16 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4 . JANUAR 1994 -H Nýárspredikun herra Olafs Skúlasonar biskups Straumar sjávar - straumur lífs Guðspjall : Lúkas 13 , 6 - 9 . Þjóð horfði mót sumri og vænti mikils . Beðið var eftir að fagna á Þingvöllum . Breytingar miklar voru að eiga sér stað . Svo miklar að fara þurfti aldir til baka í sögu þjóð - ar til að finna hliðstæðu . Og þegar numið var staðar við árið 1262 voru það hin neikvæðu formerki , sem minntu á sig . Þá var stundin einnig afdrifarík en þó helst til sam - anburðar um öfuga hliðstæðu . Og þjóðin fagnaði sumarið 1544 , svo ský drógu ekki úr gleði . Vindur - inn jók aðeins við dirfsku , og hug - móður og viljastyrkur fengu byr undir báða vængi . Þetta var fyrir fimmtíu árum . Spurt var , hvort velja skyldi algjört sjálfstæði eftir að fullveldi hafði verið viðurkennt á vonarlyftum degi árið 1918 , þótt enn skyldi konungi lotið sem fyrr . Og svo mikill meiri hluti vildi hafa eigin þjóðhöfðingja og byggi sá á íslandj , að ekki fór milli mála , hvers vænst var . Sjálfstæði fullvalda ríkis á öllum sviðum . Ábyrgt fyrir eigin ákvörð - unum . Engin þörf lengur að skjóta ágreiningsmálum til erlendra höfð - ingja , livort heldur konungs svo sem verið hafði eða til erkibiskups , sem fyrr hafði lengi verið iðkað . Sjálfstæð þjóð í straumum hafs á norðurslóðum , þar sem annars vegar valt elfur mikil frá Græn - landsjöklum og flæddi stríðar en stærstu fljót jarðar , og hins vegar hlýir straumar og vermandi , komn - ir enn lengra að frá sólbókuðum ströndum Mexíkó . Og réði um af - komu , hvorir straumar voru mátt - ugri og náðu fyrr að ströndum , sá kaldi og lífvana eða hinn hlýi og miðlandi . Og mátti ekki miklu skeika um afleiðingar og áhrif , að - eins lítið frávik frá hinu vanalega niður á við í kuldastigi og gróður visnaði og sjávard ^ r voru svipt vaxtarmöguleikum . Átti því þjóðin , hvort heldur var til lands eða sjáv - ar , allt undir því komið , að hitastig lækkaði ekki , svo drægi úr gras - sprettu og afli minnkaði . Það er engin furða , þótt íslend - ingar þurfi að þræða einstigi á ferli þjóðar , úr því svigrúm er svo lítið hjá þeim öflum náttúrunnar í sjáv - arbreiðu , að þurfa ekki einu sinni að kyssa strönd , heldur veldur miklu , já , sjálfsagt öllu , þótt í fjar - lægð renni straumar frá meginfljóti . Ekki hafa forfeður okkar þekkt þessar kenningar byggðar á stað - reyndum vísinda . Þeir horfðu í aðr - ar áttir og nýttu þekkingu geng - inna . Og leituðust við samanburð að búa sig undir hvort heldur gras - gjöfult sumar eða felli , hvort heldur var afla í bátskeljum , sem vart megnuðu meir að færa að landi , eða hokað var yfir færum án þess nokkurs væri vart . Þó leiðum við ekki títt hugann að þessum vanda , þegar örlög þjóð - ar eru annaðhvort hörmuð eða ágæti hampað . Það er frekar að skuld sé skellt á annað en breiður hafs . Þetta er líka eðlilegt og er sprottið af lærdómi sögunnar , þar sem einhverjir þurfa að hafa breiðu bökin og nú heimamenn , þar sem ekki gagnar lengur að leggja fæð á konungsráðgjafa eða jafnvel kon - ung sjálfan , hvað þá kórbræður og erkibiskupa . Og þó komumst við ekki hjá því að huga að þessum mjóu skilum í hafinu kringum okkur , er valda svo miklu um afkomu og þar með heill , sem við flest tengjum efnahag . Of sterkur strengur frá Grænlands - jöklum drepur flest í dróma , en hlý - indin frá vinsælum Golfstraumnum styrkja gróður og laða að fisk í ótrúlegum torfum . Við höfum lært að lúta þessu sem staðreyndir séu og þarf ekki hugsun vísindamanns til þess að kinka við slíku kolli . En ég hef títt velt því fyrir mér , hvort fleiri slík lögmál séu að verki í samfélagi okkar hér á íslandi og þannig meðal manna vítt um hana veröldina okkar bless - aða . Eða hvað er það , sem kallar fram grimmd , tortímingu , ótrúlegt hatur og níðingsverk ? Getur slíkt verið rakið til mismunandi áhrifa strauma , sem ekki aðeins gjálfra við sjávarstrendur , heldur hafa náð að sigla inn í höfuðkúpu og kæla hjartað ? Hvað veldur öllum þeim ósköpum , sem við lesum um í blöð - um , heyrum í útvarpsfréttum og lítum í sjónvarpi ? Það hefði þótt furðulegt atferli í sjávarplássinu , þar sem ég ólst upp , ef margir hefðu ráðist á einn , hvað þá hefði einhverjum dottið í hug að láta þann veg kné fylgja kviði að spörk afmynduðu andlit og skemmdu innviði varnarlauss manns . Og oftar en ekki herma fregnir , að árásarmenn hafi ekki einu sinni þekkt þann , sem svo var ógæfusamur að verða á leið þeirra , sem virðast hafa verið kældir allt niður til frystingar , svo að eðlileg hlýja nær ekki að milda geð og sýna veröld fulla af viðkvæmu fólki . Hörmungarsögu lít ég í ofbeldi i af þessum toga og allt annars eðlis en þegar menn vilja reyna á krafta og einn mætir öðrum og hinir horfa á , en leitast við að skilja sé of langt gengið . Getur það verið , að kaldir straumar hafi leikið of lengi um æskufólk , svo að manndómsárin bera ekki þau einkenni , sem við þráum að túlki mildi og hlýju og skilningsríkt viðmót ? Ekki straum - ar , sem við rekjum til fimbulkulda jöklanna , heldur til þeirra áhrifa , sem helst virðast nú móta huga , þar sem einskis er svifist til þess að ná fram sigri og engin bolabrögð eru of ljót til þess að sneiða hjá . Spurði ég hóp líkan þeim , sem ég hef verið að lýsa og kuldi hafði farið illa með og markað lífsferil , hvað helst mundi koma að gagni til að forða fleirum frá að feta þá slóð , sem hafði leitt þá í ógöngur og loks til innilokunar , þar sem ég vitjaði þeirra . Þeir töldu fortölur lítt gagna . Einnig frábáðu þeir sér prédikanir siðapostula og mundu engin áhrif hafa á þá , sem þannig væri komið fyrir . Ekki einu sinni þótt þeir sjálfir , sem ég ræddi þar við , mundu lýsa eigin örlögum og benda á gryfjur , sem þeir höfðu failið í án þess að sjá brýr til bjarg - ar . Nei , eitt og aðeins eitt töldu þessir menn , sem voru frá tvítugu og til fertugsaldurs , að mundi gagna þeim unglingum og börnum , sem framtíðin bíður . Og það væri , ef unnt mundi að veita heimilum það skjól og þann stuðning , að ekki væri hætta á því , að börn lentu á berangri og unglingar hættu að gera greinarmun á góðu og illu , voðaverkum og vinarþeli . Og er hér ekki einmitt komið að því , sem við erum beðin um að hugsa sérstaklega um núna við upphaf nýs árs og síðan að fylgja daga þess alla ? Heimilið , og enn á ný heimilið og leit leiða , sem helst tryggja farsæld þeirra , sem sömu veggir skýla og sama loft mætir auga þá litið er upp . Heimilið , sögðu þeir , sem lent höfðu í ógöngum , getur eitt orðið þeim til hjálpar , sem óviss framtíð kann að rugla svo , að villur bíði . Traust heimili , þar sem kærleikur mótar þel og stuðn - ingur er jafnsjálfsagður og að bera fram brauð með mjólkinni . En