um till. til þál . um samgönguáætlun fyrir árin 2003 – 2014 . Frá minni hluta samgöngunefndar . Minni hlutinn er fylgjandi þeirri stefnu að samgöngumál séu skipulögð sem samstæð heild í stað þeirrar tilhögunar sem áður var að líta á hvern hinna þriggja þátta samgangna sem afmarkaðar stærðir , skipulagslega og hagrænt . Þá er og fagnaðarefni að auknu fjármagni sé varið til þessa málaflokks á næstu 18 mánuðum og sérstaklega til vegaframkvæmda á Vestfjörðum og Norðausturlandi . Það ætti að vera forgangsverkefni að góður vegur með bundnu slitlagi komi um allar byggðir landsins . Minni hlutinn tekur undir flestar áherslur og breytingartillögur meiri hlutans og vísar til nefndarálits meiri hlutans hvað varðar tölur og sundurgreiningu fjármagns á einstök verk og verkþætti . Í þingsályktunartillögunum fyrir fjögurra ára og 12 ára samgönguáætlun er fjallað um „ markmið um hagkvæmni í uppbyggingu og rekstri samgangna “ og „ meðal aðgerða til að ná þessu markmiði verði “ : a . Leitað leiða til þess að nýta kosti markaðsaflanna við uppbyggingu og rekstur samgöngukerfisins . Í umsögn Byggðastofnunar um þessi atriði segir svo : „ Byggðastofnun leggur áherslu á að umrædd gjaldtaka vinni ekki gegn áðurnefndum byggðamarkmiðum , en stuðli að jafnræði óháðu búsetu . Þótt stefnt sé að markaðslausnum er ekki þar með sagt að beinar fjárhagslegar forsendur eigi þar að vera eini mælikvarðinn . Þar getur bæði þurft að taka til greina það sem á hagfræðimáli er nefnt almannahagsmunir ( public interest ) og ómælanlegir hagsmunir ( intangibles ) , en báðir þessir þættir liggja til grundvallar áðurnefndum byggðamarkmiðum og byggjast á góðu og notendavænu samgöngukerfi . Þessa þætti er erfitt að verðleggja eða reikna ávinning af þeim í peningum , og það er einungis á færi hins opinbera að gæta þessara hagsmuna . Mikilvægt er því að huga að þeim við hagkvæmnimat og gjaldtöku samgöngukerfisins . “ Tekið er heilshugar undir þessi varnaðarorð . Grunnnet samgöngukerfisins skal ná til allra byggðakjarna með u.þ.b. 100 íbúa eða fleiri og til þeirra staða sem eru mikilvægastir fyrir fiskveiðar , ferðamennsku og flutninga til og frá landinu . Nokkur byggðahverfi eru þó ekki tengd grunnneti samgangna , svo sem flugvellirnir á Gjögri og Vopnafirði en þangað er reglubundið áætlunarflug . Enn fremur er vegurinn norður Strandir í Árneshrepp ekki hluti grunnnetsins . Umferðaröryggismál . Varðandi fjármagn til einstakra framkvæmdaþátta telur minni hlutinn að verja hefði átt hærri hlut til öryggismála , svo sem breikkun einbreiðra brúa , og til að lagfæra sérstaka slysastaði eða svokallaða svarta bletti í vegakerfinu . Í því sambandi skal bent á að Alþingi hefur samþykkt sérstaka umferðaröryggisáætlun og gert ráð fyrir að sérstakur fjárlagaliður verði merktur henni . Umferðaröryggisáætluninni er hvergi gerð skil í fjármögnun samgönguáætlunarinnar . Sjálfbær þróun og Staðardagskrá 21 . Íslendingar hafa skuldbundið sig til að fylgja sjálfbærri þróun í samgöngum og hafa gengist undir alþjóðlegar skuldbindingar í þeim efnum og takmörkun á mengun frá samgöngum . Að mati minni hlutans skortir mikið á að þeim markmiðum sé fylgt . Má þar benda á áherslur sem settar eru í Staðradagskrá 21 . Þar er m.a hvatt til aukinna almenningssamgangna og bætt skilyrði fyrir umferð reiðhjóla og gangandi fólks . Þessa sést hvergi stað í samgönguáætluninni . Safn - og tengivegir . Framlög til safn - og tengivega , svokallaðra sveitavega , svo og styrkvega og ferðamannaleiða njóta ekki þess átaks sem annars er