Föstudagur 10. des. 1943 . MORGUNBLAÐIÐ Stanley sagði Rússum til syndanna ÞAÐ VAR ekki formlegur blaðamannafundur . — Stanley nýkominn frá Kuibishev til Moskva , og blaðamennirnir fóru þegar á stúfana . — Hann kvaðst gleðjast yfir að sjá þá , en hann hefði „ engar frjettir " að færa . Sátu þeir í hinu hlý - lega bókasafni Spassohússins , og sendiherrann sagði þeim frá ferðalagi sínu frá Kuibishev , hversu snjóa væri tekið að leysa í borginni og lífsskilyrði færu batnandi . Alt þetta hjal var svo hversdagslegt , að blaða mennirnir skrifuðu ekkert nið - ur hj.á sjer . Þá var það Ed Gilmore frá Associated Press-frjettastof - 1 unni , sem spurði af tilviljun : ,, Vjer sendum mikið af varn - ingi hingað , er það ekki , herra sendiherra ? " Sendiherrann kvað það satt vera . Vitnaði hann í skýrslu um þetta efni , sem Stettinius hafði gefið . En rjett á eftir . varpaði sendiherrann sprengju , sem sprakk í þessum skemtilega bókasal , og gnýr hennar heyr - ist um allan heim . „ Frá þeim tíma , er jeg fyrst kom hingað " , sagði hann og virtist vega hvert orð mjög ná - kvæmlega , „ hefi jeg í rúss - neskum blöðum vandlega leitað viðurkenningar á þeirri stað - reynd , að þeir fá margvíslega aðstoð frá Bandaríkjunuin , en ekki hefi jeg - enn sem komið er getað komið auga á þessa við - urkenningu' ' . Frjettaritararnir göptu af ; undrun , brosið hvarf af vörum þeirra , . og Henry Shapiro frá ¦ United Press-frjettastofunni spurði : „ Eigum við að skilja þetta sem einkasamtal , herra sendiherra , eða megum við nota það ? " „ Notið það " . Augu flotafor - ingjans leiftruðu og frjettarit - ararnir voru skjótir til að skrifa orð hans hjá sjer . „ Það er ekki heiðarlegt að blekkja Banda - rikjaþjóðina til þess að gefa stórfje í þeirri trú , að hún sje að styrkja rússnesku þjóðina , þegar rússneska þjóðin ekki einu sinni veit um þessa aðstoð . Bandaríkjaþjóðin gérir þetta vegna þess , að hún ber í brjósti vinarhug til Rússa , en þeir hafa ekki hugmynd um þetta . Rúss - neskir valdhafar virðast leitast yið að skapa þá skoðun bæði heima og erlendis , að Rússar berjist einir og njóti einungis stuðnings sinna eigin auðlinda " . Frjettaritararnir tóku til fótanna . FRJETTARITARAR hafa ekki lengur bifreiðar til umráða í Moskva . Þeir urðu því að hlaupa nokkurn spöl frá bústað sendiherrans til neðanjarðar - brautarinnar . Voru þeir snar - ir í snúningum . Þeir vissu , að þeir höfðu nú í fórum sínum eina mestu stórfrjett ársins . • — Þeir skunduðu til utanríkisráðu neytisins , þar sem frjettir þeirra eru skoðaðar . Ritskoð - endurnir litu á plögg þeirra og náfölnuðu . — Frjettaritararnir sendu enga umsögn , því að slíka umsögn hefðu ritskoðend - urnir getað gert athugasemdir við , en orðrjettum ummælum Eftir Quentin Reynolds Enn mun mönnum í fersku minni uppnám það , sem varð , þegar Stanley , flotaforingi , sendiherra Bandaríkjanna í Rússlandi , lýsti því yfir við blaða menn , að rússneska stjórnin dyldi fyrir þjóð sinni aðstoð þá , sem Bandaríkin veittu henni . — I greih þessari lýsir Reynolds , blaðamaður , flotaforingj - anum og starfi hans , en þó einkum afskiftum hans af þessu máli . sendiherra gátu þeir ekki hrófl að við . Daginn eftir skall ofviðrið á . Stanley vissi , að hann myndi verða gagnrýndur fyrir ber - sögli sína . Hann vissi , að hið skriffinskusinnaða og tungu - mjúka utanríkisráðuneyti myndi verða steini lostið . Blöð kommúnista í