16 MÁNUDAGUR 18. DESEMBER 2006 MORGUNBLAÐIÐ MENNING ÚTVARPSSTÖÐIN XFM stendur fyrir tónleikaröð sem nefnist Jólaserían 2006 og hefst á Dillon við Laugaveg í kvöld , en tónleikar verða á hverju kvöldi fram að jólum . Á lokakvöldinu á Þorláks - messu spila Brain Police og Dr. Spock í garðinum við staðinn , en í kvöld eru það hins vegar Lay Low og Pétur Ben sem spila . Aðrar sveitir sem spila fram að jólum eru Perla , Siggi Lauf , The Viking Giant Show , The End , Future , Future , Perla , Dog - daze , Shadow Parade og Reykjavík ! Aðgangur er ókeypis . Tónlist Lay Low og Pétur Ben á Dillon Lay Low EINN af öðrum tínast spennu - sagnahöfundarnir í Þjóðmenn - ingarhúsið á aðventunni og skjóta áhlýðendum skelk í bringu með hrollvekjandi upplestri úr nýjum verkum sínum . Allir eru þeir þátttak - endur í upplestrarseríunni Jólahrollur í hádeginu sem hófst 12. desember og stendur til jóla . Í dag er röðin komin að Steinari Braga sem les upp úr bók sinni Hið stór - fenglega leyndarmál Heimsins . Lesturinn hefst kl. 12:15 og að honum loknum býðst áhlýðendum súputilboð í veitingastofu Þjóðmenningarhússins . Aðgangur er ókeypis . Bókmenntir Steinar Bragi les í Þjóðmenningarhúsi Steinar Bragi DJASSKVARTETTINN Atl - antshaf fagnar útkomu á sam - nefndum geisladiski með tvennum útgáfutónleikum , annars vegar á Café Rosen - berg í Lækjargötu á morgun klukkan 22 og hins vegar á Listasafni Sigurjóns Ólafs - sonar á Laugarnestanga , á miðvikudaginn klukkan 21 . Sveitina skipa Jóel Pálsson á saxófón , Agnar Már Magnússon á píanó , Gunn - laugur Guðmundsson á kontrabassa og Einar Scheving á trommur . Síðast lék Atlantshafið á tónleikum í Reykjavík í ársbyrjun 2005 og áður á Jazzhátið Reykjavíkur 2004 . Djass Atlantshaf með útgáfutónleika Jóel Pálsson Eftir Ingveldi Geirsdóttur ingveldur@mbl.is ÍSLENSK-KATALÓNSK orðabók er eitthvað sem fæstum hefði dottið í hug að ætti eftir að koma út . En vegna frum - kvæðis prófess - ors Macia Riutort við Rovira i Virg - ili-háskóla í Tarragona á Spáni er ein slík í smíðum . ? Ég kenni sögu þýskrar tungu og þýðingar úr þýsku á katalónsku og spænsku hér við háskólann . Áhugi minn á ís - lensku vaknaði í gegnum starf mitt við háskólann og beinist fyrst og fremst að forníslensku , ? segir Riutort sem hefur kennt við háskól - ann í Tarragona síðan 1984 . ? Ég hóf vinnu við orðabókina með það í huga að hún gæti hentað í kennslu á sögu þýskrar tungu . Að hún gæti orðið grundvallarverk við endurbyggingu germönsku tung - unnar og sýnt málfræðilega þróun þýskunnar frá upphafi til dagsins í dag . ? Áhuginn á Íslandi nær til 1500 Riutort segir að hann hafi áður verið búinn að setja saman íslensk - katalónskt orðasafn fyrir vini sína , sem ætluðu að heimsækja Ísland , og byggt orðabókina út frá því . ? Miða við núverandi vinnuframlag geng ég út frá því að ég klári bókina á næstu fimm til sex árum . Orðabókin er aðallega ætluð fyrir katalónskumælandi háskólastúdenta þótt hún geti einnig verið notuð af Íslendingum á ferðalagi um katalónskumælandi lönd . Þeir sem ættu samt að hafa mestu not af bókinni eru þeir sem leggja stund á forngermönsku , jarðfræði , líffræði , haffræði o.s.frv . Ég varð að taka tillit til þess að bókin gæti gagnast öðrum