„ Á þessum baráttudegi stendur íslenskt samfélag ekki einungis frammi fyrir þeirri áskorun að jafna hlut kynjanna í samfélagi okkar heldur stendur Alþýðusamband Íslands og samfélagið allt einnig frammi fyrir miklum áskorunum nú þegar undirbúningur kjarasamninga stendur sem hæst og efnahagsuppsveiflan náð hámarki sínu , “ segir Gylfi Arnbjörnsson , fráfarandi forseti ASÍ í setningarræðu sinni á 43. þingi sambandsins í dag . „ Reynslan kennir okkur að við slíkar aðstæður getur orðið vandasamt að samræma væntingar félagsmanna okkar um kjarabætur við þær aðstæður sem fyrirtækin í landinu búa við , “ segir hann og bætir því við að Íslendingar lifi því á spennandi átakatímum . Í kringum 300 fulltrúar frá 48 stéttarfélögum munu kjósa nýja forystumenn Alþýðusamband Íslands í dag en á þinginu verður jafnframt mótuð stefna sambandsins til næstu tveggja ára . Drífa Snædal og Sverrir Mar Albertsson bjóða sig fram til forseta ASÍ . Gylfi tók við sem forseti Alþýðusambandsins fyrir nákvæmlega 10 árum síðan þann 24. október 2008 , nokkru eftir að Geir Haarde hafði beðið Guð að blessa Ísland , sama dag og stjórnvöld sóttu um neyðaraðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og eldarnir fóru að loga á Austurvelli . Hann segir að ljóst sé að deilur séu uppi um það hvort Alþýðusambandið hafi risið undir hlutverki sínu síðastliðin 10 ár og sitt kann hverjum að finnast um það . „ En við skulum samt hafa það í huga að ekkert samfélag í hinum vestræna heimi og engin verkalýðshreyfing hafði áður staðið frammi fyrir öðru eins . “ Gylfi er ekki sammála þeim sem haldið hafa því fram að þetta afl , sem Alþýðusambandið er , hafi ekki verið notað árin eftir hrun , vegna þess að með kjarasamningum og þríhliða samstarfi við stjórnvöld og atvinnurekendur hafi þau ná að hrinda í framkvæmd mörgum samfélagsúrbótum sem erlendir kollegar þeirra hafi öfundað þau af . Auglýsing Gylfi segir að allan þann árangur sem náðst hefur í gegnum árin sé fyrst og síðast að þakka samstöðu fólksins og stefnufestu sem byggi og hafi alltaf byggt á því að það beiti afli sínu í þágu þeirra þeirra félaga sem veikast standa , trú því sem einkennir fánann okkar þar sem óslitin keðja hverfist um nafnið okkar , keðja sem aldrei verður sterkari en veikasti hlekkur hennar . „ Staðan er einfaldlega sú , að þrátt fyrir að verkalýðshreyfingunni hafi með samstöðu sinni tekist að hækka lægstu laun langt umfram almenna launaþróun , hefur það ekki leitt til þeirra bættu lífskjara þessara hópa sem að var stefnt . Skerðingar á greiðslum almannatrygginga með miklum tekjutengingum gagnvart greiðslum lífeyrissjóðanna eru enn eitt dæmið um hvernig ríkið hefur höggvið þar sem hlífa skyldi , “ segir Gylfi . Hann nefnir einnig að til viðbótar komi síðan skefjalaus sjálftaka ofurlaunaaðalsins á svimandi launahækkunum sem magni hina réttlátu reiði enn frekar . Hann segir að stjórnmálamenn beri á þessu fulla ábyrgð . „ Krafan um að þeir og dekurbörnin þeirra deili kjörum með þjóðinni er krafa um réttlæti og jöfnuð . “ Því miður er það svo , að í áætlun ríkisstjórnarinnar til næstu fimm ára stendur ekki til að rétta hag þeirra lægst launuðu þegar kemur að velferðar - og skattamálum . „ Til þess að bíta höfuðið af skömminni lét ríkisstjórnin síðan ólöglegar niðurstöður Kjararáðs standa og heyktist við að taka til baka ofurhækkanir stjórnmálamanna og æðstu embættismanna . Tillaga ASÍ var samstaða allra um nýjan þjóðarsáttmála , þar sem auknum tekjum ríkis og sveitarfélaga af hagvexti yrði varið til eflingar velferðar - og félagsmála . Því miður var ríkisstjórnin , undir forsæti Vinstri Grænna , ekki tilbúin til þess þessa verks og því var miðstjórn ASÍ nauðugur sá kostur að hafna þátttöku í þjóðhagsráði sem átti að vera samráðsvettvangur aðila til þess að tryggja hér efnahagslegan og félagslegan stöðugleika . Í allri þessari umræðu hefur það alltaf legið ljóst fyrir , að ASÍ myndi aldrei sætta sig við aukin ójöfnuð og misrétti , “ segir hann . Gylfi telur að þetta vera rót þeirrar reiði sem birtist í samfélaginu og segir hann hana