Afstæðiskenningin fjallar um annað svið reynslunnar , það er um hluti sem nálgast ljóshraða , sem og um þyngdarsvið . Tilefni þess var svonefnd kreppa í eðlisfræði um aldamótin 1900 . Það kom því mjög á óvart þegar Einstein sýndi fram á það árið 1905 að ljósið hagar sér stundum eins og agnir . Þetta tvíeðli agnar og bylgju á sem sagt við á báða vegu : Það sem við töldum vera ögn kemur stundum fram sem bylgja , og það sem við höfðum áður litið á sem bylgju birtist stundum sem ögn . Sé sett upp tilraun þar sem rafeindum er skotið á ‘ vegg ’ geta sumar rafeindanna svifið í gegn óhindrað en aðrar kastast til baka . Mikið hefur verið rætt og ritað um það hver hin raunverulegu tengsl eru milli slíks líkindareiknings og svo þess sem við sjáum í skammtafræðilegum tilraunum og í heiminum umhverfis okkur , en jafnvel Einstein viðurkenndi að eftir 50 ára vangaveltur þekkti hann ekki gott svar við þeirri spurningu . Frægasta atriði skammtafræðinnar er líklega svonefnt óvissulögmál Heisenbergs , kennt við þýska eðlisfræðinginn Werner Heisenberg ( 1901 - 1976 ) . Segja má að skammtafræðin feli í sér heimspeki sem kenna má við löghyggju , það er að allt sem gerist lúti náttúrulögmálum . Hins vegar segja þau lögmál ekki fyrir um alla hluti samkvæmt skammtafræðinni . Hún fellur því ekki undir heimspeki nauðhyggjunnar , það er að allt sem gerist verði af nauðsyn . Aflfræði Newtons og ýmis önnur hefðbundin eðlisfræði fellur hins vegar undir slíka nauðhyggju sem varð því afar áhrifamikil á 19. öld og langt fram á þá tuttugustu , hvort sem menn gera sér það alltaf ljóst eða ekki . Má vel vera að það séu þessi meðvituðu og ómeðvituðu áhrif nauðhyggjunnar sem valda því að ýmsum veitist enn þann dag í dag býsna erfitt að skilja eða fallast á grundvallaratriði skammtafræðinnar .