mennta - og menningarmálaráðherra ( Lilja Alfreðsdóttir ) ( F ) : Virðulegi forseti . Hér er mælt fyrir frumvarpi til laga um Menntasjóð námsmanna . Lögin eiga að leysa af hólmi gildandi lög um Lánasjóð íslenskra námsmanna , nr. 21 / 1992 , og er frumvarpið afrakstur heildarendurskoðunar á lögum um LÍN sem lengi hefur staðið yfir . Með nýjum lögum er ætlunin að efla stuðning við námsmenn þar sem jafnræði og sanngirni verða höfð að leiðarljósi , foreldrar studdir mun betur en áður hefur verið gert , hvatt verður til betri námsframvindu og búið til réttlátara og nútímalegra námslánakerfi . Virðulegi forseti . Frumvarp til laga um Menntasjóð námsmanna var unnið í mennta - og menningarmálaráðuneytinu eftir tillögum starfshóps sem skipaður var fulltrúum frá forsætisráðuneytinu , mennta - og menningarmálaráðuneytinu og Seðlabanka Íslands . Sérstakt samráð var haft við námsmenn við vinnslu frumvarpsins og starfsmenn Lánasjóðs íslenskra námsmanna . Í frumvarpinu er brugðist við þeim miklu breytingum sem orðið hafa á íslensku menntakerfi , námsumhverfi og samfélaginu öllu . Komið er til móts við gagnrýni samtaka námsmanna , annarra hagsmunaaðila og Ríkisendurskoðunar á það misræmi sem útdeiling ríkisstyrks til námsmanna í formi vaxtaniðurgreiðslu og afskrifta felur í sér . Stuðningurinn við námsmenn verður sýnilegri og jafnari en raunin er í gildandi lögum um Lánasjóð íslenskra námsmanna . Í frumvarpinu er girt fyrir áhættu sem steðjar að núverandi lánasjóði samkvæmt áhættugreiningum sem gerðar hafa verið og spornað við þeirri þróun sem þar yrði að óbreyttu . Frumvarpið á að hvetja til betri framgangs nemenda og auka skilvirkni kerfisins auk þess að nýting ríkissjóðs verður gagnsærri og frumvarpið á að færa fyrirkomulag námsaðstoðar nær því sem tíðkast á Norðurlöndunum . Virðulegur forseti . Tíu atriði ber hæst í frumvarpinu . Í fyrsta lagi fá lánþegar námsstyrk í formi 30% niðurfærslu á höfuðstóli námsláns , ásamt verðbótum , ljúki þeir prófgráðu innan tiltekins tíma . Í fjórða lagi geta lánþegar valið við námslok hvort þeir endurgreiði námslán sín með verðtryggðu eða óverðtryggðu skuldabréfi . Er hér um að ræða algert nýmæli í takt við þann efnahagslega stöðugleika sem hefur verið á Íslandi og í takt við þróun þeirra kjara sem ríkissjóður Íslands hefur verið að fá á skuldabréfamarkaði sem eru þau bestu sem hafa verið í langan tíma . Í áttunda lagi falla niður ábyrgðir ábyrgðarmanna á námslánum teknum í tíð eldri laga sé lánþegi í skilum við Lánasjóð íslenskra námsmanna og ekki á vanskilaskrá . Þetta er mikið framfaraskref fyrir núverandi lánþega sjóðsins og alger umbylting og eftir þessu hefur verið kallað í mörg ár . Í níunda lagi verður Menntasjóði heimilt að veita tímabundnar ívilnanir vegna endurgreiðslu námslána hjá lánþegum búsettum og starfandi á sérstökum svæðum og vegna tiltekinna námsgreina . Að lokum , í tíunda lagi , er gert ráð fyrir að afborganir námslána ásamt álagi standi að fullu undir lánveitingum sem Menntasjóðurinn veitir . Sjóðurinn verður sjálfbær . Gert er ráð fyrir að lögin öðlist gildi og komi til framkvæmda 1. júlí árið 2020 . Virðulegur forseti . Menntun er lykillinn að framtíðinni . Á okkur hvílir sú skylda að horfa fram á við , setja okkur metnaðarfull markmið og tryggja að námsstuðningur hins opinbera stuðli að jafnrétti til náms , sé sanngjarn og gagnsær . Ég trúi því að með frumvarpi um Menntasjóð námsmanna sé stigið mikið framfaraskref sem eigi eftir að nýtast námsmönnum vel og öllu samfélaginu okkar . Virðulegur forseti . Ég þakka þeim fjölmörgu sem komu að endurskoðun og tóku þátt í samráði um frumvarpið með því að senda okkur umsagnir sínar . Umsóknir bárust úr ýmsum áttum og sýnir það glöggt hversu samfélagslega brýnt þetta mál er fyrir okkur öll . Ég vænti þess að málinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til 2. umr. og hæstv. allsherjar - og menntamálanefndar .