Jólapredikun biskups Íslands á jóladag í Dómkirkjunni Jólapredikun biskups Íslands á jóladag í Dómkirkjunni Gleðilega hátíð kæri söfnuður . Kirkjuklukkurnar hafa hringt inn jólin . Þessa miklu hátíð sem við öll getum sameinast um , hvort sem við erum kristin eða ekki . Jólaljósin lýsa og þráin eftir birtunni er öllum í blóð borin . Ljós og birta fylgir góðri líðan og kærleiksríkum tilfinningum , andstætt myrkrinu sem vekur slæmar kenndir og vanlíðan . Ljós og myrkur takast á í lífi fólks . Sem betur fer fá flestir að reyna ljósið oftar en myrkrið , enda skín ljósið líka í myrkrinu eins og segir í síðasta versinu í hinum þekkta sálmi „ Í Betlehem er barn oss fætt “ , „ Í myrkrum ljómar : , : lífsins sól . : , : Þér , Guð , sé lof fyrir gleðileg jól . : , : Hallelúja . : , : Í gær heyrðum við lesið jólaguðspjall Jóhannesar um Orðið sem varð hold og einnig Lúkasar um fæðingu barnsins hennar Maríu . Í dag heldur sú frásaga áfram þar sem frá var horfið í gærkvöldi . Í dag fylgjum við hirðunum eftir til Betlehem , en þannig brugðust þeir við fréttinni um fæðingu barnsins sem í jötu var lagt . Í jólaguðspjallinu er tvíþættum veruleika teflt fram . Annars vegar er hin heilaga og hreina návist Jesúbarnsins en hins vegar heimurinn sem á eftir að festa Jesú á krossinn . Í guðspjallinu skyggnumst við inn í það fegursta sem til er í veröldinni , fæðingu nýrrar mannveru inn í heiminn og birtuna af veröld Guðs , en einnig erum við minnt á myrkrið sem fylgir hinum grimma leiðtoga , sem svífst einskis í valdafíkn sinni . Frá einum þeirra er sagt í guðspjalli Matteusar , Heródusi sem kallaði „ vitringana til sín á laun og grófst eftir því hjá þeim hvenær stjarnan hefði birst . “ Heródes áttaði sig á því að „ vitringarnir höfðu gabbað hann og varð afar reiður , sendi menn og lét myrða öll sveinbörn í Betlehem og nágrenni hennar . “ Þannig takast á í fæðingarfrásögum guðspjallanna þriggja allt það besta sem lífið og heimurinn hafa upp á að bjóða og allt það versta í hugsun og fari mannsins . Mannhelgin og manngildið eru ekki alltaf efst á blaði þegar ófríður ríkir . Það þekkjum við ekki bara af sögu mannkyns heldur einnig daglegum veruleika margra . Staðfestingu þess heyrum við og sjáum í fjölmiðlum heimsins þar sem lífi fólks er fórnað á altari valds og græðgi . Það vita allir að auðveldara er að ganga í ljósi en myrkri . Við sjáum betur til að fóta okkur og aðrir sjá okkur betur . Flest verk sem fela á eru unnin í skjóli nætur , í myrkri þegar meiri líkur eru á því að þau komist ekki upp . Við tölum um myrkraverk þegar heill og hamingja náungans er ekki höfð í fyrirrúmi og ljóssins verk þegar vel er gert í þágu manns og heims . Guð er magnaður að velja hirðana sem ekki höfðu háa stöðu í þjóðfélaginu að heyra fyrstir boðskapinn frá himnum um fæðingu frelsarans . Hirðarnir eru táknmynd hins venjulega manns . Þeir voru ekki leiðtogar eða hátt skrifaðir í samfélagi sínu . Þeir eru fulltrúar mannkyns og var treyst til að heyra fyrstir boðskapinn um fæðingu frelsarans og að fara og segja frá því sem þeir höfðu reynt á Betlehemsvöllum . Guð ætlar öllum mönnum að heyra og reyna þennan boðskap , ekki einhverjum útvöldum . Sá sami Guð fól konum , sem ekki voru trúverðugar í samfélaginu til að reyna fyrstar boðskapinn um upprisuna og þannig koma þeim boðskap áfram til veraldarinnar . Og sá sami Guð valdi unglingsstúlku til að verða móðir Guðs á jörð en ekki tiginborna konu sem hefði haft alla burði til að tilkynna veröldinni fæðinguna samstundis eins og nútíminn bíður . Þannig hefur Guð trú á okkur og treystir okkur til