Fjölmiðlarýnir fjallar um blöðin og Samherja annars vegar og hins vegar Ríkisútvarpið , múrinn og börn . Það er of snemmt að fara yfir mál málanna , Namibíuútgerð Samherja , þar er sagan ekki öll sögð ennþá og svo verður fjölmiðlarýnir að játa að hann er enn að fara yfir geipilega víðfeðma umfjöllun Stundarinnar . Þar er margt vel gert til þess að skýra flókið mál með skýringarmyndum og þess háttar , en hins vegar er textaflóðið þvílíkt , að það er afar erfitt fyrir lesendur að ná utan um málið . Auðvitað er freistandi fyrir blaðamann í svo flóknu máli að segja ýtarlega frá öllum flötum þess , en þar má ritstjóri ekki sýna neina linkind . Um efnið verður að búa þannig að það sé aðgengilegt og auðskilið fyrir lesendur . Þar gildir hið gamalkunna að magn jafngildir ekki gæðum . Fjölmiðlarýnir staldrar einnig örlítið við samstarf Ríkisútvarpsins ( RÚV ) og Stundarinnar . Sum mál geta teygt sig milli landa og verið svo umfangsmikil að samvinna fjölmiðla er æskileg og jafnvel óhjákvæmileg , en það er þá yfirleitt milli miðla í mismunandi löndum , ekki miðla á sama markaði . Það er ekkert óeðlilegt við það þó það sé óvanalegt , nema þá að mönnum þyki það ekki fara saman við eðli ríkisfjölmiðilsins og lagaramma . Það er auðvelt að ímynda sér hvernig það gæti rekist á við lögbundna hlutleysisskyldu RÚV , sjálfstæði fréttastofu og þar fram eftir götum , en kannski er ekki síður rétt að gefa rekstrarhliðinni gaum . Slíkt samstarf getur haft margvíslegan ávinning í för með sér , mikið til gagnkvæman auðvitað , en ekki allan . Þannig blasir við að Stundin hefur alveg örugglega notið þeirrar kynningar sem málið og meginefni blaðsins fengu í Kveik RÚV , en á hinn bóginn skiptir það engu fyrir útbreiðslu eða tekjur RÚV hvort Stundin fjallaði líka um málið eða ekki . Þann mun má meta til fjár . Ekki er heldur að efa að einhverjir aðrir miðlar kynnu að þykja þeir afskiptir að þessu leyti . Eitt enn um þetta , sem er að ekki voru nema nokkrar mínútur liðnar frá lokum þáttar Kveiks , þegar fyrstu riddarar samfélagsmiðlanna geystust fram á völlinn og spurðu með þjósti hvenær ærandi þögn Morgunblaðsins myndi eiginlega linna . Í gær færðust þeir enn í aukana , birtu myndir af forsíðum Mogga og Fréttablaðs , og fundu að því að málið hefði aðeins fengið eindálk á forsíðu Morgunblaðsins en ekki staf á forsíðu Fréttablaðsins . Þeir sem hæst töluðu á þessum nótum voru fæstir ókunnugir fjölmiðlum , en gagnrýnin er þá aðeins enn óréttmætari fyrir vikið . Þarna voru nýkomnar fréttir , sem Kveikur og Stundin höfðu unnið að mánuðum saman með einkaaðgangi að aðalheimildarmanni og miklu gagnasafni . Hvorugt dagblaðanna hafði því mikið ráðrúm eða svigrúm til þess að ná utan um málið , hvað þá að finna á því nýja fleti . Þetta er óöfundsverð aðstaða fyrir hvaða fjölmiðil sem er , að vita af frétt en „ eiga “ hana ekki sjálfur . Og hvað er þá til ráða , að segja fréttir af því að aðrir miðlar hafi flutt fréttir ? Það getur verið óhjákvæmilegt , en það er þá líka skiljanlegt að þeir geri ekki meira úr þeim fréttum en nauðsynlegt er . Blöðin voru auðvitað í enn þrengri stöðu en ella fyrir það að þarna var komið fram á kvöld , búið að „ loka “ Fréttablaðinu , þ.e.a.s. ganga frá öllum síðum til prentunar , en aðeins ein síða opin í Morgunblaðinu , sæmilega laus til ráðstöfunar . — Það var því úr litlu að moða , lítið rými og enginn tími til stefnu . Morgunblaðið náði þó að koma þessum eindálki á forsíðuna og ryðja hálfa síðu 2 undir fréttir af málinu . Það var vel af sér vikið og ber síður en svo vott um áhugaleysi . Fréttablaðið var enn aðþrengdara , en náði samt að henda út eindálki á síðu 2 og skrifa frétt um þetta inn í plássið , augljóslega í miklum flýti . Það er vandséð að dagblöðin hefðu getað gert miklu betur í stöðunni . Um þessar mundir eru 30 ár liðin frá því að Múrinn féll , þjóðir Miðog Austur-Evrópu losnuðu undan oki Sovétríkjanna , sem sjálf féllu þremur árum síðar . Fjölmiðlar hafa getið þess með ýmsum hætti , flest ágætlega gert , þó ekki hefði sakað að hafa