12 FIMMTUDAGUR 3. NÓVEMBER 1994 Erlendbóksjá l Metsölukiljur Bretland Skáldsögur : 1 . Cathorine Cookson : The Golden Straw . 2. lain Banks : Complicíty . 3 . Stephen King : Nightmares and Drearn - scapes . 4 . PeterHoeg : Miss Smilla's Feeling for Snow . 5 . Michael Crichton ; Disclosure . 6 . Ruth ftendell : The Crocodtle Bird . 7 . Ftoddy Doyle : Paddy Clarke Ha Ha Ha. 8 . Susan Hill : Mrs. de Winter . 9 . Joanna Trollope : A Spanish Lover . 10 . Patricia D. Cornwell : Cruel ancl Unusual . Rit almenns eölis : 1 . Andy McNab : Bravo Two Zero . 2 . W.H. Auden : Teil MethaTruthabout Love . 3 . Dirk Bogarde : A Short Waik from Harrods . 4 . Bíll Watterson : Homicidal PsychoJungleCat . 5 . Jung Chang : WiTd Swans . 6 . Terry Waite : Taken bn Trust . 7 . J. McCarthy & J. Morrell : Some Other Rainbow . 8 . J. Cleese & R. Skynner : tife and how to Survive It . 9 . Carl Giles : Giles Cartoons 1995 . 10 . Brian Keenan : Ah Evil Cradling . ( Byggt á The Sunday Tímes ) Danmörk Skáldsögur : 1 . Herbjorg Wassmo : Lykkens son . Leif Davidsen : Den troskyldige russer . 3 . PeterH » eg : Froken Smillas . fornemmelsc for sne . 4 . Antonia Byatt : Besættelse . 5 . Tom Clancy : Dodens karteller . 6. Jan Guillou : Oje for oje . 7 . John Grisham : Kiienten . ( Byggt á Politiken Sondag ) Edward Albee með nýtt verk Það kemur kannski mörgum á óvart aö leikskáldiö Edward Albee skuli enn vera að skrifa leikrit . í hugum margra er Albee nefnilega fyrst og síðast leikritahöfundurinn sem samdi hið magnaða verk „ Hver er hræddur við Virginiu Woolf ? " - en það var frumsýnt fyrir þrjátíu og tveimur árum , 1962 , og ávann höf - undinum heimsfrægð . Enda hafa verk hans ékki sést á sviði í frægustu leikhúsborgum heimsins árum saman . Þau hafa ekki verið sett upp í London síðan 1972 og ekki á Broadway í New York frá árinu 1983 . En nú er að verða á þessu breyt - ing , að minnsta kosti í bresku höfuð - borginni þar sem nýjasta leikrit skáldsins verður frumsýnt á næst - unni . Glæsileg byrjun Edward Albee fæddist árið 1928 . Foreldrar hans eru ókunnir . Hann var ættleiddur af Francis og Reed Albee sem var auðugur maður og gat því veitt drengnum fjárhagslegt ör - yggi . En æska Edwards var engu að síður stormasöm . Loks þegar hann var 18 ára vísaði frú Albee honum á dyr . Hann hélt til New York og fékk sér vinnu hjá símafyrirtæki , Western Union . Tíu árum síðar sendi hann frá sér fyrsta leikrit sitt . Það var einþáttung - urinn „ Saga úr dýragarðinum " ( The Zoo Story ) sem vakti strax mikla at - hygli . Þar segir frá ungum manni Edward Albee - snýr aftur i Lundún - um eftir nær tuttugu ára hlé . Umsjón Elías Snæland Jónsson sem gefur sig á tal við miðaldra karl sem situr á bekk í garði , játar fyrir honum ýmsar ávirðingar og knýr hann loks til að myrða sig . Þótt marg - ir þættust kenna verulegra áhrifa frá sniUingi fáránleikans , Ionesco , í þessu verki - og reyndar í „ The Sand - bag " og „ The American Dream " sem fylgdu