Ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja um að taka umsókn kæranda um alþjóðlega vernd til efnismeðferðar á grundvelli a-liðar 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga og endursenda hann til Ítalíu er staðfest . Þann 7. nóvember 2017 er kveðinn upp svohljóðandi úrskurður nr. 616 / 2017 í stjórnsýslumáli nr . KNU17090019 á ákvörðun Þann 12. september 2017 kærði [...] , fd . [...] , ríkisborgari [...] ( hér eftir nefndur kærandi ) ákvörðun Útlendingastofnunar , dags. 4. september 2017 , um að taka ekki til efnismeðferðar umsókn hans um alþjóðlega vernd á Íslandi og endursenda hann til Ítalíu . Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og að stofnuninni verði gert að taka umsókn hans um alþjóðlega vernd hér á landi til efnismeðferðar , í fyrsta lagi með vísan til 2. mgr. 36. gr. laga nr. 80 / 2016 um útlendinga og í öðru lagi með vísan til 3. mgr. 36. gr. , sbr. 1 og 2. mgr. 42. gr. sömu laga . Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests . II . Málsmeðferð Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd á Íslandi þann 29. maí 2017 . Við leit að fingraförum kæranda í Eurodac gagnagrunninum , þann sama dag , kom í ljós að fingraför hans höfðu verið skráð í grunninn af yfirvöldum á Ítalíu . Þann 14. júní 2017 var beiðni um viðtöku kæranda og umsóknar hans um alþjóðlega vernd beint til yfirvalda á Ítalíu , sbr. b-lið 1. mgr. 18. gr. reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins ( ESB ) nr. 604 / 2013 ( hér eftir nefnd Dyflinnarreglugerðin ) . Þann 27. júní 2017 barst svar frá ítölskum yfirvöldum þess efnis að þau samþykktu viðtöku kæranda á grundvelli d-liðar 1. mgr. 18. gr . Dyflinnarreglugerðarinnar . Útlendingastofnun ákvað þann 4. september 2017 að taka ekki umsókn kæranda um alþjóðlega vernd hér á landi til efnismeðferðar og að hann skyldi endursendur til Ítalíu . Kærandi kærði ákvörðunina við birtingu þann 12. september 2017 til kærunefndar útlendingamála . Greinargerð kæranda barst kærunefnd 25. september 2017 . Þá var það mat stofnunarinnar að sérstakar aðstæður í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga væru ekki til staðar í málinu . Í greinargerð kæranda kemur m.a. fram að kærandi geri athugasemdir við að verða sendur aftur til Ítalíu . Kærandi hafi búið á götunni á Ítalíu og ekki notið aðstoðar þarlendra stjórnvalda heldur þurft að reiða sig á hjálparstofnanir til að fá mat og læknisþjónustu . Þá óttist kærandi um líf sitt á Ítalíu en þar séu aðilar að leita að honum sem vilji hann feigan . Téðir aðilar séu þeir sömu og kærandi hafi lagt á flótta undan frá heimaríki . Þá hafi kærandi gert tilraun til að leita ásjár ítalskra lögregluyfirvalda vegna þessa en þau hafi ekkert aðhafst . Kærandi kveði að andlegt heilsufar sitt hafi verið mjög slæmt áður en hann hafi komið hingað til lands . Hann hafi verið hræddur og kvíðinn vegna þeirra vandamála sem hann hafi átt við að stríða í [...] og þau vandamál hafi elt hann til Ítalíu . Þá hafi kæranda borist hljóðskilaboð í gegnum samskiptaforrit sem séu meðal framlagðra gagna málsins . Í hljóðskilaboðunum megi heyra mann hafa í hótunum við kæranda en sá maður sé tengdur aðilum sem kærandi hafi lagt á flótta undan frá [...] . Framangreindum aðilum hafi verið kunnugt um flótta kæranda frá Ítalíu og hafi haft í hyggju að elta hann til Danmerkur , þangað sem þeir hafi talið kæranda líklegan til að flýja frá Ítalíu . Þá er í greinargerð kæranda að finna ítarlega umfjöllun um aðstæður og réttindi umsækjenda um alþjóðlega