ná inn í raðir ASÍ þrátt fyrir þann árangur sem Alþýðusambandið hafi náð á undanförnum árum . „ Ég geri þetta þvert á móti kæru félagar að umtalsefni til þess koma því skýrt til skila , að samstaðan er það afl sem skilar okkur árangri og gerð kjarasamninga er sú leið og sú aðferð sem við höfum til þess að móta samfélag okkar og berjast gegn ójöfnuði . En til þess að ná slíkum árangri verðum við bæði að vera praktísk og skynsöm nestuð sterkri hugsjón um jöfnuð og jöfn tækifæri , en jafnframt axla mikla ábyrgð á því að vera þátttakandi í mótun hugmynda og tillagna , “ segir hann . Að lokum segir Gylfi að bera þurfi að hafa í huga að mesti árangurinn og stærstu sigrarnir hafi ekki einungis unnist með verkföllum heldur með átakalausum kjarasamningum , sem lokið sé á breiðum grundvelli í kjölfar lýðræðislegs og einlægs samráðs og samstarfs við undirbúning og gerð kjarasamninga . Setningarræða forseta ASÍ Ágætu þingfulltrúar , ráðherra og góðir gestir . Ég vil byrja á því að óska konum og raunar okkur öllum hjartanlega til hamingju með baráttudaginn , 24. október sem er orðinn jafn mikilvægur í baráttu kvenna fyrir jafnrétti og jafnstöðu á vinnumarkaði og 1. maí er fyrir okkur öll . Á þessum baráttudegi stendur íslenskt samfélag ekki einungis frammi fyrir þeirri áskorun að jafna hlut kynjanna í samfélagi okkar heldur stendur Alþýðusamband Íslands og samfélagið allt einnig frammi fyrir miklum áskorunum nú þegar undirbúningur kjarasamninga stendur sem hæst og efnahagsuppsveiflan náð hámarki sínu . Mánuðina , misserin og árin þar á eftir urðu félagsmenn okkar fyrir miklu tjóni sem aldrei verður metið til fulls og sem enginn fær skilið nema þeir sem lentu í því sjálfir . En það voru ekki einungis heimili og efnahagur félaga okkar sem hrundi í október 2008 heldur hrundi að mörgu leiti íslenskt samfélag sem verið hafði í greipum frjálshyggjunnar um árabil . Þetta var sá kaleikur sem að mér var réttur sem forseta ykkar á þessum örlaga tímum haustið 2008 og ég ásamt miðstjórn og forystumönnum aðildarfélaganna stóðum frammi fyrir fordæmalausri stöðu sem krafðist fumlausra og samstilltra viðbragða . Mér finnst því rétt nú á 10 ára afmæli hrunsins , þegar ég stíg til hliðar , að horfa aðeins yfir þetta tímabil og að við veltum í leiðinni fyrir okkur með hvaða hætti við sem samtök og brjóstvörn íslenskrar alþýðu brugðumst við . Valkostirnir voru ekki margir og þeir voru allir erfiðir . Ég vil leyfa mér að fullyrða að sá styrkur birtist ekki í því hverjir fóru fremstir í átökunum og mótmælunum á Austurvelli . Þegar málið var tekið upp við þá sem stóðu að mótmælunum á Austurvelli – Hörð Torfason og félaga – vorum við einfaldlega beðin um að halda okkur fjarri ! Það er þessi sterka staða og þetta afl sem tryggði og tryggir okkur áhrif á mótun samfélagsins til framtíðar og er stærsti lærdómurinn sem sem alþjóðasamfélagið og okkar norrænu , evrópsku og alþjóðlegu samtök hafa haldið á lofti eftir hrun í glímunni við stofnanir á borð við G 7 , G 20 , AGS , OECD , Alþjóðabankann og fleiri . Við sem Alþýðusamband erum og eigum að vera stór og áhrifamikil samtök í íslensku samfélagi . Því hefur verið haldið fram að þetta afl hafi ekki verið notað árin eftir hrun . Ég er ekki sammála því mati , því með kjarasamningum og þríhliða samstarfi við stjórnvöld og atvinnurekendur náðum við að hrinda í framkvæmd mörgum samfélagsúrbótum sem erlendir kollegar okkar hafa öfundað okkar af . Mig langar að nefna nokkur dæmi þó fjarri lagi sé um einhverja tæmandi talningu a ræða . • Eftir hrun var bótatímabili í atvinnuleysi lengt úr 3 árum í 4 ár og framlög til menntunnar þeirra sem misstu vinnuna og virkra vinnumarkaðsúrræða aukin verulega frá því sem áður var . Þetta var fyrst og fremst okkar verk með samkomulagi við atvinnurekendur og öflugum stuðningi stjórnvalda . • Hvergi í heiminum tókst betur til við að verja viðkvæmustu hluta heilbrigðis - og velferðarkerfisins í endurreisn ríkisfjármála , m.a. vegna þess að veigamiklir þættir tilfærslu - og afkomutryggingarkerfinu eru í kjarasamningum en