Heiða Jóhannsdóttir fjallar um Héraðið eftir Grím Hákonarson í Menningunni á RÚV og segir hana sjónrænt sterka og ádeilukennda samfélagsgreiningu . Heiða segir meðal annars : Sagan sem sögð er í Héraðinu er í senn staðleysa , þ.e. allegóría um veruleika smárra byggða sviðsett í hinum ímyndaða Erpsfirði , og ádeilukennd samfélagsgreining þar sem handritshöfundurinn Grímur Hákonarson sótti að eigin sögn efnivið til deilumála í kringum hið umsvifamikla Kaupfélag Skagfirðinga og frásagna af áhrifum þess á líf og kjör bænda á svæðinu . Í myndinni er smám saman dregin upp skýr mynd af samfélagi þar sem fákeppni , pólitísk spilling og skoðanakúgun hafa hreiðrað um sig í nafni rótgróinna hugsjóna . Þegar Inga stendur ein eftir á búinu kemur kaupfélagsstjórinn Eyjólfur til hennar og býður fram aðstoð en aðeins nægilega mikla til þess að Inga geti áfram þrælað fyrir skuldunum og viðhaldið óbreyttu ástandi . Þegar Inga kemst á snoðir um að Reynir hafi orðið fyrir fjárkúgun af hendi Eyjólfs , sem hugsanlega leiddi hann til örþrifaráða , hefur hún uppreisn sína sem hreyfir við klakaböndunum í samfélaginu . Arndís Hrönn Egilsdóttir er vel valin í það krefjandi hlutverk að bera myndina uppi . Leikstíll hennar er átakalaus og laus við þá sjálfsmeðvitund sem stundum fylgir stórleikurum í bíómyndum . Leikur hennar er lágstemmdur en hún hefur sterka nærveru sem hún notar óspart til að miðla þeim innri styrk og áhugaverðu víddum sem Inga býr yfir . Samleikurinn við Hinrik Ólafsson og vinafólk þeirra hjóna sem leikin eru af Sveini Ólafi Gunnarssyni og Eddu Björgu Eyjólfsdóttur er einnig vel heppnaður og áhugaverður . Þegar kemur að því að bregða upp mynd af lífinu í Erpsfirði er umgjörð myndarinnar raunsæisleg , og þar tekst einkar vel til . Búningahönnun , gervi og leikmynd eru vel unnin og tónlist Valgeirs Sigurðssonar miðlar vel þeirri blöndu trega , kímni og hörku sem einkennir sögheiminn , og rennur saman í eitt í persónuleika Ingu . Sigurður Sigurjónsson fer vel í hlutverki Eyjólfs , en ólíkt hinum minna þekktu leikurum , ber hann með sér ákveðna áru sem styrkir myndina . Hann bregður sér í hlutverk hins föðurlega og kumpánlega sveitamanns , á meðan það skín í hörkuna undir niðri . Í átökum Ingu og kaupfélagsstjórans er markvisst unnið með orðræðu og sögu samvinnuhreyfingarinnar og á stundum verður þessi þáttur í myndinni full klipptur og skorinn , þar sem persónur flytja sjónarmið í málflutningi sínum , á kostnað lipurra samtala og samspils . Það sem hins vegar vegur upp á móti er skemmtileg kímni sem einkennir þá lifandi mynd sem brugðið er upp af sveitasamfélaginu , þar sem fólk er jarðbundið og ekki vant því að bregða mikið út af hversdaglegum samskiptavenjum . Sagan fer þannig aldrei út í neinn spennutrylli þó svo að Inga finni sig á ákveðnum tímapunkti knúna til þess að hlaða haglabyssuna til þess að verjast aðsúgi sem gerður að húsi hennar um nótt í kjölfar þess að gagnrýni hennar á Kaupfélagið spyrst út . Málin eru engu að síður útkljáð að hætti bænda næsta dag þegar Inga fer til granna síns og föður skemmdarvargsins og rekur framan í hann brotna blómapotta og garðstóla sem hún vill fá bætta . Það er í þessum smáatriðum sem sjarma myndarinnar er að finna , og varða þau framvinduna á