vernd á Ítalíu . Í því sambandi er vísað til ýmissa alþjóðlegra skýrslna og gagna , þ. á m. upplýsinga af vefsíðu samtakanna International Organisation for Migration ( IOM ) , skýrslna mannréttindasamtakanna Amnesty International og Human Rights Watch og skýrslu Asylum Information Database ( AIDA ) . Meðal annars komi fram að fjöldi einstaklinga í leit að alþjóðlegri vernd hafi látið lífið á leið sinni yfir Miðjarðarhafið árið 2016 en flestir þeirra hafi verið á leið til Ítalíu . Gríðarlegur fjöldi flóttafólks hafi leitað verndar á Ítalíu og ríkið hafi verið gagnrýnt vegna bágs aðbúnaðar og aðstæðna umsækjenda um alþjóðlega vernd þar í landi . Þá sé ekkert kerfi sem taki við umsækjendum um alþjóðlega vernd sem séu sendir aftur til Ítalíu á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar og atvinnuleysi á Ítalíu sé með því allra hæsta í Evrópu . Enn fremur hafi mannréttindasamtök lýst yfir áhyggjum vegna vaxandi kynþáttahaturs og mismununar á grundvelli kynþáttar á Ítalíu . Í greinargerð sinni gerir kærandi jafnframt athugasemd við það að í ákvörðun Útlendingastofnunar sé m.a. byggt á því að ekkert bendi til þess að um kerfisbundinn galla sé að ræða á aðbúnaði og meðferð umsækjenda um alþjóðlega vernd á Ítalíu . Til stuðnings athugasemd sinni vísar kærandi einkum til dómaframkvæmdar dómstóls Evrópusambandsins og Mannréttindadómstóls Evrópu . Kröfu sinni til stuðnings vísar kærandi til 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga og 42. gr. sömu laga , sbr. 3. mgr. 36. gr. laganna . Þá undirstrikar kærandi að 1. mgr. 36. gr. laganna kveði aðeins á um heimild til handa stjórnvöldum , en ekki skyldu , til að synja umsækjendum um alþjóðlega vernd um efnismeðferð umsókna sinna . Kærandi byggir á því að taka skuli mál hans til efnismeðferðar á grundvelli sérstakra ástæðna , sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga . Í því sambandi vísar kærandi m.a. til lögskýringargagna að baki ákvæðinu og úrskurðar kærunefndar útlendingamála nr. 410 / 2017 , í máli nr . KNU17060007 , frá 11. júlí 2017 . Þá vísar kærandi til greinargerðar innanríkisráðuneytisins um endursendingar til Ítalíu . Í greinargerðinni komi m.a. fram að skoða þurfi sérstaklega og leggja mat á það hvort umsækjendur um alþjóðlega vernd teljist í viðkvæmri stöðu . Þá geti ungir , einstæðir karlmenn ekki síður en aðrir talist vera í viðkvæmri stöðu . Greinargerðin hafi nú verið afturkölluð en efni hennar eigi engu að síður við í dag . Andlegt heilsufar kæranda á Ítalíu hafi verið mjög alvarlegt , hann hafi verið hræddur og kvíðinn . Framangreindar heimildir um aðstæður umsækjenda um alþjóðlega vernd á Ítalíu séu enda í samræmi við frásögn kæranda . Þá byggir kærandi í greinargerð sinni á því að hann njóti verndar 42. gr. laga um útlendinga , sem mæli fyrir um grundvallarregluna um non-refoulement , og því sé ótækt að beita c-lið 36. gr. laganna . Kærandi byggi annars vegar á því að þær aðstæður sem bíði hans á Ítalíu séu þess eðlis að endursending hans þangað myndi brjóta gegn 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu . Hins vegar byggi kærandi á því að vegna synjunar ítalskra stjórnvalda á umsókn hans um alþjóðlega vernd bíði hans endursending til [...] . Þá vísar kærandi til þess að hlutfall [...] sem fái synjun á umsókn sinni um alþjóðlega vernd á Ítalíu sé almennt hátt og að íslenskum stjórnvöldum beri að taka sérstakt tillit til tilmæla Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna , sem leggist gegn þvinguðum endursendingum til [...] . Því byggi kærandi á því að endursending hans til Ítalíu brjóti gegn 42. gr. laga um útlendinga , 1. mgr. 68. