Ritstjórar : | Kristján Guðlaugsson Hersteinn Pálsson Skrifstofur : Félagsprentsmiðjan ( 3. hæð ) Ritstjórar ! Blaðamenn Auglýsingaf Gjaldkeri Afgreiðsla i Simt : 1660 S llnur 33. ár . Reykjavík , föstudaginn 23. júlí 1943 . 165. tbl . PALER Bandamenn ná fótfestu á norðurströndinni . r Ir . Schacht . Sækja hratt fram til Mar - Ráð 9 Jafi Hitlers sala og Trapani HÆGRI FYLKINGARARMUR' Bandaríkjahers - ins tók i morgun Palermo , aðalborg Sikil - eyjar . 1 nótt haf ði hernum miðað svo vél áfram , að hann var aðeins um 20 kílómetra frá borginni , og var því búizt við að skothríð á borgina myndi hef jast þegar þungar fallbysur hefði verið fluttar á vettvang . Vinstri fylk - ingararmurinn sækir til vesturs og ógnar Marsala og Trapani á vesturströndinni . Meðal þeirra borga , sem féllu í gær , eru Castelvetrano og Sciacca , báðar á suð - urströndinni . Castelvetrano skiptir járnbrautarlínum . Liggur önnur til Marsala en hin til Castellamare á norð - urströndinni . Það virðist þegar komið í ljós , að möndullinn leggur enga áherzlu á vörn vesturhluta eyjarinnar , heldur safnar öllu liði sinu — og hergögnum , ' eftir því sem flutningar leyfa — til norðausturhluta eyjarinnar . 7. her Bandaríkjanna undir stjórn Pattons hershöfðingja , tók Palermo herskildi í morg - un gegn lítilli sem engri mót - stöðu óvinanna . Borgin er stundum kölluð höfuðborg Sik - ileyjar . íbúar eru 400 þúsund og héraðið umhverfis borgina eitt fi jósamasta á eynni . Talið er víst , að Marsala og Trapani falli í dag . Alexander hershöfðingi hefir lokið lofsorði á 7. her Banda - rikjamanna . Möndulherínn hörfar til norð - austurs . Bandamenn hafa komizt yfir dagskipan , sem Conrad hers - höfðingi , foringi Hermann Gör - ing herdeildarinnar gaf út fyrir skemmstu . Fer hershöfðinginn þar smánarlegum orðum um hermenn s | na , ávítar þá fyrir hugleysi og taugaæsing og fyrir að dreifa staðlausum fréttum . Segir í lok dagskipanarinnar , að öllum þeim , sem geri sig seka um slíkt athæfi og aumingjá - skap framvegis , muni tafarlaust verða refsað . Bandaríkjaherinn hefir hlotið gifurlegt herfang i sókn sinni , eftir því sem Patton hershöfð - ingi hefir skýrt frá . Fyrstú 10 daga sóknarinnar féllu 248 fall - byssur í hendur hernum , 84 skríðdrekar ( þar af 14 stórir ,, tígris " drekar ) , á 3. þúsund léttar byssur , yfir 500 farartæki og 160 flugvclar , og Joks yfir 10 ' milljónir skota . Italir hafa lítið sinnt um að eyðileggja herstöðv - ar og flutningalínur , og léttir það sókn bandamanna að mun . ) CATANIA . Sókninni til Catania miðar hœgt áfram , enda harðnar mót - staðan við hvern kílómetra , sem fram er sótt . Tefla Þjóðverjar sí og æ fram óþreyttu liði og skeyta hvorki um manntjón né hergagna i þvi skyni að tefja sókn 8. hersins brezka , meðan möndulherirnir búa um sig a íiorðausturhorni Sikileyjar og George S. Patton hershöfðingi — stjórnar 7 . Bandaríkjahernum . draga að sér nýtt varnarlið . 