; ' 22 MÓRGÚNBLAÐIÐ ÞRÍÐJtJbAGtjR , T. MAÍ 1991 1 - Sýnum hug okkar í verki eftírJón Sigurðarson Styrjaldir valda ekki aðeins dauða , örkumlum , fólksflótta , hungursneyðum , sjúkdómum og örbirgð , heldur eitra þær einnig líf þeirra sem eftir lifa . Mönnum verð - ur æ betur ljóst , að það ofbeldi , sem börn verða vitni að , gegnsýrir ekki aðeins líf þeirra sjálfra , heldur verð - ur það arfleifð og hutskipti afkom - enda þeirra , jafnvel svo kynslóðum skiptir . Tilfinningalegur skaði barna vegna stríðsátaka getur verið svo djúpur að hann læknist aldrei . Sums staðar í heiminum eru nú að vaxa upp kynslóðir sem aldrei hafa þekkt frið . Umhverfi þeirra hefur mótast af hatri , ógn og skelfingu . í Afganistan hefur þetta orðið hlutskipti heillar kynslóðar barna . Þau hafa ekki aðeins alist upp í stríði , þau hafa einnig farið á mis við eðlilegt líf . Menntakerfi landsins er í rúst . Stór hluti þeirra barna sem á legg komst lærir aldrei að lesa og skrifa . Sú kynslóð verður illa í stakk búin til að takast á við endurreisn landsins að stríðinu loknu . Að því er ekki komið , þó að ekki sé barist af sömu grimmd og á árunum 1979 til 1989 , þegar Sovétmenn voru þar . Nú berjast skæruliðahópar enn við stjórnarher - inn og sumir þessir hópar berjast líka innbyrðis . En stríð hefur ekki aðeins valdið tilfínningalegum örkumlum , líkam - Ieg örkuml hafa gert að engu fram - tíðarvonir hundruð þúsunda ung - menna . Af þeim tæpu tveimur millj - ónum , sem hlotið hafa varanleg Oft eru það börnin sem verða verst úti í stríði . örkuml er meira en helmingurinn börn og ungmenni undir 18 ára aldri . Daglega stækkar þessi hópur . Auk stríðsáranna vofir önnur dulin hætta stöðugt yfir íbúum Afganist - ans , vítisvélar og jarðsprengjur , sem dreift var meðan stríðið stóð sem hæst , í þeim tilgangi að ein - angra og loka stórum landsvæðum fyrir allri mannaferð . Mörg þessi svæði eru í landbúnaðarhéruðum Afganistans , önnur eru í afskekkt - um dölum og fjalllendi , þar sem leiðir liggja til Pakistans . Það er til hjálpar þessu örkumla fólki , og ekki síst börnunum og ungmennum , sem Rauði krossinn efnir til söfnunarherferðar hinn 12. maí undir kjörorðinu'Sól úr sorta . Söfnunarátakið er liður í alheims - átaki til hjálpar stríðshrjáðum , sem SOL UR E 55 Z 3 Alheimsótak til hjálpar stríðshrjáðum landsfélög Rauða krossins og Rauða hálfmánans í yfir 100 lönd - um standa að . Markmiðið með söfn - uninni hér á landi er að styrkja nýja gervilimasmiðju í Afganistan og að styrkja flóttamenn frá írak , en um þeirra hörmungar þarf ekki að fara mörgum orðum . Þær birt - ast á skjánum inni í stofu hjá okk - ur daglega . Rauði krossinn hefur rekið lítið gervilimaverkstæði í Kabúl , höfuð - borg Afganistans , síðastliðin tvö ár . Þar starfa sjö sérfræðingar í gervi - limasmíði sem kennt hafa 70 lærl - ingum smíði stoðtækja og gervi - lima . Nýtt verkstæði mun gjör - breyta allri aðstöðu og gera kleift að margfalda afköstin . Ekki mun veita af , 2.700 manns eru á biðlista eftir gervilimi í Kabúl og þúsundir eða tugþúsundir eru hvergi á skrá . Þær 30 milljónir jarðsprengja sem eru í Afganistan munu verða þess valdandi að þörfin verður gífurleg um ófyrirsjáanlega