Uppeldi og menntun - 16.02.2007 , Blaðsíða 96 96 VI L JA FORELDRAR STUÐNING Í FORELDRAHLUTVERK INU ? virt sé sú meginregla að foreldrar beri ábyrgð á að ala upp barn og koma því til þroska og að veita skuli þeim viðeigandi aðstoð til að rækja uppeldisskyldur sínar . Umræða í fjölmiðlum og meðal almennings og fagfólks á sviði mennta - og uppeld - ismála hefur á undanförnum árum endurspeglað áhyggjur af aukinni hegðunarröskun hjá börnum og agaleysi í þjóðfélaginu og virðist þróunin hér á landi sambærileg því sem gerist annars staðar í heiminum ( Berg-Kelly , 1999 ; Eckersley , 1997 ; Helga Kristín Einarsdóttir , 2006 ; Unnur H. Jóhannsdóttir , 2006 ) . Þeir sem vinna störf sem tengjast fjölskyldum og börnum telja sig einnig merkja að andfélagsleg hegðun hafi aukist meðal barna og unglinga og að visst öryggisleysi ríki meðal foreldra um uppeldismál . Yngstu nemendur grunnskólans eru taldir erfiðari nú en áður en hegðunarvandkvæði eru yfirleitt talin erfiðust og mest truflandi á miðstigi ( Inga Mjöll Harðardóttir og Ingi Viðar Árnason , 2001 ; Ingvar Sigurgeirsson og Ingibjörg Kaldalóns , 2006 ; Steinunn Þorsteinsdóttir , 2003 ) . Mismunandi kenningar eru uppi um það hvernig börn þroskast og dafna . Vist - kerfisnálgun Bronfenbrenner er ein þeirra , en hún gerir ráð fyrir því að barn þroskist vegna áhrifa líffræðilegra erfðaþátta , fyrir tilstuðlan þátta í nánasta umhverfi þess , fyrir áhrif samfélagsins sem það býr í og vegna áhrifa menningarinnar í heild . Þannig eigi sér stað gagnvirkni milli innri og ytri þátta í lífi og umhverfi barns . Kenningin er sett fram á myndrænan hátt sem hringur sem umlykur annan hring og svo koll af kolli , samanlagt fjórir hringir sem eru í félagslegu samhengi en ekki í tómarúmi hver fyrir sig . Innsti hringurinn táknar barnið sem líffræðilegan einstakling . Hringurinn utan um barnið táknar þætti í nánasta umhverfi þess , þ.e. foreldra , heimili , leikföng , leiksvæði , vini og kennara . Hringurinn utan um nánasta umhverfið er samfélagslegt og fjárhagslegt umhverfi og síðasti hringurinn er menningin sem umlykur allt ( Bron - fenbrenner , 1979 og 1986 ) . Í ljósi þessara kenninga Bronfenbrenner ( 1979 og 1986 ) , þar sem gert er ráð fyrir gagnvirkni , hefur á seinni árum verið rætt um að hver einstaklingur búi annars vegar við vernd og hins vegar við áhættu og að þessa þætti megi finna hjá einstaklingnum sjálfum , í nánasta umhverfi hans , svo sem innan fjölskyldunnar , í umhverfi sem er honum aðeins fjær , t.d. í skólanum og hjá félögunum , en einnig í umhverfi sem er enn fjær , þ.e. í samfélaginu eða menningunni . Það sem ræður úrslitum um hvernig einstaklingnum vegnar fer eftir því hvor vogarskálin er þyngri , sú sem geymir sam - anlagða áhættuþætti eða sú sem geymir samanlagða verndarþætti ( Sigrún Svein - björnsdóttir , 2003b ) . Verndandi þættir eru ekki bara andstæða áhættuþátta heldur eru það þættir sem draga börn frá áhættunni við annars fjandsamlegar aðstæður . Rann - sóknir hafa sýnt að sumir þættir sem vernda börn sem alast upp við erfiðar aðstæður eru persónulegir eiginleikar þeirra . Aðra verndandi þætti geta fjölskylda , vinir , skóli og samfélagið í heild orkað á . Þessir þættir eru m.a. : Að styrkja samfélagsleg bönd , að framfylgja skýrum væntingum og reglum , gefa börnum og ungmennum möguleika á að leggja sitt af mörkum til að vera virkir þátttakendur í samfélaginu , fjölskyldunni og skólanum , kenna samskiptahæfni og samvinnu og veita viðurkenningu og hól fyrir jákvæða hegðun ( Beinart , Andersen , Lee og Utting , 2002 ) . Ef varpað er ljósi á verndar - og áhættuþætti er líklegra að hægt sé að finna leiðir til að draga úr skaðlegum áhrifum