Íslendingar studdu Finna í vetrarstríðinu fyrir 80 árum Morgunblaðið , föstudagur 13. desember 2019 . Þess var minnst laugardaginn 30. nóvember að 80 ár voru liðin frá því að vetrarstríðið svonefnda hófst milli Sovétmanna og Finna . Þann dag árið 1939 sendi Jósep Stalín , einræðisherra í Rússlandi , alls 450.000 menn í 21 herdeild inn yfir austurlandamæri Finnlands . Skömmu síðar hófust loftárásir sovéska flughersins á Helsinki . Alls var barist í 105 daga . Við upphaf átakanna voru um 300.000 vopnaðir Finnar til varnar landi sínu . Þeir bjuggu við mikinn skort á öllum sviðum , skotfæri , sprengjur og eldsneyti í landinu var talið duga í allt að tvo mánuði . Finnar áttu aðeins 32 skriðdreka og af þeim nýttust ekki fleiri en 10 til átaka þegar stríðið hófst . Orrustuflugvélar þeirra voru 114 og flestar úr sér gengnar . Sovétmenn höfðu með leynd lagt vegi að finnsku landamærunum . Eftir þeim gátu þeir flutt 2.514 skriðdreka og 718 brynvarða bíla . Í krafti alls þessa töldu áætlanasmiðir sovéska hersins að hann mundi sækja fram af miklum hraða strax á fyrsta degi átakanna . Reyndin var þó önnur því að Finnar snerust til varnar af mikilli hörku . Þeir töfðu fyrir Rauða hernum með dýnamítsprengjum og Molotov-kokkteilum auk þess að brenna allt sem kynni að verða sovésku hermönnunum að gagni . Sovétmenn notuðu flugvelli í Eistlandi til árása á Helskini rétt handan Finnska flóans . Þeir sögu Finna fara með rangt mál þegar þeir lýstu mannskaða og tjóni á mannvirkjum vegna loftárásanna . Sovéskir falsfréttasmiðir þess tíma sögðu að brauði hefði verið varpað úr sovéskum vélum yfir Helsinki til að létta á hungursneyðinni þar . Í frásögn finnska ríkisútvarpsins , YLE , af vetrarstríðinu er minnt á að það hafi verið hluti af valdatafli þess tíma þegar Stalín vildi auka vald sitt í miðhluta Evrópu . Rauðliðar töpuðu í blóðugri borgarastyrjöld í Finnlandi eftir að þjóðin varð sjálfstæð 1917 . Árið 1931 var Kommúnistaflokkurinn bannaður með lögum í Finnlandi . Undir lok fjórða áratugarins kynnti Stalín áform um að endurheimta landsvæði rússneska keisaradæmisins . Auk þess óttaðist hann að ráðist yrði inn í Sovétríkin frá Finnlandi eða Finnar lokuðu siglingaleið til Sovétríkjanna um Eystrasalt . Leníngrad ( St. Pétursborg ) var aðeins 32 km frá finnsku landamærunum . Stalín gerði griðasáttmálann alræmda við Adolf Hitler í ágúst 1939 . Þar voru leynileg ákvæði um áhrifasvæði einræðisherranna í austurhluta Evrópu . Stalín fékk Finnland sem veitti honum svigrúm til hernaðar eftir að nasistaher Hitlers réðst inn í Pólland 1. september 1939 . Stalín sendi her sinn inn í Pólland 17. september 1939 og lagði svo Eistland , Lettland og Litháen undir sig . Í október 1939 krafðist Stalín þess að finnsku landamærin á Karelíueiðinu yrðu færð til vesturs og finnsk varnarvirki þar eyðilögð . Þá vildi hann einnig ráða yfir finnskum eyjum á Finnska flóa , landsvæði á Kólaskaga við Barentshaf og 30 ára herstöðvarleigusamningi um Hankoskaga um 120 km fyrir vestan Helsinki . Í staðinn fengju Finnar land í Austur-Karelíu . Finnar höfnuðu og gerðu gagntilboð sem Stalín hafði að engu . Finnar snerust til varnar þegar sovéski herinn sótti inn í land þeirra . Stalín og hershöfðingjar hans héldu að Finnar gæfust upp á fáum vikum . Þess í stað neyddust þeir til að senda á vettvang meira en 750.000 hermenn og ógrynni vígtóla áður en gerður var friðarsamningur 12. mars 1940 . Finnar misstu 11% af landi sínu og 30% af þeim efnahagslega styrk sem þeir höfðu í stríðsbyrjun . Sovétmenn fengu samninginn til 30 ára um Hankoskaga . Finnar héldu sjálfstæði sínu . Fjöldastuðningur Íslendinga Andri Jónsson sagnfræðingur birti ritgerð um samúð Íslendinga með Finnum í vetrarstríðinu í tímaritinu Sögnum 1. tbl. 2013 og segir : „ Viðbrögð Íslendinga við innrás sovétmanna í Finnland eiga sér fáar hliðstæður . “ Fá dæmi séu „ um að Íslendingar hafi sýnt slíkan samhug með erlendri þjóð og þeir gerðu með Finnum veturinn 1939 - 1940 . Samúð með Finnum og aðdáun á þeim birtist skýrt í orðræðunni um stríðið en afstaða almennings lýsti sér þó best í þátttöku hans í fjöldaaðgerðum sem gengu út á að sýna samhug með finnsku þjóðinni “ . Strax daginn eftir innrás rauða hersins í Finnland , fullveldisdaginn 1. desember 1939 , lýstu Íslendingar stuðningi sínum við Finna með meiri fjöldaþátttöku í hátíðarhöldum dagsins en áður höfðu sést . Efnt var til sérstaks Finnlandsdags 10. desember 1939 og Finnlandssöfnunar . „ Þrátt fyrir erfiðar aðstæður í efnahagslífi varð Finnlandssöfnunin [...] bæði umfangsmesta og víðtækasta fjársöfnun sem haldin hafði verið á Íslandi , “ segir Andri . Íslendingar litu á Finna sem sérstaka vinaþjóð af því að þeir voru Norðurlandaþjóð . „ Þessi staðreynd ber þess einnig vitni að Íslendingar sáu sjálfa sig sem hluta af bræðralagi Norðurlanda . Samúðarhreyfingin tengist enn fremur sjálfsmynd Íslendinga sem smáþjóðar sem lifði oghrærðist í orðræðu sjálfstæðisbaráttunnar , “ segir Andri Jónsson . Afstaða kommúnista Óhjákvæmilega hafði vetrarstríðið pólitísk áhrif hér á landi . Kommúnistar sem fylgdu Stalín að málum kölluðu stríðið „ Finnagaldur “ . Vísuðu þeir þar til þess að hart og af ranglæti væri að þeim og öðrum kommúnistum sótt vegna innrásar Stalíns , ákvörðun hans mætti réttlæta . Hefur orðið verið flokkað með öðrum tuggum sem kommúnistar nota sér til varnar eins og „ Moggalygi “ og „ Rússagrýla “ . Innihaldsleysi þessara upphrópana hefur skýrst í áranna rás . Uppgjör innan Sósíalistaflokksins vegna innrásarinnar í Finnland varð til þess að Héðinn Valdimarsson , formaður flokksins , hrökklaðist úr honum þegar kommúnistar neituðu að fordæma innrásina . Í bókinni Sovét-Ísland óskalandið segir dr. Þór Whitehead að hér hefðu menn óttast að innrásin sýndi að Stalín og Hitler hefðu skipt með sér öllum Norðurlöndunum . „ Vinstri jafnaðarmenn í Sósíalistaflokknum urðu þess reyndar varir að Brynjólfur Bjarnason og aðrir foringjar kommúnista vonuðust til að Stalín hreppti Ísland í landaskiptum við Hitler . Kommúnistar lýstu líka innrásum Rauða hersins í Pólland , Finnland og síðar Eystrasaltsríkin sem frelsun undan auðvaldsoki , “ segir Þór . Afstaða alþingismanna Sjálfstæðismaðurinn Pétur Ottesen stjórnaði fundi sameinaðs þings 4. desember 1939 og tilkynnti að sér hefði borist svofelld yfirlýsing , sem hann las upp : „ Vegna þeirrar afstöðu , er kommúnistaflokkurinn , sem hér starfar undir nafninu Sameiningarflokkur alþýðu – sósíalistaflokkurinn – , þingmenn þess flokks og málgögn hafa markað sér til frelsis , réttinda og lýðræðis smáþjóðanna síðustu vikurnar , og alveg sérstaklega viðvíkjandi málefnum Finnlands , lýsa undirritaðir alþingismenn yfir því , að þeir telja virðingu Alþingis misboðið með þingsetu fulltrúa slíks flokks . “ Undir yfirlýsinguna rituðu aðrir þingmenn en kommúnistaflokksins og þegar nöfn þeirra höfðu verið lesin bað kommúnistinn Einar Olgeirsson um orðið en þingforseti sagði : „ Umræður verða ekki neinar um þessa yfirlýsingu , og þar sem fundarefninu er lokið segi ég fundi slitið . “