12 MORCVNBLAÐIÐ Fimmtudagur 26. maí 1960 rogiisttMáfófr tTtg . : H.f Arvakur Reykjavflc IVamkvæmdastjóri : Sigfús Jónsson . Ritstjórar : Valtýr Stefánsson ( ábm. ) Sigurður Bjarnason frá Vigur . Matthias Johannessen . Eyjólfur Konráð Jónsson . Lesbók : Arni Ola , sími 33045 . Auglýsingar : Arni Garðar Kristinsson . Ritstjórn : Aðalstræti 6 . Auglýsing & r og afgreiðsla : Aðalstræti 6 . Sími 22480 . Asknftargjald kr. 45.00 á mánuði innanlands . I lausasölu kr. 3.00 eintakið . SKIPULAGT ALMENNINGSÁLIT k FUNDI Heimdallar í * r fyrrakvöld var rætt um skipulagt almenningsálit og kom margt athyglisvert fram í ágætum ræðum frummæl - enda . Einna eftirtektarverð - ust var sú staðhæfing Ævars Kvarans leikara , að með því að lesa listagagnrýni í á - kveðnu blaði væri hægt að ganga úr skugga um stjórn - málaskoðun listamannanna . Ákveðnir menn gætu verið öruggir um , að aldrei yrði illu að þeim vikið í því blaði , svo framarlega sem þeir ekki skiptu um stjórnmálaskoðun . Þessi sannindi hafa auð - vitað verið á margra vitorði um langt skeið , en til þessa hafa opinberar umræður um þau ekki verið sem skyldi . Kommúnistar hafa í sellu - starfsemi sinni leitazt við að skipuleggja almenningsálit á sviði bókmennta og lista , sem andstætt væri öllum þeim , sem ekki gengju kommún - ismanum á hönd , eða a . m. k . væru hlutlausir gagnvart honum . En einna mest hefur verið lagt upp úr rógi og nógu mannskemmandi undirróðurs starfsemi . Það er staðreynd , sem margir listamenn halda fram , að til skamms tíma hefur getað borgað sig að vera nyt - samur kommúnistum . Á þann hátt hefur listamaðurinn get - að tryggt sér stuðning áhrifa - ríkra áróðursmanna , en þó ekki átt á hættu . aðkast þeirra , sem aðhyllast lýðræð - ishugsjónir . Frjálslyndir menn mynda sér auðvitað ekki skoðun á verkum listamanna eftir stjórnmálaskoðunum þeirra . En það er misskilið frjáls - lyndi , þegar lýðræðissinnaðir menn aðhyllast hugsunar - laust fullyrðingar skipuleggj - enda áróðursins . Kommúnist - ar hafa haft lag á að upp - hefja ýmis leirskáld og bull - ara en lítillækka góða lista - menn og þetta hefur þeim tekizt , vegna þess að ýmsu fá - kunnandi fólki hefur fundizt það vera frjálslyndi að taka mark á þeirri gagnrýni kommúnistarita , sem þó hef - ur aðeins eitt markmið , póli - tík . Það fer ekki á milli mála , að á síðustu árum hafa augu æ fleiri manna opnazt fyrir eðli þessarar svokölluðu menningarbaráttu kommún - ista og enginn efi er á því , að Heimdallarfundurinn mun UTAN UR HEIMI Kennedy líklegasta forsefaefni Demókrata stuðla að því , að endanlega verði svipt frá þeirri hulu sakleysis og réttlætis , sem kommúnistum hefur tekizt að varpa yfir undirróðursstarf - semi sína . Fleiri og fleiri mennta - menn um víða veröld snúast nú til harðvítugrar andstöðu gegn ofbeldisöflunum . Þeir finna hjá sér hvöt til að gæta þeirrar skyldu við þjóðfélag - ið , sem menntun þeirra og gáfur bjóða . Hérlendis stefn - ir þróunin líka í þessa átt og þegar hrunið er byrjað í röð - um þeirra menntamanna , sem aðhyllzt hafa kommúnisma eða hlutleysisstefnu gagnvart honum , þá verður það ekki stöðvað . Varla getur farið á milli