Miðflokknum varð til framdráttar í skoðanakönnunum að formaður hans og þingmenn völdu sér sess sem pólitískir uppnámsmenn . Þeim tókst að beina athygli frá hneykslinu sem þeir ollu á Klausturbarnum undir lok nóvember 2018 með því að markaðssetja sig á nýjan hátt í andstöðu við þriðja orkupakkann . Á árinu 2019 stofnuðu þeir til umræðna um pakkann í um 160 klukkustundir í sal alþingis . Þeim tókst að fá atkvæðagreiðslu um málið frestað frá byrjun júní 2019 til 2. september 2019 . Þá samþykktu þingmenn það með 46 atkvæðum gegn 13 . Sigmundur Davíð Gunnlaugsson flokksformaður hefur siglt á loftslagsmiðin eftir að hann tapaði orkupakkamálinu . Honum er líklega sama um efnislegu niðurstöðuna eftir að hafa nýtt sér pakkann til uppsláttar . Í loftslagsmálum eru ýmsar misvísandi skoðanir kynntar til sögunnar , allar sagðar studdar vísindalegum rökum . Sigmundur Davíð veðjar á málstað þeirra sem vilja frekar tala vandann niður en mála hann dökkum litum . Þegar vakið var máls á framgöngu Miðflokksmanna og fylgi þeirra í skoðanakönnunum á þann hátt að stuðningsmönnum mislíkaði , birtist þetta m.a. sem athugasemd á netinu : „ Ég ætla að kjósa Miðflokkinn í næstu kosningum . Miðflokkurinn áfram æðir eins og flóðbylgja hann er . Alla flokka aðra „ hræðir “ allt í fína sama er mér . “ Þarna helgar tilgangurinn meðalið . Markmiðið er að valda uppnámi , með hræðsluáróðri , og hagnast á því meðal kjósenda . Besta svarið við slíku stjórnmálastarfi er að efla lýðræðislegar umræður og miðlun þekkingar . Eftir að meirihluti alþingismanna áttaði sig á því 21. mars 2019 hvað fólst í þriðja orkupakkanum hefði verið rökrétt fyrir Miðflokksmenn og skoðanabræður þeirra að snúa sér að öðru . Þeir gerðu það ekki af því að þeim var sama um staðreyndir í málinu . Þeir ákváðu þess í stað að reisa rök sín á hártogunum um álit lögfræðinga . Málið var þeim kjörið tækifæri til að koma illu af stað og ýta undir sundrung , ekki aðeins milli flokka heldur einnig innan þeirra . Þar var Sjálfstæðisflokkurinn meginskotmarkið . Nutu Miðflokksmenn stuðnings áhrifamanna innan Sjálfstæðisflokksins og Morgunblaðsins . Hvorki fyrirtæki né hagsmunafylkingar börðust fyrir samþykkt orkupakkans . Þess vegna mátti valda uppnámi á stjórnmálavettvangi án þess að ögra einhverjum sérgreindum hópi kjósenda . Undir lokin fjaraði undan málefninu en þunginn jókst í áróðri um hvernig færi fyrir Sjálfstæðisflokknum yrði orkupakkinn samþykktur á þingi . Ríkisstjórnin stóð atlöguna af sér og einnig Sjálfstæðisflokkurinn . Þegar ákafast var að honum vegið minnkaði fylgi hans en tók síðan að vaxa að nýju . Þeir sem helst sóttu gegn forystumönnum Sjálfstæðisflokksins telja að minnkandi fylgi flokksins eigi að rekja til stefnu flokksins en ekki til áhrifamáttar þeirra sjálfra , andstæðinga hans í málinu . Logi Einarsson , formaður Samfylkingarinnar , lýsti stöðu Sjálfstæðisflokksins á þennan hátt á flokksstjórnarfundi laugardaginn 19. október 2019 : „ Í sögulegu samhengi eru stóru tíðindin í íslenskum stjórnmálum þessi : Flokkurinn sem var vanur að tróna yfir öllum hinum , á 20. öldinni – gerir það ekki lengur . Flokkurinn , sem var myndaður úr frjálslyndum armi og íhaldssömum armi , er ekki lengur fær um að veita forystu og