ekki hjá ríkissjóði . • Vorið 2008 höfðum við samið um stofnun VIRK – starfsendurhæfingarsjóðs undir yfirskriftinni ,, við skiljum engan eftir ‘ ‘ og okkur tókst að tryggja farsæla uppbyggingu kerfis raunhæfra úrræða fyrir þá sem lenda í veikindum og alvarlegum slysum í gegnum allt hrunið . • Verulegar úrbætur náðust á lagalegri stöðu skuldugra heimila bæði hvað varðar óhóflegan innheimtukostnað lögmanna en sú lagabreyting fæddist á skrifstofum ASÍ en ekki síður með sérstökum lög um afskriftir óraunhæfra skulda í gegnum 110% leiðina og greiðsluaðlögun , mál sem ASÍ setti á dagsrá löngu fyrir hrun . • Samkomulagi um endurreisn félagslega húsnæðiskerfisins með 30% stofnkostnaðarstyrkjum og stofnun Bjargs íbúðafélags þannig að aldrei aftur þurfi láglaunafólk að steypa sér í ofurskuldir til þess að njóta húsnæðisöryggis sem er hluti af grundvallarmannréttindum . • Við lögðum grunn að auknum hagvexti og fjölgun starfa og gerðum kjarasamninga sem bæði tryggðu að félagsmenn okkar næðu kaupmætti sínum til baka , og meira til , ásamt því að lyfta þeim tekjulægstu verulega . Það hefur svo sannarlega gengið eftir eins og alkunna er meðan félagar okkar austan hafs og vestan eru langt frá því að ná sömu stöðu fyrir launafólk í sínum heimaríkjum og líta til okkar og þeirra úrræða sem við gripum til . • Okkur hefur tekist á ná fram þeirri áratugagömlu kröfu Alþýðusambandsins að jafna ávinnslu lífeyrisréttinda á milli almenna - og opinbera markaðarins , aðgerð sem mun skila yngri félagsmönnum okkar sérstaklega , mun betri lífeyriskjörum en þeim sem við flest búum við . • Við tvöfölduðum framlög atvinnurekenda í starfsmenntasjóði almenns launafólks og jukum framboð af nýjum námstækifærum fyrir þá sem litla menntun hafa . • Við höfum náð samkomulagi við atvinnurekendur og stjórnvöld um verulegar breytingar á réttarstöðu erlendra starfsmanna með auknu aðhaldi að starfsmannaleigum og fyrirtækjum sem fá til sín útsenda starfsmenn . SALEK verkefnið sem við komumst vel á veg með , fólst fyrst og fremst í því að tryggja félagsmönnum okkar öruggan lífskjarabata með skilyrðislausu samhengi milli efnahagsstefnu stjórnvalda á hverjum tíma og velferðarkerfisins , sem til framtíðar myndi tryggja ekki bara efnahagslegan stöðugleika heldur fyrst og síðast félagslegan stöðugleika . Ástæðan er sú að stjórnvöld hafa með aðgerðum sínum og aðgerðarleysi á undaförnum árum hirt lungann af þeim ávinningi sem kjarasamningar hafa tryggt þeim tekjulægstu . Við erum að tala um skerðingu skattleysismarka , lækkun barnabóta , lækkun vaxta - og húsnæðisbóta á sama tíma og stjórnvöld hafa vanrækt hlutverk sitt á húsnæðismarkaði og fasteignaverð og húsaleiga hækkar upp úr öllu valdi . Krafan um að þeir og dekurbörnin þeirra deili kjörum með þjóðinni er krafa um réttlæti og jöfnuð . Því miður er það svo , að í áætlun ríkisstjórnarinnar til næstu fimm ára stendur ekki til að rétta hag þeirra lægst launuðu þegar kemur að velferðar - og skattamálum . Þetta kæru félagar er rót þeirrar reiði sem birtist í samfélaginu og nær inn í okkar raðir þrátt fyrir þann mikla árangur sem Alþýðusambandið hefur náð á undanförnum árum . Árangri sem ég geri hér að umræðuefni , ekki til þess að hreykja mér af þó hann hafi náðst á minni vakt sem forystumaður ykkar því þennan heiður eigið þið öll sem hér eruð . Ég geri þetta þvert á móti kæru félagar að umtalsefni til þess koma því skýrt til skila , að samstaðan er það afl sem skilar okkur árangri og gerð kjarasamninga er sú leið og sú aðferð sem við höfum til þess að móta samfélag okkar og berjast gegn ójöfnuði . Og listinn er miklu lengri góðir félagar og við getum verið stolt af þeim árangri sem við höfum náð . Þar hefur alltaf verið haft eitt sjónarmið að leiðarljósi og það er að sá hópur félagsmanna sem lægst hefur launin fái hlutfallslega mestar hækkanir . Af þeirri baráttuaðferð í kjölfar efnahagshrunsins 2008 njótum við í dag . En staðan er viðkvæm og ýmsar vísbendingar á lofti um að við stefnum í nýja efnahagslægð . Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .