20 MORGUNBLAÐIÐ , ÞRIÐJUDAGUR 19. APRÍL 1988 Vegið að starfsemi Krabbameinsfélagsins eftirDavíð Olafsson Fram er komið á Alþingi frum - varp til laga um sérstaka fjáröflun til Skáksambands íslands . Efni frumvarpsins er um skattlagningu greiðslukorta og samkvæmt því skal verja innheimtum skatti til styrktar skákíþróttinni í landinu . Flutningsmenn frumvarpsins eru Guðmundur G. Þórarinsson , Albert Guðmundsson og Steihgrímur J. Sigfússon . í rökstuðningi fyrir þess - ari tillögu segir aðalflutningsmaður m.a. í blaðagrein nýlega : „ Skáksambandið fær til starf - semi sinnar almennrar rúmlega milljón krónur á fjárlögum . Margra ára reynsla sýnir að ekki dugar að treysta á fjárveitinganefnd . Þar er einfaldlega verið að deila út alltof litlum peningum til alltof margra aðila . Frjáls framlög eru ágæt en á þeim verður ekki byggt til lengd - ar . Því er nauðsynlegt að sjá SÍ fyrir öruggum tekjum . " Hér er ekki einu sinni hálfur sannleikurinn sagður , eða fá ekki fjórir stórmeistarar föst laun frá ríkinu , og væntanlega er það á fjár - lögum . Þar eru nokkrar milljónir til skákíþróttarinnar í viðbót við þessa rúmlega einu til „ almennrar " starfsemi . Þetta er rétt að telja með þegar framlag ríkisins til skák - íþróttarinnar er tíunda . Á öðrum stað í greininni segir þingmaðurinn „ stjómmál eru val " . Það er laukrétt og það er einmitt hlutverk alþingis - manna að velja og hafna þegar þeir semja fjárlög . Hversvegna brugðust þeir þá skákíþróttinni ? Þeir höfðu líka tækifæri , eins og virðist nú vera að renna upp fyrir þingmanninum , til að veita skák - íþróttinni fastar tekjur þegar lögin um lottóið voru samþykkt en þá gleymdist líka að velja rétt og skák - íþróttin var skilin útundan . Þar er að vísu ekki um að ræða skattlagn - ingu heldur frjáls framlög , en þó mjög öruggan tekjustofn . Það er sjálfsagt að taka fram , að gagnrýni á þetta frumvarp má engan veginn skiljast sem að veríð sé að amast við fjárstuðningi við skákíþróttina . Hins vegar er spurning hvort þeirri göfugu íþrótt er nokkur greiði gerð - ur með skattiagningu á borð við þá , sem frumvarpið gerir ráð fyrir . En það var ekki ætlun mín að hefja almenna umræðu um þessa fjáröflunarleið og rökin fyrir henni , heldur aðeins benda á , að með þessu er verið að taka hið eiginlega hlut - verk af fjármálaráðherra , að gera tillögur um . öflun og ráðstöfun tekna ríkissjóðs eins og hann leggiír Hús Krabbameinsfélagsins við Skógarhlíð . það fyrir árlega í fjárlagafrum - varpi . En hér hefur líka verið gefið fordæmi og önnur tillaga er þegar komin fram á Alþingi um sérstaka skattlagningu til annars góðs mál - efnis og trúlega verður það ekki sú síðasta því nóg er af „ góðum mál - efnum " og sjálfsagt enn margar skattlagningaleiðir ónotaðar . Það er bara að nota hugmyndaflugið . Aðaltilefni mitt með þessum skrif - um er þó allt annars eðlis og miklu alvarlegra . Til er í landinu félags - skapur , sein nefnir sig Krabba - meinsfélag íslands . Það saman - stendur af 24 félögum víðsvegar um landið með mörg þúsund með - limum . Þeir sem að þessum félags - skap standa hafa sett sér það mark að berjast gegn einum mesta vá - gesti , sem nú herjar á íslensku þjóð - ina . Þessi barátta krefst mikilla fjármuna og það er gott til þess að vita , að um helmingur þeirra fjármuna , hefur hingað til komið af frjálsum framlögum . Hinn helm - ingurinn kemur frá ríkinu , en það er allt greiðsla fyrir ýmiss konar þjónustu félagsins við heilbrigðis - kerfíð í landinu . Á sl. ári ákvað Krabbameinsfélagið að stíga enn eitt mikilvægt skref í baráttunni við krabbameinið og setja á stofn rannsóknarstofu í sameinda - og frumulíffræði . Er þar um að ræða grunnrannsóknir á krabbameini , sem ekki hafa verið stundaðar hér áður og miklar vonir eru bundnar við . Hér er tekist á við langtíma - verkefni , sem áríðandi er að tryggja fjárhagslegan grundvöll fyrir , því slíkar rannsóknir mega ekki rofna í miðjum klíðum . Að mati vísindamanna eru að - stæður til slíkra rannsókna mjög góðar hér á landi . Á það hefur oft verið bent með réttu , að íslendingar eru sérlega vel fallnir til rannsókna á hegðun sjúkdóma eða annarra læknisfræðilegra fyrirbæra . ' Þetta þyggist einkum á því , að á íslandi býr heil þjóð af sama kynstofni og uppruna og fólkið er annars vegar nógu fátt til þess að unnt sé að ná til stórs hluta þjóðarinnar , en hins vegar nógu margt til þess að niður - stöðurverði marktækar . Hér á landi hefur lengi verið góð heilbrigðis - þjónusta og góð skráning , auðvelt er að ná til fólks og það almennt mjög áhugasamt og fúst til að taka þátt í rannsóknarverkefnum . Síðast en ekki síst veldur ættfræðiáhugi íslendinga.