Þau varnaðarorð að fjármálakerfið fari aftur fjandans til verði verðtrygging numin úr gildi , eru vinsæl á meðal verðtryggingarsinna . Slík varnaðarorð fela þó oftar en ekki í sér rangfærslur og órökstuddar klisjur . Í samantektinni hér að neðan er stiklað á algengsustu rangfærslunum sem sett hafa svip á umræðuna í gegnum tíðna . 1 . Verðtrygging er sanngjörn þar sem hún tryggir að þeir sem taka lán greiði raunvirði þeirra til baka Rangt . Þessi „ tryggingarþáttur “ er líklega einn mesti spuni Íslandssögunnar . Í núverandi mynd tryggir verðtryggingin mun fremur að þeir sem taka verðtryggðar krónur að láni , greiða þær að margfalt til baka , sé á annað borð einhver hreyfing á verðbólgunni - sem hefur verið venjan í þau rúmlega 30 ár sem þessi verðtrygging hefur verið við lýði . Það rétta í málinu er , að verðbætur eru lagðar við höfuðstól verðtryggðra lána í samræmi við breytinar á vísitölu neysluverðs . Við það þenst höfuðstóll út ásamt afborgun og verðbótum . Í raun myndar verðtryggingin jafn galið ástand og hér ríkti á árunum áður en henni var komið á fót . Eini munurinn er sá að í stað þess að verðbóglugróði myndist lántakandans megin eins og raunin var með sífellt verðminni afborgunum , þá hirða lánastofnanir nú margfalt hærri verðbólgugróða en þá þekktist nokkurn tímann , þökk sé verðbótafærslum við höfuðstól . 2 . Verðtrygging er nauðsynleg ráðstöfun í baráttunni gegn verðbólgunni Rangt . Ekki þarf annað en að líta til síendurtekinna verðbólguskeiða og verðbólguskota sem riðið hafa yfir íslensku þjóðina frá því verðtrygging var tekin upp í Ólafslögunum svonefndu árið 1979 . Allan 9. áratuginn geisaði hér verðbólga sem aldrei fyrr og náði verðbólgan þriggja stafa tölu um tíma , þrátt fyrir verðtrygguna . Það var svo ekki fyrr en með þjóðarsáttarsamningnum árið 1990 sem tókst að koma böndum yfir óðaverðbólguna , en hann byggðist á samkomulagi sem tókst með Samtökum atvinnulífsins ( þá Vinnuveitendasamband Íslands ) og ASÍ um launafrystingu . Launþegum var með öðrum orðum gert að „ greiða “ niður verðbólguna með umsömdum kjaraskerðingum . Verðtrygging kom þar hvergi nærri nema síður sé . 3 . Verðtrygging stuðlar að stöðugleika fjármálakerfisins Rangt . Sýnt hefur verið fram á að verðtryggingin stuðlar þvert á móti að óstöðugleika innan fjármálakerfisins , m.a. með samanburði á vaxtaþróun hér á landi og erlendis , þar sem verðtrygging þekkist ekki nema í afmörkuðum tilvikum og þá í nokkuð annarri útfærslu en hér á landi , s.s. á lánsfjármörkuðum fagfjárfesta . Einnig hefur verið fjallað um þá óæskilegu bjögun sem verðtryggingin hefur óhjákvæmilega í för með sér innan fjármálakerfisins . Allri verðbólgu - og gengistryggingaráhættu er veitt viðstöðulaust til lántakenda , sem ýtir undir áhættusækna fjármálastarfsemi og metnaðarlausari rekstur lánastofnana . Auk þess dregur verðtryggingin úr virkni vaxtaákvarðana Seðlabankans sem hagstjórnartækis , sem á þó að heita einn helsti hornsteinn peningamálastefnunnar og um leið hagstjórnar hér á landi . Fyrir vikið skila þessar ákvarðanir ekki tilætluðum árangri , hvort heldur ætlunin er að slá á þenslu ( öðru nafni verðbólgu ) eða samdrátt ( kreppu ) . Það segir sig síðan sjálft , að bíti helsta hagstjórnartækið illa út af