ekki sízt það heimili , þar sem fullorðnir eru börnum og unglingum sú fyrir - mynd að ekki þarf um að tala eða hafa uppi langar ræður með leið - beiningum og fortölum . Enda eru það forn og ný sannindi , að atferlið segir meir en þúsund orð . Og ég stend hér og flyt þjóð boð kirkju sinnar um stuðning og styrk . Og ekki mun vanþörf á , Þar sem það er svo ótrúlega margt í sarhfé - laginu , sem minnir á hafísstraum , sem kælir og gerir allt kyrkings - legt . Ofbeldi , hvar sem litið er , í kvikmyndum og inni í stofu manns , og breytir þá ekki öllu , þótt um - hverfið sé títt framandlegt á tjaldi og skjá . Það er harkan , tillitsleysið , græðgin og illskan , sem ískyggilega oft gefur tóninn fyrir ungviðið að Herra Ólafur Skúlason biskup íslands . dansa eftir sjálfu sér og sínum til mikils tjóns og þjóð allri til hryggð - ar . Kirkjan hefur glaðst yfir fjölda fólks í kirkjubekkjum á hátíðum , og er það vel . En minna áberandi kann það að vera , sem laðað hefur fjölskyldur til helgra tíða , en það er það starf safnaða og kirkjunnar allrar , sem er undirstaða skiinings á eigin lífi og þeirri köllun , sem hver kristinn maður þarf að gera sér grein fyrir . Boðið er upp á bænastundir og friðarmót oft um heilagt sakramenti í hádeginu , fræðslustundir og leshringi , þar sem Biblían er skoðuð , lesin og skýrð og ýmislegt boðið fram , sem við lítum annars án þess að beina hugsun að , svo sem margt í helgi - siðum og háttemi kirkjunnar . Og síst skyldi tónlistin vanmetin , svo ríkulega hefur hún miðlað , með hljóðfæraslætti og söng einstakl - inga sem kóra , bæði fullorðinna og barna . Allt þetta hefur verið styrkt með þeirri eflingu safnaðarstarfs , sem kirkjan vill gefa þjóðinni í af - mælisgjöf árin þessi til aldamóta og beri síðan ríkulegan ávöxt hjá þeim kynslóðum , sem við eigum að vera að búa í haginn fyrir . Og kirkjan kallar til þín , og kirkj - an réttir út hönd sína og minnir þar á fyrirmynd frá Betlehem , þar sem barnið lá og fékk þá umönnun sinna nánustu , sem gerði ár í Nazaret gjöful fyrir framtíðarstarf í Guðsríkinu . Kirkjan kallar nafn Krists , ekki í síbylju endurtekning - arinnar , heldur í þeim ferskleika , sem hver og einn á að skilja og þarf að greina , að er nýr fyrir þann , sem heyrir og að er beint . „ Sjá , eg gjöri alla hluti nýja " , er hið mikla fyrirheit , og felst ekki í því , að hinu gamla sé kastað og einskis metið , heldur að hverjum og einum er það nýtt , sem honum er boðið , nýr sann - leikur fyrir hann eða hana , ný gjöf , sem rakin er til Betlehem fæðingar - innar , Nazaret uppvaxtarins í góðu skjóli trúaðs heimilis og loks til Jerúsalem með sína Golgatahæð og átti að vera tákn hins tilgangslausa ósigurs , er líf er dæmt til dauða , en varð sigurtákn allra , sem líta hinn upprisna og sjá í hendi hans framtíð , er karpi lýkur , ofbeldi hverfur og hatur víkur fyrir áhrifum hins græðandi kærleika . Þekkir kynslóð okkar þessar gjafir ? Hefur þetta einkennt árin fimmtíu frá fyrirheiti hinnar stóru stundar við algjört frelsi sjálfstæðs lýðveldis ? Eru það myndir frá þeim vonarríka degi ríkulegra fyrirheita , sem yið sjáum og gatan túlkar , bruggið byrlar og limlestingar lýsa ? Nei , og aftur nei , annars var vænst en ofbeldis , aðrar voru vonir en að straumar eiturs lömuðu huga og spilltu veruleikaskyni . Framsækin æska átti að fylgja í fótspor leið - toga og