22 MORGUNBLAÐID , LAUGARDAGUR 15 . JUNl 1985 Reykholt séo frá Eggertsflöt að því er ég best veit hefur þetta aldrei verið kannað til hlítar . " Nú er mjðg rólegt hérna , varla nemanda að sjá . Eru fáir nemend - ur í Reykholti , og hvaða aldurs - hópar eru hér ? „ Já , oftast er nú meira líf og fjör hér útivið en í dag og er skýr - ingin sú að 9. bekkingar sem eru yngstu nemendur hér og voru um helmingur nemenda nú í vetur eru búnir að ljúka samræmdu prófun - um og eru farnir til sinna heima , en aðrir nemendur sem eru á fyrsta og öðru ári í áfangakerfi fjölbrautaskólanna eru nú í próf - um og próflestri og þá dettur allt hér i dúna logn og eins og þú segir Reykholt í Borgarfirði — eftirSnorra Jóhannesson Er undirritaður var á ferð um Borgarfjörðinn , á einum af fyrstu dogum sumarsins , hitti hann á ferðum sínum gamlan Reykhylt - ing og kom m.a. fram í spjalli við hann að þrátt fyrir 50 ára afmæl - ishátíð Héraðsskólans í Reykholti 1981 , þá ætti skólinn í raun og veru 80 ára afmæli í haust „ vegna þess að alþýðuskólinn á Hvítár - bakka er forveri skólans í Reyk - holti en hann var stofnaður 1905 " . Þessi ummæli kveiktu hjá mér lóngun til þess að sækja Reykholt heim enda oft talað um Reykholt , sem annan frægasta sögustað á ís - landi eftir Þingvöllum , og lét ég verða að því fyrrgreindan sól - skinsdag . Það er fallegt að líta inn Reyk - holtsdal er hann opnast fyrir þeim sem aka niður Hamrabrekkuna fyrir ofan Kleppjárnsreyki . Steindórsstaðaöxlin skilur að Flókadal og Reykholtsdal þótt báðir dalirnir séu í Reykholtsdals - hreppi . Yst í dalnum lagði gufu - mökkinn úr Deildartunguhver , sem nú er beislaður til að ylja Akurnesingum og Borgnesingum , hátt í loft upp og virtíst næg orka eftir þrátt fyrir þessa beislun enda hverinn talinn einn af vatnsmestu hverum jarðar þótt höfðatölureglu sé sleppt . Einnig var mér sagt að hitavatnsleiðslan , sem ég hafði lengst af ekið sam - hliða allt frá Akranesi , sé lengsta hitaveitulogn í heimi . Reykja - dalsáin liðast á vinstri hönd í vestur og er eitt besta dæmi um „ bugður " á íslandi enda mjög fal - legt að sjá hvernig hun bugðast þarna á leið til sjávar . Þegar litið er inn Reykholtsdal - inn til austurs má sjá gufumekki rísa til himins víða í dalnum allt austur að Reykholti þangað sem ferðinn var heitið . Jafnvel í Reykjadalsá , þar sem hún bugðast fyrir sunnan Laugavelli , má sjá gufustrók stíga til himins úr miðri ánni , en þar er árhverinn , Vellir , sem er einn af fáum óskodduðum hverum í Borarfirði . Er maður nálgast Reykholt er fallegt heim að líta og ber þar mest á glæstu skólahúsi , prestsbú - stað og Reykholtskirkju . Fyrir framan skólann er stytta af Snorra Sturlusyni , sem gerði garðinn frægan , en austan við skólann er Snorralaug og göng , sem virðast vera einu minjar um veru Snorra í Reykholti . Greini - lega eru miklar byggingafram - kvæmdir í tengslum við heima - vistir skólans og var verið að ljúka við kjallarahæð á mörg hundruð fermetra húsi , sem tengir saman eldra og nýrra heimavistarhús - næði skólans . Til þess að fræðast meira um staðinn hafði ég upp á skólastjóra héraðsskólans , Ey - steini 0 . Jónassyni , og bað hann að ganga með mér um svæðið sem hann fúslega gerði . Ég innti hann fyrst eftir hvort eitthvað væri til í fyrrgreindri fullyrðingu um aldur skólans . „ Það er rétt að menntastofnun - in er 80 ára á þessu ári þótt haldið hafi verið upp á 50 ára afmæli Reykholtsskóla haustið 1981 . Al - þýðuskólinn á Hvítárbakka , sem Sigurður Þórólfsson stofnaði 1905 og var fyrsti alþýðuskóli landsins , starfaði óslitið til 1931 , er hann var fluttur að Reykholti . Þegar login um héraðsskóla voru sett 1929 var Hvítárbakkaskólinn gerður að héraðsskóla