Evrópusambandið ( ESB ) fagnar 50 ára afmæli í dag . Þegar litið er yfir samskipti Íslands og ESB í þessi 50 ár , má minna á , að Íslendingar stóðu næst því að ganga í ESB við upphaf sjöunda áratugarins , þegar viðreisnarstjórnin var við völd . Þá var rætt um hugsanlega aðild af hálfu ríkisstjórnarinnar og sérfræðinga hennar af meiri þunga en nokkru sinni síðan . Bretar voru þá að velta fyrir sér aðild . Þeim var hafnað af Charles de Gaulle Frakklandsforseta og þar með runnu hugmyndir um aðild Íslands einnig út í sandinn . Ísland gerðist ekki aðili að EFTA , fríverslunarsamtökum Evrópu , fyrr en árið 1970 og voru harðar deilur um málið á alþingi , þegar framsóknarmenn og alþýðubandalagsmenn snerust hart gegn aðildinni . Þeir settust síðan í ríkisstjórn 1971 og vildu að sjálfsögðu ekkert vita af stækkun ESB 1973 , þegar Bretar og Danir gerðust aðilar . Norðmenn höfnuðu aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu 1972 . 1989 bauð Jacques Delors , forseti framkvæmdastjórnar ESB , EFTA-ríkjunum að gera samning um fjórfrelsið við ESB – EES-samninginn . Þá var Steingrímur Hermannsson , Framsóknarflokki , forsætisráðherra í vinstri stjórn og Jón Baldvin Hannibalsson , Alþýðuflokki , utanríkisráðherra . Þeir gengu til EES-viðræðnanna með samþykki Alþýðubandalagsins , sem sat með þeim í ríkisstjórn . Sjálfstæðismenn í stjórnarandstöðu voru tvístígandi og hallaðist þingflokkurinn að gerð tvíhliða samnings við ESB . 1991 urðu stjórnarskipti , Davíð Oddsson varð forsætisráðherra en Jón Baldvin hélt áfram sem utanríkisráðherra . Þingflokkur sjálfstæðismanna ákvað að standa að viðræðunum um EES , þótt innan hans væru ekki allir á því máli . Framsóknarmenn snerust gegn EES og einnig Alþýðubandalagið , við lokaafgreiðslu málsins á þingi klofnaði þingflokkur framsóknarmanna , Halldór Ásgrímsson og nokkrir þingmenn með honum sátu hjá en aðrir voru á móti . Ingibjörg Sólrún Gísladóttir , sem þá sat á þingi fyrir Kvennalistann , sat hjá við atkvæðagreiðslu um EES ( hún hefur síðar látið eins og hún hafi stutt aðild ) en aðrar kvennalistakonur voru á móti samningnum . Eftir hrun Sovétríkjanna glímdu hlutlausu EFTA-ríkin , Austurríki , Finnland og Svíþjóð , ekki lengur við sovéska andstöðu við aðild þeirra að ESB og þau ákváðu að hætta við EES og ganga beint í ESB . Norðmenn felldu árið 1994 ESB-aðild aftur í þjóðaratkvæðagreiðslu . Svisslendingar felldu bæði EES - og ESB-aðild í þjóðaratkvæðagreiðslu . Ef áherslan hér á landi hefði á þessum árum færst frá EES-aðild yfir á ESB-aðild , hefðum við lent í sömu sporum og Svisslendingar , en síðan setið uppi með áhugaleysi ESB um að gera við okkur tvíhliða samning . EES-aðild var og er besti kosturinn fyrir okkur til náins samstarfs við ESB og síðar urðum við aðilar að Schengen-samstarfinu um landamæralausa Evrópu . Um þróun þessara tengsla má lesa í skýrslu Evrópunefndar , sem birt var 13. mars 2007 . Evrópusambandið heldur áfram og íslensk stjórnvöld munu áfram rækta samstarf við það . Í skýrslu Evrópunefndar er bent á , hvernig það verður best gert . Þar er einnig farið yfir praktísk og pólitísk atriði , sem hafa verður í huga , ef ræða á aðild að ESB . Í stuttu máli er ferlið ekki flókið : Við förum í einskonar krossapróf , ef við svörum ekki öllum spurningum og skilyrðum ESB játandi , fáum við frest til að svara játandi síðar , ekki verður um neinar varanlegar undanþágur á neinum sviðum að ræða . Áður en þetta gerist , ef það gerist , þarf að breyta íslensku stjórnarskránni og heimila framsal á fullveldi til yfirþjóðlegra stofnana . Nýlegar umræður um breytingar á stjórnarskránni og ítrekanir á því , að um víðtæka samstöðu , helst allra flokka þurfi að vera að ræða , sýna , að hér getur orðið um flókið heimaverkefni að ræða . Áður en til þess hugsanlega kemur , að rætt verði um aðild við ESB , þarf að setja lög um , hvernig staðið skuli að þjóðaratkvæðagreiðslum , til að um bindandi niðurstöðu sé að ræða . Þegar sá einkennilegi og óvænti atburður gerðist 2. júní 2004 , að forseti Íslands synjaði lögum með því að neita að skrifa undir þau , urðu hatrammar pólitískar deilur um , hvernig staðið skyldi að þjóðaratkvæðagreiðslu um málið . Á atkvæðagreiðsluna reyndi ekki , af því að ríkisstjórnin dró hið samþykkta lagafrumvarp