Auðvitað felur afsökun það ekki í sér að staðreyndum verði breytt . Sú sem afsakar eða fyrirgefur tekur hinn aðilann í sátt þrátt fyrir að hann hafi gert á hluta hennar . Hér snýst málið um að einhver sem virðist hafa gert eitthvað rangt eigi í rauninni ekki sök á því sem gerðist ef hann hefur einhverja afsökun . Ef við iðrumst illgjörða forfeðra okkar þá óskum við þess að þessir hlutir hefðu ekki gerst . Samkvæmt þessu getum við ekki séð eftir þeim atburðum sem leiddu til þess að við urðum til ; ef þeir hefðu ekki átt sér stað hefði heimurinn ( líklega ) orðið þannig að við værum ekki til . Gallinn við þessa lausn er sá að eðli afsökunarbeiðna er slíkt að þær eru harla máttlausar ef ekki er hægt að skilja þær þannig að þær feli í sér iðrun eða eftirsjá . Mögulegt svar við þessu er að það sé einfaldlega þannig að stundum getum við borið í brjósti mótsagnakenndar óskir . En þegar ég biðst afsökunar á einhverri athöfn forfeðra minna er ég að meta viðkomandi athöfn út frá þeim upplýsingum sem voru fyrir hendi þegar ákvörðun um hana var tekin og þannig að nota sjónarhorn liðins tíma . Eins og sjá má eru til ýmsar mögulegar lausnir á afsökunarþverstæðunni og ef til vill er hún , þegar öllu er á botninn hvolft , engin raunveruleg þverstæða . Spurningin hljóðaði svona í fullri lengd : Get ég beðist afsökunar ? Getur hinn aðilinn virkilega afsakað mig ? Getur hann fellt niður ásakanir gegn mér fyrir eitthvað sem ég hef framið ? Steinunn Kristjánsdóttir er prófessor í fornleifafræði við Sagnfræði - og heimspekideild Háskóla Íslands . Helstu rannsóknasvið hennar eru miðaldafornleifafræði , norræn fornleifafræði , kirkjusaga , klausturfornleifafræði , kynjafornleifafræði , þróun húsagerða og miðlun vísindalegrar þekkingar .