Meðal merkilegastu miðaldagripa sem til sýnis eru á grunnsýningu Þjóðminjasafnsins má finna 13 fjalabúta skreytta útskurði . Fjalirnar komu til safnsins árið 1924 frá Bjarnastaðahlíð í Skagafirði þar sem þær voru síðast notaðar í árefti á skemmu . Hingað voru þær færðar frá Flatatungu , þegar gamli skálinn á bænum var rifinn niður í byrjun 19. aldar en viðirnir endurnotaðir í ýmsum byggingum . Á bakhlið eru fjalirnar mjög fúnar , en útskurðurinn sést vel á framhlið þeirra . Um einfaldan línuskurð er að ræða sem þó sýnir öryggi í vinnubrögðum og bendir til smiðs með reynslu . Talið er að fjalirnar geti hafa verið málaðar , þó að engar litaleifar hafi fundist á þeim , og getur útskurðurinn þá hafa þjónað sem útlínur fyrir málverkið . Á fjölunum sjást ýmis ósamstæð myndbrot : menn í kyrtlum með útstrekktar hendur , stór slanga eða dreki með naktan mannslíkama milli hvassra tannanna , önnur slanga sem ógnar manni í kyrtli , sædýr og fiskar sem virðast hafa mannsfætur í kjöftunum , sköllótt tröllsleg fígúra með stórt nef , raðir af hauskúpum , hópur naktra manna sem toga í hár og eyru hver á öðrum . Myndefnið á fjölunum var lengi óráðin gáta . Víðamikil rannsókn Selmu Jónsdóttur listfræðings leiddi í ljós að fjalabútarnir voru upprunalega hluti af mikilli dómsdagsmynd . Listaverkið var einstætt á Norðurlöndum , því framsetningin var í anda þess sem tíðkaðist í grísk-kaþólskum menningarheimi og eiga fjalirnar sér enga hliðstæðu á norðurslóðunum . Hins vegar gat Selma tengt myndefnið listaverkum úr evrópskri kirkjulistarsögu , einkum við mósaík í dómkirkjunni í Torcello á Ítalíu . Einkennandi fyrir dómsdagsmyndir í býsönskum stíl er fjöldi atriða sem þær sýna . Sálir manna eru dæmdar á efsta degi og skila lands - og hafdýr líkömum þeirra sem þau hafa gleypt út úr sér . Neðri hluti myndanna er tvískiptur : vinstra megin – eða við hægri hönd Krists – má sjá hina hólpnu sem fara til Himnaríkis , en hægra megin hina fordæmdu í Vítinu . Á Bjarnastaðahlíðarfjölunum hafa aðallega varðveist senur úr Vítinu með hauskúpahrúgum og höfði Satans sem er elsta varðveitta birtingarmynd hans á Íslandi . Á einum fjalabút má sjá mynd af Maríu Mey , sem eflaust hefur tilheyrt vinstri hluta myndarinnar . Samkvæmt rituðum heimildum frá 19. öld mátti sjá nokkra fjalabúta á bænum á Flatatungu , sem sýndu engla , hugsanlega Krist og biskupa , en þeir týndust í bruna áður en tókst að flytja þá til Þjóðminjasafnsins . Gera má þó ráð fyrir að þeir væru hluti af sömu dómsdagsmynd . Fjalirnar voru lengi settar í samband við gamla skálann á Flatatungu sem sagt var að væri sami skálinn og byggður var þar af Þórði hreðu . Þess er getið í sögunni að það var „ furðusterkt hús ” sem staðið hefur „ allt til þess , er Egill biskup var at Hólum ” á 14. öld ( Íslenzk fornrit XIV , 1959 , bls. 207 ) , og hafa margir ferðast til Flatatungu á 19. öld til að athuga þessar merkilegu fjalir . Sigurður Guðmundsson málari getur þess að veggir gamla Flatatunguskálans hafi verið alþaktir útskurði og taldi Selma Jónsdóttir að fjalirnar hafi verið hluti af skreytingu á þverþili hans . Kristján Eldjárn hefur þó dregið í efa að mynd af svipaðri stærð hafi verið að finna í veraldlegri byggingu . Hann setti fram kenningu um að dómsdagamynd prýddi hugsanlega dómkirkju á Hólum og hefur Hörður Ágústsson tekið undir þessa kenningu . Hann telur að myndin hafi verið 9 metrar að lengd en 2,2 metrar á hæð og endurnotuð í Hólakirkjunni fram á 17. öld , þegar minni kirkja var reist þar og fjalirnar hugsanlega fluttar . Selma Jónsdóttir færði rök fyrir því að fyrirmyndin að dómsdagsmyndinni hafi komið til Íslands á 11. öld frá Ítalíu . Vitað er að Íslendingar fóru til Rómarborgar í pílagrímsför og tengsl virðast hafa verið milli Íslands og klausturs í Monte Cassino stutt frá Róm . Hörður Ágústsson tekur undir með Selmu um upprunastað fyrirmyndar dómsdagsfjalanna en telur líklegast að uppruna myndarinnar megi rekja til 12. aldar , til tíma Jóns Ögmundssonar biskups . Hefur hann einnig teiknað tillögu að uppsetningu fjalanna sem einnig má sjá í Þjóðminjasafninu ásamt fjalabútunum sem eftir eru af þessari merkilegu dómsdagamynd . Hörður Ágústsson . Dómsdagur og helgir menn á Hólum . Reykjavík 1989 . Kristján Eldjárn . „ Dómsdagur í austrænum anda “ . Hundrað ár í Þjóðminjasafni . Reykjavík 1962 , nr. 61 . Selma Jónsdóttir . Byzönzk dómsdagsmynd í Flatatungu . Reykjavík 1959 . „ Þórðar saga hreðu . “ Kjalnesinga saga . Íslenzk fornrit XIV. bindi . Reykjavík 1959 , bls. 161 - 226 .