Hlutabréfamarkaðurinn er farinn að mótast verulega af fjármagnshöftum og þeirri staðreynd að kostir á fjármálamarkaði eru fáir . Velta með hlutabréf dróst verulega saman milli mánaða sé mið tekið af tölum sem Nasdaq OMX tók saman í mánaðarlegu yfirliti sínu fyrir kauphallir á Norðurlöndunum og Eystrasaltsríkjunum . Í maímánuði nam velta með hlutabréf í kauphöllinni hér á landi 22,3 milljörðum , sem er 34 prósentum minni velta en var í aprílmánuði og 42 prósentum minni velta en í sama mánuði í fyrra . Minni velta en vaxandi markaðsvirði Þrátt fyrir að velta hafi verið töluvert minni í viðskiptum með hlutabréf hefur markaðsvirði félaga í kauphöllinni haldið áfram að hækka undanfarið ár . Markaðsvirði þeirra 18 félaga sem eru með skráð hlutabréf í kauphöllinni , bæði á Aðalmarkaði og á First North , nemur nú 593 milljörðum króna , eða sem nemur tæplega þriðjungi af árlegri landsframleiðslu Íslands . Á sama tíma í fyrra nam markaðsvirði skráðra félaga 473 milljörðum og hefur markaðsvirði skráðra félaga því aukist um 120 milljarða á einu ári . Munar þar ekki síst um skráningu Granda , en viðskipti með hlutabréf félagsins hófust 25. apríl síðastliðinn . Sú skráning hefur reyndar dregið dilk á eftir sér og hefur Páll Harðarson , forstjóri Kauphallar Íslands , harðlega gagnrýnt hvernig að skráningunni var staðið , þar sem fölsk kauptilboð voru sett inn þegar félagið var skráð . Við þau var ekki staðið þegar á hólminn var komið og nam umfang þessara fölsku viðskipta 5,7 prósentum af heildarhlutafé . Margir hluthafar urðu reiðir yfir þessu og hafa kvartanir vegna þessa borist til Kauphallarinnar og FME . Páll sagði í samtali við Stöð 2 , sem fjallaði ítarlega um málið , að full ástæða væri til þess að kanna hvort lög hefðu verið brotin með þessu . Auglýsing Nýr hlutabréfamarkaður að mótast Eftir hið ævintýralega hrun hlutabréfamarkaðarins haustið 2008 , þegar hann féll nær allur saman samhliða falli Kaupþings , Glitnis og Landsbankans , hefur orðið til nýr hlutabréfamarkaður þar sem gjörólíkar áherslur heldur en fyrir hrun einkenna rekstur . Þá var aðgengi að fjármagni gott og mikill þrýstingur frá fjárfestum á vöxt félaga og stækkun efnahagsreiknings , ekki síst með skuldsettum yfirtökum . Nú er öldin önnur . Tryggingafélögin TM , VÍS og Sjóvá hafa til dæmis litla sem enga vaxtarmöguleika hér á landi nema með því að stækka markaðshlutdeild á kostnað hlutdeildar samkeppnisaðila . Reyndin hefur verið sú að veigalitlar breytingar hafa orðið á hlutdeild félaganna . Reksturinn er í traustum skorðum og er áhersla fremur á arðgreiðslur til hluthafa . Það sama má segja um N1 og Haga . Vaxtarmöguleikar eru litlir sem engir en stöðugur rekstur sem skilar hluthöfum arði er fyrir hendi . Gríðarleg ávöxtun í skjóli fjármagnshafta Frá hruni hefur markaðsvirði skráðra félaga aukist mikið , margfaldast raunar í sumum tilvikum . Þannig var skráningargengi fyrsta félagsins á markað eftir hrunið , Haga , 13,5 við skráningu á markað en er nú 45,5 . Það sama má segja um Icelandair , sem var endurskráð á markað á genginu 2,5 eftir hrunið en gengi félagsins í kauphöllinni nú er 17,7 . Viðmælendur Kjarnans á fjármálamarkaði eru á einu máli um að fjármagnshöftin hafi haft mikil áhrif á markaðinn til þess að byrja með , þar sem mikill þrýstingur hafi verið á skráningar félaga með góðan rekstrargrundvöll eftir hrunið , ekki síst til að mæta fjárfestingarþörf lífeyrissjóðanna á markaðnum . Þetta hafi leitt til mikillar hækkunar bréfa þegar markaðurinn var að spyrna sér frá botninum . Í hverjum mánuði þurfa lífeyrissjóðirnir að fjárfesta fyrir 12 til 13 milljarða króna til þess ávaxta fé sjóðfélaga og því skiptir máli að fjárfestingarkostir séu til staðar . Þrýstingurinn á fjárfestingarmöguleika í kauphöllinni var ekki síst úr þessari átt , enda lífeyrissjóðirnir langsamlega umsvifamestu fjárfestar á markaði , heilt á litið . Blikur á lofti Eftir miklar hækkanir á gengi hlutabréfa hefur hægt á þessum miklu hækkunum og markaðurinn sýnt eðlilegri verðmyndun , þó að sveiflur í veltu hafi verið mun meiri en á öðrum mörkuðum á Norðurlöndunum eða víðar . Ástæðan er ekki síst sú að markaðurinn á Íslandi er dvergvaxinn í næstum öllum samanburði og býr ekki við alþjóðlegar fjármagnshreyfingar milli landa , en félög sem skrá sig á markað erlendis gera það ekki síst til þess að ná til alþjóðlegra fjárfesta og tengjast nýjum mörkuðum . Eftir því sem ströng fjármagnshöft verða lengur , þeim mun erfiðara verður fyrir fjárfesta að átta sig á verðlagningu á markaðnum , hvort sem um hluta - eða skuldabréf er að ræða . Viðmælendur Kjarnans á fjármálamarkaði sögðu höftin vera farin að hafa veruleg áhrif á markaði , fé leitaði inn á fasteignamarkað í meiri mæli en í eðlilegu árferði og veruleg hætta væri á verðbólu . Þá er farið að bera á því að fjárfestar séu að taka skortstöðu gegn félögum á markaði þar sem veðjað er á lækkun á gengi bréfa , t.d. samhliða rýmkun fjármagnshafta . Þrátt fyrir að ekki liggi fyrir enn hvenær fjármagnshöft verða rýmkuð eða afnumin eru fjárfestar , í litlum mæli þó , farnir að horfa til þess að eignaverð gæti lækkað þegar opnað verður fyrir nýjar leiðir til fjárfestinga úr landinu . Greiningar frá sérfræðingum greiningardeilda bankanna hafa þó ekki gefið til kynna að félögin séu yfirverðlögð , nema í undantekningartilvikum þar sem sú ráðgjöf er veitt að selja bréfin . Rekstrarkennitölur þykja ekki benda til yfirverðlagningar að mati sérfræðinganna . En það er með rekstrarkennitölurnar eins og verðlagningu á vörum almennt innan strangra fjármagnshafta ; það er erfitt að greina hvað er rétt og rangt . Úttektin birtist fyrst í nýjasta Kjarnanum . Lestu hann í heild sinni hér . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .