22 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. JÚNÍ 2011 Biskupsmálið svokallaða má í raun rekja allt aftur til ársins 1963 er tvær systur segjast hafa orðið fyrir kynferð - islegri áreitni af hálfu Ólafs Skúlason - ar sem síðar varð biskup . Það mál kom þó ekki fram fyrr en mörgum árum síðar og eftir að Sigrún Pálína Ingv - arsdóttir steig fram og tjáði sig um sína reynslu af samskiptum við Ólaf . 1988 átti Sigrún Pálína fund með þá - verandi biskupi yfir Íslandi , Sigurbirni Einarssyni . Hún sagði honum frá kyn - ferðislegu ofbeldi sem hún sagði Ólaf hafa beitt sig árið 1978 . Sigurbjörn kom á fundi Sigrúnar og Ólafs en sá fundur leiddi ekki til sátta . Sigrún seg - ist hafa vonað að Sigurbjörn myndi að - hafast í málinu en ? Ólafur varð biskup og það hafði gríðarleg áhrif á mig ? . 1994 sagði Sigrún sr. Pálma Matthías - syni í Bústaðakirkju frá samskiptum sínum við Ólaf . Bað hún Pálma að koma málinu áfram , en þau greinir á um hvort og með hvaða hætti hann hafi brugðist við þeirri bón hennar . 1995 fór Sigrún á fund Vigfúsar Þórs Árnasonar , sóknarprests í Grafarvogs - kirkju . Hann sagðist ekkert geta gert og olli Sigrúnu vonbrigðum er hann , ári síðar , lýsti í fjölmiðlum ? fullu trausti ? á biskup Íslands , er Lang - holtskirkjudeilan stóð sem hæst . 1996 komu ásakanir um kynferðisbrot Ólafs Skúlasonar fyrst opinberlega fram . Snemma árs sendi Sigrún Pálína sitt fyrsta erindi til siðanefndar Prestafélagsins þar sem hún lýsti mál - inu og kvartaði undan viðbrögðum sr. Pálma og sr. Vigfúsar . 15. febrúar 1996 lauk siðanefnd mál - inu formlega og sagði sættir hafa náðst milli sr. Vigfúsar og Sigrúnar , en vísaði ? öðrum afurðum ? málsins til stjórnar Prestafélagsins . Málið átti með ýmsum hætti aftur eftir að koma inn á borð siðanefndar . 22. febrúar sendi Ólafur formlegt er - indi til ríkissaksóknara þar sem hann óskaði eftir opinberri rannsókn á meintum ærumeiðingum í hans garð af hálfu Sigrúnar Pálínu og tveggja annarra kvenna sem þá höfðu stigið fram . 1. mars gaf kirkjuráð , sem sr. Karl Sig - urbjörnsson , síðar biskup , átti sæti í , út yfirlýsingu þar sem ásakanir á hendur Ólafi voru harmaðar . 2. og 3. mars sömdu Sigrún , sr. Karl og sr. Hjálmar Jónsson yfirlýsingu til að lægja öldurnar . Sigrún segir yfirlýs - ingunni hafa verið breytt og setning , þar sem hún sagðist standa við orð sín , verið fjarlægð . 2008 lést Ólafur Skúlason og dóttir hans , Guðrún Ebba , leitaði til kirkj - unnar og sagði frá ofbeldi sem hún varð fyrir af hálfu föður síns . Lítið hafði þá verið rætt um biskupsmálið í mörg ár . Í kjölfarið var skipuð rann - sóknarnefnd til að fara yfir viðbrögð þjóðkirkjunnar frá upphafi til enda . Upphaf bisk - upsmálsins í hnotskurn BAKSVIÐ Hjörtur J. Guðmundsson hjorturjg@mbl.is Ljóst er að þjóðkirkjan brást konun - um sem leituðu til hennar á árinu 1996 með ásakanir á hendur Ólafi Skúlasyni , þáverandi biskupi Ís - lands , að sögn Róberts Spanó , for - manns rannsóknarnefndar kirkju - þings . Skýrsla nefndarinnar var gerð opinber í gær . ? Kirkjan hefur að okkar mati brugðist við meðferð þessa máls með því að taka ekki