framtíð . Það er daglegur viðburður að þær verði fólki að bana , og fyrir hvern sem lætur lífið slasast tveir eða fleiri . Margir þeirra missa hönd eða fót , hendur eða fætur . Án stoð - tækja og gervilima eiga þessi fórn - arlömb stríðsins sér ömurlega fram - tíð . Nýja gervilimasmiðjan í Kabúl mun geta fært sólina inn í líf þessa fólks . Haganlega gerður gervilimur getur breytt lífí þúsunda og tugþús - unda til hins betra . Stuðningur við nýja gervilima - smiðju í Kabúl í söfnuninni 12. maí er' í rauninni stuðningur við þró - unarverkefni . Sú þekking , sem lagður hefur verið grunnur að , verð - ur framvegis til staðar í landinu . Aðstaðan , sem nýja verkstæðið veitir , mun verða grunnurinn að því ¦ Jón Sigurðarson að mögulegt verði að fullnægja eft - irspurn eftir gervilimum . Framlög í þessa söfnun mun koma að áþreif - anlegu og varanlegu gagni . íslendingar hafa lagt fram minni fjármuni til þróunaraðstoðar við bágstödd lönd en nokkurt annað vestrænt ríki . Svo er að sjá af ný - legri skoðanakönnun , að meirihluti landsmanna telji þessi ^ mál í góðu lagi . Það sæmir ekki íslendingum , sem eru ein ríkasta þjóð heims , að láta sér fátt um finnast þjáningar í stríðshrjáðum löndum . í söfuninni 12. maí gefst kostur á að sýna í verki hvern hug við berum til þessa ólánssama fólks . Höfundur er framkvæmdas $ jóri og situr í alþjóðanefnd Rauða kross íslands . FRA SKOGRÆKTAR - FÓLKIÁ DJÚPAVOGI eftir Ingimar Sveinsson Vorið 1952 , seint í maí , var lítill hópur fólks staddur vestast í túninu á Búlandsnesi við Hamarsfjörð . Þessi blettur nefndist áður Bjargar - rétt og var reyndar býli sem fór í eyði snemma á þessari öld . Fólkið sem þarna hittist á fögrum vordegi , var að gera merkilega tilraun . Það hafði meðferðis skóflur og nokkuð af trjáplöntum , flestum litlum , sitka - greni , birki , lerki , gulvíði , reyni o.fl . Sú trú var landlæg á Djúpavogi að þar þrifist illa trjágróður vegna svalra hafvinda og hinna hörðu norð - anveðra úr nærliggjandi dölum . Norræna húsið : Skoskir höfundar á Háskólatónleikum SIÐUSTU Háskólatónleikar á vormisseri verða haldnir í Norr - æna húsinu miðvikudaginn 8. maí kl. 12:30 . A tónleikunum mun Guðni Franzson klarinettleikari , leika verk eftir skoska höfunda . Á efnisskrá eru verk eftir þrjá höfunda sem fæddir eru í Glasgow , þá Edward McGuire , John Maxwelí Gedddes og William Sweeney . Tvö verkanna eru tileinkuð breska klarí - nettuleikaranum Alan Hacker , Prelude 9e , eftir Edward McGuire en verkið var samið árið 1972 og er í röð samnefndra verka fyrir ýmis hljóðfæri . Það er til í tveimur útgáf - um fyrir klarínettu og tvö segulbönd og sem tríó fyrir klarínettur . Þá er Vetur eftir John Maxwell Geddes en það var samið árið 1978 . Og loks Níu dagar , Piobaireachd , fyrir klarínettu eftir William Sween - ey , en það var samið árið 1976 , fimmtíu árum eftir frægt alsheriar - verkfall . Verkið er í formi sekkjapíp - utónlistar og eru níu tilbrigði við grunn-stef . Nokkrar tilraunir höfðu verið gerðar að setja niður trjáplöntur í nágrenn - inu en árangur ekki mikill fram að þessu . í þetta sinn skyldi reyna nýtt svæði , Bjargarrétt . Þarna voru grasi vaxnir blettir milli kletta , áburðar - efni víða í rót eftir búskaparumstang á fyrri tíð . Landinu hallar öllu á móti sól . 