Alþjóðabankinn er ein af fjórum megin samstarfsstofnunum Íslands á sviði fjölþjóðlegrar þróunarsamvinnu . Alþjóðabankasamsteypan ( World Bank Group ) samanstendur af fimm stofnunum : Alþjóðabanki til enduruppbyggingar og framþróunar ( International Bank for Reconstruction and Development - IBRD ) , stofnaður 1945 . IBRD veitir lán með niðurgreiddum markaðsvöxtum til landa í Austur Evrópu og til þróunarríkja sem ekki eru á meðal hinna fátækustu . Alþjóðaframfarastofnunin ( International Development Association - IDA ) stofnuð 1960 . IDA er sú stofnun innan Alþjóðabankasamsteypunnar sem aðstoðar fátækustu þróunarríkin með styrkjum , hagstæðum lánum og ábyrgðum til þróunarverkefna , auk ráðgjafar . Alþjóðalánastofnunin ( International Finance Corporation - IFC ) stofnuð 1956 . IFC er stærsta alþjóðlega þróunarstofnunin sem einblínir sérstaklega á einkageirann í þróunarlöndum . Fjölþjóðlega fjárfestingarábyrgðarstofnunin ( Multilateral Investment Guarantee Agency - MIGA ) stofnuð 1989 . MIGA veitir ábyrgðir vegna fjárfestinga einkaaðila í þróunarlöndum gegn áföllum sem ekki eru viðskiptalegs eðlis . Alþjóðastofnunin um lausn fjárfestingardeilna ( International Center for Settlement of Investment Disputes – ICSID ) stofnuð 1966 . ICSID veitir aðstoð til sáttagerðar og gerðardóma í lausnum fjárfestingardeilna og stuðlar þannig að gagnkvæmu trausti milli ríkja og erlendra fjárfesta . Alþjóðabankinn er meðal stærstu og áhrifamestu alþjóðastofnana á sviði þróunarsamvinnu í heiminum . Hlutverk bankans er að stuðla að efnahagslegri og félagslegri uppbyggingu þróunarlanda . Bankinn starfar með stjórnvöldum hlutaðeigandi ríkja og veitir þeim aðstoð í formi lána , styrkja og ráðgjafar . Ísland á víðtækt samráð við Norðurlöndin og Eystrasaltsríkin um stefnumótun innan Alþjóðabankans en þessi lönd mynda eitt kjördæmi bankans . Meginmarkmið Alþjóðabankans er tvíþætt : Binda enda á sárafátækt í heiminum og stuðla að aukinni hagsæld og velmegun fyrir þá fátækustu ( e. End Extreme Poverty and Promote Shared Prosperity ) . Allar stofnanir bankans stuðla sameiginlega að þessu markmiði . Bankinn vinnur einnig að heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna ( SÞ ) . Höfuðstöðvar Alþjóðabankans eru í Washington DC , en auk þeirra eru starfrækt yfir 130 útibú víðsvegar um heiminn . Hjá bankanum starfa rúmlega tíu þúsund starfsmenn frá um 170 ríkjum . Aðild að Alþjóðabankanum og stofnunum hans byggist á hlutabréfaeign og ákvarðast fjöldi hlutabréfa af stærð hagkerfis viðkomandi aðildarlands . Hvert aðildarland skipar einn fulltrúa í bankaráð bankans ( Board of Governors ) og er utanríkisráðherra fulltrúi Íslands . Fjármálaráðherra er varafulltrúi ( Alternate Governor ) í bankaráðinu . Bankaráðið kýs um allar meiriháttar ákvarðanir í starfsemi bankans , svo sem um aðild nýrra landa , hlutafjáraukningar og breytingar á stofnsáttmála stofnunarinnar . Þróunarnefnd Alþjóðabankans , sem var stofnuð 1974 , mótar meginstefnu bankans og er ráðgefandi aðili fyrir bankaráðið . Nefndin , sem skipuð er ráðherrum 25 landa , fundar tvisvar á ári . Innan kjördæmis Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna skiptast ráðherrar Norðurlandanna á að sitja í nefndinni fyrir hönd kjördæmisins . Ísland átti sæti í nefndinni árið 2019 . Í stjórn Alþjóðabankans sitja tuttugu og fimm aðalfulltrúar . Sex stærstu hluthafar bankans , Bandaríkin , Japan , Kína , Þýskaland , Frakkland og Bretland , ásamt Rússlandi og Sádi Arabíu skipa hvert einn aðalfulltrúa í stjórn bankans . Hin ríkin skipta með sér 19 aðalfulltrúum , og mynda þannig kjördæmi um hvern fulltrúa . Stjórn