„ Fallegt veður , finnst mér hérna úti , “ svaraði Þorsteinn Már Baldvinsson , forstjóri Samherja um mútumálið , áður en hann kvartaði undan einhliða umfjöllun . Þingmenn og fyrrverandi dómsmálaráðherrar tóku sig síðan til við að veita Samherja skjól og gott veður . „ Fallegt veður , finnst mér hérna úti , “ svaraði Þorsteinn Már Baldvinsson , forstjóri Samherja um mútumálið , áður en hann kvartaði undan einhliða umfjöllun . Þingmenn og fyrrverandi dómsmálaráðherrar tóku sig síðan til við að veita Samherja skjól og gott veður . Í hringiðu SamherjaBjörgólfur Jóhannsson , starfandi forstjóra Samherja , Þorsteinn Már Baldvinsson , forstjóri í leyfi , Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegsráðherra , Gunnar Bragi Sveinsson þingmaður , Baldvin Þorsteinsson , stjórnarformaður Eimskips , Björn Bjarnason , fyrrverandi dómsmálaráðherra , Jón Óttar Ólafsson , ráðgjafi og fyrrverandi rannsóknarlögreglumaður og Sigríður Á. Andersen , fyrrverandi dómsmálaráðherra , hafa öll blandað sér í málefni Samherja . Nú þegar Þorsteinn Már Baldvinsson , forstjóri Samherja , hefur svarað sjávarútvegsráðherra um líðan sína og verið faðmaður af fiskverkafólki – „ þessum árásum á ykkur verður að linna “ – er að teiknast upp hin stóra fréttin í mútu - og spillingarmáli Samherja . Ekkert samfélag er óhult frá mögulegum spillingarmálum , en það sem skilur á milli eru viðbrögð samfélagsins við þeim . Þeir þrír samstarfsmenn og mútuþegar Samherja sem komu til Íslands á vegum félagsins og hittu meðal annars óvart Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegsráðherra með Þorsteini Má Baldvinssyni forstjóra , hafa allir þurft að segja af sér . Einn af þeim er dómsmálaráðherra Namibíu , Sacky Shangala . Þau sem við treystum fyrir réttlætinu Tveir fyrrverandi dómsmálaráðherrar Íslands hafa gert lítið úr því að eitt stærsta fyrirtæki landsins var staðið að mútugreiðslum . „ Enn einu sinni er skollinn á fjölmiðlastormur vegna atlögu fréttastofu ríkisútvarpsins að stórfyrirtækinu Samherja , “ skrifaði Björn Bjarnason . Þarna talar fyrrverandi blaðamaður og fréttastjóri á Morgunblaðinu , sem var þingmaður Sjálfstæðisflokksins í 18 ár , ráðherra menntamála í sjö ár og dómsmálaráðherra í sex ár , fram yfir efnahagshrunið 2009 . Hann lýsir mútumálinu sem vandamáli tengdu fjölmiðlum , og atferli Samherja sem nýtingu á viðskiptatækifæri vegna þróunaraðstoðar . „ Eins og almennt tíðkast urðu þá til viðskiptatækifæri fyrir fyrirtæki í landinu sem aðstoðina veitti . Nýtti Samherji sér þau með þeim afleiðingum sem þrír aðilar keppast nú við að lýsa á dramatískan hátt , Kveikur , fréttaskýringaþáttur ríkisútvarpsins , vefsíðan Stundin og WikiLeaks . “ Sökudólgurinn ? Þróunaraðstoð Annar dómsmálaráðherra , Sigríður Andersen , sem lét af störfum í fyrra eftir að hafa brotið lög við að skipa tengda aðila sem dómara í nýjan dómstól , velti því upp í grein sinni „ Fréttir frá fjarlægu landi “ hvort að þróunaraðstoð Íslendinga hafi verið vandamálið . Hjá henni sat síðan eftir að í umfjöllun um málið hafi verið „ ... dregin upp dökk mynd af þeim kröfum sem namibískir ráðamenn gera til þeirra sem vilja stunda fiskveiðar við landið , þar á meðal til fyrirtækja í eigu Íslendinga ... Getur verið að opinber þróunaraðstoð festi fremur spillingu í sessi en að draga úr henni ? “ Formaður stjórnmálaflokks Sigríðar og Björns , Bjarni Benediktsson , vildi færa ábyrgðina og áhersluna langt í burtu , eins og Sigríður Andersen . „ Okkur tókst ekki að uppræta þann djúpstæða undirliggjandi vanda sem er greinilega landlæg spilling í stjórnkerfinu , “ sagði Bjarni um Namibíu . Sökudólgurinn ? Fjölmiðlar Viðbrögð Gunnars Braga Sveinssonar , þingmanns Miðflokksins , vegna frétta af mútugreiðslum Samherja , voru að lýsa því yfir að hann og flokkurinn hans vilja stöðva fyrirhugaða styrki til einkafjölmiðla , sem stendur til að lögleiða fyrir áramót að norrænni fyrirmynd . Í grein sinni í Morgunblaðinu um mútumálið lagði Gunnar Bragi áherslu á vandamálið , að Ríkisútvarpið og Stundin væru að stunda „ æsifréttir “ „ til þess eins að gera hlutina enn verri “ . „ Fjölmiðlar verða að geta starfað án ríkisstyrkja , “ sagði hann . En Gunnar Bragi nefndi ekki þá 2,2 milljarða króna sem útgerðarfyrirtæki hafa niðurgreitt Morgunblaðið um á síðustu níu árum , um tvöfalt hærri upphæð en mútugreiðslurnar í Namibíu . Það er þó bara örlítið brot af hagnaði útgerðarfyrirtækja . Stærstu útgerðirnar högnuðust um 27 milljarða króna af nýtingu auðlindarinnar í fyrra . Morgunblaðið var niðurgreitt um 415 milljónir króna sama ár , sem nemur 1,5% af hagnaði útgerðarfélaga . „ Þurfum að fara núna í LÍÚ , “ sagði Gunnar Bragi í sms-skilaboðum til Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar , formanns Miðflokksins , árið 2011 , um fund sem hann átti með hagsmunasamtökum sjávarútvegsins , Landssambandi íslenskra útvegsmanna . „ Erum að fara á leyndófund LÍÚ segi þér síðar , “ ítrekaði hann síðan við samflokkskonu sína , Vigdísi Hauksdóttur . Fréttir af mútumálinu hafa hins vegar verið á forsíðum blaða í Namibíu og Noregi í „ stríðsfyrirsögnum “ , enda á varla að vera neitt leyndarmál að stórfyrirtæki borgi mútur og noti órekjanlegt net skattaskjóla í viðskiptum sínum . Sem samfélag stöndum við því eftir með fólk í háttsettum trúnaðarstöðum sem bregst við mútugreiðslum eins stærsta fyrirtækis landsins með því að kvarta undan fjölmiðlaumfjöllun um málið . Vandamálið ? Árásir og áburður Þegar Þorsteinn Már Baldvinsson og arftaki hans , Björgólfur Jóhannsson , fráfarandi stjórnarformaður Íslandsstofu , ræddu við starfsfólk Samherja í Dalvík á dögunum mátti greina fyrirtækjamenninguna sem oft á sér hliðstæðu í íslenskri umræðu . Þeir töluðu við starfsfólkið í boðhætti og sögðu starfsfólkinu ítrekað að „ vera stolt “ af fyrirtækinu og að þau ættu að standa með þeim . „ Ég held að núna þá standið þið bara með mér og fyrirtækinu , eins og þið hafið alltaf gert , “ sagði Þorsteinn Már . Eins og til að viðhalda „ byrgishugarfari “ ( bunker mentality ) sagði hann að „ þessum árásum á ykkur verði að linna “ . Eftirmaðurinn Björgólfur tók í sama streng . „ Ég treysti , eins og Þorsteinn sagði áðan , á ykkar stuðning , alla daga og allar nætur “ „ Við eigum ekki að vera að hlusta á neikvæðar fréttir um félagið , sem margar hverjar eru ekki réttar ... Það er bara verk að vinna og hreinsa þann áburð sem er í gangi og við þurfum að vanda okkur í þeirri vinnu og sýna fram á það hvað er rétt og hvað er rangt . Og ég treysti , eins og Þorsteinn sagði áðan , á ykkar stuðning , alla daga og allar nætur . “ Óháð rannsókn Nýi forstjóri Samherja , sem á