takast á við þær breytingar sem blasa við okkur á 21. öldinni ; hann er klofinn – þvers og kruss . Frjálslyndi vængurinn brotnaði í Viðreisn og fjaðrir úr þeim íhaldssama reytast nú til Miðflokksins . Fálkanum er að fatast flugið og hann er ósköp ráðvilltur . Þetta eru stór tíðindi og aðrir flokkar þurfa að bregðast við . “ Fyrir þá sem fylgjast með stjórnmálum felast ekki ný tíðindi í þessari skilgreiningu Loga Einarssonar . Vorið 2016 stofnuðu samherjar Samfylkingarinnar í ESB-málum Viðreisn og hafa þeir síðan barist gegn Sjálfstæðisflokknum . Þar eru í fremstu röð Þorsteinn Pálsson , fyrrverandi formaður flokksins , og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir , fyrrverandi varaformaður Sjálfstæðisflokksins . Það munar um minni blóðtöku fyrir hvaða stjórnmálaflokk sem er . Orð Loga um stuðning fyrrverandi sjálfstæðismanna við Miðflokkinn eru einnig rétt . Í þingflokki Miðflokksins eiga fyrrverandi sjálfstæðismenn ítök . Ólafur Ísleifsson og Karl Gauti Hjaltason flutu inn á þing á fylgi Ingu Snæland í Fólki flokksins . Hún lítur nú á þá sem svikara við sig og málstaðinn sem þeir kynntu kjósendum . Þeir skelltu flokksdyrum Ingu á eftir sér og gengu í Miðflokkinn eftir fundinn á Klausturbarnum sem snerist einmitt um vistaskiptin . Bergþór Ólason reyndi árangurslaust fyrir sér í prófkjöri innan Sjálfstæðisflokksins á sínum tíma . Sigmundur Davíð gerði honum tilboð sem hann vildi ekki hafna . Morgunblaðið undir ritstjórn Davíðs Oddssonar , fyrrverandi formanns Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherra , snerist gegn þingflokki sjálfstæðismanna vegna þriðja orkupakkans . Í ritstjórnargreinum blaðsins er einnig vikið óvildarorðum að þeim sem telja aðildina að EES-samningnum skipta miklu . Ritstjórnarstefna blaðsins er að aðild að samningnum brjóti í bága við stjórnarskrána þrátt fyrir 25 ára farsæla veru á evrópska efnahagssvæðinu og 18 lögfræðiálit sem segja stjórnarskrána rúma aðildina . Síðustu álitin voru gefin árið 2019 . Heilbrigð skynsemi segir að fullyrðingar um stjórnarskrárbrot vegna EES standist ekki . Þess er engin þörf að hrófla við stjórnarskránni vegna aðildarinnar . Frá upphafi má kenna það við pólitískan fyrirslátt að breyta aðildinni í stjórnarskrárdeilur . Sagan sýnir að Íslendingar hafa fullt svigrúm til að nýta fullveldi sitt innan EES-samstarfsins . Þetta er samstarf til hagsbóta fyrir einstaklinga og mótast af tilliti til þeirra , borgara aðildarríkjanna ; tryggir þeim ný réttindi . Að ætla að ganga á þessi réttindi eftir 25 ára mótun þeirra í nafni fullveldis þjóðarinnar er einfaldlega öfugmæli . Morgunblaðið fagnaði aðildinni að EES í leiðara 13. janúar 1993 , daginn eftir að alþingi samþykkti lögin um EES-samninginn . Í leiðaranum er ekki minnst einu orði á vandamál vegna stjórnarskrárinnar . Honum lýkur á þennan veg : „ Alla þá þætti , sem hér hafa verið taldir upp , ber að sama brunni . Grundvallarhagsmunir Íslendinga á Evrópumarkaði eru tryggðir og efnahagslífi landsins gefinn aukinn kraftur . Með staðfestingu EES-samningsins ganga Íslendingar til samstarfs við aðrar þjóðir Vestur-Evrópu með fullri reisn . EES-samningurinn kemur í veg fyrir efnahagslega og pólitíska einangrun Íslands á evrópskum vettvangi