* * . Þriðjudagur 22. april 1980 13 Róið eins langt ef tir fiskinum og roðinu Um norræna vefnaðarlist Listvefnaöur nú á dögum er oröinn svo frábrugðinn þeim er maður hafði fyrir barnsaugum sinum . að Hkja má við efnisbylt - ingu höggmyndarlistarinnar , er notar nú auk marmara og kop - ars , þræði , eirvíra , krossvið , trédrumba , steinsteypu , kaðla múrsteina og nagla , meira en hin fornu efni , er notuð voru meðan þau verk urðu einkum til I steinsmiðjum , eöa tjávöru - verkstæðum . ef frá er skiiinn brenndur leir og góöir málmar . Norfænar konur hafa lengi saumað og ofið úr sér augun , og listfengi þeirra var mikil allt þar til áteiknaðar myndir og út - taldar úr mynsturfabrikkum meginlandsins náðu svo til allri stjórn á þessum annars frum - legu konum , og „ Blái drengur - inn og Hallarfrúin með vögg - una " voru komnðr ! annað hvert Uiis þar sem eftir voru einhver augu . Rósabeðin i stofupúðum á hundruðum heimila eru tii vitnis um það , ásamt öllum klukkustrengjunum . Stórsýning á hannyrðum . NORDISK TEXTILTRIENNAL 1979 - 80 opnaði fyrir rúmu ári i Gauta - borg og fór þaöan til Kaup mannahafnar , svo til Helsinki , Oslo , Þórshafnar og nú er hún i Reykjavlk , þar sem hUn , sbr. sýningarskrá , stendur til 4. mal næstkomandi . Norræna veflistarsýningin var stofnuð árið 1976 , og er hugsuð sem farandsýning og er ætlaðað greina frá þvi sem efst er & baugi I vefnaði , tauverk um , og öðru er gjört er Ur bandi , tuskum , eða efnum . Ef sýning þessi er borin sam - an við seinustu sýningu , hefur ekki oröið mjög ör þróun á' þessum árum , nema ef það væri I sjálfri handvinnunni , þvl þarna er að finna myndir er of - boðsleg vinna liggur I , svo jaðr - ar við að listamaðurinn gefi úr sér bæði augun . Aðrar mynd - ir haf a að baki aörar og öðruvisi vinnustundir , þar sem meira hefur verið lagt upp Ur hönnun , eða teikningu en saumaskap og vefnaði . Og f jölbreytnin er mik - il , þrátt fyrir að það séu tiltölu - lega fáar myndir sem hrófla við áður kunnum stefnum þessa listafólks . Vil ég þar nefna „ Heysátu " Maisa Turuen-Wilk lund.sem þó minnir kannski um of á Mackie Winsor , eða minimalisma , til að gefa henni hæstu einkunn fyrir frumleika , en þetta er svo indælt listaverk og haglega gjört , að það angar af sumri . Afamynd Ingalill Gullers , kallar Hka fram eitt - hvaö sömu ættar . Og þá má ekki gleyma „ fuglahræðum " Inghild Karlsen , sem bæði bera I sér ógn brúöunnar og seiðkvenna Shakespeares , og einhvern sjaldgæfan gaska . Ég veit ekki hvort viöeigandi er hér aö bera lof á islenskar myndir , því til þess eru oftar tækifæri , en verk Asgerðar Búa - dóttur eru að verða mikil stil - vopn fyrir vefnaðarlistina . Hvað er norrænn vefnaður ? Það vakti vonbrigði að aöeins ein mynd skyldi vera frá Fær - eyjum , en þar er sams konar fé og á Isíandi , og færeyska mynd - in er ekki á nógu góðum stað , þvi hún þarf fjarlægö . Jónas Guðmundsson MYNDLIST Skjaldarmerki Asgerðar Búadottur Heysáta Maisa Turuuen Wik - lund . Ein hugsun læðist aö manni á vefnaðarsýningunni á Kjarvals - stöðum , og hafði reyndar fylgt vefnaðarsýningum um dálitið lengra skeið , en það er hin af - markaöa staða listgreinarinn - ar . Veggtjöld voru áður hluti af húsbúnaöi , svipað og miöstöðv ar I husum nUna , en veggtjöld þeifra er meira máttu sin voru auðvitað ábUðarfyllri en hinna — „ Skrjáfaöi i skarlatstjöldum , skulfu kögur huldum völdum " yrkir Einar Benediktsson . ( Vonandi rétt eftir haft ) . Forn vefnaður , eins og hann er sýndur I bókum og söfnum , virðist greinast I tvo meginþætti mynstur og myndasögur . Við greinum bæði þessi form á norrænu veflietarsýningunni . Myndin „ Soweto " eftir Kjell Mardon Gunnvaldsen , er nUtímaUtgáfa af fornum póli - tiskum sögum i myndvefnaöi . „ Aamurusko " Irja Mikkola er af mynsturættinni ( Dæmi af handahtífi ) . Þó á hin forna greining ekki alfarið við lengur , aö þvl er virðist . Sum verkanna væri t.d. auðveldara að mala með ollu eða vatnslit . Vefnaðarlistin er þa komin út Ur veflistinni inn i málninguna , ef þannig má orða það , og maður spyr sig i' hjart - ans einlægni , hvernig á að varð veita heysátuna hennar Maisa ? Á að ryksuga hana og hella I hana eitri daglega til að drepa möl ? Mætti gera hana Ur kopar ? Þannig spyr maður sig . Þvi það er nefnilega talsvert atriði aðtaumyndun og garnmyndum , sé haldið utanvið önnur myndlistarsvið . Eiginleikar efnisins verða aö njóta sin I hverju verki , eiga þar einir heima . Við getum t.d. nefnt sumar af höggmyndum Sigurjóns ólafs - sonar . Hann heggur prófessor I stein . Steinninn veröur yndis - Stormur . lette Brönnujm legt verk , er ber i sér persónu fyrirmyndarinnar , en er samt áfram steinn i brimsöng i fjöru , eða ruðningi i jökulöldu . Marg - ar trjámyndir Sigurjóns eru á - fram rekaviður , þótt sporjárn og skaraxir hafi komist i tréö . Þannig á myndvefnaður og annar vefnaður lika að vera , eða halda sig . Efni og andi eiga að sameinast . Það er að minnsta kosti óþarfi að vera að prjóna olíumálverk , meðan nóg er af málningu i landinu . Konur með augu og fingur úr gulli eiga að gera annað , líka menn , sem fást við hannyrðir og vefnað . Annað er svo hitt , aö næst væri gaman aö fá hugmyndir um það , hvernig svona vefjar - list er ætluð heimilunum . A að ganga á svona finum teppum ? Þola þau mikið ljós ? En ég spyr af þvi að það virðist einfaldasti hlutur í heimi að skilja þaö , að venjulegar myndir eiga að vera uppi á vegg , og það væri vel þegiö ef ábendingar kæmu um það hvernig skarlatstjöldin á að nota i algengum ibúðum , en ekki er sagt eitt orð um það lengur og eigum viö þo orð eins og veggteppi , gólfteppi , rúm - teppi og gluggatjöld . Hvar á að hafa teppi ? 1 fátæktarbælum Suður-Ame - rfku hefi ég séö herbergjaskipan ákvarðaða meö dúkum og tepp - um , og reyndar sums staðar á Itallu Hka . Ofurlltil leiðsögn um varðveisluognotværi vel þegin , ef almenningi er þessi list ætluö til heimilisnota og bruks . Auðvitað gera allir sér grein fyrir þvi , að vefnaður , ofinn fyrir sýningar , sérstaklega , lýtur dálitið öðrum lögmálum en heimilisþorsta fyrir mynd - listarverk . Sagt var i Vestur - bænum , að maður ætti aö éta roðið af fiskinum , einfaldlega af því að róið var eins langt eftir roðinu og fiskinum . Þannig greining eftir notagildi virðist eiga við um myndvefnað , eða getur gert það . Effitt viröist t.d. að koma fyrir regnbogateppinu stdrahennar Yosi Anayanema I brunastöð þar sem eru turnar fyrir slöngur ( 13 metra langt ) , en til mikils yndisauka er þaö ó - neitanlega á sýningu . Jtínas Guðmundsson . Minning Helgi Ingvarsson fyrrverandi yfirlæknir á Vifilsstödum Helgi Ingvarsson , fyrrverandi yfirlæknir á Vifilsstöðum , er látinn , 83 ára aö aldri . Ungur gerðist hann aðstoðar - læknir við Heilsuhælið á Vffils - stöðum áriö 1922 , en yfir - læknir var hann þar frá 1939 til 1967 , þegar hann lét af störfum vegna aldurs . Var starfstimi hans á Vifilsstöðum samtals orðinn 45 ár . A þessu timabili og þá sérstaklega siðari árin náðist mikill árangur i lækningum berklaveikinnar með tilkomu nýrra lyfja , sem ullu gjörbreyt - ingu i þessum efnum . Óskin margþráða , sem allir biðu eftir , var orðin aö veruleika . Helgi Ingvarsson var gæfu - muður i öllum sinum störfum . hann var vinsællog hafði virðingu allra . Öskir hans og athafnir beindust allar i þá átt að verða öðrum aö liði . Þegar litið er yfir farinn veg og framfarir i heilbrigðismálum hér á landi , mun þess lengi verða minnst , hve stóran hlut Helgi Ingvarsson átti i þeim efnum . 1 lok heimsstyrjaldarinnar haföi Helgi forystu um endur - nýjun og uppbyggingu húsnæðis á Vifilsstöðum , en þá kreppti mjög aðum húsrými fyrir sjUklinga og starfsfólk . Þá voru á skömmum tima reistar sex nýjar byggingar auk ýmissa breytinga og endur - bóta á eldra hUsnæði . Þá var vinnudagur Helga oft æði langur , þegar hann hafði frumkvæði við uppbyggingu staöarins samhliöa erilssömu yfirlæknisstarfi . NU þegar Helgi Ingvarsson er allur , finn ég mig knuinn til að setja fram þökk mina til hans fyriryfir fjörtiu ára samstarf við Heilsuhælið á Vifilsstöðum . sam - starf sem aldrei bar skugga á , en fyrstu arin , sem ég starfaði á Vifilsstöðum , vorum við sambýlismenn i bUshusinu svo - nefnda , þar fæddust bóuu.i og uxu úr grasi sem einn stór syot - kinahópur , svo mikil og náin voru kynni fjölskyldna okkar . Slík vináttutengsl eru ómetan - leg og fyrir þau vil ég þakka . Eiginkonu og börnum Helga flyt ég samUöarkveðju mina og fjölskyldu minnar , þeirra er missirinn stærstur og sárastur . Björn Konráðsson . Ein úr fuglahræðufjölskyld - unni frá Inghild Karlsen . Eiginmaður minn og faöir okkar Gunnar Jónatansson Laugateig 17 fyrrv. formaður og ráðunautur BUnaðarsambands Snæf . og Hnappadalssýslu lést i Landsspitalanum aö morgni 19. april . Hildur Vigfúsdóttir , Anna Gunnarsdóttir , Óskar H. Gunnarsson , Vigfús Gunnarsson . Eiginmaður minn , Helgi Ingvarsson , fyrrum yfirlæknir á Vlfilsstööum , verður jarösunginn frá Dómkirkjunni þriöjud . 22. april kl. 13.30 . Þeún sem vildu minnast hans er bent á liknarstofnanir . Fyrir hönd barna okkar og annarra vandamanna Guðrún Lárusdóttir . Eiginkona mln , systir , móðir og tengdamóðir Ingibjörg Helgadóttir , Bauganesi 17 , Reykjavlk verður jarðsungin frá Fossvogskirkju miðvikudaginn 23. april kl. 10.30 . Einar Þorsteinsson , Oddný - Helgadtíttir , Markús A. Einarsson , Hanna S. Hálfdánardtíttir , Elin Einarsdtíttir , Þorsteinn Hjaltason , Sigrtður H. Einarsdottir , AOalsteinn Pétursson , Helga Þ. Einarsdóttir , Friðrik Þorsteinsson . Hjartans þakkir sendum viö þeim er sýndu okkur samUð og vinarhug vegna fráfalls Höllu Jónsdóttur frá Kollslæk . Aðstandendur . AlUðar þakkir sendum við starfsfólki SjUkrahUss HUsa - vfkur fyrir alla umönnun i veikindum sonar okkar og bróður Friðfinns Sigurðssonar , Rauðskriðu . Ennfremur öllum þeim fjölmörgu sem sendu okkur blóin og samUðarkveðjur til minningar um hinn látna . Guð blessi y.kkur öli . Hulda Kristjánsdtíttir , Sigurður Friðfinnsson og systkini hins látna .