Félagsmálasáttmáli Evrópu Tók gildi 14. febrúar 1976 . Allt verkafólk á rétt á sanngjörnum vinnuskilyrðum . 3 . Allt verkafólk og vinnuveitendur eiga rétt á að gerast aðilar að samtökum , innlendum eða fjölþjóðlegum , til verndar efnahagslegum og félagslegum réttindum sínum . 6 . 8 . Í sambandi við barnsburð og önnur tilvik , eftir því sem við á , eiga konur rétt á sérstakri vernd í starfi . 9 . Allir menn eiga rétt á að njóta góðs af hvers kyns ráðstöfunum , er miða að því að tryggja sem best heilsu þeirra . 12 . 15 . Mæður og börn eiga rétt á viðeigandi félagslegri og efnahagslegri vernd án tillits til hjúskaparstéttar og fjölskyldutengsla . 18 . II. kafli . Eins og gert er ráð fyrir í III. kafla , skuldbinda samningsaðilar sig til að telja sig bundna af skyldum þeim , sem tilgreindar eru í eftirfarandi greinum og málsgreinum . 1. gr . Í því skyni að tryggja , að réttur til sanngjarnra vinnuskilyrða sé raunverulega nýttur , skuldbinda samningsaðilar sig til : 1. að sjá til þess , að daglegur og vikulegur vinnustundafjöldi sé hæfilegur og að vinnuvikan verði smám saman stytt að því marki , sem aukin framleiðni og önnur viðkomandi atriði leyfa , 2. að sjá til þess , að veittir séu almennir frídagar með kaupi , 3. að sjá til þess , að veitt sé a.m.k. tveggja vikna árlegt orlof með kaupi , 4. að sjá til þess , að veittir séu aukafrídagar með kaupi eða vinnutími sé styttur hjá verkafólki , sem vinnur hættuleg eða óheilnæm störf , eins og nánar er ákveðið , 5. að tryggja vikulegan hvíldartíma , sem , eftir því sem mögulegt er , sé veittur á þeim degi , sem samkvæmt hefð eða venju er viðurkenndur hvíldardagur í viðkomandi landi eða landshluta . 3. gr . Réttur til sanngjarns kaups . Í því skyni að tryggja , að réttur til sanngjarns kaups sé raunverulega nýttur , skuldbinda samningsaðilar sig til : 1. að viðurkenna rétt verkafólks til kaups , sem veiti því og fjölskyldum þess sómasamleg lífskjör , 2. að viðurkenna rétt verkafólks til hærra kaups fyrir yfirvinnu , með undantekningum í vissum tilvikum , 3. að viðurkenna rétt karla og kvenna til sama kaups fyrir jafnverðmæt störf , 4. að viðurkenna rétt verkafólks til hæfilegs uppsagnarfrests , 5. að heimila launafrádrátt einungis með þeim skilyrðum og að því marki , sem tiltekið er í landslögum eða reglugerðum eða kveðið er á um í heildarsamningum eða gerðardómum . Réttindum þessum skal náð með frjálsum heildarsamningum , lögákveðinni skipan launamála , eða á annan hátt , sem hæfir aðstæðum í landinu . 6. gr . Réttur barna og ungmenna til verndar . Réttur til leiðbeininga um stöðuval . Í því skyni að tryggja , að réttur til starfsþjálfunar sé raunverulega nýttur , skuldbinda samningsaðilar sig til : 1. að sjá fyrir eða stuðla að tækni - og starfsþjálfun alls fólks , þ. á m. fatlaðra , eftir því sem þörf krefur og í samráði við samtök vinnuveitenda og verkafólks , og að veita aðstöðu til aðgangs að æðri tækni - og háskólamenntun , sem grundvallast eingöngu á hæfni einstaklingsins , 2. að sjá fyrir eða stuðla að því , að komið verði á fót þjálfunarkerfi og öðrum kerfisbundnum ráðstöfunum til að þjálfa unga drengi og stúlkur í hinum ýmsu störfum þeirra , 3. að sjá fyrir eða stuðla að , eftir því sem þörf krefur : a ) nægri og aðgengilegri þjálfunaraðstöðu fyrir fullorðið verkafólk , b ) sérstakri aðstöðu til endurþjálfunar fullorðins verkafólks , sem þörf er á vegna tækniþróunar eða nýrrar stefnu í atvinnumálum , 4. að hvetja til fullrar nýtingar á þeim möguleikum , sem fyrir hendi eru , með viðeigandi aðgerðum , svo sem : a ) lækkun eða niðurfellingu hvers kyns gjalda , b ) veitingu fjárhagsaðstoðar í viðeigandi tilvikum , c ) að fella inn í venjulegan vinnutíma þann tíma , sem notaður er til framhaldsþjálfunar starfsmanns samkvæmt ósk vinnuveitanda , d ) að tryggja með nægu eftirliti , í samráði við samtök vinnuveitenda og verkafólks , að árangur af námi og annarri þjálfun ungs verkafólks verði eins mikill og unnt er , og að ungt verkafólk yfirleitt njóti nægrar verndar . 12. gr . 14. gr . Réttur til að njóta góðs af félagslegri velferðarþjónustu . 16. gr . Réttur fjölskyldunnar til félagslegrar , lagalegrar og efnahagslegrar verndar . Í því skyni að tryggja nauðsynleg skilyrði fyrir fullum þroska fjölskyldunnar , sem er hornsteinn þjóðfélagsins , skuldbinda samningsaðilar sig til að efla efnahagslega , lagalega og félagslega vernd fjölskyldulífsins með aðgerðum eins og félagslegum bótum og fjölskyldubótum , skattareglum , útvegun fjölskylduhúsnæðis , aðstoð við nýgift fólk og öðrum viðeigandi aðgerðum . 18. gr . Réttur til að stunda arðbært starf í landi annars samningsaðila . III. kafli . 20. gr . 3 . Sérhver samningsaðili skal halda uppi kerfisbundnu vinnueftirliti , sem hentar aðstæðum í landinu . IV. kafli . 22. gr . Skýrslur um ákvæði , sem ekki hafa verið samþykkt . 1 . 24. gr . Athugun á skýrslunum . Sérfræðinganefndina skipa eigi fleiri en sjö menn , sem ráðherranefndin skipar úr hópi óháðra og einstaklega réttsýnna sérfræðinga , sem eru viðurkenndir kunnáttumenn á sviði félagsmála á alþjóðavettvangi og tilnefndir eru af samningsaðilum . Þá nefndarmenn , sem ganga eiga út í lok fjögurra ára byrjunartímabilsins , skal ráðherranefndin velja með hlutkesti þegar að fyrstu skipun lokinni . Bjóða skal Alþjóðavinnumálastofnuninni að tilnefna fulltrúa til að taka þátt í umræðum sérfræðinganefndarinnar sem ráðunautur . Skýrslur samningsaðilanna og niðurstöður sérfræðinganefndarinnar skal leggja fyrir undirnefnd félagsmálanefndar ráðherranefndar Evrópuráðsins til athugunar . Enn fremur getur hún ráðfært sig við allt að tvo fulltrúa alþjóðlegra stofnana , sem ekki eru ríkisstofnanir , en eru í ráðgefandi aðstöðu gagnvart Evrópuráðinu , um málefni , sem stofnanirnar eru sérstaklega hæfar að fjalla um , svo sem félagslega velferð og efnahagslega og félagslega vernd fjölskyldunnar . 3 . Aðalritari Evrópuráðsins skal senda ráðgjafasamkomunni niðurstöður sérfræðinganefndarinnar . Ráðgjafasamkoman skal senda ráðherranefndinni álit sitt á niðurstöðum þessum . 29. gr . 30. gr . Takmarkanir á styrjaldar - eða hættutímum . Sérhver samningsaðili , sem hefir notfært sér þennan takmörkunarrétt , skal innan hæfilegs frests láta aðalritara Evrópuráðsins í té tæmandi upplýsingar um ráðstafanir , sem gerðar hafa verið , og ástæður fyrir þeim . Einnig skal samningsaðilinn tilkynna aðalritaranum , þegar slíkum aðgerðum er lokið og þau ákvæði sáttmálans , sem hann hefir samþykkt , koma að fullu til framkvæmda á ný . 3 . 