Sigurður Sigurfinnsson , hreppstjóri og skipstjóri . Þorsteinn Jónsson , útvegsbóndi og skipstjóri , Laufási . Nú loks var mælirinn fullur . Eldri menn í Eyjum mundu atburðinn 1895 . En þá í janúarlokin komu boð frá „ etatsráðinu , “ en það var heiðurstitill J. P. T. Bryde einokunarkaupmanns , að selja ekki salt nema kaupandinn skuldbindi sig skriflega til að selja kaupmanninum allan fisk sinn og öll hrogn fyrir verð , sem hann vitaskuld afréði sjálfur . Hér endurtók sagan sig eins og fyrri daginn . Og reiðin sauð og vall . Fundur þessi var furðuvel sóttur og áhugi manna almennur um stofnun félagsins . Loks var kosin sex manna nefnd til þess að semja hinu væntanlega kaupfélagi lög . Sú nefnd skyldi síðan boða til stofnfundar hið bráðasta . Engin fundargerð var skráð á fundinum . Hinn 24. maí ( 1908 ) , eða eftir rúma viku , boðuðu forgöngumenn hugsjónarinnar til annars fundar í Þinghúsinu . Það var stofnfundur félagsins . Þarna lagði nefndin fram frumvarp til laga í 24 greinum handa félaginu . Allar voru lagagreinar þessar samþykktar samhljóða . Kaupfélag þetta skyldi heita Kaupfélag Vestmannaeyinga . Stofnendur munu hafa verið um 30 alls . Allur þorri þeirra var útvegsbændur í kauptúninu . Tilgangur Kaupfélagsins var að útvega félagsmönnum venjulegar neyzluvörur handa heimilunum við allra lægsta verði og svo útgerðarvörur allar . Svo skyldi það gera sitt ýtrasta til að selja afurðir útvegsbændanna , framleiðsluvörurnar , við hæsta verði , sem fáanlegt væri hverju sinni . Forðast skyldi alla skuldaverzlun Lög hins nýstofnaða kaupfélags voru ekki skráð í fundargjörðarbók , og ekki voru þau prentuð , svo að ekki er með vissu vitað um orðalag þeirra að öðru leyti . Þó voru þar skýr ákvæði um það , að forðast skyldi alla skuldaverzlun . Í stjórn Kaupfélags Vestmannaeyinga voru þessir menn kosnir : Sigurður Sigurfinnsson , hreppstjóri , með 29 atkvæðum ; Árni Filippusson , gjaldkeri , með 20 atkvæðum og Þorsteinn Jónsson , útvegsbóndi í Laufási , með 24 atkvæðum . Aðeins þrír menn skipuðu stjórnina . Endurskoðendur reikninganna voru kosnir þeir Ágúst kennari Árnason í Baldurshaga , og Gísli gullsmiður og útgerðarmaður Lárusson í Stakkagerði . Árni Filippusson var einróma kosinn framkvæmdastjóri Kaupfélagsins og afgreiðslumaður á vörum þess . Ekki er mér kunnugt , hvar Kaupfélag Vestmannaeyinga hafði vöruafgreiðslu sína , en hér virðist einvörðungu hafa verið um pöntunarfélag að ræða fyrst í stað og svo afurðasölufélag . Formaður kaupfélagsins var kjörinn Sigurður Sigurfinnsson og varaformaður Þorsteinn Jónsson . Neyzluvörur þær , sem félaginu bar að útvega félagsmönnum , voru m.a. allar kornvörur , margskonar brauðvörur , smjörlíki , kaffi , sykurvörur , hreinlætisvörur og tóbaksvörur . Þá var ætlunin að fá steinolíuna keypta á mun lægra verði en til þessa hafði átt sér stað í verstöðinni , en þá var öll steinolía flutt í tunnum til landsins , — ljósmeti heimilanna og aflvökvi bátavélanna . Jafnframt var Kaupfélagi Vestmannaeyinga ætlað að útvega félagsmönnum sínum allt efni til veiðarfæragerðar , svo sem línu og handfærastrengi og öngla . Þetta