Týndi hellirinn eftir Val Vestan var einn fyrsti íslenski reyfarinn Upphaf íslensku glæpasögunnar Glæpasögur virðast líklegar til að verða mest seldu ( og mest lánuðu ) íslensku bækurnar í ár eins og undanfarin ár . En þótt spennusögur hafi raunar alltaf átt uppá pallborðið hjá þjóðinni áttu íslenskir reyfarar lengi fremur erfitt uppdráttar . Fyrir 20 árum var íslensk glæpasöguhefð ekki svipur hjá sjón og þótt stöku höfundur gæfi út einn og einn reyfara fannst mörgum tilhugsunin um alvöru glæpasögu sem gerðist á Íslandi í besta falli hlægileg . Þótt erfitt sé að negla niður hvenær umbreytingin varð má þó miða við aldamótin 2000 þegar Arnaldur Indriðason sendi frá sér metsölubókina Mýrina . Þremur árum áður , árið 1997 , sendu raunar þrír íslenskir höfundar frá sér glæpasögu ; þau Stella Blómkvist , Árni Þórarinsson og Arnaldur Indriðason , með Morðið í stjórnarráðinu , Nóttin hefur þúsund augu og Syni duftsins . Bækur þeirra urðu ekki metsölubækur en þau héldu hins vegar öll áfram að skrifa glæpasögur og var þar með hálfur sigur unninn . Á næstu árum má segja að reyfara-menning hafi náð fótfestu á höfuðborgarsvæðinu og raunar um land allt til að mynda með glæpasagnakvöldum t.d. á Súfistanum og Grand Rokk . Í dag eru íslenskar glæpasögur langt frá því að vera afmarkaður menningarkimi heldur viðurkennd bókmenntagrein sem flestir þekkja og lesa . En hvenær var fyrsta íslenska glæpasagan gefin út og hver var höfundur hennar ? Hér má að sjálfsögðu toga og teygja reyfarahugtakið í ýmsar áttir og til eru þeir sem telja að eins mætti flokka Íslendingasögurnar sem glæpasögur . Við göngum nú ekki svo langt á bókasafninu þótt vissulega sé enginn skortur á morðum og hinum ýmsu glæpum í þjóðararfinum . Á upphafsárum glæpasögunnar má sjá að höfundar leita gjarnan í bresku og bandarísku hefðina – frumraun Íslendinga í þessum efnum var sennilega smásagan „ Íslenskur Sherlock Holmes “ eftir Vestur-Íslendinginn Jóhann Magnús Bjarnason og má sennilega ráða af titlinum hvaðan innblásturinn kom . Fyrsta glæpasagan í fullri lengd hefur hins vegar löngum verið talin Húsið við Norðurá eftir Einar Skálaglam ( höfundarnafn Guðbrands Jónssonar ) sem kom út árið 1926 en sá sem leysir gátuna þar starfaði áður sem spæjari í Bandaríkjunum . Árið 1932 kom út í tveimur bindum glæpasagan Leyndardómar Reykjavíkur eftir Valentínus ( höfundarnafn Steindórs Sigurðssonar prentara ) en þar takast á útsendari alþjóðlegs glæpahrings og meistaraspæjari sem kallast Ránfuglinn . Árið 1939 birtist svo á prenti bókin Alt í lagi í Reykjavík eftir Ólaf við Faxafen , sem var höfundarnafn stjórnmálamannsins Ólafs Friðrikssonar . Alt í lagi í Reykjavík var lengi frægasta íslenska glæpasagan og sú fyrsta sem fékk gagnrýni í blöðum og tímaritum , bókin státar einnig af því að aðalsöguhetjan er kona en þær voru ekki margar í frumbernsku glæpasögunnar . Valur Vestan ( sem var dulnefni Steingríms Sigfússonar ) á svo heiðurinn af fyrstu glæpasagna-seríunni með þríleik sínum um áhugaleynilögreglumanninn Krumma , en um hann komu út bækurnar Týndi hellirinn ( 1948 ) , Flóttinn frá París ( 1949 ) og Rafmagnsmorðið ( 1950 ) . Það er eftirtektarvert að í flestum þessara bóka frá sokkabandsárum íslenska reyfarans voru glæpamennirnir erlendir ( þótt samtímafréttir virðist ekki styðja þá skáldlegu sýn af þjóðinni ) og það er ekki fyrr undir aldamótin 2000 sem við eignumst almennilega stétt íslenskra glæpamanna . Af þessu má sjá að saga íslenskarar glæpasagnaritunnar er ekki endilega stutt en kannski fremur rysjótt þar til kemur fram á þessa öld , en þá tekur hún heldur betur við sér . Fyrir eldheita glæpasagnaunnendur má benda á að margar af þeim sem teljast til fyrstu íslensku glæpasagnanna eru aðgengilegar á Borgarbókasafninu – og svo auðvitað allar hinar líka . Hér má sjá lista yfir nokkrar nýjar glæpasögur sem og aldursforsetana sem nefndir eru hér að ofan :