en þeim sem leggja stund á gömul germönsk mál og hafa áhuga á íslensku og því er líka nokk - uð af fagorðum í henni úr ákveðnum greinum . Ef bókin á að seljast á Spáni verð - ur hún að verða sterk á þessum svið - um og nýtast vel þeim sem hafa áhuga á germönskum málum . Stúd - ent hjá mér , sem er að skrifa dokt - orsritgerð um Njálu , sagði mér einu sinni að áhugi hans á Íslandi næði bara til ársins 1500 og ég hygg að það gildi um flesta þá sem leggja stund á germönsku , a.m.k þá sem ég þekki . ? Aldrei komið til Íslands Það vekur athygli að þrátt fyrir að vera að vinna að íslensk-katalónskri orðabók hefur Riutort aldrei komið til Íslands . ? Í tvö skipti hef ég næstum farið til Íslands en verðið hélt mér heima í bæði skiptin , ég vonast samt til að komast einn daginn . ? Katalónska er töluð af 12 til 14 milljónum manna á Balerísku eyj - unum , í Katalóníu , Valensíu , An - dorra og í Roussillon-héraði í Suður - Frakklandi . Hún er aðeins opinbert tungumál í Katalóníu , er kennd þar í skólum , notuð í katalónskum stofn - unum og í daglegu tali . Bækur | Íslensk-katalónsk orðabók í smíðum á Spáni Áhuginn á forníslenskunni Morgunblaðið / Kristinn Tungumál Orðabókin er aðallega ætluð fyrir katalónskumælandi háskólastúdenta . Macia Riutort GESTIR frumsýningar á uppfærslu Þýsku óperunnar ( Deutsche Oper ) á Idomeneo eftir Mozart í kvöld munu þurfa að tæma vasa sína og skilja alla málmhluti eftir áður en þeir ganga í áhorfendasalinn , og þurfa að vera viðbúnir að forða sér í hvelli ? berist sprengjuhótun . Mozart var frægur fyrir skop - skyn sitt , og óperuleikstjórar eiga til að taka sér skáldaleyfi við upp - færslur á óperum hans . En gæslan í kvöld verður fúlasta alvara . Óperugestir verða látnir ganga um gegnumlýsingarhlið , og búið er að gera áætlun um rýmingu óperu - hússins . Allt er þetta gert vegna þess að meðal leikmuna í uppfærslunni er líkan af höfði Múhameðs spámanns , og óttast er að uppþot verði vegna þess . Samkvæmt Kóraninum er bannað að myndgera spámanninn . Mozart minnist hvergi á höfuð Múhameðs , eða höfuð Jesú , Búdda og gríska sjávarguðsins Póseidons , sem einnig eru í þessari uppfærslu , sem runnin er undan rifjum leik - stjórans Hans Neuenfels . Þessi uppfærsla hans var fyrst frumsýnd fyrir þremur árum og fannst ýmsum gagnrýnendum þá skáldaleyfin sem hann hafði tekið sér harla lítilfjörleg , og utan óperu - heimsins tók enginn eftir þeim . En það var áður en Jótlandspóst - urinn danski birti skopmyndirnar alræmdu af Múhameð , og áður en þýskur páfi vakti enn frekari reiði margra múslíma með tilvitnun í aldagamla texta . Því var það að Þýska óperan ákvað að hætta við uppfærsluna , og í september síðastliðnum sagði óperustjórinn , Kirsten Harms , að það hefði verið að ráði lögreglunnar sem hætt hefði verið við hana . Leitað á óperugestum Örugg Þýska óperan í Berlín . Reuters ÞEGAR upp er staðið , þá tókst þetta afar vel ? , sagði Tómas Ingi Olrich , sendiherra í Frakklandi , um málþing sem sendiráðið stóð fyrir 2. desem - ber . Málþingið bar yfirskriftina Tungumál og þjóðarvitund : Nýmæli og hefðir , og umræðuefnið staða ís - lenskrar tungu með tilliti til heims - væðingarinnar og þrýstings frá stórum málsvæðum , eins og því