MOEGUNBLADIB Miðvikudagur 22. des. 1943 . uttiMftbífr Útg. : H.f. Arvakur , Reykjavík Framkv.stj. : Sigfús Jónsson Ritstjórar : Jón Kjartansson , Valtýr Stefánsson ( ábyrgðarm . ) Frjettaritstjóri : ívar Guðmundsson Auglýsingar : Árni Óla Ritstjórn , aufjlýsingar og afgreiðsla , Austurstræti 8. — Sími 1600 . Askriftargjald : kr. 7.00 á mánuði innanlands , kr. 10.00 utanlands f lausasölu 40 aura eintakið , 50 aura með Lesbók . Miljóna-krossgáta r „ TÍMAMENSKAN " er söm við sig ! Frá því er skýrt í forystugrein í Tímanum , að tólf þingmenn hafi á síð - asta þingi lýst sig andvíga almennum raforkufram - kvæmdum með því að beita sjer gegn framfcpmnu frum - varpi um ríkislántöku fyrir raforkusjóð . „ Andstæðingum rafmagnsmálsins hefir með undanbrögðum og málþófi tekist að koma því til leiðar , að þetta frv. náði ekki fram að sinni " , segir Tíminn . Já , — „ andstæðingar rafmagnsmálsins " , segir Tíminn , og bætir svo við að „ fyrir þá , sem bíða eftir rafmagninu " sje vert að festa þetta „ vel í minni " . * Umrætt frumvarp um ríkislántöku til raforkusjóðs heimilaði ríkisstjórninni að taka innanlands lán handa raforkusjóði með útgáfu og sölu handhafaskuldabrjefa , alt að 20 milj . króna . Nú hagar svo til , að í raforkusjóð , sem Sjálfstæðis - menn fluttu frumvarp um árið 1942 að stofnaður yrði , hafa þegar safnast um 12 milj . króna , og samkv. lögum tilskilið J / 2 miljón kr. viðbótarframlag af ríkistekjum í sjóðinn árlega . Hins vegar er það augljóst mál , að stór átök í raforku framkvæmdum um gjörvalt land , er naumast senríilegt að viðráðanlegt verði af ytri ástæðum , sökum efnisskorts og annara styrjaldarástæðna , alveg á næstunni . Er þá eina bjargráðið , undir slíkum kringumstæðum , að leggja alt kapp á að auka raforkusjóð með lántöku alt að 20 milj . króna ? Það á að tryggja , að fjeð sje handbært , er til þarf að taka , segja flutningsmenn málsins og Tíminn , meðan peningar eru nógir í umferð , eins og nú er . Þeir , sem líta inn í Landsbankann þessa daga og sjá hinar fyrirferðarmiklu og alveg óvanalegu auglýsingar um lánsútboð , kynnu að freistast til að halda , að pen - ingarnir lægju ekki nú orðið jafn lausir fyrir og ætl - að er . • En hvað um það , þá er einnig önnur hlið á þessu máli , — svolítið reikingsdæmi , — sem engin ofrausn væri að ætlast til af þingmönnum og „ áhugamönnum " í Tíma - liðinu að gera sjer grein fyrir , áður en gripið er til gífur - yrða og sleggjadóma . í fljótu bragði reiknast svo til , að af 20 milj . kr. láni , sem tekið væri til 30 ára með 4 ^ % vöxtum og ætti að endurgreiðast með jöfnum afborgunum , svo sem ráð var fyrir gert , þyrfti að greiða árlega 1.227.831,00 kr . Ef legið er með lánið í 10 ár vaxtalaust , er á þeim tíma búið að greiða 12.278.310,00 kr . Eftir eru þá af 20 miljónunum upphaflegu 7.721.690,00 kr. , en jafnframt ógreitt'af láninu 24.556.670,00 kr. , — þ. e. a . s . rúml. 1.2 milj . krónur árleg greiðsla í 20 ár , sem eftir eru af láns - tímanum . Það kostar þá lántakanda 24% miljón að geta notað þessar 7.7 miljónir , sem eftir eru af upphaflegu