Sá hópur sem höfundur ætlar að bókin höfði til eru þeir sem kenna fullorðnum . Byrjað er á þróun fullorðinsfræðslu í ljósi sögunnar í Danmörku s.l. 40 ár og í framhaldi af því , hvaða samfélagshópar kjósa að taka þátt og hverjir síður , ásamt umfjöllun um hvernig að auka megi hlutfall þátttöku . Í þriðja kafla eru kynntar rannsóknir er varða ástæður fyrir annars vegar þátttöku fullorðinna í símenntun , og hinsvegar hverjar helstu hindranirnar eru . Í fjórða kafla er byrjað að fjalla um hina ýmsu ferla sem lúta að námi fullorðinna . Hvernig bregst hinn fullorðni námsmaður við þegar að námið krefst þess að hann ” fari upp úr hjólförunum ” og breyti vanabundinni hegðun sinni ? Í sjötta kafla skrifar Wahlgren um hugtakið ” transfer ” , sem er klassískt þema úr kennslufræðum , en í tengslum við fullorðinsfræðslu hefur það fengið nýtt og aukið vægi . Bókinni ” Voksnes læreprocesser ” lýkur á yfirliti yfir mikilvægustu fræðiritin um nám og kennslu fullorðinna , þar sem Wahlgren dregur fram helstu áhersluatriði viðkomandi rits , sem ég tel að geti komið sér vel fyrir þann sem ætlar að afla sér frekari innsýn í hin ýmsu sérsvið fullorðinsfræðslunnar . Á eftir yfirlitinu er hefðbundin skrá yfir tilvísanir og nöfn . Það verður að segjast eins og er , að hið sögulega yfirlit yfir fullorðinsfræðslu síðustu 40 árin , þótti mér í senn áhugavert og fróðlegt . Það var á áttunda áratugnum sem að sérstök ” kennslufræði fullorðinna ” fór að mótast , eða öllu heldur þróast frá hinu almenna hugtaki ” að bæta getu og hæfni ” ( kompetenceløft ) yfir í að móta markvissa kennslufræði fyrir fullorðna einstaklinga ( voksenpædagogik ) . Kenningar McGregors ( McGregor , 1960 ) gera ráð fyrir að í sérhverjum einstaklingi búi ósk um að þroskast og læra meira . Með þá innsýn sem ég hef í danskt menntakerfi þess tíma er hér um ræðir , veit ég að þessar kenningar endurspeglast í því framboði sem þar er á sviði fullorðinsfræðslu . Daghøjskoler eru einskonar lýðháskólar sem fullorðnir sækja á daginn án þess að búa á staðnum eins og yfirleitt er um nemendur lýðháskóla og hefur reynst afar vel . B ) Færninám ( skills learning ) , sem ( tungu ) mál og félagsfærni eru dæmi um og C ) minnistengt nám , þar sem lögð er áhersla á læra utanað og reynslan leikur ekki stórt hlutverk . Nám með afturbliki er samkvæmt Wahlgren : A ) Vitsmunaleg nálgun við námsefnið ( contemplative learning ) þar sem unnið er með námsefnið huglægt út frá eigin reynslu og í tengslum við kenningar . B ) Þekkingarmiðað nám með afturbliki ( reflective cognitive learning ) , þar sem afturblik og þekking er tengt við raunveruleg ferli og ný hugtök eru mynduð . Kenningar Dreyfus & Dreyfus um sérfræðinga á sérsviðum eru sömuleiðis afar áhugaverðar ( Dreyfus og Dreyfus , 1986 , 1999 ) Wahlgren segir í þessu samhengi að hugmyndin um gagnrýnið afturblik ( kritisk reflektion ) sé orðin að kennslufræðilegri möntru . Í þessari umfjöllun sýnir Bjarne Wahlgren mörg módel , sem ég geri ráð fyrir að eigi að þjóna þeim tilgangi að auðvelda skilning á ferlum og hugtökum . Þögn , lokuð líkamstjáning eins og krosslagðar hendur , tilfinningalegt uppnám og grátur , neikvæð afstaða gagnvart námsefninu og aðferðum kennarans , sem og reiði . Kenningar Roberts Wodlowsky um mikilvægi þess að skapa jákvætt námsumhverfi og að skilningur kennarans á aðstæðum hinna fullorðinna námsmanna endurspeglist í nálgun á námsefni og verkefnum eru lögð til grundvallar umfjölluninni um hvata og andstöðu . Virðing fyrir hinu persónulega rými einstaklingsins ( urørlighedszone ) hefur mikið vægi í því sambandi og að kennarinn mæti andstöðunni með opnu og jákvæðu hugarfari , því það sem nemandinn er að andæfa , gæti hugsanlega verið eitthvað sem hægt er að bæta . Fyrir því geta verið margvíslegar ástæður sem eru einstaklingsbundnar og tengjast m.a. hæfileikanum til að tengja á milli aðstæðna í lífinu á óhlutbundinn hátt . Fyrir kennara í fullorðinsfræðslu bendir Wahlgren á mikilvægi þess að skapa aðstæður og andrúmsloft sem auka möguleikann á yfirfærslu og í því samhengi verður nemandinn að hafa öðlast fullan skilning á námsefninu , og kennarinn að auka samspilið á milli ólíkra aðstæðna sem varða námsefnið . Í niðurlagi kaflans um yfirfærslu ítrekar Wahlgren , að allar rannsóknir bendi til þess að transfer sé mikilvæg viðbót í námi fullorðinna . Alls staðar , bæði þarlendis og erlendis er nú lögð mikil áhersla á faglega breidd og umfram allt þarf kennari fullorðinna að vera góður fagmaður . Þeir þættir sem Wahlgren telur þó vera lang mikilvægasta er afturblik ( refleksion ) , reynsla , fagmennska , hæfni til að miðla og hugsanlega vera í tengingu við vinnumarkaðinn . Í þeirri umfjöllun lýsir höfundur mismunandi menntamenningu í skólum sem annars vegar eru fyrir atvinnulífið ( AMU ; Arbejdsmarkedets uddannelsescenter ) og hins vegar almenna fullorðinsfræðslu ( VUC ; Voksenundervisnings center ) . Sá sem kemur til að kenna í skóla atvinnulífsins leggur áherslu á að kenna hvernig hlutirnir eru framkvæmdir úti í hinu raunverulega lífi , en í almenna skólanum er lögð áhersla á þekkingu og rökstuðning . Sem heild er bókin afar gagnleg fyrir þann sem vill fá yfirsýn yfir sem flest er tengist kennslu og kennslufræði fullorðinna , stefnur og strauma og fræðimenn á því sviði . Í upphafi nefndi ég að málfarið í bókinni væri lipurt ; að vísu eru mörg erfið orð og bókin telst ekki sem ” léttlestrarbók ” . En eigi að síður er hún aðgengileg og í því samhengi gegna dæmin mikilvægu hlutverki .