LISTIR 50 LAUGARDAGUR 14. DESEMBER 2002 MORGUNBLAÐIÐ LISTAKONURNAR Ása Ólafs - dóttir , Bryndís Jónsdóttir , Kristín Geirsdóttir , Magdalena Margrét Kjartansdóttir og Þorgerður Sig - urðardóttir hafa allar verið virkar í sýningarhaldi á annan áratug . Þær hafa verið með vinnustofur á Korp - úlfsstöðum í um sex ár . Líklega var það nándin þar sem kom fyrstu samsýningu þeirra á laggirnar en nú sýna þær saman í þriðja sinn . Fyrsta sýningin var í Norska Hús - inu í Stykkishólmi 2001 , þær sýndu í Ketilshúsi á Akureyri sl. sumar og nú í Hafnarborg í Hafnarfirði . Að vísu sýndu þær saman áður en ekki opinberlega , heldur settu þær upp verk í eldhúsinu hjá sér á Korpúlfs - stöðum , kynntust þannig verkum hver annarrar . Þetta er nefnt hér vegna hugleiðinga um það hvað veldur því að listamenn ákveða að sýna saman , hvenær tekst það vel og hvenær ekki . Þeim fimm tekst það vel og verk þeirra vinna ágæt - lega saman enda er þessi sýning eiginlega sjálfsprottin . Þær vinna allar í ólík efni en í bakgrunni má greina samhljóm sem tengist náttúru landsins , innblæstri frá daglegu umhverfi og áhuga á fólki . Vinnubrögð þeirra byggjast á hægri en staðfastri þróun , verk þeirra allra byggjast á ákveðnum efnivið , snertingu , áferð og um - breytingu efnis en útiloka ekki þátt tilviljunarinnar , undir vissri stjórn . Hér er allt annað á ferð en hug - myndalist sem notar sér hvaða efni - við sem er og getur þá staðið frammi fyrir því að vanta tæknilega þekkingu til að útfæra verk . Slík vinna þróast oft í stökkum , hér sjáum við verk sem hafa þróast skref fyrir skref . Ása Ólafsdóttir hefur ofið tölu - vert og notað letur í verkum sínum en sýnir hér litfalleg krosssaums - verk ásamt þráðum þeim sem hún saumar úr . Myndirnar eru frekar litlar utan ein og gefa fyrirheit um spennandi framhald . Hún litar garnið sjálf og færir sér skemmti - lega í nyt þátt tilviljunarinnar við útfærslu mynda sinna . Bryndís Jónsdóttir heldur áfram vinnu sinni með íslensk sauðfjármörk sem út - gangspunkt í stórum leir - verkum þar sem vinna saman sterk form og íslensk sér - kenni . Málverk Kristínar Geirsdóttur eru jafnan falleg og víkja hér ekki mikið frá verkum síðustu ára , þó eru þau kannski að þróast í átt að flóknari formum og mynstri . Í þeim blandast til - finning fyrir birtu , litum og formi á hugleiðslukenndan máta . Magdalena Margrét Kjartansdóttir sýnir hér dúk - og tréristur unnar á jap - anspappírslengjur nokkurn veginn í mannsstærð . Kven - myndir hennar eru unnar af öryggi og einkennast af ákafa og þrautseigju . Þær eru bæði hlýlegar , glaðar og yfir þeim hvílir sorg , sígilt viðfangsefnið er langt frá því að vera þreytt í meðförum hennar . Þorgerður Sigurðar - dóttir sýnir svo skemmtileg - ar grafíkmyndir þar sem hún hefur notað hversdagslega hluti í umhverfinu , járn - og málmplötur til að þrykkja með og skapar þannig óvæntar og fallegar oft næstum þrí - víðar þrykkmyndir . Grafíkverk hennar eru fersk og efniviðurinn lofandi . Á sýningunni er sýnt myndband sem sýnir listakonurnar við vinnu sína og er góð viðbót við sýninguna , sérstaklega þar sem hér er um að ræða verk sem að nokkru leyti mót - ast af sköpunarferlinu . Heildaryfir - bragð sýningarinnar einkennist af þrautseigju og metnaði . Þessar kon - ur láta tískusveiflur í