máta sem gerir myndina áhugaverða og skemmtilega þrátt fyrir að frásagnarstíllinn sé lágstemmdur og hæggengur . Uppreisn Ingu er samsett úr þeim veruleika sem hún tilheyrir og er að brjótast út úr , hún er nokkurs konar búsáhaldabylting , nema að búsáhöldin eru af stærri gerðinni , lyftarar og mjólkurbílar í stað potta og sleifa . Og krafturin í uppreisn Ingu kemur heldur ekki á óvart , hún hefur haldið uppi heilu róbótafjósi um árabil og er því ekkert lamb að leika við . Þó svo að hún hafi lent í fjötrum hins karllega og vélvædda , er Inga fulltrúi náttúrunnar og efnisins . Hún lætur kúadellu vaða á lúxusjeppa og myndin þegar hún tekur mjólkurbílinn traustataki og lætur kaupfélagsklíkuna finna til tevatnsins í höfuðstöðvum þeirra , er sterk feminísk uppreisnarmynd . Samvinna Gríms Hákonarsonar , Mart Taniels sem sér um kvikmyndatöku og klipparans Kristjáns Loðmfjörð skilar útkomu sem er sjónrænt sterk og eftirminnileg . Samtal við sveitalífshefðina Raunar notast Héraðið við táknsæi sem á í sterku samtali við hefð íslensku sveitalífsmyndarinnar , þar sem vangaveltur um tengslin við náttúruna og náið samband við skepnurnar mynda rauðan þráð . Hér heldur Grímur áfram með þema sem var miðlægt í verðlaunamyndinni Hrútum , síðustu leiknu mynd hans í fullri lengd , en í Héraðinu kveður við annan tón . Um er að ræða skýrt samtal við kvikmyndir upphafsárs íslenskra kvikmyndavorsins , sem lögðu ákveðinn grunn að sveitalífshefðinni , þ.e. Óðal feðranna og Land og synir frá árinu 1980 sem fjalla um þá valkosti sem nýjar kynslóðir bænda standa frammi fyrir í ákveðnu samfélagspólitísku og heimspekilegu samhengi . Í Héraðinu má jafnvel greina beina vísun í atriði í Óðali feðranna þar sem eftirmæli um látinn bónda felur í sér ræðu sem súmmerar upp gildi hans fyrir samvinnuhreyfinguna , Flokkinn og hollustu hans við kerfið . Auk þessara tengsla er sjónum beint út fyrir þann karlmiðaða ramma sem mest hefur borið á í kvikmyndum íslenskra karlleikstjóra , en er að taka ákveðnum breytingum , líkt og Kona fer í stríð Benedikts Erlingssonar er skýrt dæmi um . Þannig er til dæmis afstaða hjónanna til sveitalífsins af ólíkum toga í Héraðinu . Reynir er skilgetið fórnarlamb þeirrar hugmyndafræði sem haldið er á lofti í sveitinni , á meðan Inga setur spurningarmerki við þann vítahring sem þau sitja föst í . Reynir bregst við með því að böðlast áfram og endingu spegla örlög hans harmleik táknmyndar íslenska bóndans , Bjarts í Sumarhúsum , en sjálfstæðistilburðir Bjarts báru ekki meiri árangur en svo að hann sáði í akur óvinarins allt sitt líf . Inga er að hluta til bundin af einarðri afstöðu eiginmannsins , eins og hún viðurkennir síðar fyrir góðvini þeirra hjóna , þá vildi hún flytja suður , til barnanna , meðan Reynir gat ekki hugsað sér að yfirgefa Dalsmynni . Að vissu leyti segir Inga skilið fortíðina þegar hún grefur ösku eigimanns síns , en sem fulltrúi jarðarinnar og náttúrunnar í myndinni gefur hún af reynslu sinni og krafti til sveitunga sinna sem eiga í samskonar baráttu og hún . Líkt og þegar hún tekur á móti nýfæddum kálfi í upphafsatriði myndarinnar , fóstrar Inga nýtt upphaf fyrir sveitasamfélagið þó svo að endirinn gefi til kynna að hennar þroskasaga sé rétt að hefjast eftir áralanga stöðnun .