var sú hliðin , sem laut að innkaupunum . Hin laut að afurðasölunni . Kaupfélagið skyldi kosta kapps um að selja afurðir félagsmanna sinna , bæði útvegsbændanna og hlutasjómanna , við hæsta fáanlega verði við fækkandi milliliði og rofna einokun , svo sem allan saltfisk , lýsi , verkaðan sundmaga og saltaða gotu . Á næstu ellefu mánuðum eftir stofnun kaupfélagsins var mikið starfað í viðskiptamálum þessum . Framkvæmdastjórinn sendi hvert bréfið af öðru til útlanda til erlendra stórkaupmanna og fiskkaupenda . Vörurnar streymdu að og frá . Búðarverð á neyzluvörum öllum hjá kaupmönnunum í kauptúninu fór mjög lækkandi til samræmis við verð á neyzluvörum hjá pöntunardeild kaupfélagsins . Jafnframt tókst stjórn félagsins að selja framleiðsluvörur félagsmanna sinna við mun hagstæðara verði en kaupmenn buðu , bæði þar í Eyjum og svo í Reykjavík . Ég birti hér fáein bréf , sem framkvæmdastjóri kaupfélagsins skrifaði nokkrum fyrirtækjum erlendis á fyrsta starfsári félagsins . Þau veita íhugulum lesanda nokkurt innsýn í starfið og tilgang þess . Hér hef ég í hendi mér fyrsta bréfið , sem framkvæmdastjóri hins nýstofnaða kaupfélags skrifaði daginn eftir að það var stofnað . Hann var ötull framkvæmdamaður , sem ekki lét það bíða til morguns , sem gera þurfti í dag . „ Vestmannaeyjum , 25. maí 1908 . Herra Grosserer Dines Petersen , Havnegade 31 , Köbenhavn . Að þessu bréfi mínu þykist ég þurfa að hafa nokkurn „ Formála , “ og vil þá geta þess : 1 . Að ég leyfi mér að skrifa yður bréfið á íslenzku máli , af því að mér er ótamt að skrifa dönsku , en ég veit , að þér lesið og skiljið og jafnvel talið íslenzku , en væntanlegt svar yðar upp á þetta bréf mitt kemur mér að sömu notum , þó að á dönsku máli sé . 2 . Að ég hefi verið hér í þjónustu Herra Etatsr . J. P. T. Bryde nálægt 15 ár samtals , en gekk úr þeirri þjónustu um miðjan fyrra mánuð . Þessa er getið í því skyni , að þér ef til vill kannist við nafn mitt , jafnvel þó að það hafi enga þýðingu . 3 . Að hér hefur verið myndað „ kaupfélag , “ - stofnsett í gær , - og mér hefur verið falið á hendur að sjá um framkvæmdir þess hér . Jafnframt afréð núverandi stjórn félagsins ( Sigurður Sigurfinnsson , Þorsteinn Jónsson og ég ) að fara fram á það við yður , að þér tækjuð yður það á hendur að vera fyrst um sinn umboðsmaður félagsins erlendis , og selja fyrir það þær íslenzkar vörur , sem það fær til þeirra umráða , og keyptuð að og önnuðust um , að hingað yrðu sendar þær útlendar vörur , sem félagið pantar . 4 . Þess er þar næst að geta , að Eyjabúar , þar á meðal kaupmenn , vilja kosta kapps um , að saltfiskur Vestmannaeyinga komist í jafngott álit erlendis eins og fiskurinn frá Faxaflóa ( Reykjavík ) , og í því skyni hefur verið ráðinn hingað vörumatsmaður ( Vrager ) frá Reykjavík . Þar af leiðir , að gera má ráð fyrir , að talsvert af slíkum fiski ( þorski ) , sem að undanförnu hefur verið tekinn hér sem nr. 1 , verði í ár tekinn sem nr. 2 . Meira eða minna af slíkum fiski er ráðgjört , að kaupfélagið hafi til umráða ( en ekki príma Spánarfisk ) ásamt löngu nr. 1 , ýsu nr. 1 og sundmaga nr. 1 . Þar sem