Fimmtudagur 3. nóvember 1994 Wmm Hallur Magnússon : Tveggja ara fjarlög og afnam þingrofsréttar Til að tryggja stöðugleika , aöhald og raunhæfa áætlanagerö í opin - berum rekstri og spara þannig ómælda fjármuni er nauösynlegt að fjárlög ríkisins verði gerð til tveggja ' ára í senn , í stað eins árs eins og nú tíðkast . Jafnframt þarf aö afnema þingrofsréttinn , svo tryggt sé að Alþingi sitji þau fjög - ur ár sem því er ætlað að sitja . Slíkar aðgerðir myndu ekki ein - ungis bæta opinberan rekstur , heldur einnig skapa öruggari að - stæður í almennum rekstri fyrir - tækja . Núverandi fjárlagagerð er úrelt . Það samrýmist ekki nútíma stjórnunarháttum að fyrirtæki geti ekki gert raunhæfar rekstrar - áætlanir til lengri tíma en eins árs . Þetta er Akkilesarhæll opin - berra fyrirtækja og hefur orðið til þess að ekki hefur verið hægt að ná fram aukinni hagkvæmni í rekstri ríkisins . Fjárlög til tveggja ára auka einnig aðhald í ríkis - rekstri . VETTVANCUR „ Forsendan fyrir tveggja ára fjárlögum er sú að Al - þingi sitji ífjögur ár . Því verður afnám þingrofsrétt - ar að fylgja ákvörðun um tveggja ára fjárlög . " Fjárlög hafa ekki einungis áhrif á rekstur ríkisins . Atvinnulífið í heild þarf að taka mið af rekstri ríkisins í sínum áætlunum . Það myndi styrkja atvinnulífið í heild ef fjárlög yrðu gerð til lengri tíma , svo fyrirtækin gætu tekið mið af athöfnum ríkisins í sinni áætlana - gerð . Forsendan fyrir tveggja ára fjár - lögum er sú að Alþingi sitji í fjög - ur ár . Því verður afnám þingrofs - Olafur G. Ein - arsson vill inn - göngu í ESB Morgunblaðiö slær upp þessari fregn efst á annarri síðu föstu - daginn 21. okt . Varla þykja þetta mikil tíðindi . Að minnsta kosti munu fáir taka orð menntamálaráðherra alvarlega . Enginn í hans embætti hefir gert fleiri axarsköft en Ólafur eða dregið til baka svo mörg lagaáform . Hitt er alrangt hjá Ólafi að sækja verði um aðild til að fá að vita um skilyrði ESB . Við höf - um þá vitneskju nú þegar í samningnum við Norðmenn . Ekki er nein ástæða til að ætla að ESB bjóði okkur betri kjör eða heldur verri . Fyrsta skrefið í þessum efnum er að sjálfsögðu að freista tví - hliða samnings við ESB . Aðeins með þeim hætti er unnt að sannreyna , hvort við eigum er - indi í ESB — og þá hvort við ættum eða ættum ekki að sækja um aðild . Vissulega er æskilegt að tryggja íslandi viðunandi kjör hjá Evrópusambandinu , par meö tollfríðindi , en halda þó sjálfstæðinu og auðlindunum , svo og frelsinu til að semja í vesturveg . Reyndar hafa ýmsir forustu - menn ESB lýst yfir í viðtölum margsinnis að þeir séu ekki í aðstöðu til að semja við ísland að svo stöddu , enda standa fyr - ir dyrum víðtækar kerfisbreyt - ingar . Þeirra á meðal er skipting Evrópusambandsins í innri kjarna , er telji Þýskaland , Frakkland og Benelúxlöndin , þá tvö belti umhverfis af ríkj - um nær og f jær . Allt tal manna hérlendis um nauðsyn aðildar - LESENPUR umsóknar á þessu stigi er því þvaður eitt . Athyglisvert er að aðrir sjálf - stæðismenn á fundi með Ólafi hjá Tý voru varfærnir gagnvart afstöðu Ólafs eða beinlínis mótfallnir henni , eins og segir í sömu Morgunblaðsfregn . Gunnarr Höfundur vill afnema þingrofsréttinn . réttar að fylgja ákvörðUn um tveggja ára fjárlög . Eftir afnám þingrofsréttar verða þeir þingmenn , sem samþykkja vantraust á ríkisstjórn , að tryggja nýjan starfhæfan meirihluta , mynda nýja ríkisstjórn . Þetta tryggir að vantraust verði ekki samþykkt nema tryggur meiri - hluti sé reiðubúinn að taka að sér stjórn landsins án alþingiskosn - inga eða að ábyrgjast minnihluta - stjórn vantrausti . Afnám þingrofsréttar verður einnig til þess að ríkisstjórnin freistast ekki til þess að rjúfa þing og boða til kosninga þegar þeim hentar , því ekki fara alltaf saman hagsmunir þjóðarinnar og hags - munir einstakra ríkisstjóma . Afnám þingrofsréttar veröur einnig til þess að þingmenn verða ekki svínbeygðir til að taka af - stöðu á Alþingi þvert á eigin sannfæringu og þannig gegn þingeiði sínum . En það hefur því miður komið fyrir á undanförn - um árum , því þingmenn hafa ekki viljað hafa stjórnarslit og ótímabærar þingkosningar á sam - viskunni