lánsupphæðinni ! . Þannig stæði dæmið , ef ekki yrði hægt að nota fjeð til stórframkvæmda , fram yfir þær framkvæmdir , sem raforkusjóður , eins og hann nú er , 12 milj . kr. , að við - bættri y 2 miljón árlega , stæði undir , fyr en eftir 10 ár . Að vísu kæmi til álita að ávaxta fjeið aftur . En yrði það hægt , nema með því að binda það að nýju ? Svo virðist sem þeir þingmenn , er ekki gátu ratað út úr þessari miljóna krossgátu , og stungu við fótum , geti þess vegna haft fullgóða samvisku . Kæmi að sjálf - sögðu einnig til álita að festa sjer þá hlið málsins , sem hjer hefir verið rædd , „ vel í minni " , ef því er að skifta . Vonandi verður hægt að hef ja stórtækar framkvæmdir á sviði raforkumálanna sem allra fyrst . En enginn vafi er á því , að líklegra er til ávinnings að ræða málin af meiru samræmi og skynsemi en Tíminn gerir , og með meiri hug á því , hvað raunverulega er hægt að gera rjettilega en hvað menn ímynda sjer vænlegt til póli - tískra blekkinga . Fjallkonuútgáfan gaf út . ÞVÍ BER vissulega að fagna , hve ör vöxtur hefir orðið í bókaútgáfu hjá okkur íslend - ingum á síðustu árum . íslend - ingar eru flestum þjóðum bók - hneigðari og kunna að meta góoar bækur . Hinu ber miklu síður að fagna , að síðan bóka - útgáfan margfaldaðist , hefir margskonar rusli verið undir - búningslítið og af fullkominni hroðvirkni verið fleygt út á bókamarkaðinn . En engu að síð ur verður alltaf einhver til að lofsyngja ruslið , hversu lje - legt og gegnrotið , sem það hef - ir verið . „ Business " útgefand - ans hefir þannig alloft átt rík - ari ítök í penna ritdómarans , en heigðin til þess að leiðbeina og halda á lofti merki heil - brigðrar gagnrýni . Eitt dæmi þess , hvernig ekki á að gefa út bækur , hefir nýlega gerst . Fyrir nokkrum dögum er kom - in á bókamarkaðinn bók , sem nefnist „ Afmælisbókin " . Gefur Fjallkonuútgáfan hana út . Bók þessi á að vera svipaðs eðlis og afmælisbók sú , er Guðmundur Finnbogason eitt sinn gaf út og þekt er orðin og vinsæl hjer á landi . Að vissu leyti má segja að þörf hafi verið orðin á að slík bók væri á ný gefin út . — Margir munu því hafa fagnað því , er skýrt var frá útkomu þessarar nýju bókar . En því miður virðist hafa tekist hörmu lega til með útgáfu hennar . - — Ber þar margt til . Allur frá - gangur bókarinnar er afleitur . Prentvillur vaða uppi , brot bókarinnar er óhentugt , alltof stórt og óhandhægt og það sem verst er , visurnar í henni eru sumar afbakaðar og rangar . Má sem dæmi þess nefna bið þekkta ljóð eftir Jóhann Sig - urjónsson , Bikarinn , sem hluti er birtur af . Höfundavalið í bókinni er einnig mjög af handahófi , ým - iskonar leirburður er þar á borð borinn . Við hvern mán - aðardag er greint frá einum eða fleiri merkismönnum , innlend - um og erlendum , sem fæddir eru þann mánaðardag . Jafn - framt er greint frá fæðingar - ári þeirra . En ekki hefir sögu - þekkingin verið fjölskrúðugri en það hjá þeim , sem þetta hefir ritað , að sumstaðar er ein ungis greint frá dánardægri hinna merku manna . Fæðing - ardagurinn hefir farið fyrir of - an garð og neðan . Að öllu samanlögðu , er þessi „ Afmælisbók " , sem svo er nefnd , hín ómerkilegasta og eru mikiÉ vonbrigði að því að svo skuli vera , því vissulega hafa slíkar bækur verulegt gildi , ef til þeirra er vandað . S. Bj . V Víkueril ikrita Úá aa Enn berast hita - veitubrjef . DAGLEGA berast mjer brjef um Hitveituna og kennir sem fyrr margra grasa . Ekki eru öll brjefin af sanngirni skrifuð nje þekkingu eins og gengur . Skal hjer drepið á efni tveggja brjefa . íbúi við Reynimel skrif - ar : „ Jeg hefi til þessa reynt að beita kristilegri þolinmæði við alt , sem mjér hefir þótt aflaga fara í framkvæmdum við Hita - veituna og reynt að finna ástæð ur og afsökun fyrir ágöllum þeim , sem aðrir hafa fundið að . En nú er jeg kominn í þrot í leit að afsökunum fyrir einni lítilfjörlegri framkvæmd , — eða öllu heldur framkvæmda - leysi og vildi því biðja þig , Víkverji sæll , að verða mjer þar að liði . Við Melabúar bár - um eitt sinn þá von í brjósti , að við yrðum með þeim fyrstu , er yrðum aðnjótandi hins lang - þráða heita vatns , svo langt er ( • . • , . * . ; . . ' , . * « * . . * . , « . . * ^ * „ * „ * „ * M * . . ; » . ; , . - » . * » v . ; . . j . . ; . 7 4 \ 4 4 leaa Itfié I síðan götuæðarnar voru full-LÞað er í aUa staði gott og bless Sprenging í Oslohöfn . LONDON í gærkveldi : — Fregnir frá Svíþjóð í dag , segja frá því að sprengingar hafi í gær orðið í þýsku skotfæraskipi á Oslohöfn , og það skemdist mik ið . Hefir fólk verið flutt burtu af svæðinu umhverfis , ef fleiri sprengjur skyldu springa . — gerðar í hverfinu því . En sá „ galli er á gjöf Njarðar " , að enn hefir stofnæðin alls ekki verið lögð að þessum götuæð - um , heldur standa berir stúf - arnir á götuæðunum austur úr nafnlausu götunni og mæna eftir uppsprettunni , sem aldrei kom . Reynimelslögnin . TIL BRÁÐABIRGÐA var svo ákveðið að hleypa vatninu í Melagöturnar „ bakdyramegin " , þ. e. með öryggisæðum , í Hofs - vallagötunni , — en víða í bæn - um er sjeð fyrir slíku auka - sambandi til öryggis ef eitt - hvað bilar . Fyrir nærri mán - uði vaknaði von hjá okkur Reynimelsbúum um að ekki myndi farið eftir bókstafnum með okkur um að „ hinir fyrstu skuli verða hinir síðustu " , því þá var gráfinn skurður frá Víði mel til Reynimels fyrir þessa aukaæð , sem láðst hafði að leggja með hinum æðunum . Síðan hefir ekki annað verið gert , en að steypa stokk þvert yfir Víðimelinn , en skurður - inn bíður opinn viku eftir viku eftir þessari stuttu pípu , sem virðist vera svo örlítið brot af æðakerfinu öllu , en á þó að færa heilli götu heitt vatn . Þótt þeim , sem framkvæmdum þess um stjórna liggi , ef til vill , í ljettu rúmi hvort þessi eina gata fær heitt vatn um leið og hverfið í kring , þá hjelt jeg að hægara væri að sjóða þessa pípu við stofninn áður en vatni - væri hleypt í hann . Jeg var að reyna að skilja svona tilfelli í sumar á meðan unnið var í miklum hluta bæj - arins í einu . En nú þegar meiri hluti kerfisins er fullgerður og mönnum hefir veriðfækkað að miklum mun , — nú spyrjum við íbúar heillar götu : „ Hvað veldur