listinni lönd og leið og tapa ekki á því . MYNDLIST Hafnarborg Til 22. desember . Sýningin er opin alla daga nema þriðjudaga frá kl. 11 - 17 . SAMSPIL , BLÖNDUÐ TÆKNI , FIMM LISTAKONUR Jarðtenging í Hafnarborg Ragna Sigurðardóttir Kristín Geirsdóttir , Blá jörð . NÚ sýna tveir ötulir málarar verk sín í Húsi málaranna við Eið - istorg á Seltjarnarnesi . Þeir Einar Hákonarson og Óli G. Jóhansson hafa báðir verið afkastamiklir og að sama skapi duglegir við að sýna verk sín . Einar Hákonarson sýnir nú portrettverk og málverk unnin út frá landslagsstemningum . Port - rettin þrjú eru af þekktum ein - staklingum , þeim Steini Steinarr , Halldóri Kiljan Laxness og Einari Ben . Af þessum þremur finnst mér Einar Ben koma best út , hin verk - in tvö bera keim af karíkatúr , kannski er það líka ætlunin en fyr - ir vikið verður tilfinning fyrir innri persónu fyrirmyndarinnar ekki eins sterk . En það er gaman að sjá portrettverk . Ekki hefur mikið verið gert af slíku hér á landi und - anfarna áratugi . Listakona af yngri kynslóðinni , Sigríður Ólafs - dóttir , hefur þó lagt fyrir sig að mála áhugaverð portrett af ís - lenskum fjölskyldum og heldur vonandi áfram á þeirri braut . Mál - verkið er einstakur miðill og í mál - verkinu er hægt að miðla svo miklu sem ekki næst á ljósmynd . Nýrri miðlar bjóða án efa líka upp á möguleika í þessum efnum . Auk portrettverkanna sýnir Einar málverk sem eru sprottin upp úr landslagi , þau bera titla eins og Þokuslæður , Álfabyggð , Suðaustanvindar , Morgunn . Hann notar hér liti sem eru mjúkir og jarðtengdir og teiknar stundum með mjóum flæðandi línum á flöt - inn . Myndirnar eru frjáls sýn á umhverfið , abstrakt málverk með tilvísunum í náttúruna . Ekki laust við að manni verði hugsað til Kjar - vals heitins og þess hversu mjög hann hefur mótað sýn okkar á ís - lenska náttúru . Jarðlitamyndirnar fannst mér einna best heppnaðar , þar sem mýkt og hógværð í litavali eru ríkjandi , eins og á myndinni Þokuslæður . Óli G. sýnir nú verk sem flest eru máluð í Danmörku , fáein hér á landi . Það var forvitnilegt að sjá hversu litríkar Danmerkurmyndir hans eru , því danskur vetur er grár og myrkur þótt danskt sumar sé ljóst og bjart . Myndir Óla eru abstraktsjónir en þó finnur maður glögglega , einna best á Herning myndunum , fyrir iðandi bæjarlífi , húsum , götum , bílum . Sumar myndirnar gefa í skyn marglit ljós í myrkri ásamt norrænum bláma . Óli G. hefur orðið fyrir sterkum áhrifum af stefnum í málaralist sem voru efst á baugi svona upp úr 1940 og fram yfir 1950 , meira og minna abstrakt tjástefnustíl . Það er kannski ástæðan fyrir því hvað það sótti ákafan djass að mínum innri eyrum þegar ég skoð - aði verkin . Nú er spurning hvaða erindi stíltegundir fyrri tíma eiga við nú - tímann . Stíltegundir sem á sínum tíma urðu til af listrænni þörf , voru viðbrögð við samtíma sínum , tíma sem nú er liðinn . Geta þær miðlað einhverju í dag ? Það er þó ekkert sem segir að listrænt tungumál sé uppurið og dautt þótt tími sá er var upp - spretta þess sé liðinn . Í þessu sem öðru er það afstaða listamannsins , vinnan sjálf , markmiðin og nið - urstaðan sem gilda . Um leið er augljóst að áhrifamáttur sá sem verk af þessum toga höfðu á sínum tíma er ekki samur í dag . Óli G. virðist þó hafa fundið í