Ísafold , 17. júní 1891 , 18. árg. , 48. tbl. , forsíða : Brúargæsla og brúargjald . til herra Þorláks Guðmundssonar frá Tryggva Gunnarssyni I. Þú hefir tekið til íhugunar í Ísafold XVIII. 33 - 34 það sem ég skrifaði í sama blaði um " brúargæslu , vegi og brúargjald " . Málefnið er mikilsvert , og getur orðið því til gagns , að það sé skoðað frá tveimur hliðum ; auk þess þykir mér vænt um að tala við þig um " landsins gagn og nauðsynjar " , eins og í gamla daga , þegar við vorum saman á þingi ; við vorum þá oftast á líku máli , og svo fer enn , vona ég , þegar þú hefir hugsað málið betur . Þó þú segist hafa lesið grein mína aftur og aftur , þá verður þú enn að taka hana , eða málefnið til íhugunar . Það getur verið , að þér eða öðrum lánist í bráð , að fá meiri hluta manna til að álíta brúargjald óþarft og óhentugt ; en að þið fáið menn til að álíta nákvæma og duglega gæslu á öllum stærri brúm ónauðsynlega , því trúi ég ekki fyr en ég tek á því . Þetta síðara er aðalatriðið ; því ef ekki er haft stöðugt eftirlit , einkum á hengibrúm og járnbrúm , þá endast þær meir en helmingi skemur , og eykur það bæði feykilega útgjöld landssjóðs og getur leitt til þess , að áhugi sá , sem nú er vaknaður til brúargjörða , hverfi aftur . Þetta skilst mönnum fyr eður síðar . Þegar svo langt er komið , að menn eru orðnir sannfærðir um nauðsyn brúargæslunnar , þá leið það af sjálfu sér , að ákveða þarf , hvar taka á kostnaðinn til hennar og viðhalds brúarinnar , og er þá um tvennt að velja , annaðhvort að taka hann af landssjóði eða brúarsjóði , sem myndast af fargjaldi þeirra , er yfir brúna fara . Ég álít það síðarnefnda hentugra og eðlilegra . Gólfið í brúnni slitnar við það að gengið er á því , naglarnir og uppihöldin slitna í öllum samskeytum við hristinginn af umferðinni , farfinn dettur af , svo járnið stendur bert eftir , og ýmsir fara óvarlega yfir brúna af drykkjuskap , gapaskap og skeytingarleysi . Allt þetta orsakar umferðin , og því segi ég , að það sé eðlilegt , að þeir , sem yfir brúna fara , borgi fyrir það slit og þá gæslu , sem leiðir af yfirferðinni ; enda er það tilvinnandi fyrir þá , þegar gætt er að því gagni , sem þeir hafa af notkun brúarinnar . Hentugra , álít ég að vegfarendur greiði kostnaðinn , en landssjóður ekki , vegna þess , að þá á hann hægra með að leggja styrk til nýrra brúa , án þess að leggja nú gjöld á landsmenn , þegar hann er laus við gjöld til gæslu og viðhalds á þeim brúm , sem lagðar eru . Það er ekki þér líkt , að ganga fram hjá reynslunni og byggja á hugboði , eins og sumir hinna yngri manna gjöra nú um stundir ; en þú verður þó að játa það , að þú hefir ekki reynslu fyrir þér , heldur hugboð í þessu efni . Þú hefir fáar stórbrýr séð , og því síður þekkir þú , hvað til þeirrar framtíðar heyrir , eður hve mikill endingarmunur er á vel hirtri og vanhirtri brú ; og svo er um flesta Íslendinga . Til þessa tíma hafa fáar brýr verið til á Íslandi , og lítil reynsla fengin fyrir því , hve lengi þær endast . Þú verður því , svo framarlega sem þú ekki villt fyrirlíta þekking og reynslu , að byggja á venju og reynslu annarra þjóða , sem brýr leggja og brýr hafa haft . Ég held að fáir núlifandi Íslendingar hafi ferðast meira en ég , þegar lagt er saman það , sem ég hef farið um landið , þvert og endilangt , og svo mun um önnur lönd . Ég hef ekki farið þetta með aftur augun , heldur hef ég veitt því eftirtekt , sem fyrir augun hefir borið , og ég hefi séð það , að meðferð á vegum á Íslandi , er svo , bæði af