félagið er , eins og áður er sagt , alveg nýstofnað , og enn er óvíst , hve margir í því verða í ár , er nú sem stendur , því miður , ómögulegt að gera áætlun um , hve mikið af nefndum vörutegundum stjórn félagsins fær til umráða , en ég get ekki búizt við , að það verði meira en 200 skippund samtals af öllum tegundum . Svo er um það að segja , er snertir útlendu vöruna , sem kaupa skal , að þær tegundir þeirra , sem ég býst við að félagið kaupi , er ýmisleg kornvara , þar á meðal maís til skepnufóðurs , Kolonialvörur ( kaffi , kandis , melis , rúsínur , tóbak ( Roel , Skraa ) og veiðarfæri ( lína , krókar ) ) . Í von um , að þér viljið takast á hendur að gerast umboðsmaður félagsins í ár , fyrir venjuleg umboðslaun , leyfi ég mér að biðja yður að gjöra svo vel að gefa mér vísbendingu ekki seinna en með s / s Ceres 14. júní um það , hvort ráðlegt sé að senda íslenzku vörurnar héðan til Leith eða þá til Kaupmannahafnar , og svo hvort hentugra sé að senda þær fyrr eða seinna , allar í einu eða smátt og smátt . Aðrar fleiri upplýsingar , sem yður kynni að hugkvæmast að veita , svo sem t.d. söluverð á íslenzkum „ Produkter “ og aðkaupsverð á útlendum vörum , mundi ég einnig þiggja með þökkum . Loks vil ég biðja yður að gjöra svo vel að kaupa handa félaginu og senda mér með fyrstu ferð hingað ( s / s Ceres 14. júní n.k. ) eina Decimalvog , sem tekur 4 - 500 pund .... “ ( Og svo nefnir hann í bréfinu runu af vogum , og þá einnig borðvogum með stórum og smáum lóðum . Þ. Þ. V. ) . „ Sem andvirði þessara muna sendi ég yður hér með 120 krónur . Að því leyti , sem það kann að vera of - eða vangreitt , óska ég , að mismunurinn verði látinn bíða væntanlegra frekari viðskipta félagsins við yður . Virðingarfyllst , Þá sendir framkvæmdastjórinn þennan pöntunarlista 21. ágúst 1908 . Hann skrifaði jafnan vörupöntunarlistana á dönsku máli til þess að koma í veg fyrir misskilning um vörurnar . Framkvæmdastjórinn hafði hjá sér verðlista yfir allar þessar vörur og margar fleiri frá stórkaupmönnunum erlendis , sem voru umboðsmenn smákaupmanna og kaupfélaga hérlendis , útveguðu þeim vörurnar og sáu um sendingu á þeim til landsins og fengu venjulega ákveðna þóknun af viðskiptunum . Viðskiptavinir erlendis voru G. Gíslason og Hay í Leith og Grosserer Dines Petersen í Kaupmannahöfn . Og svo afrit af pöntunarlista yfir útgerðarvörur frá Noregi dags. 10. sept. 1908 : „ Pr . „ Laura “ Vestmannaeyjum , 10. okt. 1908 Herra G. Gíslason og Hay , Leith . Heiðruð bréf yðar dags. 8. og 9. f.m. hefi ég meðtekið ásamt vöruskrám og sölureikningi . Vörur þær , sem þér senduð mér með „ Lauru “ ( án bréfs ) 22/9 meðtók ég 29/9 , en þeim vörum , sem þér senduð mér með „ Vestu “ 5. sept. , var skipað upp í Reykjavík , og fékk ég þær með „ Hólum “ 4. þ.m . Ég hefi ásett mér að senda yður með „ Lauru “ á morgun ( ef veður og aðrar kringumstæður leyfa ) 121 pk. ( á 150 pd ) af þorski . Um þá 6 pk. , sem samkvæmt farmskránni eru merktir „ K X “ er þess að geta , að í þeim er fiskurinn að því leyti frábrugðinn fiskinum nr. 1 ( 100 pd ) , að sporðurinn er skorinn af , vegna þess að hann ( sporðurinn ) hafði sólbrunnið , en fiskurinn er þó í raun og veru eins góður og sá , sem er nr. 1 . Fiskur sá , sem merktur er K 2 ( 15 pk ) , er þar á móti lakari tegund . Ég verð að láta það farast fyrir í þetta sinn að panta hjá yður vörur , einkanlega af því , að ég get ekki komizt hjá því að gefa út ávísun á yður til þess að standa sýslumanni skil á tolli . Ráðgjört er , að ég gefi hana út nálægt 20. þ.m. hljóðandi upp á 12 - 13 hundruð . Verður hún þá send gjaldkera landssjóðs í Reykjavík , og leyfi ég mér að mælast til , að þér gjörið svo vel að borga hana við framvísun . “ ( Síðast í bréfi þessu kvartar framkvæmdastjórinn yfir of grófum maís , sem firmað hafi sent honum . Einnig hafi vara þessi reynzt dýrari en verðskrá frá firmanu sagði til um eða gaf til kynna ) . „ En hvað sem verðinu líður , er þó verst , að hann þykir ekki reynast vel . Fyrirgefið möglið . Virðingarfyllst , „ Pr . „ Laura “ Vestmannaeyjum , 10. okt. 1908 Herra Grosserer Dines Petersen , Kaupmannahöfn . Með þakklæti viðurkenni ég að hafa meðtekið heiðrað bréf yðar dags. 3. og 19. f.m. ásamt Fakturu . Ég leyfi mér hér með að senda yður Connossiment ( farmskírteini ) yfir 120 pk. af saltfiski og 12 pk. af smáfiski ( hver á 150 pd ) og biðja yður að gjöra svo vel að selja þann fisk fyrir okkur . Sömuleiðis fylgir skrá yfir vörur , sem ég óska að þér sendið mér við fyrsta þóknanlegt tækifæri . Ég hefi lofað sýslumanninum hér að láta hann fá ávísun á yður til að borga með henni toll . Er svo ráð fyrir gert , að hún hljóði upp á 17 - 1800 krónur og verði gefin út um þann 20. þ.m. og þá send gjaldkera landssjóðs í Reykjavík , og leyfi ég mér að mælast til , að þér borgið hana út ved Sigt . Og af því að pöntunum er nú væntanlega að miklu leyti lokið í ár , er það ósk mín að þér , með tilliti til þeirrar greiðslu og smávegis pöntunar sendið mér það , sem félagið á hjá yður . Með öðrum orðum , að þér haldið eftir af innstæðu K.V. hjá yður 17 - 1800 krónum vegna ávísunarinnar og 1 - 200 krónum til vara fyrir pöntun , en sendið mér það sem umfram er , annað hvort í peningum eða ávísun á Íslandsbanka ( helzt þó í peningum , - og þó ekki allt í stórum seðlum ) . Geti ég afskipað umtöluðum fiski nú með „ Laura “ , og viðlíka miklu til G. Gíslason og Hay í Leith , verða hér eftir nálega 10 skpd af löngu og ekki annað . Virðingarfyllst , Illa gekk að þurrka fiskinn sumarið 1908 sökum tíðra rigninga og þráláts þokuveðurs við Suðurströndina , en þá var allur fiskur þurrkaður úti á reitum eða stakkstæðum . Hinn 22. september hafði þó Eyjamönnum tekizt að þurrka megnið af fiski sínum . Þá hafði Kaupfélag Vestmannaeyinga fengið til sín í hús 725 skippund af „ öllum fiski samtals “ , þ.e. 308 skpd af þorski , 322 skpd af löngu , 5 skpd af smáfiski ( styttri en 18 þumlungar ) og 90 skpd af ýsu . ( Hvert skpd vó 320 pund eða 160 kg. ) . Allur fiskur var þá fluttur út í strigaumbúðum , oftast 100 pd í hverjum pakka . Ekki gat Kaupfélag Vestmannaeyinga byrjað að láta pakka fiskinum haustið 1908 , fyrr en hann var allur kominn í hús , sökum skorts á húsrými . Og ekki er mér kunnugt um , hvar