verðtryggingunni , þá hlýtur að vera forgangsmál að losna við hana svo stuðla megi markvisst að auknum og varanlegri stöðugleika . Síðast en ekki fer þeim fjölgandi sem benda á innbyrðis tengsl vaxta og hagvaxtar , en í þeim felst að „ innstæðulausir “ vextir valda verðbólgu og þar með óstöðugleika . Það þýðir að verðtryggingin er í eðli sínu verðbólguhvetjandi , vegna þess að verðbætur eru í raun vextir sem leggjast á lán óháð hagvexti hverju sinni . Þessi viðkvæmu tengsl undirstrika einnig mikilvægi þess að vextir séu lágir á samdráttar - eða krepputímum eða innan þolmarka veikburða hagvaxtar . 4 . Verðtrygging er hagstæð fyrir lántakendur þar sem verðtryggðir raunvextir eru lægri en óverðtryggðir Þar sem enn hefur ekki tekist að sýna fram á , að vextir verðtryggðra íslenskra lána séu lægri en vextir sambærilegra óverðtryggðra lána erlendis , eða geri sig líklega til þess , stenst þessi fullryðing ekki í reynd . Þvert á móti eru raunvextir verðtryggðra íbúðalána hér á landi mun hærri en þekkist í nágrannalöndunum okkar . Því er hins vegar ekki að neita , að verðtryggingin ætti að þrýsta raunvaxtastiginu niður , vegna þess að hún dregur úr verðbólgu - og gengishættunni hjá lánveitandanum . Einhverra hluta vegna virðast svo einföld lögmál ekki gilda á íslenskum íbúðalánamarkaði , jafnvel ekki þó að öll áhættan sé lántakandans megin eins og tíðkast hér á landi . 5 . Verðtrygging er forsenda þess að sparifé landsmanna haldi verðgildi sínu Rangt . Eina raunhæfa trygging sparifjáreigenda er stöðugleiki , vel rekið fjármálakerfi og skynsöm hagstjórn . Ekkert fær því breytt , hvorki séríslenska verðtryggingin eða aðrar hagrænar hrossalækningar . Nú , þegar eitt versta verðbólguskeið síðustu áratuga stendur yfir , eru raunvextir innlánsreikninga neikvæðir . Það þýðir að þrátt fyrir verðtrygginguna rýrnar verðgildi sparifjárins okkar dag frá degi . Síðast en ekki síst , er helsti sparnaður þjóðarinnar , lífeyrisgreiðslur úr lífeyrissjóðunum okkar , ekki verðtryggður , þrátt fyrir lögbundna aðild allra launþega . Á því hafa landsmenn fengið að kenna ítrekað undanfarin ár , með skertum lífeyrisréttindum . Eins og sjá má , halda varnarræður verðtryggingarsinna ekki vatni . Þar með er þó ekki sagt að dómadagsspár þeirra séu alveg út í loftið . Afnám verðtryggingar felur í sér annað og meira en einfalt pennastrik , en að hér verði stórfellt hrun á hins vegar ekki við nein rök að styðjast . Þegar allt kemur til alls , hvað er svona eftirsóknarvert við kerfi sem fær að sögn ekki þrifist án verðtryggingar gjaldmiðilisins ? Sem veitir allri verðbólgu - og gengisáhættu til þeirra sem taka almenn verðtryggð íbúðalán ? Og hvers vegna er fjármálakerfið jafn einsett og raun ber vitni á þessa gölnu aðferðafræði , sem einskorðast við afleiðingar verðbólgunnar í stað þess að komast fyrir orsakir hennar ? Séu kostir og gallar verðtryggingarinnar vegnir og metnir blasir við , að því fyrr sem við losum þjóðfélagið úr viðjum hennar , þeim mun fyrr getum við hafist handa við að byggja upp heilbrigt fjármálakerfi , frumforsendu þess að hér geti þrifist velmegun og velferð til framtíðar . Vilji er allt sem þarf ásamt uppbyggilegri umræðu um það , hvernig verði sem best að afnámi verðtryggingar .