Viðhorf Íslendinga til þunglyndismeðferðar – tilefni til bjartsýni Í þessu hefti Læknablaðsins er þarft innlegg í umræðu síðustu ára um notkun þunglyndislyfja . 1 Ef marka má greinina eru viðhorf fólks á Íslandi til meðhöndlunar þunglyndis með lyfjum almennt jákvæð og því jákvæðari sem það er betur upplýst um þunglyndismeðferð . Niðurstöðurnar eru ánægjulegar í ljósi þess að framan af þessum áratug beindist fréttaflutningur oft að vaxandi notkun og kostnaði þunglyndislyfja og vangaveltum í þá veru að um óeðlilega aukningu væri að ræða . Rannsókn birt 2004 benti til þess að tíðni þunglyndis hefði ekki breyst hér á landi frá 1984 til 2002 , þótt algengi þunglyndis - og kvíðaeinkenna á meðal kvenna hefði reyndar aukist . 2 Rannsóknum ber þó ekki saman á milli landa . Á 10 ára tímabili , frá 1992 til 2002 , jókst tíðni þunglyndis í Bandaríkjunum úr 3,3% í 7,1% í rannsókn þar sem verulega var vandað til greininga . 3 Þetta er talin meginskýring aukinnar þunglyndislyfjanotkunar í Bandaríkjunum á tímabilinu 1992 til 2003 en þá óx hlutfall Bandaríkjamanna á þunglyndislyfjameðferð úr 2,2% í 10,1% . 4 Þær breytingar á notkun þunglyndislyfja sem sjást hér á landi eru því ekkert einsdæmi . Á 10 ára tímabili til 2006 óx kostnaður Bandaríkjamanna til geðheilbrigðismála meira en til nokkurs annars málaflokks innan heilbrigðisþjónustunnar og útgjöld til geðheilbrigðismála eru þar fimmti stærsti útgjaldaliður heilbrigðiskerfisins . 5 Heil-brigðisyfirvöld verða að hafa það hugfast að rétta leiðin til að bregðast við aukinni eftirspurn eftir hjálp er ekki að draga úr meðferðarúrræðum , heldur að leita leiða til að bæta þjónustuna , byggja á gagnreyndum aðferðum og gera hana markvissari . Sú aukning sem orðið hefur á notkun geðdeyfðarlyfja undanfarna áratugi er athyglisverð í ljósi þess að Íslendingar virðast átta sig vel á því að aðrar meðferðarleiðir gefast oft jafnvel eða betur gegn vægu þunglyndi , sérstaklega viðtalsmeðferð og hreyfing . 1 Þeim sem þekkja til aðstæðna í heilsugæslunni , þar sem langflestir leita sér fyrst hjálpar , ætti ekki að koma slíkt á óvart . Aðstæður til að beita annarri meðferð en geðdeyfðarlyfjum eru þar afar takmarkaðar . Viðtalsmeðferð , einkum hugræn atferlismeðferð við þunglyndi , hefur þó vaxið mjög innan heilsugæslunnar undanfarin ár í markvissu rannsóknarsamstarfi við geðsvið Landspítala með fjármagni frá heilbrigðisráðuneytinu . Betur má þó ef duga skal . Ég leyfi mér að fullyrða að lykillinn að bættri , fjölbreyttari og skilvirkari meðferð þunglyndis hér á landi liggi í aukinni áherslu á fjölbreyttari úrræði í heilsugæslunni , með stuðningi og ráðgjöf geðsviðs Landspítala . Til þess að slíkt megi verða þarf áfram markvissa aðkomu og stuðning heilbrigðisráðuneytisins . Kjarni niðurstaðna Engilberts og félaga gefur tilefni til bjartsýni . Almenningur á Íslandi er greinilega vel upplýstur um meðferð þunglyndis og því ber að fagna .