við þessum einstak - lingum og fjalla um mál þeirra af sanngirni og virðingu og með fagleg - um og vönduðum hætti , ? segir Ró - bert . Skort hafi á að kirkjan fylgdi þessum málum eftir með þeim hætti í samræmi við þau gildi og grundvall - arhugsjónir sem hún standi fyrir . Ennfremur væri ljóst að gerð hafi verið mistök í meðferð málsins af hálfu þjóðkirkjunnar á ýmsum stig - um þess . Fram kemur í skýrslu rann - sóknarnefndarinnar að viðbrögð presta og annarra starfsmanna kirkj - unnar við málinu hafi einkennst ? af ráðaleysi og skorti á faglegum og vönduðum vinnubrögðum . ? Sú álykt - un eigi einnig við um viðbrögð kirkj - unnar á árunum 2008 til 2010 þegar málið kom aftur til kasta hennar . Á hinn bóginn sagði Róbert að ekki mætti horfa framhjá því að kirkjan hafi sýnt viðleitni ? til þess að laga og betrumbæta hlutina . ? Sagðist hann vona að með gerð skýrslu nefndar - innar gæti kirkjan gert enn betur í þeim efnum . Mistök á ýmsum stigum Meðal þess sem rannsóknarnefnd - in gerir athugasemdir við er aðkoma sr. Vigfúsar Þórs Árnasonar að stuðningsyfirlýsingu við Ólaf Skúla - son 5. janúar 1996 í ljósi þess að hann hafi þá nokkrum mánuðum áður tek - ið við Sigrúnu Pálínu Ingvarsdóttur , einni þeirra kvenna sem ásakað hafa Ólaf um kynferðisbrot , sem sálusorg - ari og hlustað á frásögn hennar af því að hann hafi beitt hana kynferðisof - beldi árið 1978 . Þá eru gerðar sérstakar athuga - semdir við þá ákvörðun sr. Baldurs Kristjánssonar , þáverandi varafor - manns Prestafélags Íslands , sem einnig gegndi trúnaðarstarfi gagn - vart Ólafi sem biskupsritari og ritari kirkjuráðs , að sitja áfram fundi stjórnarinnar í febrúar og mars 1996 þegar erindi þeirra þriggja kvenna sem sakað höfðu biskup um kynferð - isbrot voru til umfjöllunar í henni . Þá er einnig fundið að því að stjórn Prestafélagsins hafi ekki krafist þess að Baldur viki sæti . Rannsóknarnefndin telur enn - fremur að þeir kirkjuráðsmenn sem stóðu að stuðningsyfirlýsingu við Ólaf 1. mars 1996 hafi gert alvarleg mistök með því að gefa hana út op - inberlega á sama tíma og einstakir þættir málsins voru til meðferðar á viðeigandi vettvangi hjá siðanefnd og stjórn Prestafélagsins , ekki síst þar sem Ólafur var forseti ráðsins . Stuðningsyfirlýsing Prófasta - félags Íslands 7. mars sama ár er gagnrýnd á sömu forsendum en fram kemur að líta verði svo á að sú yf - irlýsing fullnægi þeim skilyrðum að vera talin tilraun til þess að þagga málið niður . Sáttahlutverkið mistök Sú ákvörðun Karls Sigurbjörns - sonar , þáverandi sóknarprests í Hall - grímskirkju , að taka að sér að leita sátta á milli Ólafs og Sigrúnar Pálínu 2. mars 1996 , daginn eftir að hann átti aðkomu að yfirlýsingu kirkju - ráðs , fól í sér yfirsjón af hans hálfu að mati rannsóknarnefndarinnar sem telja verði mistök . Þá hafi ennfremur verið gerð mis - tök við móttöku kirkjuráðs á erindi Guðrúnar Ebbu Ólafsdóttur , dóttur Ólafs , 27. mars 2009 , sem óskaði eftir fundi með ráðinu til að segja sögu sína en fram hefur komið að faðir hennar beitti hana kynferðisofbeldi þegar hún var barn og unglingur . Þá hafi erindi hennar aldrei verið