Framhaldsskólalögin nýju - ræða á aðalfundi Skólameistarfélagsins Ræða á aðalfundi Skólameistarafélagsins á Húsavík 12. júní 1996 . Alþingi samþykkti frumvarp til nýrra framhaldsskólalaga 29. maí síðastliðinn . Frumvarpið var fyrst lagt fram vorið 1994 og að nýju á Alþingi haustið 1995 . Eftir stjórnarskipti vorið 1995 var frumvarpið tekið til skoðunar og lagt fram að nýju í nokkuð breyttri mynd en á sama grunni síðastliðið haust . Menntamálanefnd Alþingis tók málið til gaumgæfilegrar athugunar á liðnum vetri . Innan hennar náðist ekki full samstaða um málið meðal annars vegna þess að deilt var um réttarstöðu kennara í ljósi breytinga á lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna . Þótt deilur væru í nefndinni , tókst formanni hennar Sigríði Önnu Þórðardóttur að leiða málið til lykta á vettvangi hennar . Eftir það gekk frumvarpið næsta snurðulaust í gegnum þingið . Breytingartillögur frá stjórnarandstöðu voru allar felldar , en þær komu frá þingmönnum , sem ekki eiga sæti í menntamálanefnd þingsins . Vil ég þakka Sigríði Önnu sérstaklega fyrir hlut hennar að þessu máli frá upphafi , því að frumvarpið er afrakstur af starfi nefndar , sem hún veitti formennsku , um mótun nýrrar menntastefnu og skipuð var á síðasta kjörtímabili og skilaði þá mikilvægu áliti . Á grundvelli nefndarstarfsins samþykkti Alþingi í febrúar 1995 ný lög fyrir grunnskóla , sem koma að fullu til framkvæmda 1. ágúst næstkomandi eftir að Alþingi hefur nú uppfyllt öll skilyrði fyrir gildistöku þeirra laga . Með samþykkt framhaldsskólafrumvarpsins nú hefur skapast ný samfella í starfi á þessum tveimur skólastigum , sem mikilvægt er að nýta nemendum og skólastarfi til eflingar . Reynsla mín í starfi menntamálaráðherra segir mér , að á framhaldsskólastiginu hafi verið brýn þörf fyrir samþykkt nýrra laga og það starf , sem í kjölfar þeirra siglir og lýtur að skipulagi skólastarfs á þessu stigi . Hér er ástæðulaust fyrir mig að endurtaka almennar yfirlýsingar til stuðnings einstökum ákvæðum í nýjum lögum . Þvert á móti lít ég þannig á , að hingað hafi ég verið beðinn að koma til að skýra frá því , hvers sé að vænta í framhaldinu , hvernig menntamálaráðherra og ráðuneyti hans ætli að taka á málum . Mér er ljúft að verða við óskum um þetta efni , því að ég lít á góða og skjóta framkvæmd þessara laga sem eitt af brýnustu verkefnum ráðuneytisins nú þegar teknar hafa verið allar meginákvarðanir um flutning grunnskólans og hann er svo að segja í höfn . Vil ég í stuttu máli lýsa því , hvernig að skipulagi var staðið í því efni , þar sem ég tel , að svipað fyrirkomulag kunni að reynast vel fyrir framhaldsskólastigið . Undir lok júnímánaðar í fyrra var komið á fót verkefnisstjórn með aðild þriggja ráðuneyta , fulltrúa kennara og Sambands íslenskra sveitarfélaga . Jafnframt voru settar á laggirnar þrjár nefndir til að sinna sérgreindum verkefnum og skiluðu þær tillögum sínum til verkefnisstjórnar . Á vettvangi þessara nefnda náðist samkomulag um flesta þætti . Þeir , sem sættu ágreiningi , komu til minna kasta eða ráðherranefndar og ríkisstjórnarinnar eða sérstakrar samninganefndar , en til hennar var stofnað til að komast að samkomulagi um fjárhagslegt