12 MOfiG'UNBLAÐlB ; LAÖGARDAGUR Í 5 . JUNÍ Í 985 ' Að spila sitt stef Bókmenntlr Jóhann Hjálmarsson Gyrðir Elíasson : BINSKONAR HÖFUÐLAUSN . Mál og menning 1985 . Gyrðir Elíasson er ungur höf - undur sem sendir frá sér bækur af miklu kappi . Nýjasta bók hans nefnist Einskonar höfuð - lausn . Gyrðir fer ekki hefðbundnar slóðir í skáldskap . Hann iðkar mest konkret ljóðagerð sem byggir mjög á uppsetningu og er oft í símskeytastíl : geymast í minni færast innar gieymast ekki ljós ár & dekkri en raðast í fylki á rauðstrika korti mynd úr lofti ( fjarlægur dynur frá hreyfli ) uns hylur þau ( klædd leðri ) nóttin tæmi stunda glasið í morgunkaffið Það er allmikil kaldhæðni í ljóðum Gyrðis Elíassonar . Hann dregur upp mynd hversdagsleik - ans með hnitmiðuðum hætti og að því er virðist án hrifningar á amstrinu . Ekki sá fyrsti . Mörg ljóða hans eru eins konar skop - stælingar . Klisjur hversdags - leikans litaðar erlendum slettum ( of mörgum ) birtast hver af ann - arri . Höfundurinn er gefinn fyrir að leika sér að orðum og hugmyndum , stundum með at - hyglisverðum árangri , en oftar verka ljóðin eins og skýrslugerð , vekja ekki nýjar kenndir hjá les - andanum . Stundaglasið er tæmt með morgunkaffinu og þannig er um ljóðin . Þau eru laglega orðuð , en fæst af þeim reynast minnis - stæð . Þótt Einskonar höfuðlausn sé þroskaðra verk en það sem áður hefur komið frá höfundinum kveður ekki við nýjan tón að marki . Innan um mælskari ljóð stinga upp kollinum ljóð sem gefa til kynna að nóg sé af yrkis - Gyrðir Elíasson efnum í framtíðinni og þeim megi gera skil á innilegan hátt og án þess að festast í tilgerð . Eitt þessara ljoða hljómar svo : gul eru nætur ljós & í huga manns efinn & óttinn að spila sitt stef & hægt eftir lag línunni fetar sig jafnvægur dag Frábærir blástursapar Hljómplötur Siguröur Sverrisson Blowmonkeys Limping for a generation RCA / Skífan Þau eru nokkur hin svonefndu popp / jass-bönd , sem vakið hafa á sér athygli á undanförnum misser um fyrir skemmtilega framsetta tónlist , oft á tíðum í anda sveiflunn - ar gömlu góðu . Ég held að ég halli ekki á neinn þótt ég segi Blowmonk - eys standa flestu því , sem ég hef heyrt á þessu sviði , framar . Vart þarf að taka það fram að þessi kvartett er breskur . Blowmonkeys er sveit skipuð fjór - um ungum strákum , tveimur Skot - um , Wales-búa og einum úr austur - hluta Lundúnaborgar . Sveitin hefur verið á sveimi frá því um mitt ár 1981 og í ársbyrjun 1982 sendi hún frá sér fyrstu smáskífuna . Um mitt árið 1983 hafði sveitin náð að vekja það mikla athygli að útsendarar stóru plötufyrirtækjanna fóru að gefa henni hýrt auga . Skipti þó engu þótt meðlimir Blowmonkeys skelltu skollaeyrum við öllum tískubólum og fylgdu sinni eigin sannfæringu í tónlistarsköpuninni . RCA hreppti sveitina að endingu . Þessi breiðskífa Blowmonkeys er að mínu viti fantalega goð . Login eru hvert öðru betra og hljóðfæra - leikurinn pottþéttur . Samt blessun - arlega laus við óþarfa fágun en þess í stað geislandi af ferskleika . Þótt tónlist Blowmonkeys hafi verið sett undir jass / popp-hattinn er rokkið aldrei langt undan og brýst stund - um fram og þá af óbeisluðum krafti . Saxofónleikur Neville Henry er í senn góður og snyrtilega útfærður og söngur Dr. Robert er laglegur . Það , sem skapar Blowmonkeys fyrst og fremst sérstakt „ sánd " er stór - góður trommu - og bassaleikur Ant - ony Kiley og Mick Anker . Sannast sagna langt síðan