Sanngjarn vinnumarkaður er forsenda framfara Forseti ASÍ segir 4% atvinnuleysi ekki ásættanlegt , né að ekki sé verið að efla fullorðinsfræðslu og iðn - og tæknimenntun . Enn ganga verkalýðsfélög landsins í kröfugöngum undir rauðum fánum 1. maí ár hvert . Það hafa heldur betur orðið sviptingar á vinnumarkaði á árinu , bæði til hins betra og verra . Það voru örlagaríkir dagar í lok mars þegar WOW fór á hausinn og um tvö þúsund manns misstu vinnuna á einu bretti . Í skugga þess var gengið frá lífskjarasamningunum við verslunarmenn og verkafólk . Iðnaðarmenn fylgdu svo í kjölfarið mánuði síðar . Samningarnir voru með þeim umfangsmestu sem hafa verið gerðir aðallega vegna mikils samstarfs við stjórnvöld og samkomulags um umfangsmiklar breytingar í lagaumhverfi vinnumarkaðar . Þá var búinn til grundvöllur til vaxtalækkunar sem er nú að skila sér til fyrirtækja og almennings . Eins og allir góðir samningar þá skildi þessi eftir gríðarlega vinnu fyrir aðila vinnumarkaðarins og stjórnvöld við að framfylgja samningunum . Meðal þeirra framfaramála sem samið var um var þrepaskipt skattkerfi , þar sem skattbyrðinni verður létt af tekjulægsta hópnum í tveimur áföngum . Lenging fæðingarorlofsins upp í tólf mánuði mun skipta miklu máli fyrir nýbakaða foreldra . Skilyrðing mánaða við hvort foreldri mun efla jafnrétti á vinnumarkaði og á heimilum . Endurskoðun lífeyrismála , betri möguleikar fyrir fólk til að eignast húsnæði , harðari viðurlög við launaþjófnaði og margt fleira var hluti af samningnum og verður hluti af uppgjöri þegar að því kemur . En þó kjarasamningarnir hafi verið umfangsmiklir og árið hafi að miklu leyti farið í eftirfylgni með þeim þá eru verkefnin fjölmörg í samfélaginu . Atvinnuleysi fer vaxandi og þó það teljist ekki mikið á alþjóðlegan mælikvarða þá er 4% atvinnuleysi á Íslandi ekki ásættanlegt . Við höfum stært okkur af því að vinna mikið og lengi og sjálfsmynd einstaklinga er oft samofin vinnunni . Að hafa ekki aðgengi að vinnu , hvort sem það er vegna atvinnuleysis eða skertrar starfsgetu getur því haft alvarlegar afleiðingar fyrir félagslega stöðu og sjálfsmynd svo ekki sé talað um framfærsluna . Sem betur fer voru atvinnuleysisbætur hækkaðar þegar betur áraði sem kemur mörgum til góða núna . En vaxandi atvinnuleysi er líka eitt af fyrstu merkjunum um breytingar á vinnumarkaði . Tímabundinn samdráttur í ferðaþjónustu er staðreynd , tæknibreytingar fækka starfsfólki í ýmsum geirum og það er orðið beinlínis áþreifanlegt í fiskvinnslu í landi og verslun . Á sama tíma og við finnum fyrir breytingum á vinnumarkaði er ekki verið að standa við margyfirlýst markmið um að efla fullorðinsfræðslu og iðn - og tæknimenntun . Stórauknu fjármagni hefur verið varið í að efla háskólamenntun en lítið hefur farið fyrir fullorðinsfræðslunni . Á sama tíma hefur atvinnulífið breyst þannig að ferðaþjónustan hefur orðið sífellt frekari á vinnandi hendur og fólk með háskólagráður má nú finna í fjölmörgum störfum innan ferðaþjónustunnar . Það er töluvert misvægi á milli vinnumarkaðarins og áherslu í menntun hér á landi . Það er orðið aðkallandi að afla frekari upplýsinga um þetta misvægi og bregðast við því . En þó við þurfum að mennta fólk til starfa á vinnumarkaði má ekki gleyma því að fyrst og fremst á fólk að hafa möguleika til að mennta sig á því sviði sem hugurinn stendur til . Ef við lítum alltaf á menntun út frá „ þörfum atvinnulífsins " þá verðum við af nýsköpun , listum og frjóum jarðvegi til að skapa og njóta . Menntakerfið þarf að mæta óskum hvers og eins en síðustu áratugi hefur þó verið ótrúleg áhersla á að bjóða uppá háskólanám í greinum sem eru ódýrar í kennslu . Það er dýrara en að kenna iðn - og verknám og við súpum nú seyðið af menntaáherslum síðustu áratuga . Tveir hópar eru áberandi í þeim 7.000 hópi sem eru atvinnulausir á Íslandi í dag . Þetta eru verkamenn af erlendum uppruna og fólk með háskólapróf . Það er ljóst að sama úrræði hentar ekki báðum þessum hópum . Við stöndum í mikilli þakkarskuld gagnvart því fólki sem hefur yfirgefið heimalandið sitt til að leggja hér hönd á plóg til að reka okkar litla samfélag . Það á skilið að fá úrræði við hæfi , endurmenntun , viðurkenningu á menntun frá heimalandi og stuðning til að læra íslensku og njóta þess að vera hluti af samfélaginu . Fólk með háskólamenntun þarf að hafa möguleika á endurmenntun til að styrkja sig á nýjum sviðum . Allt ber þetta að sama brunni ; það verður að styrkja fullorðinsfræðslu og símenntunarmiðstöðvar . Þetta ber hæst í þeim stóru áskorunum sem bíða okkar . Að hlúa að öryggi og afkomu þeirra sem eru utan vinnumarkaðar og auðvelda aðgengi inn á öruggan og góðan vinnumarkað . Til lengri tíma litið verða ekki teknar neinar stórar ákvarðanir um samfélagsbreytingar nema fjalla um hamfarahlýnun og þær alþjóðaskuldbindingar sem Ísland hefur tekist á hendur . Þar má sækja í góða ráðgjöf hjá hugveitum sem kynnt hafa leiðir til „ sanngjarnra umskipta " með hag vinnandi fólks og almennings í huga . Alþýðusamband Íslands mun á nýju ári leggja áherslu á þessa umræðu og hvernig risastórar áskoranir geta verið stökkpallur til jöfnuðar og réttlætis .