Höfundar voru flestir í innsta hring leiðtoga stórveldanna á þessum umbrotatímum ( 1989 - 92 ) . Ein spurningin er þessi : Voru leiðtogar vestrænna lýðræðisríkja ( Bush eldri Bandaríkjaforseti , Kohl kanslari , Mitterarand og Margaret Thatcher ) virkilega svo kaldrifjaðir , að þeir væru reiðubúnir að fórna réttmætum kröfum Eystrasaltsþjóða um endurreist sjálfstæði í staðinn fyrir margvíslegan pólitískan ávinning í samningum við Gorbachev ? . En grundvallarreglan er sú sama : Að hindra upplausn sambandsríkisins . Þess eru fá dæmi , ef einhver , að smáþjóðir hafi endurheimt frelsi sitt fyrir náð nýlenduvelda . Stefna NATO : Sovétríkin lengi lifi ... Þar að auki var það ótrúlegur barnaskapur að binda allar vonir um árangur stefnunnar við pólitísk örlög eins manns – þ.e. Gorbachevs . Ætluðu leiðtogar Vesturveldanna að leggja blessun sína yfir það ? Sovétríkin voru í tilvistarkreppu – rétt eins og evrópsku nýlenduveldin eftir stríð – og sovéska elítan var ráðalaus frammi fyrir ástandinu . Af þessum ástæðum hafi Bandaríkin fengið skjólstæðingsríki sitt , Ísland , til að tala máli Esystrasaltsþjóðanna . Vissulega voru engir íslenskir þjóðarhagsmunir í húfi . Þetta var , þegar Kalda stríðið var í algleymingi . Þá skárust Sovétríkin í leikinn og buðust til að kaupa allar þær sjávarafurðir , sem væru nú bannfærðar á breska markaðnum . Þótt mikilvægi Sovétviðskiptanna hefði síðan hnignað , var samt mikið í húfi að viðhalda þeim . Leiðtogar Vesturveldanna voru augljóslega ekki að gæta hagsmuna smáþjóða , sem höfðu sætt hernámi og innlimun í sovéska nýlenduveldið . Þegar það var allt í einu orðin yfirlýst stefna forystu Vesturveldanna í samningum um endalok Kalda stríðsins , að væntanlegur árangur ylti endanlega á því að halda Sovétríkjunum saman , hvað sem það kostaði – í nafni friðar og stöðugleika – þá ætti hugsandi fólki að vera orðið ljóst , að eitthvað meira en lítið hefði skolast til í meðförum leiðtoganna . Ein er sú , að fyrrnefndar leyniþjónustur höfðu iðulega í fortíðinni reynst hafa rangt fyrir sér í grundvallaratriðum . Önnur er af persónulegum toga . Sjálfur var ég Fulbright-félagi við Harvard fyrr á árum , þar sem rannsóknarverkefnið var samanburður hagkerfa . Niðurstaða mín varðandi sovéska hagkerfið var einföld : Það var í lamasessi . Öfugt við núverandi forseta Rússlands , Vladimír Pútín – sem segir að „ fall Sovétríkjanna sé mesta stórslys 20 stu aldar “ – var ég sannfærður um það á árunum 1989 - 91 – og er enn – að upplausn sovéska nýlenduveldisins verði að teljast með jákvæðustu atburðum á næstliðinni öld . Íslenskir hagsmunir Persónulega gat ég ekki fylgt slíkum ráðum . Við gátum tryggt aðgang að hagstæðari mörkuðum annars staðar . Við vissum , að við tókum yfirvegaða áhættu . Ef þú ert sannfærður um , að þú hafir rétt fyrir þér – og það er mikið í húfi – hvers vegna þá ekki að fylgja sannfæringu sinni ? Þrátt fyrir allt . Höfundur var utanríkisráðherra Íslands 1988 - 1995 . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .