Landsmót á Vindheimamelum 1982 , hópreið efstu gæðinga í A-flokki . Ljm . JTS . Fyrsta gæðingakeppninÍ síðustu grein minni hér í blaðinu var rakið hvernig keppnisgreinar á kappreiðum landsmótanna þróuðust en allar voru þær teknar inn á dagskrá landsmótanna eftir að reynsla var komin á þær í almennum keppnum . Svipað má segja um gæðingakeppnina á landsmótinu 1950 en fyrstu heimildir um gæðingakeppni eru frá keppni í Gnúpverjahreppi 13. ágúst 1944 , keppnin fór fram við Sandlækjarós . Á þessum kappreiðum Hreppamanna 1944 var sérstakur verðlaunagripur , Hreppasvipan , veitt þeim hesti er að mati dómnefndar taldist mestum gæðingskostum búinn . Verðlaunagrip þennan , sem enn er keppt um sem farandgrip hjá Hestamannafélaginu Smára , gáfu nokkrir brottfluttir Hreppamenn , búsettir í Reykjavík . Hreppasvipan er þannig einn elsti verðlaunagripur sem keppt er um á íslenskum hestum . Í bókinni Fákur – Þættir um hesta , menn og kappreiðar - sem út kom í Reykjavík árið 1949 á vegum Hestamannafélagsins Fáks í tilefni af aldarfjórðungsafmæli þess og Einar E. Sæmundsen bjó til prentunar , segir frá fyrrnefndum kappreiðum og útfærslu fyrstu gæðingakeppninnar . Þar segir á bls. 472 : „ Skeiðhestar : Þátttakendur fjórir , en aðeins einn rann sprettfærið á kostum : Gulltoppur , glófextur , 12 v . , Jón Ólafsson , Eystra – Geldingaholti , 24,8 – 1. vl . 150 kr . Honum var einnig dæmd Hreppasvipan ; hann er sonur Skarðs-Nasa , ..... „ vakur í bezta lagi , hefir fjölbreytni í gangi og gangmýkt , prýðilegt fjör , gæfa lund , og virðist vera mjög vel taminn . Allur er hann hinn reiðhestslegasti . “ “ Frásögnin heldur svo áfram : „ Hinir þrír voru : Hrímfaxi , 16 v . , Marinós Kristjánssonar á Kópsvatni , Neisti , Bjarna Gíslasonar í Sandlækjarkoti og Randver úr Varmadal . Er tekið fram , að Hrímfaxi og Neisti hafi sýnt , „ mjög falleg og stórkostleg grip á skeiði ... “ . Á aukaspretti rann Randver sprettfærið á 24,0 sek. – Kappreiðarnar sóttu um 200 manns „ og fóru hið besta fram “ “ . Ári síðar var Hrímfaxa fyrrnefndum svo dæmd Hreppasvipan á kappreiðum Smára við Litlu-Laxá sem fram fóru 15. júlí , sjá sömu heimild á bls. 473 , en þar er vitnað til fréttar í Morgunblaðinu frá 21. júlí 1945 . Til fróðleiks minni ég svo á að téður Randver og knapi hans Jón Jónsson í Varmadal settu Íslandsmet í 250 m skeiði , 23,9 sek. , árið 1946 sem stóð til 1948 þegar Glettumetið mikla var sett , 22,6 sek sem stóð allt til 1976 . Hestamannfélagið er hér um ræðir , Smári , var stofnað árið eftir að kappreiðarnar sem hér sagði frá fóru fram , eða þann 1. mars 1945 , undir heitinu „ Hestamannafélag Hreppamanna “ en formenn hrossaræktarfélaganna í Hreppunum , þ.e. í Hrunnamanna - og Gnúpverjahreppum höfðu forystu um stofnunina . Á fyrsta aðalfundi félagsins ári eftir stofnunina , 1. mars 1946 , gengu allmargir Skeiðamenn í félagið og var nafni þess þá breytt í Hestamannafélagið Smári . Fyrsti formaður félagsins var Steinþór Gestson bóndi á Hæli , landskunnur söngvari með MA-kvartettinum , síðar formaður LH lengi , alþingismaður Suðurlands fyrir Sjálfstæðisflokkinn , stjórnarmaður í Búnaðarfélagi Íslands o.fl . Hann lætur uppi fróma ósk í skýrslu sinni sem birt er í téðri heimild og segir : „ Sú er ósk félagsins , að geta , með starfi sínu örfað yngri og eldri hestaeigendur á félagssvæðinu , til þess að njóta í ríkum mæli yndishóta íslenzkra gæðinga , og umgangast þá og þjálfa svo , að efniviður góðu hestanna komi fram , eigendum til gagns og gleði , en hestunum til prýði í gangi og fasi . “ ( sama heimild , bls. 472 ) . Þá er ekki úr vegi að minna á , eins og fram kemur í áður tilvitnaðri frásögn , að gestir á kappreiðunum við Sandlækjarós voru hvorki fleiri eða færri en 200 sem þætti mikil aðsókn í dag . Fleiri hestamannafélög en Smári stóðu á árunum rétt fyrir 1950 fyrir góðhestakeppnum í einni eða annarri mynd á kappreiðum sínum . Gæðingakeppni á fyrsta landsmótinu árið 1950 Í bókinni Í morgun ljómann ... Saga LH í 35 ár . Skráð af Steinþóri Gestssyni og Landssamband hestamannafélaga gaf út 1987 , segir m.a. ýtarlega frá fyrsta landsmótinu og er gæðingakeppnin sem þá fór fram hvergi undanskilin . Mótið var haldið í samstarfi Búnaðarfélags Íslands og Landssambands hestamannafélaga eins og alkunna er . BÍ sá alfarið um kynbótahrossaþáttinn eins og ætíð síðan en LH um gæðingakeppnina sem var keppni geltra , taminna reiðhesta og svo um kappreiðarnar . Með gæðingakeppninni var ætlunin að fá fram nokkurn samanburð á kynbótagripunum og þeim hestum sem reynst höfðu úrvalsgæðingar , eins og segir á bls. 34 í téðri heimild . Til keppni komu hestar frá 12 félögum og hafði hvert þeirra rétt til að senda tvo , nema Fákur í Reykjavík mátti senda fjóra , frá einu félaganna kom bara einn hestur þannig að 25 gæðingar tóku þátt . Jafnframt því sem ætlunin var að gera samanburð á kynbótagripunum og þátttökuhestunum í gæðingakeppninni , var ætlunin að um eins konar stöðumat á reiðhestakostinum á hinu merka tímamótaári 1950 yrði að ræða . Til þessa vandasama verkefnis völdust því þrír afar merkir hestamenn sem voru eftirtaldir : Eggert Jónsson frá Nautabúi ( 1890 - 1951 ) formaður dómnefndarinnar , Ásgeir Jónsson frá Gottorp ( 1876 - 1963 ) og Ásgeir Jónsson frá Hjarðarholti ( 1885 - 1963 ) . Þetta voru allt þjóðþekktir menn og virtir , Eggert var einn hinna kunnu Nautabúsbræðra , athafnamaður og stofnandi Kirkjubæjarbúsins , Ásgeir frá Gottorp var kunnur af fjárrækt , Gottorpsfé og ekki síður af ritstörfum og svo Ásgeir frá Hjarðarholti bóndi og landpóstur . Þessir menn voru hoknir af reynslu en engin unglömb , meðalaldur þeirra var árið 1950 rúmlega 66 ár . Í næstu grein mun ég greina meira frá gæðingakeppni þessa merka móts . En get ekki látið hjá líða , fyrst ég gat um fjölda gesta á kappreiðum Hreppamanna hér á undan , að geta þess að á landsmótið á Þingvöllum er talið að mætt hafi um tíu þúsund manns , fólk hvaðanæva að af landinu . Aðeins höfðu Alþingishátíðin 1930 og Lýðveldishátíðin 1944 verið fjölmennari ( sama heimild bls. 40 ) . Þetta þýðir að tæp 7% þjóðarinnar mættu á mótið sem jafngildir að nú myndu gestir á landsmótum vera rétt rúm 23 þúsund ( ! ) og vel að merkja að þá mættu sárafáir ef nokkrir útlendingar á mótið , enda útrás hestsins sem reiðhests ekki hafin þó tugþúsundir hrossa hefðu verið flutt úr landi á umliðnum áratugum og seinni hluta liðinnar aldar , þeirrar nítjándu . Nú líður árið 2019 brátt í aldanna skaut og er þetta síðasta grein höfundar hér í blaðinu fyrir áramót . Er því lesendum Feykis óskað gleðilegra jóla og farsældar á nýju ári og samfylgdin í ár þökkuð . Það dugði þó ekki til því Valsmenn , með Austin Bracey óstöðvandi , unnu og þurftu ekki framlengingu til að þessu sinni . Allur barnaflotinn er fyrir sunnan við nám á veturna og gengur vel . Alls lék hún 97 meistaraflokksleiki og skoraði fimm mörk . Brynhildur Ósk Ólafsdóttir á Sauðárkróki gerði garðinn frægan með meistaraflokki Tindastóls á árum áður í fótboltanum . Á einhverju Facebook rúllinu mínu um daginn þá sá ég að einhver hefði unnið einhverja keppni með Bounty köku en því miður las ég aldrei fréttina .