Hér verður litið til ýmissa þátta í náttúrufari Kollsvíkur . Efni : ( Flýtival með smelli á kaflaheiti ) Fjaran ( HÖ ) . Um strandlengjuna fyrir Kollsvíkur - og Láganúpsjörðum ; náttúru , skipsströnd , reka og annað . Fuglalíf ( EG o.fl ) . Fuglaathuganir og fuglamerkingar hafa lengi verið stundaðar í Kollsvík . Vötn og tjarnir ( VÖ ) Nokkur vötn af ýmsum stærðum leynast í nágrenni Kollsvíkur . Frostgígar og myndun þeirra ( VÖ ) Hér er í fyrsta sinn útskýrð myndun hinna fjölmörgu gíglaga pytta í hálendinu kringum Kollsvík og víðar . Skollakoppur og landrof ( VÖ ) Hér er sett fram tilgáta um samhengið milli afráns ígulkerja á þaraskógum og jarðvegsrofs á landi . Höfundurinn : Hilmar Össurarson er fæddur 1960 og ólst upp á Láganúpi . Hilmar hefur síðan unnið m.a. í Húsdýragarðinum í Reykjavík og við Tilraunastöðina á Keldum . Hann er gjörkunnugur Kollsvík og Láganúpi , og lýsir hér staðháttum meðfram ströndinni ; frá Landamerkjahrygg suðurundir Breið ; að Þyrsklingahrygg norðanvert við Blakk . Hún er á köflum síbreytileg þar sem skeljasandur er , og getur gjörbreytt um svip á fáeinum klukkustundum í stórstraum og vetrarbrimi . Þá geta klappir og stórgrýti skotið upp kollinum þar sem áður var rennislétt sandfjara , á meðan annars staðar kaffærðist kunnuglegt fjörulandslag undir nokkra metra þykku sandlagi . Hér er að sjálfsögðu átt við hinn gula skeljasand sem einkennir fjöruna á löngum köflum og gefur henni yfirbragð af sólskini og sumri , jafnvel um hávetur . Oft brýtur á boðum frammi á víkinni , og fyrir kemur , t.d. í vestan - eða norðanrosa , að víkin er samfellt hvítfyssandi grunnbrot , þar sem brimskaflar byrgja hafsýn af láglendi og ganga uppfyrir vanaleg fjörumörk . Hvað sem því líður er rof umtalsvert á þeim svæðum fjörunnar sem viðkvæmust eru , og mun verða fjallað nánar um það síðar í þessum pistli . Engin dæmi þekki ég um barnsfæðingar í fjörunni í Kollsvík en aftur á móti eru þeir allnokkrir sem hafa endað sína ævidaga í þeirri fjöru í aldanna rás . Allmargir þeirra sem ólust upp í víkinni á síðustu áratugum heilsársbyggðar hafa gert sjómennsku að ævistarfi sínu að nokkru eða öllu leyti . Landamerkjahlein markar landamerki Láganúps og Breiðavíkur , er það klettahlein fremur lág og löng sem liggur fram undan fjallsnúpnum Breið u.þ.b. miðjum . Ofan við sjávarklettana í hlíðinni er áberandi hryggur , Landamerkjahryggur , sem afmarkar landsmerki upp undir kletta . Á brún Breiðsins þar upp af er klettanef með áberandi stórum steinum á brúninni og heitir Steinanef . Vegna brattans var þetta svæði óskaplega vanhaldasamt fyrir sauðfé . Ekki var óalgengt að 40 - 60% þess fjár sem þarna gekk heimtist ekki að hausti . Síðastur mun hafa slegið þar Ólafur Halldórsson á Grundum , og bar hann heyið í poka heim á Bakkana . Í klettunum í Breiðnum hefur lengi verið allmikið fýlavarp . Í sjávarklettum undir Landamerkjahrygg er svonefnt Lundafles . Norðanvert í hvappinu er hellisskúti tæplega mannhæðarhár og ekki djúpur . Mjög safnaðist í hann sauðatað þar sem kindurnar notuðu hann óspart sem afdrep í hrakvirðum , eins og aðra slíka skúta sem þær komast í . Í klettunum ofan Skútahryggs er Flesið ; snarbratt grasflæmi sem fé leitaði stundum uppí . Annars er Breiðurinn allur sæbrattur mjög og þó sýnu brattari Breiðavíkurmegin . Þar er Breiðshlíðin svo brött á löngum kafla að fólki skal eindregið ráðið frá gönguferðum þar . Greiðfærara er Láganúpsmegin út á Landamerkjahlein og lítið eitt lengra . Þá er farið niður sjávarklettana í Vatnadalsbót annað hvort í Árdalnum ( gilinu ) eða niður klettanef norðan við Árdalinn – hvorutveggja dálítið klöngur . Best er að sæta sjávaföllum svo hægt sé að velja sér skástu leiðirnar á fjörunni . Draga þeir nafn af tóft sem á þeim er , mjög vallgróin og ógreinileg . Stekkirnir voru nýttir fram eftir 19 . Þetta leiðir hugann að hinum sérkennilega vatnsbúskap alls þessa skaga sunnan Patreksfjarðar . Þó svæðið teljist mjög úrkomusamt virðist öll sú úrkoma hverfa jafnhraðann niður í jökulurðina sem er nánast allsráðandi í landslagi ofan við c.a. 100 m hæðarmörk . Í því er eflaust uppspretta , því það þornar aldrei upp . Áður en skilist er við Breiðinn skal getið um sérkennilegt tófugreni sem er í klettanefi nærri brún sjávarklettana . Það er myndað ef mörgum smáholum í berginu sem líklega hafa myndast þegar glóandi hraun rann yfir skóglendi og trjábolirnir skildu eftir sig holur er hraunið kólnaði fyrir 16 - 18 milljónum ára . Breiðsholt er líklega forn jökulruðningur frá síðasta jökulskeiði en einnig mótað af sjávarrofi við hærri sjávarstöðu en nú er . Breiðsholtið klýfur Árdalur nokkurn vegin í miðjum dal og er hann 20 - 30 m djúpur þar sem holtið er þykkast . Hverfum nú aftur að sjónum . Lágir sjávarklettar eru neðan Hústóftarbakka , og einu færu leiðirnar ofan í fjöru á þessum slóðum eru í og við Árdal eins og áður er getið . Mjög erfitt er að bjarga reka undan sjó á þeim stöðum þar sem brim gengur viðast hvar í kletta sem eru nokkrir tugir metra á hæð . Nyrst og efst á Hústóftarbökkum er gróið