Krefjandi , viðburðaríkt , árangursríkt . Öll þessi orð koma mér í hug þegar árið 2019 er rifjað upp . Í apríl voru lífskjarasamningarnir undirritaðir á almennum vinnumarkaði en þeir mörkuðu ákveðin tímamót . Þeir eru umbótasamningar sem fólu annars vegar í sér nýja nálgun aðila vinnumarkaðarins á kjarasamninga og hins vegar ríkari aðkomu stjórnvalda en áður hefur tíðkast . Ríkisstjórnin gaf út veigamikla yfirlýsingu um aðgerðir og umbætur til að bæta lífskjör í landinu og studdi þannig við samningana . Í lok árs voru samþykkt ýmis lög á Alþingi á grundvelli yfirlýsingarinnar . Samþykkt var nýtt þriggja þrepa skattkerfi sem er réttlátara og skilar skattalækkun sem verður mest hjá tekjulægri hópum . Samhliða því hækka barnabætur og hafa þær þá hækkað um 27% frá árinu 2018 . Alþingi samþykkti frumvarp um uppbyggingu almennra íbúða og á næsta ári styrkja stjórnvöld byggingu tvöfalt fleiri íbúða en áætlað var . Þá verður fæðingarorlof lengt í heilt ár , sem er risastórt framfaramál fyrir allt barnafólk á Íslandi . Frekari aðgerðir eru framundan , þ. á m. fyrstu skrefin til afnáms verðtryggingar og aðgerðir gegn félagslegum undirboðum og brotastarfsemi á vinnumarkaði sem er samfélagsleg meinsemd sem ekki getur liðist . Með lífskjarasamningunum er stigið mikilvægt skref til að peningastefna , ríkisfjármálastefna og vinnumarkaðsstefna vinni saman en frá undirritun hafa stýrivextir Seðlabankans lækkað töluvert og eru nú 3% . Samfélagsleg framfaramál Komandi ár verður krefjandi á sviði efnahagsmála þó að góður árangur hafi náðst . Framundan er verk að vinna við að auka opinbera fjárfestingu og blása þannig byr í seglin án þess að missa tökin á hagstjórninni . Þá þurfa samningar við opinbera starfsmenn að takast . Undanfarin misseri hafa minnt á að hagstjórn snýst um að vera stöðugt á vaktinni og tryggja þetta viðkvæma samspil með stóru myndina í huga : Að efnahagslegur stöðugleiki þarf að fara saman við velsæld almennings og sjálfbæra nýtingu auðlinda án þess að gengið sé á umhverfisleg gæði til framtíðar . Samfélagsleg framfaramál hafa þó ekki verið bundin við úrlausnarefni á vinnumarkaði . Þannig hafa verið stigin stór skref á undanförnum tveimur árum til að draga úr kostnaði sjúklinga við heilbrigðisþjónustu en þar hefur sérstaklega verið forgangsraðað öryrkjum og öldruðum , fyrst hvað varðar tannlæknakostnað , og í kjölfarið komugjöld á heilsugæslustöðvar . Áform eru um að verja 3,5 milljörðum á komandi árum til að draga enn frekar úr sjúkrakostnaði fólks . Um leið hefur verið stóraukin þjónusta á sviði geðheilbrigðis innan heilsugæslunnar auk ýmissa annarra umbótamála á þessu sviði . Í sumar samþykkti Alþingi að draga úr skerðingum á greiðslur til örorkulífeyrisþega sem hefur verið baráttumál þeirra til margra ára . Það er fyrsta skrefið sem stigið hefur verið í þeim efnum í áratug . Þau réttindi sem við teljum sjálfsögð hafa sjaldnast fengist nema vegna mikillar baráttu . Sú barátta hefur skilað mikilvægum framförum á undanförnum tveimur árum . Tveir lagabálkar um jafna meðferð fólks tóku gildi í fyrra og nú á árinu samþykkti Alþingi lög um kynrænt sjálfræði sem marka tímamót fyrir þau sem vilja velja sér kyn og breyta kynskráningu sinni . Það var sérlega gleðilegt hve breið pólitísk samstaða var um málin á þingi . Á haustmánuðum rifjaðist hins vegar upp fyrir mörgum að svo hefur ekki alltaf verið þegar hinir afbragðs góðu þættir Hrafnhildar Gunnarsdóttur , Svona fólk , voru sýndir í Ríkissjónvarpinu . Framundan er vinna við endurskoðun jafnréttislaga og á þessu ári var mikilvægt skref stigið í jafnréttisátt þegar ný þungunarrofslöggjöf var samþykkt sem styrkir sjálfsákvörðunarrétt kvenna yfir eigin líkama . Þegar kemur að jafnrétti kynjanna er þó enn mikið verk óunnið , ekki síst á sviði kynbundins ofbeldis , sem fjallað var um á