UMRÆÐAN 72 LAUGARDAGUR 14. DESEMBER 2002 MORGUNBLAÐIÐ AÐ undanförnu hafa farið fram heitar umræður um hugmyndir fé - lagsmálaráðs og Félagsþjónustunn - ar í Reykjavík um breytingar á fé - lagsstarfi í borginni . Það er ánægjulegt að fólk láti sig varða starfsemi á vegum Félagsþjónust - unnar og nýti lýðræðislegan rétt sinn til virkrar þátttöku um ákvarð - anir kjörinna stjórnvalda . Þó hafa komið fram bæði misskilningur og rangfærslur um málið sem nauðsyn - legt er að leiðrétta , ekki síst til þess að reyna að draga úr áhyggjum sem þau hafa skapað hjá öldruðu fólki og aðstandendum þess . Hvers vegna félagsstarf ? Félagsþjónustan í Reykjavík hef - ur að undanförnu boðið upp á fé - lagsstarf á 14 stöðum í borginni . Lengst af var félagsstarfið einungis ætlað öldruðum en fyrir tveimur ár - um var ákveðið að opna það fólki á öllum aldri . Sú breyting var gerð til þess að ná til þeirra sem helst þurfa á þátttöku í félagsstarfi að halda , óháð aldri . Þau markmið sem Fé - lagsþjónustan hefur sett sér um fé - lagsstarfið er fyrst og fremst að því sé ætlað að rjúfa félagslega einangr - un fólks og um leið að vera vettvang - ur mannlegra samskipta og skap - andi athafna . Sem sagt forvörn í víðasta skilningi . Tilgangurinn er ekki að hafa ofan af fyrir fólki eða skemmta því heldur að skapa tæki - færi fyrir virkni og vináttu þvert á kynslóðirnar , þ.e. ? blómstrandi mannlíf ? þar sem maður er manns gaman . Breytinga er þörf Í starfsáætlun Félagsþjónustunn - ar fyrir árið 2003 er að finna mark - mið um að breyta áherslum í fé - lagsstarfinu á margvíslegan hátt , annars vegar að efla hið almenna og opna starf á níu félags - og þjónustu - miðstöðvum en hins vegar leita nýrra leiða í félagsstarfinu á hinum fimm stöðunum . Eins og flest mann - anna verk byggist félagsstarfið á hefðum og nálgun þess tíma sem það er sprottið úr . Fyrir um 35 árum voru það hugsjónakonur hjá Reykja - víkurborg sem komu því á laggirnar og í fyrstu byggðist það eingöngu á starfi sjálfboðaliða . Það var sniðið að þörfum aldraðra þess tíma , einkum aldraðra kvenna . Síðan hefur það bæði vaxið að umfangi og þróast úr sjálfboðnu starfi í launaða starfsemi . Einnig hafa karlarnir bæst í hópinn , þótt þeir hafi verið mun óduglegri en konurnar að taka þátt í hinu hefð - bundna félagsstarfi . Með tilkomu nýrra kynslóða aldraðra og nú eftir að félagsstarfið er ætlað öllum ald - urshópum hefur orðið æ augljósara að breytinga er þörf . ? Félagsstarfið er barn síns tíma ? er setning sem hefur heyrst oft að undanförnu , ekki síst úr röðum þeirra sem gleggst þekkja starfið . Breyttar hugmyndir um félagsþjónustu á nýrri öld , þar sem byggt er á þátttöku notenda í skipulagi og framkvæmd þjónust - unnar , kalla líka á breytingar . Óneit - anlega hefur innihald félagsstarfsins fram til þessa fyrst og fremst byggst á ákvörðunum starfsfólks fremur en þátttakenda . Hvernig verður nýtt fyrirkomulag ? Þeir sem kjósa að taka þátt í hinu hefðbundna opna félagsstarfi t.d. sérhæfðum námskeiðum eða handa - vinnu geta áfram valið að fara á fé - lags - og þjónustumiðstöðvar á níu stöðum í borginni í stað fjórtán staða fram til þessa . Þeim sem þurfa að - stoð við að komast á milli stendur til boða að fara með leigubíl fyrir gjald eins og greitt er hjá Strætó bs . Á fimm stöðum verður félagsstarfið með nýju sniði , í þremur þjónustuí - búðakjörnum sem reknir eru á veg - um Félagsþjónustunnar og tveimur litlum þjónustumiðstöðvum í tengslum við eignaríbúðir aldraðra . Tekið skal fram að áfram verður boðið upp á alla einstaklingsbundna þjónustu s.s. heimaþjónustu , mat , leikfimi , aðstoð við böðun og aðra persónulega aðhlynningu . En í fé - lagsstarfinu verður fyrst og fremst lögð áhersla á félagslega samveru og starf sem stýrt er af íbúunum sjálf - um , allt eftir áhuga þeirra og þörf - um . Hægt væri að nefna ? kaffikarl - ana ? sem hittast á sama tíma á hverjum degi , spila - og skákklúbba , handavinnuhópa , bókmenntaklúbba og til framtíðar örugglega hópa eða einstaklinga sem vilja vafra um ver - aldarvefinn . Á hverjum stað verður áfram vel útbúið húsnæði til afnota fyrir íbúana og / eða gesti þeirra til þess að sinna félagsstarfinu . Með þessu nýja fyrirkomulagi verður mun meira svigrúm fyrir íbúana að nýta aðstöðuna eftir þörfum og á hvaða tíma sem þeir kjósa , en ekki bara á dagvinnutíma eins og nú er raunin . Þeir munu í raun fá lykla - völdin og geta sinnt starfinu á eigin forsendum , enda hafa komið fram óskir um það frá íbúum . Starfsmenn Félagsþjónustunnar og / eða sjálf - boðaliðar , eins konar þjónustu - fulltrúar , munu leggja íbúunum lið við að skipuleggja ? hið nýja fé - lagsstarf ? . Þá hefur einnig verið ákveðið að ráða tímabundið sérhæfð - an starfsmann til þess að vinna með íbúum og starfsfólki að því að und - irbúa og þróa þessa breytingu . Að lokum Umræða um aldraða og þjónustu við þá er oft á villigötum hér á landi . Umræða sem annaðhvort einkennist af því að ? vandamálagera ? ellina eða fjalla um hana undir formerkjum forsjárhyggju . Hvorugt gagnast öldruðum en þeir verðskulda aftur á móti bæði virðingu og tiltrú þeirra sem yngri eru . Aldraðir í fé - lagsstarfi ekki þiggjendur Eftir Láru Björnsdóttur Höfundur er félagsmálastjóri . ? Umræða um aldraða og þjónustu við þá er oft á villigöt - um . ? FYRIRSÖGNIN ? Ekki í skólan - um ? vísar til þess að grunnskólinn á að vera laus við neyslu og sölu fíkni - efna . Nú er að störfum starfshópur gegn fíkniefnadreifingu í skólum samkvæmt tillögu okkar borgarfull - trúa Sjálfstæðisflokksins . Verkefni hópsins er að gera tillögur um hvern - ig koma megi í veg fyrir neyslu og sölu fíkniefna í grunnskólum og til hvaða aðgerða skólarnir grípa komi til þess . Tafarlaus viðbrögð Tilefni tillögunnar voru upplýsing - ar sem fram komu á fundi fræðslu - ráðs fyrir skömmu um að fimm grunnskólanemendur hefðu orðið uppvísir að sölu eiturlyfja í grunn - skólum Reykjavíkur . Framkvæmda - stjóri Barnaverndar Reykjavíkur sagði málið enn alvarlegra og að nýj - ar upplýsingar væru um 15 ? 20 ung - linga sem segðust útvega efni til unglinga gegn ákveðinni þóknun . Þetta töldum við alvarlegar fréttir sem krefðust tafarlausra viðbragða af hálfu borgaryfirvalda . Skólaskylda verndar ekki lögbrot Grunnskólanemendur og starfs - fólk skólanna eiga skýlausan rétt á að starfsumhverfi þeirra stafi ekki ógn af slíkum vágesti sem fíkniefnin eru . Ég dreg í efa að reglugerð um skólareglur eigi við ef grunnskóla - nemendur eru staðnir að neyslu eða sölu fíkniefna innan veggja skólanna eða á skólalóðinni . Í skólareglum er kveðið á um almenna umgengni , samskipti , stundvísi , ástundun náms og heilbrigði og hollar lífsvenjur . Þar er örugglega ekki að finna ákvæði um að bannað sé að selja fíkniefni í skólanum og á þá að draga þá álykt - un að ekki sé um brot á skólareglum að ræða ? Nei , skólaskylda verndar ekki lögbrot og það sem ekki er liðið utan skólanna á ekki að líðast innan þeirra . Mikilvægt er að foreldrar séu vel upplýstir því að eins og fram kemur í viðtali við dr. Sigrúnu Aðalbjarnar - dóttur í Morgunblaðinu 8. desember sl. skiptir uppeldi miklu máli , bæði um þroska barna og áhættuhegðun . Hún leggur ríka áherslu á tengslin á milli uppeldisaðferða foreldra og vímuefnaneyslu unglinga . Lykilat - riði er að trúnaður og traust ríki á milli forráðamanna nemenda og starfsfólks skólanna . Ábyrgð skólayfirvalda Sem betur fer gefa kannanir til kynna að dregið hafi úr vímuefn - anotkun unglinga en við megum hins vegar ekki sofna á verðinum og það er skylda borgaryfirvalda að tryggja að nemendur séu óhultir á meðan þeir eru á ábyrgð þeirra sem reka skólana . Fræðsluyfirvöld eiga að móta sér skýrar verklagsreglur , bæði að því er varðar aðgerðir til að koma í veg fyrir neyslu og sölu fikni - efna í reykvískum skólum og einnig til að tryggja að nemendum , foreldr - um og starfsfólki