Mynd / Kolbrún GrétarsdóttirArður frá Brautarholti , Sleipnisbikarshafinn 2016 . Fræðsluhornið 10. október 2016 Margir nýir stóðhestar og vel heppnað Landsmót Þorvaldur Kristjánsson ábyrgðarmaður í hrossarækt hjá RML Nú er kynbótasýningum lokið á Íslandi árið 2016 . Þessa árs verður minnst meðal annars fyrir öfluga þátttöku í kynbótasýningum , marga nýja stóðhesta sem komu fram á sjónarsviðið með afkvæmi til dóms og vel heppnað Landsmót að Hólum í Hjaltadal . Alls voru kveðnir upp 1619 dómar á árinu og tæplega 1200 hross mættu til dóms . Þetta er því með öflugri árum hvað mætingu til dóms varðar . Haldnar voru 16 kynbótasýningar á árinu , að Landsmóti meðtöldu , sú minnsta var á Iðavöllum á Fljótsdalshéraði með 16 hrossum og sú stærsta var vorsýning á Hólum með 175 hrossum . Sýningar í Spretti í Kópavogi og á Gaddstaðaflötum spönnuðu tvær vikur , í Spretti voru sýnd alls 265 hross og 222 hross á Gaddstaðaflötum . Meðaltöl og dreifing einkunna má sjá í meðfylgjandi töflum fyrir eiginleika sköpulags og hæfileika . Meðaltöl allra eiginleika í ár eru á afar svipuðu róli og þau voru í fyrra , þó má merkja hækkun í eiginleikunum : háls , herðar og bógar , bak og lend , skeið og hægt tölt en lækkun í eiginleikunum prúðleiki og fet . Dreifing einkunna er nánast sú sama í ár og þau fyrri en þó er hún heldur meiri í nánast öllum eiginleikum samanborið við árið í fyrra . Dreifingu aðaleinkunnar má sjá á myndinni hér að neðan en um 54% sýndra hrossa fengu 8.00 eða hærra í aðaleinkunn en þetta hlutfall hefur aldrei verið hærra . Skýrist þetta væntanlega af sífellt stærri hópi góðra hrossa sem koma til dóms vegna framfara í ræktun en einnig vegna aukins forvals á hrossum til dóms . Tvö hundruð knapar sýndu hross á árinu , þar af voru 78 knapar sem sýndu 5 eða fleiri sýningar og 43 sem sýndu 10 sýningar eða fleiri . Sífellt fleiri knapar eru að koma öflugir til leiks og er það afar verðmæt þróun . Þá komu 19 dómarar að dómum á Íslandi í ár en þeir dæmdu frá 50 hrossum upp í 677 hross en meðaltalið var um 250 hross . Í ár var tekin upp ný aðferð við val á kynbótahrossum inn á Landsmót ; horfið frá einkunnalágmörkum sem hafa ákvarðað þátttökurétt á mótinu en þess í stað var ákveðin fjöldi efstu hrossa í hverjum flokki valinn inn á mótið . Alls var stefnt að 165 hrossum . Þetta fyrirkomulag er vonandi komið til með að vera þótt alltaf megi endurskoða ákveðna þætti , t.d. fjölda hrossa í hverjum flokki . Lágmarkseinkunnir sem þurfti til að komast inn á mótið , sérstaklega á meðal yngstu og elstu stóðhestana , voru afar háar . Einnig þurfum við áfram að velta fyrir okkur leiðum til að hygla okkar bestu klárhrossum með tölti . Í ár var bætt 10 stigum við aðaleinkunn þeirra til að auðvelda þeim þátttökurétt á mótinu en við viljum klárlega vekja athygli á þessum hrossum á Landsmótum enda verðmætir ræktunargripir . Í heild voru í ár 23% sýndra hrossa klárhross með tölti ( einkunn fyrir skeið = 5,0 ) og á landsmóti var þetta hlutfall 18% . Þegar tíðni endursýninga á hrossum innan vorsins 2016 var skoðuð kom í ljós að 13% þeirra var sýnt oftar en einu sinni , þetta er nákvæmlega sama hlutfall og á landsmótsárinu 2014 en þetta hlutfall var 9% innan vorsins 2015 . Þetta atriði getum við þróað skemmtilega áfram , sýnt fram á fjölhæfni hestsins og skapað frábært tækifæri til að vekja athygli á mismunandi hestgerðum . Mörg afar góð hross voru sýnd á árinu og er fjöldi þeirra að aukast ár frá ári . Þetta kemur í sjálfu sér ekki á óvart , enda er hryssustofn íslenskra ræktenda sífellt að magnast og eru um 1.400 fyrstu verðlauna hryssur í ræktun þessi misserin . Ef litið er yfir þá stóðhesta sem sýndir voru í ár kemur í ljós hversu margar ólíkar , frambærilegar hestgerðir standa ræktendum til boða og er það afar jákvætt merki . Þetta er léttviljugur og skrefmikill rýmishestur , undan Fáfni frá Hvolsvelli og Sveiflu frá Lambanesi . Efsta fjögurra vetra hryssan var Stefna frá Torfunesi , undan Vita frá Kagaðarhóli og Bylgju frá Torfunesi , Baldursdóttur frá Bakka . Draupnir er undan Kiljan frá Steinnesi og góðhestamóðurinni Þernu frá Arnarhóli . Þetta er afar framfallegur og fótahár hestur , með hátt frambak , sterka yfirlínu og öflugar gangtegundir . Efsta hryssan í þessum flokki á Landsmóti varð aftur á móti Viðja frá Hvolsvelli , undan Frakk frá Langholti og Vordísi frá Hvolsvelli . Þetta er mikill fas - og viljahestur með 9.0 fyrir allar gangtegundir , nema fetið sem er síst . Efsta hryssan í þessum flokki og efst á Landsmóti var Jörð frá Kolturey . Þetta er afar fríð og vel gerð hryssa , með mikla skrokkmýkt , undan Óðni frá Eystra-Fróðholti og Flugu frá Sauðárkróki . Hrafn er afar fríður , framfallegur og jafnvígur , mjúkur , alhliða hestur , undan Markúsi frá Langholtsparti og Hind frá Vatnsleysu . Efstur á Landsmóti í þessum flokki var aftur á móti Ölnir frá Akranesi . Þota er afar falleg og fínleg hryssa í byggingu og þá sópar að henni í reið með mikla skreflengd á öllum gangi og virkjamikla framgöngu . Afkvæmahestar á Landsmóti Alls voru sýndir sjö hestar á Landsmóti til afkvæmaverðlauna , tveir til heiðursverðlauna og 5 til fyrstu verðlauna . Tókust þessar sýningar afar vel . Álffinnur náði lágmörkum til fyrstu verðlauna fyrir afkvæmi í fyrra , þá einungis átta vetra gamall sem er einsdæmi og frábær árangur . Lýsingar dómnefndar Landsmóts á þessum afkvæmahestum eru komnar inní WorldFeng en þar er einnig að finna meðaleinkunnir afkvæmanna og kynbótamat hestanna fyrir alla eiginleika . Heilbrigðisskoðanir kynbótahrossa Heilbrigði kynbótahrossa var skoðað einsog undanfarin ár , bæði fyrir og eftir dóm . Þriðja stigs athugasemdir eru alvarlegir áverka og á þá lund að hrossið hlýtur ekki reiðdóm og getur ekki mætt til yfirlitssýningar . Skoðað var hvort tíðni áverka ( ágrip og særindi í munni ) væri mismunandi eftir því hvort um dóm eða yfirlit væri að ræða , reyndist svo ekki vera en um helmingur áverkanna var skráður í dómi og hinn helmingurinn á yfirliti . Tíðni ágripa er lægri í þeim hópi hrossa þar sem sýnandinn er einnig skráður þjálfari samanborið við heildargagnasafnið en í þeim hópi var heildartíðni ágripa um 12% og tíðni alvarlegra ágripa um 3.0% . Þetta segir væntanlega ákveðna sögu um verðmæti þess að knapinn þekki hrossin sem hann sýnir . Þróun dómstarfa Góð þróun hefur verið í dómstörfum kynbótahrossa á undanförnum árum , þar sem meiri áhersla hefur verið lögð á gæði gangtegunda . Það er margt sem þarf að skilgreina betur og marka skýrari stefnu með . Við verðum einnig að vera vakandi fyrir þvi , dómarar og sýnendur , að auka enn á kröfuna um fágun í reiðmennsku og hestvænar sýningar . Mikið hefur þetta lagast á síðastliðnum árum og í heildina um að ræða hestvænar sýningar á vel undirbúnum hrossum . En betur má ef duga skal og ég er viss um að reiðmennska sem telst innan marka í dag hvað ásýnd varðar , telst það ekki innan fárra ára . Einsýnt er að við verðum að fara að gera mismunandi kröfur eftir aldri hestsins ; létta kröfurnar á yngstu hrossin en jafnframt auka kröfurnar á eldri hrossin . Við erum að sumu leyti að gera of miklar kröfur til yngstu hrossanna , t.d. hvað varðar reisingu , burð á hægu , rými og lengd sprettfæris , og of litlar kröfur til elstu hrossanna . Þetta er einnig ein leið til að tryggja betur að hrossin sem fara hæst í aðaleinkunn gefi okkar allar hinar verðmætu hestgerðir sem sóst er eftir . Til að bæta mat á gangtegundum er einboðið að setja upp hljóðnema við brautirnar til að fá mat á takti í öllum tilfellum . Afar ánægjulegu sýningarári er lokið og þakka ég sýnendum , ræktendum og eigendum hrossa og staðarhöldurum á hverjum sýningarstað góð samskipti á árinu .