84 DAISY NEIJMANN SKÍRNIR að ráma í það sem gerðist í orustunni er hann orðinn varanlega blindur og enn á skjön við tímann því nú man hann ekki lengur hvað gerðist að stríðinu loknu . I vissum skilningi skiptir hann ein - um skaða út fyrir annan , hvor tveggja tilkominn vegna stríðs og sektarkenndar , og er ófær um að samþætta sitt gamla og nýja sjálf . 14 Og það eru tár hans og tóm augu sem mynda niðurlag bókarinnar . Þannig má halda því fram að tráma , sektarkennd , skömm , afneitun og iðrun séu byggingarefni textans , eins og hversdagsins í hinu her - numda landi sögunnar . Sektarkenndin og skömmin sem einkenna gjarnan siðferðilega landslagið í hernumdu landi geta ekki einungis af sér iðrun heldur kunna líka að ala á tortryggni og heiftarhug . Eins og áður sagði hefur fræðileg greining á „ ástandinu " leitt í ljós að í íslenskum her - námssögum ríkir ásökunartónn sem talið er að megi lesa sem ígildi sektarkenndar — leitarinnar að blóraböggli . „ Draumur til kaups " , Móðir Island og Snorrabraut 7 virðast allar staðfesta það . I þeim ríkir tortryggni og afneitun , þar er það sem telst vera óþjóðholl og siðlaus hegðun fordæmt og samborgarar gerðir að skúrkum , „ þetta andskotans ekki sen íslenzka hýenukyn " , eins og Steindór í Móður Islandi kallar þá ( 139 ) . I textunum er ekki að finna greiningu á eðli sektarkenndar eða hvötum ákærenda eða ákærðra ; öllu heldur eru ákærendur gerðir að hetjum og hugsjónir þeirra og gildi verða grundvöllur andspyrnu . Þeir verða andspyrnuhetjurnar í íslenskum hernámsbókmenntum . I Móður Islandi leiðréttir Guðrún siðferðileg og menningarleg valdahlutföll í samskiptum sínum við hermennina og verður að bjargvætti íslenskrar æsku sem óvinurinn er í þann mund að spilla . I „ Draumi til kaups “ fordæmir sögumaðurinn Þorbjörgu sem siðferðislega veiklundaðan gullgrafara sem vanti ekki mikið upp á að verða íslenskur kvislingur , föðurlandssvikari sem reyni að þröngva sínum vesæla eiginmanni til að lúta vilja sínum — það hentar sögu - manni að gera lítið úr því hvað eiginmaðurinn var léleg fyrirvinna 14 Snar þáttur í stríðstráraa er að mæta framandlegum hluta sjálfsins , ekki síst þeim sem drepur aðra og þar með ímyndina um sjálfið sem afurð friðartíma . Haraldur og Máni eru á meðal fárra íslenskra persóna í hernámssögum sem gerast hermenn og þar með drápsmenn ( Stonebridge 2009 : 197 ) .