þessum drætti ? — Eig - um við ekkiað fá heita vatnið um leið og nálægar götur ? — fyrir jól . " Þolinmæði er nauðsynleg . ÞAÐ ER SKILJANLEGT , að Reynimelsbúi sje áhyggjufull - ur vegna þessarar lagnar , sem vissulega hefir verið lengi á leiðinni . En það eru fleiri en Reynimelsbúar , sem bíða ó - þreyjufullir eftir heita vatninu . Gat jeg á dögunum um íbúa vi < 5 eaa íijumí » * * • « . . • . . • * . * . . • ? . • . * • ? . • * . * . « • * " . * • . • * . • • . • • • " ? • * • • ? * * * • * • • • * • * * • * * . » • * . * • • * Smáragötu og hluta Hring - brautar , sem hafa orðið fyrir hinu sama . En það er nú svo , eins og jeg hefi svo oft sagt , að það er ekki hægt að búast við.að allir geti fengið heita vatnið í einu . Það verða því allir að vera þolinmóðir , sem ekki fá heita vatnið strax . Þeir hafa verið svo lengi án þess , að nokkrir dagar í viðbót ættu ekki að gera mikið til . Lang - verst er , að vera án baðvatns - ins núna fyrir hátíðina . Um Reynimelslögnina er mjer sagt , að það takiekki nema dag eða svo , að koma henni í lag og hún muni varla tefja lengi fyr - ir því , að sú gata fái vatnið . ReykjavatniS er alveg hættulaust . VESTURBÆINGUR , sem augsýnilega er nýbúinn að fá heita vatnið skrifar á þessa leið : „ Nú er blessað heita vatnið komið í húsið , sem jeg bý í . að og öll fjölskyldan lofar það . Þökk sje . Sjálfstæðismönnum fyrir þær framkvæmdir . Aftur á móti ættu allir hinir flokkarn ir að fá dóm sinn hjá Reyk - víkingum við næstu bæjar - stjórnarkosningar . . Þann dóm að þeir komi ekki neinum bæj - arfulltrúa í bæjarstjórn . En það eru þrjár spurning - ar , sem jeg vildi fá svar við í sambandi við Hitaveituna : 1 . Má þvo matarílát upp úr heita vatninu ? 2 . Má nota það í mat og kaífi ? - 3 . Má drekka það sjer til heilsubótar ? Jeg bíð óþolinmóður eftir svari . " Það er óhætt að fullyrða , að Reykjavatnið er algjörlega ó - skaðlegt í alla staði og vitan - lega má þvo matarílát úr því . Það er meira að segja búið að finna upp nýtt tæki , sem bók - staflega byggist á notkun hita - veituvatns til þvottar á matar - í látum . Um aðra og þriðju spurning - una er þetta að segja : Hætt er við að ekki líkaði öllum hvera - vatnskaffi , en dæmi eru þó til , að fólk búi sjer til kaffi úr hveravatni og vitanlega er það eins hægt úr Reykjavatninu , sem öðru hveravatni . Ekki skal það þó ráðlagt . Um síðustu spurninguna er það að segja , að margir læknar halda því fram , að hveravatn sje holt og geti læknað ýmsa kvilla . Hins - vegar er það mál ekki rann - sakað til hlýtar ennþá og skal því engum ráðlagt að þamba Reykjavatn úr heitavatnskran - anum á meðan nóg er af Gvend arbrunnavatni í kalda vatnskran anum . Spellvirki í Kaupmannahöln Stokkhólmsfregnir herma , að spellvirkjar nokkrir hafi kom - ist inn í aflstöð verksmiðju Burmeister og Wains í Kaup - mannahöfn , og sprengt þar vjelasamstæður í loft upp . — Eyðilögðust þær að mestu . Þá segja einnig Stokkhólmsfregn - ir að kveikt hafi verið í vöru - skemmu einni við höfnina í Kaupmannahöfn , og hafi ýmsar vörur eyðilagst af eldinum . . —