8. herinn tók i gær Ramacca , skammt suðaustan við Catania . Altl þykir benda til að Þjóð - verjar ætli að reyna að verja héraðið næst „ tánni " á Italíu - skaga í lengstu lög . Flytja þeir liðsauka til eyjarinnar bæði á sjó og i lofti . En bandamenn auka lika lið sitt , enda eiga þeir sízt óhæg - ara um vik . Enskur fréttaritari ferðaðist nýlega um mikinn hluta suðurstrandarinnar í bíl og varð tæplega var við þýzk - ra flugvéla . Sá hann aðeins til nokkurra flugvéla skammt frá Augusta , norðan við Sýrakus . Um alla suðurströndina rikir liinn mesti friður , bætir hann við . Úti fyrir ströndinni eru fiskiskip að veiðum og hafa engin bæjarstjórnaryfirvöld færzt undan samvinnu við her - stjórnina . \ Þjóðverjar segja að kafbátar þeirra hafi sökkt tíu skipum bandamanna á einum sólar - hring , frá kl. 3 á sunnudag til jafnlengdar á mánudag . Skip þessi voru samtals 62.000 smá - lestir að stærð . Auk þess segjast Þjóðverjár hafa sökkt brezkum kafbáti við Noreg . Er sagður í ónád . Bandamenn háfa verið varað : ir við því að trúa þeim sögum , sem berast frá Þýzkalandi um að dr. Schacht sé í ónáð hjá naz - istastjórninni . Það er þýzka blaðið i London „ Die Zeitung " , sem hefir birt þessa aðvörun . Segir það , að þessar sögur sé tilbúnar af Göbbels , til þess að hægt verði að nota , Schacht fyrir milli - gongumann við bandamenn , ef nauðsyn krefur . Sögur þær , sem að ofan getur eru á þá leið , að Schacht sé ann - aðhvort í Sviss eða hafður í stofufangelsi á búgarði sínum í Tyrol , hann hafi verið rekinn úr nazistaflokknum og rekinn úr stjórninni , þar sem hann var ráðherra án sérstakrar stjórn - ardeildar . Þetta er allt tilbúningur segir „ Die Zeitung " , því að ef Schacht væri í raun og veru ósáttur við nazistaforingjana , þá væri hann of hættulegur maður fyrir þá til að íá að halda lífi , hvað þá að' fara til Tyrol . ÞJóðverjar ælla sér eingöngu að láta banda - menn halda , að Schacht sé að - eins „ óbreyttur borgari " , sem hafi engin afskipti af þeim , til þess að þeir geti hagnýtt sér þá skoðun síðar , ef þeir þur-fi að ná sambandi vhVmenn erlendis . Enda þótt Schacht væri ekki einn af hinum gömlu meðlim - um flokksins var hann samt gerður að heiðursfélaga 30. janúar 1937 . Órói í Þýzkalandi Stokkhólmsblöðin skýra frá óróa'með þýzku þjóðinni út af hernaðaróförunum á Sikiley og í Rússlandi . Svenska Dagbladet segir að i Berlin ríki nú almenn - ur óhugur , svipaðaStur þeim , sem rikti um það bil , sem ósig - urinn varð við Stalingrad . Socialdemokraten skýrir frá því , að Þjóðverjar sé nú að missa sterkasta vopn sitt : ag - ann . Bendir , blaðið á i þessu sambandi , að á líkari veg hafi farið 1918 . Þá er einnig frá þvi skýrt , að Þjóðverjar boði nú aukinn kafbátahernað með nýj - um aðferðum og nýjum vopn - um . Til samanburðar má geta þess , að slík sókn var einnig boðuð í júní 1918 , en varð minni en ætla mátti . Flotafræðingur brezka út - varpsins segir um þessar fregn - ir , að Bethmann Hollweg ríkis - kanzlari Vilhjálms II . Þýzka - landskeisara hafi um þetta atr - iði hitt naglann á höfuðið , þeg - ar hann sagði : „ Kafbátahern - aður verður alltaf siðasta neyð - arúrræðið . " Vichy óttast TJtvarpið í Vichy birti aðvör - un í mprgun þess efnis , að ekki væri loku fyrir það skotið , að bandamenn freistuðu landgöngu í Vestur-Evrópu , áður en bar - dögum á Sikiley væri lokið . Kvað útvarpið viðureignirnar á Sikiley vera lítilfjöz-legar hjá þeim árásum , sem bandamenn myndu geta gert á Frakkland . Síðustu fréttir Palermo var varin af úrvals herdeild , ítalskri , og var hún vel vopnum búin . Marasala og Trapani eru nú sambandslausar við aðrar borgir á Sikiley , síð - an Palermo f éll . * Bandamannaflugher hefir hafið mikla