svarað formlega . Morgunblaðið / Golli Ólafur Skúlason Hlutverk rannsóknarnefndar kirkjuþings var að meta hvort kirkjunnar þjónar hefðu gerst sekir um vanrækslu , mistök eða þöggun . Tók ekki á málinu af sanngirni og virðingu L 50098 Segir þjóðkirkjuna hafa brugðist þeim einstaklingum sem leituðu til hennar Skýrsla rannsóknarnefndar kirkjuþings Hjörtur J. Guðmundsson hjorturjg@mbl.is Valdabarátta innan þjóðkirkjunnar hafði veruleg áhrif á það í hvaða far - veg ásakanir á hendur Ólafi Skúla - syni um kynferðisbrot fóru að mati rannsóknarnefndar kirkjuþings . Margir kirkjunnar menn hafi talið að málið væri runnið undan rifjum andstæðinga Ólafs innan kirkjunnar til þess að reyna að koma á hann höggi . Þannig kom meðal annars fram í málflutningi Karls Sigurbjörns - sonar , biskups Íslands , fyrir nefnd - inni að bæði í kirkjuráði árið 1996 þegar málið var orðið opinbert og í Prófastafélaginu hafi verið menn sem hafi verið ? mjög ákveðnir í því að þetta væri bara pólitík . ? Karl sat þá í kirkjuráði en Ólafur sótti það mjög stíft að báðar þessar stofnanir lýstu opinberlega yfir stuðningi við sig í málinu . Það gerðu þær síðan í mars það ár , kirkjuráð fyrst og Pró - fastafélagið nokkrum dögum síðar . Fór sínu fram óhikað Sr . Baldur Kristjánsson , sem þá var kirkjuráðsritari , sagði fyrir rannsóknarnefndinni að ekki mætti gleyma því að kirkjuráð væri þröng - ur hópur þar sem menn yrðu miklir vinir . ? Ólafur fullyrti alltaf við menn að það væri ekkert til í þessu . Þetta væri misskilningur og þetta væri lygi og þvættingur og menn trúðu honum bara . ? Fram kemur í skýrslu rannsókn - arnefndarinnar að ekki leiki á því vafi að haft hafi áhrif á framgöngu kirkjunnar manna í málinu að ásak - anirnar beindust að æðsta yfirmanni þjóðkirkjunnar . ? Þá verður ráðið af framburði þeirra sem fyrir nefndina komu að áhrif Ólafs Skúlasonar á samstarfs - menn sína og aðra starfsmenn kirkj - unnar voru verulega mikil . Bisk - upinn hafi verið með mikinn og ráðandi persónuleika , hann hafi far - ið sínu fram og óhikað látið í ljósi af - stöðu sína um stöðu málsins . Menn hafi verið dregnir í dilka sem ann - aðhvort ? með honum eða á móti ? . Hafi hann þannig með framgöngu sinni haft mótandi áhrif á aðgerðir einstaklinga sem að málinu komu , ? segir í skýrslunni . ? Menn trúðu honum bara ? L 50098 Viðbrögð kirkjunnar manna stjórnuðust einkum af valdabaráttu , ? ráðandi persónuleika ? Ólafs Skúlasonar og hollustu við æðsta yfirmann þjóðkirkjunnar Karl Sigurbjörnsson Sr . Baldur Kristjánsson Sr . Geir Waage , sóknarprestur , lýsti því fyrir rannsóknar - nefnd kirkjuráðs þegar Ólafur Skúlason reyndi í lok janúar árið 1996 að fá hann til að stinga gögnum um ásakanir um kynferðisbrot í garð Ólafs undir stól en Geir var þá for - maður Prestafélags Íslands . Fram kom að Geir hafi harð - neitað að verða við því og hafi þá Ólafur orðið ? snöggvondur , mjög reiður . ? Geir sagðist hafa haldið að Ólafur ætlaði að leggja hendur á sig svo reiður hafi hann orðið . Hafi hann öskrað á Geir og sagt hann til skammar fyrir kirkjuna . Hélt að Ólafur hefði ætlað að leggja hendur á sig Sr . Geir Waage