svo að ekki er hægt að tala um að nýr skóli hafi verið stofnaöur í Reykholti , heldur var hér aðeins um flutning skólasetursins að ræða , enda fóru öll gogn og búnaður Hvítárbakka - skóla upp f Reykholt er hann hóf starfsemi sína á nýjum stað 1931 og nafn hans sem fyrr kennt við staðsetningu . " Byggingar — Nú er skólahúsið mjög stórt og glæsilegt miðað við 54 ára gam - alt hús . Geturðu nokkuð frætt mig um sögu þess ? „ Það er rétt húsið er mjög reisu - legt og fallegt enda teiknað af þá - verandi húsameistara ríkisins Guðjóni Samúelssyni . Einnig teiknaði hann prestsbústaðinn sem reistur var á sama tíma og er alveg í stíl viö skólahúsnæðið . Þess ber að geta að 1931 var skóla - húsið byggt til að hýsa 60 nemend - ur , kennslustofur , mötuneyti , skólastjóra - og starfsmannaíbúð svo og sundlaug . Á árunum 1938 — 41 var austur-vesturálma skólans lengd um u.þ.b. helming og nemendum fjölgað í um 110 . Síðar , eða 1965 — 67 , var byggt heimavistarhús fyrir 32 nemendur og svo 1972 — 74 annað fyrir 96 nemendur . Jafnframt var heima - vistarherbergjum fækkað í skóla - húsnæði og færri nemendur settir á hvert herbergi , en oft hafði verið þröng á þingi á gömlu heimavist - unum . Nú er svo komið að gamla húsið er eingöngu kennsluhúsnæði ( með sundaðstöðu ) og mötuneyti , en eins og þú sérð þarna er verið að byggja mötuneytísálmu sem tengir saman eldri og nýrri heimavistahúsin . Þetta verður mikil bygging en þar munu koma starfsmannaíbúð , forvinnslueld - hús og félagsaðstaða í kjallara , eldhús og stór matsalur sem nýt - ist einnig sem samkomusalur á jarðhæð og svo átta heimavistar - herbergi á annari hæð og getum við þá hýst um 150 nemendur á heimavist . Þetta er sannarlega orðinn langþráður áfangi því ekki er unnt að gera þær umbætur og breytingar í gamla skólahúsinu sem nauðsynlegar eru fyrr en mötuneytisaðstaðan er farin það - an , en samkvæmt áætlun átti þessi bygging að vera risin fyrir 11 árum . Þetta fær mann til þess að hugsa um stórhug og dugnað þeirra sem að stóðu er skólinn var reistur , en það leið ekki nema eitt ár frá því að byggingarfram - kvæmdir hófust þar til kennsla hófst þar . Síðla sumars 1931 var ekki nægilegt fé í byggingarsjóði til þess að reisa íþróttahús . Þá tóku nokkrir hollvinir skólans sig til og útveguðu fjármagn . Má þar nefna Vigfús Guðmundsson veit - ingamann í Borgarnesi sem einn aðalhvatamann , en hann lagði til peninga gegn mjög hagkvæmum greiðsluskilmálum . Fjárins átti síðan að afla með árlegri skemmtisamkomu í Reykholti . Einnig hélt karlakórinn „ Bræð - urnir " samkomur nokkra vetur í sama tilgangi . Húsið var tilbúið aðeins hálfum mánuði eftir að skólahald hófst þá um haustið , en skólinn hafði verið settur 24. október en vígður 7. nóvember og fór athöfnin fram í hinum nýja íþróttasal . Salurinn sem er 18 X 9 m var þá með myndarlegustu og rúmbestu leikfimisölum landsins . Húsið átti að standa i nokkur ár sem nú eru orðin 54. " Er við komum í anddyri skólans var þar líkan af kirkju í glerkassa og spurðist ég fyrir um það . „ Þetta er líkan sem húsameist - ari ríkisins hefur lagt fram sem tillogu að nýrri kirkju í Reykholti . Núverandi kirkja var byggð 1886 norðan og vestan við fyrri kirkjur sem byggðar voru hús af húsi á sama grunni . Sagt er að Snorri hafi verið grafinn í „ útnorður frá kirkjudyrum " en þar er svo merkt - ur Sturlungareitur . Flestum Snorralaug Líkan af nýrri kirkju finnst núverandi kirkja hin mesta staðarprýði en um 100 ára aldur segir til sín og eru innviðir fúnir . Tillaga hefur komið um endur - byggingu hennar en sóknarnefnd er heldur á því að reisa nýja á flötinni fyrir vestan þá gömlu . Tengibyggingin er hugsuð sem „ Snorraminjasafn " þ.e. aðal mót - tökustaður ferðamanna þar sem þeir geta fengið glögga mynd af sögu staðarins , jafnvel með að - stöðu fyrir fræðimenn til að stunda bókmenntastörf . Eins og þú hefur eflaust orðið var við er skammarlega litið búið að gera hér fyrir ferðamenn sem koma í þúsundatali hvert sumar til þess að sjá sogustaðinn fræga og virð - umst við íslendingar aldrei ætla að læra hvernig laða á að ferða - menn . " — Hvað leggur þú til málanna ? „ Hugmyndin að Snorraminja - safni er mjög góð , en ég hefði talið að fyrir tugum ára hefði átt að vera búið að grafa upp Snorra - göngin sem vitað er að liggja und - ir núverandi íþróttahúsi og ein stoðsúla þess liggur í göngunum miðjum . Einnig hefur verið komiö niður á hleðsluna norðan við íþróttahúsið og gæti uppgröftur ganganna leitt okkur að grunni Snorra-bústaðar sem lá á flötinni norðan við skólahúsið og líklegast í suðvesturhornið á kirkjugarðin - um . Þarna hefði sogualdarbærinn átt að rísa með sýnishornum af vinnuaðstöðu Snorra o.þ.h. í Snorralaug liggur gamli stein - stokkurinn sem veitti vatni úr hvernum Skriflu sem þú sérð þarna austan við eldri heimavist - ina en hann er nú ekki sjáanlegur nema í bláendann við laugina og búið að troða járnleiðslu í gegnum hann því hann féll saman undan þunga vöruflutningabíla er heima - vistarhúsið var byggt . Einnig var komið niður á steinstokk sem mun hafa verið gufuleiðsla úr Skriflu , sl. sumar er verið var að grafa fyrir skolpleiðslum í tengslum við nýbygginguna , en hann liggur nú á um 2 metra dýpi nokkru norðan við fyrrnefndan stokk og stendur hvergi uppúr . Grafa þarf þessa lögn upp að hluta hjá Skriflu og sýna ferðamönnum því þarna gæti verið um fyrstu gufuleiðslu í eld - hús eða í gufubaðstofu að ræða , en verður maður ekki var við að hér séu um 60 nemendur á aldrinum 17 — 19 ára þessa stundina . " — Framtiðarhorfur héraðs - skólanna . „ Því miður verður það að segj - ast eins og er að ráðamenn hafa ekki sem skyldi hugað aö málefn - um héraðsskólanna , með þeim af - leiðingum að margir þeirra hafa barist í bökkum með að fá næga aðsókn . Við höfum þó átt því láni að fagna að hér hefur aðsóknin verið næg og oftast ekki hægt að sinna óllum umsóknum . Það má eflaust þakka því hversu snemma við fórum inn á að kenna sam - kvæmt áfangakerfi fjölbrauta - skólanna og höfum haft nána samvinnu við Fjölbrautaskólann á Akranesi . Við kennum eftir sama námsvísi og höfum sömu próf þannig að nemendur héðan hafa átt greiðan aðgang að öllum fjöl - brautaskólum landsins . Hitt verð - ur að viðurkennast að héraðsskól - arnir urðu útundan þegar unnið var að uppbyggingu fjölbrauta - skólanna og voru sumir kæfðir með uppbyggingu þeirra í næsta nágrenni auk þess sem 8. og 9. bekk grunnskólanna sem viða hafði verið stærsti hluti af nem - endum héraðsskólans var kippt inn i nærliggjandi grunnskóla án þess að nokkuð væri unnið að því að styrkja eldri deildir í viðkom - andi skólum . Afleiðingin er þvi sú að um 5 skóiar af 8 héraðsskólum hafa ekki næga aðsókn . " — Þýðir þetta að framboð á framhaldsmenntun á landinu sé að verða of mikið og að leggja þurfi þessa skóla niður ? „ Ekki vil ég segja að framboðið sé of mikið , en það eru of margir að bjóða fram sama námið . Marg - ir sérskólar ná engan veginn að anna eftirspurn þannig að ætla mætti að ef málefni hvers hér - aðsskóla fyrir sig væru skoðuð mætti afmarka ákveðið verkefni fyrir hvern og einn miðað við að - stæður á hverjum stað . Þessu hefði ráðuneytið þurft að vinna að um leið og uppbygging fjölbrauta - skólanna var í brennidepli í stað þess að láta þá sigla sofandi að feigðarósi og ætla hverjum skóla að bjarga sér sjálfum . Það er ekki minnkandi þörf fyrir heimavist - arskóla en breyttar þjóðfélags -