14 MORGUNBLAÐIÐ , ÞRIÐJUDAGUR 18 . OKTOBER 1977 Sigurlaug Bjarnadóttir alþm. : Ef við slítum lögin , þá slítum við friðinn I góðri trú veitti Alþingi opin - berum starfsmönnum verkfalls - rétt með lögum er samþykkt voru undir þinglok vorið 1975 . I góðri trú um , að með þessari löggjöf væri stigið spor í réttlætis átt og um leið mörkuð skynsamlegri og heillavænlegri stefna í kjara - samningamálum allra lands - manna . Nú , þegar fyrsta verkf all BSRB hefir staðið í tæpa viku , er ljóst , að á þessari löggjöf eru ýmsir vankantar , sem þarf að lagfæra og ekki síður hitt , að framkvæmd verkfallsins er stórgölluð . For - svarsmenn BSRB sjást litt fyrir i ákefð sinni til að reyna bitið í hinu nýja vopni , verkfallsverðir fara sínu fram í krafti eigin geð - þótta , jafnvel þvert ofan i gefin fyrirmæli yfirmanna sinna . Krafa um lögbrot Það er staðreynd , að þessi nýju lög , sem áttu sér langan aðdrag - anda , byggðust á samkomulagi milli núverandi ríkisstjórnar og BSRB . Þvf sorglegri er sú stað - reynd nú , að forystumenn sam - takanna verða nú í fyrstií atrennu til þess að hafa ýmis veigamikil ákvæði þeirra að engu . Þar á ég fyrst og fremst við ákvæðin um verksvið og vald kjaradeilunefnd - ar ( 26. gr ) , sem ítrekað hefir ver - ið bortið gegn og um tveggja ára gildistíma aðalkjarasamnings ( 8. og 24. gr. ) . Krafa BSRB um endurskoðunarrétt ásamt verk - fallsrétti á samningstimabilinu , hlýtur að skoðast sem krafa um lögbrot á meðan Aiþingi hefir ekki breytt gildandi lögum . Það lógbrot hefir raunar þegar verið framið í a.m.k. einu sveitarféiagi , Akranesi . Takmörkuð velþóknun Fullvíst má telja , að þorri aðildarmanna BSRB , þeir , sem á annað borð hugsa nokkuð út . i málin , líti þessar aðf arir með tak - markaðri velþóknun . Eða hver skyldi treysta sér til að verja það uppátæki er Háskóla íslands og menntaskólum i Reykjavík er iok - að og liklega fast að 10 þúsund manns þar með gerðir verklausir vegna þess , að 4 eða 5 húsverðir — og þeir einir — máttu snúa lykli í hálfhring til að opna skóla - dyrnar að morgni og læsa að kvöldi , þótt rektprar hafi þar að sjálfsógðu lyklavöld og sennilega fleiri eða færri kennarar . ( Gamli M.A. fyrir norðan heldur sínu striki sem ekkert sé . ) Einn af forráðamönnum BSRB upplýsir á blaðamannafundi , að húsverðir umræddra skóla séu „ yfirleitt " i Starfsmannafélagi rikisstofnana . Hvað þá um hina , sem eru það ekki ? Og hvaðan kom ráðuneytis - stjóra menntamálaráðuneytisins vald til að fyrirskipa Iokun skól - anna ? Hér urðu einfaldlega hrein mistök , hálfgerður skrípaleikur , og þegar leiðrétta skal mistökin og sjálfsögð ákvörðun tekin um að opna skólana aftur , þá er ósýnt um ( þegar þetta er skrifað ) , hvort það muni takast . BSRB staðhæfir , að með því sé verið að fremja í senn lögbrot og verka - fallsbrot . Lögfræðingum , sem spurðír hafa verið álits ber hins - vegar saman um að svo sé ekki . Hvorum skyldum við fremur eiga að trúa — eða hvers virði eru lög í þessu landi ? Fær ekki staðizt í lögum um stéttarfélög og vinnudeilur ( frá 1938 ) , 18. gr. segir svo : „ Þegar vinnustöðvun hefir verið Iöglega hafin , er þeim , sem hún er að einhverju leyti beint gegn óheimilt