Hvers konar mælikvarði er kalíber í byssuhlaupum ? Orðið eða hugtakið kalíber sem slíkt er ekki mælikvarði á neitt en er gjarna notað um hlaupvídd skotvopna . Þannig getur kalíber skotvopns verið ákveðinn millimetrafjöldi eða tommubrot eftir því sem á við í hverju tilviki . Hlaup á byssu er einfaldlega rör úr stáli og er sá hluti byssunnar sem kúlan fer út um . Hlaupvíddin er þá innra þvermálið á þessu röri . Þegar átt er við skotvopn með riffluð hlaup ( sjá mynd 1 ) vandast málið því skornar eru spírallaga rákir í hlaup þeirra og mismunandi er hvort mælt er ofan í rifflurnar sem myndast eftir skurðinn eða milli landanna sem mynda upprunalegt bormál hlaupsins ( sjá mynd 2 ) . Mynd 1 . Á þessu rifflaða skriðdrekabyssuhlaupi , sem búið er að saga ofan af , sést greinilega að rákirnar ( rifflurnar ) fara í spíral . Þegar kúlu er skotið af byssu með riffluðu hlaupi pressast kúlan í gegnum hlaupið og skerast rifflurnar inn í kúluna . Við þetta byrjar kúlan að snúast um ferðastefnuás sinn , það er að segja kúlan fær ákveðinn spuna og flýgur við það stöðugar . Rifflar , skammbyssur og vélbyssur eru með riffluðu hlaupi og eru rákirnar í hlaupunum oftast fjórar til átta . Flestar fallbyssur hafa einnig riffluð hlaup en rákirnar eru mun grynnri og fleiri en hjá öðrum byssum til að ná sömu áhrifum . Hlaup á haglabyssum og sumum fallbyssum er slétt að innan . Rifflur hafa nefnilega engan tilgang í haglabyssum enda margar litlar kúlur í skothylki riffla . Sumar fallbyssur skjóta skeytum sem eru mun minni en hlaupvídd fallbyssunnar og eru þá uggar á sjálfu skeytinu sem koma snúningi á það . Mynd 2 . Þverskurður á byssuhlaupum . 1 ) Byssuhlaup sem er slétt að innan . Hlaupvíddin er innra þvermál byssuhlaupsins . 2 ) Rifflað byssuhlaup . A ) Hlaupvíddin mæld milli landanna . B ) Hlaupvíddin mæld milli rákanna . 3 ) Marghyrnt ( e. polygonal ) byssuhlaup . Það virkar á sama hátt og rifflað byssuhlaup . Mismunandi er hvaða hefðir gilda varðandi heiti skothylkisins sem notast í viðkomandi skotvopn . Ýmist er mælt í tommubrotum eða millimetrum eftir því hvort uppruni viðkomandi skothylkis er bandarískur eða evrópskur . Bandarískir framleiðendur láta oftast nægja hlaupvídd að viðbættu heiti framleiðanda , sjá dæmi 1 hér að neðan , en evrópskir setja oftast lengd hylkisins aftan við hlaupvídd og stundum nafn hönnuðar , sjá dæmi 2 . Dæmi 1 ( bandarískur framleiðandi ) : 308 Winchester . Bormál hlaupsins í þessu tilviki er 0,300 tommur en mælt ofan í rifflurnar er málið 0,308 tommur sem svarar til þvermáls kúlunnar . Viðkomandi hylki var markaðssett af Winchester árið 1952 . Dæmi 2 ( evrópskur framleiðandi ) : 7 x 64mm Brenneke . Bormál hlaupsins í þessu tilviki er 7 mm en mælt ofan í rifflurnar er 7,2 mm sem svarar til þvermáls kúlunnar . Viðkomandi hylki var markaðssett árið 1917 af Wilhelm Brenneke . Í haglabyssum er annað kerfi notað , svokallað Gauge-kerfi . Í því kerfi er eitt pund af blýi notað sem viðmið og búnar til ákveðið margar jafnstórar kúlur úr því ; því færri sem kúlurnar eru , því stærri verða þær . Algeng hlaupvídd er nr. 12 sem þá passar fyrir kúlu úr 1/12 af pundi af blýi . Hlaupvíddir nr. 16 og nr. 20 eru einnig mjög algengar og eru til byssur með hlaupvídd niður í nr. 4 . Hér gildir að því lægra sem númerið er því meiri er hlaupvíddin því kúlurnar eru stærri . Þessar algrófustu haglabyssur voru aðallega notaðar á tímum svartpúðurs en þegar reyklaust púður fór að ryðja sér til rúms minnkaði þörfin fyrir svo gróf hlaup . Mynd 3 . Stærsta fallbyssa heims á hjólum . Hlaupvíddin er 28 cm og hlauplengdin er 6,15 m eða 22 kalíber . Í fallbyssum er hugtakið kalíber bæði notað til að ákvarða hina eiginlegu hlaupvídd vopnsins og lengd hlaupsins . Fallbyssa með 120 mm hlaupvídd getur haft hlauplengd sem svarar til 50 kalíbera eða 6000 mm ( = 50 x 120 mm ) . Valdimar Sigurðsson er prófessor við viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík og forstöðumaður Rannsóknarseturs HR í markaðsfræði og neytendasálfræði . Rannsóknir Valdimars hafa einkum beinst að neytendahegðun og markaðssetningu á stafrænum miðlum og í verslunarumhverfi tengt matvælum og hollustu .