í kjölfarið - þótti Albee hafa skapað sér persónulegan stíl . Og þann stíl fullkomnaði hann árið 1962 með áðurnefndu frægasta leikriti sínu - sem jafnframt var fyrsta verk hans í fullri lengd . Rakkaðurniður Albee sendi frá sér mörg leikrit næstu árin á eftir frumsýninguna á „ Hver er hræddur við Virginíu Woolf ? " . Þar má nefna , iTiny Alice " ( 1964 ) , „ A Delicate Balance " ( 1966 ) og „ Box-Mao-Box " ( 1968 ) . En þau fengu gjarnan dápra dóma í Banda - ríkjunum og reyndar viðar . Þó hélt hann áfram að skrifa . Árið 1983 var „ The Man with Three Arms " frumsýnt á Broadway . Það verk fjallar um mann sem verður frægur þegar honum vex þriðja höndin , en gleymist svo um leið og hún visnar og hverfur á ný . Albee hlaut enn hörmulega dóma gagnrýn - enda og sýningar á verkinu lögðust • af eftir hálfan mánuð . Síðan hefur hann ekki látið sjá sig á Broadway . En nú er nýjasta leikrit Albees sem sagt að hefja göngu sína í London - fyrsta verk hans sem þar sést í tæp tuttugu ár . Það heitir „ Three Tall Women " og var'fyrst sýnt í Vínar - borg árið 1991 . Hin kunna Maggie Smith fer með aðalhlutverkið sem sagt er byggt á fósturmóður höfund - arins - þeirri sömu og rak hann út úr húsi átján ára gamlan . Frumsýn - ingin veröur 15. nóvember . Metsölukiljur Bandaríkin Skáldsögur : 1 . Michael Crichton : D isclosure . 2 . Dean Koontz : The Door to December . 3 . Danielie Steei : Vanished . 4 . Anne Rice : Intervtew with the Vampire . 5 . E. Annié Proulx ; The Shipping News . 6 . V.C. Andrews : Peari in the Míst . 7 . Judith McNaught : ¦ ¦ : , : A Hotiday of Love . Kevin J. Anderson : Champions of the Force . ¦ 10 . Winston Groom : Forrest Gump . 11 . Laura Esquivel : Like Water for Chocolate . 12 . Sandra Brown ; Hídden Firés . 13 . Peter Hoeg : Smilla's Sense of Snow . 14 . W.E.B. Griffin : Honor Bound . 16 . Robert Jordan : The Fires of Heaven . Rit atmenns eðlis : 1 . B.J. Eadié & ; C . Taylor : Embraced by the Light . 2 . Howard Stern : . Private Parts . ¦ 3 ^ Delany , Delany & Hearth : Having Our Say . 4 . Thomas Moore : Care of the Soul . 6 . Karen Armstrong : A Historyof God . 6 . M. Scott Peck : The Road Less Travelled . 7 . Rush Limbaugh : See , I Told You So . 8 . Maya Angelou : Wouldn't Take Nothlng for My Journey now . 9 . M. Scott Pe.ck : Further along the Road Less Traveled . 10 . M. Hammer & J. Champy : Reenginesríng the Corporation . 11 . Michael Crichton : Fíve Patients . 12 . Kathleen Norris : Dakota . 13 . Maya Angeiou : IKnowwhytlieCaged BirdSings . 14 . Aitne Rívers Siddons : John Chancellor Wlakes Wle Cry . 