Kristinn Haukur Guðnason skrifar 28. nóvember 2019 06:59 Ferðamönnum fjölgar í Landmannalaugum líkt og gerist annars staðar í Friðlandi að Fjallabaki . Fréttablaðið / Stefán Kristján Jónasson jarðfræðingur heldur erindi í dag hjá Náttúrufræðistofnun um merkar jarðminjar á Torfajökulssvæðinu , en svæðið er eitt af þeim sem gætu endað á Heimsminjaskrá UNESCO . Myndi það ná yfir stórt svæði sem kallast Friðland að Fjallabaki og Landmannalaugar tilheyra meðal annars , en það þyrfti að útvíkka það til vesturs , suðurs og austurs . „ Að komast á Heimsminjaskrána hefur mikla þýðingu , til dæmis til að vekja athygli á staðnum . Fólk kemur frá öllum heimshornum til að heimsækja þessa staði , “ segir Kristján . „ Einnig er þetta talsverð vernd fyrir svæðið því um þetta gilda stífar reglur . “ Þá telur hann að fræðasamfélagið myndi einnig njóta góðs af , enda myndi rannsóknum á svæðinu fjölga . Kristján nefnir fjögur atriði sem litið er til sem ástæður fyrir því að Torfajökulssvæðið geti komist á Heimsminjaskrána . Eitt af því er óviðjafnanleg náttúrufegurð en landslagið á svæðinu er einstaklega litríkt og á því fjölbreytt landform . Þá eru þarna jarðminjar , einstakar á heimsvísu . Torfajökulseldstöðin sjálf er að mestu leyti líparíteldfjall í basaltskorpu við rekbelti , en í öðrum slíkum er líparít aðeins um 10 prósent enda aðallega í meginlandsskorpu . Kristján segir þetta gefa mikla möguleika til rannsókna . Í þriðja lagi er það samspil eldstöðvarinnar við Bárðarbungukerfið . „ Fjórða atriðið er jarðhitasvæðið sem er það stærsta og hugsanlega öflugasta á landinu . Fjölbreytileikinn er líka meiri en nokkurs staðar á landinu , og mögulega í heiminum öllum , “ segir Kristján . Jarðhitasvæðið er í verndarflokki rammaáætlunar og aðeins notað til að hita upp fjallaskála . „ Þarna má finna fjölbreyttar og fágætar hveraörverur og óvenjulegar vistgerðir . “ Síðast gaus í Torfajökli árið 1477 , og mynduðust þá Laugahraun og Námshraun , en eldstöðin er þó enn virk . „ Þarna gaus einnig við landnám árið 871 og landnámslagið svokallaða er að hluta til komið úr þessari eldstöð , “ segir Kristján . Sex ár eru síðan Torfajökulssvæðið komst á svokallaða yfirlitsskrá hjá UNESCO , það er að það sé tekið til greina fyrir hugsanlega inngöngu . Til þess að svæðið verði endanlega samþykkt þarf hins vegar að skrifa stóra tilnefningarskýrslu , þar sem atriðum sem tilnefnt er fyrir er lýst í þaula og einnig verndarstöðu og hvernig svæðinu er stjórnað . „ Þessi vinna er enn ekki farin af stað af því að ákveðið var að setja Vatnajökulsþjóðgarð fram fyrir í röðinni , “ segir Kristján . Vatnajökulsþjóðgarður komst inn á Heimsminjaskrána í júlí síðastliðnum , þriðji staðurinn á Íslandi . Þingvellir komust inn árið 2004 og Surtsey árið 2008 . Heimsminjanefnd sér um að raða stöðunum upp og sækja um . Aðrir staðir sem koma til greina eru meðal annars Mývatn og Laxá í Aðaldal og Breiðafjörður en auk þess íslenski torfbærinn . Kristján segir að rétt eins og víða annars staðar sé svæðið að breytast vegna hlýnunar . „ Jöklarnir hafa verið að minnka þarna . Kaldaklofsjökull er orðinn mjög lítill og fer að hverfa . Torfajökull fer einnig minnkandi , “ segir hann . Í kjölfar ferðamannasprengjunnar hefur heimsóknum í Landmannalaugar fjölgað mjög . Sérstaklega dagsheimsóknum . Þeir gestir fara hins vegar lítið um Torfajökulssvæðið sjálft .