um aðgang almennings að hljóðupptökum Blindrabókasafns Íslands . Alþingi ályktar að fela mennta - og menningarmálaráðherra að leita leiða til að opna almenningi aðgang að hljóðupptökum Blindrabókasafns Íslands . Í því skyni falist ráðherra m.a. eftir samningaviðræðum við Rithöfundasamband Íslands um dreifingu hljóðbóka og réttmætt endurgjald höfundaréttarhafa . Greinargerð . Hljóðbækur Blindrabókasafns Íslands eru mikill fjársjóður . Safnið býður lánþegum sínum aðgang að um það bil sjö þúsund titlum og eru útlán á hverju ári kringum eitt hundrað og sjötíu þúsund . Um safnið segir á vefsíðu Blindrabókasafnsins : „ Blindrabókasafnið er ríkisstofnun og er bundið lögum … hlutverk safnsins er að sjá blindum , sjónskertum , lesblindum og öðrum þeim , sem ekki geta fært sér venjulegt prentað letur í nyt , fyrir alhliða bókasafnsþjónustu . Eins kveða höfundalög á um að „ heimil sé eftirgerð og dreifing eintaka af verkum sem út hafa verið gefin þegar slík eintök eru sérstaklega ætluð til nota fyrir blinda , sjónskerta , heyrnarlausa , lesblinda eða aðra þá sem vegna fötlunar eru ófærir um að lesa prentað mál . “ Þetta er í raun grunnurinn að því að safnið getur framleitt svo mikið af hljóðbókum og raun ber vitni , vegna þess að þær eru aðeins ætlaðar þessum hópi . Framleiðsla fyrir almennan markað fylgir mun flóknari lögmálum . “ Um framleiðslu efnis og hverjir geta verið lánþegar Blindrabókasafnsins gilda skýrar takmarkanir , sbr. ákvæði í samningi menntamálaráðuneytisins og Rithöfundasambandsins : „ Hljóðupptökur sem framleiddar eru samkvæmt samningi þessum eru til afnota fyrir blinda , sjónskerta , lestrarhamlaða eða aðra þá sem vegna fötlunar eru ófærir um að lesa prentað mál . Forsenda fyrir aðgangi að þessu efni er að notandinn sé skráður sem slíkur hjá Blindrabókasafni Íslands . Útlán slíkra hljóðupptaka til annarra eru óheimil . “ Samningar við rétthafa . Eins og gefur að skilja er ekki unnt að veita almenningi aðgang að hinum mikla safnkosti Blindrabókasafnsins nema fyrst sé gengið frá samningum við handhafa höfundaréttar . Það kæmi til kasta mennta - og menningarmálaráðuneytisins að leita eftir samningum við Rithöfundasamband Íslands . En um leið þarf að huga að samkeppnissjónarmiðum . Blindrabókasafnið hefur megintekjur sínar af fjárlögum en einnig er til Styrktarsjóður Blindrabókasafns Íslands sem er ætlaður fyrir frjáls framlög einstaklinga og félaga til styrktar starfsemi safnsins . Sjóðurinn gegnir því hlutverki að stuðla að framförum í starfsemi safnsins og sjóðsstjórn úthlutar úr honum fjárveitingum . Mennta - og menningarmálaráðherra skipar þriggja manna stjórn sjóðsins til þriggja ára í senn . Framleiðendur hljóðbóka eða rafbóka á samkeppnismarkaði hljóta að hafa sitthvað um það að segja ef „ ríkisútgáfa “ setur í einu vetfangi gríðarlegt magn af stafrænu efni á almennan markað . Útlán á netinu . Almenningsbókasöfn eru smám saman að feta sig í átt að því að bjóða upp „ streymi “ hljóðbóka eða niðurhal bóka og með síaukinni útgáfu rafbóka og mjög almennri tölvueign er þess ekki langt að bíða að það útlánaform , þ.e. streymi eða niðurhal , verði ekki síður algengt en hefðbundin útlán . Mætti hugsa sér að útlán til almennings á safnkosti Blindrabókasafnsins yrðu bundin við þessi nýju útlánaform , þ.e. útlán á netinu . Allra hagur . Á því er enginn vafi að það getur orðið mörgum til hagsbóta að opna