það var til húsa þetta fyrsta starfsár sitt . Í septemberlokin gat Árni framkvæmdastjóri sent Garðari Gíslasyni og Hay í Leith og Dines grosserer Petersen í Kaupmannahöfn 5 - 600 skpd af fiski . Jafnframt sendi hann fyrirtækjum þessum eða umboðsmönnum pöntunarlista yfir þær vörur , er hann æskti að fá sendar til félagsins . Í bréfinu til Garðars Gíslasonar og Hay stóð skrifað : „ Sömuleiðis sendi ég yður skrá yfir þær vörur , sem ég óska að fá frá yður ; en að því leyti , sem þær nema meira en það , sem ég nú sendi , er yður að sjálfsögðu í sjálfsvald sett , hvort þér sendið þær fyrr en ég hefi sent yður svo mikinn fisk , sem nægir til endurgjalds fyrir hið pantaða . “ Þessi síðustu orð framkvæmdastjórans til stórkaupmannsins eru þess verð , að þau séu hugleidd , því að þau gefa okkur eilitla hugmynd um viðskiptahugsun hans og heiðarleik . Aldrei skyldi ganga á hlut annarra í viðskiptum , aldrei safna skuldum , svo að nokkru næmi , ekki panta vörur fyrr en tök væru á að greiða þær . Verð hinnar pöntuðu vöru vissi hann nokkurn veginn fyrir , því að hann hafði í höndum verðlista frá stórkaupmönnunum , en fiskverðið var meira á lausu á erlendum markaði . Kaupfélagið óskar eftir byggingarlóð „ Eins og yður , háttvirti herra sýslumaður , mun kunnugt , var næst liðið vor stofnað hér félag , sem nefnist „ Kaupfélag Vestmannaeyinga “ og er tilgangur þess aðallega „ að útvega félagsmönnum sem beztar vörur með svo góðu verði , sem unnt er , og koma innlendum afurðum í svo hátt verð , sem auðið er “ , - eins og kveðið er að orði í lögum félagsins . Í félag þetta hafa gengið því nær allir búendur í Vestmannaeyjum auk nokkurra búlausra manna , og af því að velta félagsins , - útfluttar og aðfluttar vörur , - hefur í sumar numið nokkrum tugum þúsunda ( Ath. : Þ.e. 1908 ! Þ. Þ. V. ) , hafa félagsmenn komizt að raun um , að félagið getur ekki komizt í nánd við takmark sitt , nema það hafi hús og lóð til umráða , eins og það frá byrjun sinni hefur ásett sér að hafa . Þess vegna leyfi ég mér , sem kosinn framkvæmdastjóri nefnds félags , í nafni þess , með skírskotun til laga 13. marz 1891 , að beiðast þess , að yður mætti þóknast að mæla því út lóð , sem því sé heimilt að reisa hús og hefja verzlun á næstkomandi ári . Í þessu skyni óska ég , að félaginu verði mæld út Nausthamar ásamt „ Fúlu “ , sem er áföst við hann , enda er engin önnur óbyggð lóð hér í kauptúninu nálægt sjó hentug til að reisa verzlunarhús á . Undir eins og þessi umbeðna útmæling hefur farið fram , mun félagið búast til að reisa verzlunarhús á þeirri útmældu lóð . Til sýslumannsins í Vestmannaeyjasýslu . “ Óskað eftir fundi — Verzlunarskólalærður Vestmannaeyingur Segja mátti með sanni , að Kaupfélag Vestmannaeyinga færi vel af stað . Að vísu var það erfiðleikum bundið að gera þar mikil vörukaup bæði til heimilanna og útgerðarinnar , þar sem svo smátt var um peninga í umferð , og forkólfar samtakanna voru andvígir skuldaverzlun . Dálítið gat Sparisjóður Vestmannaeyja greitt götu samtakanna , og þar voru að nokkru leyti hæg heimatökin , þar sem framkvæmdastjóri kaupfélagsins var gjaldkeri