NEYTENDUR MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 14. DESEMBER 2002 37 Galakjólar Laugavegi 53 SAMKEPPNISSTOFNUN hefur frá því í febrúar sl. gert mán - aðarlegar verðkannanir á græn - meti og ávöxtum til þess að fylgjast með verðþróun á þess - um vörum eftir afnám tolla á ýmsum grænmetistegundum sl. vetur . Fyrsta verðkönnunin var gerð í febrúar sl. og náði til 11 mat - vöruverslana á höfuðborg - arsvæðinu . Meðalverð úr þeirri könnun hefur verið notað til samanburðar á verðþróun á þessum markaði . Það er rétt að taka fram að verð á grænmeti og ávöxtum er sveiflukennt og ræðst m.a. af verði á erlendum mörkuðum , uppskeru og árs - tíma . Hér að neðan er birt með - alverð á nokkrum tegundum af ávöxtum og grænmeti eins og það var 9. desember sl. og það borið saman við meðalverð úr verslunum eins og það var 8. febrúar sl . Þá er einnig gefið upp lægsta og hæsta verð hverju sinni en eins og sjá má í töflunni er oft um verulegan verðmun að ræða . Margar algengar grænmet - istegundir hafa lækkað í verði . Sem dæmi um grænmetisteg - undir sem hafa lækkað í verði má nefna að meðalverð á ís - lenskum og innfluttum agúrkum hefur lækkað um 54 ? 60% , inn - fluttir tómatar hafa lækkað um 39% , ísbergssalat hefur lækkað um 60% , paprikur um 43 ? 59% , blómkál um 59% og rauðlaukur , blaðlaukur , spergilkál og sellerí um 35 ? 51% . Þá hefur meðalverð á öllum tegundum ávaxta lækkað frá því í febrúar . Þannig er t.d. með - alverð á eplum 15 ? 34% lægra nú en það var í febrúar , meðalverð á appelsínum er 20% lægra , á banönum 16% lægra , á kíví 30% lægra og á perum 31% lægra . Veruleg verð - lækkun á græn - meti og ávöxtum HEILSA Spurning : Mig langar til að spyrja þig um aukaverkanir á Pulmicort . Ég hefi notað Pulmicort turbuhal - er 200 mikrog tvisvar á dag í tvö ár . Þetta meðal var mér gefið í sambandi við að ég fékk bjúg í lungun . Ástæðan var að ég fékk mjög hægan púls af blóðþrýst - ingsmeðali . Ég hefi kannski alltaf haft tilhneigingu til að fá astma , það liggur í ættinni . Það pípir í mér stundum , sérstaklega við göngu , kulda og við áreynslu . Nú hefi ég hætt við Pulmicort . Held að það valdi mér öðrum óþæg - indum . Eins og að fita safnist framan á maganum . Ég hefi ekki þyngst þótt ég sé of þung , u.þ.b. 80 kg . Ég hreyfi mig mikið og hefi núna farið að fá meiri verki í mjaðmirnar við göngu . Mér þætti vænt um að fá upplýsingar um aukaverkanir vegna Pulmicort . Ég er 68 ára gömul og er mjög viðkvæm fyrir meðulum . Svar : Bréfritari lýsir dæmi - gerðum astmaeinkennumog kom - ið hafa ný lyf sem hægt er að grípa til í erfiðum tilvikum . Þegar astmi er meira en einstaka astma - köst er grunnmeðferðin yfirleitt alltaf innúðasterar gefnir tvisvar á dag . Til viðbótar sterunum er hægt að grípa til annarra lyfja tímabundið ef einkenni versna . Til eru margs konar sterar og þeir sem eru notaðir við astma eru í flokki þeirra sem kallaðir eru barksterar vegna þess að hormón með sams konar verkun myndast í nýrnahettuberki . Barksterar eru notaðir við ýmsum sjúkdómum og kvillum og eru til í margs konar lyfjaformum sem eiga við í hverju tilviki og má þar nefna töflur , smyrsli og innúða . Astmameðferð með innúðasterum dregur úr óþægindum af völdum astmans , bætir lungnastarfsemina , fækkar astmaköstum , bætir líðan al - mennt og fækkar dauðsföllum vegna astma . Hér á landi eru á markaði lyf sem innihalda tvo mismunandi barkstera við astma . Í Pulmicort ( innúðalyf ) og Pulmi - cort Turbuhaler ( innöndunarduft ) er sterinn búdesóníð en í Flix - otide ( innúðalyf ) og Flixotide Diskus ( innöndunarduft ) er ster - inn flútíkasón . Ekki er talinn vera munur á verkunum og aukaverk - unum þessara tveggja stera og ekki heldur hvort notað er inn - úðalyf eða innöndunarduft . Öll þessi lyf eru mikið notuð en á und - anförnum árum hefur notkunin verið að færast frá innúðalyfjum yfir á innöndunarduft , aðallega vegna þess að dufttækin eru ein - faldari í notkun . Sterar í inn - úðalyfjum / innöndunardufti geta gefið staðbundnar aukaverkanir eins og sveppasýkingu í munni og koki , útbrot umhverfis munn og hæsi en hægt er að minnka hætt - una á þessu ( nema kannski hæsi ) með því að skola munn og kok vel með vatni eftir gjöf lyfsins . Þegar barksterar eru gefnir til inntöku ( oftast töflur ) í langan tíma geta þeir valdið alvarlegum aukaverk - unum eins og beinþynningu og vanstarfsemi nýrnahettubarkar . Nánast engar vísbendingar eru um slíkar aukaverkanir af völdum barkstera í innúðalyfjum / innöndunardufti við astma - meðferð . Innúðasterar geta hægt lítillega á