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands , 7. gr. alþjóðasamnings um borgaraleg og stjórnmálaleg réttindi og 33. gr. alþjóðasamnings um stöðu flóttamanna . Samþykki Ítalíu er byggt á því að kærandi hafi fengið synjun á umsókn sinni um alþjóðlega vernd þar í landi . Þá segir í 2. mgr. ákvæðisins að 1. mgr. eigi einnig við um sendingu útlendings til svæðis þar sem ekki er tryggt að hann verði ekki sendur áfram til slíks svæðis sem greinir í 1. mgr . Ákvæði 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga nr. 80 / 2016 veitir stjórnvöldum ríkt svigrúm til mats á því hvað felist í sérstökum ástæðum í skilningi ákvæðisins , á hvaða sjónarmiðum skuli byggt við þetta mat og hvert skuli vera vægi þeirra . Við mat sjónarmiða sem tengdust stöðu einstakra umsækjenda var gengið út frá því að ástand og aðstæður í viðtökuríki og fyrri reynsla kæranda þyrftu að vera bæði sérstakar og af ákveðnu alvarleikastigi sem segja má að hafi verið talsvert hátt svo til greina kæmi að beita þágildandi 2. mgr. 46. gr. a eldri laga um útlendinga . Kærunefnd hefur þó jafnframt lagt nokkra áherslu á forsögu ákvæðisins og litið til þess að ekki hafi verið um að ræða grundvallarbreytingu frá framkvæmd á grundvelli eldri laga um útlendinga að því er varðar vægi hinna kerfislægu sjónarmiða . Í athugasemdum við frumvarpið sem varð að lögum nr. 81 / 2017 var áréttaður „ sá vilji löggjafans að ávallt skuli taka til efnislegrar meðferðar umsóknir um alþjóðlega vernd ef umsækjandi er í sérstaklega viðkvæmri stöðu , sbr. 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga , líkt og fram kom í athugasemdum við 2. mgr. 36. gr. frumvarps þess sem varð að gildandi lögum um útlendinga . “ Þetta getur einnig átt við í öðrum tilfellum þar sem tengsl eru ríkari en við viðtökuland , svo sem vegna fyrri dvalar . Í ljósi mismunar á orðalagi og inntaki athugasemda í frumvarpi því er varð að lögum nr. 81 / 2017 og umfjöllun meirihluta allsherjar - og menntamálanefndar um þetta atriði er það þó mat kærunefndar að ekki sé skýrt af lögskýringargögnum að ávallt beri að taka umsóknir frá einstaklingum í sérstaklega viðkvæmri stöðu til efnismeðferðar , þótt ótvírætt sé að það sjónarmið skuli hafa aukið vægi andspænis öðrum sjónarmiðum , sé miðað við þá framkvæmd sem tíðkast hefur fram að þessu . Aftur á móti telur kærunefnd að þegar viðkvæm staða umsækjenda verður að mati stjórnvalda talin leiða til þess að hann muni eiga erfitt uppdráttar í viðtökulandi svo sem vegna heilsufars , aldurs , þungunar eða mismununar sem viðkomandi einstaklingur verður fyrir sökum kynhneigðar , kynþáttar eða kyns , eða fyrri reynslu einstaklinga , t.d. fórnarlömb mansals , ofbeldis og pyndinga , skuli það sjónarmið hafa mikið vægi við matið . Í þeim tilvikum beri að líta svo á að sérstakar ástæður séu fyrir hendi í málinu og að það skuli almennt tekið til efnismeðferðar . Greining á sérþörfum sbr. 25. og 6. tölul. 3. gr. laga um útlendingaKærandi var ekki metinn í sérstaklega viðkvæmri stöðu sem áhrif hefði á mál hans hjá Útlendingastofnun . Samkvæmt gögnum málsins er kærandi ungur , einhleypur karlmaður sem kom hingað til lands einn síns liðs . Í viðtali hjá Útlendingastofnun , dags. 10. júlí 2017 , kvaðst kærandi vera við góða líkamlega heilsu en kvaðst hafa glímt við kvíða og hræðslu áður en hann hafi komið til Íslands . Að mati kærunefndar er kærandi ekki í sérstaklega viðkvæmri stöðu að því er varðar meðferð máls hans hér á landi , enda fær kærunefnd ekki séð að aðstæður hans séu þess eðlis að hann hafi sérstakar þarfir sem taka þarf tillit til við meðferð máls hér eða að hann geti ekki að fullu eða með engu móti nýtt sér rétt eða uppfyllt skyldur sem kveðið er á um í lögum um útlendinga án aðstoðar eða sérstaks tillits , sbr. 6. tölul. 