uppgjör milli ríkis og sveitarfélaga . Hef ég ekki orðið var við annað en þessi skipan hafi mælst mjög vel fyrir og skilað þeim árangri , sem að var stefnt . Dregur nú að því , að gefnar verði út allar reglugerðir , sem byggjast á grunnskólalögunum og er við það miðað , að þær taki helst allar gildi 1. ágúst næstkomandi . Ég hef í hyggju að koma á svipuðu skipulagi varðandi þá vinnu , sem nú er fyrir höndum á grundvelli framhaldsskólalaganna . Að um samráð um málið í heild verði að ræða en einnig skipaðar nefndir til að sinna einstökum sérverkefnum eftir því sem þurfa þykir . Hið íslenska kennarafélag lýsti sig andvígt framhaldsskólafrumvarpinu . Mun á það reyna , hvort félagið er svo hart í andstöðu sinni við málið , að það vilji ekki taka þátt í að smíða reglugerðir á grundvelli laganna . Ég hef lagt áherslu á það í samtölum mínum við forystumenn kennara , að samráð sé til þess fallið að stuðla að greiðari úrlausn mála en í því felist alls ekki , að menn þurfi að vera sammála um allt eða bindi hendur hver annars . Raunar átti ég samtöl við forystumenn Hins íslenska kennarafélags á meðan framhaldsskólafrumvarpið var til meðferðar á Alþingi og tel , að komið hafi verið til móts við flest meginatriði í óskum þeirra . Að loknum þessum almennu orðum skal nú vikið að hinum nýju lögum og framkvæmd þeirra . Lögin eru í 48 greinum og auk þess þrjú ákvæði til bráðabirgða , það er því of langt mál hér að fara orðum um hverja grein , enda ástæðulaust . Lögin taka gildi 1. ágúst 1996 og skulu komin að fullu til framkvæmda í upphafi skólaársins 2000 - 2001 . Gildistaka 11. gr. laganna , sem kveður á um tímabundna skipun skólastjórnenda og afnám réttar kennara í framhaldsskólum til skipunar , á samkvæmt lögunum að vera þegar réttur ríkisstarfsmanna til æviráðningar hefur verið afnuminn samkvæmt almennum ákvæðum laga um réttindi og skyldur ríkisstarfsmanna . Markmiðið með þessari útfærslu í gildistökuákvæði laganna er að tryggja , að réttarstaða kennara og skólastjórnenda í framhaldsskólum sé ekki síðri en réttarstaða ríkisstarfsmanna almennt hvað rétt til ótímabundinnar skipunar snertir . Nú liggur fyrir að samþykkt hafa verið ný lög um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins sem taka gildi hinn 1. júlí n.k . Samkvæmt þeim er skipun í störf óheimil að lögum eftir 1. júlí nema um embættismenn sé að ræða . Með hinum nýju framhaldsskólalögum hefur verið tekið mið af því fyrirkomulagi sem kveðið er á í nýju lögunum um réttindi og skyldur og starfskjör skólastjórnenda og framhaldsskólakennara sniðin að þeim sjónarmiðum sem sett hafa verið með þeim lögum og við munum búa við í næstu framtíð . Frá og með 1. júlí 1996 er því æviráðning við framhaldsskóla afnumin . Nokkur spenna var í kringum 3. grein frumvarpsins , þar sem kveðið var á um 150 kennsludaga , en í meðförum þingnefndarinnar fækkaði þeim í 145 og er fjöldi þeirra lögfestur þannig . Hið íslenska kennarafélag telur , að þessi fjöldi kennsludaga brjóti í bága við gildandi kjarasamninga . Þeirri skoðun hef ég afdráttarlaust mótmælt . Á hinn bóginn taldi ég , að yrði gengið til þess að framkvæma 145 daga regluna næsta haust miðað við gildistöku laganna 