Þetta er ekki í fyrsta skipti sem hugmyndir um að gera bólusetningu að skilyrði þess að börn fái leikskólapláss koma fram . Í fyrra lét Kópavogsbær kanna hvort heimilt væri að innleiða reglur í þessum anda . Var niðurstaðan sú að slíkt ætti sér ekki lagastoð . Karen Elísabet Halldórsdóttir , bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi , fjallaði um málið í pistli á vef flokksins . „ Skemmst er frá því að segja að sveitafélögum er þetta ekki heimilt […] . Ástæðurnar eru að verkefnin eru öðrum falin , “ skrifaði hún . „ Það er að sóttvarnarlækni ber að safna saman þessum upplýsingum í samstarfi við heilsugæslustöðvar og halda yfir þetta skrá . Þar eru skráðar bólusetningar sem og „ ekki bólusetningar “ . Upplýsingarnar eru því vitanlega til en sveitarfélagi er ekki heimilt að fá þessar upplýsingar né halda upplýsingum saman um þau börn sem eru ekki bólusett . “ Upplýsingar um bólusetningar barna og það hvort einstök börn hafa verið bólusett eða ekki eru viðkvæmar persónuupplýsingar . Um skráningu slíkra upplýsinga gilda strangar reglur . Breytt lagaumhverfi Lagaumhverfi persónuverndarmála hefur þó tekið nokkrum breytingum síðan Kópavogsbær lét kanna lögmæti þess að útiloka óbólusett börn frá leikskólum . Í nýjum persónuverndarlögum er , auk almennra reglna um heimildir fyrir vinnslu persónuupplýsinga , kveðið á um sérstök skilyrði fyrir vinnslu viðkvæmra persónuupplýsinga . Slík vinnsla geti til að mynda verið heimil ef hún sé „ nauðsynleg af ástæðum er varða almannahagsmuni á sviði lýðheilsu , svo sem til að verjast alvarlegum heilsufarsógnum sem ná yfir landamæri eða tryggja gæði og öryggi heilbrigðisþjónustu og lyfja eða lækningatækja , og fari fram á grundvelli laga sem kveða á um viðeigandi og sértækar ráðstafanir til að vernda grundvallarréttindi og hagsmuni hins skráða “ . Þórólfur Guðnason sóttvarnarlæknir hefur ekki talið þörf á aðgerðum á borð við þær sem Hildur Björnsdóttir leggur til . Þetta áréttar hann í viðtali í Fréttablaðinu í dag . Áður hefur embættið greint frá því að höfnun á bólusetningum sé „ fremur sjaldgæf hér á landi “ . Hins vegar sé algengt að skoðun í ung - og smábarnavernd falli niður af óljósum orsökum . „ Á undanförnu ári hefur verið lagt í vinnu við að auðvelda heilsugæslustöðvum að fylgjast með stöðu mála hjá þeim börnum sem eru skráð á stöðina og gefur það tækifæri til að kalla inn börn sem ekki hafa mætt í skoðun . Frekari úrbætur eru í undirbúningi til að auðvelda skráningu og fleira , “ segir í yfirlýsingu sem embættið sendi út fyrr í sumar . Stundin sendi Hildi Björnsdóttur fyrirspurn um lagaleg álitaefni við vinnslu fréttarinnar og óskaði jafnframt eftir lögfræðiálitinu sem unnið var fyrir Kópavogsbæ á grundvelli upplýsingalaga . Fréttin verður uppfærð þegar svör eða frekari upplýsingar berast . Mynd : Sjálfstæðisflokkurinn „ Við teljum hugmyndirnar vel geta sótt stoð í lögum , “ segir Hildur Björnsdóttir í svari við fyrirspurn Stundarinnar um málið . Hún bendir á að tillögurnar sem lagðar voru fram í Kópavogi hafi verið annars eðlis en þær sem nú er stefnt að því að leggja fram . Þar hafi ekki aðeins verið lagt til að gera bólusetningar að inntökuskilyrði heldur einnig að sveitarfélagið myndi „ kerfisbundið safna upplýsingum um bólusetningar og jafnvel upplýsa aðra foreldra um óbólusett börn “ . „ Bæjarlögmaður lagði fram lögfræðiálit um tillöguna . Þetta álit hef ég lesið , eins hef ég rætt við