Af hverju fær maður verk fyrir brjóstið þegar manni sárnar ? Hér er einnig svarað spurningum um svipað efni : Hvers vegna geta ákveðnar tilfinningar , svo sem vonbrigði eða örvænting , framkallað líkamlega verki ? Af hverju fær maður verk í hjartað ef maður er sorgmæddur ef hjartað tengist ekkert tilfinningum ? Í sálfræði og öðrum greinum er stundum gerður greinarmunur á tilfinningum ( e. feelings ) og geðshræringum ( e. emotions ) . Tilfinning er huglægur hluti geðshræringar , það er hvernig fólk upplifir gleði , ótta , viðbjóð og svo framvegis . Geðshræringar eru samt meira en þetta ; þær vísa líka til lífeðlislegra viðbragða og ýmiss konar hegðunar sem gjarnan fylgja þessum tilfinningum . Þegar fólk lendir í ógnvekjandi aðstæðum berast boð frá skynfærum til ýmissa stöðva heilans . Mikilvægust þeirra er möndlungurinn ( e. amygdala ) . Virkni í möndlungi virðist vekja upp óþægilegar tilfinningar svo sem ótta , kvíða eða örvæntingu . Miðkjarni möndlungsins ( e. central nucleus ) sendir svo boð til heilasvæða eins og undirstúku , miðheila , brúar og mænukylfu , sem koma af stað ýmsum líkamlegum viðbrögðum ; kirtlar taka til við að seyta hormónum svo sem adrenalíni og noradrenalíni , meltingarstarfsemi minnkar og líkaminn fer þess í stað að eyða orku , hjartsláttur eykst og blóðþrýstingur hækkar , lungnarými eykst og súrefnisflæði til vöðva verður meira , svo eitthvað sé nefnt . Allt býr þetta líkamann undir mikil átök – að hrökkva eða stökkva – svo sem að flýja af hólmi eða berjast og takast þannig á við ógnina . Þessi líkamlegu viðbrögð þróuðust væntanlega upphaflega vegna þess að þau voru gagnleg til að bregðast við aðstæðum sem líklegar voru til að valda fólki líkamlegum skaða , svo sem þegar fólk hittir fyrir ljón eða eiturslöngu . Smám saman virðist fólk aftur á móti hafa farið að sýna þessi viðbrögð við félagslegum aðstæðum , svo sem þegar einhver réðist á það með orðum en ekki með hnúum og hnefum . Þetta getur að sjálfsögðu líka vakið upp tilfinningasvörun svo sem vonbrigði , örvæntingu , særindi eða sorg . Að ofangreindu er ekki endilega augljóst hvaða tilgangi verkir samfara tilfinningalegu uppnámi kunni að þjóna . Ef til vill þjóna þeir alls engum tilgangi og eru fremur aukaafurð ofantalinna lífeðlislegra viðbragða . Hugsanlega eru þeir þó til einhvers nýtir . Vitað er að lífverur forðast það sem leiðir til óhagstæðra afleiðinga svo sem sársauka . Komist maður í aðstæður sem líklegar eru til að valda manni andlegum eða líkamlegum skaða er mikilvægt að læra að forðast þær í framtíðinni . Verði maður fyrir vonbrigðum eða særi einhver mann , þá meiðir maður sig og forðast því ef til vill þá manneskju í framtíðinni eða breytir þeirri hegðun sem fékk hana til að gera eitthvað á hlut manns . Thor Aspelund er prófessor í líftölfræði í læknadeild Háskóla Íslands , við Miðstöð í lýðheilsuvísindum , og forstöðumaður Tölfræðiráðgjafar Heilbrigðisvísindasviðs . Thor hefur rannsakað áhrif áhættuþátta á hjarta - og æðasjúkdóma og sykursýki og hvernig er hægt að nota þá sem forspárþætti í áhættureiknum .