Uppeldi og menntun - 16.02.2007 , Blaðsíða 39 39 ANNA ÞÓRA BALDURSDÓTTIR , VALGERÐUR MAGNÚSDÓTTIR hluta þess tíma yfir á starfstíma skólans . Þetta hefur án efa áhrif á það hvernig þeir skynja vinnuálag sitt , en í rannsókninni tilgreindu kennarar tímaskort oftast sem helsta álagsþátt í starfi sínu . Þeir geta ekki endilega borið sig saman við vinnufélaga sína eins og þeir geta sem vinna á sömu skrifstofunni með sama reglulega vinnutímann . Af - staða þeirra til þess að vinnutími verði fastari í skólanum var ótvírætt neikvæð . Í ljósi þess vinnuálags , einkum tímaskorts , sem kennarar segjast finna fyrir eru ástæður til að kanna hvort ætlaður sé nægilegur undirbúningstími fyrir næsta skólaár , bæði eftir að skóla lýkur að vori og áður en hann hefst á ný að hausti . Velta má fyrir sér hvort breytingar á skipulagi þar að lútandi gætu breytt afstöðu kennara til mikils vinnuálags á starfstíma skólanna . Einnig má velta fyrir sér hvort vinnutími kennara sé orðinn það samþjappaður að þeim finnist vinnuálag yfir veturinn of mikið án þess að í raun sé verið að sprengja umsaminn tímaramma . Áhugavert er að skólayfirvöld kanni þessa þætti og viðhorf kennara mun nánar en hér var gert og noti niðurstöður til að stuðla að aukinni vinnugleði . Framangreindar niðurstöður sýna að fimm af starfsumhverfisþáttunum sex hafa sitt að segja um tilfinningaþrot , þ.e. vinnuálag , sem er þeirra áhrifamestur , umbun , starfs - samfélag , sanngirni og gildismat . Fjórir þeir síðast töldu valda einnig hlutgervingu , en einungis þátturinn gildismat hefur áhrif á starfsárangur . Tveir af stjórnunarþátt - unum fimm , þ.e. samskipti og samstaða , hafa áhrif á tilfinningaþrot og hlutgervingu og þar bætist verkstjórn við . Enginn stjórnunarþáttanna hefur hins vegar marktæk áhrif á starfsárangur . Samkvæmt þessu hefur vinnuumhverfið veruleg áhrif á tilfinn - ingaþrot og hlutgervingu en lítil á starfsárangur . Hvernig er hægt að nota þessar niðurstöður til að viðhalda vinnugleði og vinna gegn kulnun ? Rannsóknir sýna að margar leiðir hafa verið reyndar , svo sem streitu - stjórnun , slökun , tímastjórnun , sjálfsstyrking , hugræn meðferð , þjálfun í félagsfærni , liðsefling og fleira ( Maslach , Schaufeli og Leiter , 2001 ) . Allt er þetta hugsað til að efla kennarana sem einstaklinga og hefur stundum reynst sýna mælanlegan árangur gegn tilfinningaþroti en sjaldnast gegn hlutgervingu og minnkuðum starfsárangri . Rann - sóknir eru tiltölulega fáar , viðmiðunarhópa hefur skort sem og langtímamælingar . Maslach og félagar benda einnig á að bæði þurfi að beina sjónum að einstaklingunum og starfsumhverfinu þegar ráðist er gegn kulnun . Stjórnendur þurfi að breyta ein - hverjum af þáttunum sex í starfsumhverfinu en það dugi ekki endilega til , heldur þurfi einnig að koma til nauðsynleg hæfni einstaklinganna og jákvæð viðhorf . Við - eigandi endurmenntunar geti verið þörf . Samkvæmt því væri t.d. gagnlegt að vinna með starfsumhverfisþættina til að draga úr vinnuálaginu sem kennurum finnst þeir búa við . Mætti hugsa sér að skoða ofan í kjölinn vinnuframlag og samsetningu verk - efna , ekki síst hjá þeim sem vinna flesta undirbúningstíma . Allt að sjö undirbúnings - tímar að jafnaði á dag er óneitanlega mikill tími og hlýtur að sprengja vinnuramm - ann . Svo mikill undirbúningur vekur spurningar um faglega hæfni og tilfinningalegt ástand viðkomandi kennara . Þá má einnig hugsa sér að athuga áherslur kennaranna og skólastarfsins og skilvirkni í vinnubrögðum , svo dæmi séu nefnd . Það að und - irbúningstími sé marktækt breytilegur eftir aldursstigum vekur upp spurningu um mismiklar kröfur skólans til kennara eftir aldursstigum .