til baka . Eftir stendur , að mjög erfitt getur orðið að ná samþykki um reglur um þjóðaratkvæðagreiðslur . Þeir , sem vilja aðild að ESB , ættu að beita sér fyrir umræðum um það , hvernig best sé að komast yfir þessa heimasmíðuðu þröskulda , ef þeir vilja vera trúverðugir í málflutningi sínum . Án leiðar yfir þá er tómt mál að láta eins og málið snúist um einhver samningsmarkmið gagnvart ESB – þar er aðeins um eina kjólastærð að ræða , annað hvort passar þú í hana eða þú verður að fita þig eða grenna til að njóta þín í henni – stærðinni , sniðinu og litnum verður ekki breytt . Á fréttavef BBC er í tilefni af 50 ára afmæli ESB birt grein eftir Kjetil Wiedswang dálkahöfundDagens Næringslivtil að lýsa stöðu Noregs gagnvart ESB , hann víkur að Íslandi með þessum orðum : Yfirlýsingin , sem leiðtogar ESB-ríkjanna gáfu á fundi sínum í dag í Berlín , þegar þeir fögnuðu 50 ára afmælinu , ber þess merki , að reynt er að sigla fram hjá deilumálum , þótt lagt sé á ráðin um að hefja að nýju vinnu við einhvers konar nýjan sáttmála ( ekki má nota orðið stjórnarskrá ) til að gera ESB sæmilega starfhæft með 27 aðildarríkjum ( Tyrkland og Króatía eru í biðsalnum en enginn frá þeim var við hátíðarhöldin í Berlín og ekki er minnst á ný aðildarríki í Berlínar - yfirlýsingunni . ) Um hana segir Mark Mardell , Evrópuritstjóri BBC , meðal annars : Bretar vilja ekki , að hið nýja skjal sé þannig úr garði gert , að nauðsynlegt sé að bera það undir þjóðaratakvæðagreiðslu . Í frétt BBC segir hins vegar : Hér á landi starfa Evrópusamtök með að markmiði , að Ísland verði aðili að ESB . Samtök iðnaðarins hafa verið hlynnt því , að Ísland gerðist aðili að ESB en ályktun Iðnþings 2007 tekur ekki af skarið um það efni , því að þar segir : „ Samtök iðnaðarins krefjast þess að Alþingi sem kjörið verður í vor og næsta ríkisstjórn taki aðild Íslands að Evrópusambandinu til alvarlegrar skoðunar og komist að niðurstöðu á kjörtímabilinu . Ná þarf sem víðtækastri samstöðu meðal stjórnmálaflokka , samtaka atvinnurekenda og launþega um stefnu þjóðarinnar í Evrópumálum . “ Spyrja má , þegar þessi ályktun er lesin : Eru einhverjar deilur milli stjórnmálaflokka , samtaka atvinnurekenda og launþega um stefnu þjóðarinnar í Evrópumálum ? Við lestur textans verður þó að hafa í huga , að í umræðum um Ísland og ESB tala Evrópusinnar oft einskonar dulmál , orðin „ stefna þjóðarinnar í Evrópumálum “ kann að eiga að túlka á þann veg , að í þeim felist áskorun um , að samstaða náist um umsókn að ESB milli stjórnmálaflokka , samtaka atvinnurekenda og launþega . Setningin er í raun merkingarlaus , ef í henni felst ekki einhver dulin áskorun . Röksemdir talsmanna ESB-aðildar hér á landi eru oft næsta langsóttar , eins og þegar EES-samningnum er líkt við gamla sáttmála og látið í veðri vaka , að við séum algjörlega háðir vilja Norðmanna um framtíð hans . Fullyrðingar um þetta standast ekki gagnrýna skoðun en eru settar fram til að kalla fram tilfinningaleg viðbrögð . Auðbjörg Ólafsdóttir , blaðamaður á Viðskiptablaðinu , ritaði grein í blaðið 22. mars og fannst ekki mikið um skýrslu Evrópunefndar , þvert á orð annarra , sem um hana hafa rætt á opinberum vettvangi . Þá gerði hún lítið úr hlut stjórnmálamanna í umræðum um Evrópumálum . Bar greinin öll merki þess , að Auðbjörg hallist að skjótri aðild Íslands að ESB og sárni , að skýrsla Evrópunefndar er þeirri skoðun ekki til framdráttar . Auðbjörg virðist telja , að umræður um evruna séu til marks um , að aðild að ESB sé á næsta leiti og viðskiptajöfrar leiði stjórnmálamenn og þjóðina inn í evru-landið nú alveg á næstunni . Hver svo sem afstaða viðskiptalífisins er , fara stjórnendur þess ekki fram hjá leikreglunum hér hjá okkur og innan ESB . Hvers vegna kalla viðskiptajöfrar ekki á breytingu á stjórnarskránni ? Eða á setningu laga um þjóðaratkvæðagreiðslu ? Samkvæmt skýrslu Evrópunefndar tæki 2 til 3 ár að ganga frá samningum við ESB eftir að stjórnarskránni hefði verið breytt og þjóðaratkvæðagreiðsla farið fram – síðan þyrfti svipaðan árafjölda til að komast inn í evru-landið . Það er engin furða , að blaðamönnum , sem gera jafnlítið með staðreyndir og Auðbjörg Ólafsdóttir í þessari grein sinni um Evrópumálin , þyki lítið til skýrslu Evrópunefndarinnar koma .