Þórgunnur Ársælsdóttirgeðlæknir á Landspítala Á Læknadögum í janúar síðastliðnum var haldið málþing sem bar yfirskriftina „ lækna-óheilsa “ . Bjarni Össurarson fjallaði um „ lækninn sem drekkur of mikið “ , Óttar Guðmundsson fræddi okkur um „ lækninn sem virðir ekki mörk “ , það er lækna sem fara út fyrir starfssvið sitt í samskiptum við sjúklinga . Páll Matthíasson sagði okkur frá „ lækninum sem brennur út “ , og Ferdinand Jónsson flutti sannkallaða hugvekju um þá þrekraun sem það getur reynst læknum „ að lækna lækna “ . Málþingið var sérstaklega vel sótt og margir áhugasamir um efnið . Því var ákveðið að birta þessi erindi sem röð greina í Læknablaðinu , eina í hverju blaði í þættinum Læknislist og fagmennska og hefst í þessu blaði með erindi Halldóru Ólafsdóttur . En hvað er sérstakt við heilsufar lækna ? Eins og fram kemur í erindi Halldóru er tíðni þunglyndis og sjálfsvíga hærri meðal lækna miðað við almennt þýði , og enn meiri munur á sjálfsvígstíðni kemur fram í samanburði við aðrar háskólamenntaðar stéttir . Tíðni hjónabandserfiðleika og hjónaskilnaða er jafnframt mjög há . Læknar hafa ýmsa áhættuþætti fyrir þunglyndi og sjálfsvígum sem liggja bæði í algengum þáttum í þeirra persónuleika og í starfsumhverfinu . Fíkniraskanir eru jafn - algengar hjá læknum og öðrum og því er það staðreynd að fleiri en 100 læknar á Íslandi eiga eða hafa átt við fíknisjúkdóma að stríða . Vímuefnaneysla er stærsta orsök vanhæfni hjá læknum . Læknar koma seint til meðferðar af ýmsum ástæðum og hefur eftirliti og eftirfylgni með starfshæfni þeirra ef til vill verið ábótavant hjá okkur á Íslandi . Í erindi Bjarna kom skýrt fram mikilvægi þess að hafa annars vegar meðferðaraðila og hins vegar eftirlitsaðila sem koma að málum lækna með fíknisjúkdóma . Árangur meðferðar hjá læknum væri yfirleitt góður og því betri eftir því sem eftirlit og eftirfylgni væri fagmannlegra og skýrara . Hann velti líka upp hugmyndum um hvernig hægt væri að standa betur að þessum málum á Íslandi . Þeir læknar sem eiga erfitt með að virða mörk í samskiptum eru oft þeir sem eiga við vandamál að stríða í sínu einkalífi . Þegar læknir misnotar aðstöðu sína getur það valdið gríðarlegri vanlíðan og erfiðleikum fyrir sjúklinga þeirra . Líðan lækna hefur áhrif á batahorfur sjúklinga sem þeir sinna , en eins og fram kemur í erindi Páls um kulnun í starfi hafa sjúklingar lækna sem hafa „ burn-out “ - einkenni verri heilsufarslega útkomu en aðrir . En hvaða þættir eru það sem útsetja lækna fyrir þessum erfiðleikum ? Læknar hafa tilhneigingu til fullkomnunaráráttu , ofursamviskusemi , hafa oft ríka þörf fyrir að vera við stjórnvölinn , en hafa á sama tíma oft viðvarandi efasemdir um sjálfa sig og eiga margir erfitt með að taka hrósi . Ýmsir af þessum persónuleikaþáttum geta til skemmri tíma komið sér vel fyrir sjúklingana , en eru ekki endilega jákvæðir fyrir heilsu lækna þegar horft er til lengri tíma . Sumir læknar hafa einnig ríka þörf fyrir viðurkenningu eða þörf fyrir að láta aðra þurfa á sér að halda , sem getur verið birtingarmynd slakrar sjálfsmyndar og innra óöryggis . Sjálfsmynd lækna er stundum svo samtvinnuð starfinu að þegar færni læknisins er dregin í efa , til dæmis með kvörtun frá sjúklingi , upplifa sumir að þeirra eigin persónu sé ógnað . Ýmsir góðir eiginleikar sem læknar hafa , eins og samhygð og að vera annt um sjúklinga sína , geta í tímans rás farið að hafa neikvæð áhrif á geðheilsu þeirra ef þeir rækta ekki tengsl og tómstundir utan starfsins . Verndandi þættir sem skipta hér máli eru meðal annars betri stjórn á skipulagi vinnu , að sækja sér stuðning frá kollegum , eiga og rækta kærleikssambönd og ekki má gleyma að vera ánægður með starfsval og stoltur af sínu starfi . Á síðustu árum hafa æ fleiri læknar tileinkað sér heilbrigðan lífsstíl . Þeir eru vel meðvitaðir um mikilvægi þess að hreyfa sig reglulega , gæta að þyngdinni , sleppa reykingum og fleira . En sagt er að engin heilsa sé án geðheilsu og þar er sennilega margt sem við læknar gætum hugað betur að . Í erindi sínu sagði Ferdinand okkur frá ýmsu sem við getum litið til í okkar eigin lífi til að rækta okkar geð . Rannsóknir á lífshamingju fólks sýna að eitt af því sem hefur mikil áhrif á okkar eigin hamingju er að gleðja aðra . Við sem erum svo heppin að atvinna okkar felst í því að geta orðið öðrum að liði , hljótum að geta notið góðs af því í dagsins önn . Ég vona að þessi greinaflokkur verði mörgum hvatning til að huga betur að eigin fagmennsku og heilsu . Það fer vel saman .