24 MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 30 , ~ MAÍ Í 99 Í - Fjármálaráðherra Póllands : Vesturveldin aðstoði Sovétmenn strax Varsjá . Reuter . LESZEK Balcerowicz , fjármála - ráðherra Póllands , segir að efna - hagslegt hrun Sovétríkjanna geti ógnað f riði og öryggi í allri Aust - úr-Evrópu . Hann hvetúr Vestur - Svíþjóð : Veikinda - dögum snarfækkar Stokkhólmi . Frá Erik Liden , frétta - ritara Morgunblaðsins . Veikindadögum launþega í Svíþjóð hefur fækkað um 20% á tólf mánuðum . í fyrra voru samþykkt ný lög sem kváðu á um að atvinnurek - endur en ekki ríkisvaldið skyldu greiða bætur fyrir fyrstu tvær vikur sjúkdóms - ins en atvinnurekendur eða fulltrúar þeirra mega fylgj - ast með heilsufari sjúkling - anna meðan fjarveran stend - ur yfir . Síðustu mánuði hefur einnig orðið marktæk fækkun á fjar - vistardögum sjúklinga sem eru lengur frá vinnu en tvær vikur og eiga yfirvöld erfítt með að gefa skýringu á þeirri þróun . Að öllu jöfnu hefur skipulag og mat á sjúkralaunum engin áhrif á fjölda slíkra sjúklinga . veldin til að veita jafnt Sov - étmönnum sem öðrum þjóðum á svæðinu strax efnahagsaðstoð . Útflutningur Pólverja , Tékkósió - vaka og Ungverja til Sovétmanna hefur minnkað hratt síðustu mán - uði , einkum vegna skertrar kaup - getu hinna síðastnefndu , og dregið hefur úr framleiðslu og efnahags - legum þrótti í áðurnefndum þrem A-Evrópuríkjum . „ Vesturveldin ættu að huga að því að þetta gæti haft afdrifaríkar afleiðingar , jafnt efnahagslegar sem pólitískar , " sagði ráðherrann sem hefur verið driffjöðrin í sókn Póllands til mark - aðsbúskapar . Balcerowicz taldi rangt að bíða með fjárhagsaðstoð við Sovétmenn þar til leiðtogar vestrænna ríkja væru orðnir sannfærðir um að breytingar í efnahagsmálum þar eystra horfðu í rétta átt . Reuter Þúsundir andstæðinga bráðabirgðastjórnar skæruliða í Addis Ababa hrópa slagorð gegn nýju valdhöfun - um og Bandaríkjamðnnum . Spenna ríkir enn í Eþíópíu : Skæruliðastjórnin treyst - ir tök sín í höfuðborginni Sænski þjóðbankinn ; Forvextir lækka um 1% Stokkhólmi . Frá Erik Liden , fréttaritara Morgunblaðsins . ÞJOÐBANKINN í Svíþjóð lækk - aði í gær forvexti um einn af hundraði , í 9% . Lækkunin er tal - in vera bein afleiðing þess að stjórnvöld hafa ákveðið að tengja gengi krónunnar við mynt Evr - ópubandalagsins , ecu . Vextir í Svíþjóð eru enn nokkru hærri en í flestum öðrum Evrópul - öndum . Viðbrðgð stjórnmálamanna við lækkuninni voru almennt já - kvæð og viðskipti jukust mjög í kauphöllinni . Addis Ababa , Adua , London . Reuter . SKÆRULIÐAR Lýðræðis - og byltingarhreyfingar Eþíópíu ( EPRÐF ) í Addis Ababa , höfuðborg Eþíópíu , treysta óðum tök sín eftir fall marxistas ^ órnarinnar á þriðjudag en í gær dreifðu þeir nokkur hundruð manna hópi sem safnast hafði saman og æpt slag - orð gegn skæruliðum og Bandaríkjamönnum . Skæruliðar skutu af byssum upp í loftið til að hræða fólkið sem flúði þá á brott . A miðvikudag féllu nokkrir í óeirðum af sama toga og margir slösuð - ust . Að sögn heimildarmanna rikir gífurleg spenna í borginni . Erlendur prófessor við háskóla borgarinnar kveðst aldrei hafa orðið var við jafn mikið hatur á útlendingum þau 20 ár sem hann hefur dvalist þar . Mótmælendur kröfðust þess m.a. að Eritreu yrði ekki leyft að öðlast sjálfstæði . Haile Selassie , þáverandi Eþíópíukeisari , innlimaði héraðið 1962 en leiðtogar þess , er