3. gr. og 25. gr. laga um útlendinga . Aðstæður og málsmeðferð á Ítalíu Kærunefnd útlendingamála hefur lagt mat á aðstæður og málsmeðferð á Ítalíu , m.a. með hliðsjón af eftirfarandi skýrslum og gögnum : Upplýsingar af vefsíðu ítalska flóttamannaráðsins ( í . Fái umsækjandi um alþjóðlega vernd endanlega synjun á umsókn sinni á hann möguleika á því að leggja fram viðbótarumsókn um alþjóðlega vernd hjá ítölskum stjórnvöldum . Ef nýjar upplýsingar eða gögn liggja fyrir í máli umsækjanda , aðstæður hafa breyst í máli hans eða verulegir annmarkar voru á fyrri málsmeðferð , geta skilyrði viðbótarumsóknar verið uppfyllt . Jafnframt eiga umsækjendur um alþjóðlega vernd þess kost að leggja fram beiðni fyrir Mannréttindadómstóli Evrópu um bráðabirgðaráðstöfun skv. 39. gr. málsmeðferðarreglna dómstólsins , telji þeir endanlega niðurstöðu um synjun á umsókn um alþjóðlega vernd og brottvísun til heimaríkis hafa í för með sér hættu á ofsóknum eða að um meðferð sé að ræða sem brjóti í bága við ákvæði mannréttindasáttmálans . Í gögnum málsins kemur m.a. fram að kærandi óttist um líf sitt á Ítalíu en þar sé hans leitað af aðilum sem vilji hann feigan . Téðir aðilar séu þeir sömu og kærandi hafi lagt á flótta undan frá heimaríki . Af þeim gögnum sem kærunefnd hefur kynnt sér um aðstæður og aðbúnað á Ítalíu má ráða að telji kærandi sig vera í hættu eða öryggi sínu ógnað á Ítalíu þá geti hann leitað aðstoðar þarlendra lögregluyfirvalda . Af fyrrgreindum gögnum má ráða að samfélagsleg mismunun á grundvelli kynþáttar og uppruna er vandamál á Ítalíu . Í kjölfar athugasemda alþjóðlegra eftirlitsnefnda , stofnana og frjálsra félagasamtaka hafa ítölsk yfirvöld þó tekið mikilvæg skref í þá átt að vinna gegn kynþáttafordómum og hatursglæpum , þ. á m. með aðgerðaráætlun gegn kynþáttahyggju , hræðslu við útlendinga og umburðarleysi ( e. National Action Plan against Racism , Xenophobia and Intolerance ) . Þá hefur rannsóknum og ákærum fjölgað í málum er varða mismunun , hatursorðræðu og hatursglæpi á grundvelli kynþáttar og þjóðernis . Á grundvelli framangreindra skýrslna og gagna sem kærunefnd hefur kynnt sér verður jafnframt ráðið að umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ítalíu eiga sama rétt og ítalskir ríkisborgarar til lögboðinnar heilbrigðisþjónustu . Umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ítalíu eiga ekki rétt á gjaldfrjálsri lögfræðiaðstoð við að leggja fram umsókn um alþjóðlega vernd en hafa kost á því að leita til frjálsra félagasamtaka á borð við ítalska flóttamannaráðið ( í . Consiglio Italiano per i Rifugati ) og hjálparsamtökin Baobab Experience . Umsækjendur sem fengið hafa synjun á umsókn sinni og ákveða að bera þá ákvörðun undir dómstóla geta lagt fram beiðni um lögfræðiaðstoð á kostnað ríkisins . Kærandi kveðst hafa verið húsnæðislaus á Ítalíu og án atvinnu , framfærslu eða aðstoðar ítalskra yfirvalda en hann hafi reitt sig á hjálparsamtök til að fá fæði og húsaskjól . Af framangreindum gögnum má sjá að ítölsk stjórnvöld hafa verið gagnrýnd vegna aðbúnaðar umsækjenda um alþjóðlega vernd og flóttamanna þar í landi . Fyrir liggur að umsækjendur um alþjóðlega vernd á Íslandi