Nafnið „ leysir “ er hljóðlíking enska heitisins „ laser “ . Enska heitið er myndað úr upphafsstöfunum í lýsingu á ferlinu : „ light amplification by stimulated emission of radiation “ eða „ ljósmögnun fyrir tilstilli örvaðrar útgeislunar “ . Þess háttar ljósmögnun er notuð til að búa til leysiljós í gasi eða föstu og fljótandi efni . Albert Einstein uppgötvaði örvaða útgeislun árið 1916 við hlið sjálfsprottinnar útgeislunar og gleypingar atóma og sameinda á ljósi í efni . Þar sem hún er mun sjaldgæfari en hin fyrirbærin , tóku menn ekki eftir því að hægt var að nota ljósörvun til að magna útgeislun ljóss fyrr en árið 1960 . Sjálfsprottin útgeislun atóma er algengust frá öllu efni við upphitun . Hún er tilviljunarkennd og svipar þannig til geislavirkni efna . Gleyping atóma á sömu ljósorkuskömmtum er andstæða fyrirbærið við hana og hindrar hún frjálsa ferð ljósgeisla um efnið . Örvunin er fólgin í því að ljósalda af réttri tíðni getur hrifið samskonar öldu með sér frá atómi , sem er í hlöðnu orkuástandi sem nemur E = hf . Einstein sýndi fram á að báðar öldurnar fjarlægjast síðan atómið í takt hver við aðra á ljóshraða með sömu tíðni , útbreiðslustefnu og skautun . Til þess að koma mögnun ljóss til leiðar í efni , þá verður að sjá til þess að ljós sem fer í gegnum efnið , örvi fleiri atóm til að gefa frá sér ljós , en atóm sem gleypa ljós með sömu tíðninni f. Takist þetta , þá verður efnið gagnsætt fyrir ljósi af þessari ákveðnu tíðni og geislar umframljósinu . Ef hluta umframsljóssins er skilað aftur til efnisins , endurtekur leikurinn sig og efnið getur aftur magnað sérhvern áfallandi ljósgeisla með keðjuverkun fjölda atóma . Þegar hér er komið sögu , getur allur efnisbúturinn einnig skilað af sér hluta geislunarinnar til umhverfisins í mynd leysiljóss með tíðninni f. Mynd 1 . Spegiltvenna ljóshermils með mögnunarefni leysis . Örvuðum bylgjum af ákveðinni tíðni er speglað ótal sinnum milli tveggja samsíða spegla til að auka líkindin á víxlverkun við efnið eftir einum ás . Annar spegillinn 2 - sem er að hluta til gagnsær - hleypir síðan mögnuðum leysigeisla í gegn . Þessari aðferð til að búa til leysiljós lýstu Bandaríkjamennirnir Charles H. Townes ( 1915 - 2015 ) og Arthur L. Shawlow ( 1921 - 1999 ) í grein árið 1958 . Í greininni stungu þeir meðal annars upp á því að koma efni – sem kæmi til greina sem leysiljósgjafi - fyrir á milli tveggja samsíða spegla , svonefnds ljóshermils ( e. light resonator ) . Speglarnir mundu þá sjá til þess að endurkasta ljósinu í sífellu til baka inn í efnið . Leysiljósgeisli mundi þá magnast upp á ás speglatvennunar . Með því að láta annan spegilinn vera gagnsæjan að hluta , væri síðan hægt að sleppa hluta geislans í gegnum spegilinn burt frá tækinu . Þetta fyrirkomulag á speglunum mundi einnig leiða til þess að allar örvaðar öldur í efninu milli þeirra væru knúnar til þess að vera í takt hver við aðra . Mynd 1 hér fyrir ofan lýsir þessari hugsaðri uppsetningu þeirra . Þriðja Bandaríkjamanninum Theodore H. Maimann ( 1927 - 2007 ) tókst með þessu móti árið 1960 að koma leysiútgeislun frá roðasteini eða rúbín , af stað . Að vísu ekki í samfelldum geisla eins og Townes og Schawlow höfðu lýst , heldur í stökum púlsum . Hann notaði blossaljós úr myndavél til að örva efnið í tækinu eins og mynd 2 sýnir . Mynd 2 . Þversnið af fyrsta leysinum . Ljós blossalampans örvar leysiútgeislun roðasteinsstafs . Speglum ljóshermilsins er komið fyrir á slípuðum endum stafsins . Slípaður álhólkurinn umhverfis lampann beinir blossaljósi lampans á stafinn . Margar tegundir hafa leysum hafa verið þróaðir í ýmsum efnum : jóna - , sameinda - , kristalla - , gler - , vökva - , hálfleiðara - og glerþráðaleysar ; ýmist í skápa - , borðtækja - , lófa - og títuprjónshausastærð . Einnig hafa verið búnir til örsmáir leysar , á stærð við stakar sameindir . Þar fyrir utan hefur leysiútgeislun verið komið af stað í öðru efnisástandi eins og í rafeindageislum , yfirborðsrafgasbylgjum og atómgeislum . Smíðaðir hafa verið leysar sem geisla út á stökum litrófslínum á sviði röntgengeisla , útfjólublás , sýnilegs og innrauðs ljóss fram til örbylgna . Útgeislun þeirra er ýmist í einum samfelldum öldugangi , eða endurteknum snörpum lotum , það er að segja púlsum eða púlsaröðum . Samfellt geislafl leysa getur numið kílówöttum , sem nýtist til dæmis til að skera og sjóða saman málmþynnur í bílasmíði . Snörpustu púlsar sem framleiddir hafa verið með leysum til þessa eru um 20 attósekúndur að lengd , sem er tuttugu milljón-milljón-milljónasti hluti úr sekúndu . Á þeim tíma kemst ljós með 300.000 km / s hraða í lofttæmi aðeins yfir vegalengd sem samsvarar þvermáli eins atóms . Púlsarnir eru því notaðir til að rannsaka orkuskipti innan atóma og þeirra hvers við annað . Þótt orkan í einstökum púlsum leysis sé lítil , til dæmis 100 millijoule , getur toppaflið í einum stuttum púlsi numið 100 megawöttum . Það er sambærilegt við samfellt afl eins raforkuvers . Þetta mikla toppafl leysipúlsanna má nota til að bora göt í flest efni , jafnvel í tennur hjá tannlækni .