mála að menn eins og Jónas Árnason , sem um langt skeið hafa þjónað kommúnisman - um , en nú yfirgefa hann , munu gera það vegna þess að þeim hefur verið orðið Ijóst , að þeim var óheimilt að hafa sjálfstæðar skoðanir . í öllum ræðum , ritum og einkasam - tölum bar þeim að túlka þá skoðun , sem flokknum var þóknanleg . Gegn slíku boði hljóta frjálshuga menn að rísa fyrr eða síðar . Þegar menn þannig hafa gert sér grein fyrir eðli hins skipulagða áróðurs kommún - ismans , þá mega þeir gera ráð fyrir , að þegar rógberarnir beina spjótum sínum að ákveðnum mönnum , þá sé það einmitt gert vegna þess að þeir óttist þá sérstaklega og telji miklu varða að níða þá . Gegn slíkum rógi verður að snúast af fullri einurð , en þar með er ekki sagt , að hver einstakur þurfi endilega að upphefja hvern þann , sem kommúnistar rægja , heldur þvert á móti að leitast við að mynda sér sjálfstæða skoðun á verkum viðkomandi lista - manna . Lýðræðissinnar eiga ekki | að innræta sér það eðli ein - ræðisafla , sem lætur stjórn - málaskoðanir hafa úrslita - áhrif á alla dóma og allt hátt - erni . En þeir þurfa að öðl - ast fullan skilning á baráttu - aðferðum kommúnista , svo að þeir séu ætíð á varðbergi gagnvart undirróðursöflun - um . Og þá mun þrek mennta - mannanna sjálfra nægja tilj að einangra hinn skipulagða áróður frá öllu því , sem við - kemur menninparmálum og listum . \ i FORSETAKOSNINGAR fara fram í nóvember í haust . Tal - ið er öruggt að Nixon vara - forseti verði í kjöri fyrir repúblikana , en nokkur óvissa hefur ríkt um fram - boð demókrata . Frambjóðendur verða kosn - ir á landsfundum flokkanna , sem verða haldnir í sumar , ° S þykir nú einna líklegast að John F. Kennedy , öldunga deildarþingmaður frá Massa - chusetts , verði kjörinn fram - bjóðandi demókrata á lands - fundi þeirra í Los Angeles 11. júlí . Landsfundina sitja kjör - John F. Kennedy , öld - ungardeildarþingmað ur frá Massachusetts sem er aðeins 42 ára - gamall , hefur unnið hvern stórsigurinn á fætur öðrum í kosn - ingum , sem undirbúa val forsetaefnis Demo - krata við kosningar í haust . _ _ _ _ _ _ _ Kennedy í New York . menn allra ríkja Bandaríkj - anna , með mismunandi mörg atkvæði og fer það nokkuð eftir fjölda kjósenda . Þannig hefur t . d. Oregonríki aðeins 17 atkvæði á landsfundi demókrata , en New York - ríki 114 . Kosið er í sumum ríkjunum um það hvern frambjóðenda flokks - ins kjörmennirnir skuli styðja , en á landsfundunum þarf hrein - an meirihluta til að samþykkja framboðið . Þegar fleiri eru í fram boði þarf því oft margar atkvæða greiðslur áður en meirihluti fæst . Þarf frambjóðandi Demokrata þannig að fá 761 atkvæði á lands - Sigurförin hafin Kosning kjörmanna hefur nú farið fram í nokkrum rikjum . Hófust þær í New Hampshire ríki um miðjan marz . Þar bauð John Kennedy sig fram , en eng - inn hinna hættulegri keppinauta hans , sem voru öldungardeildar - þingmennirnir Lyndon Johnson , Stuart Symington , Hubert Hump - hrey og Wayne Morse . Kennedy vann þarna sigur , því hann fékk tvöfalt það atkvæðamagn sem frambjóðandi flokksins fékk við síðustu kosningar . En fyrsti stór - sigurinn vannst í Wisconsin 