bankans mótar heildarstefnu hans og hefur eftirlit með starfseminni , tekur fyrir lán - og styrkveitingar til þróunarríkja og framfylgir ákvörðunum bankaráðsins og þróunarnefndarinnar . Alþjóðframfarastofnunin Stór hluti framlaga Íslands til Alþjóðabankasamsteypunnar ( World Bank Group ) fer til Alþjóðaframfarastofnunarinnar ( International Development Association , IDA ) sem er sú stofnun bankans sem veitir fátækustu löndum heims styrki og lán á hagstæðum kjörum , auk ráðgjafar . Þá veita íslensk stjórnvöld stuðning til sömu ríkja í gegnum áætlun Alþjóðaframfarastofnunarinnar um niðurfellingu skulda fátækustu ríkjanna . Samningaviðræðum um 19. endurfjármögnun stofnunarinnar lauk undir lok árs 2019 og hétu gjafríki alls 82 milljörðum bandaríkjadala í stuðning til 74 fátækustu landa heims , sem er umfangsmesti stuðningurinn til þessa . Ísland mun leggja fram 489 milljónir króna árlega fyrir tímabilið 2021 - 2023 . Íslendingar geta verið stoltir af 58 ára farsælu samstarfi við IDA , en með þeim hætti hefur Ísland lagt sín lóð á vogarskálarnar við að fást við hnattrænar áskoranir og styðja við fátækustu ríki heims . Með samstarfi sínu við IDA hefur Ísland í gegnum tíðina átt þátt í að veita 86 milljónum manna aðgang að heilnæmu vatni og 657 milljónum manna grunnheilbrigðisþjónustu , svo dæmi séu tekin . Auk beinnar aðildar og aðkomu tekur Ísland virkan þátt í starfi Alþjóðabankans í gegnum kjördæmi Norðurlandanna og Eystrasaltsríkjanna , en ríkin átta deila stjórnarsæti í bankanum og samræma því málflutning og afstöðu til málefna . Atkvæðavægi í Alþjóðabankanum fer eftir stofnfjáreign og ríki sem eiga smærri hluti í bankanum mynda kjördæmi og skipar hvert kjördæmi aðalfulltrúa ( Executive Director ) í 25 manna stjórn hans . Stjórnarfulltrúinn talar máli kjördæmislandanna og fer með atkvæði þeirra . Atkvæðinu er ekki hægt að skipta , sem þýðir að mjög náið samstarf fer fram á milli höfuðborga kjördæmislandanna við samræmingu á afstöðu þeirra í málefnum bankans . Á árunum 2019 – 2021 leiðir Ísland kjördæmisstarfið . Geir H. Haarde er fulltrúi ríkjanna í stjórninni ( júlí 2019 - júlí 2021 ) . Tvíhliða samstarf við Alþjóðabankann Í samstarfi sínu við Alþjóðabankann leggur Ísland sérstaka áherslu á fiskimál og málefni hafsins , jafnrétti kynjanna , mannréttindi og endurnýjanlega orku . Mannréttindi og þróunarmál Mannréttindamál eru meðal áherslna Íslands í tvíhliða samstarfi við Alþjóðabankann og Ísland hefur um árabil veitt framlög til mannréttindasjóðs bankans sem er eina fræðslu - og þekkingarsetur bankans sem styður við mannréttindaverkefni . Nýr sjóður ( e. Human Rights and Development Trust Fund , HRDTF ) var stofnaður á grunni mannréttindasjóðsins á fyrri hluta árs 2019 og endurspeglar nafn sjóðsins nú betur starf hans og hlutverk . Ísland er stofnaðili að sjóðnum auk Noregs , Finnlands , Svíþjóðar , Þýskalands og Hollands . Hlutverk sjóðsins er að stuðla að öflun þekkingar , fræðslu og verkefnainnleiðingar á sviði mannréttinda þar sem áhersla er lögð á tengsl málaflokksins við starfsemi og rekstur bankans , m.a. í óstöðugum ríkjum og á átakasvæðum . Byggt er á nýrri og metnaðarfyllri mannréttindanálgun í takt við viðmið SÞ . Ísland leggur áherslu á málefni hafsins í víðu samhengi í þróunarsamvinnu , þar með talið verndun sjávar og sjálfbæra nýtingu auðlinda hafsins . Þetta endurspeglast í samstarfi Íslands og Alþjóðabankans en þar er nú lögð aukin áhersla á samvinnu á þessum sviðum út frá heildstæðri nálgun ( bláa hagkerfið ) . Fjórir meginþættir felast í því samstarfi : stuðningur við nýjan ProBlue sjóð bankans , fjármögnun á stöðu