almenningi aðgang að safnkosti Blindrabókasafnsins . Þannig fengju handhafar höfundaréttar nokkrar tekjur af útlánum en síst má þó gleyma hag allra þeirra nýju notenda sem mundu eiga völ á stórauknu úrvali hljóðbóka . SAMNINGUR um eintakagerð fyrir blinda , sjónskerta og lestrarhamlaða byggt á 19. gr. höfundalaga nr. 73 / 1972 með áorðnum breytingum ( Tekið af vef Blindrabókasafns Íslands . ) 1. gr . Almenn ákvæði 1.1 Aðilar samningsins : Samningur þessi er gerður af menntamálaráðuneyti f.h . Blindrabókasafns Íslands og Rithöfundasambandi Íslands . 2.1 Viðfangsefni : Samningur þessi kveður á um rétt Blindrabókasafns Íslands til gerðar hljóðupptaka á ritverkum á íslensku og til dreifingar í samræmi við höfundalög , reglugerðir sem settar eru með stoð í höfundalögum og í samræmi við ákvæði þessa samnings . 2.2 Notendur : Hljóðupptökur sem framleiddar eru samkvæmt samningi þessum eru til afnota fyrir blinda , sjónskerta , lestrarhamlaða eða aðra þá sem vegna fötlunar eru ófærir um að lesa prentað mál . Á grundvelli hinnar stafrænu gerðar má framleiða eintök af upptökunum í ólíkum gerðum og fyrir mismunandi afspilunartækni eftir því sem hentar þörfum og aðstæðum notenda sem skilgreindir eru í 2.2 . 3.1 . Dreifing : Einstakar hljóðupptökur sem framleiddar eru á grundvelli höfundalaga og þessa samnings má afrita og dreifa með áþreifanlegum hætti ( t.d. á geisladiskum og dvd-diskum ) og lána endurgjaldslaust . Einnig má bjóða notendum endurgjaldslausan aðgang að eintaki af upptökum á netinu ( t.d. með niðurhali ) . Notendum er frjálst að nota eigin spilunarbúnað og að gera afrit til eigin nota af eintakinu sem þeir hafa fengið að láni , svo framarlega sem afritin eru eyðilögð við lok útlánstímans . Útgáfan er eign Blindrabókasafns Íslands og má ekki afrita án leyfis . Útgáfan er eingöngu ætluð til útlána til lánþega safnsins og henni má ekki dreifa til annarra . “ 4.1 . Tilkynningar : Blindrabókasafn Íslands skal birta á vef sínum www.bbi.is lista yfir þær hljóðupptökur sem framleiddar eru ár hvert auk lista yfir allar hljóðupptökur sem það hefur til útlána . b ) Auk þess skal Blindrabókasafn Íslands árlega greiða í eingreiðslu gjald að upphæð 1,3 m.kr. vegna almennra afnota á rétti höfunda vegna eigin verka og afnota á vegum Blindrabókasafnsins á ofangreindum hljóðupptökum . 5.2 . Greiðslur : Greiðslur samkvæmt 5.1 a ) skulu reiknaðar ársfjórðungslega : 1. febrúar , 1. maí , 1 , ágúst og 1. nóvember . Greiðslur samkvæmt 5.1 b ) skulu greiddar fyrir 31. mars ár hvert , 5.3 Viðmiðun gjaldskrár : Allar upphæðir í samningi þessum skulu reiknaðir 1. janúar árlega út breytingum á launavísitölu . 6.1 Viðtakandi greiðslna : Allar greiðslur samkvæmt samningi þessum skulu inntar af hendi til Rithöfundasambands Íslands sem annast meðferð tekna og dreifingu til eigenda höfundaréttar óháð félagsaðild , að frádregnum kostnaði samkvæmt góðum reikningsskilavenjum . Ágreining vegna samnings þessa skal leysa með málamiðlun . Þegar ekki tekst að leysa mál með þeim hætti skal ágreiningur borinn undir héraðsdóm Reykjavíkur . Samningur þessi gildir til ársloka 2010 og framlengist um eitt ár í senn , nema honum sé sagt upp skriflega með þriggja mánaða fyrirvara . Samningur þessi er gerður í þremur eintökum og heldur hvor samningsaðili einu eintaki og fjármálaráðherra einu . F. h. menntamálaráðuneytis F.h. Rithöfundasambands Íslands