loftárás á Sardiniu . Sex flugvéla er saknað . Fregnir , sem taldar eru áreið - anlegar , 1 herma að Rommel marskálkur hafi setið á ráð - stefnu með Hitler og herráði hans á mánudag og haldið síðan beint til Grikklands . * Ógurleg sprenging varð i dyna - mil-geymshi þýzka ' hersins á Þelamörk fyrir skemmstu , og er ætlað að um skemiridarverk sé að ræða . Dagens Nyheter birti i vik - unni sem leið crein um sumar - námskeið i ensku i Sigtúna , sem British Council liefir efnt til . Nemendur víða úr Sviþjóð taka þátt i námskeiðinu , ] ) eirrn á meðal kennarar , arkitektar , lög - fræðingar o . fl . Blaðið bætir þvi við , að áhugi fólks í Svíþjóð fyi'ir Englandi og enskri tungu fari mjög í vöxt . BRETUM FAGNAÐ í TUNIS . Or fréttamynd , sem Tjarnarbíó sýnir um þessar mundir . Italskir stríðsfangar Bandaríkjahers i Túnis . umkriDgja Orel Tóku Bolkov í gæx og sóttu fram 6 - 8 krn . RÚSSAR SÓTTU I G ^ R FRAM 6 ^ 8 kílómetra til Orel úr öllum áttum og hafa nú lokað opi því , sem Þjóð - verjar höfðu til undankomu . Mikill árangur er tal - inn munu verða af töku ígulvirkisins Bolkov , 70 km. norðan við Orel og 50 km. norðvestan Mtsensk , sem féll i fyrradag , þvi að Bolkov var sterkasti þátturinn í virkjakerfi Þjóðverja á þessum slóðum . Járnbrautin milli Bríarisk og Orel er nú rofin og hringurinn lokaður . Rússar hafa tekið 6000 fanga á tíu dögum í orustunum um Orel , en fellt um 50.000 Þjóð - verja . Hafa þeir tekið 300 byss - ur , 700 skriðdreka ( þar af 400 lítt skemmda ) , skotið niður eða eyðilagt 900 flugvclar . Á Bielgorodvígstöðvunum hafa Rússar bætt aðstöðu sína eftir harða bardaga . Þjóðverjar tilkynna , að Rúss - ar hafi hafið sókn á Leningrad - vígstöðvunum , en Rússar nefna ekki þessa sókn i tiUcynningum sínum . Á Kursk-vígstöðvunum eru Þjóðverjar á undanhaldi milli Kursk og Bielgorod . . . • Rússar hafa gert vel heppnuð áhlaup við Izium og Vorösjilov - grad og bætt herstöðu sína til muna . Kyrrahafið : Loftárás á Surabaja , Frá aðalbækistöðvum Mac Arthurs hershöfðingja er til - kynnt , að stórar sprengjuflug - vélar bandamanna hafí gert lof t - árás á japönsku herstöðvarnar í Surabaja á Java , 1000 mílum frá Astralíu . Loftárásin kom , . lapönum algerlega á óvart , og varð lítið um varnir . Eldar kviknuðu í oliuhreinsunar - stöðvum , skipakvíum og vöru - geymsluhúsum . Margar sprengj - ur hittu mark . Flugleiðin , sem farin var frá bækistöðvum báð - ar leiðir , var alls tæplega 4 þús - und kílómetrar . Júgóslafar taka 3 borgir Á Balkanskaga stendur þýzki herinn um þessar mundir i taugasfríði . Að þessu sinni eru það föðurlandsvinir , grískir og júgóslavneskir , sem herja á Þjóðverja og verður mikið á - gengt . Serbneskur her hefir þrjár borgir norðan Sarajevo á valdi sínu , Zenica , Srebrenica og Cedanie . í Króatíu eflast skæru - flokkar með hverjum deginum . I Grikklandi hafa flokkar föður - landsvina rofið jái * nbrautina milli Saloniki og Aþenu . Innrásin á Sikiley hefir fært Balkanbúum nýja von og auk - inn kjark , enda eru Þjóðverjar farnir að óttast svo skyndiárásir þeirra , að þýzkir hermenn eru teknir að gei-ast liðhlaupar hvar - vetna um hernumdu löndin . Þýzku blöðin i Póllandi hafa birt nöfn 10 nazista , sem pólskir föðurlandsvinir hafa myrt , svo að það er yíðar en á Balkan , sem hernumdum þjóðum hefir auk - izt ásmegin .