Lagt er til að á meðgöngu sé að jafnaði gerð ein megin ómskoðun við 18 - 19 vikna meðgöngu , en aðrar skoðanir aðeins ef læknisfræðilegt tilefni ( ábending ) er til . 1 . Ómskoðun á fyrstu tólf vikum meðgöngu ( fyrsta trimestri ) er aðeins gerð , óski læknir konu eftir því og þá fyrst og fremst ef óvissa er um meðgöngulengd eða ef blæðingar , mikil ógleði eða afbrigðileg þykkt gefa tilefni til að ætla að meðganga sé á einhvern hátt óeðlileg . Mæld er haus-daus lengd fósturs ( CRL ) . Sú mæling hefur tvö staðalfrávik sem svara til ± 4 - 6 daga . Skoðun má gera hvort heldur um kvið ( transabdominalt ) eða um leggöng ( transvaginalt ) . 2 . Sérstök ómskoðun er möguleg til að greina líkur á litningagöllum og nokkrum sköpulagsgöllum hjá fóstri við 11 - 13 vikur , svonefnd hnakkaþykktarmæling ( nuchal translucency , NT ) . Líkur á litningagalla ( einkum þrístæðu 21 ) eru reiknaðar út frá aldri móður , meðgöngulengd og hnakkaþykkt fósturs og áhættumat gefið . Ef líkur á litningagalla eru auknar er völ á legvatnsástungu eða fylgjusýnitöku til greiningar . Þessa skoðun er einungis hægt að gera þar sem fyrir hendi er starfsfólk með sérstaka þjálfun til þessa og nauðsynlegan tækjabúnað . Skoðunin er val foreldra . 3 . Mælt er með að allar konur komi í ómskoðun við 18 - 20 vikur meðgöngu . Á þessum tíma er eina venjubundna skoðunin gerð ( rútínuskoðun ) , en aðrar skoðanir þurfa ábendingu . Við 18 - 20 vikna meðgöngu ( reiknað frá fyrsta degi síðustu tíðablæðinga eða út frá fyrri ómskoðun ) er mælt þvermál fósturhöfuðs , biparietal diameter ( BPD ) og lengd langra beina fósturs ( femur-lengd , FL og humerus-lengd , HL ) . BPD mælingar hafa tvö staðalfrávik upp að 22 vikna meðgöngulengd sem svara til ± 6 - 7 daga . Á bilinu 24 - 30 vikur eru tvö staðalfrávik ± 10 dagar en eftir það ± 14 dagar . Beinmælingar hafa tvö staðalfrávik upp að 22 vikna meðgöngulengd sem svara til ± 7 - 8 daga , en eftir það eru frávik meiri en fyrir BPD-mælingar . Ef bæði BPD og FL eru notuð , eykst nákvæmni við ákvörðun meðgöngulengdar . Reikna má meðgöngulengd út frá meðaltali BPD og FL ( 5 - 9 ) með ± 6 daga nákvæmni ( tvö staðalfrávik ) samkvæmt líkingunni : Í skoðun við 18 - 20 vikur eru aðal líffærakerfi fósturs skoðuð og fylgja staðsett . Ef fylgja er greind sem lágsæt / fyrirsæt ber að athuga að í yfir 90% tilvika er slík fylgja ekki lengur lágsæt / fyrirsæt á síðasta þriðjungi meðgöngu vegna þess að þegar legbolur vex , færist fylgjubeður ofar og frá innra legopi . Komi kona til ómskoðunar og reynist skemur gengin en 18 vikur eða ef skoðun er ófullnægjandi , er rétt að henni sé boðið að koma aftur á heppilegum tíma . Vakin er athygli á því að til þess að unnt sé að ákveða meðgöngulengd og væntanlegan fæðingartíma með nægilegri nákvæmni , þarf að stefna að því að ómskoðun fari fram fyrir 20 vikur . Ef skoðun er gerð of snemma er oft erfitt að meta fósturútlit og fleiri fylgjur eru sagðar lágsætar heldur en ef skoðun er gerð við 18 - 20 vikur . Hámarksnýtni fæst úr skoðun við 18 - 20 vikur . Sé áætlað að kona gangist undir sérstakar greiningaraðferðir , svo sem legvatnsástungu eða fylgjusýnistöku , er ákvörðun meðgöngulengdar gerð eins fljótt og mögulegt er til að hægt sé að tímasetja aðgerðina . 4 . Ómmælingarmeðaltöl fyrir reiknaða meðgöngulengd við 18 - 20 vikna skoðunina eru notuð til að ákvarða væntanlegan fæðingardag samkvæmt ómun hjá öllum konum . Við þann dag er miðað í mæðraeftirliti . Við ómmælingu er gengið út frá því að fóstur sé meðalstórt þegar það er mælt og því felst innbyggð óvissa í mælingunni , en hún hefur mun færri skekkjuvalda og er nákvæmari en reikningur frá fyrsta degi síðustu tíða . Athuga ber að ekki er alltaf ástæða til að halda fast fram mun á meðgöngulengd sem konan telur að sé réttur og því sem ómskoðun hefur bent til . Munurinn verður vegna algengrar lengingar á eggbúsvaxtarskeiði tíðahrings , óvissu um síðustu tíðablæðingu , egglostíma , frjóvgun og festu frjóvgaðs eggs í legslímu . 