1. ágúst væri stefnt í óefni af tæknilegum ástæðum . Lýsti ég þess vegna yfir á Alþingi , að þetta ákvæði 3. greinar laganna kæmi ekki til framkvæmda fyrr en skólaárið 1997 til 1998 . Fyrir þann tíma verður gengið til kjaraviðræðna milli ríkis og kennara og geta þá aðilar kynnt sjónarmið sín og vonandi komist að sameiginlegri niðurstöðu . Þá vil ég vekja athygli á því , að með hinum nýju lögum eru fern eldri lög fyrir utan framhaldsskólalögin frá 1988 felld úr gildi , það eru lög um fiskvinnsluskólann , almenna fullorðinsfræðslu , vélstjóranám og Stýrimannaskólann í Reykjavík . Í þessu felst , að þetta skólastarf fellur nú undir framhaldsskólalöggjöfina , þar sem skólar eru flokkaðir sem fjölbrautarskólar , iðn - og verkmenntaskólar og menntaskólar auk skóla , sem veita sérhæft nám á framhaldsskólastigi . Lít ég þannig á , að Stýrimannaskólinn og Vélskólinn veiti sérhæft nám , séu með öðrum orðum sérskólar . Í bráðabirgðaákvæði laganna segir , að samræmd lokapróf úr framhaldsskóla skuli ekki að fullu koma til framkvæmda fyrr en skólaárið 2000 - 2001 . Þá eiga ákvæðin um starfsnám að vera komin til fullra framkvæmda innan fjögurra ára frá gildistöku laganna á grundvelli reglugerðar um framkvæmd einstakra þátta í lögunum . Loks er í bráðabirgðaákvæði laganna mælt fyrir um heimild í næstu tvö ár til að ganga undir verklegt sveinspróf í löggiltri iðngrein án undangengis skólanáms . Að þeim tíma liðnum verður óheimilt að gangast undir slíkt próf án undangengis skólanáms . Þótt þeirri stefnu væri fylgt við gerð laganna , að heimild ráðherra til útgáfu reglugerða og reglna skyldu settar skorður var ekki hjá því komist að setja ákvæði um slíkt inn í einstakar greinar . Skulu nú talin þau atriði , sem setja þarf um reglugerðir eða reglur á grundvelli hinna nýju laga : Sérskóla , sem starfa samkvæmt lögunum ( 1.gr . ) . Starfstíma skóla og leyfisdaga ( 3.gr . ) . Aðalanámskrá , eftirlit með skólastarfi og námsefni , ráðgjöf um kennslu og þróunarstarf , söfnun og dreifingu upplýsinga um skólastarf ( 4.gr . ) . Skipan og hlutverk skólanefnda sérskóla ( 6.gr . ) . Innritunar - og efnisgjöld ( 7. gr. ) . Skipan og störf skólanefnda ( 7.gr . ) . Skipan skólaráðs , verksvið þess , starfstíma og starfshætti ( heimild í 8.gr . ) . Kennarafundi ( 9.gr . ) . Menntun og starfssvið námsráðgjafa og starfsfólks skólasafna ( 11.gr . ) . Einnig menntun og starfssvið annarra starfsmanna ( heimild í 11.gr . ) . Starfssvið skólameistara , kennara og annarra starfsmanna skóla ( 11. gr. ) Framkvæmd námsorlofs kennara ( 12.gr . ) . Lágmarkskröfur um námsárangur í einstökum greinum og greinaflokkum við lok grunnskóla og starfsþjálfun þar sem hennar er krafist ( 15. gr. ) . Námsbrautir ( 16. gr. ) . Fornám og skilyrði fyrir stofnun þess ( 18. gr. ) . Kennslu og nám fatlaðra nemenda í framhaldsskólum ( 19.gr . ) . Rétt nemenda , sem hafa takmarkaða kunnáttu í íslensku , til sérstakrar kennslu í málinu . Einnig um rétt heyrnarlausra nemenda til sérstakrar íslenskukennslu ( 20. gr. ) . Aðalnámskrá - hún hefur ígildi reglugerðar ( 21. gr. ) . Framkvæmd samræmdra prófa og sveinsprófa ( 24. gr. ) . Starfsreglur Samstarfsnefndar um starfsnám á framhaldsskólastigi ( 27. gr. ) . Námskrá í sérgreinum starfsnáms ( 29. gr. ) . Framhaldsskóli eða deild í honum verður kjarnaskóli ( heimild 31. gr. ) . Starfsþjálfunarsamninga , form , staðfestingu , skráningu námssamninga svo og samningsslit og meðferð ágreiningsefna ( 32. gr. ) . Fullorðinsfræðslu og endurmenntun ( 33. gr. ) . Fullorðinsfræðslumiðstöðvar ( 35. gr. ) . Stærð og gerð húsnæðis framhaldsskóla , málsmeðferð við undirbúning framkvæmda . Stofnkostnað og búnað og skiptingu áætlaðs byggingarkostnaðar ( viðmðunarreglur í 37. gr. ) . Reiknilíkan fyrir kennslukostnað . Reglur um framlög til annarra starfa en kennslu ( 39. gr. ) . Hlut nemenda í sérgreindum kostnaði þeirra í heimavistum og rekstri mötuneyta ( reglur í 40. gr. ) . Viðurkenning á einkaskólum ( reglur í 41. gr. ) . Styrkveitingar úr Þróunarsjóði framhaldsskóla ( 45. gr. ) . Hér hafa verið talin 28 atriði , þar sem setja þarf reglugerðir eða reglur eða heimilt er að gera það . Eins og upptalningin ber með sér þarf víða að leita ráða til að sem best verði staðið að úrlausn þessara mála á grundvelli laganna . Hver grein í lögunum hefur ákveðinn tilgang og setur ramma um sitt svið . Eins og áður sagði er það ætlan mín að kalla fólk utan ráðuneytis til vinnu við útfærslu á þessum þáttum . Verður í því efni meðal annars leitað til Skólameistarafélagsins . Viðhorf ráðuneytisins myndi koma fram í erindisbréfi nefnda . Að öðru leyti hefði hver nefnd sjálfræði um vinnu og útfærslu einstakra atriða , þótt undirstrika verði , að lokaákvörðun og ábyrgð er lögum samkvæmt hjá ráðherra . Finnst mér ástæða til að taka þetta fram , því að ég hef orðið var við , að aðilar , sem hafa umsagnar - eða ráðgjafarstöðu , telja það vantraust á sig og segja jafnvel af sér , ef ekki er farið að tillögum þeirra . Yrði staðið vel að verki mætti vænta þess , að starf við smíði þessara reglugerða og reglna gæti hafist síðsumars og mestum hluta þess yrði lokið um næstu áramót . Held ég , að allir , sem að skólastarfi koma kjósi skjót vinnubrögð í þessu efni og að sem fyrst liggi almennar og skýrar reglur fyrir . Eins og fram kom í upptalningunni er aðalnámskrá ígildi reglugerðar lögum samkvæmt . Vinna við gerð hennar tekur lengri tíma en fram að áramótum . Undirbúningur þessarar vinnu er hafin bæði á grunnskóla - og framhaldsskólastigi og er ætlunin , að um samstiga starf verði að ræða . Jónmundur Guðmarsson stjórnmálafræðingur hefur verið ráðinn verkefnisstjóri . Þrír starfsmenn ráðuneytisins , Stefán Baldursson skrifstofustjóri og deildarstjórarnir Hörður Lárusson og Hrólfur Kjartansson , eru í verkefnisstjórn og mun hún stjórna verkinu í mínu umboði , ákveða vinnulag og form , móta verklýsingar , bera ábyrgð á framvindu verksins , skera úr um ágreiningsatriði og samþykkja lokadrög að námskránni . Þá mun ég kalla til stefnumótunarnefnd með þátttöku stjórnmálamanna úr öllum flokkum til að fjalla um námskrárstefnu , sem lögð verður til grundvallar við endurskoðunina . Þá verður ráðin ritstjórn og síðan faglegir umsjónarmenn og með þeim munu vinnuhópar starfa til að greina meginþætti fyrri stefnu á hverju námssviði , útfæra námskrárstefnu ráðuneytsins , rita námsbrauta - og námsgreinarlýsingar