náttúrunnar og manna völdum , að umsjón og viðhald er nauðsynlegt , og ég hef séð erlendis , að engum kemur til hugar , að láta vegi , brýr eða byggingar vera án gæslu . Margir hafa borið það fram , bæði á þingi og annarsstaðar , að sanngjarnt væri , að Árnesingar og Rangvellingar fengju brú á kostnað landssjóðs , fyrir það , að þeir hefðu ekkert gagn af póstskipaferðunum í samanburði við menn í öðrum fjórðungum landsins , og þú höggur í sama farið í grein þinni . Þó ég sé þessu ekki í alla staði samþykkur , þá skal ég þó í bráð fallast á , að rétt sé , að suð-austursýslur landsins fái brú , á móti því , að menn austan - , norðan - , og vestanlands hafa gufuskipaferðir . En þá verður þú að halda setningunni með mér til enda , en ekki hætta á miðri leið . Austfirðingar , norðlendingar og vestfirðingar hafa fengið gufuskip ; þetta er satt ; en gættu þess , að notkun þess er ekki gefins ; ef þeir senda bréf , böggul eða vörur , eða fara sjálfir til næstu hafnar , þá verða þeir að greiða flutningsgjald fyrir það , þegar þeir senda hest eða klyfjar eða fara sjálfir yfir brúna , svo þessi marg-upptekna samlíking á brú og gufuskipi er til stuðnings mínu máli en ekki þínu . En nú erum við að nálægjast merg málsins , þegar um framfarir er að ræða , og það er : að flestar verklegar framfarir heimsins byggjast ekki á því , að menn njóti þeirra gefins , heldur á því , að þeir sem nota þær borgi fyrir það , svo þær beri sig sjálfar að öllu eða miklu leyti . Stjórnendur landa og stórfélög leggja járnbrautir og fréttaþræði , og smíða stór skip , ásamt mörgu , er til framfara heyrir fyrir þjóðirnar , en því nær allt þetta er gert í þeim tilgangi , að það skuli geta svarað kostnaði fyrr eður síðar . Í einu orði , ríkin og félögin segja við einstaklinginn : " Ég skal greiða för þína , og gjöra ýmsar framfarir þér til léttis , en þú verður að borga fyrir það , ef þú vilt nota það " . Ég get ekki séð nokkuð í móti því , að vér semjum okkur að sið annarra þjóða í líku efni . Ég veit að sönnu , að þú getur minnt mig á , að margar brýr séu erlendis , sem ekkert kostar að fara yfir . Þetta er satt ; en þó borga farþegar fargjald fyrir yfirferð af meira en helmingi af öllum þeim brúm , sem til eru , þegar járnbrautarbrýr eru meðtaldar . Brú er á Jótlandi yfir Limafjörð , sem allir þurfa að borga gjald fyrir , er yfir fara , og í Þýskalandi eru nokkrar brýr , sem greiða þarf gjald fyrir , ef yfir er farið , og svona er víðar . Ef þú segir það í alvöru , að ekki veiti af lögregluþjónum á hverja brú til að verja þær fyrir illri meðferð , þá hlýtur þú að álíta , að umferðin um brýrnar verði skaðlega skeytingarlaus , og þá getur þú ekki lengi verið mótfallinn brúargæslu , án þess að lenda í mótsögn . Um kostnað við brúargæsluna höfum við mjög ólíka skoðun . Þú álítur brúargjald þunga byrði á núlifandi mönnum og eftirkomendunum ; en ég álít góða brúargæslu og daglegt viðhald stóran ágóða fyrir hvorutveggju , og þó einkum fyrir eftirkomendurna : ágóðinn kemur fram í því , að brýrnar endast miklu lengur , svo þegar við kveðjum , þá verður hægt að afhenda eftirkomendunum góðar brýr , í staðinn fyrir ónýtar brýr , ef þær verða gæslulausar . Þegar þú ert að fárast yfir kostnaðinum , þá getur þú ekki þess , að það fé , sem gengur til brúargæslunnar , verður kyrrt í landinu sjálfu . Það eru ekki útlendingar sem sjúga það fé út úr landinu ; og mikið er það , ef slíkt ætti að vera tilfinnanlegt fyrir alla þá , sem yfir brúna fara , að greiða það gjald , sem