18 MORGUNBLAÐIÐ , MIÐVIKUDAGUR 19. FEBRÚAR 1986 Kosið um áf engisútsölurnar í Garðabæ og Haf narf irði á laugardag : II " i | R FráHafnarfirði Frá Garðabæ „ Sjálf sögð þjónusta " eða ábót á áf engisbölið mikla ? HAFNFIRÐINGAR og Garð - bæingar ganga að kjörborðinu á laugardaginn 22. febrúar næstkomandi og greiða at - kvæði um það hvort opna eigi áfengisútsölur í bæjunum . Almenningur skiptist í þrjár fylkingar í þessu máli , þeir sem eru með , þeir sem eru á móti og svo hinir sem kæra sig koll - ótta hvort áfengi verði á boðstól - um í bæjunum . Morgunblaðið ræddi við allmarga aðila í Hafn - arfirði og Garðabæ , flestir töldu óþarfa að tjá sig um málið í Árni Gunnlaugsson hæstaréttarlögmaður : „ Áfengisneyslan myndi aukast án nokkurs vafa " „ Ég er tvímælalaust á móti því að opnuð verði áfengisút - sala , " scg-ir Arni Gunnlaugsson hæstaréttarlögmaður í Hafnar - firði og heldur áfram : „ Ég byggi skoðun mina á rannsókn - um sem hafa sannað að áfengis - neysla eykst alltaf ef eitthvað verður til þess að auðvelda fólki að afla sér áfengis . Tómas Helgason rannsakaði áfengis - venjur íslendinga fyrir nokkru og hélt fróðlegan fyrirlestur um niðurstöður sínar . Þar er helst að geta , að sé miðað við þéttbýli þar sem áfengisútsölur eru til staðar , þá eru 13 prósent líkur að 14 ára unglingur verði drykkjusjúkur og 20 prósent líkur á að hann verði ofdrykkju að bráð . I dreifbýli eru þessar tölur aðeins 4 prósent . " Fleira tíndi Árni til úr umrædd - um fyrirlestri Tómasar Helgason - ar . „ Til dæmis telja fleiri karl - menn að þeir eigi við áfengis - vandamál að stríða þar sem áfengisútsölur eru , heldur en þar sem þær eru ekki , " segir Árni . Fyrr á öldinni var áfengisútsala í Hafnarfírði og Arni var inntur eftir því : „ Það má vel koma fram , að sú útsala var opnuð í fullri óþökk bæjarstjórnar og bæjarbúa . Bæjarbúar óskuðu meira að segja eftir því að búðinni yrði lokað þremur árum eftir að hún var opnuð , en við því var ekki orðið . Það sýnir andstöðu bæjarstjórnar , að hún neitaði að skipa forstöðu - mann og varð ráðuneytið að sjá um það . Bæjarbúar sýndu hug sinn til áfengisútsalna á þessum tíma og ég vona að hugarfarið blaðaviðtali , en voru eigi að síður ófeimnir að reifa málefnið . Hér birtast þrjú viðtöl við menn sem sáu sér fært að tjá sig opin - berlega , en þess má geta , að skoðanir og viðhorf þeirra sem einnig var rætt við , voru mjög á sama veg og hér birtast . Þeir sem eru á móti hampa niðurstöð - um úr rannsóknum sem sýna fram á drykkjuaukningu þar sem áfengisútsölur eru . Þeir benda á vaxandi áfengisböl í landinu og telja það hinn mesta óþarfa að gera fólki auðvelt með að nálgast veigarnar . Ósómi og afbrot og mannlegir harmleikir séu fylgifiskar áfengisneyslu og réttara væri að loka heldur þeim áfengisútsölum sem fyrir eru heldur en að opna nýjar . Það kveður svo við annan tón hjá þeim sem eru áfengisútsöl - um hlynntir . I Garðabæ er talað um að áfengisútsala í hinn nýja miðbæjarkjarna myndi auka verulega umferð um miðbæinn og stuðla þannig að uppbygg - ingu bæjarins og hrista úr hon - um svefnbæjardrómann . Þá er vinsælt að tala um hina „ sjálf - sögðu þjónustu " sem felst í að hafa auðveldan aðgang að áfengisútsölu . í Hafnarfirði telja „ með-menn " ekki að ríki muni stuðla að bæjarbrag , þar er „ sjálfsagða þjónustan " algeng - asta röksemdin fyrir því að borgarbúar ættu að kjósa yfir sig ríki . Það hefur hingað til farið hljótt um þessar kosningar , þegar þetta er ritað hefur ekki komið til fjöldafunda , engum dreifíbréfum hefur verið rennt inn um póstlúgur . Einn ónafn - greindur viðmælandi Morgun - blaðsins lýsti málinu í hnotskurn er hann sagði : „ Við tjáum okkur við kosningakassana . " Arni Gunnlaugsson hafi ekki breyst , það yrði ekki gæfuspor að opna hér áfengisút - sölu og