þessum stíl eitthvað sem höfðar til hans innri manns , hann staðnar ekki heldur málar af miklum krafti og verk hans þróast samkvæmt því . Verkin eru því ekki yfirborðskennd eft - iröpun , heldur sjálfstæð verk , unn - in í fyllstu einlægni . Hús málaranna hefur nú bætt við nýjum sýningarsal , þar sem sýnd eru verk eftir ýmsa málara . Þegar ég kom í salinn mátti sjá verk eftir Braga Ásgeirsson , Einar Þorláksson , Guðmund Ármann , Jó - hönnu Bogadóttur og Kjartan Guðjónsson . MYNDLIST Hús málaranna Til . 23. desember . Sýningin er opin fimmtudaga til sunnudaga kl. 14 ? 18 . OLÍUMÁLVERK , EINAR HÁKONARSON , ÓLI G. JÓHANNSSON Frjálsar línur , fjöll og fólk Þokuslæður , Einar Hákonarson . Ragna Sigurðardóttir Þ essa dagana eru mér hugleikin mál sem snerta alla , þ.e. frí - dagarnir í skólunum ; starfsdagar , vetr - arfrí , jólafrí , páskafrí og ekki síst sumarfrí og vísa ég til greinar minnar sem birtist um þetta efni í gær . Hvort sem við erum for - eldrar eða ekki , kemur okkur við hvernig leikskólarnir og grunn - skólarnir skipuleggja starf sitt , þar sem frídagarnir koma við allt atvinnulífið . Þeir sem vinna með foreldrum þurfa kannski að axla auknar byrðar þegar foreldrarnir þurfa að fá frí vegna frídaga barnanna . Vinnustaðir eru mis - munandi og á sumum er lítill sveigjanleiki þannig að allt fer úr skorðum ef eitt foreldri þarf að fá frí . Ég segi ekki að frí - dagarnir komi niður á atvinnu - lífinu , vegna þess að ég veit að starfs - dagar og námskeið er nauðsyn - legt leikskóla - og grunn - skólakennurum og þessir dagar eru síst of margir . Þessir dagar eru til staðar og foreldrar eiga að vita af þeim með góðum fyrirvara . Samtök atvinnulífsins draga mik - ilvægi starfsdaga ekki í efa en spyrja hvort ekki sé hægt að skipuleggja þá með skilvirkari hætti og setja m.a.s. fram nokkr - ar hugmyndir í þeim tilgangi . SA taka þó skýrt fram að það sé ekki þeirra hlutverk að koma með lausnir . Hugmyndirnar ganga ekki upp í raunveruleikanum , að mínu mati og margra annarra kennara . Einkaskólar eiga auð - veldara með að hafa starfsdaga á laugardögum heldur en skólar reknir af sveitarfélögunum og gera það sumir . Yfirvinna svo margra kennara hefur aukinn kostnað í för með sér fyrir sveit - arfélögin , auk þess sem ekki er hægt að skylda þá til að vinna yf - irvinnu á laugardögum . Ekki hef - ur heldur reynst vel að flétta starfsdagana inn í vikulegt skipu - lag skólanna . Á starfsdögum eru mikil fundahöld ( stundum reynd - ar of mikil að mati sumra ) en þeir eru líka notaðir í skipulag og und - irbúning sem krefst samfelldrar samvinnu kennara . Slíkt er ekki gott að vinna 1 ? 2 klst. á dag í viku eða jafnvel lengra tímabil . Að samræma starfsdaga leik - skóla og grunnskóla hlýtur að vera hægt en það er svo sem ekki stórt skref en væri vissulega til bóta fyrir fjölskyldur þar sem börnin eru á mismunandi skóla - stigum , bæði í leikskóla og grunn - skóla . Skipulags - og námskeiðs - dagar leikskóla eru aðeins þrír á ári og ætti þeim foreldrum sem einungis eiga börn í leikskóla að reynast nokkuð auðvelt að gera ráðstafanir til að koma til móts við þessa frídaga barnanna . Samræming starfsdaganna yrði aðeins fyrsta hænuskrefið í að móta einhverja fjölskyldu - stefnu hér á landi . Ég fékk ekki mikil viðbrögð við þeirri