2 . Ákvæði sáttmála þessa mega ekki brjóta í bága við ákvæði landslaga eða ákvæði neinna tvíhliða eða fjölhliða samninga eða samþykkta , sem þegar hafa tekið gildi eða kunna að taka gildi og gera ráð fyrir hagstæðari meðferð hins verndaða fólks . Í aðildarríkjum , þar sem ákvæði þessi eru venjulega háð lagafyrirmælum , er á sama hátt hægt að undirgangast skuldbindingarnar og telja framkvæmd þeirra gilda , ef ákvæðin eru framkvæmd með lagafyrirmælum að því er mikinn meirihluta hins vinnandi fólks varðar . Sérhver ríkisstjórn , sem undirritar sáttmálann , getur tiltekið það landsvæði , sem hún telur vera heimaland sitt í þessu tilliti , með yfirlýsingu stílaðri til aðalritara Evrópuráðsins þegar undirritun fer fram eða þegar fullgildingar - eða samþykktarskjal er afhent . 3 . Aðalritarinn skal senda öðrum ríkisstjórnum , sem undirritað hafa sáttmálann , og aðalframkvæmdastjóra Alþjóðavinnumálaskrifstofunnar , sérhverja tilkynningu , sem honum berst samkvæmt þessari grein . 35. gr . Fullgildingar - eða samþykktarskjöl ber að afhenda aðalritara Evrópuráðsins . Að því er varðar ríkisstjórn , sem undirritað hefir sáttmála þennan og síðar fullgilt hann , tekur sáttmálinn gildi á þrítugasta degi eftir afhendingardag fullgildingar - eða samþvkktarskjals . 4 . Sérhvert aðildarríki Evrópuráðsins getur borið fram tillögu um breytingu á sáttmála þessum í erindi stíluðu til aðalritara Evrópuráðsins . Aðalritarinn skal senda öðrum aðildarríkjum Evrópuráðsins allar breytingatillögur , sem þannig eru bornar fram , en ráðherranefndin tekur þær síðan til athugunar , og því næst skulu þær bornar undir álit ráðgjafasamkomunnar . Breytingatillögur , sem ráðherranefndin hefir fallist á , skulu gilda frá þrítugasta degi eftir að allir samningsaðilar hafa tilkynnt aðalritaranum samþykki sitt . Sérhver samningsaðili getur einungis sagt sáttmála þessum upp er liðin eru fimm ár frá gildistöku hans að því er hann varðar , eða í lok hvers tveggja ára tímabils eftir það , og í hverju tilfelli eftir að hafa tilkynnt aðalritara Evrópuráðsins það með sex mánaða fyrirvara , en hann skal tilkynna það hinum aðilunum og aðalframkvæmdastjóra Alþjóðavinnumálaskrifstofunnar . 3 . Viðauki við félagsmálasáttmálann . Gildissvið félagsmálasáttmálans að því er varðar verndað fólk . 1 . Sérhver samningsaðili mun veita flóttamönnum , eins og þeir eru skilgreindir í Samþykkt um réttarstöðu flóttamanna , undirritaðri í Genf hinn 28. júlí 1951 , sem dvelja löglega í landi hans , eins góð kjör og unnt er , og alla vega ekki óhagstæðari en samkvæmt skuldbindingum þeim , sem samningsaðilinn hefir fallist á samkvæmt téðri samþykkt og hverjum öðrum alþjóðasamþykktum , sem taka til þessara flóttamanna . I. kafli , 18. mgr. , og II. kafli , 18. gr. , 1. mgr . Skilja ber ákvæði þetta þannig , að það banni ekki tafarlausan brottrekstur vegna alvarlegra misgerða . 4. gr. , 5. mgr . Gert er ráð fyrir því , að samningsaðili geti veitt skuldbindingu þá , sem krafist er í málsgreininni , ef mikill meirihluti verkafólks verður ekki fyrir kauplækkun , hvorki samkvæmt lögum , heildarsamningum né úrskurðum gerðardóma , en undanskilið er það verkafólk , sem reglurnar taka ekki til . Orðin „ samkvæmt þeim skilyrðum , sem sett eru í slíkum samningum “ í inngangi málsgreinar þessarar , teljast þýða meðal annars , að varðandi bætur , sem fáanlegar eru óháðar nokkru tryggingaframlagi , geti samningsaðili krafist þess , að lokið sé tilskildu búsetutímabili áður en hann veiti þegnum annarra samningsaðila slíkar bætur . Að því er ákvæði þetta varðar er gert ráð fyrir því að orðin „ fjölskylda erlends starfsmanns “ merki a.m.k. eiginkonu hans og börn á framfæri yngri en 21 árs . Orðin „ á styrjaldartímum eða öðrum hættutímum “ ber að skilja þannig , að þau nái einnig til stríðshótunar .