Ísafold , 23. feb. 1889 , 16. árg. , 16. tbl. , forsíða : Sr . Stefán M. Jónsson skrifar hér langa grein um væntanlega vegagerð í Húnavatnssýslu en ekki eru allir á sama máli um hvar vegurinn eigi að liggja . Hinir , sem ókunnugir eru , geta haldið , að lýsing hans sé sönn og rétt ; en af því hún er það ekki , er nauðsynlegt að hún sé leiðrétt . Pósturinn er þjónn þjóðarinnar , þjóðin eða þeir , sem nota eiga póstinn , vilja að hann sé sem fljótastur í ferðum , því við það sparast tími og fé , og farartálmar séu sem minnstir ; við það græða allir . Lítið á uppdrátt Íslands . En sá , sem fer frá Laxá fram Svínavatnshrepp með fram Svínavatni , fer mikið til beina leið til austurs ; að eins er lítill sveigur frá Tunguvaði út fyrir hálstaglið milli Svartár og Blöndu . Gaman verður þegar landssjóður er orðinn svo ríkur , að pósturinn getur farið fram í hvern dal ; það mundu flestir dalabúar kjósa . d. eða út að Glaumbæ . Enginn getur neitað , að vegurinn fram með Svínavatni er vondur að sumrinu , því þar hefir aldrei verið neitt gjört að vegi ; en þó fer þessa vegleysu bæði póstur og allur almenningur . Af hverju ? Enn fremur má líta á það , að vegur þessi á að standa í sambandi við póstveg Skagfirðinga og kemur saman við hann á Vatnsskarði . Hvort er nú eðlilegra og hentugra , að hann komi saman við hann úr sem beinastri átt vestan yfir Blöndu , eða eftir einlægum krókum ? Herra P. er sjálfsagt kunnugri gróðraefnunum í jarðveginum í Svínavatnshrepp en ég ; en hann verður að fyrirgefa , þótt ég ekki að óreyndu trúi honum betur en öðrum skynsömum mönnum , þegar ræða er um vegarefni . Mikill hluti af veginum hans er nú líka í Svínavatnshrepp , svo að í hvorn veginn sem tekinn er , verður að hafa jarðveg Svínavatnshrepps . Orð herra P. um vegarefnisleysi í Svínavatnshreppi eru því marklítil enn sem komið er ; en um þetta getur vegfræðingur best borið . , vil ég spyrja bæði hann og aðra , hvort óþarfur vegarkrókur sé eigi teljandi farartálmi ? Ég verð að segja nei . En þarna bætist nú við , að sannleikurinn í sögn P. um farartálmana fram frá er eigi öllum eins auðséður eins og P. Mér var vel kunnugt um dæmið , sem P. tilfærir , að í fyrra hafi orðið óferjandi ; flóði í anni var afar-mikið , ferjumaðurinn var nýr og óvanur , og veikur í hendi ; gamli ferjumaðurinn , sem sat hinu megin árinnar sagði , að ferjandi hefði verið . Vaðnefna er stundum til fyrir utan Geitisskarð , langt fyrir utan ferjuna , en bæði djúpt og ótryggt . Vöð eru þó vanalegi og algengasti vegurinn yfir ár ; en verði leiðin lögð hið ytra , er eigi umtalsmál að nokkur maður eða póstur spari sér tíma og fé með því að ríða Blöndu , jafnvel ekki um há-sumarið , þar eð vöð eru þar ekki til . Af Finnstungueyrum er verulegt þrautavað á Svartá víðar en á einum stað ; milli Gils og Fjósa er vað , sem oft er fært þegar annarsstaðar er ófært . Skammt þar frá er lygn hylur , sem leggur fljótt , og væri jafnvel tiltækilegur ferjustaður ; ferja á Svará væri tilvinnandi , ef nauðsynlegt þætti . Ég skil ekki P. , þegar hann er að tala um hættuleg svellalög fyrir framan ármót . En bið lesendurna að yfirvega báðar lýsingarnar , og að því búnu spyr ég þá : Hverja leiðina á fremur að kjósa fyrir aðalpóst - og þjóðleið yfir Húnavatnssýslu . Auðkúlu 3. febr . 