slétt svæði sem nefnist Flatir , en norðan við þær breytir landslagið mjög um svip . Sjávarklettarnir hækka töluvert en eru mjög sundurskornir af lautum og smádölum , jafnvel giljum . Klettarnir frá Bökkunum og að Kollsvíkinni heita einu nafni Hnífar . Því hefur ávallt verið bann við öllum hávaða og ærslum í nágrenni við hólinn . Af Hnífunum má oft sjá lognrákir á sjónum , en þær voru sagðar vera eftir báta huldufólksins . Ekki er erfitt að fara í Sandhelli ef menn þekkja leiðina . Norðar og neðar er Gvendarhellir ; mun minni en Sandhellir og erfiðari í að komast . Munni Gvendarhellis er ekki stærri en svo að meðalmaður getur skriðið þar inn , en nokkuð rúmgóð hvelfing er þar innanvið . Öll er sú fjara ógreiðfær og Sandhellisvogur , undir Sandhelli , er oftast ófær með öllu . Alltaf er töluvert af sel á Vatnadalsbót og við Sveinaflögur . Austan í Grófarstekk er grunnur hellisskúti sem í eru gamlar hleðslur , og hefur hann vafalaust verið notaður sem stekkur meðan fært var frá lambám . Á þessi svæði er nokkur smá klettanef sem skaga fram í sjávarklettana með lautum á milli . Ekki er langt frá Tröllkarlshelli í Stórhól , og því virðast tröll og huldufólk hér eiga gott sambýli . Vestan við Grófarnefin beygja Hnífarnir nokkuð til norðurs . Þar er í klettunum allstór laut eða hvapp , hömrum girt , en hægt er að komast í það á tveim stöðum . Síðast var fært frá á Láganúpi árið 1934 . Norðan við Ytri Lambhagann tekur við nokkuð djúpt klettagil sem nær niður í fjöru . Þegar hér er komið við sögu lækka Hnífarnir mjög á svonefndri Hnífaflögu , þannig að yst á Flögunni eru þeir naumast meira en 3 - 4 mannhæðir . Yst á klettanefi Flögunnar má komast niður í fjöru með dálitlu klifri . Uppá klettunum á Flögunnni eru víða holumyndannir í klöppum og steinum líkt og í osti . En færum okkur aftur að sjónum . Norðan við Flöguna taka við nokkuð háar klettahleinar með alldjúpum vogum á milli . Norðanvið Flögu er stór hellir í miðjum klettunum , þó fremur grunnur . Ofar og norðar er klettastallur ; Lundafles , og niður á hann tíu faðma sig . Þar verpur einnig nokkuð af lunda , en þessir tveir staðir eru líklega eina lundavarpið í Hnífum nú á dögum . Ekki er fær leið að jafnaði undir Strengbergi . Þó er vitað um a.m.k. tvo menn , þá Einar Guðbjartsson frá Láganúpi og seinna Valdimar Össurarson frá sama bæ , sem komist hafa þessa leið á stórstraumsfjöru og í ládeyðu . Neðarlega í Strengberginu er áberandi hilla ; Strengbergshilla . Skipverjar komumst heimyfir fjörugrjótið og gengu síðan að næsta bæ sem þeir sáu , sem var Grundir í Kollsvík . Nærri má geta undrun hans er margir útlendir menn standa yfir honum við að gyrða sig . Nokkuð auðvelt er að komast í Heimari Lambhagann , sé fólk ekki lofthrætt . Hvergi sést að ráði í Heimari Lambhagann af brún þannig að algengt var og er að kindur verði þar eftir eða feli sig við smölun . Undir Smérhelli er lítill stallur ; Smérhellissvelti , þar sem kindur komust stundum í sjálfheldu , og utan hans var unnt að klöngrast í Smérhellisfles eftir múkkaeggjum . Nokkru heimar en Heimari Lambhaginn er svipaður hlíðarslakki sem heitir Undirhlíð . Auðveldlega er gengt í Undirhlíð um Undirhlíðarnef , af Brunnsbrekku í Kollsvík þar sem Hnífunum sleppir . Enginn lundi verpir í honum þrátt fyrir að nafnið bendi til annars , og hefur ekki gerst frá því sögur hófust . Vilja sumir nefna hellinn Kofahelli , með vísan til lögunar hans . Norðan hans tekur við Strengberg sem áður er getið . Á brún Strengbergs er rúst af skothúsi frá því að vetrarveiðar voru stundaðar á ref . Þegar halla fer heim af Hnífunum verður fyrir síðasti stekkurinn á þessum slóðum , Þúfustekkur . Stuttan spöl austur frá Þúfustekk er Nónvarða mjög áberandi frá Grundum og Láganúpi og er eyktarmark frá Grundum . Niður undan Þúfustekk er sérkennilegt vik eða skarð í hjallanum , nánast ferhyrnt að lögun , og heitir Klettakví . Niður frá Þúfustekk og Nónvörðu er breið og löng en hallalítil brekka sem heitir Brunnsbrekka . Vesturmörk Brunnsbrekku er Hreggnesi , lágir sjávarklettar sem hverfa alveg nokkuð utan Grundatúns . Grýtt gönguleið er töluverðan spöl eftir fjörunni undir Hreggnesa langleiðina út undir Strengberg . Mannbjörg varð enda veður gott . Báturinn eyðilagðist á strandsstað en nokkru tókst að bjarga m.a. vél bátsins . Þar sem Hreggnesa sleppir kallast fjaran Grundagrjót í hvorugkyni fleirtölu . Björgun Kolls og áhafnar hans við Arnarboða er líklega fyrsta skráða sjóbjörgun við Ísland . Var hann áratugum saman formaður í Kollsvíkurveri . Ofan garðanna er túnið á Grundum sem taldist allstórt á fyrri tíma mælikvarða . Hluti þess er vel sléttur og var nýttur fram yfir aldamótin 2000 . Töluverðar tóftarrústir eru norðast á Bökkunum ; mjög sandorpnar . Eru sumar þeirra leifar húsa frá Bökkum eða Grundum en aðrar eiga uppruna sinn frá því að Láganúpsver var starfsrækt fyrr á öldum . Láganúpsver var að öllum líkindum meðal stærstu verstöðva á sunnanverðum Vestfjörðum í margar aldir . Lending þótti þá oftast slæm eða ófær með öllu á þessum stað . Orsakir þess að róið var frá Láganúpi eru líklega einkum þær að á þeim tíma og lengi síðan var Láganúpsjörðin í eigu Saurbæjarkirkju á Rauðasandi . Mikilvægt er að glöggva sig á þeirri sögu sem þarna birtist , áður en hraðfara sjávarrofið eyðir henni að fullu , og eru rannsóknir þegar hafnar . Ofan Garðanna , sunnarlega í Grundatúni , er lægð sem á síðari árum hefur breyst í lítið stöðuvatn með miklu fuglalífi . Blakkur og Kollsvíkurnúpur í baksýn . Þar sem mætast Grundagrjót og Rifið fellur Áin oft til sjávar . Það er að vísu mjög breytilegt því ós hennar færist stöðugt til eftir straumnum og brimi sérstaklega að vetrarlagi . Á þessi , sem myndi víða teljast lækur , er ekki stór en þó stærsta vatnsfall í Kollsvíkur og Láganúpslöndum . Fram af Oddanum er Breiðasker , langt og breitt . Fremst á Breiðaskeri er nokkru hærri klapparhnúta sem heitir Breiðaskersklakkur . Einnig má finna í vegg í fjárhústóft á Grundabökkum ártalið 1911 . Það er verk Kristjáns Júlíusar Kristjánssonar sem þá átti heima á Grundum . Fjárhús voru einatt við sjóinn í Útvíkum , til að nýta sem best fjörubeitina . Var þetta tilraun til að stemma sandfok það sem sífellt ógnar Lágnúpsjörðinni . Ofan við Leirana er bærinn Stekkjarmelur og tún þau sem honum tilheyrðu . Víða á Leirunum eru ekki nema ca. 30 cm niður á mó eða moldarlag . Það gæti annaðhvort bent til þess að fyrr á tímum hafi verið gróin mýri þar Leirarnir eru nú eða að þangað hafi borist mikið af þara . Í miklu norðanroki drífur mikinn sand af Rifinu og úr fjörunni upp yfir Leirana og setjast stundum í þykka sandskafla á Láganúpsjörðinni . Í verstu veðrum berst sandfokið jafnvel útyfir Hnífa og Breið . Landgræðsla ríkisins veitti bændum áðurfyrr nokkra aðstoð til að verjast þessari ógn , en sinnir nú lítið sínu hlutverki á þessum slóðum . Þær heita Snorravörður og lending í fjörunni neðan þeirra Snorralending , en þar var talin þrautalending í vestansjó . Í Snorralendingu fórst bóndinn í Kollsvík Torfi Jónsson 5. Apríl 1904 . Nokkuð norðan við Snorralendingu breytir fjaran nokkuð um svip . Þar eru tvö allhá klapparholt ofan við fjöruna . Tvær hleinar afmarka lendinguna í verinu . Framundan Verinu er svonefnt Lægi , en það er nokkuð var fyrir úthafsbárunni vegna þriggja skerja þar fyrir framan . Þau eru : Selkollur syðstur ; Miðklakkur og Bjarnarklakkur nyrstur . Leiðirnar inná Lægið eru Syðstaleið , Miðleið og Grynnstasund . Stærstu búðirnar voru utan í og á bristinu sem rís upp frá vikinu milli Syðrikletta og Norðari kletta . Einnig voru búðir á Norðari klettum . Heitir hann Búðalækur og var hann nýttur til fiskiþvottar og sem neysluvatn . Enn sér móta fyrir grjóthlöðnum stokk þar sem mynduð var uppistaða til fiskþvottar . Við lækinn höfðu áhafnirnar sína ruðninga og saltkrær . Má það eflaust þakka gætni samfara útsjónarsemi hjá þeim formönnum sem þaðan réru . Þó kom fyrir að þurrabúðar fólk hafðist þar við með fáeinar kindur en treysti að öðru leyti á sjávargagn sér til framfærslu . Þó var í Kollsvíkurveri stór vélbátur til flutninga ; nefndur Fönix . Bar hann sama nafn og hið fornfræga hákarlaskip Kollsvíkinga , sem nú þá var nefndur Gamli Fönix . Nefnist hann Breiðilækur þarna við sjóinn . Norðan Breiðalækjar rís dökkur og áberandi klettur upp úr sandrifinu . Heitir hann Þórðarklettur . Sumir eru einhlaðnir og á þeim var fiskurinn hertur . Aðrir eru tvíhlaðnir ; svonefndir hrýgjugarðar , en á þá var fiskinum safnað þegar hann hafði náð að skelja . Heita þeir Melsendaklettar . Við Melsendakletta þrýtur undirlendi í Kollsvík og við taka brattar fjallshlíðar . Líklega er rekasæld þar hin mesta í Kollsvíkur og Láganúpslandi . Að frátöldu dalnum Sanddal sem markar suðurmörk Blakksins , og Gjárdal sem markar austurmörk hans , er hann ógróinn að heita má uppá fjallinu sjálfu . Er þar víðast gróf jökulurð . Blakkurinn hét Straumnes fyrr á öldum , og líklega er núverandi nafn komið frá breskum togarasjómönnum . Ofan þeirra er mjög grösug hlíð upp undir efri kletta . Til skamms tíma var mikið fýlavarp í öllum klettum í Blakknum . Norðan þess er oft lítinn sem engan sand að finna en þess í stað tekur við stórgrýtt fjara , mjög lík þeirri sem áður er lýst undir Breið og Hnífunum . Fjaran er þó fær sæmilega fótvissu fólki norður að Helluvogi sem er nokkuð norðarlega undir Blakknum . Ég vel þá leið að lýsa fyrst fjörunni og sjávarklettunum og örnefnum þar , og síðan hlíðinni og þeim örnefnum sem ég þekki í efri klettunum . Er þar á nokkrum stöðum mögulegt að komast upp í hlíðina , enda er það óumflýjanlegt nokkru norðar , þar sem sjávarklettarnir heita Bekkur og ganga fram í sjó á nokkuð breiðum kafla . Hafaldan gengur inn í hellinn á flæðum , og í miklum vestansjó þrýstist hún af ógnarafli upp um gatið . Stuttan spöl norðan Pallanámu er hægt að komast aftur niður í fjöru . Þar norður af tekur við mjög breitt sker sem nær langt fram í fjöruna en er fremur lágt . Tilkomumikið er að sitja upp í hlíðinni ofan Helluvogar í miklu vestanbrimi og hlusta á gnýinn og finna titringinn er brimaldan skellur inn