Framlag Bibbu á Brávallagötunni rifjaðist upp við lestur á tilkynningu , sem dreift var á deildir LSH nýlega . Bibba sýndi okkur að það getur verið varasamt að skreyta mál sitt með orðum , orðatiltækjum eða málsháttum , sem maður hvorki skilur né kann nógu vel . Í umræddri fréttatilkynningu var því lýst að ákveðinn viðburður yrði skipulagður þannig að hann tæki „ kvöldið og lungað úr nóttinni “ . Hvort þetta orðaval vakti almenna athygli starfsmanna LSH veit undirritaður reyndar ekki , en í nánasta umhverfi hans fór af stað umræða um þessa ambögu . Ástæða er til að deila niðurstöðu hennar með öðrum . Þeim sem þátt tóku í umræðunni var ljóst að rangt er að nota hvorugkynsnafnorðið lunga í tilgreindri setningu . Þar hefði átt að nota karlkynsnafnorðið lungi og segja í staðinn að viðburðurinn tæki „ kvöldið og lungann úr nóttinni “ . Ekki var öllum þó ljóst hvað orðið lungi merkir . Leitað var ásjár Íslenskrar málstöðvar , sem upplýsti að það merkti : kjarni , það besta af einhverju . Samkvæmt Orðsifjabókinni er uppruni óviss , en tengist hugsanlega líffærisheitinu lunga og hefur þá upphaflega merkt það mýksta úr einhverju , sbr. lungamjúkur . Samkvæmt því er „ lunginn “ úr einhverju besti hluti þess , en á síðari árum hefur orðið merkingarleg tilhliðrun og er lunginn nú gjarnan talinn vera mesti eða meiri hluti þess sem um er rætt . Undirritaður gerði að bragði einfalda netleit og fann strax fjölmörg dæmi um notkun karlkynsnafnorðsins lungi í nútímamáli . Algengast var að það væri notað í tengslum við lýsingu á tímabili : lungann úr deginum , vetrinum , sumrinu , árinu , öldinni , ævinni eða starfstímanum . Langoftast var talað um lungann úr slíku tímabili , en einnig mátti þó finna dæmi um lungann af einhverju , svo sem lungann af deginum eða lungann af öldinni . Síðartalda samsetningin kom þó frekar fyrir í umræðu sem ekki fjallaði um ákveðin tímabil : „ lungann af athugasemdum mínum “ , „ lungann af slíkri sölu “ og „ lungann af verkum þeirra “ . Í lýsingum á íþróttaviðburðum var ýmist talað um lungann af leiknum eða lungann úr leiknum . Hvað rangt er eða rétt er í þessu , skal ekki rætt hér , en áhugavert er að skoða þróun ýmis konar orðanotkunar í skrifum manna eða daglegu tali . Pétur Hannesson , yfirlæknir á röntgendeild LSH , sendi fyrirspurn og bað um íslenskt heiti á samsettri rannsóknartækni , sem á ensku hefur fengið heitið positron emission tomography / computed tomography ( PET / CT ) og tilheyrandi sambyggðum rannsóknartækjum . Sjálfur hafði hann heyrt notað heitið jáeindaskanni um fyrra tækið , positron emission tomograph . Positron nefnist jáeind í Íðorðasafni lækna og var undirritaður því fjótur að samþykkja heitið jáeindaskanni . Rannsóknaraðferðin fær með sama lagi íslenska heitið jáeindaskönnun . Það er alltaf álitamál hversu löng og nákvæm fræðiheiti eiga að vera . Íslenska hefðin er sú að leitast við að hafa hin íslensku heiti stutt , en um leið gagnsæ og lýsandi . Ekkert er þó að því að geyma löng og nákvæm heiti í orðabókum til jafns við hin styttri , en nota liprari styttingar í daglegu starfi . Samkvæmt því má geyma formlega heitið jáeindaskanni og tölvusneiðmyndatæki í Íðorðasafni lækna , og nota í dagsins önn styttra heitið , jáeinda - og tölvusneiðtæki . Rannsóknaraðferðin er á sama hátt nefnd jáeindaskönnun og tölvusneiðmyndataka . Ef til vill má þá í daglegu starfi tala um að rannsaka innri líffæri með jáeinda - og tölvusneiðingu . Í öðrum tölvupósti barst fyrirspurn um íslenskt heiti í stað enska nafnorðsins tracer í læknisfræðilegu samhengi . Ensk-íslensk orðabók Arnar og Örlygs gefur fimm mismunandi merkingar : 1. leitarmaður , sá sem rekur feril e-s , eftirgrennslari ; 2. eftirlýsing , eftirgrennslan ; 3. teikniáhald ; 4. glóðarkúla , byssukúla með efni sem brennur og skilur eftir sig slóð ; 5. sporefni , t.d. flúrlitur eða geislavirk samsæta frumefnis , sem notað er til að rekja tiltekið efnafræðilegt , líffræðilegt eða eðlisrænt ferli . Það er þessi síðasta merking sem nú er til umræðu . Íðorðasafn lækna geymir samsetninguna tracer element , sem fær þar íslenska heitið sporefni og er vafalaust sömu merkingar . Undirritaður treystir sér ekki til að bæta um betur . Frá norskum prófessor barst fyrirspurn um það í hvaða kyni fræðiheitið struma væri notað á íslensku . Undirritaður kvaðst telja það hvorugkyns , strúmað , þegar því væri slett í íslensku læknamáli . Spurt er : Tala einhverjir íslenskir læknar um strúmann ?