20 - 30 manns munu hafa verið þarna , börn og fullorðnir , ógjörningur að nafngreina alla . Sennilega hefur presturinn , séra Trausti Pétursson , verið í farar - broddi eins og svo oft í gróðursetn - ingaferðum sem síðar voru farnar . Þarna var Skógræktarfélag Djúpa - vogs að stíga sín fyrstu skref og hefja starf sem enn stendur yfir . A hyerju vori hefur fólk farið að Bú - landsnesi og sétt niður trjáplöntur , oftast nokkur hundruð árlega . Flest - ar þó síðustu árin . Vorið 1992 verða liðin 40 ár frá þessum atburði . Nú er nokkuð vöxtulegur skógur í Bjargarrétt . Hár og beinvaxinn greniskógur blasir við af þjóðvegin - um . Þétt , skjólsælt birki - og víði - kjarr er fjær dregur . Þessi • tilraun hefur sannað að þrátt fyrir napra norðanvinda og svala hafgolu þrífast skógarplöntur vel í sólríkum brekk - um við firðina eystra . Þessi tilraun hefur sannað að enn getum við snú - ið vörn í sókn . . < * * • $ $ • ¦ ¦ líifrv Ingimar Sveinsson „ Við erum enn að tapa orrustum í stríðinu um gróðurlendið . En þótt ein og ein orrusta tapist getur stríðið unnist . Til þess þurfum við nokkuð að vinna . " Það er annars nokkuð merkilegt að fylgjast með breytingum á gróð - urfari syðstu byggða S-Múlasýslu síðustu áratugina . Enginn vafi á því að þar er land víða að gróa upp . Eldri mönnum ber saman um að skógarkjarr í löngum dölum upp af Álftafirði og Hamarsfirði hafi tekið miklum breytingum . Kjarrið hefur breiðst út og auk þess er það stór - vaxnara en áður var . Hvað veldur ? Fyrir þessu eru vafalaust ýmsar ástæður og er merkilegt rannsóknar - efni . Hver eru áhrif hlýju áranna 1930 - 64 ? Staðreynd er að vetrarbeit hefur lagst af . Reyndar má telja að hún hafí aldrei verið mikil innst í þessum dölum vegna þess hve lang - ir þeir eru . Áður var nokkuð högg - við af skógi og rifið hrís til eldsneyt - is . Sú notkun er úr sögunni . Það er ekki eingöngu skógurinn sem er að breytast . Ef gengið er um landið sést greinilega að viss svæði eru að gróa upp . Krækilyng og fleiri jurtir breiðast út . Þetta á fyrst og fremst við um land þar sem vetrarbeit var nokkru áður . Það virðist svo að upp - blástursárunum fækki . Víða eru þó viðkvæmir blettir þar sem brugðið getur til beggja vona hvort gróður - inn nær sér á _ strik eða þróunin fer á verri veg . Ágangur fólks og fj'ár hlýtur að ráða nokkru um hvernig . til -tekst . Á landnámsöld var land okkar viði vaxið frá fjöru til fjalls . Miklu grónu landi höfum við glatað . Skógurinn hefur svo til alveg horfið . Mikil gróðurmold hefur farið veg allrar veraldar . Fólk er að vakna til vitundar um að eitthvað þurfi að gera til að snúa þessari þróun við . Meira gróið land , meiri skógur er til yndisauka og hefur auk þess beina hagnýta þýðingu fyrir íbúa landsins . Gróðurlaust land er tæpast byggi - legt . Við erum enn að tapa orrustum í stríðinu um gróðurlendið . En þótt ein og ein orrusta tapist getur stríð - ið unnist . Til þess þurfum við nokk - uð að vinna . Djúpavogi , 14. apríl 1991 . AXIS HUSGOGN HF. SMIDJUVEGI 9 , KÓPAVOGI SÍMI : 43500 F L E X I S E A T Á S K A P A R E R U I S L E N c