að stuðla að því að afstýra henni með aðstoð einstakra meðlima þeirra félaga eða sambanda , sem að vinnustóðv - uninni standa " . Ef það er í krafti þessarar greinar , sem BSRB staðhæfir , að rektorar hinna ærði skóla hafi ekki leyfi til að opna þá og loka , þá fær það auðvitað ekki staðizt , því að þeir eru , engir þeirra , inn - an þess bandalags , heldur í Bandalagi háskólamanna , sem ekki eiga aðild að samningum BSRB . Þetta . er þvi augljóst mál , að mér er tjáð af lögfróðum mönnum , að túlkun á hugtakinu „ verkfalisbrot " hafi í framkvæmd verkfalla á islandi byggzt með - fram á hefð , án þess , að laga - ákvæði komi'til . Ég spyr í fullri alvöru , hvort ekki sé tími til kom - inn að búa hér eitthvað betur um hnútana með tilliti til þess , sem er að gerast nú og hefir gerzt áður hvað eftir annað , er smærri og stærri verkfóll hafa dunið fyrir þjóðina , stundum með þeim hætti að örfámennir starfshópar hafa stöðvað heilar atvinnugreinar og stundum það örlagarík , að hrikkt hefir í allri þjóðfélagsbygging - unni . Skaðinn hefir jafnan verið ómældur en ævinlega mestur fyrir þá , sem minnst mðiga sin í þjóðfélaginu . Gamla slagorðið „ verkfallsrétturinn er heilagur " sem fól i sér mikinn sannleik hér á fyrri tíð , sem nauðvórn svelt - andi alþýðu , er með tímanum orð - ið að dapurlegu öfughæli . Engin marktæk niðurstaða Ég mnn ekki fara hér út í að ræða einstök launaatriði þessarar nýstárlegu vinnudeilu en hlýt að vekja athygli á með hverjum hætti forsvarsmenn BSRB túlka niðurstöðu af könnun þeirri , sem að frumkvæði fjármálaráðherra var nýlega gerð á kjörum opin - berra starfsmanna og annarra stétta þjóðfélagsins í því skyni að fá hlutlausa úttekt , er „ gæti greitt fyrir samningsgerð um kjör opin - berra starfsmanna " . BSRB hefir haldið því mjög á loft , að könnun þessi hafi leitt i ljós mjög veruleg - an launamisun rikisstarfsmanna og launafólks í einkaþjónustu , þann mismun verði að leiðrétta . Rikisvaldið hefir komið til móts við þá kröfu með tilboði um all - miklu meiri launahækkun nú en i hinum almennu kjarasamningum s.l. vor . En sannleikurinn er raun - ar sá , að því er varðar umrædda könnun Hagstofunnar , að þar liggur engin marktök niðurstaða fyrir : , enda hafði hagstofustjóri mjög sterkan og ótrvíræðan fyrir - svara á gildi hennar í greinargerð sinni að könnun lokinni — segir m.a. þetta : „ Til þess að fá tiltölulega traustan grundvöll til samanburð - ar við launakjör i einaþjónustu hefðu þurft að stokka upp flokk - un rfkissrarfsmanna í könnuninni en á því voru óyfirstíganlegir örðugleikar við ráðandi aðstæður , auk þess sem enginn tími hefði verið til sliks . Niðurstöðurnar má túlka á ýnt.san hátt og hagnýting þeirra til samanburðar við launa - kjör starfsmanna í einkaþjónustu er þar af leiðandi miklum ann - mörkum bundin . Hér bætir það dálítið úr skák , að alvarleg tilraun var gerð til að samræma flokkun starfsmanna í einkaþjónustu gildandi starfs - flokkun verzlunar - og skrifstofu - fólks þar sem eru nothæfar skil - greiningar á tegund og eðli starfa í hverjum flokki . Heimfærsla sér - hvers rikisstarfsmanns til þeirrar starfsflokkunar , eftir því sem við ætti myndi skapa nothæfan sam - anburðargrundvóll en slík upp - stokkun er , eins og áður segir , óframkvæmanleg við ráðandi að - stæður " . ( leturbr . mínar ) . Krafaum heilindi og heiðarleik Óþarflega hljótt hefir verið i yfirstandandi kjaradeilu um þessa greinargerð hagstofustjóra , sem forsvarsmenn BSRB hafa með all óskammfeilnum hætti túlkað sér afdráttarlaust i vil . Með þessu vil ég síður en svo veitast að hagsmunum þess launa - fólks , sem hér á i hlut . Það er vitað mál að innan BSRB eru hin - Jón Torfason : Sídbúið Blöndusvar Pálmi Jónsson bóndi á Akri ritar enn um Blönduvirkjun i Morgunblaðinu 20. júlí siðastlið - inn . Sú grein ber svipað yfirbragð og hin fyrri frá því i apríl og er allnokkuð reynt að gylla Blöndu - virkjun þó stillilega og hófsam - lega sé að f arið . Hlutföll og samanburður i Pálmi gerir í upphafi ágæta j grein fyrir því hvernig mismun - andi hlutfallstölur um landsspjöll vegna Blönduvirkjunar séu fengnar . Hann bendir réttilega á að tölur orkumálastjóra frá 1973 séu ekki endanlegar en telur mig hafa dottið í pytt með því að bera nýjustu tölur og tjón vegna virkj - unarinnar saman við þær . Það er að vísu ekki fyllilega réttmætt en samkvæmt þeim upplýsingum , sem tiltækar eru , virðist gróður - eyðing vegna Blönduvirkjunar nema um 40% allrar gróðureyð - ingar vegna nýrra virkjana á landinu . Við nánari rannsóknir geta gróðurskemmdir við aðrar virkjanir orðið meiri en orku - málastjóri taldi árið 1973 og þá lækkar þetta hlutfall við Blöndu vitanlega . Varla er þó þessi pyttur dýpri en keldan , sú er Pálmi hleypti i , þegar hann i aprílgrein - inni vitnaði í tittnefnt erindi orkumálastjóra frá 1973 og lét svo sem gróðureyðingarhlutfallið vegna Blönduvirkjunar næmi að - eins 13,1% af öllum virkjunum á landinu , þótt þá væri miðað við að gróðurland sem spylltist við Blöndu væri töluvert minna en helmingur þess sem nú er reiknað með . Pálmi er nokkuð efins um að sú fullyrðing sé rétt að gróður - eyð.ingin vegna Blönduvirkjunar nemi nálægt þriðjungi af öllu gróðurlendi á Auðkúluheiði . Þar er að vísu bara um lauslegt mat heimamanns að ræða byggt á nokkrum kunnugleik áheiðinni en ekki rannsóknum sérfræðinga . Ekki held ég samt að þeta laus - lega mat sé verr grunað en aðferð - in , sem Pálmi virðist vilja nota , að meta gróðurlendi eftir þeim fjölda fjár og hrossa sem á því gengur . Það værí þá alveg ný að - ferð . En að slepptu öllu gamni þá vitum við grannarnir báðir að starfsmenn Rala hafa lengi pré - dikað yfir okkur að afrétturinn sé fullnýttur , jafnvel ofnýttur , og i ljósi þess ættum við frekar að keppa að þvi að stækka gróið land á heiðinni en að minnka það . Þar sem nú svo vandfarið er með tölur um hlutfallslegt tjón vegna Blónduvikjunar getum , við farið aðra leið , sleppt tölunum og orðað aðalatriðið á annan hátt , þannig : gróðureyðing vegna Blönduvirkjunar er mikil , meiri en við flesta — ef ekki alla — virkjunarkosti í landinu og mörgu sinnum meiri en við Villinganes - virkjun . Þá er liklegt að breyting - ar á landslagi og náttúrufari verði einhverjar , jafnt ofan stíflu sem neðan , en það er að miklu leyti ókannað ennþá . Hvað er auðvelt ? Landbætur heitir stuttur kafli i grein Pálma sem fer