London og Wash - ington rjeðust á sendiherrann með miklum ofsa . ÖLL ósköpin hófust í síðast - liðnum októbermánuði , þegar frjettaritari Associated Press sendi nokkrar spurningar til Stalins , sem hann svaraði . Sem svar við spurningu um aðstoð Bandaríkjanna , sagði Stalin : ,, Ef saman er borin að - stoð sú , sem Rússar veita banda mönnum með því að draga meginhluta nazistaherjanna frá öðrum vígstöðvum , þá er að - stoð bandam . við Sovjetríkin lítilvæg " . Stanley gramdist þetta -svar , því að hann vissi nákvæmlega um þái aðstoð , sem Bandankin veittu Rússum . Skömmu síSar fólu stjórnarvöld í Washington Stanley að kynna sjer skoðun rússneskra stjórnarvalda á mikilvægi þeirrar aðstoðar , er Bandaríkin veittu Rússum með birgðasendingum sínum . Stan - ley sendi aðstoðarmenn sína á fund hlutaðeigandi valdhafa í Rússlandi til þess að gera fyr - irspurnir um þetta atrið ... on rússnesku valdhafamir neituðu að láta í ljós álit sitt . Þá var Stanley nóg boðið . Monlgomer y fær orðu Eisenhower hershöfðingi sæmdi nýlega Montgomery einu æðsta heiðursmerki Bandaríkjamanna , og sýnir myndin að ofan þessa athöfn . Eins og kunnugt er , er Montgomery einn af allra frægustu herstjórum Breta í þessari styrjöld . Það mun hafa ver - ið hann , sem sigurinn við Alamain var mest að þakka , að öðrum . ólöstuðum , og síðan hefir hann stjórnað sókninni til Tunis , áttunda hernum í innráð hans og sókn á Sikiley og nú stýrir hann þessum margreynda her í sókninni upp eftir ítalíu . Ýmsir álíta , að ekki geti dregist , að Montgomery verði hækk - aður í tign , svo um munar , og því verður ekki neitað , að frami hans virðist ekki vera í hlutfalli við sigra hans . Hann skýrði rússnesku stjorn inni frá því , að innan skamms myndi frumvarp um láns - og leigulagaf járveitingu verða lagt fyrir Bandaríkjaþing , og þótt þingið væri veglynt , myndi því lítt verða um það gefið , að ausD fje í aðstoð við Rússland , ef sú aðstoð kæmi að engu haldi . Stanley sýndi stjórninni engan fjandskap . Hann ætlaði sjer að svæla hana út . „ Óvinur Rússlands " . OG SANNARLEGA svældi hann þá út þetta kvöld , snemma í marsmánuði í hlý - lega bókasafninu í Spassohús - inu . Bandaríkjaþingið , sem þá hafði lesið viðurkennigu rúss - nesku stjórnarinnar á mikil - vægi þeirrar aðstoðar , er fólg - in væri í birgðasendingum vor - um , greiddi í fullri eindrægni atkvæði með frámhaldandi hjálp við Rússa . Stanley , sem kallaður hafði verið „ óvinur Rússlands " , hafði unnið Rúss - um meira gagn en amerísku kommúnistarnir , sem af svo miklum fjálgleik höfðu stutt þá með munninum . Amerískir kommúnistar hafa lítið sameig - inlegt með Rússum og litla þekkingu á högum þeirra . Stanley er ungur í anda , þótt hann sje sjötíu og eins árs að aldri . Nýtur hann aðdáunar allra frjettaritara og jafnvel allra rússneskra embættis - manna í Moskva . Stanley og Stalin hafa margt sameiginlegt . Báðir eru þeir raunsæismenn , og báðir eiga þeir einungis eitt áhugamál — velferð þjóðar sinnar . Sennilega kemur eins og þruma úr heiðskíru lofti yf - ir ameríska kommúnista vitn - eskjan um það , að Stalin lætur sjer álíka ant um viðleitni þeirra til þess að ná völdum í Ameríku og siðvenjur Eski - móanna á Grænlandi . ,, Ef vjer getum sannað , að stjórnkerfi vort sje betra en önnur stjórn - kerfi " , sagði Stalin eitt sinn við Trotsky , „ þá munu önnur lönd heimsins einnig taka það upp " . Efling flotans var