Ein hinna nýju F35 A-þotna norska flughersins sem verða 52 þegar Lockheed Martin-verksmiðjurnar hafa afhent þær síðustu árið 2024 . Stjórnendur Ørland-herflugstöðvarinnar eru ekki hrifnir af Tesla-bifreiðum nálægt stöðinni og telja upptökumöguleika „ sentry mode “ - kerfisins ógn við þjóðaröryggi . Ljósmynd / Torbjørn Kjosvold / Norski flugherinn Atli Steinn Guðmundsson skrifar frá Ósló Þótt svokallaðar sjálfvaktandi bifreiðar séu tæknilegt rothögg , töfrateppi þæginda og veiti einhverjum öryggiskennd eru þær sums staðar að verða þyrnir í augum vörslumanna þjóðaröryggis , svo sem í Noregi . „ Eftir áratug gæti Noregur dregist inn í vopnuð átök eða styrjöld . Köstum við til höndum í öryggismálum dagsins í dag erum við í vanda stödd komi til slíks . “ Þetta segir Michael Baas Bottenvik-Hartmann , næstráðandi Ørland-herflugstöðvarinnar í Þrændalögum , heimavallar krúnudjásna norska flughersins , tólf glænýrra F35 A-orrustuþotna sem flogið hefur verið í nokkrum afhendingarhollum frá verksmiðjum Lockheed Martin í Texas frá haustinu 2017 . Innan girðinga Ørland-stöðvarinnar geymir flugherinn fjölda hernaðarleyndarmála , upplýsingar sem falla undir nýju þjóðaröryggislögin ( n . Lov om nasjonal sikkerhet ) sem tóku gildi í Noregi 1. janúar á þessu ári . Einfalt að kortleggja allar athafnir Bottenvik-Hartmann og fleiri stjórnendur stöðvarinnar óttast að komist nógu margar myndir og myndskeið af daglegu lífi í og við flugstöðina í rangar hendur verði hægt að kortleggja flestar athafnir þar . Þetta sé tiltölulega einfalt mál nú til dags , ekki þurfi annað en bifreið með öllum nýjasta búnaði , sagði næstráðandinn í samtali við norska ríkisútvarpið NRK í morgun . Eftir að Tesla-verksmiðjurnar hleyptu fyrr á þessu ári af stokkunum „ sentry mode “ - kerfinu , sem gerir umráðamanni slíkrar bifreiðar kleift að taka upp myndskeið af öllu nánasta umhverfi hennar viðstöðulaust , íhuguðu stjórnendur í Ørland í fullri alvöru að banna Tesla-bifreiðar nálægt stöðinni . Sú umræða var tekin í ágúst en ekki varð af banninu . Hins vegar er öllu starfsfólki stöðvarinnar , sem ekur um á Tesla og nokkrum öðrum bifreiðategundum , nú gert að leggja fararskjótum sínum á ákveðnum bílastæðum þaðan sem skyggni er takmarkað . „ Sumir þurfa að labba aðeins lengra núna , “ segir Bottenvik-Hartmann við NRK . Hann tekur það fram að auðvitað beri flugherinn traust til síns starfsfólks . „ Þetta snýst ekki um einstaklinga , heldur um öryggi í samfélaginu . Vandamálið er ekki að myndskeið séu vistuð í bifreiðunum , vandamálið er þegar farið er að vista þau í gagnaskýjum [ e. cloud data protection , n. skylagring ] . Það vekur okkur ugg , “ útskýrir Bottenvik-Hartmann . Tók óvart upp sex tíma myndskeið með bílnum NRK fjallaði í sumar um þann njósnamöguleika sem Tesla-bifreiðar bjóða upp á og sagði frá Tesla-eigandanum Stian Walgermo sem tók óvart upp alla umferð akandi og gangandi fyrir utan vinnustað hans í sex klukkustundir , efni sem rúmaðist á örsmáum USB-minnislykli . Ranveig Fjellheim Tunaal , lögfræðingur sem sérhæfir sig í persónuverndarlöggjöf á vegum fyrirtækisins Sticos , sagði þá að samkvæmt norskri löggjöf skyldi upplýsa fólk um hvenær væri verið að taka myndskeið af því , til hvers skyldi nota það myndskeið og hve lengi það skyldi geymt . „ Einkaaðilum er heimilt að vakta eigið húsnæði og lóð með upptöku , en slík upptaka er ekki leyfileg á opinberum stöðum , það gildir einnig um upptökur frá bifreiðum , “ sagði Tunaal við NRK . Nora Wisløff Egenæs , sem svarar fyrirspurn NRK fyrir hönd Tesla Norge , segir einfalt mál að taka „ sentry mode “ - kerfið úr sambandi . „ Þetta er valfrjálst kerfi . Eini möguleikinn til að vista upptökurnar er á USB-lykli inni í bílnum . Þar er ökumaðurinn sjálfur ábyrgur fyrir því að fara eftir þeim lögum og reglum sem í gildi eru á hverjum stað , “ skrifar Egenæs í tölvupósti og bætir því við að búnaður bifreiðanna sé mun takmarkaðri en daglegur útbúnaður á borð við snjallsíma , myndbandsupptökuvélar eða dróna með myndavélabúnaði . Þegar allar F35 A-þoturnar verða komnar til Noregs frá Lockheed Martin-verksmiðjunum árið 2024 verða þær 52 talsins og var verðmiðinn miðað við upphaflegt tilboð 69,7 milljarðar norskra króna , tæpir 924 milljarðar íslenskra miðað við gengi dagsins í dag . Reyndar var þó greint frá því fyrr á árinu að þær færu hugsanlega 16 milljörðum norskra króna fram úr þeirri kostnaðaráætlun . Nýju þoturnar munu á nokkrum árum koma í stað flota F - 16 Fighting Falcon-véla norska flughersins sem óhætt er að segja að sé kominn af léttasta skeiði því nánast allar vélarnar eru tæplega 40 ára gamlar , utan tveggja sem afhentar voru 1989 , og hafa krafist rándýrs viðhalds og uppfærslna árum saman . Stefnt er að því að notkun F - 16 í Noregi verði hætt árið 2021 . Frá Ørland-herflugstöðinni í Þrændalögum þar sem nú eru engar tæplega fertugar F - 16 - þotur lengur heldur hafa glænýjar F - 35A - þotur 332. flugsveitarinnar leyst þær af hólmi . Ljósmynd / Torbjørn Kjosvold / Norski flugherinn Allar F - 16 - vélar landsins eru nú komnar til flugherstöðvarinnar í Bodø og hefur hin gamalgróna 338. flugsveit verið lögð niður en arftaki hennar er 332. sveitin í Ørland sem skipuð er F35 A-þotum . Þeim hefur þó ekki verið flogið eins mikið og efni stóðu til þar sem varahlutalager flughersins er enn nokkuð ábótavant , en er þó gert ráð fyrir því að nú um áramót nái norski flugherinn því sem kallast IOC ( e. initial operational capability ) með nýju vélunum , það er að segja að þær teljist hafa náð lágmarksvarnarstyrk miðað við kröfur um loftvarnir Noregs . Næsta stig á þeirri vegferð kallast svo FOC ( e. full operational capability ) og árið 2022 blasir loks enn ein skammstöfunin við sem verður þegar norski flugherinn tekur á ný við QRA-vaktinni ( e. quick reaction alert ) sem Atlantshafsbandalagið NATO fer með fyrir Noreg meðan á þessum kynslóðaskiptum flugflotans stendur . Munu F35 A-þotur þá standa sína QRA-vakt frá flugstöðinni á Evenes í Nordland-fylki .