enska . ? Við vildum reyna að átta okkur á því hvernig íslenskan stæðist álag heimsvæðingarinnar og ágang útbreiddra erlendra tungumála , eins og enskunnar . ? Sendiráðið fékk íslenska fyrirles - ara sem allir tala frönsku ; Vigdísi Finnbogadóttur , sem talaði um tungumálið sem hljóðfæri sálarinnar ; Sigurð Pálsson ljóðskáld og Pétur Gunnarsson rithöfund , en auk þeirra , Claude Hagège , prófessor í málvís - indum við Collège de France , sem fjallaði um eintyngi og fjölbreytni heimsmála ; þann þrýsting að heims - byggðin lyti einu tungumáli . ? Hann var þeirrar skoðunar að Íslendingar væru fordæmi öðrum þjóðum um hvernig ætti að rækta málið ? og kallaði það einmitt að rækta málið , en ekki að verja það , ? segir Tómas Ingi , sem segir að Hagège hafi auð - heyrilega verið vel að sér um þróun íslenskrar tungu . ? Hann sagði að það væri engin ástæða fyrir okkur að ótt - ast yfirburði enskunnar . Íslendingar hefðu sýnt að þeir gætu stundað mál - rækt , auk þess sem enskan myndi komast í mikla erfiðleika á næstu áratugum . Það kæmi til af því að í Bandaríkjunum sem hefðu mest áhrif í enskumælandi heimi væru önnur tungumál á sumum mál - svæðum að taka yfir ; eins og spænskan . ? Tómas Ingi segir að íslensku ræðumennirnir hafi flutt feikigóð er - indi um slagkraft íslenskunnar og nýsköpunarmátt . Rúmlega 250 manns sóttu þingið og var fyrirlestrarsalurinn fullskip - aður . Tómas segir það ekki að undra , þar sem Vigdís eigi sér stóran hóp aðdáenda í Frakklandi . ? Hún nýtur mikillar virðingar hér . ? Hann segir líka hafa skipt máli með góða þátt - töku að fyrirlesararnir skyldu allir hafa talað góða frönsku en stjórnandi þingsins var Sveinn Einarsson . Frakkar hafa löngum verið þekkt - ir að því að vilja standa vörð um eigin menningu og verja hana erlendum áhrifum . Tómas Ingi Olrich segir að þeir hafi þó enn miklar áhyggjur af velferð frönskunnar . ? Þeir hafa áhyggjur af því að í stíðinu gegn enskunni , séu þeir á undanhaldi . Ég verð líka að segja það , að þegar ég ber saman franskt mál í fjölmiðlum , eins og það var þegar ég var hér við nám , og núna ? þá finnst mér fransk - an hafa látið meira undan en ég hafði gert mér grein fyrir . Mér finnst þeir hafi ástæðu til að hafa áhyggjur . ? Tómas Ingi segist ekki geta fullyrt að Frakkar geti numið eitthvað af okkur hvað málrækt áhrærir en seg - ir að á þinginu hafi þeir hlustað mjög vel á það sem kom fram í máli allra Íslendinganna ; að málræktarstefnan á Íslandi sé ekki bara opinber stefna , heldur stefna sem borin sé uppi af öllum almenningi og nefnir mál - nefndir ýmissa faghópa og starfs - stétta því til vitnis . ? Íslendingar hafa ánægju af málinu sínu og hafa ánægju af því að búa til nýyrði . Það er nánast eins og íþrótt . Frakkarnir á þinginu skynjuðu vel að þannig er málum háttað hjá okkur vegna þess að Íslendingum finnst vænt um málið og beita því óspart til nýsköpunar . Það má kannski í lokin vitna í Pétur Gunnarsson . Hann brá fyrir sig franska orðatiltækinu að glata norðr - inu sem þýðir að tapa áttum . Hann sagði að ef Íslendingar glötuðu mál - inu yrðu þeir áttavilltir í dýpstu merkingu þess orðs . ? Málið ræktað í París Málþing Sendiráðið fékk íslenska fyrirlesara sem allir tala frönsku .