gert í vegmálum . Er það miður því að þörfin fyrir þessar vegabætur er afar brýn fyrir atvinnulíf og búsetu um hinar dreifðu byggðir . Almenningssamgöngur . Hlutur almenningssamgangna er afar rýr . Ekki er gerð grein fyrir því hvernig á að ná því markmiði að reglubundnar almenningssamgöngur skulu ná til allra þéttbýlisstaða með 200 íbúa eða fleiri . Í markmiðunum er tekið fram að ferðatími skuli ekki vera meiri en um 3½ klukkustund með bíl eða flugi til höfuðborgarsvæðisins , en ekkert er kveðið á um tíðni ferða sem hlýtur þó að skipta öllu máli fyrir þjónustustigið . Tekið er undir umsögn Reykjavíkurborgar þar sem segir : „ Mörkuð er stefna um að ríkið styðji frekar við almenningssamgöngur í þéttbýli en nú er og lagt til að teknar verði upp viðræður ríkis og sveitarfélaga í þessu sambandi . Þessari stefnumörkun er fagnað og er Reykjavíkurborg reiðubúin að hefja viðræður um þessa hluti . Í umfjöllun um almenningssamgöngur er þó ekki fjallað um annað en ferjur og flóabáta , áætlunarflug og sérleyfi á landi . Er löngu tímabært að ríkisvaldið komi myndarlega að uppbyggingu almenningssamgangna á höfuðborgarsvæðinu með það að markmiði að stórauka hlut þeirra og ráðstafi jafnframt fjármagni til þeirra í stað þess að beina því nær undantekningarlaust að hefðbundnum gatnagerðarframkvæmdum . “ Engin stefnumörkun liggur fyrir í almenningssamgöngum innan einstakra bæjarfélaga og byggðahverfa í landinu . Skiptar skoðanir . Skiptar skoðanir eru um réttlæti í úthlutun fjár til einstakra bæjarfélaga og landshluta . Vakin er athygli á athugasemd frá Akureyrarbæ um að ekki sé „ gert ráð fyrir neinum fjármunum í lagningu og / eða endurbætur umferðarmannvirkja ( þjóðvegir og tengd mannvirki ) á Akureyri næstu 12 ár . Til samanburðar þá er gert ráð fyrir í fyrirliggjandi áætlun að 21 milljarður kr. fari til sambærilegra verkefna á höfuðborgarsvæðinu . “ Samgöngur á sjó . Hvað varðar hlut hafnanna í samgönguáætluninni er gert ráð fyrir lækkun á framlagi ríkisins til hafnamála á síðari hluta tímabilsins . Hafnasamband sveitarfélaga bendir á að „ sú mikla lækkun sem gert er ráð fyrir milli fyrsta fjögurra ára tímabilsins annars vegar og þriðja tímabilsins hins vegar sé órökstudd og mundi hafa í för með sér afar alvarlegar afleiðingar fyrir fjölmargar hafnir og byggðarlög vítt og breitt um landið . “ Siglingar meðfram ströndum landsins verða alveg útundan í samgönguáætlun , sbr. umsögn Félags íslenskra skipstjórnarmanna . Fyrir þinginu liggur tillaga um strandsiglingar sem þingmenn Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs flytja og kveður á um að gerð verði „ úttekt á þjóðhagslegu gildi þess að hér við land séu öflugar strandsiglingar með sérstakri hliðsjón af umhverfis - og byggðaáhrifum , umferðaröryggi og öðru sem máli skiptir . “ Brýnt er að sú tillaga nái fram að ganga á þessu þingi . Lokaorð . Afar lítill tími gafst til þess innan samgöngunefndar að fjalla um tillöguna , stefnumörkun hennar og áherslur , forgangsröðun og fjárveitingar til einstakra þátta samgangna . Góðar samgöngur eru forsenda samkeppnishæfs atvinnulífs og búsetu vítt og breitt um landið . Minni hlutinn getur stutt flest verkefni áætlunarinnar og fjárveitingar sem lagðar eru til þeirra en hefði viljað sjá aðrar áherslur í samræmi við það sem rakið er hér að framan í nefndarálitinu . Umsögn Hafnasambands sveitarfélaga um tillögur til þingsályktunar um samgönguáætlun fyrir árin 2003 – 2014 og um fjögurra ára samgönguáætlun fyrir árin 2003 – 2006 . ( Reykjavík 25. febrúar 2003 . )