í hellinn og myndar þar lofttappa sem sprengir báruna til baka á móti þeirri næstu . Við Blakknes hefur ölduhæð mælst hvað hæðst við Ísland , þannig að vetrarbrim verður oft tignarlegt þessum slóðum . Fyrir kemur , en mjög sjaldgæft , að Helluvogur fyllist af sandi þannig að gengt sé áfram norður fjöruna . Þá strandaði breski togarinn Croupier frá Grimsby á Blakknesboða , sem þarna er um 200 metra frá landi . Suðvestan hæglætisveður var , en dimmt kafaldskóf . Líkunum var safnað saman í skyndi og búið að þeim í helli , norðanvert í víkinni . Ætlunin var að sækja þau næsta færan dag , en ekki viðraði til þess fyrr en á útmánuðum . Mjög er hlíðin sæbrött í Trumbunum en þær eru þrjár : Syðsta-Trumba , Miðtrumba og Norðastatrumba . Því má skjóta inn í að Blakkurinn er oftast nefndur með greini svo sem til að undirstrika að í veröldinni er aðeins til þessi eini Blakkur . Eins og áður er getið heitir öll suðvesturhlíð Blakksins , Hryggir . Hryggirnir skiptast síðan í fleiri staði með sínum sérstöku örnefnum sem hér verða talin . Norður úr Völlunum er Vallafles . Algengt var að sauðfé hrapaði úr Vallaflesi . Nafnið Smáhryggir lýsir vel landslaginu þar sem skiptast á klettanef og grösugar lautir . Gjá ofan Smáhryggja heitir Nafargjá . Smáhryggir enda í áðurnefndri Strengbergsgjá , sem er tilkomumesta gjáin í sunnanverðum Blakknum . Allnokkurn spöl norðan Strengbergsgjár gerast Hryggirnir brattir mjög . Nafnið Takaklettur er dregið af því að þessum slóðum voru tæpar og hættulegar leiðir í klettunum oft kallaðar Tök . Vafist getur fyrir ókunnugum að rata á hana norðanfrá ; sér í lagi eftir að umferð fjár minnkaði . Innantil í sjávarklettum Miðtrumbu er Trumbufles , en í það var stundum farið til múkkaeggja . Sauðfé kemst upp og niður úr Flám tæpa götu enda töldust Flárnar mikið vanhaldapláss . Eftir að komið er norður fyrir Norðustu Trumbu sveigir hlíðin til suðausturs inn með Patreksfirði . Þar er Þysklingahryggur , geysistór og breiður hryggur sem nær frá efri klettum og niður á sjávarkletta , sem eru lágir á þessum slóðum . Stuttan spöl innan við Þysklingahrygg er Sölmundargjá en þar eru landamerki Hænuvíkur og Kollsvíkur . Í Sölmundargjá eru háir berggangar , líklega sömu ættar og strengbergið í Strengbergsgjá sunnanvert í Blakknum . Í fjörunni milli Sölmundargjár og Þysklingjahryggjar er vogur sem heitir Bellubás eftir færeyskri skútu sem þar strandaði seint á 19 . Öld . Munnmæli herma að þar sé heygður Kollur landnámsmaður . Mikið múkkavarp var í Sighvatsstóðum til skamms tíma , eins og víðast annarsstaðar í Blakknum , en langt sig þangað niður . Því var það ekki fyrr en á 9. áratug síðustu aldar að farið var í stóðin á seinni tíð . Valdimar Össurarson fór þá í lás niður Nibbugjótu og í öðrum löngum lás niður í Stóðin , nokkru sunnar . Nú er sú leið lokuð vegna hruns . Einnig var sigið af brún , loftsig beint ofaná Höfða sem er ofan Mávakambanna . Heimanvið Jónshöfða var strjálla varp , enda klettarnir betur grónir og þurrari ; en múkkanum líkar best að vera á hæfilega rökum og gróðursnauðum stöllum . Þó var fékkst nokkuð af eggjum við svonefnda Gjá , niðurundan vegslóðanum á Blakknum . Heimanvið hana er Vallargjá , sem áður er nefnd , og þar endar allt múkkavarp . Um Vallargjá má ganga úr Völlunum upp á Blakk , og er hún neðst á hinum mikla Sanddal . Grímssonalág nefnist laut stuttu ofan Vallargjár , en ekki er vitað um nafngjafana . Unnt er að komast af Sanddal niður í Sandahlíð um svonefndar Skekkingar , en það eru klettaslefrur . Lýk ég hér með þessum hugleiðingum um fjöruna í Kollsvík og nágrenni . Síðast starfaði hann lengi við Kaupfélag Borgnesinga og bjó í Borgarnesi ásamt konu sinni , Guðrúnu Grímsdóttur frá Kollsvík , og dóttur , Maríu Jónu Einarsdóttur . Samantekt þessi um fugla í Kollsvík er skrifuð af Einari 1938 . Skrá Einars lýsir næmni og eftirtekt náttúruunnanda og vísindamanns sem bjó í þessum atorkusama sveitamanni . Tegundirnar eru teknar eftir sömu röð og í skrá yfir slenska fugla eftir Magnús Björnsson ( Nfr . 9 - 10. tbl 3. árg. 1933 ) ; sömuleiðis latnesk nöfn . Einn var skotinn ; var hann á stærð við ritu og bláleitur á litinn . Algengur staðfugl ; verpir hér víða í þúfum og skorningum . d. urpu maríuerlur hér í útihúsi um fimmtán ár stöðugt , og síðustu árin tvenn hjón . En loks eyðilagði kötturinn hreiðrið og hafa þau ekki orpið þar síðan . Verpir víða um hagana ; oftast í þúfum eða í holum undir steinum . Skógarþröstur ( Turdus musicus coburni ) . Algengur á vori og hausti , en verpir hér ekki , svo vitað sé . Á síðastliðnum vetri ( 1937 ) sáust hér nokkrir óþekktir fuglar . Einn þessara fugla var skotinn og sendur Dr. Finni Guðmundssyni ; reyndist það vera gráþröstur . Einn hefur náðst hér inni í húsi og var sett á hann merki náttúrugripasafnsins í Reykjavík . Steindepill ( Oenanthe oenanthe schoeleri ) . Algengur staðfugl . Við nánari athugun sáum við þarna mjög haglega gert hreiður í svolítilli holu í berginu . Var það gert úr stráum undir og yfir , og aðeins dyr hæfilegar fyrir fuglinn til