vexti barna . Langtím - anotkun hárra skammta hjá full - orðnum getur aukið hættu á dreri í auga og viðkvæmri húð . Háir skammtar af búdesóníði ( Pulmi - cort ) teljast vera 800 míkróg tvisvar á dag og af flútíkasóni 1000 míkróg tvisvar á dag . Í mjög sjaldgæfum tilfellum hefur orðið vart einkenna frá miðtaugakerfi eins og árásargirni , pirrings , dep - urðar og árátturöskunar hjá þeim sem nota innúðastera en í lang - flestum tilfellum gengur með - ferðin vel án aukaverkana . Hvað gera innúðasterar ? MAGNÚS JÓHANNSSON LÆKNIR SVARAR SPURNINGUM LESENDA Breytt meðferð við astma L 50539 Lesendur Morgunblaðsins geta spurt lækninn um það sem þeim liggur á hjarta . Tekið er á móti spurningum á virkum dög - um milli klukkan 10 og 17 í síma 5691100 og bréfum eða símbréfum merkt : Vikulok . Fax 5691222 . Einnig geta lesendur sent fyrirspurnir sínar með tölvupósti á netfang Magnúsar Jóhannssonar : elmag @hot - mail.com . VIÐ mennirnir eigum það sameiginlegt að okk - ur langar að líða vel . Þetta vita markaðs - fræðingarnir og þess vegna keppast þeir við að telja okkur trú um að þessi eða hin varan veiti okkur vellíðan . En þetta er ekki svona einfalt . Við þurfum að skoða okkur sjálf og læra að við get - um haft áhrif á líðan okk - ar . Það þýðir þó ekki að það sé okkur að kenna ef okkur líður illa , heldur að það sé á okkar ábyrgð að gera eitthvað í því þegar á móti blæs . Stundum ráðum við ekki við aðstæðurnar sjálf og þá er það á okkar ábyrgð að leita hjálpar og þiggja hana . Þegar við höfum fundið hvað það er sem hefur góð áhrif á líðan okkar getur verið gott að safna því saman í geðræktarkassa . Með því að geyma á einum stað myndir af fólki sem okkur þykir vænt um , tónlist sem hefur góð áhrif á okkur , símanúmer hjá þeim sem gott er að tala við þegar á móti blæs o.s.frv. hjálpum við okkur að takast á við vanlíðanina þegar hún færist yfir . Margir eiga sér einhvers konar kassa , möppu eða skúffu þar sem þeir geyma dýrmæta hluti sem koma þeim í gott skap . Hver kannast ekki við að rekast óvart á slíka hluti á tiltektardögum ? Það er enn áhrifameira að hafa þessa dýrgripi á ákveðnum stað og leita í þá þegar á reynir . Á fundi sem Geðrækt hélt sl. fimmtudag í Iðnó við Tjörnina deildu þingmennirnir Jónína Bjartmarz , Margrét Frímannsdóttir , Sólveig Pét - ursdóttir og Ögmundur Jónasson því með fundarmönnum hvað þau geyma í geðræktarkassanum sínum og hvað þau gera til að halda geð - heilsunni . Í kössum þeirra var margt forvitnilegt , myndir , bækur , ást - arbréf , geisladiskar , myndband , blóm og skóreimar , svo eitthvað sé nefnt . Öll töluðu þau um að gott væri að hafa póstkort með geðorðunum 10 í kassanum , en það eru góð ráð og ábendingar sem Geðrækt hefur gefið út . Í lok fundar var gengið yfir á Alþingi og þingmönnum landsins gefnir geðræktarkassar til eignar og þeir hvattir til að hlúa vel að eigin geð - heilsu . Við getum lært margt hvert af öðru en hver og einn verður að gera upp við sig hvað hann eða hún lætur í sinn kassa . Geðræktarkassinn er eins konar andlegur sjúkrakassi , en hann er hvergi hægt að kaupa því það er svo mismunandi hvað vekur jákvæðar hugsanir hjá okkur . Geð - rækt hvetur alla landsmenn til að hlúa að geðheilsu sinni og finna þannig hvað þeir geta gert til að auka vellíðan í sínu lífi . Dóra Guðrún Guðmundsdóttir , verkefnisstjóri Geðræktar . L 50539 Frá Landlæknisembættinu . Heilsan í brennidepli Hvað er í þínum geðræktarkassa ? Til að öðlast vellíðan verð - um við að líta í eigin barm . LÍTILL röndóttur fiskur , svartur og hvítur , sem algengur er á fiska - söfnum , gæti búið yfir mik - ilvægum vísbendingum um það hvernig bæta megi hjartaskaða með lífrænum hætti . Samkvæmt nýrri rannsókn getur sebrafiskur læknað sig sjálfur . Í honum vaxa frumur sem geta sjálfkrafa lækn - að hjartasár , jafnvel þótt allt að því fimmtungur hjartavöðvans hafi verið fjarlægður . Haft er eftir sérfræðingum á CNN.com , að þessi uppgötun sé mikilvæg á því afmarkaða sviði læknavísindanna sem fæst við rannsóknir á því hvernig bæta megi skaða með lífrænum hætti . Vísindamennirnir með dr. Mark Keating frá Howard Hughes læknastofnuninni við Harvard - háskóla í Bandaríkjunum í far - arbroddi hafa fundið gen í sebra - fiskinum sem talið er að rekja megi þennan eiginleika fisksins til . Í tilrauninni voru um 20% af hjarta sebrafiskanna fjarlægð með skærum . Að tíu dögum liðn - um höfðu 8 fiskar af þeim 10 sem tilraun var gerð á , náð fullum bata og syntu sprækir um í vatninu líkt og hinir fiskarnir . Sebrafiskar gætu stuðlað að framförum í hjarta - lækningum