og er varanleg lausn á samskiptum okkar við önnur Evrópuríki . Ef við kunnum að nýta okkur þau tækifæri , sem þessi mikilvægi milliríkjasamningur gefur okkur , opnar hann hlið að nýrri og farsælli framtíð . “ Réttmæti þessara orða er staðfest í nýbirtri 301 bls. skýrslu starfshóps sem utanríkisráðherra skipaði 30. ágúst 2018 til að gera úttekt á EES-samstarfinu . Skýrslan kom út 1. október 2019 og hefur síðar verið rædd víða , meðal annars á alþingi 15. október 2019 . Sama dag og þingumræðurnar fóru fram birtist leiðari í Morgunblaðinu vegna dóma Hæstaréttar Spánar yfir aðskilnaðarsinnum í Katalóníu . Inn í þann leiðara var skotið þessum orðum : „ Langhundshöfundar um EES-samninginn telja að það sé þegar búið með einhverjum dularfullum hætti að flytja lokaorðið í lagasetningu landsins til andlitslausra búrókrata í Brussel . Afgreiðsla Alþingis á orkupakkanum , sem verður því til eilífrar skammar , á að vera staðfesting á því . Hafi skýrsluhöfundar , það er utanríkisráðuneytið og þeir sem skrifa upp á skýrsluna , rétt fyrir sér fær samningurinn um EES ekki staðist gagnvart stjórnarskrá . “ Sem einn höfunda þessarar skýrslu og sá sem ber lokaábyrgð á efni hennar er mér skylt að bregðast við þessum orðum . Hvergi segir það í skýrslunni sem gert er að efnislegu gagnrýnisatriði í leiðaranum . Ályktun leiðarans er einfaldlega röng og einnig hitt að við sem sömdum skýrsluna höfum skrifað upp á eitthvað frá utanríkisráðuneytinu eða embættismönnum þess . Það á ekki við neitt að styðjast . Eins og áður sagði : 25 ára framkvæmd EES-samningsins og 18 lögfræðiálit ættu að duga til að sýna að stjórnarskrá lýðveldisins og EES-aðildin falla saman . Ekki þarf að hrófla við neinu í stjórnarskránni til að nýta tækifærin sem EES-aðildin veitir . Þetta er ein af meginniðurstöðum skýrslunnar . Hún ætti að auðvelda viðræður formanna stjórnmálaflokkanna um breytingar á stjórnarskránni . Lögfræðingar hafa velt öllum steinum vegna þessara mála í 25 ár , nú er komið að því að stjórnmálamenn taki af skarið . Ákvörðun um efni stjórnarskrárinnar er að lokum pólitísk en ekki lögfræðileg þótt lögfræðingar leggi sitt af mörkum til niðurstöðunnar og hefji síðan rökræður um hana . Kúvending Morgunblaðsins í afstöðunni til aðildarinnar að EES er aðeins eitt dæmið úr samtímastjórnmálum um umrótið sem nú ríkir í samskiptum ríkja . Við þessar aðstæður er nauðsynlegt fyrir öll ríki , ekki síst þau sem ekki ráða stefnu eða ferð alþjóðamála , að vera vel á vaktinni og fylgjast náið með öllum straumum . Í EES-skýrslunni er brugðið upp mynd af þróun alþjóðasamstarfs í viðskiptamálum allt frá því að Ísland varð lýðveldi fyrir 75 árum . Þar sést að án aðildarinnar að EFTA árið 1970 hefði Íslendingum ekki gefist tækifæri til þátttöku í samningaviðræðunum um EES sem hófust 1989 og lauk vorið 1992 . Öll önnur EFTA-ríki en Ísland reyndu við aðild að Evrópusambandinu á þessum misserum . Austurríkismönnum , Finnum og Svíum tókst að komast í ESB . Norðmenn felldu aðild að ESB í þjóðaratkvæðagreiðslu og sama gerðu Svisslendingar , sem höfnuðu bæði ESB og EES . Hefði verið látið reyna á ESB-aðild Íslands á þessum tíma hefði aðildin verið felld og einnig aðild að EES . Tortryggni í garð EESaðildarinnar var