að fljúga inn um . Hvort þetta hefur verið öll fjölskyldan , eða aðeins ungarnir , getum við ekki sagt . Hefur þetta eflaust verið einhver af þeim uglutegundum sem flækst hafa hingað til lands , þó enginn þekkti skil á hvaða tegund það væri . Haförn ( Haliaetus albicilla ) . Algengur staðfugl . Fer ört fjölgandi á síðustu árum . Verpir hér víða í hömrum . Toppskarfur ( Phalacrocorax aristotelis aristotelis ) . Verpur hér ekki . Hér endar skrá Einars , en ætla má að hann hafi fyrirhugað að bæta meiru við . Álftin er t.d. algeng í Kollsvík , og eftir er að ræða aðra fugla s.s. endur og múkka , en ekki síst máfana . Eftirfarandi færslur er þó að finna aftar í bók hans ; líklega vísi að dagbók um fugla : febr . Sáum við örn einn á flugi yfir Hænuvíkurhálsi ; hafði sést þá um nokkra undanfarna daga í Hænuvík . Valdimar Össurarson tók efnið saman , samkvæmt heimildum í örnefnaskrám og fleiru . Neðst eru grösugir Húsabakkar og Flatir , upp að aurlendi í Strympuormi og Breiðsholti , en einnig heiman Litlavatns . Löng búseta og útgerð í Kollsvíkinni hefur gengið nærri þessu gróðurfari sem , ásamt rekaviði , taði , þara og mó , hefur verið lífgjafi íbúanna gegnum aldirnar . Hún fjölgaði sér þó ekki og dó að lokum út . Álft og himbrimi hafa iðulega orpið í tanganum við vatnið . Ormatjarnir Heimri - og Ytri ( 93 og 94 ) . Tvær litlar tjarnir fremst á Ormum ; rétt framan við hestaveginn til Breiðuvíkur ; heiman við Pálslaut . Stutt neðan hestavegarins til Breiðuvíkur . „ Þetta var harðsótt og hættuleg heyöflun , en menn lögðu ýmislegt á sig til að eiga nóg fóður fyrir skepnur sínar “ ( ÖG ; Niðjatal Hildar og Guðbjartar á Láganúpi ) . Í laut vestan við Litlafellið er Sandslágarvatn . Þá voru sett upp mið sem hægt var að átta sig á hvar skipið lægi . Þá var að bíða þess að glær ís kæmi á vatnið : Ef heppnin var með var hægt að krækja skipið upp “ ( IG ; Sagt til vegar ) . Tvö stöðuvötn ; sunnan Litlafells en vestan Stórafells . Þriðja vatnið er þarna reyndar einnig ; nær Litlafelli , en það er yfirleitt þurrt nema í leysingum ; einungis djúp skál í gróna grasflötina . Stóravatn ( 112 ) . Stærsta vatnið í Vatnadal ; fyrir framan Smávötn og Stórahnjót . Um 550m langt og 230m breitt ; mesta dýpt ca 4m . En silungurinn virtist ekki fjölga sér , auk þess sem eitthvað tapaðist niður ána í leysingum , og að lokum hætti hann að veiðast . “ Við settum einu sinni nokkur hundruð seyði af bleykju í vatnið . Nokkrar litlar tjarnir á Startjarnareyrum ; fremst í Vatnadal . Var þá slegið út við Litlavatn og brok við Startjarnir og Langasjó . Breiðsvatn ( 13l ) . Stöðuvatn uppi á Breið ; nokkru ofan við Grenjalág en í Láganúpslandi ; í 200 metra hæð . Það er mest 260m langt og 140m breitt . Þarna virðist vera uppspretta á fjallinu , því Breiðsvatn þornar aldrei upp . Hér verður lýst fyrirbærum í landslagi sem eru nokkuð algeng á mínum heimaslóðum , Kollsvík í hinum forna Rauðasandshreppi . Ég hef innt eftir áliti margra jarðfræðinga á þessu fyrirbæri ; hvort þessar kenningar standist og sé svo ; hvort þetta sé útbreitt fyrirbæri hér á Íslandi eða annarsstaðar . Blakknes skilur Kollsvík frá Patreksfirði en að sunnanverðu skilur múlinn Breiður hana frá Breiðavík . Heimamenn hafa sett upp fræðsluskilti , lagt gönguleiðir ; unnið að ýmiskonar heimildasöfnun og verið er að setja upp kynningar - og átthagasíðuna kollsvik.is , með margháttuðum fróðleik . Sunnanvið vikina , norðan Breiðs , gengur niður allmikill dalur niður ; Vatnadalur , en Keldeyradalur , Hvolf og Hafnardalir að austanverðu . Pyttir í landslagi . Víða hagar svo til að skálar eru í landslaginu og í sumum þeirra sitja uppi lítil stöðuvötn , eins og áður sagði . Pyttirnir eru þó oft þurrir að sumarlagi , sem bendir til að dýpt þeirra nái ekki niðurfyrir jarðvatnsborð ; að botn þeirra sé of óþéttur til að halda vatni og að þeir hafi ekki nægt innrennsli til að vega á móti uppgufun og leka . Við nánari skoðun kemur í ljós nokkur munur á lagi pyttanna og vatnanna . Meðan vötnin eru að jafnaði með aflíðandi bökkum ofan af jaðarurð sinni eða bakka , niður á dýpsta punkt , eru pyttirnir flestir með snarbröttum bökkum og tiltölulega flötum botni . Sé þessi kenning röng væri full þörf á að skýra þessi fyrirbæri með öðru móti . Sé hún rétt er þörf á að fræðimenn rannsaki fyrirbærið eftir viðurkenndum aðferðum og niðurstöðum sé komið á framfæri , þannig að skilningur á jarðsögu verði fyllri í þessum efnum . b ) Ekki séu aðstæður til að djúpt stöðuvatn myndist . Gígdældin má því ekki ná verulega niðurfyrir jarðvatnsborð og botn má ekki vera of þéttur . Ekki er ljóst hvort slíkt er skilyrði gígmyndunar eða einungis tilviljun . Grunn skál í landslaginu ; hér nefnd gígdæld ; gjarnan með dálítið afrennslissvæði í kringum sig ; nær ekki mikið niðurfyrir jarðvatnsborð . Í botni er laus jarðvegur , t.d. vegna þess að safnast hefur ísaldarset og síðan gróðurjarðvegur í lautarbotninn . Fyrsta stig ; vatn í gígdældinni botnfrýs . Annað stig ; fleyting ; ísferjur færa flökkuefni úr stað . Hlýinda - / rigningaskeið