skólanna sé ljóst til hvaða aðgerða er gripið komi slík mál upp . Ekki í skólanum Eftir Guðrúnu Ebbu Ólafsdóttur ? Skóla - skylda verndar ekki lögbrot . ? Höfundur er borgarfulltrúi og fulltrúi Sjálfstæðisflokksins í fræðsluráði . HIN íslenska þjóð hefur löngum verið áhorfandi að hildarleikjum þjóða heims en ekki beinn þátttak - andi . Það þótti sýnt eftir seinni heimsstyrjöldina að hlutleysið væri ekki lengur virt svo að hald væri í . Það var því mat ráðamanna þjóðar - innar , að við skyldum ganga í Atl - antshafsbandalagið þegar það var stofnað þó nokkur andstaða væri gegn því . Í þeim samningi var þó klárlega gengið frá því , að Íslending - ar væru vopnlaus þjóð , sem aldrei hefði haft eigin her og ætlaði sér ekki að stofna her þrátt fyrir inngöngu í bandalagið . Þetta virðist nú hafa gengið vandræðalaust lengst af síð - an . Nú virðist þó svo komið að núver - andi ríkisstjórn er farin að teygja og toga þennan gjörning í allar áttir og ef svo heldur fram sem horfir , er ís - lenska þjóðin komin mitt í hringiðu styrjaldarátaka og stjórnvöld með fingurna beint upp í loftið til sam - þykkis og þátttöku í hverju því sem stórveldið í vestri telur sig þurfa að aðhafast á hinu hernaðarlega sviði . Allt virðist opið fyrir heræfingum hér og það um háferðamannatímann og bjargfuglinn truflaður til stór - skaða um varptímann af herþotum í æfingaflugi . Nú virðist líka eiga að opna gáttir enn frekar eftir nýafstað - inn NATO-fund . Utanríkisráðherra hefur verið óspar á að benda á þá ógn sem okkur sé búin ef við höldum ekki dauðahaldi í herinn og gengur þar raunar lengra en stórveldið sjálft , sem virðist vilja minnka viðbúnað hér . Þetta flokkast þó að sjálfsögðu ekki undir hryðju - verk . Eflaust værum við ekki örugg hér , ef engar varnir væru . Ekki eyk - ur það heldur á öryggið , að dvergþjóð eins og við séum með tilburði um að segja milljónaþjóðum stríð á hendur . Það mætti ætla að menn öfluðu sér frekar óvina með þeim hætti . Á því tel ég því miður nokkra hættu , fái þessi stjórn umboð þjóðarinnar í næstu kosningum , að svo geti farið að skammt verði í að stofnaður verði ís - lenskur her , þótt það verði kannski dulbúið með einhverjum hætti . Eða eru menn búnir að gleyma því að einn úr stjórnarliðinu gerði það að tillögu sinni ekki alls fyrir löngu , að kanna hvort æskilegt teldist að stofna ís - lenskan her ? Það hefur verið eitt mesta stolt og gæfuspor íslenskrar þjóðar að hún hefur aldrei haft her eða borið vopn á aðrar þjóðir . Fyrir það hefur hún vakið aðdáun víða um heim . Þennan okkar dýrasta þjóðararf þurfum við að vernda og hefja til vegs á ný frá því tvísýna viðhorfi sem nú blasir við og virðist vera að glutra þessari dýrustu arfleifð úr höndum okkar . Það er ástæða til að vekja máls á þessu nú , þar sem skammt er orðið til kosninga og kjósendur geta því tjáð vilja sinn í kjörklefanum . Því er æski - legt að taka það inn í umræðuna nú . Sé nokkur fótur fyrir því að nota eigi íslenskar farþegaflugvélar í þjónustu hersins , er öryggi flugfarþega ógnað . Ekki verður því trúað að óreyndu að uppi séu áform um slíkt . Orðrómur um það sýnir þó , að stjórnvöld eru nú þegar rúin trausti í þessum málum . Sé eitthvað til í þessu , þá hefur nú ? bakari verið hengdur fyrir smið ? hérna um kvöldið . Það ætti að vera alveg nægjanlegt að við veitum NATO-þjóð þá aðstöðu sem hún hef - ur hér og því óþarfi af okkar hendi að láta leiða okkur lengra . Það hlýtur að vera mikill ábyrgðarhluti að leiða þjóðina út í slík ævintýri að henni for - spurðri og líklega algjör lögleysa . Hvað er að gerast á Íslandi ? Eftir Gunnþór Guðmundsson ? Það ætti að vera alveg nægjanlegt að við veit - um NATO - þjóð þá aðstöðu sem hún hefur hér . ? Höfundur er rithöfundur á Hvammstanga . Ármúla 29 - Sími : 568 7054 www.ppforlag.dk Kynning á bókinni í Pennanum Eymundsson Austurstræti í dag klukkan 15:00 TILBOÐSVERÐ KR : 2.690 . - KYNNING Í DAG GREEN www.forval.is