„ Ég myndi fyrst af öllu , sem vísindamaður og prófessor í læknasiðfræði , mæla með því að þið skoðuðuð gögnin og reynsluna frá Belgíu og Hollandi . Það hafa hvergi verið gerðar jafn margar vísindarannsóknir á dánaraðstoð og í þessum löndum , “ segir Jan Bernheim , sem er fyrrverandi krabbameinslæknir og prófessor í læknasiðfræði við Vrije-háskóla í Brussel . Hann var meðal fyrirlesara á málþingi um dánaraðstoð og líknarmeðferð sem haldið var í gær . Það var Endurmenntun Háskóla Íslands í samvinnu við Lífsvirðingu , félag um dánaraðstoð , sem stóð fyrir málþinginu . Jan segir að þegar hann hafi starfað sem krabbameinslæknir í Brussel fyrir nokkrum áratugum hafi hann reglulega hitt sjúklinga sem vildu fá aðstoð við að deyja . „ Þetta var fólk sem þjáðist mikið , bæði líkamlega og andlega , en við gátum ekki orðið við óskum þess . “ Hann segir að Belgar hafi sótt í reynslu Breta af líknandi meðferð og byggt upp þá þjónustu . „ Sú hugsun var alltaf til staðar að ef við gætum verið með mjög góða líknandi meðferð , þá gætum við líka samþykkt dánaraðstoð . Það er lykillinn að belgíska módelinu , að dánaraðstoðin varð til út frá líknandi meðferð og er nú orðinn hluti hennar . “ Jan segist vera með tvær tilgátur í sambandi við dánaraðstoð . Hann telur að fólk sem hafi tekið ákvörðun um að nýta sér dánaraðstoð , ef slíkar aðstæður kæmu upp , lifi lengur . „ Þessir einstaklingar vita að þeir munu ekki þjást , sem veitir þeim ákveðna ró . “ Hin tilgátan tengist fólki með geðræna sjúkdóma . „ Það eru alltaf nokkur tilfelli sem tengjast fólki með geðræna sjúkdóma sem hljómar óneitanlega ógnvekjandi . En með þessum valmöguleika hefur verið komið í veg fyrir fleiri sjálfsmorð en sem nemur fjölda tilfella þar sem sjúklingar með geðræna sjúkdóma hafa fengið dánaraðstoð . “ Hollendingurinn Rob Jonquière , sem er fyrrverandi heimilislæknir og núverandi framkvæmdastjóri Alheimssamtaka félaga um réttinn til að deyja , hélt einnig fyrirlestur . „ Ég nálgast viðfangsefnið á vísindalegan hátt en ekki trúarlegan . Alls staðar um heiminn sjáum við andstöðu meðal ýmissa trúarhópa , sérstaklega kaþólsku kirkjunnar . “ Ráðleggingar hans til Íslendinga eru þær að eiga umræður um dánaraðstoð . „ Það þarf að tala um þetta á gagnsæjan og opinskáan hátt . Umræðan má ekki verða of tilfinningaleg . Það þarf að skoða hvernig þetta hefur verið útfært á mismunandi hátt milli landa . “ Hann hvetur til þess að dánaraðstoð verði gerð að einum valmöguleika en leggur áherslu á að þótt slíkt yrði lögfest þýði það ekki að fólk verði að nýta sér það . Ekki sé hægt að skylda lækna til að taka þátt í að veita dánaraðstoð . „ Þetta snýst ekki um að enda líf , þetta snýst um að enda þjáningar . Sá sem biður um dánaraðstoð vill ekki deyja . Hann vill ekki lifa við sínar aðstæður lengur . Ég held að afar fáir í Hollandi líti ekki á dánaraðstoð sem valmöguleika til dæmis við ólæknandi krabbameini . “ Rob segir að viðhorfin séu að breytast víða um heim og áhuginn á málefninu að aukast . „ Ég er samt hissa á því hversu lítið er að gerast á Norðurlöndunum . Það eru hópar að berjast fyrir málefninu en það gengur hægt . “ Löglegt síðan 2002 Dánaraðstoð var lögleidd í Hollandi og Belgíu árið 2002 . Í Hollandi höfðu læknar raunar aðstoðað sjúklinga við að deyja síðan á 8. áratugnum . Síðar voru settar reglur þar sem læknar þurftu að tilkynna um slík tilvik . Samkvæmt lögunum þarf viðkomandi sjúklingur að þjást af ólæknandi sjúkdómi og engin von vera um bata . Hann þarf sjálfur að óska eftir dánaraðstoð og vera metinn hæfur til að taka slíka ákvörðun . Óháður læknir þarf að staðfesta mat læknis viðkomandi sjúklings . 4,3 prósent þeirra sem deyja árlega í Belgíu nutu dánaraðstoðar og 4,1 prósent í Hollandi Á Alþingi hefur þingsályktunartillaga um dánaraðstoð verið lögð fram tvívegis . Þar lögðu flutningsmenn til að heilbrigðisráðherra yrði falið að taka saman upplýsingar um þróun lagaramma þar sem dánaraðstoð er leyfð . Einnig yrði opinber umræða í nágrannalöndum skoðuð . Þá yrði gerð skoðanakönnun meðal heilbrigðisstarfsmanna um afstöðu þeirra . Að sögn Bryndísar Haraldsdóttur , fyrsta flutningsmanns tillögunnar , stendur til að leggja hana fram í þriðja sinn í næstu viku