MORGUNBLADIÐ , SUNNUDAGUR 11. NÓVEMBER 1984 27 90S t - - - - - - - - - - - 1 - - - - - - - - - - 1 - - - - - - - - - - - 1 - - - - - - - - - - - 1 - - - - - - - - - - - 1 - - - - - - - - - - - r 180 I50W I20W 90W 60W 30W 0 30E 60E 90E I20 E I50 E 180 Þetta kort sýnir eina af þeím spám sem hafa verið gerðar um hitabreytingar á jitröinni miðað við aó koltvisýringur tvöfaldist f andrúmslofti miðað við það sem verið hefur . Kortid i við vetrarmánuðina desember til febrúar og samkvæmt því ætti að hlýna hér i íslandi um einar 6 gráður en f hitabeltinu er hitabreytingin víðast mikið minni . mest myndi þýða 20% minni hey - feng . Hlýindaskeið eins og við þekkj - um mest myndi þýða 17% meiri heyfeng . Pjögurra stiga hlýnun vegna tvöföldunar koltvísýrings í and - rúmslofti myndi hins vegar leiða af sér 60% aukningu á heyfeng . Áhrif á fóðurþðrf yrðu þannig : Á kuldaskeiði yrði hún 10 til 20% meiri , á hlýindaskeiði yrði hún 10 til 20% minni , en á koltvísýr - ingsskeiði yrði hún 40% minni . Á koltvísýringsskeiðinu myndi heyfengur af hverjum hektara þannig aukast um 60% en heyþorf minnka um 40% — fjölgun búpen - ings gæti þvf orðið 160 / 60 eða um 2,5 frá því sem nú er . — En hvað er svo að segja um spár sem þessar — er hægt að segja með nokkurri vissu hvort veðurfarið fari hlýnandi eða kólnandi ? Nei , það er afskaplega mikil óvissa hvað framtíðin ber í skauti sínu hvað varðar veðurfar hér á landi . En eitt er afar þýðingar - mikið að gera sér ljóst fyrir ís - lendinga og það er að veðurfar er ákaflega breytilegt hjá okkur , og menn verða að miða sínar áætlan - ir við það . Ef við lftum á línuritið yfir hita - breytingar í Stykkishólmi sést að það sýnir ekki aðeins miklar breytingar milli timabila heldur eru breytingar á milli ára oft mjog miklar . Hver sem þróunin verður — hvort sem það fer hlýnandi eða kólnandi — megum við þvf búast við miklum sveiflum í veðurfari á milli ára . — En varðandi koltvfsýringinn — nú hefur hlutfall hans í andrúmsloft - inu stöðugt farið vaxandi , hefur veðráttan farið hlýnandi að sama skapi ? Já , f stórum dráttum hefur þetta fylgst að . Að vísu hefur ver - ið kaldara hér á íslandi eftir 1965 en þó hefur meðalhitinn á norður - hveli jarðar hækkað og helst þannig f hendur við koltvísýrings - aukninguna í andrúmsloftinu . Þannig öðlast koltvfsýringskenn - ingin nokkra staðfestingu . En það gildir fyrir íslendinga að vera við hvoru tveggja búnir — kólnandi eða hlýnandi veðurfari . Hvernig bregðast má við loftslagsbreytingum En ef við vikjum aftur að verk - efninu . Okkur var uppálagt að finna og setja fram dæmi um hvernig væri hentugast að bregð - ast við veðurfarsbreytingum . Bústofn i landinu helst allvel i hendur við veðurfarið — og svo virðist sem tæknin sem nú er orð - in mikil f landbúnaði breyti þessu lítið . Þó má greinilega halda bú - stofninum tiltölulega stöðugum með því að nota tilbúinn áburð i samræmi við veðurfar , þannig að mikið sé borið á á köldum árum en lítið á hlýjum árum . Þetta sýnir okkur lfka að hæpið er að fjölga bústofni á hlýindaskeiðum ef við viljum auka öryggi f landbúnaði . — Hvað um tilraunir með nýjar nytjaplöntur ? Já , á því sviði er ýmislegt merkilegt að gerast — til dæmis er verið að gera tilraunir með að flytja inn svonefndan berings - punt sem sameinar það að vera þolinn og uppskerumikill . Hins vegar er oft hæpið að flytja inn grasfræ af erlendum stofnum , það sýnir sig að plöntur eru viðkvæm - ar fyrir breyttu umhverfi og kal verður mjög oft í slikum tegund - Greniskógur frá fjöru til fjalls — En svo við komum aftur að hugsanlegu koltvísýringsskeiði — hver myndu áhrifin verða i nittúru landsins ef hiti hækkaði um 4 griður að meðaltali ? { heild lítur dæmið þannig út að þessi veðurfarsbreyting yrði að flestu leyti jákvæð fyrir okkur . Hún myndi þýða stórbætt skilyrði til grasræktar . Þá gæti greniskóg - ur vaxið um allt láglendi og bygg - rækt yrði auðveld . Meira að segja er hugsanlegt að hér verði hægt að rækta rúg og hveiti . Við slíka loftslagsbreytingu er hugsanlegt að hálendið myndi gróa upp að töluverðu leyti . Jöklar myndu stórminnka . Þetta myndi að sjálfsögðu hafa áhrif á orkuframleiðsluna — sumarrennsli myndi minnka en á móti kæmi að vetrarrennsli myndi aukast , þannig yrði rennslið jafn - ara yfir árið og væri það liklega hagkvæmt þar sem geymsla vatns er mjög dýr í framkvæmd . Þá myndu flóð stórminnka og aö mestu verða úr sogunni , og til samans ætti þetta ekki að vera neikvætt með tilliti til orkufram - leiðslunnar . — Hvað um sjivarútveginn — myndi þessi loftslagsbreyting hafa ihrif i hann ? Það er mjög erfitt að gera sér grein fyrir hvað af henni myndi leiða fyrir sjávarútveg . Það er ljóst að sjávarhiti myndi hækka verulega sem hefði afgerandi áhrif á fiskigöngur . Við höfum kannski dæmi um þetta þegar sildin hvarf um 1965 , en þá kólnaði sjórinn verulega fyrir norðan land . Sfldin var vön að ganga norður fyrir en þetta ár komst hún aldrei svo langt — það var eins og hún rækist á vegg þeg - ar hún kom að kalda sjónum . Það er að vísu spurning hvað hefur orðið af henni en varla einleikið hvernig hún hvarf eins og dögg fyrir sólu . Alla vega er ljóst að tegundirnar eru mjög viðkvæmar fyrir breytingum á umhverfisað - stæðum og gengur venjulega illa að aðhæfa sig að nýjum kringum - stæðum . Það er því ómögulegt að segja fyrir um hvað af þessu leiddi fyrir sjávarútveg okkar . — Nú virðist þessi loftslagsbreyt - ing vera jikvæð fyrir okkur eftir því sem séð verður , eru engar neikvæð - ar hliðar ? í heild virðist þessi loftslags - breyting jákvæð fyrir okkur á flestan hátt . Þó má benda á nei - kvæðar hliðar — frá umhverfis - sjónarmiði verður svona róttæk breyting á náttúru landsins að teljast neikvæð . Liklegt má telja að einstakar plöntutegundir sem nú vaxa hér myndu verða sjald - gæfar eða jafnvel deyja út með öllu eftir að loftslagsbreytingin hefði varað i nokkurn tfma . Neikvæðar afleiðingar í öðrum löndum gætu afleið - ingarnar hins vegar orðið verri ef hiti hækkaði . Hugsanlegt er að úr - koma myndi minnka á mestu kornræktarsvæðum heims s.s. i Bandaríkjunum og Sovétríkjun - um , með hrikalegum afleiðingum fyrir landbúnaðinn . Þurrkar eru meiri vagestir en kuldar . Áhrif i hitabeltinu yrðu sennilega minni . — Myndi þessi hitaaukning ekki leiða til þess að ís i jörðinni braðn - aði í stórum stfl og yfirborð sjávar hækka ? Nei , það má telja víst að yfir - borð sjávar myndi ekki hækka að neinu marki . Þó jöklar hyrfu hér á íslandi og öðrum landsvæðum á svipaðri breiddargráðu hefur það hverfandi áhrif vegna þess að mest af is er bundinn á Suður - skautslandi og í Grænlandsjökli . Þó hiti hækkaði um 4 gráður á þessum svæðum myndi það ekki verða til þess að is myndi bráðna að nokkru marki , þar sem meðal - hitinn myndi haldast að mestu fyrir neðan frostmark engu að sfð - ur . Jafnvel má telja sennilegt að rakastig hækkaði og ylli það meiri og samfelldari snjókomu á þessum svæðum . ^ wHWv - IHMI IB60 IIWll IBHÚ l ..... i l'Jld ISiU ISill 1160 1970 StykklBhólmur 1846 - 1983 . Línuritið sýnir irlegan meðalhita f Stykkishólmi irin 1846 til 1983 . Athyglwvert er hve loftslag breytist skyndilega uppúr 1920 , og síðan í minna nxeli með kalirunum i sjöunda iratugnum . * w Basar Kvenfélagsins Heimaeyjar veröur í dag 11. nóv. kl. 14.00 aö Hallveigarstóöum . KSTRAR ÖRYGGI TÖLVUKERFA Þar sem tölvur eru notaðar til vinnslu og geymslu upplýs inga , er alltaf sú hætta fyrir hendi , að upplýsingar glatist , viljandi eða óviljandi . Þegar tölvunotkun er orðin jafn útbreidd og nú , verða því öryggismál og varðveisla upplýsinga æ mikilvægari . MARKMIÐ : Tilgangur námskeiðsins er að kenna rétta meðferð tölvu - búnaðar , og hvað þarf að varast og hvers ber að gæta við daglegan rekstur búnaðarins . Einnig verða kynntar helstu aðferðir til varnar hugsanlegu misferli . EFNI : Vélbúnaður : - Helstu óhöpp og varnir við þeim . - Algengar bilanir , og mannleg mistök . - Viðhald og skipulag þess . Hugbúnaður : - Bilanir , breytingar og frágangur hugbúnaðar . - Skjölun . - Afritataka , og varðveisla afrita . Öryggismál : - Innra öryggi tölvukerfisins . - Aðgreining starfa við tölvubúnaðinn . - Takmörkun aðgangs , og lykilorð . ÞÁTTTAKENDUR : Námskeiðið er ætlað öllum þeim stjórnendum , sem ábyrgð bera á rekstri tölvukerfisins , kerfisfræðingum sem starfa við tölvukerfi , ásamt endurskoðendum og öðrum sem hagsmuna eiga að gæta . Leiðbeinandi : Tryggvi Jónsson viðskiptafræð - ingur og löggiltur endurskoð - andi . Tryggvi Jónsson . við - skiptafræðingur , Myndamót h / f Rekstr - arörvoqi tölvukerfa . TÍMI — STAÐUR : 19. — 20. nóv. 1984 kl. 13.00 - 17.00 . Samtals 8 klst . Síðumúla 23 , 3. hæð . TILKYNNIO PÁTTTÖKU í SÍMA 82930 Ath. Starfsmenntunarsjóður starfsmannafélags Reykjavíkurborgar og Starfsmenntunarsjóður starfsmanna ríkisstofnana greiða þátttökugjald fyrir félaga sína á þessu námskeiði . Upplýsingar gefa skrifstofur viðkomandi félaga . STJÓRNUNARFÉIAG ivíSlANDS ISrSSío *