ein fjölskylda landsins eigin börnum þarf sér til framfæris , þegar hún aftur á móti daglega lítur eftir því , að brúin sé í góðu standi til yfirferðar og starfar að betri ending brúarinnar . Annað er það , sem við höfum alveg gagnstæða skoðun á . Þú segir ; " Aðalástæðan á móti tollinum er sú , að landið er stórt og strjálbyggt og árnar margar , sem brúa þarf . " Ég segi : af því landið er stórt og strjálbyggt og árnar margar , sem brúa þarf , þá verður landssjóði um megn án nýrra álaga á landsmenn að leggja allar þessar brýr og viðhalda þeim , nema létt sé undir með honum , að minnsta kosti hvað gæslu og viðhald snertir , með gjaldi því , er þeir greiða , sem yfir brýrnar fara . Nú verða aðrir að dæma um þetta milli okkar . Til skýringar vil ég setja hér eitt dæmi . Að 30 árum liðnum hafa komið inn 40.000 kr. í fargjöldum . Þar af er meiri hlutinn eyddur til gæslu og viðhalds brúarinnar , en með sömu meðferð getur hún staðið önnur 30 ár án aðalaðgjörðar , og allir þeir sem greitt hafa gjaldið standa jafnréttir . Önnur brú jafngóð hefur staðið í 30 ár án daglegrar gæslu og án brúargjalds ; þá er landssjóður búinn að greiða í aðgjörðir 10.000 kr. og brúin alveg ónýt , svo þá þarf að endurreisa hana . Dæmi þessi má setja upp á marga vegu , en ég held að þessi ágiskan sé ekki fjarri sanni . Ég hef hér að framan minna talað um brúargæslu en brúargjald ; orsökin er sú , að ég tel sjálfsagt , að flestir skynsamir hirðumenn álíti brúargæslu ómissandi , einkum á járnbrautum og hengibrúm . Það vill svo vel til , að flestir menn hafa veitt því eftirtekt , hve járn ryðgar fljótt , og verður ónýtt þegar það liggur úti í vætu , og hve nauðsynlegt það er , að vernda járnið með farva eða fitu fyrir verkunum loftsins . Það er ekki einungis , að járn verður ónýtt af ryði á fáum árum , heldur fúnar og tré á stuttum tíma , ef það er ekki málað eður tjargað . Í brúnni á Ölvesá verða meira en 100 tylftir af plönkum ; það kostar líka peninga , ef kaupa þarf nýtt gólf vegna fúa , eftir fá ár . Þú kallar brúargjaldið " nýjar álögur á sérstakar sveitir " . Þetta er misskilningur . Brúargjaldið kemur í stað ferjutollana , svo þeir sem áður fóru yfir Ölvesá á ferju , greiða nú minna en áður , þegar þeir fara yfir ána á brúnni , og svo bætist þar við , að þeir komast allt af tafarlaust leiðar sinnar og eiga hvorki hesta eða varning á hættu . Að allir þurfi að leggja til löggæsluvaldsins í landinu , að tiltölu réttri , er eðlilegt ; því lagaverndin er jöfn fyrir alla í þjóðfélaginu . Friðsemdarmennirnir " Hallur á Horni og Lýður á Langanesi " sitja báðir jafnt í skjóli laganna ; lögin hindra óróaseggina frá því að raska friði þeirra ; lögin eru öllum jöfn ; en brúin á Ölvesá verður þung á vögnunum til að flytja hana um allt land þegar einhver vill komast yfir áarsprænu . Dæmi þitt á því ekki vel við , þó það sé skemmtilegt . Þú talar um " að óþekkt sé að menn láti gæslumenn fylgja þó þeir láni grip , hús eða skip " og ef " refar ásækja fé þitt " að " landssjóður græði ekki á því , þó menn séu settir í hegningarhúsið " , að brúarvörðurinn , ef hann hefir veitingar " rýi á tvær hendur úr vasa þjóðarinnar " , að " hótel eigi að vera á Þingvelli og við Geysi en muni verða siðum spillandi , ef það standi við Ölvesábrú " , að " það sé ekki skylda vor að ganga berir fyrir eftirkomandi kynslóðum og skilja blóðið eftir í sporunum " , sem sé fyrir brúargjaldið !! , " að ef engin sýnileg ráð væru þekkt til þess , að brúa ár , þá væri sjálfsagt að landssjóður