því að hér gefast einstök tækifæri til ættrakningar á ýmsum fyrirbærum . Allt það fé , sem fengist hefur til þessarar rannsóknarstofu , er komið af frjálsum framlögum . Húsnæðið er í húsi Krabbameinsfélags íslands við Skógarhlíð í Reykjavík , keypt fyrir fé , er safnaðist í þjóðarátaki gegn krabbameini árið 1982 . Tæki rannsóknarstófunnar , sem eru af fullkomnustu gerð , voru keypt fyrir gjafafé , aðallega frá íslenskum að - alverktökum , en einnig frá Kvenfé - laginu Hringnum og Eggert Briem . Pars Pro Toto í Hlaðvarpanum : Leikrænt dansverk um líf ið og tilveruna „ ... en andinn er veikur " , nýtt íslenskt leikhúsverk Blússandi leikrænt dansverk er í uppsiglingu í Hlaðvarpan - um á vegum leik - og dans - hópsins Pars Pro Toto , sem er úr latneskri tungu og þýðir hluti fyrir heild . Sex liðsmenn eru í sýningunni , fjórir dansar - ar í íslenska dansflokknum og tveir leikarar . Það eru ekki mörg orð viðhöfð f þessu lið - lega klukkustundar leikhús - verki , en tvímælalaust er um að ræða mjög sérstætt íslenskt leikhúsverk , þar sem túlkun og sviðssetningu leikdansaranna er ætlað að laða f ram orðanna hljóðan í hugsun hvers leik - hússgests út af f yrir sig . Rökkkurskuggar með grænni slikju stofnunarinnar , sem leik - dansinn fer fr'am í , tók á móti blaðamanni Morgunblaðsins á einni af lokaæfingum hins leik - ræna dansverks „ ... en andinn er veikur " , sem Pars Pro Toto munu frumsýna 20. apríl nk. í Hlaðvarpanum . Höfundar verks - ins eru Guðjón Pedersen , Katrín Hall og Lára Stefánsdóttir , en verkið er samið í samvinnu við aðra félaga ieikhópsins . Margsl - unginni og hraðri danstækni er beitt í „ andanum " , en frumsamin tónlist er eftir Kjartan Ólafsson . Efnisþráður „ andans " í veik - leika sínum fjallar á sinn hátt um þá stofnun sem samfélag manna býður upp á í öllum sínum fjöl - breytileika , r.kyldum , vonum og þrá , en áherslurnar í nýrri merk - ingu orðsins dansleikur gefa ýmsa möguleika fyrir áhorfandann , bæði í þröngum . og víðum skiln - ingi . Þátttakendur eru Ellert Ingi - mundarson , Katrín Hall , Lára Stefánsdóttir , Sigrún Guðmunds - dóttir , Árni Pétur Guðjónsson og Danstilþrif á stofnuninni . Birgitta Heide . Danshöfundar eru Lára Stefánsdóttir og Katrín Hall , lýsing í höndum Ágústar Peters - en , leikmynd og búninga gerir Ragnhildur Stefánsdóttir mynd - höggvari , en leikstjóri er Guðjón Pedersen . Forsýning á „ ... en andinn er veikur " verður 19. aprfl , en frum - sýning 20. apríl . Önnur sýning verður 21. apríl kl. 9 og 3. sýning 24. apríl kl. 9 . Fjöldi sýninga verð - ur takmarkaður vegna annarra verkefna leikara og dansara og þess tíma sem leikhópurinn hefur íiðstöðu í Hlaðvarpanum . Pars Pro Toto hóf starf suma - rið A 985 þegar dönsurum í ís - lenska dansflokknum barst boð um þátttöku norrænni menning - íirhátíð ungs fólks í Stokkhólmi . 1986 kom hópurinn aftur saman með breyttri liðsskipan og tók þátt í norrænni listahátíð í Reykjavfk , en hún var haldin í Borgarskála Eimskips . Þar sýndi hópurinn frumsamið verk eftir Láru Stefánsdóttur , „ Hendur Þau leika og dansa í ; „ ... en andinn er veikur " . . Frá vinstri : £11 - ert Ingimundarson , íatrín Hall , Lára Stefánsdóttir , Sigrún Guð - mundsdóttir , Árni Pétur Guðjónsson og Birgitta Heide . Ijós - myndir : Eva Karlsdóttir . sundurleitar " , leikrænt dansverk fyrir einn leikara og fimm kven - dansara , en það verk var tekið upp fyrir íslenska sjónvarpið og sýnt á páskadag sfðastliðinn und - ir heitinu Sofandi jörð . Hópurinn vildi halda áfram starfinu og sótti um styrk til menntamálaráðu - neytisins og fékk 300 þús. kr. til þessa nýja verkefnis , en án þeirr - ar aðstoðar menntamálaráðuneyt - isins hefði leikhópurinn ekki getað ráðist f dansleikinn „ ... en and - inn er veikur " . - áj .