átt hafa samstarf við eþíópísku skæruliðana um baráttu gegn Mengistu ofursta , krefjast sjálfstæðis . Margir óttast að samheldnin rofni nú þegar marx - istastjórnin er fallin . Strangt útgöngubann var fyrir - skipað í Addis Ababa á miðvikudag en það var síðar takmarkað við næturtímana . Víða heyrðist skot - hríð í borginni í gær og lík þeirra sem féllu á miðvikudag lágu enn á götunum . Fólk var hvatt til að sinna venjulegum störfum sínum . Þrátt fyrir spennuna fór líf að nokkru að færast í sitt vanalega horf í gær , verslanir opnuðu á ný , sama var að segja um skrifstofur og lögreglu - þjónar stjórnuðu umferðinni . Víða héldu opinberir starfsmenn þó að mestu að sér höndum , sögðust ekki hafa fengið nein fyrirmæli frá nýju valdhöfunum . Erlendur stjórnarer - indreki sagði skæruliða vera afar vel skipulagða og þeir ræktu hlut - verk sitt af mikilli kunnáttu . Ýmsir draga á hinn bóginn lýðræðisást leiðtoga EPRDF í efa . Stuðningsmenn fyrrverandi stjórnarherra segja Bandaríkja - menn eiga sök á falli marxistanna vegna þess að fulltrúi Bandaríkja - manna í friðarviðræðum sem voru nýhafnar í London að undirlagi stjórnvalda í Washington , hvatti skæruliða til að sækja inn í Addis Ababa og koma þar á lögum og reglu . Þá var orðið ljóst að gamla stjórnin var að hruni komin og stjórnleysi yfírvofandi . „ Þeim finnst þeir hafa verið sviknir , " sagði fyrr - greindur prófessór . „ Þeir héldu að nú væru að hefjast friðarviðræður þar sem samið yrði um samsteypu - stjórn allar aðila en í staðinn bjóða Bandaríkjamenn skæruliðum að taka völdin . Þannig gerðist þetta séð með augum þeirra . " Amnesty hvetur til vægðar Nokkurn óhug vakti tilkynning í gær um að háttsettir embættis - menn Mengistu-stjórnarinnar og herforingjar fengju frest þar til á morgun , föstudag , til að gefa sig fram . Ella myndi EPRDF grípa til „ nauðsynlegra ráðstafana " sem margir óttast að merki blóðugar hreinsanir . Mannréttindasamtökin Amnesty International hvöttu í gær nýju stjórnina til að forðast mann - dráp , pyntingar og fangelsanir er einkennt hefðu stjórnarfar fyrri valdhafa . Samtökin segja að tug - þúsndir manna hafi horfið sporlaust á valdatíma Mengistus , mörg þús - und óvopnaðir borgarar hafi með vissu verið myrtir og allt að 100.000 fangelsaðir . Shevardnadzes minnst sem blóðugs einræðisherra - segir nýkjörinn forseti Georgíu , Zvíad Gamsakhurdia NÝKJÖRINN forseti Georgíu , Zvíad Gamsakhurdia , sagði í simavið - tali við Morgunblaðið í gær að í Georgíu væri Edúards Shevardnad - zes , sem sagði af sér embætti utanríkisráðherra Sovétríkjanna sl. haust , minnst sem blóðugs einræðisherra . Gamsakhurdia sat sjálfur í fangelsi í mörg ár þegar Shevardnadze var flokksleiðtogi og innanríkisráð - herra í Georgíu áður en hann varð utanríkisráðherra i júli 1985 . Það hafa orðið mikil umskipti á högum Gamsakhurdias síðan She - vardnadze var valdamikill maður í Tíflis , höfuðborg Georgíu , en hann sjálfur andófsmaður á bak við lás og slá . Síðastliðið haust voru haldnar fyrstu frjálsu þingkosningarnar í Georgíu síðan rússneskir bolsévikkar innlimuðu landið 1921 . Gamsakhur - dia var í fyrsta sæti á lista nokkurra stjórnarandstöðuafla sem kallaður var „ Hringborðið - frjáls Georgía " . Hann hóf afskipti af stjórnmálum 17 ára gamall , sonur þekkts rithöf - undar , Konstantíns Gamsakhurdia . Árum saman sat hann í fangelsi og átti þátt í stofnun