kostaði ferjurnar að öllu leyti á póstvegum og fjallvegum " . Ég skal að eins geta þess , að langur tími mun líða þar til Jökulsá á Fjöllum og í Axarfirði verður brúuð nálægt póstveginum , sömuleiðis Eyjafjarðará , Héraðsvötnin og líklega Hvítá í Borgarfirði . Væri ekki best að fara að byrja á því , að gefa mönnum á kostnað landssjóðsins ókeypis ferjur á póstvegum yfir þessar stórár ? Að öðru leyti ætla ég ekki að svara ofannefndu , til þess að flytja ekki umræðurnar út í smámuni frá aðalatriðunum , og líka vegna kunningsskapar við höfundinn ; því mér finnst sumt af því nokkuð óheppilegt . Eigum við ekki , gamli vin , að koma okkur saman um , að koma þessu yfir á prentarana , og kalla þetta eina stóra prentvillu ? Jæja , þó við getum ekki orðið sammála um það , þá gjörir það minna til ; hitt er meira vert , ef okkur tekst að sannfæra menn um að , að gæsla á brúm sé ómissandi , og brúargjald sé eðlilegt hjálparmeðal til þess , að sem flestar brýr komist sem fyrst á , og að þeirra verði vel gætt . Að endingu skal ég segja þér í allri vinsemd , að auk þess sem þig vantar reynslu með brýr , þá vantar þig þekking til að skrifa um þetta mál . Ef til vill veistu , hver byggingarmunur er á fastri brú og hengibrú , en alls ekki þekkir þú , hvernig uppihöld og ýmsir partar eru samansettir , sem mæta mestum núningi í hengibrúm , eður hversu mikið slit orsakast af miklum hristingi , eður hversu mikils það er vert , að aftra öllum óþarfa hristingi og verja járn og tré sem best fyrir áhrifum loftsins . Ég vil því ráða þér til í bróðerni , að hætta þér ekki djúpt í næstu grein , því hvað gæsluna snertir að minnsta kosti , þá hefir þú í móti þér hvern einasta mann , sem hefir grundaða þekkingu á brúarsmíði og vill landi okkar vel . Ísafold , 17. júní 1891 , 18. árg. , 48. tbl. , forsíða : Brúargæsla og brúargjald . til herra Þorláks Guðmundssonar frá Tryggva Gunnarssyni I. Þú hefir tekið til íhugunar í Ísafold XVIII. 33 - 34 það sem ég skrifaði í sama blaði um " brúargæslu , vegi og brúargjald " . Málefnið er mikilsvert , og getur orðið því til gagns , að það sé skoðað frá tveimur hliðum ; auk þess þykir mér vænt um að tala við þig um " landsins gagn og nauðsynjar " , eins og í gamla daga , þegar við vorum saman á þingi ; við vorum þá oftast á líku máli , og svo fer enn , vona ég , þegar þú hefir hugsað málið betur . Þó þú segist hafa lesið grein mína aftur og aftur , þá verður þú enn að taka hana , eða málefnið til íhugunar . Það getur verið , að þér eða öðrum lánist í bráð , að fá meiri hluta manna til að álíta brúargjald óþarft og óhentugt ; en að þið fáið menn til að álíta nákvæma og duglega gæslu á öllum stærri brúm ónauðsynlega , því trúi ég ekki fyr en ég tek á því . Þetta síðara er aðalatriðið ; því ef ekki er haft stöðugt eftirlit , einkum á hengibrúm og járnbrúm , þá endast þær meir en helmingi skemur , og eykur það bæði feykilega útgjöld landssjóðs og getur leitt til þess , að áhugi sá , sem nú er vaknaður til brúargjörða , hverfi aftur . Þetta skilst mönnum fyr eður síðar . Þegar svo langt er komið , að menn eru orðnir sannfærðir um nauðsyn brúargæslunnar , þá leið það af sjálfu sér , að ákveða þarf , hvar taka á kostnaðinn til hennar og viðhalds brúarinnar , og er þá um tvennt að velja , annaðhvort að taka hann af landssjóði eða brúarsjóði , sem myndast af fargjaldi þeirra , er yfir brúna fara . Ég álít það síðarnefnda hentugra og eðlilegra . Gólfið í brúnni slitnar við það að gengið er á því , naglarnir og uppihöldin slitna í