Hvers vegna er fólk með Down-heilkenni stundum kallað mongólítar ? John Langdon Down var fyrstur til að lýsa Down-heilkenni en hann kallaði það mongólisma . Down-heilkenni er kennt við breska lækninn John Langdon Down ( 1828 - 1896 ) sem var fyrstur til að lýsa því í grein sem hann birti árið 1866 . Þá reyndu fræðimenn oft að flokka fólk í kynþætti eftir ýmsum útlitseinkennum , en sú flokkun þykir nú hafa verið illa ígrunduð líkt og lesa má um í svari Agnars Helgasonar við spurningunni Eru kynþættir ekki til ? Meðal annars var svonefnd höfuðlagsfræði ( e. phrenology ) notuð við þessa flokkun og margir töldu að lögun höfuðkúpu segði til um vitsmunalega getu . Þýski vísindamaðurinn Johann Friedrich Blumenbach ( 1752 - 1840 ) skilgreindi undir lok 18. aldar fimm kynþættti sem hann taldi að unnt væri að flokka allt mannfólk í . Einn þeirra kallaði hann mongólíska ( e. mongoloid ) eða „ gula “ kynþáttinn og taldi flestalla íbúa Austur-Asíu tilheyra honum . Langdon Down var um tíma forstöðumaður vistheimilis fyrir andlega fatlað fólk . Hann kynntist hugmyndum Blumenbachs og datt í hug að hægt væri að skipta fólki með andlegar fatlanir í flokka eftir því með hverjum þessara kynþátta það ætti flesta sameiginlega eiginleika . Hann skipti vistmönnunum á heimilinu þar hann sem vann í slíka flokka , þó að þeir væru allir hvítir Evrópubúar , og byggði flokkunina á höfuðlagi og andlitsdráttum . Þessi flokkun á fötluðum einstaklingum náði aldrei mikilli útbreiðslu fyrir utan einn flokkinn , þá sem Langdon Down taldi tilheyra mongólíska kynþættinum . Margir einstaklingar sem hann hafði rannsakað féllu í þann flokk og þeir höfðu fjölmörg sameiginleg einkenni , sem varð til þess að Langdon Down fjallaði sérstaklega um þá í grein sinni . Ljóst þykir af lýsingum hans að þarna var um einstaklinga með Down-heilkenni að ræða . Líklega taldi hann einstaklinga með Down-heilkenni tilheyra þessum flokki vegna þess að þeir hafa jafnan húðfellingu í innri augnkróki líkt og margir einstaklingar af austur-asískum uppruna . Nú til dags þykir orðið mongólíti niðrandi . Orðið mongólismi ( e. mongolism ) var viðurkennda heitið á Down-heilkenni langt fram á 20. öld . Á 7. áratugnum fóru ýmsar raddir að kalla eftir því að nýtt hugtak væri fundið . Orðið mongólismi byggði á kynþáttafordómum og var órökrétt , enda var löngu orðið ljóst að Down-heilkenni tengdist Mongólíu ekkert sérstaklega . Árið 1965 hætti Alþjóðaheilbrigðismála - stofnunin að nota hugtakið í ritum á sínum vegum eftir að mongólskir fulltrúar stofnunarinnar gerðu athugasemd við notkun þess og sögðu að sér þætti hún niðrandi . Orðinu var smám saman skipt út fyrir Down-heilkenni ( e. Down syndrome ) . Nú til dags þykja orðin mongólismi og mongólíti niðrandi , bæði fyrir einstaklinga með Down-heilkenni og fyrir Mongóla , það er íbúa Mongólíu . Thor Aspelund er prófessor í líftölfræði í læknadeild Háskóla Íslands , við Miðstöð í lýðheilsuvísindum , og forstöðumaður Tölfræðiráðgjafar Heilbrigðisvísindasviðs . Thor hefur rannsakað áhrif áhættuþátta á hjarta - og æðasjúkdóma og sykursýki og hvernig er hægt að nota þá sem forspárþætti í áhættureiknum .