fiskisérfræðings innan bankans , ráðgjafalisti íslenskra sérfræðinga á sviði fiskimála og tvíhliða samstarf við fiskiverkefni bankans í Vestur Afríku . Mengunarmál í hafi eru einnig ofarlega á baugi og fá sérstaka athygli í ProBlue sjóðnum sem er talinn falla mjög vel að áherslum Íslands varðandi málefni hafsins . Öflug þátttaka Íslands í ProBlue sjóðnum styrkir almennt samstarf við bankann á sviði fiskimála og skapar fleiri tækifæri til að miðla íslenskri þekkingu til verkefna á þessu sviði . Ísland hefur um árabil veitt framlög í orkusjóð bankans ( e. Energy Sector Management Assistance Program , ESMAP ) og fjármagnað stöðu íslensks jarðhitasérfræðings hjá bankanum . ESMAP hefur reynst einn mikilvægasti vettvangur bankans til að auka við þekkingu á jarðhitaverkefnum og greiða fyrir fjárfestingum á sviði jarðhita í þróunarríkjum . Í tengslum við jarðhitaverkefni Íslands og Nordic Development Fund ( NDF ) í Austur Afríku hefur Ísland einnig átt í góðu samstarfi við bankann og þá sérstaklega í Eþíópíu þar sem verkefni framkvæmd af Íslandi eru nú komin á næstu stig tilraunaborana í verkefnum sem bankinn fjármagnar . Í tengslum við ESMAP og jarðhitaverkefni Alþjóðabankans leggur Ísland einnig til tæknilega aðstoð jarðhitasérfræðinga við tiltekna afmarkaða þætti innan stærri verkefna sem bankinn eða viðskiptavinir hans eru með í undirbúningi eða framkvæmd . Þá styður Ísland einnig við vatnsaflsverkefni á vegum ESMAP en Ísland býr yfir víðtækri þekkingu á því sviði sem nýst getur víða um heim . Ísland studdi við gerð skýrslu ESMAP um jafnréttismál og jarðhita en niðurstöður voru kynntar á vel sóttri jarðhitaráðstefnu í apríl 2018 á Íslandi . Í framhaldi af þeirri vinnu stóð ESMAP fyrir vinnustofu um jarðhita og jafnréttismál í smáeyþróunarríkjum ( Small Island Development States , SIDS ) á Gvadelúpeyjum í mars 2019 . Samstarf í jafnréttismálum Á undanförnum árum hefur Alþjóðabankinn lagt þyngri áherslu á jafnréttismál en áður og jafnrétti kynjanna er nú skilgreint sem eitt af fimm þverlægum áherslusviðum bankans . Ísland , ásamt Norðurlöndunum og Eystrasaltsríkjunum , hafa beitt sér fyrir því að hvetja bankann til frekari aðgerða í þessum málaflokki . Ísland hefur lengi stutt við jafnréttismál innan bankans og í heildina hafa framlög Íslands til jafnréttismála hjá bankanum numið um 278 m.kr. til ársins 2018 . Jafnréttissjóður bankans ( e. Umbrella Facility for Gender Equality , UFGE ) , gegnir mikilvægu hlutverki í stefnumótun bankans hvað varðar kynjajafnrétti og samþættingu jafnréttissjónarmiða og hefur vinna á vegum sjóðsins m.a. haft þau áhrif að Alþjóðabankinn sem heild og undirstofnanir bankans hafa verið að innleiða kynjasjónarmið í verkefni sín í auknum mæli . Árið 2016 kom út ný og metnaðarfull jafnréttisstefna ( e. Gender Strategy ) bankans fyrir árin 2017 - 2023 og byggir stefnan að stórum hluta á rannsóknarvinnu og verkefnum á vegum UFGE . Stefnan er meðal annars hugsuð til að koma til móts við framkvæmd heimsmarkmiða SÞ , með sérstöku tilliti til heimsmarkmiðs 5 um jafnrétti kynjanna . Jafnréttisstefnan hefur fjögur meginmarkmið : 1 ) bæta menntun og félagslega vernd , 2 ) bæta aðgengi að fleiri og betri störfum , 3 ) fjarlæga hindranir hvað varðar eignarhald kvenna og stjórnun eigna , og 4 ) styrkja rödd og áhrif kvenna og virkja karla og stráka í jafnréttisbaráttunni . Jafnréttisstefnan tekur til margra þátta og m.a. er aukin áhersla lögð á forvarnir fyrir ofbeldi geng konum og á óstöðug ríki og aukningu viðnámsþrótts . Í öðru samstarfi innan bankans , s.s. fiskimálum og jarðhita , leggur Ísland einnig áherslu á jafnréttismál .