öllum samskeytum við hristinginn af umferðinni , farfinn dettur af , svo járnið stendur bert eftir , og ýmsir fara óvarlega yfir brúna af drykkjuskap , gapaskap og skeytingarleysi . Allt þetta orsakar umferðin , og því segi ég , að það sé eðlilegt , að þeir , sem yfir brúna fara , borgi fyrir það slit og þá gæslu , sem leiðir af yfirferðinni ; enda er það tilvinnandi fyrir þá , þegar gætt er að því gagni , sem þeir hafa af notkun brúarinnar . Hentugra , álít ég að vegfarendur greiði kostnaðinn , en landssjóður ekki , vegna þess , að þá á hann hægra með að leggja styrk til nýrra brúa , án þess að leggja nú gjöld á landsmenn , þegar hann er laus við gjöld til gæslu og viðhalds á þeim brúm , sem lagðar eru . Það er ekki þér líkt , að ganga fram hjá reynslunni og byggja á hugboði , eins og sumir hinna yngri manna gjöra nú um stundir ; en þú verður þó að játa það , að þú hefir ekki reynslu fyrir þér , heldur hugboð í þessu efni . Þú hefir fáar stórbrýr séð , og því síður þekkir þú , hvað til þeirrar framtíðar heyrir , eður hve mikill endingarmunur er á vel hirtri og vanhirtri brú ; og svo er um flesta Íslendinga . Til þessa tíma hafa fáar brýr verið til á Íslandi , og lítil reynsla fengin fyrir því , hve lengi þær endast . Þú verður því , svo framarlega sem þú ekki villt fyrirlíta þekking og reynslu , að byggja á venju og reynslu annarra þjóða , sem brýr leggja og brýr hafa haft . Ég held að fáir núlifandi Íslendingar hafi ferðast meira en ég , þegar lagt er saman það , sem ég hef farið um landið , þvert og endilangt , og svo mun um önnur lönd . Ég hef ekki farið þetta með aftur augun , heldur hef ég veitt því eftirtekt , sem fyrir augun hefir borið , og ég hefi séð það , að meðferð á vegum á Íslandi , er svo , bæði af náttúrunnar og manna völdum , að umsjón og viðhald er nauðsynlegt , og ég hef séð erlendis , að engum kemur til hugar , að láta vegi , brýr eða byggingar vera án gæslu . Margir hafa borið það fram , bæði á þingi og annarsstaðar , að sanngjarnt væri , að Árnesingar og Rangvellingar fengju brú á kostnað landssjóðs , fyrir það , að þeir hefðu ekkert gagn af póstskipaferðunum í samanburði við menn í öðrum fjórðungum landsins , og þú höggur í sama farið í grein þinni . Þó ég sé þessu ekki í alla staði samþykkur , þá skal ég þó í bráð fallast á , að rétt sé , að suð-austursýslur landsins fái brú , á móti því , að menn austan - , norðan - , og vestanlands hafa gufuskipaferðir . En þá verður þú að halda setningunni með mér til enda , en ekki hætta á miðri leið . Austfirðingar , norðlendingar og vestfirðingar hafa fengið gufuskip ; þetta er satt ; en gættu þess , að notkun þess er ekki gefins ; ef þeir senda bréf , böggul eða vörur , eða fara sjálfir til næstu hafnar , þá verða þeir að greiða flutningsgjald fyrir það , þegar þeir senda hest eða klyfjar eða fara sjálfir yfir brúna , svo þessi marg-upptekna samlíking á brú og gufuskipi er til stuðnings mínu máli en ekki þínu . En nú erum við að nálægjast merg málsins , þegar um framfarir er að ræða , og það er : að flestar verklegar framfarir heimsins byggjast ekki á því , að menn njóti þeirra gefins , heldur á því , að þeir sem nota þær borgi fyrir það , svo þær beri sig sjálfar að öllu eða miklu leyti . Stjórnendur landa og stórfélög leggja járnbrautir og fréttaþræði , og smíða stór skip , ásamt mörgu , er til framfara heyrir fyrir þjóðirnar , en því nær allt þetta er gert í þeim tilgangi , að það skuli geta svarað kostnaði fyrr eður síðar . Í einu orði , ríkin og félögin