Á sunnudaginn verða sjö ár liðin frá því að íslenskir kjósendur samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu að leggja tillögur stjórnlagaráðs til grundvallar nýrri stjórnarskrá . Síðan hefur lítið þokast . „ Þetta er stærsta og mikilvægasta spurningin , sem mætti líka endurorða með eftirfarandi hætti : Er í alvörunni lýðræði á Íslandi ? “ segir Katrín Oddsdóttir , lögfræðingur og formaður Stjórnarskrárfélagsins , spurð að því af hverju Íslendingar séu ekki búnir að eignast nýja stjórnarskrá . Á sunnudaginn verða sjö ár liðin frá því að kjósendur samþykktu með 65% greiddra atkvæða að leggja tillögur stjórnlagaráðs til grundvallar nýrri stjórnarskrá . Katrín sem átti sæti í stjórnlagaráði segir ótrúlegt að þjóðin sitji enn uppi með „ gamalt konungsplagg “ og kallar viðleitni stjórnvalda til endurskoðunar í áföngum „ vonlausan bútasaum “ . „ Það er mjög sorglegt að við séum í þessari stöðu , “ segir Katrín . „ Það var eindreginn vilji hjá þeim kjósendum sem mættu að leggja nýja stjórnarskrá til grundvallar . En það eina sem þingið gerir , og það skiptir greinilega ekki öllu máli hver er við völd , er að skipa einhverja nefnd innan þingsins til að vinna í einhverjum afmörkuðum ákvæðum , eins og þau eigi bara þennan rétt sjálf . Það er grundvallarmisskilningur , því í stjórnskipunarrétti þá er það þjóðin sem er stjórnarskrárgjafinn . Þetta er eitthvað sem Alþingi hefur ekki meðtekið en ég held að smám saman sé þetta að breytast og að takmarkinu verði náð . “ Katrín segir seinagang stjórnmálanna m.a. mega rekja til stórra hagsmunamála . „ Sjálfstæðisflokkurinn hefur kannski beitt sér mest gegn þessu og ég held að ástæðan fyrir því sé að þar á bæ sé fólk ekki spennt fyrir því að fá almennilegt auðlindaákvæði í stjórnarskrána , þar sem tryggt er að þjóðin fái arðinn af auðlindinni í sinn vasa en ekki útvaldir aðilar . Svo held ég líka að það sé tregða hjá stjórnvöldum að jafna vægi atkvæða , sem er mikið mannréttindamál . “ Katrín segir því máli oft slegið upp sem ágreiningsmáli milli höfuðborgarsvæðisins og landsbyggðarinnar en í raun snúist andstaðan um hagsmuni ákveðinna flokka , sem hún nafngreinir ekki . „ Það gagnast ekkert að spyrja fólk hvað það vill ef fólk hefur enga vissu fyrir því að það sé farið eftir því sem það segir “ Katrín segir þá stjórnarskrá sem stjórnlagaráð hafi komið sér saman um þá lýðræðislegustu í heimi og gefur lítið fyrir yfirlýsingar Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra , sem skrifaði grein í vikunni þar sem hún talaði um heildarendurskoðun stjórnarskrárinnar á tveimur kjörtímabilum , í samráði við almenning . „ Það gagnast ekkert að spyrja fólk hvað það vill ef fólk hefur enga vissu fyrir því að það sé farið eftir því sem það segir , “ bendir Katrín á . Hún segir aðgerðarleysi stjórnmálanna gagnvart niðurstöðum þjóðaratkvæðagreiðslunnar ekki til þess fallið að auka traust almennings . „ Þegar stjórnlagaráð fékk þetta verkefni að skrifa nýja stjórnarskrá þá var það bara alls konar fólk úr öllum áttum sem fékk eitt afmarkað verkefni og átti engra hagsmuna að gæta . Þannig myndaðist allt öðruvísi andrúmsloft í hópnum og að allir þessir 25 einstaklingar , með gríðarlega ólíkar skoðanir og bakgrunn , hafi sammælst um þessa stjórnarskrá í heild sinni er algjört kraftaverk . Og í því er stóra málamiðlunin fólgin , “ segir hún . Allar hugmyndir sem komið hafi fram á Alþingi í kjölfarið um endurbætur á stjórnarskránni hafi verið útþynntar útgáfur af drögum stjórnlagaráðs . „ Það er verið að reyna að ná þverpólitískri samstöðu um ákveðin grundvallaratriði í stjórnarskránni og af því að flokkarnir hafa mismunandi hagsmuni að leiðarljósi er hætt við að þetta verði lægsti samnefnari , “ segir Katrín . Úr verði einhvers konar „ miðjumoð “ . „ Það er ekkert sama hvernig auðlindaákvæði við fáum , “ segir hún sem dæmi . „ Við þurfum að fá auðlindaákvæði sem virkar , þannig að hagsmunir þjóðarinnar ráði för en ekki einhverra þröngra hagsmunahópa . “ Þá nefnir hún einnig náttúruvernd , sem sé stærsta hagsmunamálið í dag . „ Það hefur verið háð stríð um náttúru Íslands í áratugi og stóriðjan hefur alltaf sigrað , “ segir hún .