Sparisjóðsins og sparisjóðsstjóri í raun og veru . En kaupmaðurinn G. J. J. var formaður hans og ríkur áhrifaaðili um lánveitingar og hélt þar fast í tauminn . Auðvitað kreppti að hjá mörgum útvegsbóndanum sökum skorts á fjármagni . Og margir hugsuðu sem svo , að ákjósanlegt væri að geta fengið lán , bæði lán til kaupa á ýmisskonar útgerðarvörum og svo til heimilanna á vertíð . Heimilin þurftu mikils með á þeim tíma árs sérstaklega , þar sem útvegsbændur urðu að hýsa og fæða marga aðkomumenn , sem unnu að útgerð þeirra um háannatíma ársins . Margar munnlegar óskir hafði stjórninni borizt um inngöngu í kaupfélagið . Og svo barst stjórn kaupfélagsins bréf , þar sem þess var beiðzt , að hún boðaði til almenns fundar í Kaupfélagi Vestmannaeyinga . Ekki var neitt látið í ljós um tilefni fundarins . En beiðnin var lögleg . Svo margir fullgildir félagsmenn höfðu skrifað undir bréfið . Jafnframt barst stjórninni bréf frá ungum Vestmannaeying , sem lesið hafði verzlunarfræði erlendis . Liðið var fram á vertíð 1909 , þegar þessi hreyfing gerði vart við sig . Annir voru því miklar í verstöðinni og ekkert áhlaupaverk að ná saman löglegum fundi í félagsskap . Loks lét stjórn Kaupfélagsins til leiðast og boðaði til fundarins 14. apríl ( 1909 ) . Á fundinum byrjaði stjórnin að afsaka sig , þótt hún gæti ekki nærri strax boðað til aðalfundar , þar eð reikningar fyrra árs væru ekki að fullu gerðir og endurskoðaðir . Afgreiðslumaðurinn , sem jafnframt var lífið og sálin í félagsstarfinu , tjáði fundarmönnum , að starf stjórnarinnar hefði orðið umsvifameira en gert hafði verið ráð fyrir í fyrstu , með því að fólk hefði þyrpzt að samtökunum og æskt þess að njóta þar hins lága vöruverðs , þegar það tók að kynnast því . Og svo vildu útvegsbændur njóta hins hækkandi verðs á afurðunum , sem leiddi af samtökum þessum . Þetta mikla starf hafði tafið allan undirbúning aðalfundarins . Menn létu sér þessa skýringu lynda . Enda var tilgangurinn með beiðninni um fundinn allur annar en að reka á eftir stjórninni um að halda aðalfundinn , hinn fyrsta í sögu félagsins . Og málin tóku að skýrast . Ungi Vestmannaeyingurinn , verzlunarskólalærði , hóf mál sitt og sagði fundarmönnum frá námi sínu í dönskum verzlunarskóla , þar sem hann m.a. hafði kynnzt rekstri hinna dönsku samvinnufélaga . Jafnframt tjáði hann fundarmönnum , að hann hyggðist stofna samvinnufélag í kauptúninu að danskri fyrirmynd , nema félagsmenn vildu breyta Kaupfélagi Vestmannaeyinga og starfrækja það samkvæmt dönskum samvinnulögum og að dönsku sniði , danskri fyrirmynd . Þar væri vissulega öðruvísi að starfinu staðið en hér heima . Þá kvaðst ungi maðurinn hafa fengið stórkaupmanninn Þórarin Túliníus til þess að gerast erindreki utanlands þessa væntanlega kaupfélags síns þar í verstöðinni . Þegar ungi maðurinn hafði lokið máli sínu á fundinum , æskti stjórn kaupfélagsins þess , að fundarmenn létu í ljós skoðun sína á máli þessu . Enginn tók til máls nema formaður kaupfélagsins , Sigurður hreppstjóri Sigurfinnsson , „ sem ekki kvaðst álíta ástœðu til að hörfa að svo stöddu frá tiltekinni stefnu , “ eins og það