lögfræðinginn sem ritaði álitið . Það sneri aðallega að persónuvernd og var mestu púðri eytt í að gagnrýna fyrri hluta tillagnanna . Hvað varðar inntökuskilyrðið sagði eingöngu að fyrir söfnun slíkra persónuupplýsinga þyrfti réttmætar og málefnalegar ástæður að liggja að baki . Ég tel þær vera fyrir hendi , “ segir Hildur . „ Persónuverndarlög byggja á Evróputilskipun sem einnig gildir innan aðildarríkja Evrópusambandsins . Evrópuþjóðir á borð við Frakkland , Þýskaland og Ítalíu hafa tekið upp sambærileg inntökuskilyrði án þess að það hafi verið talið stangast á við reglugerðina eða löggjöfin . Það er alþekkt að óska læknisvottorða á vinnustöðum og í menntastofnunum . Hví mætti ekki gera það á leikskólum líka ? Eins kalla leikskólar markvisst eftir upplýsingum frá foreldrum um heilsufar barna , sérþarfir og annað . Það hefur enginn fundið því neitt til foráttu . “ Hún bendir á að lög um leikskóla veiti sérstaka heimild fyrir setningu inntökuskilyrða . „ Ég sé ekkert því til fyrirstöðu að við gerum bólusetningar að inntökuskilyrði í leikskóla borgarinnar . Mér finnst liggja málefnaleg sjónarmið að baki . Hlutfall bólusettra barna er komið undir viðmiðunarmörk WHO og sömuleiðis varaði WHO í síðustu viku við útbreiðslu mislinga í Evrópu . Síðustu tvö ár hafa mislingatilfelli sextánfaldast í Evrópu . Það er ástæða til að líta það alvarlegum augum . “ Stundin hefur fengið afhent minnisblaðið sem unnið var fyrir bæjarráð Kópavogs í fyrra . Höfundur þess er Salvör Þórisdóttir lögfræðingur . Hún bendir á að sveitarfélög geti ekki tekið að sér verkefni sem öðrum er falið lögum samkvæmt . Samkvæmt 1. mgr. 4. gr. sóttvarnarlaga beri embætti landlæknis ábyrgð á framkvæmd sóttvarna undir yfirstjórn ráðherra . Samræming og skipulagning sé í höndum sóttvarnalæknis sem jafnframt sé ábyrgur fyrir því að haldin sé smitsjúkdómaskrá . Um hana gildi sömu reglur og um aðrar sjúkraskrár . Salvör bendir á að samkvæmt reglugerð um bólusetningar á Íslandi , sem á sér stoð í sóttvarnarlögum , annist heilsugæslustöðvar bólusetningar og beri að senda sóttvarnalæknum upplýsingar um skráningu bólusetningar í sjúkraskrá . „ Læknum , hjúkrunarfræðingum og sóttvarnarlækni er því lögum samkvæmt falið að halda utan um upplýsingar um kíghóstasmit , allar bólusetningar og skráningu ef ekki er bólusett , “ segir í minnisblaðinu . „ Þar sem heilsugæslustöðvum og sóttvarnalækni er falið það hlutverk að skrá upplýsingar um bólusetningar með lögum verður að telja að Kópavogsbær , sem sveitarfélag , geti ekki tekið það verkefni að sér , skv. 3. mgr. 7. gr. sveitarstjórnarlaga . “ Í minnisblaðinu er einnig fjallað um lögmæti þess að krefja foreldra leikskólabarna um að framvísa bólusetningarvottorði . Bent er á að ekki verði séð að það samræmist tilgangi bólusetningarskírteina sem virðist einkum notuð til að „ sanna fyrir heilbrigðisyfirvöldum hérlendis að sjúklingur hafi fengið bólusetningar erlendis og öfugt “ . „ Þar sem það er ekki í verkahring Kópavogsbæjar að skrá eða miðla upplýsingum um bólusetningar barna er vart hægt að færa rök fyrir því að það sé málefnalegt að biðja foreldra um að framvísa bólusetningarskírteini , enda er um viðkvæmar persónuupplýsingar að ræða , “ skrifar Salvör . „ Það gæti því brotið gegn réttmætisreglu stjórnsýsluréttarins , sem felur í sér að allar ákvarðanir verða að vera teknar á málefnalegum grundvelli , að biðja foreldra um að framvísa skírteininu . “