Samningar ljósmæðra við ríkið hafa verið lausir frá því í semptember á síðasta ári en ljósmæður hafa fundað með samninganefnd ríkisins frá því í byrjun árs , án árangurs . Ljósmæður felldu kjarasamninginn sem fulltrúar ljósmæðra og ríkisins skrifuðu undir í byrjun júní með 63% atkvæða . Í gær , 1. júlí 2018 , tóku svo uppsagnir 12 ljósmæðra á Landspítala gildi vegna kjaradeilunnar . Alls hafa þó 23 ljósmæður sagt upp störfum og munu uppsagnir þeirra taka gildi á næstu mánuðum . Ekki hefur tekist að ráða í störf þeirra ljósmæðra sem nú hverfa frá störfum á spítalanum vegna mikillar samstöðu innan stéttarinnar um að sækja ekki um lausar stöður sem skapast hafa vegna uppsagna . Landspítalinn brást við með því að gefa út yfirlýsingu þar sem segir að ljóst sé að mikil truflun verði á starfsemi fæðingarþjónustu taki uppsagnirnar gildi , því hafi spítalinn sett upp aðgerðaáætlun til þess að taka á vandanum . Viðbragðsáætlun Áætlunin felur í sér að : Fæðingarvakt Landspítala tekur á móti konum í fæðingu eins og verið hefur en búast má við að konur og nýburar verði útskrifuð beint í heimaþjónustu af fæðingarvakt , sé þess kostur . Mögulega verður röskun á framköllunum fæðinga . Hér er átt við að konur geta fætt á spítalanum , en geti búist við að vera útskrifaðar heim 4 - 6 klst eftir fæðingu , ef heilsa móður og barns leyfir . Konur sem hafa fengið úthlutuðum degi í gangsetningu gætu þurft að bíða lengur . Álag á fæðingarvaktinni ræður fjölda og skipulagi gangsetninganna . Meðgöngu - og sængurlegudeild mun loka fimm rúmum . Þar verður því þrengra um fjölskyldur en undir venjulegum kringumstæðum . Hugsanlega verður valkeisaraskurðum beint á Akranes og Akureyri . Einnig verður miðað við að útskrifa konur og nýbura eins fljótt og mögulegt er . Um ⅕ af deildinni lokar . Oft er tvímennt á stofum á deildinni og engin rúm fyrir makanna til að sofa í . Því má búast við enn meiri þrengslum sem leiðir af sér að konur verði útskrifaðar fyrr heim . Ljósmóðir á sjúkrahúsinu á Akranesi hefur lýst yfir áhyggjum af því að fleiri konur sæki þjónustu þangað þar sem þau eiga fullt í fangi með mönnunina þar nú þegar . Barnshafandi konum er bent á að leita fyrst á sína heilsugæslustöð nema ef um bráð veikindi eða byrjandi fæðingu er að ræða . Læknavaktin mun taka við símtölum og veita ráðgjöf í síma 1770 eftir lokun heilsugæslustöðva . Barnshafandi konur ættu í raun alltaf að leita fyrst á sína heilsugæslustöð nema ef um bráð veikindi eða byrjandi fæðingu er að ræða . Því er þetta í raun ekki úrræði . Konum sem nýlega hafa fætt barn er sömuleiðis bent á að leita fyrst á sína heilsugæslustöð , til heimaþjónustuljósmóður eða á Læknavakt , nema ef um bráð veikindi er að ræða . Sama á við um þetta úrræði . Ef boðskiptaleiðir hafa verið óskýrar fram til þessa þá er í raun ágætt að skýra þær . Fyrst á að leita til heimaþjónustuljósmóður á meðan konurnar njóta þeirrar þjónustu og á heilsugæslustöðina eftir það . Þó leita margar konur til Meðgöngu - og sængurlegudeildar eftir fæðingu með ýmis mál vegna þess að þá fá þær beint samband við ljósmæður . Sem er eðlilegt , þar sem hjúkrunarfræðingar og læknar á heilsugæslustöðvum eru ekki sérþjálfað starfsfólk í að sinna barnshafandi konum eða nýbökuðum mæðrum . Þó hefur álag á deildina verið að aukast mikið undanfarin ár og því er eðlileg krafa að beina símtölum og erindum annað . Þó væri auðvitað faglegast ef sérstök símavakt ljósmæðra myndi sinna þessum málum . Þessi áætlun felur í sér litla úrlausn . Útskrifa á konur fyrr heim af spítalanum , dreifa þeim um landið og vona það besta . Í gær , sama dag og 12 ljósmæður lögðu skóna á hilluna og gengu út af LSH , samþykktu ljósmæður með 90% atkvæða að hefja verkfall á yfirvinnu ljósmæðra . Yfirvinnubannið nær til allra ljósmæðra sem starfa hjá ríkinu eftir kjarasamningi LMFÍ og fjármálaráðherra . Var kosningaþátttakan um 80% en einungis 6,3% kusu gegn yfirvinnuverkfalli og 3,7% skiluðu auðu . Var því um mjög afgerandi niðurstöðu að ræða . Mun verkfallið taka gildi um miðjan júlímánuð , ef til þess kemur . Dag frá degi færist þannig aukin harka í kjaradeilur ljósmæðra og ríkisins . Deilurnar hafa nú þegar haft áhrif á gæði þjónustunnar sem er mikill miður , þó svo að alvarlegt hættuástand hafi ekki skapast enn . Sú hætta eykst þó með degi hverjum . Ósanngjarnar kröfur ljósmæðra ? Ljósmæður eru með næsthæstu menntunarkröfur af aðildarfélögum innan BHM á eftir prófessorum . Samt eru þær í 7. neðsta sæti af 27 í launaröðun meðal grunnlauna aðildarfélaga BHM . Ljósmæður telja að þær eigi að raðast meðal þeirra hæstu , sé litið til menntunar og ábyrgðar þeirra í starfi , enda er ábyrgð í starfi ljósmæðra með því mesta sem gerist . Álag hefur aukist á ljósmæður undanfarin ár og ástæða þess að ljósmæður hafa hvergi hnikað í deilunni að sinni og standa nú keikar við samningaborðið er meðal annars að : Fjöldi bráðakoma barnshafandi kvenna á LSH hefur aukist umtalsvert ( 65% m.v. fyrstu fjóra mánuði áranna 2016 - 2018 ) en konur eru með fjölþættari og flóknari vandamál á meðgöngu nú en áður . Líkamsþyngdarstuðull Íslendinga hefur hækkað undanfarin ár og þ.m.t. hjá konum á barneignaraldri . Aukinni þyngd fylgja fleiri vandamál á meðgöngu , eins og t.d. meðgöngusykursýki og háþrýstingur sem krefjast aukins eftirlits . Bætt meðferð við ófrjósemi og aukin tækifæri til þungunar . Nú geta fleiri konur sem áður gátu ekki eignast börn orðið þungaðar og þurfa því aukið eftirlit og meðferð í gegnum allt ferlið . Greiningum á meðgöngusykursýki hefur margfalldast á einungis nokkrum árum þar sem greiningarviðmið voru lækkuð og eftirlit aukið . Gangsetningum hefur fjölgað en slíkar fæðingar taka oft lengri tíma og krefjast fleiri inngripa og meiri þjónustu . Innflytjendum hefur fjölgað til muna en þjónusta við þá krefst oftast meiri eftirlits og umfangs . Hið aukna álag á ljósmæðrum sem er að einhverju leyti listað hér að ofan takmarkast við barneignarferlið . Vinnuálag ljósmæðra hefur þannig aukist umtalsvert án þess að fjármagn fylgi . Því ætti að vera auðvelt að rökstyðja afmarkaða launahækkun til þeirra aðila sem sinna barneignarferlinu , þ.e. ljósmæðra , ef viljinn er fyrir hendi . Aukinni þjónustu og eftirliti hefur ekki fylgt nægt fjármagn og / eða fjölgun stöðugilda . Þá eru nýliðun og heimtur í stéttinni er lélegar , en aðeins 4 ljósmæður hafa skilað sér til starfa á LSH eftir útskrift síðustu tvö ár . Einnig eiga ljósmæður ennþá inni vangreidd laun af hendi ríkisins frá árinu 2015 þegar þær fóru síðast í verkfall . Héraðsdómur dæmdi ríkið til að greiða þeim umrædd laun en ríkið áfrýjaði þeim dómi til Hæstaréttar . Enn á eftir að taka málið fyrir en til stendur að taka málið upp að nýju í haust . Ástæður óánægju ljósmæðra eru margar og því ekki að undra að ljósmæður séu búnar að fá nóg . Núverandi ástand er óviðunandi . Það að ljósmæður og aðrar heilbrigðisstéttir ógni starfsemi heilbrigðisþjónustunnar á nokkurra ára fresti í kjaradeilum sínum hefur áhrif á gæði þjónustunnar . Slíkar aðgerðir koma langverst niður á notendum þjónustunnar . Afar mikilvægt er að útkoma þessarar deilu verði ekki sú að það dragi frekar út þjónustu við konur og fjölskyldur þeirra í gegnum barneignarferlið . Umfang og fyrirkomulag þjónustunnar , fjöldi fæðingarstaða og samfella í þjónustu hefur mikið að segja um gæði hennar . Brotakennd þjónusta hefur fleiri vandamál í för með sér en samfella og því er grundvallaratriði að þessi deila verði ekki til þess að reyndar ljósmæður hverfi frá störfum sínum eins og stefnir í . Semja þarf sem allra fyrst við ljósmæður og finna varanlega lausn á því hvernig hægt sé að tryggja þeim og öðru heilbrigðisstarfsfólki góð kjör næstu ár svo ekki komi til aðgerða líkt og þessara á næstu árum . Forystumenn verkalýðsfélaga og stéttarfélaga þurfa að sýna ábyrgð og koma sér saman um stefnu í kjaramálum þar sem menntun og ábyrgð í starfi er metin til launa . Í dag skortir samhljóm í kröfugerð þeirra sem gerir samningsaðilum erfitt fyrir .