Þeir sem fæddir voru á síðari hluta 20. aldar hafa eflaust ekki áttað sig á því að þeir voru í þriðju iðnbyltingunni sem þá var kölluð upplýsingatæknibylting . Iðnbyltingin sem hefst um 1760 og stendur til 1840 , var tímabil vélvæðingar með vatnsaflsvirkjunum og síðar gufuorku ásamt eimreiðum . Rafmagn , olía og bílar voru einkenni annarrar byltinga á síðari hluta 19. aldar . Á eftirstríðsárunum er svo þriðja , upplýsingatæknibyltingin áðurnefnda . Ef einhver tækni getur markað upphaf þeirra framfara sem við upplifum núna má nefna áhrifaríkan fyrirlestur í San Francisco þann 9. janúar árið 2007 . Þá fór Steve Jobs á svið og kynnti nýjan farsíma frá Apple . Sá sími breytti ekki aðeins farsímabransanum á örfáum árum , hann breytti heiminum . Snjallsíminn er nú stór hluti af okkar lífi . Að meðaltali snertir fólk símann sinn 2.617 sinnum á dag . Hann gefur okkur aðgang að fréttum , samskiptum , afþreyingu , tónlist , hljóðbókum , mat , leigubílum , strætó og svo framvegis . Þetta tæki er myndavél , vasaljós og hallamál . Telja má upp tugi tækja sem snjallsíminn leysti af hólmi . Önnur eins af-efnisvæðing hefur ekki sést . Við erum að fara frá heimi þar sem fólk átti alls konar hluti í heim þar sem fólk hefur aðgang að þjónustum . Eignalaus lífsstíll . Það sem gerir snjallsímann öflugan er hugbúnaður . Bæði hugbúnaður sem við keyrum á tækjunum okkar sem og skýjaþjónustur . Með þeim fáum við forrit eins og Snapchat , Whatspp eða Google Maps . Skýjaþjónustur eru eitt skýrasta einkenni þess að fjórða iðnbyltingin byggir á hugbúnaði . Hlutir eins og tónlist , bækur , tímarit , reikningar , fundarboð og umsóknir eru stafræn og allt sem er stafrænt verður að gögnum fyrir hugbúnað . Þetta mun halda áfram og samskipti við stofnanir , banka og verslanir verða meira stafræn og byggja á gervigreind . Gervigreindin hefur lengi verið í þróun . Undanfarin ár hafa orðið miklar framfarir í ákveðinni tegund gervigreinar , svokölluðum tauganetum og sérstaklega djúpnámi . Með djúpnámi , tugum þúsunda af öflugum netþjónum í gagnaverum og miklu magni af gögnum ( big data ) er hægt að þjálfa þessi kerfi til að leysa ýmis verkefni . Slík gervigreind hentar vel til að greina munstur eins og þekkja hluti sem eru á mynd , þýða texta frá einu tungumáli á annað , skilja mælt mál eins og Siri , Alexa og Assistant gera . Gervigreindin getur afgreitt lánaumsóknir , farið yfir nemendaverkefni og borið kennsl á starfsmann sem mætir til vinnu . Í matvælaiðnaði getur gervigreind ákveðið hvaða fiskflök , kjötsneiðar eða ávextir eru ekki í lagi og þarf að fjarlægja . Í heilsugæslu má nota gervigreind til að greina sjúkdóma , skoða röntgenmyndir og fylgjast með sjúklingi í eftirmeðferð . Sjúklingar eru mældir í rauntíma og gervigreind fylgist með og lætur lækni vita ef þurfa þykir . Tölvur fylgja lögmáli Moores um tvöföldun afkastagetu þeirra á um átján mánaða fresti . Það heldur áfram en fyrir nokkrum árum fór lögmálið á haus og í stað þess að tvöfalda afkastagetu þá minnkar kostnaður um helming á átján mánaða fresti sem þýðir að verð á örgjörva er óverulegur . Það leiðir af sér að öflugir og smáir örgjörvar munu verða hluti af áþreifanlegum vörum á næstu árum . Slíkt er kallað hlutanetið eða „ Internet of Things “ og felst í að setja lítil tæki með skynjara og örgjörva ásamt netbúnaði á hluti og tengja þá þannig við netið . Þegar bílar , hús , ljósaperur , hátalarar , sjónvörp , gleraugu , stólar og aðrir hlutir eru með örgjörva þá verða þessi tæki grunnur sem hægt er að forrita lausnir ofan á . Þannig er hægt að forrita hús , bíla og allt sem okkur dettur í hug . Róbotar 21. aldarinnar skynja umhverfi sitt . Þeir hafa sjón og bera kennsl á hluti . Þeir hafa heyrn og því er hægt að tala við þá . Róbotar geta verið færanlegir eða ófæranlegir . Þá síðarnefndu má koma við færiband og þeim falið ákveðið verkefni . Róbotar sem geta fært sig eru til dæmis spítalaróbotar sem fara um spítalann með aðföng fyrir starfsfólk og sjúklinga . Róbotar eru líka komnir inn á heimili fólks og geta átt við þau samræður , leiðbeint og aðstoðað . Ómönnuð flugför hafa lengi verið til . Núna er komin kynslóð dróna sem notaðir er í iðnaði . Dæmi um notkun eru björgunarsveitir sem senda dróna með hitamyndavél til að leita að fólki , drónar sem taka myndir og kvikmyndir , og drónar við öryggiseftirlit . Einnig eru drónar notaðir í Reykjavik við flutning á vörum milli borgarhluta . Slíkt mun aukast og flugbílar munu ferja fólk milli staða . Flugvöllum í Reykjavík ætti að fjölga verulega . Þegar rætt er um fjórðu iðnbyltinguna er spurningin um áhrif á störf ekki langt undan . Ef róbotar og gervigreind verða allsráðandi verður maðurinn ekki óþarfur ? Ráðgjafar , læknar , kennarar verða settir af þar sem gervigreind getur unnið þeirra störf betur en þeir . Róbotar vinna í verksmiðjum í stað verkamanna . Það væri ótrúlegt ef gervigreind og sjálfvirknivæðing myndi ekki hafa áhrifa á meirihluta stafa . Læknir sem notar gervigreind til að greina sjúkdóma , klippari notar rafrænt bókunarkerfi og kennari notar gervigreind til að fara yfir verkefni . Hins vegar er ekkert sem bendir til þess að stórkostlegt atvinnuleysi sé framundan . Breytingar taka tíma , viðhorf breytast hægt og innleiðing nýrra lausna er tímafrek . Líklega má gera ráð fyrir að fyrirtæki mun hagræða og reyna að aðlaga starfsemi sína . Óhjákvæmilega munu störf hverfa , önnur breytast verulega og slíkt verður áskorun fyrir marga . En ný störf , hugsanlega verðmætari verða til . Það sem meira er , með fjórðu iðnbyltingunni getum við leyst mörg vandamál sem áður voru of erfið , gert lífið einfaldara og betra . Það er til mikils að hlakka til . Framtíðin er björt . Höfundur : Ólafur Andri Ragnarsson , aðjúnkt við Háskólann í Reykjavík