og endurskoða drög eftir tilmælum ritstjórnar . Þessi lýsing á skipulaginu nægir í raun því til sönnunar , að hér er um mikið en óhjákvæmilegt og brýnt verkefni að ræða . Hef ég þó rökstudda ástæðu til að ætla , að því megi ljúka á árinu 1998 . Samkvæmt 6. grein laganna sitja fimm menn í skólanefndum framhaldsskóla , skipaðir til fjögurra ára í senn af menntamálaráðherra . Má heimila sveitarstjórn eða sveitarstjórnum að tveir eða fleiri skólar sameinist um eina skólanefnd . Tveir skólanefndarmanna eru skipaðir samkvæmt tilnefningu sveitarstjórnar eða sveitarstjórna og þrír án tilnefningar og skulu þeir að jafnaði búsettir í sveitarfélagi , sem á aðild að skólanum . Nefndin kýs sér formann til eins árs í senn . Kennarar og nemendur eiga hvor um sig áheyrnarfulltrúa í skólanefnd með málfrelsi og tillögurétt . Skólameistari situr fundi nefndarinnar með sama rétti og er hann framkvæmdastjóri skólanefndar . Innan skamms verður gengið til þess að óska eftir tilnefningum í hinar nýju skólanefndir , sem taka eiga til starfa 1. ágúst næstkomandi . Í þeim tilvikum , þegar kjörtímabil fráfarandi skólanefndar rennur út fyrir þann tíma , hef ég mælst til þess , að nefndin sitji áfram til 1. ágúst . Samkvæmt 26. grein laganna ber að skipa 18 manna samstarfsnefnd um starfsnám á framhaldsskólastigi til fjögurra ára í senn . 15 fulltrúar í þessari nefnd er bundnir við tilnefningar , þeirra á meðal eru tveir fulltrúar tilnefndir sameiginlega af samtökum kennara og skólastjórnenda , og skal annar þeirra vera starfsmenntakennari en hinn stjórnandi starfsmenntaskóla . Formaður er skipaður af menntamálaráðherra . Verður leitað eftir tilnefningum í þessa nefnd innan skamms tíma . Þá ber ráðherra einnig samkvæmt 28. grein laganna að skipa til fjögurra ára í senn starfsgreinaráð fyrir starfsgreinaflokka og starfsgreinar . Fjöldi í þessum ráðum ræðst af aðstæðum í hverri starfsgrein , en menntamálaráðherra skipar einn fulltrúa í hvert ráð . Á vegum þessara ráða verður unnið að tillögum um námskrá og fleira er lýtur að viðkomandi starfsnámi . Þá þarf umsögn starfsgreinaráðs og atbeina að öðru leyti til að skóli eða deild í skóla verði kjarnaskóli . Hætt er við , að flóknara verði að koma á fót starfsgreinaráðum en skólanefndum og samstarfsnefndinni um starfsnám . Löggjafinn slær meira að segja þann varnagla , að takist ekki að skipa starfsgreinaráð sé menntamálaráðherra heimilað að skipa tímabundið sérstaka starfshópa til að sinna verkefnum ráðsins . Hér hef ég gert grein fyrir þeim nefndum og ráðum , sem skipuð verða á næstu mánuðum . Er ljóst af þessari upptalningu , að nauðsynlegt verður að finna marga hæfar konur og karla til þessara starfa . Skynsamlegar tillögur eru vel þegnar , hvaðan sem þær koma . Í umræðum á Alþingi var töluvert rætt um það nýmæli í lögunum , að sveitarfélag eða sveitarfélög skuli greiða allt að 40% kostnaðar við byggingarframkvæmdir heimavista framhaldsskóla . Var flutt tillaga um að þessu nýmæli yrði hafnað en hún felld . Ég hét því í umræðum á þingi , að gerð yrði úttekt á þörfinni fyrir heimavistir . Nemendaspár hafa yfirleitt reynst ótraustar en athuga þarf eftirspurn undanfarin ár . Þegar rætt er um