5 . Ómskoðun eftir 22 - 24 vikur telst sein skoðun og er ekki hægt að nota niðurstöður slíkrar skoðunar einar sér til ákvörðunar á meðgöngulengd með nægilegri nákvæmni vegna þess hve staðalfrávik hafa aukist . Ef meðganga er orðin lengri en 20 vikur við fyrstu mæðraskoðun er samt mælt með því að konan sé send í ómskoðun hið fyrsta . Sé meðgöngulengd óviss samkvæmt síðustu tíðum , getur endurtekning á mælingum í tvö til þrjú skipti með tveggja vikna millibili gefið nokkru betri hugmynd um væntanlegan fæðingartíma . 6 . Vaxtarseinkun fósturs ( intrauterine growth retardation , IUGR ) er talin vera fyrir hendi ef fóstur er metið minna en tveim staðalfrávikum ( - 24% ) fyrir neðan meðalstærð barns , miðað við meðgöngulengd ( 2 , 9,10 ) . Við leit að vaxtarheftum fóstrum á síðasta þriðjungi meðgöngu þarf að hafa eftirfarandi í huga þegar konu er vísað í ómskoðun : a ) Líkur á réttri greiningu eru meiri eftir því sem lengra líður á meðgöngu og eru verri fyrir 32 vikur , nema í sérstökum tilvikum . b ) Rétt getur verið að senda konur í áhættuhópum í skoðun til að leita að vaxtarheftu fóstri , en þá eru mest not af slíkri skoðun við eða eftir 32 - 34 vikur . c ) Endurtaka má skoðun , ef með þarf , á 14 daga fresti en ekki þéttar að jafnaði . Í fleirburameðgöngu er mælt með reglubundnu eftirliti með fósturvexti þegar líður á síðasta þriðjung meðgöngu . Við ómskoðun í tvíburameðgöngu eru framhaldsskoðanir skipulagðar við 30 , 33 og 36 vikur samkvæmt venjubundnum hætti , en þéttar að ósk lækna samkvæmt ábendingu . d ) Ekki er ástæða til að senda allar konur aftur í skoðun við 32 eða 36 vikur vegna þess að árangur slíkra kembirannsókna er óviss . Mælist fóstur hins vegar 15 - 24% neðan við meðallag , þá er það enn innan eðlilegra marka , en ástæða er til að endurmeta vöxt eftir tvær til þrjár vikur . Ef vaxtarfrávik er 18% ( - 1,5 meðalfrávik ) er æskilegt að gera blóðflæðirannsókn og fylgjast nánar með heilbrigði fósturs . Á ómdeildum og meðgöngudeildum þar sem eftirlit með vaxtarheftum fóstrum fer fram , eru ákveðnar reglur um tilvísun í blóðflæðirannsókn eða aðrar fósturrannsóknir . 7 . Endurmat á fylgjustaðsetningu vegna fyrri greiningar á lágsætri fylgju skal fara fram eftir 32 vikna meðgöngu , nema ástæða sé til endurmats fyrr , til dæmis vegna blæðinga . 8 . Skoðun vegna gruns um mjög stórvaxið barn ( fetal macrosomia ) ber mestan árangur ef konan er komin fast að fullri meðgöngulengd , vegna þess að vöxtur fósturs eykst hlutfallslega með hverri viku fram að fæðingu . Greining á stóru barni er ekki sjálfstæð ábending fyrir framköllun fæðingar . 9 . Athugið að ónákvæmni í forspá um vaxtarfrávik eða þyngd fósturs er meiri eftir því sem frávik ( + eða - ) er stærra . Frábendingar eru engar ef mið er tekið af því að ekki hefur verið hægt til þessa að sýna fram á að ómun geti verið hættuleg fóstrinu . Ef undan er skilin skoðun við 18 - 20 vikur , sem mælt er með að allar konur fari í af öryggisástæðum , verða hins vegar læknisfræðilegar ástæður að vera til staðar þegar ómskoðun er ráðlögð . Ósk konunnar sjálfrar um skoðun , til dæmis til að fá að sjá fóstrið aftur eða vita kyn fósturs , er ekki gild ástæða fyrir skoðun . Hið sama á við um sjúkrahúsvist á meðgöngu , samdráttarverki eða til dæmis við kviðverki af ýmsu tagi . Ávinningur af skoðunum vegna slíks er lítill . Mæðravernd fer ekki fram á ómdeildum , heldur er ómskoðunin öflugt hjálpartæki í mæðravernd , sem ekki má misnota .