er orðað í frumheimild . Ungi verzlunarlærði Vestmannaeyingurinn tjáði félagsmönnum , að stórkaupmaðurinn byðist til að lána Vestmannaeyingum vörur við hagstæðu verði og góðum kjörum . Þannig gyllti hann þetta allt fyrir félagsmönnum , sem sátu hljóðir og biðu þess , að eitthvað gerðist sögulegt á fundinum . Til svars við þessum boðum um vörulánin , sagði Sigurður hreppstjóri og fullyrti , að öll slík lánaviðskipti væru varúðarverð , „ þar sem hætt vœri við , að lánstraustið yrði misnotað . “ ( Frumheimild ) . Formaður kaupfélagsins hvatti aftur félagsmenn til að hvika ekki frá settu marki í félagsskap þessum . Að lokum bað formaður fundarmenn að kveða upp úr um það , hvort þeir vildu , að stjórnin fylgdi markaðri stefnu í rekstri félagsins , þ.e.a.s. rekstur þess án skuldasöfnunar , eða fara hina leiðina og stofna til skulda . Aðeins tveir menn létu skoðun sína í ljós um félagsskapinn og vildu ekki að svo stöddu taka neina ákvörðun um það , hvora leiðina þeir kysu í rekstri félagsins . Eftir 4 daga var enn boðað til fundar í Kaupfélagi Vestmannaeyinga , eða 18. apr. 1909 . Fyrir þeim fundi lá tilboð frá P. J. Thorsteinsson , fyrrv. kaupm . á Bíldudal , um kaup á saltfiski af félagsmönnum . Samþykkt var að sinna ekki tilboði því , þar sem það þótti ekki „ aðgengilegt “ . Þessir 4 dagar , sem liðu milli funda , höfðu verið notaðir mikið til áróðurs meðal félagsmanna um það að taka boði Þórarins kaupmanns Túliníusar um lánsviðskiptin og að breyta kaupfélaginu í vörukaupafélag að danskri fyrirmynd . Gamall bóndi í Eyjum , sem jafnan naut mikils trausts almennings , hafði verið fenginn til að hreyfa máli þessu á fundinum og mæla eindregið fyrir því . Hinir þroskaðri félagsmenn bentu á það , að með þessum tvískinnungi væri verið að kljúfa félagsskapinn , tvískipta félaginu , með því að vissir áhrifamenn innan þess vildu nú stofna til skuldaverzlunar , sem þeir hefðu í upphafi viljað verjast með stofnun félagsins . Ungi verzlunarlærði maðurinn var nú kvaddur á fundinn til þess að skýra anda og ákvæði hinna dönsku félagslaga . Að lokum var kosin 5 manna nefnd til að breyta lögum Kaupfélags Vestmannaeyinga í samræmi við hin dönsku samvinnulög , svo að félagið gæti a.m.k. notið vörulánaviðskipta ýmissa stórkaupmanna . Eitt meginatriði laganna var það , að nokkrir félagsmenn skyldu vera persónulega ábyrgir að skuldum félagsins við stórkaupmenn , t.d. við erindreka félagsins erlendis , Þórarin stórkaupmann Túliníus . Á þessum fundi játuðust 55 menn undir ábyrgð á vörulánum stórkaupmanna til kaupfélagsins . Halldór læknir Gunnlaugsson talaði fyrir hinu nýja skipulagi á rekstri félagsins og lánsviðskiptum þess . Ýmsir félagsmenn , sem andstæðir voru skuldaverzlun og lánaviðskiptum , gengu af fundi þegjandi og hljóðalaust , er þeir urðu þess áskynja , að meiri hluti félagsmanna aðhylltist lánakerfið , - lánaviðskipti og skuldasöfnun . Þeir greiddu þess vegna ekki atkvæði á fundinum . Á næsta fundi félagsins , sem haldinn var 2. maí ( 1909 ) , bættust 13 ábyrgðarmenn við frá síðasta fundi , en aðrir gengu úr skaftinu , neituðu að vera með í samtökunum .