góðra verka , hverju eftir meðfæddum hæfileikum og þroska . Guð sér í hverju okkar möguleika sem við áttum okkur ekki á sjálf og myndi ef til vill aldrei detta í hug að feta þá braut í lífinu . Lífið er samstarfsverkefni Guðs og manns . Guð kom inn í veröld mannsins og við komum inn í veröld Guðs á þann hátt sem við höfum vit og getu til . Þannig er lífið ekki bara á veraldlegum nótum heldur einnig andlegum . Það hefur nútímamaðurinn áttað sig á , því nú um stundir hefur aldrei verið meiri umræða um hinn andlega þátt lífsins eða meiri ásókn í það sem seður hina andlegu leit mannsins . Veröldin fullnægir ekki öllum þörfum mannsins , veraldlegir hlutir gera það ekki . Þá fyrst þegar hið veraldlega og andlega koma saman náum við að vera sæl og hamingjusöm . Andleg velferð hvers manns er köllun kirkjunnar í samfélaginu . Þessi köllun birtist m.a. í baráttu fyrir mannréttindunm , umhverfi og að leggja rækt við samband manns og Guðs . Lífið er nefnilega samstarfsverkefni Guðs og mannsins . Ljós og myrkur . Yfir landið okkar hefur gengið á með hríðarbyljum nú á aðventunni . Við ráðum ekki veðri og vindum nema þá til langtíma sé litið . Nú er ekki lengur hægt að tala um mannaminni þegar um veðurfar og snjóalög er að ræða því hlýnun jarðar af mannavöldum hefur breytt veðurkerfum heimsins . Þegar óveðrið gekk fyrir landið um daginn með tilheyrandi roki og snjókomu gerðist það sem oft gerist í slíkum veðrum að rafmagnið sló út . Hafandi búið vestur á fjörðum megnið af mínu lífi þá veit ég hvernig það er þegar rafmagnið slær út . Þess vegna eru þau sem búa við slíkar aðstæður með vasaljós eða kerti og eldfæri á vissum stöðum í húsum sínum til hægt sé að kveikja ljós í myrkrinu . Verra er þegar rafmagnið gefur líka hita í húsin . Þá verður kuldi , jafnvel nístandi kuldi ef rafmagnsleysið varir lengi . En það eru líka fleiri en mannfólkið sem fá að vita af vondum veðrum , snjókomu og hríð og það eru blessaðar skepnurnar sem enga björg sér geta veitt . Bændur norðan heiða hafa ekki verið öfundsverðir af því að bjarga þeim frá kulda og jafnvel dauða . Sem betur fer búum við í landi þar sem samhjálp og samheldni ríkir . Það er í samræmi við þann boðskap sem hinn nýfæddi Jesús birti og boðaði í lífi sínu og starfi . Kærleiksboðskapur hans er ofar hefðum og reglum þegar fólk er hjálpar þurfi . Hann læknaði á hvíldardegi sem var bannað . Hann stóð með þeim sem samfélagið hafnaði . Hann vann gegn fordómum . Hér á landi eru samtök eins og björgunarsveitir og hjálparsveitir sem skipaðar eru sjálfboðaliðum sem alltaf eru tilbúnir til aðstoðar . Þökk sé þeim sem taka þátt í því starfi og þökk sé vinnuveitendum þeirra fyrir að leyfa þeim að sinna sínum störfum á vinnutíma . En svo eru það líka þau sem vinna við að laga það sem aflaga fer og koma í veg fyrir að illa fari . Undanfarið höfum við fengið fregnir af þeim fjölmörgu starfsmönnum Rarik og Landsvirkjunar sem hafa unnið afrek við að hreinsa línur og koma rafmagni á . Það er ekki hættulaust starf eða einfalt þegar veður eru válynd og myrkur er og vindur blæs . Þökk sé þeim öllum fyrir vel unnin störf og vonandi hafa þeir fengið að vera heima í hlýjum og upplýstum húsum um jólin með fjölskyldum sínum . Já , samfélag okkar er ríkt af góðu fólki og hjartahlýju . Það megum við þakka fyrir . Þó má alltaf betur gera . Hið veraldlega og hið andlega þarf að ganga í takt og hönd í hönd . Maðurinn lifir ekki á brauði einu saman , sagði Jesús í eyðimörkinni og bætti við „ heldur á hverju því orði sem fram gengur af Guðs munni . “ Lífið er nefnilega samstarfsverkefni Guðs og