Bæjardyrahúsið á Reynistað , 23. júlí , 2000 . Af mörgum embættisverkum , sem ég hef unnið sem menntamálaráðherra , er mér þetta einna kærast , að fá tækifæri til að taka þátt í því , þegar gamla bæjardyrahúsið á Reynistað er formlega opnað eftir tilfærslu og viðgerð . Ástæðan fyrir ánægju minni tengist ekki aðeins þessum merka atburði heldur ekki síður hinu , að hér var ég hvert sumar í sveit svo að segja allan sjötta áratuginn og aðeins fram á þann sjöunda . Héðan á ég því margar góðar minningar . Aðrir eru mér færari að lýsa því , hvaða gildi það hefur fyrir íslenskan menningararf og byggingarsögu , að tekist hefur að varðveita stafverksgerðina úr bæjardyraportinu , sem kennt er við Þóru Björnsdóttur biskupsekkju . Ég kynntist því hins vegar á sínum tíma , hvernig var að vinna innan þiljanna og man eftir , þegar bæjardyrnar voru fluttar um set árið 1960 og steypt og hlaðið um þær húsi . Raunar var svo vel að dyrunum búið á sínum tíma , að gestir héldu , að bæjardyrnar hefðu staðið þar um langan aldur og þeir væru að skoða fornminjar að utan og innan . Nú hefur hins vegar verið enn fagmannlegar að verki staðið og dyrnar standa þar að auki núna nær sínum upprunalega stað . Við strákarnir , sem vorum hér í sveit , gerðum okkur enga grein fyrir því um hve merkar minjar úr byggingasögunni var að ræða , þegar við vorum að sýsla við reiðtygi í bæjardyrunum og hengja þau á snaga á þiljunum eða aðstoða við að kynda undir eldinum í smiðjunni á bakvið bæjardyrnar . Þar slógu Jón bóndi og Sigurður sonur hans skeifur úr glóandi smíðajárni eða hertu járn eins og gert hafði verið um aldir . Þegar ekki viðraði til heyskapar fékk ég stundum það verkefni að sópa og hreinsa bæjardyrnar og loft þeirra , fylgdi því jafnan einhver sérstök tilfinning að opna stigahurðina í norðaustur-horni bæjardyranna og fara upp á loftið . Þar hvarf maður langt aftur á vit fortíðar , andrúmsloftið eitt var þannig , þótt vitneskjan um hina gömlu og merku sögu og listasmíð væri lítil sem engin . Að hafa verið hér jafnlengi á helstu mótunarárunum hefur vissulega haft mikið að segja og stend ég í ævinlegri þakkarskuld við húsbændurna á Reynistað fyrir veganestið , sem ég fékk héðan . Jón á Reynistað og Sigrún kona hans settu með reisn sinni mikinn svip á staðinn og enginn , sem starfaði undir stjórn Jóns , er ómótaður af þeirri reynslu . Sigurður bóndi og Guðrún heitin kona hans , synir þeirra og annað heimafólk á Reynistað ekki síst Monika Sigurðardóttir og Guðmundur , bróðir hennar , voru mér eins og önnur fjölskylda á þessum árum og fyrir þá góðu samfylgd vil ég þakka , þegar við komum saman af þessu ánægjulega tilefni hér í dag . Þótt langt sé um liðið síðan ég kom á Reynistað síðast , finnst mér hver hóll og þúfa kunnugleg . Líklega er það að sannast á mér eins og flestum öðrum , að ýmsir atburðir og atvik frá æskuárunum skýrast í minningunni , eftir því sem árin líða . Ég er jafnframt að átta mig betur á þeim forréttindum , sem fólust í því að kynnast verklaginu og búskaparháttunum , því að hér sameinaðist gamall og nýr tími með einstökum hætti . Einkum er ævintýralegt að rifja það upp , hve hestar voru mikið notaðir við heyskapinn . Var oft sprett úr spori á heyvögnunum , en tveimur hestum var beitt fyrir þá , og stóð kúskurinn við grind fremst á vagninum og hélt þar um taumana , en sat á heyinu eftir að vagninn hafði verið hlaðinn . Þrátt fyrir áhuga Jóns á sögu Skagafjarðar , þótti mönnum vagnarnir líklega svo hversdagslegt fyrirbæri , að mér skilst , að nú sé tæplega unnt að finna neinar ljósmyndir af þeim í notkun , að minnsta kosti hef ég verið spurður , hvort slíkar sögulegar heimildir sé að finna í mínum fórum , svo er ekki en ég veit , að hér á Reynisstað á Sigurður að minnsta kosti eina mynd . Enginn sem kemur að Reynistað verður ósnortinn af sögunni . Mörg örnefni minna á hana , ekki síst klaustrið . Á 1000 ára afmælisári kristni á Íslandi beinist athygli einkum að þessum þætti í sögu okkar . Orðspor Reynistaðar fer auk þess víða með frægð þess fólks , sem hér hefur búið í aldanna rás . Hér var til dæmis Guðríður Þorbjarnadóttir fyrir um 1000 árum og Snorri sonur hennar , fyrsti hvíti maðurinn , sem fæddist í Norður-Ameríku . Sagan segir , að hann hafi reist móður sinni kirkju í Glaumbæ , á meðan hún gekk til Rómar . Minnir frásögnin um þá kirkjusmíð á Þjóðhildarkirkjuna í Brattahlíð á Grænlandi , þar sem Guðríður var gefin Þorfinni föður Snorra og frá Brattahlíð héldu þau til Vínlands , en þar var einmitt um síðustu helgi efnt til mikillar hátíðar vegna kristni og landafunda . Hinna ágætu forfeðra okkar er ekki aðeins minnst hér á landi um þessar mundir heldur vekja afrek þeirra aðdáun um heim allan . Tilefni þess að við komum hér saman í dag er einmitt að heiðra minningu þess fólks , sem gætti arfleifðar sinnar og þar með okkar allra af mikilli kostgæfni . Alþingi hefur nýlega samþykkt ályktun um Kristnihátíðarsjóð , sem miðar meðal annars að því að rannsaka betur forna staði , sem tengjast sögu kristni á Íslandi og þar á meðal klaustranna . Ef til vill vaknar áhugi á því að rannsaka þennan þátt í sögu Reynistaðar meira en hingað til . Félli það vel að hinu metnaðarfulla starfi , sem unnið er hér í Skagafirði í safnamálum . Er það um margt til fyrirmyndar á landsvísu og hlýtur að halda áfram að vaxa og dafna . Þar gætir ekki síður forsjálni og áhuga Jóns á Reynistað en þegar hann tók ákvörðunina um að varðveita bæjarportið á fjórða áratugnum . Minnist ég þess , þegar ég fékk að fara með Jóni í heimsókn í Glaumbæ og hann brýndi fyrir mér gildi þess að varðveita torfbæi og gömul verkfæri en þetta gerðist á þeim tíma , þegar menn voru helst með hugann við að skerpa sem mest skilin milli fortíðar og samtíðar og gáfu almennt lítið fyrir varðveislu gamalla húsa . Ég er þess fullviss , að endurreisn bæjardyranna með þessum veglega hætti á eftir að kalla hingað marga gesti og skerpa myndina af sögulegu mikilvægi Reynistaðar í huga landsmanna . Góðir áheyrendur ! Margar og góðar minningar sækja á hugann , þegar ég kem hingað aftur að Reynistað , en ég læt staðar numið við að rifja þær allar upp . Ég ítreka þakklæti mitt fyrir að fá tækifæri til að taka þátt í þessari athöfn , ég þakka fólkinu á Reynistað allt gamalt og gott og fyrir að standa vörð um einstakar minjar úr sögu lands og þjóðar . Ég færi Sigríði Sigurðardóttur , forstöðumanni Byggðasafns Skagfirðinga í Glaumbæ , þakkir fyrir frumkvæði hennar við að búa þessum minjum varanlegan umbúnað . Innilega til hamingju með daginn !