skort á heimavistum eru þessir staðir nefndir : Akranes , Sauðárkrókur , Akureyri , Húsavík , Egilsstaðir og Laugarvatn . Ferðaskrifstofa Íslands hefur snúið sér til ráðuneytisins og óskað eftir viðræðum við það um nýtingu og uppbyggingu heimavista fyrir ferðaþjónustu . Tel ég nauðsynlegt , að litið sé á þá ósk með heildarstefnu í huga og hef lýst áhuga á því , að efnt verði til málþings um nýtingu skólahúsnæðis í þágu ferðaþjónustu . Þangað kæmu talsmenn ferðaþjónustunnar , fulltrúar skólameistara , sveitarfélaga og námsmannasamtaka . Er eðlilegt að menntamálaráðuneytið hafi frumkvæði að slíku málþingi í ljósi nýrrar stefnumótunar um ferðamál . Fjármögnun heimavista er mismunandi eftir því , hvers konar framhaldsskóla er um að ræða . Nemandi á tónlistarbraut í menntaskóla getur sem nemandi í tónlistarskóla orðið að sérskólanema og þá átt annan og meiri rétt í heimavistarmálum en menntaskólanemi . Hér finnst mér að líta beri á jafnræðisreglur gagnvart húsnæðislánakerfinu og vil láta kanna málið á þeim forsendum . Loks vil ég vitna til þess , sem segir í greinargerð með framhaldsskólafrumvarpinu um 37. grein : „ Gert er ráð fyrir að samið verði um það milli ríkis og sveitarfélaga hvernig sveitarfélögum verði bætt aukin þátttaka í kostnaði við byggingu heimavista . " Hér er um almenna heimild til samninga að ræða , sem nýtt verður í samræmi við aðstæður hverju sinni . Almennt vil ég leggja áherslu á það í þessu sambandi , að kostnaðarskipting vegna heimavista er eðlileg vegna þess hve hagur sveitarfélaga getur verið mikill utan skólastarfsins af því , að fyrir hendi sé innan marka þess heimavistarhúsnæði . Rétt er að geta þess , að í meðförum Alþingis breyttist frumvarpið á þann veg , að ekki er lengur gert ráð fyrir , að menntamálaráðuneytið staðfesti samninga um notkun heimavistarhúsnæðis utan skólatíma , heldur skal hafa samráð við ráðuneytið um samninginn og hann staðfestur af skólanefnd . Samhliða því , sem ég fylgdi framhaldsskólafrumvarpinu úr hlaði á síðasta hausti , var kynnt greinargerð frá menntamálaráðuneytinu um verkaskiptingu á milli framhaldsskólanna . Var greinargerðin lögð fram til kynningar en eftir henni hefur verið unnið við ýmsar ákvarðanir , sem hafa verið teknar um verkaskiptinguna . Hafa þessar ákvarðanir ekki alls staðar mælst jafn vel fyrir en eru engu að síður bæði skynsamlegar og nauðsynlegar . Mun ég áfram beita mér fyrir því , að verkaskipting skólanna verði skýr og ótvíræð , þar sem það er nauðsynlegt . Nokkur keppni er um nemendur á milli skóla , er hún bæði holl og eðlileg . Hlutverk ráðuneytisins er að fylgjast með í því efni og samþykkja námsframboð . Fyrir nokkru efndi ég til fundar með skólameisturum úr fimm framhaldsskólum á Norðurlandi og þremur á Austurlandi til að ræða samstarf framhaldsskóla . Í framhaldi af fundinum hefur verið sent bréf til skólanna um þetta samstarf og hvernig því verður best hagað . Vona ég , að óskir ráðuneytisins í því efni njóti skilnings og nái fram að ganga . Af minni hálfu er það skilyrði fyrir því , að stúdentar verði útskrifaðir frá Laugum og Framhaldssskóla Austur-Skaftafellssýslu að þessir skólar starfi náið með öðrum framhaldsskólum , helst í