msetallur í að leiðrétta útúrsnúning minn á þeim orðum hans í aprílgreininni að „ skoðun vísindamanna og til - raunir , sem gerðar hafa verið benda allar til þess með vaxandi öryggi , að nýtt gróðurlendi sé Björn Steffensen : Skraf um umferðarmál Áhugamaður , sem ekið hefur bíl í hálfa öld , segir álitsitt . Fyrst eru hér lýsingar tveggja manna á akstursmáta Islendinga : „ Það fer ekki framhjá neinum , sem ekið hefur mikið erlendis , að akstursvenjur Islendinga ein - kennast mest af frekju , frunta - skap , óbilgirni , aulahætti og van - kunnáttu í meðferð bíla . " — „ Er - lendis reyna ökumenn undan - tekningarlítið að greiða fyrir um - ferðinni , hliðra til og hjálpa ná - unganum til að komast leiðar sinnar . Hér er eins og þeir reyni að hrella hann , hræða hann , eða hreinlega reyni að láta helvítið hafa það — búms . Hver hefur ekkí t.d. reynt að skipta um ak - grein með sannan Islending á eft - ir sér á hinni akgreininni ? " Þann - ig lýsir Halldór Jónsson verk - fræðingur „ umferðarmenning - unni " á islandi nýlega í bréfi til Velvakanda . Gísli Sigurðsson á Morgunblað - inu segir nýverið frá Vestur - Islendingi , sem hér var á ferð fyrir skömmu og var alveg gáttað - ur á umferðarmátanum . Hann kom ekki auga á að hér giltu neinar reglur í umferðinni , held - . ur sveifluðu menn sér bara til og frá milli akgreina eftir geðþótta og eftir því , sem þeir fyndu glufu . Hann sagðist undir engum kring - umstæðum mundi þora að aka bíl hér . Hver sem ekur hér bíl að staðaldri veit að þessar lýsingar eru réttar . En hvernig í ósköpunum stend - * ur áþessu ? Algengast er að kenna um vanhæfni í akstri og að ókumenn kunni ekki umferðarreglur . Ég held að þetta sé ekki rétt , nema þá að litlu leyti . Ég sé enga ástæðu til að ætla að við séum , almennt , tornæmari og klaufskari en t.d. Bretar , en umferðarmenn - ingin í Bretlandi er annáluð . Við höfum að vísu djöful að draga , sem Bretar hafa lítið af að segja . Ég á hér við minnimáttarkennd - ina , sem tröllríður okkar fólki . Þessi vankantur í skapgerð okkar skilur að sjálfsögðu eftir merki sin i umferðinni . Má til dæmis um það nefna , þegar menn fara í kappakstur við þann , sem reynir að komast fram úr þeim , þá eru þeir menn áreiðanlega haldnir þess háttar sálarbeiglu . En nóg um það . Síðast liðið vor var ég 10 daga í Luxemburg og var þá daglega ek - ið um landið og borgina í bíl . Aldrei varð ég þess var þessa daga að neitt óhapp yrði á vegun - um sem ég fór um , og aldrei heyrði ég í bilflautu . Þó var ekið hraðar heldur en hér er gert . Hér ekur maður aftur á móti varla gegnum borgina ( svo , að maður sjái ekki einhverstaðar lógreglumenn vera að bauka við mælingar , vegna nýafstaðins áreksturs , og komi það atvik fyrir í umferðinni , t.d. , að ökumenn fipist og geri eitthvert klaufa - strik , þar sem aðrir ökumenn þyrftu þá að sýna tilhliðrunar - semi og gætni , til þess að gera gott úr , þá er það segin saga að „ sannir islendingar " leggjast tafarlaust á flautuna , en einmitt það er visasti vegurinn til þess að syndaselurinn tapi sér alveg og úr þessu verði slys . Þegar ég verð vitni að svona atviki kemur mér ævinlega í hug það , sem Þórbergur segir i við -