Metoo-ráðstefnu stjórnvalda í Hörpu í haust sem vakti athygli langt út fyrir landsteinana . Markmið okkar á að vera að útrýma meinsemdinni sem kynbundið ofbeldi er , með skýrri stefnu og aðgerðum eigum við að sýna í verki að það er hægt . Tími aðgerða er kominn Í haust sótti ég loftslagsfund Sameinuðu þjóðanna í New York og var þar beðin að fjalla um aðgerðir Íslendinga í kolefnisbindingu . Þar höfum við ýmislegt fram að færa , hvort sem er í hefðbundnum aðgerðum á sviði landgræðslu , skógræktar og endurheimtar votlendis eða í nýsköpun á þessu sviði þar sem íslenskir aðilar hafa verið að þróa nýja tækni í kolefnisbindingu . Ísland stefnir að kolefnishlutleysi í síðasta lagi 2040 en við verðum að sýna árangur strax í þeirri vegferð . Orkuskipti í samgöngum og aukin kolefnisbinding eru lykilatriði í aðgerðaáætlun stjórnvalda . Grænar ívilnanir og grænir skattar munu flýta fyrir orkuskiptum – en nú um áramótin taka gildi nýjar ívilnanir gagnvart rafhjólum og reiðhjólum – og eins mikil fjárfesting í almenningssamgöngum á höfuðborgarsvæðinu , í gegnum borgarlínuverkefnið . Með verkefnum í landgræðslu , skógrækt og endurheimt votlendis sem eru þegar farin af stað munum við binda 50% meira kolefni árlega árið 2030 en við gerum núna . Stjórnvöld og atvinnulíf tóku höndum saman um stofnun Grænvangs , samráðsvettvangs um aðgerðir á sviði loftslagsmála og þegar opinberir styrkir til uppsetningar hraðhleðslustöðva um landið allt voru kynntir tók atvinnulífið rækilega við sér en alls má gera ráð fyrir um hálfum milljarði í fjárfestingu í hleðslustöðvum á komandi ári . Ákveðið var að forgangsraða fjármunum í nýrri markáætlun í rannsóknir á loftslagsmálum og sett var ný löggjöf um loftslagsmál . Við munum ekki ná árangri í baráttunni gegn hamfarahlýnun nema við tryggjum um leið velsæld fólks og blómlegt og sjálfbært efnahagslíf . Það er krefjandi úrlausnarefni en um leið eigum við alla möguleika á að ná góðum árangri . Á árinu sem var að líða voru fimmtíu ár liðin síðan menn lentu á tunglinu . Ef mannkynið gat leyst úr því viðfangsefni þá munum við líka geta tekist á við loftslagsvána . Þar munum við hlusta á skýra leiðsögn vísindanna sem hafa lagt staðreyndir á borðið en einnig tillögur um aðgerðir . Samheldni til framtíðar Við sem hér búum ættum að vita það manna best hve miklu veður og umhverfi skipta okkur öll . Óveðrið sem gekk yfir landið í desember var okkur áminning um það hve háð við erum náttúruöflunum og það tjón sem aldrei verður bætt er sá mannskaði sem varð í veðrinu norður í Sölvadal . Vegir lokuðust og samgöngur stöðvuðust , foktjón varð verulegt og íbúar á Norðurlandi máttu þola umfangsmesta rafmagnsleysi síðari tíma . Það minnti okkur líka á að líf okkar allt er orðið mun háðara rafmagni en áður . Fjarskipti eru háð rafmagni , fjós eru háð rafmagni og svo mætti lengi telja . Ríkisstjórnin ákvað því að setja á laggirnar átakshóp sem vinnur nú hratt að því að skila tillögum til stjórnvalda um forgangsröðun aðgerða og breytt skipulag til að tryggja betur þá innviði sem við þurfum á að halda um land allt . En slíkt veður minnir okkur líka á það sem við eigum hér á Íslandi . Þann kraft sem býr í samfélaginu og birtist í fólkinu sem tekst á við áföll og áskoranir , birtist í þeim 94 björgunarsveitum sem starfa um land allt , mannaðar þúsundum sjálfboðaliða , sem alltaf eru reiðubúnir til að standa vaktina og leggja sjálfa sig í hættu við að bjarga fólki og veraldlegum eigum . Þessi samfélagslegi kraftur eru mestu verðmæti nokkurs samfélags og birtist í samheldninni og samstöðunni á erfiðum tímum . Við erum á slíkum stundum ein þjóð í einu landi , óháð öllu öðru sem skilur okkur að . Fyrir það getum við verið þakklát þegar við horfum fram á veg og höldum á vit nýrra verkefna og nýrra áskorana . Ég óska landsmönnum öllum gleðilegs árs .