eigin landsfjórðungi . Góðir áheyrendur ! Ég hef gerst næsta langorður og ætla því að stytta mál mitt . Í 39. grein laganna er fjallað um rekstur framhaldsskóla . Skal ríkissjóður standa undir rekstrarkostnaðinum og er hver skóli sjálfstæð rekstrareining með sérstakri fjárveitingu á fjárlögum . Tillaga menntamálaráðherra til Alþingis um fjárveitingu til hvers skóla skal byggja á samþykktri kennslu - og fjárhagsáætlun skólans til þriggja ára , en áætlunin skal endurskoðuð árlega með tilliti til nemendafjölda . Ríkissjóður greiðir allan launakostnað vegna kennslu , stjórnunar og annarra starfa . Með reglugerð mótar menntamálaráðherra reiknilíkan til að reikna út kennslukostnað skóla . Í líkaninu skal miðað við fjölda nemenda , lengd og tegund náms , fjölda kennslustunda á viku samkvæmt aðalnámskrá , kostnað , sem leiðir af kjarasamningum og annað sem kann að skipta máli . Þá skal einnig móta viðmiðunarreglur um framlög til annarra starfa en kennslu . Í umsögn sinni um frumvarpið segir fjármálaráðuneytið um þetta ákvæði laganna , að ekki sé gert ráð fyrir , að það leiði til aukins kostnaðar framhaldsskóla . Raunar er það nú ósk þeirra , sem móta fjárlagastefnu ríkisstjórnarinnar fyrir næsta ár , að enn verði sparað á framhaldsskólastiginu . Hef ég samþykkt að kanna allar hugsanlegar leiðir til þess . Veit ég þó , að í því efni lendi ég líklega oftast á blindgötu . Vænti ég góðs samstarfs við stjórnendur skólanna í því efni og rökstuddra tillagna bæði um sparnað og óhjákvæmileg útgjöld . Rekstrarframlag skal greitt til skóla þar á meðal til viðhalds húsa og tækja samkvæmt samningi , sem skóli gerir við menntamálaráðuneytið . Í lögunum er sérstakt ákvæði , sem heimilar skólanefnd , ef þörf krefur , að millifæra fé af rekstrarlið fjárlaga til launaliðar og af launalið til rekstrarliðar . Með þessu er fjárhagslegt sjálfstæði skólanna áréttað , því að undantekning er , að ríkisstofnanir fái slíkar heimildir . Minnt skal á í þessu sambandi , að í febrúar og ágúst á skólanefnd að gera menntamálaráðuneytinu grein fyrir rekstrarstöðu skólans . Þá á menntamálaráðherra að gera sérstaka viðhaldsáætlun til þriggja ára um meiri háttar viðhald framhaldsskóla í eigu ríkisins og er áætlunin forsenda sérstakrar fjárveitingar á fjárlögum til slíkra stórverka . Ég get því miður ekki lokið máli mínu með loforði um gull og græna skóga . Menntamálaráðuneytið fær fé sitt úr ríkissjóði og hann er enn rekinn með halla . Þrátt fyrir heitstrengingar um hið gagnstæða , meiri frá öðrum en mér , hefur ekki enn fengist nægur hljómgrunnur undir forgangsröðun við fjárveitingar í þágu menntunar , rannsókna og vísinda . Þó eru allir á einu máli um , að fjárfesting í menntun sé skynsamlegasta úrræðið fyrir þjóðina alla , þegar til lengri tíma er litið . Leggjumst við á eitt um að vinna þeim málstað fylgi vegna ákvarðana á næstu vikum og mánuðum , kann það að skila árangri strax á næsta ári . Þar skiptir mestu málefnaleg vinna og hún er þegar hafin með skipulegum hætti á grunni nýrra framhaldsskólalaga . Ég þakka fyrir þetta góða tækifæri til að kynna skipulag hins mikla starfs , sem í vændum er , og vona , að ég hafi ekki misboðið þolinmæði ykkar um of .