með því að fella stjórn - arfrumvörp . Fjárlagaferli hvers kjörtímabils : 1. ár . Alþingiskosningar haldnar að vori . Ný ríkisstjórn mynduð á næstu vikum . Ríkisstjórnin er bundin af síðara ári fjárlaga í stjórn fyrsta veturinn . Breytingar í ríkisfjármálum verða því ekki eins snöggar og áður . Fjárlaga - vinna í ráðuneytum undir stjórn nýrra ráðherra fer fram síðari hluta ársins . Stefnan í ríkisfjár - málum næstu tvö árin er ljós . Fjárlagafrumvarp liggur fyrir í upphafi vorþings og er samþykkt í lok vorþirtgsins . I fjárlögum er ákveðin upphæð eða hlutfall sem ætlað er til að mæta óvænt - um uppákomum í rekstri ríkis - ins . 2. ár . Alþingi getur einbeitt sér að löggjafarhlutverki sínu og öðru því sem undir það fellur , annað en fjárlagagerð . Fjárauka - lög samþykkt á vorþingi , innan þess ramma sem settur hefur ver - ið í fjárlögum til tveggja ára . 3. ár . Fjárlagagerð í ráðuneytum að hausti . Fjárlög til tveggja ára tilbúin í lok vorþings að vori . Fjárlagagerð þessi verður þannig lögð fyrir dóm kjósenda í kosn - ingum að ári . 4. ár . Alþingi getur einbeitt sér að löggjafarhlutverki sínu . „ Kosningafjárlög " úr sögunni . Alþingiskosningar haldnar að vori . Nýtt fjögurra ára kjörtíma - bil framundan . Höfundur hefur BA-grábu í sagnfræbi og þjóbfræbi og lýkur háskólanámi í rekstrar - fræbum ( vor . Fleiri konur á þing Tvö atriöi í fréttum útvarps vöktu athygli mína eftir prófkjör sjálfstæðismanna í Reykjavík um síðustu helgi . Annað voru þau vonbrigði sem efsta konan úr röðum þátttak - enda , sú sem lenti í 5. sæti , lýsti vegna þess að kona skyldi ekki verða ofar á listanum . Hitt var skýring á baráttunni um 3. sæti listans , en í fréttinni sagði að talið væri að það sæti gæfi miklar líkur á ráðherraemb - ætti , ef flokkurinn ætti aðild að næstu ríkisstjóm . Ég tengdi þetta tvehnt saman og hugsaði með mér : Er það virkilega enn svo í stórum stjórnmálaflokki , að konur megi vera með af því að þær eru kon - ur , en þegar komi að „ alvör - unni " , sé þeim ýtt til hliðar ? Og það þrátt fyrir þá staðreynd , að Kvennalistinn hefur sannað til - veru sína og það að hann er kominn til að vera , a.m.k. á meðan hinir flokkamir láta sér ekki segjast — og tekur þarafleið - andi frá þeim fylgi . Hvers vegna sjá forystumenn flokkanna sér ekki leik á borði og tefla fram mörgum frambærileg - um konum til þess að verða mót - vægi við Kvennalistann , en auð - vitað þó helst til þess að fá sjón - armið kvenna í auknum mæli inn í flokksstarf sitt ? Flokksforingjarnir ættu að spyrja sjálfa sig : Hafa konur í stjórnmálum orð - iö uppvísar að jafn mörgu mis - jöfnu og nú er sífellt bent á í þjóðfélagsumræðunni hjá nokkrum karlkyns starfsbræðr - um þeirra ? Jafnvel þótt tillit sé til þess tekiö að þær hafi ekki feng - ið til þess eins mörg tækifæri og karlar , er ég alveg viss um að út - koman yröi konum hagstæö í þeim samanburði . Þess vegna vil ég fá fleiri konur á þing . Frá tnínum bæjar - dyrum LEÓ E. LÖVE Það er líklegt , að fleiri konur á þingi myndu stokka upp svo um munaði og uppræta spillinguna sem virðist fylgja núverandi valdhöfum . Heiðarleg vinnubrögð stjórn - málamanna eru sennilega það sem þjóðina vantar helst um þessar mundir og almennt séð treysti ég konum betur en körl - um til að innleiða þau . Eða höfum við yfir einhverju að kvarta með þær konur sem valist hafa til forystu ? Lítum á þingkonurnar : Forsetar Alþingis bera af flestum öðrum þingmönnum fyrir skörungs - skap . í sveitarstjórnum : Hafið þið heyrt skeleggan málflutning forseta bæjarstjórnar þeirra Suð - urnesjamanna ? Eða hafið þið séð til baráttujaxlsins í minni - hluta bæjarstjórnar Seltjarnar - ness ? Og svona mætti áfram telja . Það er stundum sagt í hálfkær - ingi að konur eigi að halda sig við pottana og heimilisstörfin . Þegar ástæða er til að hreinsa til á sjálfu þjóðarheimilinu , væri örugglega gott að hafa þá reynslu sem menn telja að konur hljóti að hafa af ýmsum hrein - lætisstörfum . Því sé um dugnað - arforka að ræða , eins og við eig - um marga , verður það enginn kattarþvottur og þjóðinni líður betur á eftir , eins og öllum þegar stórhreingerningum er lokið .