Sagan segir að „ einu sinni hafa nátttröllafjölskylda búið í Kerlingarhnúk sunnan við Kerlingarskarð , en norðan við Kerlingargil og er þá Lönguhlíðahorn á millum . Stórkonusteinar eru norður undir Lönguhlíðarhorni . Sögn er af tilvist þeirra , en hún verður ekki rakin hér . Eitt sinn að vetri þegar dagurinn var stystur ákvað fjölskyldan í Kerlingarhnúk að leggja land undir fót og sækja sér hval ( sumir segja skreið ) til Hafnarfjarðar en sá hafði rekið á Hvaleyri . Þetta var löngu áður en mennskir höfðu sest að hér á landi . Lögðu tröllin ; móðir , faðir , dóttir og stálpaður sonur þegar af stað er sólin hafði skriðið undir ysta hafflöt Faxaflóans . Hundur þeirra fylgdi fast á eftir . Sóttist ferðin vel niður hraunin . Fóru þau beint að augum ; yfir Valahnúka ( Austurhnúka og Vesturhnúka ) , sniðgengu þó Helgafell . héldu um Brunna , sem nú er Kaldársel , yfir Bleiksteinsháls og sem leið lá yfir Ásfjall niður á Hvaleyri . Fleiri tröll voru þá mætt á svæðið og þrættu þau drjúga stund um fenginn . Fór þó svo að lokum að tröllafjölkskyldan í Kerlingarhnúk fékk drjúgan skerf og hélt hún að því búnu áleiðis heim á leið . Sóttist henni nú ferðin seint því hvalkétið bæði seig í og var ekki auðborið . Eftir að hafa áð við Brunna undir Kaldárhnúkum héldu þau ferðinni áfram . Faðirinn , sem bar hryggjarstykkið , dróst svolítið aftur úr , enda landið á fótinn . Fjölskyldan hélt sig í hæfilegri fjarlægð frá Helgafelli því vættir þess voru ekki af þeirra ættum . Eitthvað virðist fjölskyldan annað hvort hafa misreiknað tímann eða hún hefur farið hægar yfir á heimleiðinni en ætlað var því þegar hún kom upp fyrir brún Austurhnúka birtust skyndilega fyrstu morgunsólargeislarnir í Grindarskörðum . Hundurinn , sem fór með hæstu hæðum , steinrann fyrstur . Ætlaði fjölskyldan þá að freista þess að komast niður af Austurhnúkum , en höfðu ekki við sólinni . Urðu fremstu fjölskyldumeðlimirnir að steinum þeim er standa þar enn ; móðirin og börnin austar , en faðirinn lítt vestar . Sést vel hvar hann hefur sest niður þegar hann varð þess áskynja er gerst hafði . Saga þessi hefur lifað meðal tröllanna í fjöllunum ofan Hafnarfjarðar allt til þessa dags. [ Aðrir segja að sjá megi skreiðina umleikis tröllunum , sem fyrr sagði . ] Og endar svo þessi saga . “ Eru þetta ekta nátttröll þarna á Valahnúkum ? Er þetta ekki bara lygasaga ? Ótrúlegt þykir að nátttröll hafi verið til – eða hvað ? Lífssteinarnir að baki „ tröllunum “ segja sína sögu . Auk þess er sagan góð – en þó verður að segja eins og er að tröll eru ekki til í raun og veru ( þ.e. engar áþreifanlegar sannanir liggja fyrir um tilvist þeirra ( aðrar en bráðin að baki þeim svo miðvetra ) ) . Þau tilheyra ekki náttúrunni eins og fuglar eða fiskar og þess vegna er ekki hægt að fjalla um ummyndun þeirra í stein með því að útskýra einhver líffræðileg ferli í líkama þeirra , á sama hátt og til dæmis hefur verið fjallað um umbreytingu plantna á koltvísýringi í súrefni eða það hvernig hrökkálar mynda rafstuð . Umbreyting tröllanna er þess vegna mannanna verk . Tröll verða því að steini þegar sólin skín á þau af því að þannig segja menn sögur af tröllum ! Til þess að svara þessum spurningum er rétt að hafa í huga hvernig menn búa íslensk tröll til . Af þessu sést að það er ekki fjarri lagi að láta tröll verða að steini , enda eru þau bergbúar . Ef tröllin yrðu að banjói , færibandi eða einhverju öðru sem tengist þeim ekki neitt , væri verið að fara á skjön við skáldskaparlega rökvísi . Það felst einnig rökvísi í því að láta tröllin verða að steini þegar sólin kemur upp . Andstæða sólarljóss og dagsbirtu er nóttin og myrkrið , en þá fara kynjaverur einmitt á kreik . Þegar hin upplýsta og bjarta veröld tekur aftur völdin er „ eðlilegt “ að myrkaöflin láti undan síga . Þá verða nátttröllin beinlínis steinrunnin . Umbreyting ( e. metamorphosis ) er eins konar afbrigði af myndhverfingu ( e. metaphor ) en með því hugtaki er átt við að merking orða færist af einu sviði yfir á annað . Ummyndun tröllanna verður til þess að þau hætta að vera tröll en verða að grjóti í staðinn . Það getur verið ágætis skemmtun að koma auga á tröll þegar menn eru á gönguferðum og eins og getur verið gaman að sjá andlit í skýjafari . Hvað eru vættir ? Vættir geta verið bæði af hinu góða og illa , það er hollvættir eða óvættir . Hvort dularvættir séu til í alvörunni eða ekki , er ógerningur að svara svo óyggjandi sé . Eitt er þó víst – Hafnfirðingar þurfa ekki að búa til sín nátttröll líkt og Reyknesbæingar !