Öldungar . Í árdaga Félags íslenskra lækna í Bretlandi ( FÍLB ) . Gunnar Sigurðsson Um 1970 var hópur íslenskra lækna í framhaldsnámi í Bretlandi . Þeir fóru þangað í kjölfar góðra kollega , sérstaklega í London og Skotlandi . British National Health Service sem stofnað var eftir síðari heimsstyrjöld var víðfræg og margir vildu líkja eftir henni . Jafnframt voru breskir háskólar mikils metnir og kennsluhættir þeirra víðkunnir , ekki síst í klínískri læknisfræði og rannsóknum . Þrír af stofnfélögum Félags íslenskra lækna í Bretlandi sem nú eru látnir , frá vinstri Helgi Þ. Valdimarsson , Valgarður Egilsson og Matthías Kjeld . Á Íslandi var heilbrigðisþjónustan í hægfara þróun en hafði marga kosti . Í ljósi þess sem við kynntumst í Bretlandi var þó ljóst að ýmislegt vantaði þar á og margt var vannýtt á Íslandi sem betra skipulag hefði gefið betri þjónustu við sjúklinga og ekki síst til kennslu læknanema og til klínískra rannsókna . Morgunblaðið 31. janúar 1974 : heilsíðugrein frá FÍLB um málefni sem brunnu á félagsmönnum en það var að koma heilbrigðismálum þjóðarinnar í nútímalegra horf . Tekið af timarit.is sem er snilldar viðkomustaður á netinu , og kostar ekkert ! Sjúkrahúsþjónustan í Reykjavík var lítið samhæfð en viss verkaskipting var þó komin á með augndeild á Landakoti , HNE-deild á Borgarspítala og taugalækningadeild á Landspítala . Læknisstöður utan sjúkrahúsa voru á þessum tíma aðallega einyrkjastörf bæði fyrir heimilislækna og sérfræðinga á stofu . Með þetta í huga töldum við kollegarnir í Bretlandi að full ástæða væri fyrir okkur að stofna FÍLB í ársbyrjun 1972 . Megintilgangurinn var að stofna til tjáskipta við íslenska kollega í öðrum löndum og örva upplýsingastreymi milli íslenskra lækna á Bretlandseyjum og Íslands . Stofnfundur var haldinn 14. mars 1972 í London . Í fyrstu stjórn voru Gunnar Sigurðsson formaður , Helgi Þ. Valdimarsson ritari og Þórður Harðarson gjaldkeri sem síðan varð formaður 1973 - 1974 . Stofnfélagar auk stjórnar : Ársæll Jónsson , Bjarni Þjóðleifsson , Eyjólfur Haraldsson , Gísli Auðunsson , Guðrún Agnarsdóttir , Ingvar Kristjánsson , Matthías Kjeld , Snorri Þorgeirsson , Unnur Pétursdóttir , Valgarður Egilsson . Félagið varð fullgilt svæðisfélag , fyrst erlendra félaga , á aðalfundi LÍ 1973 . Páll Sigurðsson læknir og ráðuneytisstjóri og Magnús Kjartansson ( heitinn ) heilbrigðisráðherra eru hér fulltrúar Íslands á fundi erlendis . Helstu baráttumál Nýstofnað FÍLB lagði áherslu á atriði sem betur mættu fara í íslenskri heilbrigðisþjónustu og ályktaði þar um : Stofnun heilsugæslustöðva í þéttbýli og dreifbýli . Eflingu hálfopinna göngudeilda og rannsóknadeilda . Meiri verkaskiptingu og samhæfingu sjúkrahúsanna í Reykjavík . Stofnun framhaldsnámsdeildar á Íslandi og eflingu vísinda og vísindasjóða . Félagið samdi álit um frumvarp sem lá fyrir þingi um heilbrigðismál og sendi til LÍ , heilbrigðisráðherra og alþingis . Lögð var áhersla á að heilsugæslustöðvarnar þyrftu að njóta talsverðrar sjálfstjórnar og tryggja þyrfti ítök lækna og heilbrigðisstarfsfólks í stjórnum þeirra . Nánum tengslum þyrfti að koma á milli heilsugæslustöðva og sjúkrahúsa með gagnkvæmum upplýsingum um sjúklinga svo og heimsóknum sérfræðinga á heilsugæslustöðvar . Ítarleg álitsgerð um framhaldsnám lækna á Íslandi var send til Læknablaðsins og birtist í 6. hefti 1972 . Ekki urðum við vör við miklar undirtektir eða umræður í kjölfar þessarar álitsgerðar . En fróðlegt er að sjá hvernig þróunin hefur orðið svipuð á síðustu árum eins og þarna var lagt til fyrir nær hálfri öld