Það er ekki fyrr en á 19. öld að leirdiskar komu til sögunnar og þá hurfu askarnir smám saman . Þá varð leirtau , eins og við þekkjum það í dag , í fyrsta sinn fáanlegt á viðráðanlegu verði . Íslendingar voru seinni til að tileinka sér þessa efnismenningu en margar aðrar þjóðir . Tilkoma asksins á 18. öld hefur til dæmis verið tengd kólnandi veðurfari og breytingum í húsagerð Íslendinga . Þar vann fólk , svaf og mataðist . Mynd af hefðbundnum íslenskum aski . Á sama hátt eru eldavélar oft nefndar sem helsti hvati þess að til urðu sérstök eldhús og í kjölfarið eldhúsborð , stólar og jafnvel diskarekkar og skápar fyrir leirtau ( Hallgerður Gísladóttir 2004 ) sem þá hafi orðið hentugur borðbúnaður . Grímur í Koti að borða mat úr spilkomu á rúmstokki . Myndin er tekin á seinni hluta 19. aldar . Fornleifa - og sagnfræðingar hafa leitt líkur að því að áður en leirdiskar urðu almennir hafi leirskálar tekið við af öskunum ( Hallgerður Gísladóttir 204 , Gavin Lucas 2007 ) . Á 19. öld og í byrjun 20. aldar var mjög algengt að lagfæra leirker þegar þau brotnuðu og voru þau þá sprengd . Það má vera að persónuleg tenging við ílátin hafi aukið þá tilhneigingu . Sigurði tilheyrði einn askur og einn tindiskur . Árið 1845 , var bú hjónanna Regínu Christinu Örum og C.C. Graa Örum faktors við Grafaróss-verslun í Skagafirði skrifað vegna skilnaðar hjónanna ( ED 2/11 , 1 : 6 ) . Búi Önnu tilheyrðu líka níu askar og tvær bláleitar skálar . Gunnar Bjarnason bóndi á Glæsibæ í sömu sýslu átti 34 diska og fimm skálar þegar hann lést árið 1885 en engan ask ( ED 2/27 , 1886 : 20 ) . Um aldamótin 1900 eru askar nánast horfnir úr dánarbús uppskriftum og má gera ráð fyrir að leirdiskar hafi þá verið búnir að ná yfirhöndinni á flestum heimilum . Tilvísun : ^ Orðið er líklega ættað úr dönsku , ‚ spølkum ‘ sem merkir þvottaskál . Sigurjón Baldur Hafsteinsson er prófessor í safnafræði við Félags - og mannvísindadeild Háskóla Íslands . Rannsóknir Sigurjóns Baldurs hafa meðal annars snúið að viðhorfi Íslendinga til dauða og sorgar , en þau viðhorf eru tengd félagspólitískum breytingum sem orðið hafa á Íslandi á undanförnum þrjátíu árum .