Nýyrðabanki Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum ( nyyrdi.arnastofnun.is ) var opnaður á degi íslenskrar tungu , 16. nóvember 2018 . Með Nýyrðabankanum – eða Nýyrðavefnum eins og hann er einnig kallaður – er almenningi gefinn kostur á að senda inn nýyrði og fá þau birt . Nýyrðabankinn kemur einnig til móts við málnotendur sem hafa ánægju af að skoða innsend nýyrði en möguleika á að birta nýyrði frá almenningi hafði vantað hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum . Fjöldi skráðra nýyrða í Nýyrðabankanum eru nú rúmlega 900 og hafa um 350 einstaklingar sent þau inn . Fjöldi þeirra sem hafa skoðað Nýyrðabankann er um 8000 . Í erindi mínu verða kynntar niðurstöður af athugun á innlögnum í Nýyrðabankann þann tíma sem hann hefur verið opinn . Helstu spurningar sem leitað er svara við eru : Hvers konar nýyrði hafa verið send inn ? Eru þetta orð fyrir ný fyrirbæri ? Hvaða leiðir eru helst farnar við orðmyndun ? Niðurstöður sýna að minni hluti nýyrðanna er til að tákna ný fyrirbæri . Allmikið er um orð sem nýyrðasmiðir telja á einhvern hátt betri en þau almennt eru notuð ; dæmi : þjóþota ( rassaþota ) , þeytikvörn ( blandari ) og loðloka ( franskur rennilás ) . Einnig er nokkuð um innsend nýyrði séu nánast beinar þýðingar á enskum orðum ; dæmi : orkulúr ( power nap ) , skjóluskrá ( bucket list ) , föstubrjótur ( breakfast ) . Allnokkur dæmi eru um tilraunir til að þýða erlend heiti : Skyndimyndin ( Instagram ) , Víxla ( Nintendo Switch ) , Fésbók ( Facebook ) og Þúvarpið ( YouTube ) . Þá er athyglisverður fjöldi innsendra nýyrða fyrir ný frændsemisorð , dæmi : langmæðgur , ömmgur , afgin , lamma , lafi , foreldraforeldrar , tengslabörn og örlagasystkin . Dægurmálaumræður skila einnig ýmsum innsendum nýyrðum , dæmi : klausturbleikja ( máttlaus tilraun til að fegra efir skandal ) og Hrapið ( gjaldþrot Wow-air 2019 ) . Nokkuð hefur verið um að send séu inn stök íðorð ; dæmi beinlínukort ( line map ) , súgsalerni ( vacuum toilet ) og skólaforðun ( school refusal ) . Talsvert er um slanguryrði í Nýyrðabankanum ; dæmi : harðskafi ( hrjúfur salernispappír ) , skyrhaus ( manneskja sem notar stera ) og ginsmökkun ( sleikur ) . Hvað varðar leiðir sem farnar eru við orðmyndun þá er samsetning algengasta leiðin við myndun innsendu nýyrðanna og mörg þeirra eru tökuþýðingar eða beinþýðingar úr ensku ; dæmi fölöl ( pale ale ) , kraftbjór ( craft beer ) og bálkakeðja ( blockchain ) . Lítið er um innsend nýyrði mynduð með viðskeytum ( dæmi : sankari , frúast og meðvirkill ) og tiltölulega lítið er um aðlögun erlendra orða ; dæmi : súðlur ( zoodles ) og dróni ( drone ) . Athygli vekur að tiltölulega mikið er um svokallaða „ blöndun “ ( e. portmanteau ) sem hefur ekki verið algeng leið til að mynda íslensk orð . Dæmi : karlærislegt ( = karl + hallærislegt ) , flugviskubit ( = flug + samviskubit ) , dvergilkál ( = dvergur + spergilkál ) og blátalari ( Bluetooth + hátalari ) . Gömul orð fá stundum nýja merkingu sem eins konar orðaleikir ; dæmi : undirbúningur ( nærföt ) , langvía ( „ sous vide “ ) og strokufangi ( sá sem er fangi þess að strjúka farsímanum ) . Ekki er hægt að sjá það fyrir hvort nýyrði festi rætur í málinu eða hverfi og erfitt er að fullyrða að þörf sé á nema litlum hluta þeirra orða sem hafa verið skráð í Nýyrðabankann . Það er þó ljóst Nýyrðabankinn er talsvert skoðaður og að aldursbil þeirra sem senda inn orð er mjög breitt .