nema hvað formleg tengsl við háskólann hafa fyrst og fremst náð til vísindaþáttarins . Bréf til Læknablaðsins um þróun göngudeilda Á þessum tíma sinntu göngudeildir á Íslandi eftirmeðferð þeirra sjúklinga sem legið höfðu á sjúkrahúsunum og höfðu þannig algera sérstöðu . Slíkar deildir erlendis veittu einnig viðtöku nýjum sjúklingum . Með réttri nýtingu göngudeilda töldum við að mætti stytta biðtíma sjúklinga og fækka óþarfa innlögnum . Þetta væri eitt spor af mörgum til að minnka sjúkrarúmaskortinn sem þá var þegar til staðar . Við höfðum kynnst því hvernig slíkar deildir voru nýttar til kennslu sem við töldum okkur hafa farið á mis við í náminu á Íslandi . Einnig vildum við benda á hvernig deildirnar væru nýttar til rannsókna og án þeirra ætti háskólasjúkrahús erfitt með að koma sér upp klínískum gagnagrunni . Tekið var fram að svona deildir ættu einungis að taka á móti sjúklingum sem þangað væri vísað frá deildum spítalanna , heilsugæslulæknum eða öðrum læknum . Í lok bréfsins hvöttum við læknasamtökin á Íslandi til að taka frumkvæði í málinu ella myndu heilbrigðisyfirvöld knýja fram lausn fyrr en síðar og þá ef til vill á þann hátt að læknar vildu betur hafa gert það sjálfir . Við áttum von á að Læknablaðið tæki þessu bréfi okkar vel og myndi birta það fljótlega . Þegar ekkert hafði heyrst frá Læknablaðinu í meira en hálft ár var kallað í hirðskáld félagsins , Valgarð Egilsson heitinn , til að yrkja hvatningarvísu til ritstjórans . Vísan er því miður glötuð en lokaljóðlínan var : „ Ertu kannski af ætt Loka ? “ Þetta virðist hafa hrifið því að afsökunarbréf barst fljótlega frá Læknablaðinu þar sem bréfið sjálft birtist síðar í 3. - 4. tbl. 1973 ( með afsökunarbeiðni ) , meira en ári eftir að það var sent til blaðsins . Fundur í London með Magnúsi Kjartanssyni heilbrigðisráðherra Töfin á birtingu bréfsins gaf okkur vísbendingu um að við þyrftum að leita annarra leiða til að koma sjónarmiðum okkar á framfæri . FÍLB óskaði því eftir fundi um heilbrigðismál með heilbrigðisráðherra sem þá var Magnús Kjartansson . Það kom okkur á óvart , en ráðherra þáði boðið og fundur var ákveðinn í sendiráði Íslands í London 14. febrúar 1973 hjá Níels P. Sigurðssyni sendiherra . Þegar ég sótti ráðherrann út á Heath-row-flugvöll á mínum Austin Morris vildi ekki betur til en svo að bíllinn varð bensínlaus á hraðbrautinni inn í London . Ráðherrann bað mig taka þessu rólega og kveikti í sinni frægu pípu meðan ég hljóp meðfram hraðbrautinni eftir bensíndropa . Fundurinn í sendiráðinu með ráðherra stóð heilan dag . Þar var einnig mættur Páll Sigurðsson læknir og ráðuneytisstjóri í heilbrigðisráðuneytinu sem ráðherra hafði tekið með sér og við fögnuðum mjög enda Páll rómaður funda - og áhrifamaður . Á fundinn mættu 11 félagar FÍLB víðsvegar af Bretlandseyjum og voru áðurnefnd áherslumál félagsins kynnt og gerðar tillögur til úrbóta . Stofnun heilsugæslustöðva í þéttbýli og dreifbýli var brýnasta úrlausnarefnið taldi félagið og fagnaði frumvarpi um þessi mál . Ráðherra og ráðuneytisstjóri voru hlynntir hugmyndum um stofnun göngudeilda sem ásamt eflingu heilsugæslustöðva myndu leiða til þess að einyrkjalækningar heimilislækna og sérfræðinga drægjust saman og samhæfðari þjónusta fengist . Páll upplýsti að Þórir Helgason sérfræðingur ynni að stofnun opinnar göngudeildar sykursjúkra á Landspítala með stuðningi ráðuneytisins og Samtaka sykursjúkra en hann fékk sína framhaldsmenntun í Skotlandi . FÍLB taldi brýna nauðsyn á að sjúkrahúsin í Reykjavík yrðu rekin sem heild og komið á meiri verkaskiptingu . Ganga