með meira sögulegt samhengi . Sérstaklega þá kannski áhrifin á heimspólitíkina , sem enn eru að koma í ljós . Þetta var þó ekki allt jafn vel gert . Í húsi Ríkisútvarpsins eru margar vistarverur og þar á meðal eru sérstakar fréttir ætlaðar börnum . Það er vandi að segja allar fréttir , svo vel sé , að gæta þess að greina aðalatriði frá aukaatriðum , segja svo skýrt frá að hver skilji og segja satt og rétt frá . Að segja börnum fréttir er ekki minni vandi , því þar má síður gera ráð fyrir bakgrunnsþekkingu , þar er ekki unnt að treysta jafn vel á ályktunarhæfni hlustendanna og svo eru börn auðvitað næmari fyrir innrætingu , sem kallar á að stíga þarf sérlega varlega til jarðar . Þetta er ekki vandalaust á góðum degi , en hálfu erfiðara þegar um pólitísk álitaefni er að ræða . Enn frekar auðvitað ef pólitíkin er að þvælast fyrir umsjónarfólkinu , eins og kom svo einkennilega á daginn í Stundarskaupinu 2015 , þar sem höfð var uppi fráleit ádeila á forystumenn þáverandi ríkisstjórnar , bæði með ósæmilegum skotum og pólitískri innrætingu um að þeim þætti ekkert skemmtilegra en að leggja heilbrigðiskerfið og RÚV í rúst . En nú var komið að Múrnum , Berlín og Kalda stríðinu . Þar sagði m.a. : „ … árið 1961 var reistur múr til að aðgreina borgarhlutana . Það var líka gert til að koma í veg fyrir að fólk flyttist á milli , aðallega frá austri til vesturs . “ Það er einmitt það . Það var bara reistur múr , svona til aðgreiningar , án þess að fram komi hver reisti hann . Og svo hafði hann þessa frábæru aukagetu að koma í veg fyrir óhóflega húsflutninga ! — Þetta er í besta falli óboðlegt bull . Mögulega eitthvað verra . Það er þó ekki ómögulegt að þetta hafi bara verið svona kauðskt , en þá samt sem áður vegna afstöðu þess sem samdi þvaðrið . RÚV er þó ekki eitt um slíkt . Í lok liðins mánuðar bárust þannig fregnir af því að Abu Bakr al-Baghdadi , leiðtogi dauðaköltsins ISIS , hefði sprengt sig og tvö börn sín í tætlur í Sýrlandi fremur en að falla bandarískum sérsveitarmönnum í hendur . Í eins konar minningargrein í Washington Post þótti hins vegar best fara á því að upplýsa lesendur um það í fyrirsögn að hann hefði verið nægjusamur guðfræðingur ( e. austere religious scholar ) . Þetta þótti mörgum að vonum vera sérkennileg lýsing og uppskar blaðið nokkra gagnrýni fyrir , en aðallega var þó hæðst að því . Á Twitter varð þannig vinsælt sport að semja samsvarandi fyrirsagnir um hin og þessi illmenni sögunnar : Adolf Hitler , mælskur ættfræðigrúskari og dýravinur , fellur frá ; Jósef Stalín , umbótamaður í refsirétti og stjórnarskrárgjafi , bráðkvaddur ; Osama bin Laden , verkfræðingur og 23 barna faðir , fær skjótt andlát ; Pablo Escobar , baráttumaður fyrir skaðaminnkun , andaðist eftir ágreining við lögreglu . Washington Post sá að sér áður en dagur rann og breytti fyrirsögninni þannig að fram kom að hann hefði verið ofstækisfullur leiðtogi ISIS . Auðvitað eiga fréttamiðlar að forðast gildishlaðnar lýsingar , en þeir mega ekki vera feimnir við að segja sannleikann um fólk . Það er þannig óþarfi að segja fólki frá því að Hitler hafi verið einstakt ómenni , en það á ekki heldur að fara eitthvað í kringum það að hann var þriðji mesti fjöldamorðingi sögunnar . Nei , það er einmitt nauðsynlegt að það komi fram . Það er kannski frekar skrýtið að í fjölmiðlaumfjöllun þar sem Stalín ber á góma er iðulega vikið að harðstjórn hans almennum orðum en sjaldnast tínt til að hann hafi murkað lífið úr talsvert fleiri milljónum en Hitler . Og hvað þá um Maó formann , sem hafði 50 - 60 milljónir mannslíf á samviskunni ? Á það er svo að segja aldrei minnst . Nú orðið er það sjálfsagt mest vegna þess að það er hinn viðtekni söguþráður og tugmilljónirnar þöglu gleymast skjótt . Á sínum tíma var það hins vegar örugglega vegna þess að mörgum vinstrimönnum þótti af ýmsum ástæðum erfitt að minnast á þetta , en um illsku Hitlers voru allir sammála . En varla á það við lengur ? Og fjölmiðlar eiga vitaskuld enn síður að vera feimnir við að segja þennan hræðilega sannleika .