maður hefur heyrt jafn góða samvinnu á þessum vettvangi . Það sama gildir reyndar um samvinnu fjórmenninganna í Blowmonkeys , hún er frábær . Plat - an sömuleiðis . Paul Gallico : Mrs Ilarris Goes to New York Ný útg. Penguin 1985 Þessi bók kom út í fyrsta skiptið fyrir hartnær tuttugu og fimm árum , svo hún er langt frá því að vera ný af nálinni . Hins vegar er hún ein þeirra bóka sem má lesa aftur — og jafnvel aftur . Sama gegnir reyndar um allar bækur Gallicos um ensku ræst - ingakonuna og ævintýrakvendið Ödu Harris . í þessum bókum um frú Harris og vinkonu hennar , frú Butterfield , er svo þekkilegur og vel spunninn soguþráður , frásagnargleðin ótvíræð og kímnin situr í fyrirrúmi . Og það gildir um þær allar , að hvernig svo sem ástandið er : Ada Harris leysir öll vandamál þótt það kosti að vísu ærið erfiði og margslungnar uppákomur , sem eru stundum í það mesta fyrir frú Harris að ekki sé nú minnst á aðra sem við sögu koma . Eins og titillinn gefur til kynna fer frú Harris hér til New York , einkum og sér í lagi til að leita að föður Henrys Brown , átta ára drengs sem býr í ná - grenni við þær frú Butterfield . Hann á ekki sjö dagana sæla hjá fósturforeldrunum , móðirin hef - ur yfirgefið hann og faðirinn er búsettur í Bandarikjunum . Það er ekki ljóst hvar hann býr né hver hann er , en frú Harris álít - ur að komist hún til Banda - ríkjanna verði henni ekki skota - skuld úr því að hafa upp á föð - urnum sem muni taka Henry Hvaða bækur eigum við að lesa í sumarleyfinu ? JÓHANNA KRISTJÓNSDÓTTIR Brown fagnandi eftir langan að - skilnað . Ljúf bók og vel skrifuð , sem óhætt er að mæla með . Carolyn Slaughter : A Perfect Woman Útg. Penguin 1985 Sagan fylgir um flest hefð - bundnum hugmyndum , þegar að efninu er komið : þríhyrningur - inn góðkunni illræmdi . Beth og Humphrey hafa búið að ákaflega traustu og ástríku hjónabandi í uppundir tuttugu ár og eiga þrjár dætur . En svo kemur 1 ljós að það er einhver sprunga í grunninum , Humphrey hefur komið sér upp viðhaldi , Sylviu , sem er byggingarverktaki ( segið svo að konur geti ekki unnið öll störf ) . Beth virðist fljótlega gera sér grein fyrir framhjáhaldi eig - inmanns síns . En þau hafa átt saman svo mörg góð ár og hún er svo óvenjulega skilningsrík og mikilhæf og umburðarlynd , að hún hefur tekið þá afstoðu að þetta skuli ekki eyðileggja hjónabandið . Enda virðist Humphrey ekki geta án hennar verið . Hann getur heldur ekki verið án Sylviu þegar fram í sækir . Framan af minnti þessi saga mig á fjórbók Christians Kampmans um hjónabandið í upplausn . En síðan , svona smátt og smátt án þess nánast lesandi verði þess var leiðir höfundurinn okkur inn á nýstárlegri brautir . Og tekst það mætavel . Óhugnað - urinn og illskan og rotnunin — þetta er allt á lágu nótunum , en svo hnitmiðað og snjallt og er verulega athyglisvert hvernig höfundurinn vinnur úr efninu . Undir lokin hafa allir beðið ósig - ur — en þó er það kannski Beth , þessi bliða og vinalega kona , sem hefur komið fram óhugnanleg - astri hefnd . Og sú spurning , hvað verði nú um persónur lætur Carolyn Slaughter lesanda um að svara . Jill Tweedle : Bliss Útg. Penguin 1985 Þetta er tizkubók í Bandaríkj - unum nú um stundir . Hún segir frá hinni unaðsfögru Lafði Clare La Fontaine sem giftist forset - anum i Ventura , smáríki ein - hversstaðar í Suður-Ameríku . Hún virðist giftast honum vegna peninganna , enda á hann sand af seðlum , gimsteinum og gulli , svo að hennar bíður sennilega lukku - leg framtíð . Þótt hún sé af góð - um og virtum ættum eru efnin heldur lítil . En í stað þess að lífið í Ventura verði eins og fal - legur draumur , breytist það fljótlega í martröð þegar hún fer að kynnast ljótum hliðum á eig - inmanni sinum . Hann er sjúkur maður , kynferðislega séð , og hún á sér engrar undankomu auðið nema í eiturlyfjum og hryllingi . En síðan upplifir hún svo stoðu konunnar í Ventura með hinum alvarlegustu afleiðingum , því að PATJL 0 OAIAACÚ forsetinn í Ventura getur ekki búið við að eiginkona hans svipti hann ærunni og hyggur á hefnd - ir . Þetta endar allt með hryllingi og ósköpum og eiginlega stóð mér orðið á sama , eða svona allt að því . Samt er spenna í bókinni og höfundur nær að sumu leyti fram því andrúmslofti sem væntanlega er stefnt að með þessari skrítnu bók . Georges Simenon : Maigret's Rival Útg. Penguin 1984 Simenon er fyrir löngu orðinn klassískur höfundur . Þótt sumir líti enn svo á , að Maigret-bækur hans séu afþreyingabækur ein - göngu . Vissulega bera þær ein - kenni spennusagna , en þar með lýkur tengslunum , að þvi er mér finnst . Simenon skrifar út frá allt öðrum forsendum , byggir sogurnar upp á listrænan en ekki flókinn hátt og þótt glæpur sé framinn og Maigret upplýsi oftast málið , skiptir yfirleitt minna máli hver er sá seki ; kjarninn er hvers vegna . Þess vegna er til dæmis óhugsandi að lesandi fari að fletta upp á öft - ustu síðurnar til að kanna hver hinn seki er . Enda er því svo far - ið hjá Simenon , að það er ekki alltaf hinn seki , sem er sekur . í Maigret's Rival eru þrjár úr - vals sögur , auk hinnar fyrst nefndu The Night Club og Maigret in New York . Georges Simenon er belgískur SH.WJK að uppruna . Fæddur í Liége 1903 . Hann starfaði sem blaða - maður við Gazette de Liége , hóf síðan að skrifa bækur og mun hafa gefið út á þriðja hundrað skáldsögur , þar af er Maigret lögregluforingi aðalpersóna í tugum þeirra og líklega eru þær öðrum bókum hans þekktari . Hann bjó lengi í Frakklandi og það er sögusvið langflestra bóka hans . Hann býr nú í Lausanne í Sviss . Keld Belert Hvor kan man plukke roser Útg. Apostorf 1984 Eg minnist þess ekki að hafa lesið aðrar bækur Keld Belerts , en hann hefur sent frá sér smá - sögur , barnabækur , ljóð og skáldsögur . Hér eru ellefu smá - sögur . Þær snúast allar um kon - una — konuna sem hefur ein - angrast , konuna sem er þrúguð , konuna sem veit ekki hver hún er , konuna sem lifir „ fyrir utan og við hliðina á sjálfri sér " eins og höfundur kemst að orði . Dæmi um líðan , frásogn konunn - ar Agnete : „ Ég er hraust og sterk . Ég get fengið vinnu á hvað blaði sem mér dettur í hug , því að ég er góður blaðamaður , það hef ég sannað og sýnt , líka seinni árin . En á nóttunni dreymir mig að ég detti niður í eins konar holu sem er svo djúp , að enginn getur náð mér upp . Ég gríp í Leon og bið hann að halda utan um mig og hann gerir það , en ekkert hjálpar . Mig dreymir það sama aftur og aftur . Þá hrópa ég upp yfir mig og börnin vakna og koma og spyrja hvað sé að . Ég segi það sé ekki neitt . Mig hafi verið að dreyma ... Höfundurinn er afar næmur á tilfinningar kvenna og virðist eiga einkar auðvelt með að koma því frá sér sem hann skynjar . Þetta er falleg lesning og lær - dómsrík . Það er ekki verra . _ _ _ _ _ KeldBelert _ _ _ _ _ _ _ Hvör kan man plukke roser ... Nowfa' MpSlanglrter Sú fimmta : Georges Simenon Af » * ri