Orsök þessa sjúkdóms má rekja til röskunar á jafnvægi í nýmyndun og eyðingu fruma í slímhúð leghálsins , en þessi frumumyndun er einmitt örust við áðurnefndan skiptireit . Í mörgum tilfellum er um að ræða veirusmit , HPV , þar sem veiran berst á milli við samfarir . Þegar sjúkdómurinn er fremur langt genginn breytast einkennin í óþægilegan þrýsting á blöðru og endaþarm , verk sem oft leggur niður í aftanverð læri vegna þrýstings á taugar eða bjúg í fótum vegna þrýstings á sogæðar . Best er þó ef sjúkdómurinn greinist í byrjun 1. stigs , áður en einkenna fer að verða vart . Í frumunum er leitað eftir ákveðnum breytingum í kjörnum og útliti frumnanna , svokölluðum forstigsbreytingum . Algengt er að sjúklingar með leghálskrabbamein fari í geislameðferð Um 10% æxla í leghálsi greinast treglega með frumustrokum vegna þess að þau byrja hátt uppi í leghálsgöngum þaðan sem erfitt er að ná góðu stroki . Allar konur þurfa því að vera á varðbergi og hafa strax samband við leitarstöð eða lækni ef þær fá einkenni með óeðlilegum milliblæðingum eða blóðugri útferð , jafnvel þótt þær hafi komið reglulega til skoðunar . Meðan á meðferð stendur er jafnframt fylgst grannt með hugsanlegum breytingum á stærð og dreifingu æxlisvaxtar . Ef sjúkdómurinn er á hulinstigi nægir oftast einfaldur keiluskurður eins og við forstigsbreytingar en í einstaka tilfellum þarf þó að fjarlægja legið . Ljóst er að meðferð á forstigi og hulinstigi er léttvæg miðað við þá meðferð sem þörf er á þegar sjúkdómurinn er komin á hærra stig . Lesa má nánar um þetta í svari sama höfundar við spurningunni : Hvernig er hægt að athuga hvort fólk sé með HPV ? . Lokaorð Árangur leghálskrabbameinsleitar hér á landi bendir ótvírætt til þess að greina megi sjúkdóminn á forstigi eða á hulinstigi svo framarlega sem konur komi reglulega í krabbameinsleit . Miðað er við að konur fari í skoðun á að minnsta kosti tveggja ára fresti . Þar sem sterk tengsl eru milli leghálskrabbameins og HPV-veirunnar sem smitast við samfarir , er vert að benda á að draga má úr hættu á slíku smiti með því að stunda öruggt kynlíf og nota smokk . Steinunn Kristjánsdóttir er prófessor í fornleifafræði við Sagnfræði - og heimspekideild Háskóla Íslands . Helstu rannsóknasvið hennar eru miðaldafornleifafræði , norræn fornleifafræði , kirkjusaga , klausturfornleifafræði , kynjafornleifafræði , þróun húsagerða og miðlun vísindalegrar þekkingar .