Það afbrigði gotnesks skrautstíls sem höfðaletur virðist hafa þróast út frá er svokallað bendlaletur , sem einkennist af því að stafir eru eins og mótaðir af uppábrotnum borða eða renningi . Það voru alþýðulistamenn sem skáru höfðaletur fyrir alþýðuna . Það er ekki fyrr en líður að 20. öld að merking þess þrengist í þá sem hún hefur í dag . Það er ekki fyrr en á 20. öld sem efnisnotkunin verður fjölbreyttari . Algengast var að höfðaletur væri haft til skrauts á daglega brúkshluti , svo sem kistla , rúmfjalir , lára , spæni , trafakefli og svo framvegis þó því bregði fyrir á gripum sem höfðu stásslegra hlutverk . Letrið var útbreitt og virðist hafa verið þekkt meðal þorra manna í landinu . En höfðaletursáletranir áttu ekki að vera auðlæsar hverjum sem er . Sjálfstæðisbaráttunni á síðari hluta 19. aldar og fyrri hluta þeirrar 20. fylgdi aukin þjóðernisvitund og vakning á því sem talið var þjóðlegt . Um leið fór að bera á áhyggjum af því að Íslendingar væru að glutra niður því sem með rétti gæti talist íslensk listhefð , þar með talið höfðaletrinu . Brynjúlfur Jónsson frá Minna-Núpi lagði sitt af mörkum til endurreisnar höfðaletursins í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags árið 1900 . Ef ekki hefði verið fyrir vinnu þessara manna væri höfðaleturshefðin sjálfsagt endanlega horfin . En um leið hætti svo að segja öll þróun og nýsköpun í gerð höfðaleturs . Áletrunin byrjar í ysta hring og er svo : gudrun loptsdottir a / hafdv gvd i hvg og minne / hafdv gvd firer avgvm þier / hvxadvm gvd i hvg og sinne / heirer gvd og til þin sier / virtv gvd i velgeinini / vittv ad gvd þin he . Notkun höfðaleturs varð hins vegar fjölbreyttari á 20. öldinni en nokkru sinni fyrr , ekki síst hvað varðar efnisnotkun . Einu ítarlegu fræðilegu rannsóknina á höfðaletri vann Gunnlaugur S. E. Briem á árunum 1974 - 1979 , sem varð doktorsritgerð hans árið 1980 . Ritgerð hans , Höfðaletur , a study of Icelandic ornamental lettering from the sixteenth century to the present , hefur ekki verið gefin út . Gerð gripa með höfðaletri hefur síðustu áratugina einskorðast að miklu leyti við minjagripaframleiðslu , ekki síst fyrir erlenda ferðamenn . Helsta heimild og myndir : Gísli Pálsson er prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands . Rannsóknir hans hafa spannað breitt svið , allt frá íslenskum fornbókmenntum til nútíma erfðafræði . Gísli hefur í ritum sínum fjallað um mörg viðfangsefni , oft á mörkum ólíkra fræðigreina , svo sem kvótakerfið , nafnahefðir og líftækni .