hans áhugamál . STANLEY er fæddur í Kali - forníu . Innan árs frá því að hann útskrifaðist úr flotaskól - anum tók hann þátt í hernað - araðgerðum Asíuflotans árið 1898 . Mestan frama hlaut hann í flotaþjónustu sinni , er hann árið 1933 var gerður aðmíráll . Hann var ætíð ákafur talsmað - ur þess , að flotinn væri auk - inn . Eftir að hann varð aðmír - áll , hóf hann harðskeytta bar - áttu fyrir þessu áhugamáli sínu en mætti sterkri andstöðu . „ Kirkjuráðið , kommúnistar og ýms friðarsinnasamtök töldu mig stríðsæsingamann " , segir Stanley nú allkumpánlegur . — „ En það var jeg ekki . En jeg vissi — og allur flotinn vissi — að einn góðan veðurdag myndu Japanir ráðast á oss , og vjer vorum ekki viðbúnir . Eitt árið gerði jeg áætlun um varn - ir Aleutianeyja , Honolulu , Midway og San Francisko , en mjer var blátt áfram sagt , að jeg væri að æsa Japani upp . Vjer vissum , að þeir myndu ráðast á oss , og vjer yrðum því að búast um með þeim litlu tækjum , sem vjer áttum " . Þegar Stanley sat afvopnun - arráðstefnuna í London árið 1934 , staðfestist enn frekar sú sannfæring hans , að vjer yrð - um að eignast stærri flota . — Krafðist fulltrúi Japana þess á ráðstefnunni , að leyft yrði full - komið jafnræði milli flota Jap - ana og Bandaríkjanna . Japanir gengu af ráðstefn - unni , eins og Stanley hafði vit - að frá byrjun að þeir myndu . gera . Ætlun þeirra með komu sinni til London var einungis sú að rjúfa samkomulagið frá 1922 . Eftir að Stanley kom aftur heim til Washington gengdi hann um hríð störfum flota - málaráðherra . Á hverjum ráð - herrafundi sneri forsetinn sjer að honum og spurði : „ Jæja , Bill hvað liggur þjer á hjarta núna ? " Undantekningarlaust svaraði Stanley ákveðið : „ Fleiri orustuskip , herra forseti . Vjer munum hafa þeirra full þörf " . Eitt sinn vann Stanley prustu skip í golfkepni hérs og flota í Washington . Hann talaði að vísu meira í þeirri keppní , en Ljek , en : þégar leiknum laúk , hafði hann fengið loforð um fjárveitingu til nýs orustuskips . Skip þetta hljóp af stokkunum fyrir rúmlega ári síðan og hlaut nafnið Norður-Karólína " . Ættjörðin umfram allt . STANLEY , flotaforingi , dró sig í hlje frá störfum sínum árið 1937 , en gerðist þá ráðu - nautur skipasmíðafjelags , og samkvæmt ráði hans hóf fjelag þetta smíði báta þeirra , sem nú eru nefndir PT-bátar og hafa reynst mjög vel . Eigi leið á löngu , þar til stjórnin kvaddi hann aftur til starfa , og brást hann vel við . Skipaði forsetinn hann í nefnd þá , sem send var til Rússlands undir forustu Harrimanns og gera skyldi tillögur um birgða - flutninga til Rússlands . Hann tók virka hlutdeild í Moskva - ráðstefnunni og var aðalhvata - maður þess , að rússnesk kaup - skip og ísbrjótar fengju Oerli - kon-loftvarnabyssur frá Banda ríkjunum . Kom hann aftur frá Rússlandi fullur aðdáunar á rauða hernum . . „ Rússar munu aldrei gefast upp " , sagði hann i útvarpsræðu eftir heimkoniu sína . „ Rauði herinn er stórfehglegur . Treyst ið Rússum og gefið þeim allt , sem vjer getum þeim í tje lát - ið . Þeir verðskulda það . Rússar eru að vinna afreksverk " . Er frjettir bárust um það , að Stanley hefði í hyggju að segja af sjer , varð uppi fótur og fit í Moskva . Ameríku blaða mennirnir , sendiherra Breta og margir aðrir erlendir sendi - menn gengu á fund hans og hvöttu hann mjög til þess , að sinna sendiherrastörfum áfram . Svo miklar eru vinsældir hans .