segja við einstaklinginn : " Ég skal greiða för þína , og gjöra ýmsar framfarir þér til léttis , en þú verður að borga fyrir það , ef þú vilt nota það " . Ég get ekki séð nokkuð í móti því , að vér semjum okkur að sið annarra þjóða í líku efni . Ég veit að sönnu , að þú getur minnt mig á , að margar brýr séu erlendis , sem ekkert kostar að fara yfir . Þetta er satt ; en þó borga farþegar fargjald fyrir yfirferð af meira en helmingi af öllum þeim brúm , sem til eru , þegar járnbrautarbrýr eru meðtaldar . Brú er á Jótlandi yfir Limafjörð , sem allir þurfa að borga gjald fyrir , er yfir fara , og í Þýskalandi eru nokkrar brýr , sem greiða þarf gjald fyrir , ef yfir er farið , og svona er víðar . Ef þú segir það í alvöru , að ekki veiti af lögregluþjónum á hverja brú til að verja þær fyrir illri meðferð , þá hlýtur þú að álíta , að umferðin um brýrnar verði skaðlega skeytingarlaus , og þá getur þú ekki lengi verið mótfallinn brúargæslu , án þess að lenda í mótsögn . Um kostnað við brúargæsluna höfum við mjög ólíka skoðun . Þú álítur brúargjald þunga byrði á núlifandi mönnum og eftirkomendunum ; en ég álít góða brúargæslu og daglegt viðhald stóran ágóða fyrir hvorutveggju , og þó einkum fyrir eftirkomendurna : ágóðinn kemur fram í því , að brýrnar endast miklu lengur , svo þegar við kveðjum , þá verður hægt að afhenda eftirkomendunum góðar brýr , í staðinn fyrir ónýtar brýr , ef þær verða gæslulausar . Þegar þú ert að fárast yfir kostnaðinum , þá getur þú ekki þess , að það fé , sem gengur til brúargæslunnar , verður kyrrt í landinu sjálfu . Það eru ekki útlendingar sem sjúga það fé út úr landinu ; og mikið er það , ef slíkt ætti að vera tilfinnanlegt fyrir alla þá , sem yfir brúna fara , að greiða það gjald , sem ein fjölskylda landsins eigin börnum þarf sér til framfæris , þegar hún aftur á móti daglega lítur eftir því , að brúin sé í góðu standi til yfirferðar og starfar að betri ending brúarinnar . Annað er það , sem við höfum alveg gagnstæða skoðun á . Þú segir ; " Aðalástæðan á móti tollinum er sú , að landið er stórt og strjálbyggt og árnar margar , sem brúa þarf . " Ég segi : af því landið er stórt og strjálbyggt og árnar margar , sem brúa þarf , þá verður landssjóði um megn án nýrra álaga á landsmenn að leggja allar þessar brýr og viðhalda þeim , nema létt sé undir með honum , að minnsta kosti hvað gæslu og viðhald snertir , með gjaldi því , er þeir greiða , sem yfir brýrnar fara . Nú verða aðrir að dæma um þetta milli okkar . Til skýringar vil ég setja hér eitt dæmi . Að 30 árum liðnum hafa komið inn 40.000 kr. í fargjöldum . Þar af er meiri hlutinn eyddur til gæslu og viðhalds brúarinnar , en með sömu meðferð getur hún staðið önnur 30 ár án aðalaðgjörðar , og allir þeir sem greitt hafa gjaldið standa jafnréttir . Önnur brú jafngóð hefur staðið í 30 ár án daglegrar gæslu og án brúargjalds ; þá er landssjóður búinn að greiða í aðgjörðir 10.000 kr. og brúin alveg ónýt , svo þá þarf að endurreisa hana . Dæmi þessi má setja upp á marga vegu , en ég held að þessi ágiskan sé ekki fjarri sanni . Ég hef hér að framan minna talað um brúargæslu en brúargjald ; orsökin er sú , að ég tel sjálfsagt , að flestir skynsamir hirðumenn álíti brúargæslu ómissandi , einkum á járnbrautum og hengibrúm . Það vill svo vel til , að flestir menn hafa veitt því eftirtekt , hve járn ryðgar fljótt , og verður ónýtt þegar það liggur úti í vætu , og hve nauðsynlegt það er , að vernda járnið með farva eða fitu fyrir verkunum loftsins . Það er ekki