þyrfti mun lengra með stofnun deilda fyrir allar helstu greinar skurð - og lyflækninga sem jafnframt myndu skapa skilyrði til vísindastarfsemi . Kerfi þetta yrði þó að vera sveigjanlegt og gera ráð fyrir að stærstu undirgreinar yrðu stundaðar á fleiri en einu sjúkrahúsanna . Aðstaða til bráðalækninga þyrfti að vera til staðar á öllum sjúkrahúsunum og brýnt að nota þau öll til kennslu . Ráðherra kvað æskilegt að frumkvæðið kæmi frá læknum en um árabil hefði starfað samstarfsnefnd sjúkrahúsanna en lítill árangur hefði orðið af stofnun hennar . Örn Bjarnason læknir lýsti námskeiðum í félagslækningum við Edinborgarháskóla en kennsla í læknadeild HÍ í þeim fræðum var nánast engin . Ráðuneytismenn bentu á fjölgun félagsráðgjafa sem yrði mikilvægur hlekkur í heildarþjónustunni . Að loknum fundi bauð ráðherra til kvöldverðar í karlaklúbbi Níelsar P. Sigurðssonar sendiherra í London . Guðrún Agnarsdóttir var eina konan á fundinum og þurfti að beita brögðum til að smygla henni inn . „ Lofsverður áhugi “ Niðurstöður fundarins voru sendar til Læknablaðsins ( 7. - 8. tbl. 1973 ) . Samhliða birtist ritstjórnargrein : „ Lofsverður áhugi “ sem byrjar þannig : Hin síðustu misseri hefur hópur ungra lækna æ oftar kvatt sér hljóðs í Læknablaðinu og jafnvel í dagblöðum . Er það Félag íslenskra lækna í Bretlandi . Lætur þetta unga fólk sér sýnilega ekkert óviðkomandi er snertir íslensk heilbrigðismál og sendir hverja álitsgerðina af annarri um hin margvíslegustu mál . Síðan segir : Vafalaust yppta ýmsir öxlum , jafnvel reyndustu félagsmálakólfar úr læknastétt , er þeir lesa skrif þessa unga fólks , enda séu þessir krakkar að læra í útlöndum og lítt færir um að stjórna heilbrigðismálum á Íslandi . Ritstjórnin telur þó margar hugmyndir hópsins frumlegar og verðar fullrar umhugsunar . Enginn skyldi fussa við þessum eldmóði og umbótahug sem margan fyllti á námsárum og Læknablaðið taki feginshendi framlögum hins unga hóps til líflegrar umræðu í blaðinu og vonar að þau verði til þess að nátttröllin rumski og taki að brýna raustina . ( !!! ) FÍLB tók hvatningunni vel og sendi leiðara til Læknablaðsins . Ritstjórnin tók þessu vel en segir : Enda þótt ritstjórnin teldi sig ekki reiðubúna til að gera öll orð FÍLB að sínum teldu þeir rétt að hvetja með þessu til tímabærrar umræðu um þessi mál . Í ritstjórnargreininni voru heilbrigðismál reifuð á ný , einkum nýting göngudeilda og samhæfing sjúkrahúsanna ( 1. - 2. tbl . Læknablaðsins . 1974 ) . Greinin kom í kjölfar opins bréfs til heilbrigðisráðherra frá FÍLB í Morgunblaðinu 31. janúar 1974 : „ Nýting sjúkrahúsanna “ . Páll ráðuneytisstjóri svaraði í Morgunblaðinu . 13. mars 1974 og sagði að ráðuneytið hefði hug á opnun og eflingu göngudeilda og að ekki væri hægt að rekja núverandi ástand í göngudeildamálum sjúkrahúsanna til annars en stefnumörkunar læknasamtakana og skoðana þeirra lækna sem um málið hafi fjallað á hverjum tíma . Í ritstjórnargrein Læknablaðsins 3. - 4. tbl. 1974 telur ritstjórn gagnrýni FÍLB og Páls Sigurðssonar óréttmæta í ljósi nýlegra samþykkta aðalfundar LÍ 1973 um göngudeildir . Þar segir að stefna beri að því að sem mest af heilbrigðismálum fólksins verði leyst utan sjúkrahúsa og utan göngudeilda svo lengi sem hægt sé að sýna fram á að sú þjónusta sé ekki lakari en á sjúkrahúsum og göngudeildum þeirra . Einnig vildi ritstjóri Læknablaðsins kenna löngum byggingartíma íslenskra sjúkrahúsa um stöðu mála á Íslandi . Lýkur þar með þessari umræðu í árdaga FÍLB en félagið ályktaði um ýmis önnur mál sem lesa má um í Læknablaðinu og Morgunblaðinu .