kemur , með miklu vatni ; t.d. vorleysingar . Þriðja stig ; vatnið sjatnar og ísinn bráðnar á frálagssvæði . Vatnavextir ná hámarki og vatnsborð fellur , m.a. vegna gleypni jarðvegsins . Á frálagssvæðinu fjarar vatnið undan ísferjunni og ísinn bráðnar . Frostgígurinn sem myndast við ferlið er með flötum , ógrónum botni ; bröttum bökkum ; jafnan vatnslaus eða með mjög grunnu vatni að sumarlagi , nema e.t.v. í mestu rigningum . Gígmyndun getur heldur ekki orðið nema vatnsdýpi verði svo mikið í gígdæld að ísferjur nái að fljóta upp og til hliðar . Var ætlunin að gera þar tjörn með æðarvarpi , en tófa og fleira kom í veg fyrir það . Grundatjörnin , sem við þetta myndaðist , hafði afrennsli í Lögmannslágina í vatnavöxtum . Eg fylgdist ekki grannt með þróuninni ár frá ári , en um skeið víkkaði holan í Lögmannslánni . Reyndar kom þar annað til ; Grundatjörnin fylltist af sandi og Kaldabrunnslækurinn fór að renna stöðugt í Lögmannslág . Hvorttveggja olli því að nú ( 2015 ) er Lögmannslágin ekki lengur grasigróin og aflíðandi laut , heldur er þar lítið stöðuvatn með grónum bröttum bökkum og nokkru fuglalífi . Hvolfatjörn ; ummerki um virkni vorið 2015 Sumarið 2015 skoðaði ég nokkra staði í grennd við Kollsvík , í því skyni að kanna réttmæti minna kenninga um frostgíga . Einn þessara staða var Hvolfatjörn , en staðsetning hennar er merkt á kortið hér síðar . Kringum tjörnina , sem er vatnslaus að sumarlagi , er ágætlega gróið svæði , sem stingur nokkuð í stúf við lyngbrekkurnar ofar . Tjörnin hefur yfirfall til vesturs , og þar er ógreinilegur vatnsfarvegur niður í Víkurbotninn . Hefur því þurft all myndarlega ísferju til að fleyta henni upp á frálagssvæðið . Niður dalinn liggur farvegur Vatnadalsár , en hún er oftast þurr nema í vorleysingum . Þá ryðst þar fram mikill flaumur , enda vatnasvæði allmikið og stundum snjóþungt . Milli Stóravatns og Litlavatns eru Smávötn ; klasi af pyttum sem margir hafa yfirbragð frostgíga . Í þessari athugun minni kom ýmislegt forvitnilegt í ljós . Sumt af því má skýra með þeirri frostgígavirkni sem hér hefur verið lýst , en annað á sér aðrar skýringar sem ég ætla ekki að kveða uppúr með . Vötnin þorna í miklum þurrkum á sumrin , en oft er þó vatn í tveimur þeim stærstu . Ég skoðaði vötnin í júlí 2015 , i leit að ummerkjum um frostgígamyndun . Vötnin bera öll einkenni slíkrar myndunar , þó ekki fyndust ummerki frá síðastliðnum vetri , líkt og í Hvolfum . Þurra Kjóavatniðer greinilegt dæmi um frostgíg . Orðasafn Til að lýsa frostgígamyndun er heppilegt að grípa til lýsandi orða sem sum hver eru ýmist sjaldan notuð eða ekki annarsstaðar í íslensku máli , enda hefur þessu myndunarferli ekki áður verið lýst svo vitað sé . Flökkuefni / Flökkusteinn / Flökkuaur / Flökkutorfa / Flagmeri Efni sem ís fleytir / hefur fleytt úr botni frostgígs upp á frálagssvæði . Efnið getur verið af ýmsu tagi ; frá aur og leir upp í allnokkra hnullugssteina og frá moldarhnúskum uppí allstórar torfur . Fyrrum oft notað um torfu sem sneiddist stundum ofanaf þúfnakollum þegar slegið var , eða sat eftir í unnu flagi ( smærri slíkar torfur nefndust ljámýs ) . Einnig sumsstaðar notað yfir fyrstu torfu í torfskurði . Notað hér í sömu merkingu og flökkurtorfa . Nafnið „ frostgígur “ er valið fremur en „ frostpyttur “ , þar sem hið síðarnefnda vísar fremur til þess þegar kviksyndi verður til við það að frost fer úr jörð . Samlíkingin við gosgíg er ekki með öllu fráleit ; við báðar myndanir flyst efni til hliðar , og eftir er oftast hola í jörðina , þó flest annað sé ólíkt í ferlinu . Samfrosinn / Samfrosta Frosinn saman T.d. þegar ís botnfrýs og verður samfrosta við jarðveginn undir . Nokkur áhugaverð náttúrufyrirbæri í Kollsvík Hér hefur verið minnst á einn þátt í hinni fjölbreyttu náttúru Kollsvíkur , og velt upp skýringum á honum . Á öllum stöðunum eru holur inn í bergið eftir liggjandi trjástofna , sem fallið hafa í hrauflóði . Þau voru allajafna full af vatni þar til fyrir tveimur árum , að sandfok fyllti þau ; en líklega hefur uppsprettuvatnið þá leitað annarra leiða undir yfirborði . Í þessum augum var jafnan uppstreymi af einhverri lofttegund , en hún hefur aldrei verið greind . Loftið steig upp öðru hvoru í loftbólum , en væri stappað á bakkann kom upp loftbóluhrina . Þá hafi myndast mólög í bökkunum , sem nú streymir gas úr , en skammt frá eru Þórarinsmógrafir , þar sem stunginn var upp mór á síðustu öld . Grænlenskir flökkusteinar . Stærsti steinninn sem ég hef séð af þessu tagi var um 50cm í þvermál og líklega á annað hundrað kíló að þyngd ; ljósrauðleitt kvarz , heimantil við Bekk , undir Blakknesi . Steinarnir eru allir jökulnúnir og af margvíslegum bergtegundum ; granít , gabbró , gneiss , kvarz , málmgrýti o.fl . Á mínum steinasöfnunarárum bar ég mikið af þessum steinum heim , sem með réttu hefðu átt að fá að liggja og sýna fjölbreytileika náttúrunnar á þessum slóðum . Undir Blakknesi hefur brimið holað út allmikinn helli í klöpp , svokallaðan Bekk , í flæðarmálinu , og er gat uppúr hellisþakinu . Hinn