mannréttindasam - taka í Tíflis sem kenndu sig við Helsinki-sáttmálann frá árinu 1975 . Gamsakhurdia hefur lýst stjórnmála - skoðunum sínum svo að hann sé íhaldsmaður með kristna lífsskoðun . Kommúnistum velt úr sessi Áðurnefndur framboðslisti með andófsmanninn og bókmenntafræð - inginn í fyrsta sæti velti kommúnist - um úr sessi og fékk meirihluta á þingi eða 155 þingsæti af 250. í apríl síðastliðnum lýsti hið nýkjörna þing Georgíu yfir fullveldi . Um sama leyti kusu þingmenn Gamsakhurdia forseta Georgíu . Eftir kosninguna lýsti forsetinn því yfir að stefnan skyldi tekin á fullt sjálfstæði frá Sovétríkjunum : „ Georgíska þjóðin ætlar ekki að feta götu guðleysis , rányrkju og ógnarstjórnar . " I al - mennum kosningum síðastliðinn sunnudag var kjör Gamsakhurdia borið undir þjóðina og vann hann yfirburðasigur , hlaut 86,5% greiddra atkvæða . Þar með varð Gamsakhur - dia fyrsti þjóðkjörni leiðtoginn í sögu Sovétríkjanna . Ásakanir um einræðistilburdi Stjórnarandstæðingar og tals - menn þjóðarbrota í Georgíu hafa sakað forsetann um einræðislega stjórnarhætti . Hann hafí m.a. látið stinga 70 pólitískum andstæðingum í fangelsi og sett hafi verið lög í vik - unni fyrir forsetakosningarnar sem banni móðganir við forsetann að við - lögðu sex ára fangelsi . Þegar þessar ásakanir voru borhar undir Gamsak - hurdia svaraði hann : „ Þetta er hreinn og klár þvættingur . Mannréttindi njóta verndar hér í Georgíu og hið sama á við um réttindi þjóðarbrota . Þetta er sama sagan og í Litháen . Interfront [ samtök í Eystrasaltsríkj - unum sem styðja Sovétstjórnina ] sakar líka stjórnvöld í Litháen um að brjóta gegn réttindum sínum . " Forsetinn var minntur á að á Vestur - löndum hefðu verið fluttar fréttir af því að hann hefði full tök á fjölmiðl - um í Georgíu og hefði látið reka blað - Zvíad Gamsakhurdia . amenn sem væru honum andsnúnir . „ Þetta er lygi . í kosningabaráttunni fengu allir frambjóðendur og allir stjórnarandstöðuhópar að koma sjón - armiðum sínum á framfæri í fjölmiðl - um . " Þú vísar því semsagt á bug að brotin séu réttindi á minnhlutahópum i Georgíu ? „ Já , þeir lifa góðu lífi í Georgíu og njóta fullra réttinda enda kusu þeir mig allir ! " Sakar Gorbatsjov um undirróður Þess ber að geta að í nokkrum kjördæmum innan sjálfstjórnarlýð - veldanna Abkasíu og Adsjara og sjálfstjórnarsvæðisins Suður-Ossetíu í Georgíu var ekki kosið á sunnudag . íbúar þar vilja margir hverjir vera innan Sovétríkjanna og óttast um sinn hag óðlist Georgía sjálfstæði . Undanfarna mánuði hefur ríkt um - sátursástand í þessum héruðum , her - menn Georgíu hafa barist við vopn - aða flokka Osseta . Segja Georgíu - menn að sovéskir hermenn styðji aðgerðir Ossetanna . Gamsakhurdia hefur haldið því fram að Míkhaíl Gorbatsjov Sovétforseti hafi ýtt und - ir óróann í Georgíu til þess að refsa stjórnvöldum í Georgíu fyrir sjálf - stæðisviðleitni sína og til að réttlæta hernaðaríhlutun þegar færi gefist . Undanfarnar vikur hafa skilin orð - ið skarpari milli þeirra lýðvelda Sov - étríkjanna sem vilja vera áfram í ríkj - asambandinu og hinna sem stefna að sjálfstæði . Fyrir skemmstu gerðu níu lýðveldi af fimmtán með sér sam - komulag um nýskipan Sovétríkjanna . Þau sex lýðveldi sem ekki tóku þátt í því eru Eistland , Lettland , Litháen , Armenía , Georgía og Moldova . Um síðustu helgi stofnuðu Þjóðfylkingar í lýðveldunum sex með sér samtarfsr -