gera daga enn betri , enn gjafmildari , svo að engan skorti og enginn færi á mis við það , sem best tryggir farsæld . Það var að vísu ekki fíkjutré , sem foringjar þjóðar gróðursettu á Þing - völlum fyrsta dag lýðveldis , en Lúk - as segir frá mánni , sem gróðursetti slíkt tré og má líkja við lýðveldið ísland . Aftur og aftur á tíma upp - skeru leitaði hann ávaxta en án árangurs . Tréð óx , tréð stóð í vín - garði og var ekki fellt , en það fund - ust engir ávextir , sem réttlættu gróðursetningu , vöxt og vonir . Og árin urðu þrjú , þá brast þolinmæði , nú skyldi tréð höggvið og annað gróðursett í þess stað . En fyrir for - mæli umsjónarmanns víngarðsins fékk tréð enn einn frest , og nú skyldi allt reynt til að tryggja ávexti , losað um gróðurmold og áburður borinn að . Allt skyldi gert , sem í mannlegu valdi stæði til að tryggja ávöxt . En yrðu enn von - brigði þá leitað skyldi fíkju , var ekki eftir neinu að bíða : Tréð skyldi fellt . Það er engin furða , þótt kirkjan velji þessa dæmisögu fyrir söfnuð að hugsa um við upphaf árs , og þó er enn ríkulegri ástæða nú , er við skoðum ekki aðeins liðið ár , við - burði þess og framlag okkar sjálfra eða skort á slíku , heldur tíma allt frá vonarríkum sumardegi 1944 . Hlýtur ekki áleitin spurning að krefjast svars : „ Höfum við gengið til góðs , götuna fram eftir veg ? " Gott að hver spyrji sig og þó enn heilladrýgra , ef svar er lagt að framtíð og um það spurt , hvernig hagnýta skuli nýtt tækifæri á nýju ári og nýjum árum , uns svo er kom - ið við aldamót , að ekki eru það árin fimmtíu ein , sem skoðuð eru , og ekki einungis hundruð ára , held - ur þúsund ár . Ekki frá því byggð var fest á þessu landi , sem um leika sjávarstrengir og ráða farsæld , heldur frá því sá rótarkvistur var gróðursettur , sem á viðmiðun langt í frá , en er þó ævinlega nærri . Jes - ús Kristur átti sér heimili og kall - aði bæ sinn og svo land allt . En hann helgar sér hvert það land , þar sem nafn hans er boðað , trú á hann er ræktuð og ávextir bornir fram í samspili kærleika , þar sem einn styður annan , en fellir ekki eða meiðir . Straumur Krists í kirkju hans laðar til hinna góðu verka en varar við hinum . Nýtt ár er hafið . Hvað skyldi það færa okkur ? Nei , er ekki villa í spurningu ? Er ekki eðlilegra , að hver spyrji sig , hvað hann vilji færa ? Þeim sem næst standa og er dýr - mætast , en í gegnum heimilið þjóð - inni allri svo heimur megi vel af læra og við miða . Tré er gróðursett , kristni á ís - landi . Leika straumár um land , annar kaldur og eyðandi , hinn mild - ur og gefandi . Og eru þó fleiri straumar , sem berjast um áhrif . Ég minni á þann , sem ég þekki bestan : Áhrifin frá Kristi , straum - inn í kirkju hans . Og sú er bæn mín með blessunaróskum á fyrsta degi ársins , að heimili öll megi vel þiggja og farsællega nýta , svo að færri lendi í villum og vegleysum , en feti hiklaust gömlu götuna , ham - ingjuleiðina , sem leiðir til lífs í skjóli Jesú Krists . Gleðilegt nýtt ár . Ég bið íslend - ingum öllum farsældar á afmælis - ári . Gleðilegt nýtt ár í Jesú nafni . Amen . Kennsla hefst miövikud . 12. jan . Framhaldsnemar mætí á sömu tímum ogfyrirjól . , . A > ^ 7 Ballettskóli Eddu ^ Scheving Skúlatúni 4 Meðlimur í Félagi íslenskra listdansara . Innritun og uppl. í síma 38360 . Aftiending skírteina í skðlanum Þriðjud. ll.ian. fiáW . 17 - 18 .