staðurinn er undir Hnífum sunnanvið Kollsvík ; framundan Sandhelli sem er allnokkur skúti sem vel er gengt í . Holugrjót . Á afmörkuðum stöðum víða um land má finna blágrýti sem er af einhverjum ástæðum misjafnt að hörku ; þannig að veðrun holar í það skápa og göt en harðari æðar standa eftir . Sumt er mótað í framhlið klappa en annað hefur losnað frá og liggur í urðum . Athyglisvert er að þessi myndun tekur yfir nokkur lög í jarðlagastaflanum , sem gefur til kynna að á þessu svæði hafi verið sérstakar aðstæður þegar hraunið rann . Þykk gjóskulög og berggangur . Gjóskulögin eru veikari en berglögin í kring , og fyrir nokkrum árum varð þarna allmikið hrun af þeim orsökum . Rétt sunnanvið gjóskulögin gengur allmikill lóðréttur berggangur uppígegnum öll berglög Blakksins ; uppá brún þar sem heitir Strengbergsgjá . Má þar nefna Bræðragjár í Núpnum ; Nafargjá og Nibbugjá í Blakk . Hringrásir sandburðar í Kollsvík . Önnur kenningin leitast við að skýra uppblásturinn úr fjörunni og hvað hamlar honum . Í þessu efni hef ég velt upp kenningu um samspil vinds , sands og stórgrýtisins sem grillir í uppúr sandbreiðunni . Þessu hef ég lýst annarsstaðar , enda ekki viðfangsefni þessa pistils . ágúst 2015 Valdimar Össurarson frá Láganúpi Í Kollsvík og annarsstaðar við Íslandsstrendur hefur á síðustu áratugum orðið óvanalega mikið rof af völdum sjávargangs . Gömlu verstöðvarnar eru að hverfa í hafið og með þeim ómetanlegar heimildir . Hér eru í fyrsta sinn settar fram heildstæðar skýringar á þessu rofi . Höfundurinn : Valdimar Össurarson er fæddur 1956 . Breytingar í náttúrufari Á síðustu áratugum 20. aldar tók að bera á auknu strandrofi í Kollsvík í Rauðasandshreppi og á sama tíma jókst þar til muna uppblástur skeljasands úr fjörum . Hér er leitað lausnar á nokkrum ráðgátum sem hrannast hafa upp varðandi breytingar á náttúrufari í Kollsvík og e.t.v. víðar um land . Tekið skal fram að þær breytingar sem hér um ræðir hafa ekki verið mældar með vísindalegum aðferðum ; hér eru á ferðinni athuganir alþýðufræðimanns , byggðar á þeirri þekkingu sem lífsbaráttan og reynslan af umgengni við íslenska náttúru hefur skilað . Ráðgáturnar má setja fram í spurningaformi og eru hér afmarkaðar við Kollsvík : Hver er skýringin á hinu aukna magni skeljasands á sandfjörur í Kollsvík ? Hugsanlegt er að með þessu megi einnig skýra aukinn sjávarágang víðar um land , t.d. í nærliggjandi fornum verstöðvum ; Breiðavíkurveri og Brunnum í Látravík . Hugsanlegt er að þetta orsakasamhengi í Kollsvík megi yfirfæra á aðra staði þar sem slíkt rof hefur átt sér stað . Grásleppusjómenn , en ég var þá þeirra á meðal , urðu óþyrmilega varir við það þegar kom fram á 9. áratug síðustu aldar að víða var að hverfa hinn mikli þaraskógur sem er hrygningarsvæði grásleppunnar , en á meðfylgjandi korti má sjá helstu veiðislóðirnar ; í Patreksfirði og Útvíkum . Á örfáum árum eyðilögðust grásleppumið við ströndina ; þar sem áður höfðu verið þéttpökkuð net af grásleppu varð eyðimörk og auðn . Hverjar sem orsakir eru fyrir þessari gríðarlegu fjölgun ígulkerjanna þá er það staðreynd að þegar ég var síðast á grásleppuveiðum í Útvíkum og sunnanverðum Patreksfirði , árið 1990 , höfðu mikil svæði eyðst af þara , og sú eyðing var þá enn í sókn . Hröðust var eyðingin á grunnum sandbotni ; t.d. undan Urðavelli á Gjögramiðum ; við Selsker utantil við Hænuvík ; í Kollsvík og undan miðri Breiðavík , en á öllum þessum miðum var ég með net ásamt hásetum mínum . Þessi mið öll urðu ónothæf á 2 – 3 árum . Á sama tíma varð sífellt erfiðara að stunda netaveiði á víkinni : Netum hætti oftar til að fyllast af rekþara , og skollakoppi í netum fjölgaði stórum . Sandur í fjöru jókst stórum , þar sem meira barst upp í hafáttum en gutlaðist aftur út á milli . Tilgátan byggir á því að þaraskógur á grynningum í Kollsvík dragi mjög úr afli brims af hafáttum . Orsakasamhengið er þá eftirfarandi : Skollakoppi fjölgar gríðarlega eftir 1980 og hann útrýmir þaraskógi af grunnsævi Kollsvíkur að verulegu leyti ; einkum af miðri víkinni en síður inni í Bótinni . Brimið ber þá að landi og hleður þeim í gríðarmikil sandrif . Brimið grefur undan sjávarbökkum Láganúpsverstöðvar , sem hrynja niður í stórum torfum og menningarverðmæti tapast . Slíkt hefur líklega ekki gerst frá landnámsbyggð ; en Láganúpsverstöð er talin hafa staðið a.m.k frá því um 1400 og fram undir 1700 . Brimskaflar sameinast og mynda öfluga hnúta sem ganga á land þar sem Bakkarnir eru lægri , og rjúfa skörð í hina fornu og miklu Garða . Stórar spildur kaffærast svo í sandi að vart nær að gróa uppúr yfir sumarið ; sandskaflar myndast í lægðum uppum allt Láganúpsland , og sandi blæs í norðanhvassviðri suður á hálendið ; skaflar af skeljasandi setjast að í lautum á Hnífum í 3 – 4 km fjarlægð , og jafnvel í tvöfalt meiri fjarlægð í Sanddal á Breiðnum ; hálfa leið suður að Breiðavík . Nafn dalsins gefur þó til kynna að svona ástand hafi komið upp fyrr á öldum . Öll eru þau svipuð í lögun og megingerð ; kúlulaga kalkskel byggð upp af litlum kalkflögum . Kalkskelin