að veita forystu í óháðri sjálfskoðun fyrirtækisins , hefur þannig þegar úrskurðað um að það sé „ áburður “ í gangi . Og hann furðaði sig hreinlega á því í viðtali við Viðskiptablaðið að fólk varpi efasemdum á rannsóknina sem Samherji pantaði á sjálfum sér frá norskri lögfræðistofu . Lögfræðistofur hafa það hlutverk að verja skjólstæðing sinn , og það verður því að teljast ólíkleg niðurstaða að lögfræðingar Samherja ákveði að gera annað en að gæta hagsmuna Samherja , sem greiðir fyrir þjónustuna . Stundin lýsir því í dag hvernig rannsóknarlögreglumaðurinn frá sérstökum saksóknara , sem forstjóri Samherja sagðist hafa sent til Namibíu , í síðustu yfirlýstu tilraun til að hreinsa sig , rannsakaði meðal annars hvernig mætti losna við að borga tekjuskatt af namibísku starfsfólki . Því það var ekki nóg að aðrar launagreiðslur rynnu í gegnum aflandsfélaganetið , meðal annars í gegnum Marshall-eyjar , þar sem er enginn skattur greiddur , um félag sem var slitið stuttu eftir að Samherji fékk spurningar um málið í haust . Samherji byggði upp starfsemi sína með því markmiði að borga ekki skatt af starfsfólki og spara þannig hundruð milljóna króna , sem hefðu annars runnið til dæmis til Namibíu . Samherji hélt sjómönnum sínum sem verktökum , en sumir þeirra lentu í alvarlegum skattavandræðum . Trúnaður Samherja hefur ekki alltaf legið hjá starfsfólkinu , eins og sást á viðskiptahugmyndum Baldvins Þorsteinssonar , sonar Þorsteins og nú stjórnarformanns Eimskips . „ Með því að búa til hagnað innan sölufyrirtækisins Kötlu Seafood getum við lækkað skiptahlut sjómanna , “ lýsti hann í bréfi um viðskiptin í gegnum Kýpur . En , þið standið áfram með mér og fyrirtækinu , sagði Þorsteinn við starfsfólkið í síðustu viku . Gott veður fyrir Samherja Þegar Þorsteinn Már Baldvinsson hafði lokið sér af í viðtali við Bylgjuna í lok október , meðal annars sakað starfsfólk fjölmiðla og Seðlabankans um alvarleg óheilindi – enda vildi hann fangelsa fólk í Seðlabankanum fyrir að rannsaka hann – svaraði hann spurningum fréttamanns Kveiks um mútumálið , með tilvísun í veðrið . „ Fallegt veður , finnst mér hérna úti . Fallegt veður hérna bara , “ sagði hann . Síðar bauð hann fréttastjóra RÚV á trúnaðarfund í London , en hélt því seinna fram að umfjöllunin hefði verið einhliða . Samherji vill gott veður . Það var gott veður í Namibíu , á meðan það var borgað fyrir það og ekki sagt frá því . Líka í Angóla . Það var fallegt veður við Vestur-Sahara , þegar Samherji hagnaðist á veiðum úr auðlind ósjálfstæðrar þjóðar . Í Máritaníu var gott veður . Marshall-eyjar í Kyrrahafinu státa af frábæru veðri . Nú vilja háttsettir Íslendingar bjóða Samherja gott veður í mútumálinu . En það má blása á þá sem segja frá . Við hin verðum hins vegar að halda áfram . Ekki með því að standa blindandi með forstjóranum , svo sólin skíni örugglega alltaf á hann , rigni aldrei á hann og gusti bara frá honum en ekki að honum , þar til við finnum okkur í eyðimörk . Heldur að standa með því sem er rétt gegn því sem er rangt . Það er ekki vanþörf á þegar peningarnir þrýsta á að snúa því við . Leiðin sem við höfum er að setja mörk með umræðu og afstöðu og skapa þannig heilbrigða menningu . Með áskrift að Stundinni styrkir þú sjálfstæða rannsóknarblaðamennsku . 1. nóvember 2019 Það er von Það er von .