15 . Susanna Kaysen : Girl , Interrupted . ( Byggt á New York Times Book Review ) . i t Vísindi Sjór hitnar á Græn - landssundi Þýskír haffræðingar hafa fund - ið ót að sjór hitnar nú ár frá ári í hafdýpinu milli íslands og Grænlands . Að vísu munar ekki miklu en nógu samt til að vís - índamenn vilja vitahvað veldur . Að sögn Þjóðverjanna hefur sjór á 2000 metradýpi hitnað jafht og þétt í rúraan áratug . Af ein - hverjum ástæðum blandast heit - ur og kaldur sjór ekki eins og fyrr úti fyrir Vestfjöröum . Þetta kann meö tíð og tíma aö hafa veruleg áhrif á hafetrauma og ísalög i norðurhöfum . Því litur ekki út fyrir aö hafís verði miköl við íslandsstrendur næstu árin . Myndbönd ísíma Japanska rafeinrMyrirtækið Sharp hefur kynnt nyjan mögu - leika á að senda stafrænar mynd - ir í gegnum síma . Nó er hæ ^ t að tengja venjulega videotökuvél við simann og senda myhdir hvert á land sem er svo freini að tölva sé við hinn enda línunnar . Enn er aðeins hægt að senda kyrrmyndir með þessari tækni en vonir standa ttl að hægt veröi að senda lika lifandi myndir áður en langt um líður , ........ ....... Umsjón Gísli Kristjánsson Fl'LAR I AFRÍKU Ríkisstjórn Suður-Afríku ætlar að leggja til við ráðstefnu um verslun með afurðir af dýrum í útrýmingarhættu að banni við sölu á afurðum af fílum verði aflétt . Bannið hefur staðið í 5 ár . Ráðstefnan verður haldin í Flórída nú í nóvember Suður-Afríkumenn hyggjast selja kjöt og húðir af um 500 fílum árlega . Hagnaðinum á að verja til náttúruverndar . Ekki á að selja fílabeinið . ÚTBREIDSLAFÍLAÍAFRÍKU 1979 1989 é NOKKRAR STAÐREYNDIR UM AFRÍKUFÍLINN _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ HÆÐ : AHt að 4 metrar FÆÐA : Jurtaæta . Lifir aðallega á grasi , laufi , _ _ _ _ _ _ _ upp á hrygg ¦ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ávðxtum , greinum og sprotum ^ | ÞUNGI : Allt að 5.900 kg ALDUR : Um 70 áraðmeðaltali Bjarga fílum með því að skjóta þá Ríkisstjórnir ýmissa Afríkuríkja hafa velt fyrir sér þeim möguleika að forða fílum álfunnar frá útrým - ingu með því að heimila yeiðar á þeim . Stjórn Suður-Afríku nefur nú tekið frumkvæði í þessu máli og ætl - ar að leggja til að leyfðar verði tak - markaðar veiðar á fílum . Tillagan verður lögð fyrir ráð - stefnu Sameinuðu þjóðanna um verslun með afurðir af dýrum í út - rýmingarhættu . Ráðstefnan verður sett í Fort Lauderdale í Flórída næst - komandi þriðjudag , 8. nóvember . Fílum í Afríku hefur fækkað gífur - lega síðustu tvo til þrjá áratugina . Fyrir aldarfjórðungi voru þeir í það minnsta fimm milljónir . Nú er vart meira en 10% af stofninum eftir . Veiðar valda mestu um þessa þróun . Fílunum hefur ekki fækkað að ráði eftir að veiðar voru bannaðar fyrir fimm árum en samt sígur enn á ógæfuhliðina . Haldi svo fram sem horfir verður Afríkufílnum útrýmt . Hugmyndin um að veiða fíla til að bjarga stofninum byggir á því að ef yfirvöld tryggja visst framboð af fíla - afurðum fellur verð á þeim og þar með minnkar freisting veiðiþjófa til að fella dýrin . Veiðibannið hefur leitt til þess að verð á filabeini og húðum hefur hækkað gífurlega . Þá sækjast ýmsir ættbálkar eftir kjötinu . Fílar eru því skotnir í óleyfi um alla álf - una . Takmarkaðar heimildir til veiða munu einnig gefa nokkuð í aðra hönd og þá fjármuni hyggjast stjórnvöld nota til að vernda filastofninn . í *