er alsett nálarlaga göddum ; mismunandi að lengd og sveigjanleika . Dýrið getur sveigt gaddana til og snúið þeim í átt að áreiti til varnar . Skollakoppur Strongylocentrotus droebachiensis er mun minni og flatari en maríugull , og verður sjaldan stærri en 7 cm í þvermál . Á enda hvers sogfótar er sogblaðka sem snertir undirlagið ; framkallar lím og myndar undirþrýsting . Hér verður vitnað lauslega í forvitnilega ritgerð eftir Karl Gunnarsson , Sophie Hall-Aspland og Öivind Kaasa sem lýsir niðurstöðum tilrauna og athugana þeirra um 1996 , og nefnist „ Fæðuval og fæðunám skollakopps “ . Gerð var tilraun með að leyfa skollakoppi úr Eyjafirði að velja á milli fimm algengra þörungategunda í tilraunakeri . Munur er á hegðun dýranna við beit á þara í Noregi og Kanada . Við austurströnd Kanada er er beltisþari og hrossaþari ríkjandi . Þar éta ígulkerin þaraskóginn utanfrá ; mynda fylkingu við ytri jaðar skógarins og éta sig í átt að landi . Við Ísland er stórþari ríkjandi á grunnsævi . Hér hegðar skollakoppur sér eins og í Kanada ; þ.e. étur þarann utanfrá , og sárafá ígulker eru inni í skóginum . Þéttsetið er af skollakopp á þriggja til fimm metra breiðu belti við ytri jaðar þaraskógarins og hefur þéttleiki hans mælst hæst um 120 dýr á fermetra . Nær engin ígulker eru í skóginum en utar á berangrinum er þéttleiki skollakopps um það bil 10 á hvern fermetra . Hvert ígulker gæti étið samkvæmt þeim útreikningum um 1,5 til 2,2 g af þörungum á sólarhring . Einnig er allnokkuð um beltisþara . Þar hefur því verið ákjósanlegt beitarland fyrir skollakopp . Sérfræðingarnir nefna að þeir hafi fyrst vitað af stórfelldri eyðingu þaraskóga hérlendis árið 1993 , sem þá hafi líklega verið hafin nokkrum árum áður . Sá helmingur hefur einkum horfið af því svæði sem veit til vesturs , en síður það sem veit í austur , eða inn í Bótina , þar sem lygnast er og skógurinn þéttastur . Með eyðingu þaraskógarins varð hafsbotninn opin eyðimörk . Eftir að hafa innt hinn fjölfróða „ Google “ um málið komst ég að því að eitthvað hefur þetta verið rannsakað af fræðimönnum . Árið 1996 birti norski haffræðingurinn Martin Mork ritgerð : „ The effect of kelp in wave damping “ , þar sem hann fjallar um þetta viðfangsefni . Eftirfarandi er brot úr heildarniðurstöðum ritgerðarinnar : Þá má benda á niðurstöður annarrar forvitnilegrar rannsóknar Kevin Bradley og Chris Houser ; „ Relative velocity of seagrass blades : Implications for wave attenuation in low-energy environment “ , sem birtar voru 2009 : Þar segir m.a. : Mér sýnist að rannsóknir og niðurstöður þessara fræðimanna staðfesti í raun það sem ég hef haldið fram hér að framan ; að þaraskógur dragi verulega úr afli grunnbrota sem ná niður í hann að ráði . Eflaust er hér um flóknara ferli að ræða en svo að þessi einfalda kenning skýri þetta til hlítar . Þó hér hafi aðeins verið lýst ferlinu í Kollsvík ; einfaldlega af þeirri ástæðu að þar þekki ég best til á sjó og á landi , má leiða að því líkum að sama ferli eigi sér stað allvíða við strendur landsins . Hann hefur þegar litið á landbrotið í Kollsvík og öðrum Útvíkum . Augljóslega þarf víða að leggja í kostnaðarsamar aðgerðir til að verja minjar fyrir frekari skaða . Kostnaður og spjöll varðandi landið allt er auðvitað margfalt meiri . Er þá ekki ástæða til að skoða vandlega þær orsakir sem líklegar eru fyrir þessum vandamálum ? Að verja til þess hluta þess fjár sem fyrirsjáanlega fer í að takast á við afleiðingarnar ? Eðlilegt þætti mér að um þetta verkefni væri efnt til samstarfs nokkurra aðila : Hafrannsóknastofnun . Stofnunin kæmi að verkefninu með sérfræðiþekkingu á sviði sjávarlíffræði varðandi þara , ígulker og annað sem máli skiptir , ásamt þekkingu á strauma - og ölduhegðun . Verkefnið er að hefjast núna , með ráðningu sérstaks verkefnisstjóra um strandminjar . Könnun á stöðunni er mjög umfangsmikið verkefni , en þó barnaleikur á við þann kostnað og þá fyrirhöfn sem fylgir því að verja minjar sem ákveðið verður að venda . Þekking sem með verkefninu fæst mun koma stofnuninni að notum við önnur og síðari verkefni þar sem þessi þróun á hlut að máli . Ég er tilbúinn að koma að þessu með hverju þeim hætti sem þurfa þykir , enda fellur margt í þessum rannsóknum að því sem Valorka fæst við . T.d. liggur fyrir að Valorka þarf að mæla strauma í röstum vegna fyrirhugaðra prófana hverfilsins í sjó ; e.t.v. strax á næsta sumri . Valorka á handhægan straumhraðamæli ( skrúfumæli ) og einnig annan stærri dopplermæli sem gæti nýst til botnmælinga ásamt straumamælingum . Ekki væri úr vegi að efna til alþjóðlegs samstarfs , enda er vandamálið líklega til staðar erlendis . Þá kæmu til greina t.d. Horizon-sjóðir ESB . Eftirmáli Framangreindar hugleiðingar voru festar á blað í árslok 2016 . Síðar þann vetur gerðist atvik sem rétt er að greina frá í þessu samhengi og kann að tengjast því sem hér hefur verið lýst . Þá tók að reka á fjörur í Kollsvík gríðarlegt magn þess sem heimamenn töldu í fyrstu vera smágerða svamptegund . Umhugsunarvert er hvernig stendur á þessu .