mikil á alþingi 1992 og 1993 , flokkar klofnuðu vegna hennar . Það var ekki fyrr en í skýrslu í mars árið 2007 sem lá fyrir svart á hvítu að allir þingflokkar lýstu ánægju með EES-aðildina . Þá gætti jafnframt áhuga á ESB-aðild innan Samfylkingar og Framsóknarflokksins . Eftir kosningar vorið 2007 myndaði Samfylkingin stjórn með Sjálfstæðisflokknum og þrýstingur á ESB-aðild jókst . Sjálfstæðisflokkurinn stóðst þennan þrýsting en ekki VG eftir stjórnarmyndun með Samfylkingu vorið 2009 sem leiddi til ESB-aðildarumsóknar í júlí 2009 . Viðræður um aðild sigldu í strand vegna sjávarútvegsmála árið 2011 og formlega var þeim frestað í janúar 2013 . Eftir kosningar þá um vorið mynduðu Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur stjórn sem afturkallaði ESB-aðildarumsóknina árið 2015 , sama ár og nýju skikki var komið á EES-samstarfið innan stjórnarráðsins . Stöðugleiki í EES-samstarfinu er ekki gefin stærð . Þessi upptalning hér að framan sýnir það . Skýrslan sem nú hefur birst ætti að auðvelda mönnum að sjá kosti og galla samstarfsins . Hún ætti einnig að auðvelda mönnum að átta sig á því að það er álíka ábyrgðarlaust að tala niður EES-samstarfið og gildi þess og aðildina að NATO og varnarsamstarfið við Bandaríkin . Vaxandi áhugi Bandaríkjastjórnar á norðurslóðamálum hefur birst á ýmsan hátt hér á landi á þessu ári . Mike Pompeo utanríkisráðherra sagði á blaðamannafundi í Hörpu 15. febrúar 2019 að Ísland yrði ekki lengur „ vanrækt “ . Í lok maí 2019 kom hingað hópur öldungadeildarþingmanna frá Bandaríkjunum . Mike Pence , varaforseti Bandaríkjanna , var hér 4. september 2019 og Rick Perry , orkumálaráðherra Bandaríkjanna , sótti að eigin frumkvæði Hringborð norðursins í Hörpu snemma í október 2019 . Þessar tíðu heimsóknir háttsettra bandarískra stjórnmálamanna til Íslands eftir margra ára hlé marka ákveðin þáttaskil . Ísland ber hærra innan bandaríska stjórnkerfisins en gert hefur árum saman . Það skýtur því skökku við að á sama tíma skuli Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir láta í ræðu og riti eins og Íslendingar þurfi að efast um að samstarf Íslendinga og Bandaríkjamanna standi á traustum grunni . Lætur hún sveiflur í Twitter-boðskap Donalds Trumps Bandaríkjaforseta ráða meiru um afstöðu sína en það sem unnt er að staðfesta með vísan til þess sem gerst hefur . Eftir átökin um þriðja orkupakkann er brýnt að leiða hugann að raunverulegu gildi EESsamstarfsins fyrir okkur Íslendinga . Það var í raun einstakt tækifæri að gera þann samning fyrir tæpum 30 árum . Hann hefur stuðlað að festu í utanríkismálum þjóðarinnar sem verja verður gegn uppnámsmönnum sem bjóða engan annan raunhæfan kost . Í ár eru 70 ár liðin frá því að Ísland varð eitt af stofnríkjum Atlantshafsbandalagsins ( NATO ) . Aðildin að því og tvíhliða varnarsamningurinn við Bandaríkin hafa reynst þjóðinni farsæl Að þessum tveimur hornsteinum utanríkisstefnunnar ber að hlúa , ekki síst á óvissutímum , einmitt þá er mest þörf á festu . Greinin birtist í hausthefti Þjóðmála , 3. tbl. 2019 . Hægt er að gerast áskrifandi að Þjóðmálum með því að senda tölvupóst á askrift@thjodmal.is eða skilaboð á facebook síðu ritsins . Ritið færst einnig í lausasölu í verslunum Pennans / Eymundsson .