mannsins . Það er ekkert nýtt undir sólinni er stundum sagt . Þau vandamál sem heimsbyggðin glímir við núna eru flest þekkt , sennilega öll fyrir utan hlýnun jarðar sem fyrri kynslóðir þurftu ekki að glíma við . Sundurlyndi manna á milli og sundurþykkja ríkja í milli eru ekki ný af nálinni , en aðferðirnar og tækin sem við höfum til að bæta það sem bæta þarf eru samt fjölbreyttari en áður var . Jólin boða von sem veitir okkur hugrekki til að bæta það sem bæta þarf . Gera heilt það sem brotið er . Færir okkur nýja fullvissu og sannfæringu . Þau flytja okkur nýjan fögnuð eins og hirðunum forðum og þrótt í daglegu lífi . Hann talar ekki eingöngu inn í líf okkar hvers og eins heldur hefur umbreytandi og bætandi áhrif á lífið allt , samfélag okkar , heiminn allan . Boðskapurinn jólanna um frið á jörð , fögnuð í heiminum og hugrekki trúarinnar í daglegu lífi á að koma fram heima fyrir og í fjölskyldunni . Byrjar í hinu smáa , í umgengni við hvert annað , í lífi og leik , í samtali og umræðu dagsins . Boðskapur jólanna birtist í hinu góða og fagra sem lífið hefur upp á að bjóða . Hann lætur okkur hugsa um náungann og samfélagið allt . Hvernig við , hvert og eitt okkar getum gert gott betra og vont gott . Sérhver maður sem trúir og treystir þeim Guði sem varð hold og bjó með okkur á að vera fremstur í flokki til að bæta heiminn . Heiminn sem er ekki aðeins hið veraldlega og áþreifanlega heldur einnig hið andlega og tilfinningalega . Til þess kom Guð í heiminn til að minna okkur á mannúðina og mildina , mennskuna og kærleikann , réttlætið og samvinnuna . Þegar kirkjan ver mannréttindi og leggur fram mannúð , kærleika og mildi sem lausn er hún samverkamaður Guðs . Í gær , á aðfangadagskvöld , heyrðum við hælisleitendur flytja bænir í helgistund á jólanótt Ríkisútvarpsins . Sjálfsagt hefur það komið einhverjum á óvart . Vafalaust finnst öðrum það vera sérstakt að heyra bænir lesnar á erlendu tungumáli á helgasta tíma þjóðarinnar . En hlutverk kirkjunnar er að opna faðminn og þjóna öllum af kærleika , mannúð og mildi . Í kirkjunni erum við þau og þau eru við . Í kirkjunni höfum við ólík hlutverk og erum á mismunandi stöðum á lífsins leið . Í kirkjunni erum við eitt í kristi og í kirkjunni er lífið samstarfsverkefni Guðs og manns . Jesús sagði sjálfur : „ Því hungraður var ég og þér gáfuð mér að eta , þyrstur var ég og þér gáfuð mér að drekka , gestur var ég og þér hústuð mig , nakinn og þér klædduð mig , sjúkur og þér vitjuðuð mín , í fangelsi var ég og þér komuð til mín. “ Hirðarnir fóru frá völlunum við Betlehem til fundar við nýfædda barnið í jötunni og fundu það ásamt Maríu móður þess og Jósef . Þeir fóru og sáu og snéru síðan aftur og vegsömuðu Guð og „ lofuðu hann fyrir það sem þeir höfðu heyrt og séð . “ Næsta víst er að atburðir næturinnar hafi haft áhrif á þá . Hann sem var ekki af þessum heimi er nú í þessum heimi . Guð er með okkur hér og nú og að eilífu . Hann sjálfur fæddist eins og við öll sem lítið barn . Við horfum í jötuna og augun mætast , hans og mín og hans og þín . Og við sjáum hann ekki aðeins með opnum augunum einum heldur opnu hjartanu . Þá kemur fram hjá okkur þakklætið , löngunin til að gleðja aðra og lofgjörðin eins og hjá hirðunum . Eins og fæðing hans markaði upphaf nýrra tíma í sögu mannkyns mun fæðing hans í hjarta okkar hvers og eins marka upphaf nýrrar framtíðar fyrir okkur persónulega . Þannig mun samstarf Guðs og manns þroskast og vaxa við hvert skref , hverja raun og hvern lítinn sigur unninn . Með þá bæn og von í hjarta óskum við hvert öðrum gleðilegra jóla , í Jesú nafni .