spurn - ingu hvernig foreldrar koma til móts við langt sumarleyfi barnanna hér á landi en svo virð - ist sem fæstir vilji stytta það . Fá - ir eiga samt annarra kosta völ en að börnin séu einn og hálfan mán - uð á mismunandi leikjanám - skeiðum en um mánuð í fríi með foreldrum , einu eða báðum . Vissulega taka foreldrar sér frí á mismunandi tímum eða launa - laust leyfi til að dekka sumarið en hvers konar fjölskyldustefna er það ? Það er sú fjölskyldupólitík sem rekin er hér á landi . Venjulegt fólk , sem svo mjög er í um - ræðunni þessa dagana , er í basli á framabrautinni . Ein og hálf laun duga ekki til framfærslu fjöl - skyldunnar , heldur vinna báðir foreldrar fulla vinnu með mis - sveigjanlegum vinnutíma og skiptast á að vinna lengur og skiptast á að taka sér frí hér og þar yfir veturinn og sumarið . Þetta er ekki góð pólitík fyrir ís - lenskar fjölskyldur . Ég er sammála því að hér þarf að mótast hefð um vetrarfrí líkt og mótast hefur m.a. á Norð - urlöndunum . Ég tel þrátt fyrir allt að Íslendingar geti lært margt af hinum Norðurlanda - þjóðunum , þótt sumir telji það næstum neðan okkar virðingar . Samtök atvinnulífsins vilja skoða almenna vetrarorlofsdaga og vilja koma orlofsmálum almennt í fast - ari skorður . Sumarorlofstímabilið er nefnilega líka hálflosaralegt . Sumarorlofstíminn hér er að - allega þrír mánuðir en strangt til tekið fjórir , frá 15. maí til 15. september . En í þrjá mánuði er hálfgerð deyfð yfir öllu , allt meira og minna lamað , eins og einn orð - aði það . Það mætti nú stytta löm - unartímabilið niður í tvo mánuði , jafnvel sex vikur svo ég gerist nú djörf . Það hlýtur a.m.k. að vera betra fyrir atvinnulífið en þar er óumdeilanlega fókus núverandi ríkisstjórnar . Skipulagið gæti verið eitthvað í þá veru að vetrarorlofsdagar væru alls tíu en sumarorlofsdagar alls 20 á sex vikna til tveggja mánaða tímabili . Þannig gætu fjölskyldur tekið sér vetrarfrí og sumarfrí þar sem fjölskyldan væri saman bróðurpartinn . Leikjanámskeiðið væri kannski eitt í stað þriggja og löm - unartímabil atvinnulífsins yrðu styttri og dreifðari . Leikskólinn hefur jafnan verið meiri þjónustustofnun við for - eldra heldur en grunnskólinn og ber skóladagatal leikskólanna það með sér . Í leikskólanum er aðeins lokað þrjá daga á ári vegna skipu - lags - og námskeiðsdaga , þar er opið á almennum vinnudögum í þjóðfélaginu og foreldrar hafa getað valið um hvenær börnin þeirra taka fjögurra vikna sam - fellt sumarleyfi . Fyrirhugaðar sumarlokanir leikskóla yrðu varla eins mikið hitamál ef fyr - irkomulagið væri eins og lýst er í draumsýninni að ofan . Foreldrar verða vissulega að taka ábyrgð á börnunum sínum , enginn mælir á móti því og við er - um ekki að garga á meiri pössun fyrir börnin . Við erum að kalla á samræmi og fjölskyldupólitík sem allir þurfa að koma að , foreldrar , kennarar , atvinnulífið og stjórn - málamennirnir . Starf og frí En í þrjá mánuði er hálfgerð deyfð yfir öllu , allt meira og minna lamað , eins og einn orðaði það . Það mætti nú stytta lömunartímabilið niður í tvo mánuði , jafnvel sex vikur svo ég gerist nú djörf . Það hlýtur a.m.k. að vera betra fyrir at - vinnulífið en þar er óumdeilanlega fók - us núverandi ríkisstjórnar . VIÐHORF Eftir Steingerði Ólafsdóttur steingerdur@mbl.is