Bakverkinn burt ! Átak gegn atvinnutengdum einkennum í vöðvum og liðum Samkvæmt gögnum Tryggingastofnunar má rekja um 30% af örorku hér á landi til geðsjúkdóma og um 20% til stoðkerfissjúkdóma ( 1 ) . Þetta er svipað og í Danmörku þar sem talið er að 26% þeirra sem eru á örorku séu það vegna stoðkerfissjúkdóma og 25% vegna geðsjúkdóma ( 2 ) . Ef skoðaðar eru orsakir veikindafjarvista í Danmörku þá tengjast 24% veikindum í stoðkerfi , 19% slysum og 10% geðsjúkdómum en sjaldnar öðrum sjúkdómum ( 2 ) . Í rannsókn á vegum Evrópubandalagsins frá 1996 kemur fram að 57% fólks á vinnumarkaði í ríkjum þess kveðst hafa fundið fyrir veikindum vegna vinnu . Algengast er að fólk kvarti um einkenni frá stoðkerfi ( 30% ) og streitu ( 28% ) . Tæplega fjórðungur ( 23% ) sagðist hafa misst úr vinnu vegna vinnutengdra sjúkdóma á árinu áður en könnunin var gerð ( 3 ) . Vegna upplýsinga af þessu tagi hefur verið ákveðið hjá Evrópsku vinnuverndarstofnuninni ( European agency for safety and health at work ) að hrinda af stað átaki gegn atvinnutengdum álagseinkennum í vöðvum og liðum . Vinnueftirlit ríkisins tekur þátt í þessu átaki undir kjörorðinu Bakverkinn burt ! Ástæða þess að Vinnueftirlitið hefur með þessum hætti lagt áherslu á óþægindi frá baki og hryggsúlu er ekki hvað síst sú að meira en helmingur af stoðkerfisveikindum er í baki og hryggsúlu ( 4 ) . Samkvæmt Andersson ( 4 ) má ætla að bakverkir leggist á yfir 70% af fólki á lífsleiðinni . Meðal fólks , sem er yngra en 45 ára , er bakveiki algengasta orsök forfalla , önnur helsta ástæða fyrir komum sjúklinga til læknis og þriðja algengasta ástæða þess að fólk fer í uppskurð ( 4 ) . Með skipulögðum aðgerðum , svo sem leiðbeiningum til starfsmanna , betri þjálfun , skimun í áhættuhópum og ekki síst meðferð með tilliti til starfa viðkomandi einstaklinga , hefur verið sýnt að draga má verulega úr forföllum frá vinnu ( 5,6 ) . Þótt aðlögun vinnuumhverfis að getu og heilsu starfsfólks sé sjaldnast meðal þess sem læknar geta áorkað beint hjá sjúklingum sínum , geta þeir hvatt til þess að störfum sé hagað þannig að komið sé í veg fyrir óheppilegt álag á hreyfi - og stoðkerfi . Í þessu sambandi má benda læknum á greinar sem birtust fyrir um fjórum árum í British Medical Journal undir heitinu ABC of work related disorders . Þær fjalla um hvernig sé best fyrir lækna að nálgast ýmis vinnutengd heilsufarsvandamál sjúklinga og er í þessu sambandi vakin sérstök athygli á tveimur greinum um stoðkerfissjúkdóma ( 7,8 ) . Læknar þurfa að benda sjúklingum sínum á fræðsluefni um rétta líkamsbeitingu og aðgerðir til að hlífa bakinu , meðal annars við skjávinnu sem getur reynt verulega á bak , háls og herðar ( sjá heimasíðu Vinnueftirlitsins : www.ver.is ) . Einnig er nauðsynlegt að læknar þekki leiðbeiningar í reglugerð um starfsumhverfi þungaðra kvenna ( 9 ) . Að lokum er rétt að leggja áherslu á aðalmarkmið heilsuverndar á vinnustöðum , starfsmannaheilsuverndar , sem eru : 1 . Að fyrirbyggja óþægindi , sjúkdóma og slys sem rekja má til atvinnu fólks . 2 . Að auka þekkingu vinnuveitenda og starfsfólks á áhættuþáttum í vinnuumhverfi . 3 . Að draga úr fjarvistum vegna veikinda og slysa með því að auka öryggi , viðhalda heilsu starfsmanna og aðlaga störfin að starfsmönnum ( 10 ) . Í vinnuverndarvikunni og í framhaldi af henni er rétt að hvetja lækna til þess að spyrja sig , þegar þeir meta og skoða sjúklinga sína , hvernig þeir geti sem best náð þessum þremur aðalmarkmiðum heilsuverndar á vinnustöðum og þar með bætt heilsufar sjúklinga sinna á vinnualdri eins og frekast er unnt .