Í um það bil 30 ár hefur verið boðið upp á leit að Down's heilkenni og öðrum litningafrávikum hjá verðandi mæðrum eldri en 35 ára með legvatnsástungu þar sem skoðaðir eru litningar í frumum í sýninu . Legvatnsástunga er að jafnaði gerð við 15 vikna meðgöngu . Líkur á fósturláti í kjölfar legvatnsástungu eru um 0,5 - 1% . Með ómskoðun og mælingu lífefnavísa , auk aldurs móður , er hægt að skilgreina og meta líkur á litningafrávikum fósturs á fyrsta þriðjungi meðgöngu . Boðið hefur verið upp á skimun af þessu tagi hér á landi á undanförnum árum . Ef auknar líkur eru á litningafrávikum er boðin litningarannsókn á fóstri með fylgjusýnistöku eða legvatnsástungu . Með tilkomu skimunar af þessu tagi hefur legvatnsástungum fækkað . Mikil umræða hefur verið um þessi mál hérlendis . Innan siðfræði , fötlunarfræði og guðfræði hafa komið fram hugmyndir um að vaxandi notkun á skimun fyrir frávikum hjá fóstri setji verðandi foreldra í afar erfiða aðstöðu , auk þess sem slíkar rannsóknir geta leitt til mismununar í samfélaginu gagnvart einstaklingum sem eru fatlaðir . Mikilvægt er að verðandi foreldrar hafi val um skimun og fái óvilhalla ráðgjöf og upplýsingar , meðal annars um það hvað jákvætt skimpróf þýðir og möguleika á falskt-jákvæðum og falskt-neikvæðum niðurstöðum . Einnig hvaða valkostir standa til boða ef líkur á litningafrávikum eru auknar og þá ákvörðun sem fólk stendur frammi fyrir , greinist litningafrávik hjá fóstrinu . Frekari upplýsingar munu verða aðgengilegar fyrir fagfólk og almenning á vef Landlæknisembættisins innan tíðar . Í ljósi þessa og með hliðsjón af lögum um réttindi sjúklinga nr. 74 / 1997 , mælir Landlæknisembættið með því að : Öllum barnshafandi konum / verðandi foreldrum verði boðnar upplýsingar um skimun fyrir Down's heilkenni og öðrum þrístæðum . Ákvörðun barnshafandi kvenna / verðandi foreldra um skimun byggist á upplýsingum úr samtölum við heilbrigðisstarfsmann og úr fræðslugögnum , þar sem áhersla er lögð á eðli skimunar , forspárgildi hennar og þá ákvörðun sem taka verður , reynist skimpróf jákvætt . Barnshafandi kona / verðandi foreldrar geti valið skimun sem byggir á samþættu líkindamati eftir ómskoðun og blóðrannsókn á fyrsta þriðjungi meðgöngu . Í undantekningartilfellum er hægt að meta líkur á litningafrávikum með annaðhvort ómskoðun eða blóðrannsókn , en hafa ber í huga að líkindamat slíkra rannsókna er mun lakara en samþætt líkindamat . Barnshafandi kona / verðandi foreldrar geti einnig valið skimun við 19 - 20 vikna meðgöngu þar sem meðal annars er skimað fyrir sköpulagsgöllum fósturs . Nánar verði kveðið á um tilhögun og framkvæmd skimana í leiðbeiningum um mæðravernd . Sent til lækna og ljósmæðra á heilbrigðisstofnunum , heilsugæslustöðvum og sjúkrahúsum , kvensjúkdómalækna , sjálfstætt starfandi ljósmæðra og Miðstöð mæðraverndar