5. april sl . Þar mætti Kennedy Humphrey í fyrsta sinn og fékk 468 þúsund atkvæði , en Humph - rey 366 þúsund . Næst kom baráttan um Vestur - Virginiu ríki , þar sem kosningar fóru fram 10. maí . Hér var reikn - að með að Humphrey sigraði og áleit Kennedy sjálfur líkurnar 60 gegn 40 sér í óhag . Úrslit urðu þau að Kennedy fékk 220 þúsund atkvæði en Humphrey 142 þús . Eftir þessi úrslit dró Humphrey sig til baka og kvaðst ekki leng - ur vera í kjöri sem forsetaefni . Felldur í heimahagra Wayne Morse var næstur . — Kennedy og hann mættust fyrst í Maryland ríki 17. maí , og fékk Kennedy þar um 70% atkvæða . í Oregon áttust þeir aftur við , en nú leit enn út fyrir að Kenne - dy yrði stöðvaður . Wayne Morse er öldungardeildarþingmaður fyr ir Oregon ríki og hefur aldrei tapað þar kosningu . Spáðu menn að Morse fengi 60% atkvæða . fundinum , en frambjóðandi Repu blikana 666 atkvæði . Nokkur ríki senda fulltrúa sína á landsfundina með þau fyrir - mæli að styðja heimamenn við fyrstu atkvæðagreiðslu , en hafi síðan frjálsar hendur . Þannig munu til dæmis kjörmenn Kali - forníu styðja Brown rikisstjóra við fyrstu atkvæðagreiðslu , þótt hann hafi hvergi leitað sti'ðr-irgs annars staðar . Kosið var hinn 20. maí og fékk Kennedy 8 atkvæði móti hverjum 5 sem Morse fékk . Eftir kosn - ingarnar sendi Morse Kennedy heillaóskaskeyti og kvaðst að sjálfsögðu ekki halda áfram bar - áttunni . Vantar samt talsvert enn Kennedy hefur nú tryggt sér 317 V2 atkvæði á landsfundinum , en þarf , eins og áður er sagt , 761 . Hann mun ekki mæta Johnson eða Symington í kosningum fyrir landsfundinn , en þangað koma þeir með stuðning ýmissa suður - ríkjanna . Symington er frá Miss - ouri ríki , en Johnson frá Texas . Barátta þeirra verður háð á lands fundinum 11. júli . Auk þeirra atkvæða sem Kenne dy hefur nú tryggt sér með kosn - ingum er vitað að hann mun fá fjölda atkvæða frá þeim rikjum sem eru óbundin . Þannig er til dæmis reiknað með að hann fái meira en helming New York at - kvæðanna , sem eru 114 og um 80% atkvæða New Jersey , sem eru 41 . Eins og málin standa er áætlað að Kennedy fái nærri 600 atkvæði við fyrstu atkvæða - greiðslu á landsfundinum , en sú tala getur að sjálfsögðu breytzt á sex vikum . Hvað Nixon viðkemur , þá hef - ur hann nú tryggt sér 535 atkv. , en þarf 666 . Próf. Delargy heiðruður FYRIR nokkru var hinn kunni írski menntamaður , próf. James Hamilton Delargy , heiðraður af norsku vísindaakademíunni . Var hann kjörimi meðlimur akademi unnar í Historisk-filosofisk klasse í Oslo . Sjálfur er Delargy for - stöðumaður þjóðsagnarfræðistofn unnar íra . Héfur hann miklar mætur á Norðurlandaþjóðunum . Suður í Leipzig rakst hann á þjóð sögur Jóns Árnasonar . Eftir nokkra hríð leiddist honum að horfa á þær í bókaskápnum ólesn ai , svo hann tók sig til og lærði íslenzku " , stendur í afmælisgrein um próf. Delargy , sem birtist á sextugs afmæli hans hér í blað - inu í fyrra . í dag verður hann 51 árs . — Próf. Delargy hefur kom - ið tvisvar hingað til lands í boði Háskóla íslands og á hér all - marga vini , sem samfagna hon - um , vegna þeirra viðurkenninga er honum hefur nú hlotnazt .