halda áfenginu þannig bókstaflega að bæjarbúum . Ég vona líka að Garðbæingar kjósi skynsamlega og satt að segja yrði það einnig áhyggjuefni ef þetta yrði samþykkt þar í bæ , því það myndi gera Hafnfirðingum mun auðveldar fyrir að nálgast áfeng - ið , " sagði Árni Gunnlaugsson að lokum . Ólaf ur Torf ason kaupmaður : „ Mikill hugur meðal viðskiptavina minna " „ ÞAÐ er alveg rétt , ég hef mikinn hug á því að áfengisút - sölu verði komið á laggirnar í nýja miðbænum í Garðabæ og ég hef orðið var við mikinn hug í viðskipavinum minum , vel flestir virðast spenntir fyrir því einnig , " sagði Ólafur Torfa - son , kaupmaður í Garðakaup - Er málið var rætt enn frekar , sagði Ólafur einnig : „ Það er að vísu við því að búast , að drykkja aukist eitthvað í byrjun , en það myndi áreiðanlega fjara út og jafnast á ný . Það sem mér fínnst skipta . meira máli en það hvort einstaklingar drekka eitthvað meira en ella á tiltölulega skömm - um tfma , er hvað tilkoma áfengis - útsölu gæti gert fyrir miðbæinn okkar . Garðabær er í örum vexti og áfengisútsala á staðnum myndi stuðla að enn meiri uppvexti og grósku . Það er verið að byggja upp góðan miðbæjarkjarna og fyrir utan það að veita sjálfsagða þjónustu myndi ríki hér f bænum koma í ríkum mæli í veg fyrir að bæjarbúar sæktu viðskipti til ná - grannabyggðarlaga . Þá má segja sem er , að Garðbæingar hafa ekki beinlínis þurft að sækja áfengið langt , það er ekki stórmál að skreppa til Reykjavíkur og því efast ég um að það yrðu einhver viðbrigði . Hitt er svo annað mál að það væri slæmt fyrir upp - bygginguna hér í bæ , ef Garð - bæingar felldu málið í atkvæða - greiðslunni , en það yrði hins vegar samþykkt í Hafnarfirði . Lengi hafa margir Garðbæingar sótt viðskipti til Hafnarfjarðar , en með vaxandi uppbyggingu í Garðabæ hefur dregið úr því . Það gæti aukist á ný ef atvik bjóða upp á það , " sagði Ólafur Torfason kaup - maður í Garðabæ að lokum . Hallgrímur Sæmundsson kennari : „ Afengi er þegar allt of mikið vandamál " HARÐUR andstæðingur áfengisútsölu í Garðabæ er Hallgrímur Sæmundsson kennari . Morgunblaðið innti hann eftir viðhorfum sínum og skoðanabræðra hans . „ Andstaða mfn byggist á ein - földum staðreyndum , það er , að , áfengi er þegar allt of mikið vandamál og aukin drykkja hefur ekkert annað en aukin vandamál í för með sér . í heild tekið myndi áfengisútsala áreiðanlega auka drykkjuna þó ekki sé hægt að gera sér almennilega grein fyrir hversu mikil sú aukning yrði . Þá ber þessi atkvæðagreiðsla allan keim af því að verið sé að reyna að merja þetta mál í gegn . Það eru bráðum fjögur ár síðan að bæjarbúar kusu um þetta sama mál , en þá var tillagan felld , " segir Hallgrímur , en hvað segir hann um þá röksemdafærslu að áfengisútsala myndi verða sterkt afl í uppbyggingu miðbæjarins ? „ Mér fínnst það vægast sagt handlítil rök að halda slíku fram , í bæjarfélögum miðast uppbygg - ing og viðskipti við eftirspurn og nauðsynlega þjónustu . Verslanir verða að sanna tilverurétt sinn með öðrum hætti en að inn í þær slæðist einhverjir viðskiptavinir út á áfengissöluna . Við þetta má bæta , að mér finnst ótækt að ræða um áfengi eins og almenna neysluvöru eins og t.d. mjólk . „ Þá fínnst mér að beita ætti Hallgrimur Sæmundsson verðstýringu til þess að stemma stigu við áfengisneyslu svo og tóbaksneyslu . Það hlyti að minnka vandann . Það er fáránlegt að mjólk skuli hafa hækkað kannski tífalt á vissu tímabili en sígarettur aðeins sexfalt á sama tíma . Að lokum vil ég segja að mér fínnst það miður hvernig tekið er á baráttu gegn áfengi . Um hana er rætt eins og þetta sé einhver gamall tími sem ekki á lengur við . Þetta er auðvitað alveg öfugt í raun og veru , það á sannarlega við að berjast gegn áfengisneyslu meðan vandinn af völdum hennar er jafn mikill og raun ber vitni . "