einungis , að járn verður ónýtt af ryði á fáum árum , heldur fúnar og tré á stuttum tíma , ef það er ekki málað eður tjargað . Í brúnni á Ölvesá verða meira en 100 tylftir af plönkum ; það kostar líka peninga , ef kaupa þarf nýtt gólf vegna fúa , eftir fá ár . Þú kallar brúargjaldið " nýjar álögur á sérstakar sveitir " . Þetta er misskilningur . Brúargjaldið kemur í stað ferjutollana , svo þeir sem áður fóru yfir Ölvesá á ferju , greiða nú minna en áður , þegar þeir fara yfir ána á brúnni , og svo bætist þar við , að þeir komast allt af tafarlaust leiðar sinnar og eiga hvorki hesta eða varning á hættu . Að allir þurfi að leggja til löggæsluvaldsins í landinu , að tiltölu réttri , er eðlilegt ; því lagaverndin er jöfn fyrir alla í þjóðfélaginu . Friðsemdarmennirnir " Hallur á Horni og Lýður á Langanesi " sitja báðir jafnt í skjóli laganna ; lögin hindra óróaseggina frá því að raska friði þeirra ; lögin eru öllum jöfn ; en brúin á Ölvesá verður þung á vögnunum til að flytja hana um allt land þegar einhver vill komast yfir áarsprænu . Dæmi þitt á því ekki vel við , þó það sé skemmtilegt . Þú talar um " að óþekkt sé að menn láti gæslumenn fylgja þó þeir láni grip , hús eða skip " og ef " refar ásækja fé þitt " að " landssjóður græði ekki á því , þó menn séu settir í hegningarhúsið " , að brúarvörðurinn , ef hann hefir veitingar " rýi á tvær hendur úr vasa þjóðarinnar " , að " hótel eigi að vera á Þingvelli og við Geysi en muni verða siðum spillandi , ef það standi við Ölvesábrú " , að " það sé ekki skylda vor að ganga berir fyrir eftirkomandi kynslóðum og skilja blóðið eftir í sporunum " , sem sé fyrir brúargjaldið !! , " að ef engin sýnileg ráð væru þekkt til þess , að brúa ár , þá væri sjálfsagt að landssjóður kostaði ferjurnar að öllu leyti á póstvegum og fjallvegum " . Ég skal að eins geta þess , að langur tími mun líða þar til Jökulsá á Fjöllum og í Axarfirði verður brúuð nálægt póstveginum , sömuleiðis Eyjafjarðará , Héraðsvötnin og líklega Hvítá í Borgarfirði . Væri ekki best að fara að byrja á því , að gefa mönnum á kostnað landssjóðsins ókeypis ferjur á póstvegum yfir þessar stórár ? Að öðru leyti ætla ég ekki að svara ofannefndu , til þess að flytja ekki umræðurnar út í smámuni frá aðalatriðunum , og líka vegna kunningsskapar við höfundinn ; því mér finnst sumt af því nokkuð óheppilegt . Eigum við ekki , gamli vin , að koma okkur saman um , að koma þessu yfir á prentarana , og kalla þetta eina stóra prentvillu ? Jæja , þó við getum ekki orðið sammála um það , þá gjörir það minna til ; hitt er meira vert , ef okkur tekst að sannfæra menn um að , að gæsla á brúm sé ómissandi , og brúargjald sé eðlilegt hjálparmeðal til þess , að sem flestar brýr komist sem fyrst á , og að þeirra verði vel gætt . Að endingu skal ég segja þér í allri vinsemd , að auk þess sem þig vantar reynslu með brýr , þá vantar þig þekking til að skrifa um þetta mál . Ef til vill veistu , hver byggingarmunur er á fastri brú og hengibrú , en alls ekki þekkir þú , hvernig uppihöld og ýmsir partar eru samansettir , sem mæta mestum núningi í hengibrúm , eður hversu mikið slit orsakast af miklum hristingi , eður hversu mikils það er vert , að aftra öllum óþarfa hristingi og verja járn og tré sem best fyrir áhrifum loftsins . Ég vil því ráða þér til í bróðerni , að hætta þér ekki djúpt í næstu grein , því hvað gæsluna snertir að minnsta kosti , þá hefir þú í móti þér hvern einasta mann , sem hefir grundaða þekkingu á brúarsmíði og vill landi okkar vel .