Brot úr tvísöngsbók frá um 1500 ( AM 687 b 4 to ) Brot úr tvísöngsbók frá um 1500 ( AM 687 b 4 to ) Tvísöngur er iðulega talinn með merkari tónlistarhefðum Íslendinga fyrr á öldum . Þó hefur fátt varðveist af slíkum lögum í handritum frá því fyrir siðaskipti . Handritsbrotið AM 687 b 4 to er með merkustu heimildum um slíkan söng þótt það sé smátt í sniðum , ekki nema tvö samföst blöð eða eitt tvinn í smáu broti , 16.8 x 11.4cm . Um eigendur bókarinnar upplýsir athugasemd sem rituð hefur verið undir neðsta nótnastrenginn á einni síðunni : „ Þessa tvísöngsbók á ég , Greipur Þorleifsson , ef skal órændur vera eftir minn föður , því hann sagðist hana engum gefið hafa síðast ég skildi við hann á Skerðingsstöðum og ég vissi að þeir Páll bróðir minn og Björn Jónsson höfðu þessa bók í láni . “ Greipur sá sem var svo mikið í mun að eigna sér tvísöngsbókina var prestur að Stað á Snæfjallaströnd um 1570 – 1600 og einnig Kirkjubóli í Langadal , og lést fyrir 1601 . Neðst á fyrstu síðunni stendur með hendi hans : „ Frá Guðrúnu Ögmundardóttur í Flatey 1707. “ Á blöðunum eru nótur að sex lögum og er ekkert þeirra að finna í öðrum íslenskum heimildum . Fimm laganna eru við trúarlega texta : tveir Maríusöngvar ( Ave dei genitrix og Ave virgo fulgida ) , tveir messusöngvar ( Credo in unum Deum , eða trúarjátningin , og Sanctus , eða „ Heilagur “ ) og stutt messutón fyrir þrjár raddir , Jube domine . Er það eina dæmið um þríradda söng af þessu tagi í íslenskum handritum . Sjötta lagið , Gaudent universi creature , er af öðrum toga , líflegur fagnaðarsöngur um komu vorsins . Í fjórum tilvikum af sex hefur reynst unnt að finna fyrirmyndir laga og / eða texta í erlendum heimildum . Ávallt er um að ræða bækur frá svipuðum tíma og AM 687 b 4 to og sýnir það að íslenski skrifarinn hefur verið með puttann á púlsinum og haft aðgang að nýju og vinsælu efni . Aðalrödd Sanctus-lagsins stendur í að minnsta kosti 40 erlendum handritum . Flest eru þau þýsk , ítölsk eða bæheimsk og rituð á árunum 1470 – 1505 . Lagið við Credo naut einnig vinsælda á meginlandinu um þetta leyti . Skrifari íslenska handritsins virðist hafa borið lítið skynbragð á að nótera lög í föstum takti . Þetta kemur ekki ávallt að sök enda eru fjögur laganna sléttsöngvar og þeir eru ekki hrynbundnir . Hugsanlega hefur handritið verið eins konar glósubók handa skrifaranum sjálfum . Vonandi hefur hann þá kunnað lögin betur en honum tókst að festa þau á blað . Þótt sumt í AM 687 b 4 to orki tvímælis frá skrifarans hendi eru blöðin merk heimild um tónlist á Íslandi í kaþólskum sið . Af þeim má ráða að nótnahandrit voru ekki einungis glæsigripir í eigu klaustra og kirkna . Þau gátu einnig verið af hversdagslegri toga , laus við prjál og ætluð til daglegs brúks . Þá sést af efnisvalinu að um aldamótin 1500 fylgdust íslenskir söngvarar fremur vel með tónlistarmálum sunnar í álfunni og fluttu hingað nýja músík sem var hérlendu söngfólki viðráðanleg .