Þetta er veruleikinn sem blasir við fyrrverandi föngum á Íslandi og þá sérstaklega þeim sem dæmdir hafa verið fyrir kynferðisbrot , alveg burtséð frá alvarleikastigi eða öðrum þáttum , s.s. aldri , sakarskrá að öðru leyti , menntun eða reynslu á vinnumarkaði . Ef refsa á til eilífðar , þeim sem hljóta dóma , eru tveir kostir eru í stöðunni ; annars vegar að dæma þá bara menn í lífstíðarfangelsi eða veita þeim styrk til að flytjast búferlum úr landi . Á þeim fjölmörgu fundum sem ég hef átt með ráðherrum , þingmönnum , embættismönnum og stjórnmálamönnum sem ganga með þingmanninn í maganum á undanförnum misserum hefur mér tekist að fara vel yfir stöðuna í fangelsismálum á Íslandi og bera hana saman við hvað er að gerast í öðrum löndum . Samt gerist aldrei neitt . Allir sýna sama áhuga á að gera nú skurk í fangelsismálum . Nú verð ég að biðja stjórnmálamenn og aðra valdhafa að vera heiðarlega og þykjast ekki hafa áhuga sem þeir hafa ekki . Þau ykkar sem hafið ekki raunverulegan áhuga á að koma á raunverulegum breytingum til betrunar fyrir kerfið og okkur fangana , látið bara eiga sig að boða mig á fund eða taka á móti mér . Afstaða er félag sem hingað til hefur ekki tekið sér stöðu með ákveðnum stjórnmálaflokki en hingað og ekki lengra . Í fangelsum landsins er engu að síður fyrst og fremst hægt að leggja stund á slíkt nám . Því er mikilvægt að boðið sé upp á stuttar leiðir í starfsnámi / verknámi sem nýtist einstaklingunum til jákvæðrar þátttöku í samfélaginu . Margir hafa ekki einu sinni lokið grunnskólanum . Staðreynd 2 Pólitísk stefnumótun í fangelsismálum hefur aldrei farið fram á Íslandi og umræðan að undanförnu ber þess merki . Ég vann lengi í fangelsum erlendis og þar var föngum kennt að pípuleggja , leggja flísar , vinna jarðvinnu , eitthvað sem þeir gátu tekið með sér út í samfélagið að afplánun lokinni . “ Námið er meira og minna allt bóklegt á framhaldsskólastigi en við sáum mikinn áhuga meðal fanga að komast í verknám , sem hentar mörgum þeirra kannski betur . “ Afstaða telur starfsmenntun einn mikilvægasta þátt í betrun fanga og hvetur stjórnmálaflokka landsins að taka upp þetta mál í stefnumótun sinni í fangelsismálum og koma á verknámi í fangelsum landsins . Þeir fara um sem frjálsir menn en eiga engu að síður erfitt með að fá störf og húsnæði . Jafnframt kom fram að stærsti hópurinn væri einhleypir karlmenn með litla menntun . Þá verður að vera vilji til að ráða fyrrverandi fanga til starfa því fái hann ekki tækifæri endar hann aftur í fangelsi . Taka þarf menntakerfið í fangelsum landsins til gagngerrar endurskoðunar . Minni endurkomutíðni þýðir minni kostnaður við að aðstoða fanga og halda úti dýru fangelsiskerfi , og svo ekki sé talað um færri glæpi eftir að fangar fari í gegnum endurhæfingu áður en þeir eru aftur frjálsir . En kostir náms í fangelsum nær langt út fyrir sparnaðinn á peningum ; fangar í námi byrja oft að sjá sig í öðru og betra ljósi . Fangelsisyfirvöld hljóta að geta tekið undir tillögu sem þessa því ef þau ná að veita föngum handleiðslu og menntun , skilar stofnunin út betra fólki og árangur mælist af starfi fangelsanna . Það tekst ekki alltaf en stundum og þá er það þess virði . Viðhorf til málaflokksins hefur breyst . Félagið er rekið af sjálfboðaliðum og eingöngu fyrir félagsgjöld , þ.e. þóknun frá föngum sjálfum . Þess hefur verið krafist að mismuna eigi mönnum eftir því hvaða brot þeir frömdu og að opinbera verði hverjir gerist svo bíræfnir að vitna til um góða hegðun dæmdra manna . Samkvæmt almennri málvenju er þar um að ræða vel þekkta einstaklinga í þjóðfélaginu , jafnvel háttsetta . Hver er sinnar æru smiður og því verður ekki breytt . Eins og greint var frá í fjölmiðlum fyrir helgi er vinna þegar hafin í dómsmálaráðuneytinu og eins og alltaf þegar gera á breytingar sem varða skjólstæðinga Fangelsismálastofnunar , hvort sem það er verðandi , núverandi eða fyrrverandi , þá býður Afstaða fram krafta sína . Fyrst og fremst vegna þess að tilfinning félagsins stangast á við fullyrðingar Fangelsismálastofnunar og ráðamanna en einnig vegna þess að engar rannsóknir hafa verið gerðar á endurkomutíðni í íslensk fangelsi . Engin ástæða er til að draga í efa að það sem þar kemur fram sé satt og rétt . Endurkomutíðni er reiknuð með tvennum hætti . Eftir að hafa rýnt í skýrsluna er ljóst að setja má umræddan texta fram með eftirfarandi hætti og hann er alveg jafn sannleikanum samkvæmur . „ Árið 2010 voru birtar niðurstöður samnorrænnar samantektar á því hvernig föngum vegnar að lokinni afplánun . Samantektin leiddi m.a. í ljós að þeir sem eru dæmdir fyrir rán , ofbeldisbrot og umferðarlagabrot koma mun oftar aftur heldur en þeir sem dæmdir hafa verið fyrir fíkniefnalagabrot og kynferðisbrot . Þá kemur fram að þeir sem koma aftur , á Norðurlöndunum öllum , koma yfirleitt ekki inn aftur fyrir sama brot . “ Útivist er lítil og engar tómstundir í boði . Þeir geta fengið reynslulausn þegar liðinn er 1/3 hluti afplánunar ef þeir uppfylla ákveðin skilyrði , t.d. að sækja ýmis námskeið og meðferðir auk þess sem hegðun í afplánun þarf að vera til fyrirmyndar . Á öllum stigum eru strangar reglur og mikið eftirlit . Mikilvægasta fyrir samfélagið er að dæmdir menn brjóti ekki af sér aftur . Það sem gagnrýna má er að það er ekkert einstaklingsbundið meðferðarúrræði í fangelsum landsins og benda má á að síðasta ríkisstjórn skar niður fjárveitingar til meðferða kynferðisbrotamanna , en vitað er að meðferðir sem slíkar draga úr líkum á frekari brotum . Í því felast verðmætin fyrir samfélagið í heild .