sem falla undir ákvæði Dyflinnarreglugerðarinnar eru sendir til baka til meginlandsins með flugi . Í framangreindum gögnum kemur fram að á stærstu flugvöllum landsins , í Róm og Mílanó , eru frjáls félagasamtök til staðar sem veita umsækjendum um alþjóðlega vernd ráðgjöf og þjónustu . Samkvæmt dómaframkvæmd Mannréttindadómstóls Evrópu er bann við meðferð sem fer gegn 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu fortakslaust en meðferð verður þó að ná ákveðinni lágmarkskröfu um alvarleika til að teljast brot gegn 3. gr. sáttmálans , sem fyrr segir . Mannréttindadómstóll Evrópu hefur lagt til grundvallar að sú staðreynd ein og sér að efnahagsstaða einstaklings versni við frávísun eða brottvísun frá aðildarríki sáttmálans sé ekki fullnægjandi til að uppfylla grundvallarkröfu um alvarleika sem 3. gr. sáttmálans geri kröfu um , þ.e. þar sem ekki sé um að ræða sérstaklega sannfærandi mannúðarástæður sem mæli gegn flutningi , sbr. ákvörðun í máli Samsam Mohammed Hussein o.fl. gegn Hollandi og Ítalíu ( mál nr. 27725 / 10 ) frá 2. apríl 2013 . Einstaklingsbundnar aðstæður kæranda Samkvæmt gögnum málsins er kærandi karlmaður sem kveðst hafa glímt við kvíða og hræðslu áður en hann hafi komið til Íslands . Hann sé þó við góða andlega og líkamlega heilsu sem stendur . Af framangreindum gögnum sem kærunefnd hefur kynnt sér um aðstæður og aðbúnað umsækjenda um alþjóðlega vernd á Ítalíu má ráða að umsækjendur um alþjóðlega vernd eiga rétt á heilbrigðisþjónustu sem þeir þurfa á að halda fram að brottflutningi þeirra frá landinu . Þó svo að mikið álag sé á hæliskerfi Ítalíu telur kærunefnd ekki forsendur til annars , í ljósi þeirra upplýsinga sem liggja fyrir um aðstæður í landinu , en að leggja til grundvallar við úrlausn málsins að kærandi geti leitað sér heilbrigðisþjónustu við hæfi þar í landi . Þá er það mat kærunefndar að gögn málsins beri ekki með sér að heilsufar kæranda sé með þeim hætti að framkvæmd synjunar á efnismeðferð umsóknar hans hafi í för með sér verulegar og óafturkræfar afleiðingar fyrir heilsufar hans . Af framangreindum gögnum um aðstæður á Ítalíu verður jafnframt ráðið að verði kærandi fyrir mismunun á grundvelli kynþáttar geti hann leitað ásjár ítalskra yfirvalda vegna þess . Því er það mat kærunefndar að fyrirliggjandi gögn beri ekki með sér að kærandi muni eiga erfitt uppdráttar á Ítalíu vegna stöðu umsóknar hans þar , heilsufars , flutnings hans þangað eða mismununar sem hann kunni að verða fyrir sökum kynþáttar . Kærunefnd hefur yfirfarið þau gögn sem kærandi lagði fram með kæru sinni , svo og skýrslur opinberra stofnana og frjálsra félagasamtaka um aðstæður á Ítalíu . Að teknu tilliti til einstaklingsbundinna aðstæðna kæranda er það mat kærunefndar að ekki séu fyrir hendi sérstakar ástæður sem mæli með því að mál hans verði tekið til efnismeðferðar hér á landi , sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga . Kærandi kvaðst í viðtali hjá Útlendingastofnun þann 10. júlí 2017 hvorki eiga ættingja né vini á Íslandi . Þá er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að kærandi hafi slík tengsl við landið að beita beri ákvæði 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga . Þá telur kærunefnd ljóst að síðari málsliður 2. mgr. 36. gr. eigi ekki við í máli kæranda þar sem ekki eru liðnir 12 mánuðir frá því að kærandi sótti um alþjóðlega vernd hér á landi , en hann lagði fram umsókn sína þann 29. maí 2017 . Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum frá birtingu endanlegrar ákvörðunar .