1889 Stefán M. Jónsson . Ísafold , 2. mars 1889 , 16. árg. , 18. tbl. , bls. 70 : Vegagerð á Laxárdalsheiði hefur sætt gagnrýni og er henni hér svarað . Enn fremur segir höfundur bréfsins , að " kostnaður landssjóðs til vegagjörðar á Laxárdalsheiði yrði eigi samtals meiri , þó hætt væri við þennan veg og önnur beinni stefna tekin ¿ . " Komumst við þá að þeirri niðurstöðu allir , að ráðlegast væri að endurbæta veg þann , er liggur upp frá bænum Borðeyri , og sem lengi hefir verið notaður . Finnur Jónsson . Ísafold , 3. apríl 1889 , 16. árg. , 27. tbl. , bls. 106 : Stjórnvöld hafa sent áskoranir til þýskra og enskra brúarmeistara að gera tilboð í Ölfusárbrú . Ísafold , 13. apríl 1889 , 16. árg. , 30. tbl. , forsíða : Hér er athyglisverð grein um gufubátsferðir á Faxaflóa eða ferju til að bæta upp vegaleysið . Tíðast eru höfð til þess opin skip og bátar , en nokkuð farið samt að nota þiljubáta , auk milliferða kaupskipanna í sumar-kauptíðinni . Þá var og ritað nokkuð um málið í blaði þessu , og var gerður að því góður rómur . En það er þó eins og eitthvað sé að færast í annað horf í því efni . Annar íslenskur kaupmaður hér í Reykjavík , sem mikið hefir umleikis og sýnir talsverða nýbreytinga - og framfaraviðleitni , er Jón O. V. Jónsson . Ó. Johnson , sem er íslenskari í lund en allt sem íslenskt er , og jafnan er boðinn og búinn til að vera með , með lífi og sál , hvenær sem brotið er upp á einhverju , er til framfara horfir landi og lýð . Reynsluleysið með slík fyrirtæki hér á landi veldur því , að valt er að ætla sér að ábyrgjast , að þetta gefi mikinn arð af sér eða jafnvel svari kostnaði fyrst framan af , meðan almenningur er að venjast á að hagnýta sér nýbreytni þessa og leggja niður gamla lagið . d. þegar þar væri vöruskortur . Að byrja með hálfónýtt kák er verra en ógert . Fyrir úrtölu-átyllu kynni það að verða haft meðal annars , að vöruskip kaupmanna gjöri hvort sem er ekkert gagn meðan þau eru hér um sumartímann annað en að vera í milliflutningum , og því sé engin ástæða fyrir kaupmenn að vera að leggja í sérstakan kostnað til gufubátsferða í þeirra stað . Þau sem verða að liggja hér inn á höfnum dögum saman stundum , af því þau komast ekki út fyrir logni , þótt hlaðfiski sé fyrir utan . Þá var frægðarleiðin sú helst , að vinna hreystiverk í hernaði . Þeirri hugsun eiga þeir að ljá rúm með sjálfum sér , sem nokkurs eru megnugir , ekki síður hér en annarsstaðar , og láta hana bera ávöxt . Ísafold , 8. maí 1889 , 16. árg. , 37. tbl. , forsíða : Mikið er nú rætt um gufubátsferðir um Faxaflóa enda samgönguleysið mjög bagalegt . Jafnframt hefir hann og þeir félagar , Þórður læknir Thoroddsen í Keflavík , skrifast á í vegur um málið við ýmsa málsmetandi menn í öðrum héruðum , þar sem einhver áhugi í líka átt hefir gjört vart við sig , svo sem einkum við Ísafjarðardjúp . 1 . Kostir þessa ferðasvæðis eru þessir : 1 . Reykjavík , Ísafjörður og 7 sýslur landsins hafa bein afnot af skipinu ; en á svæði þessu öllu eru samtals um 27.000 íbúar , eða 3/8 hlutar allra Íslendinga . Áætlað verkefni . 3 . d. vermanna , kaupafólks , skólapilta og þingmanna að vestan , auk annarra ferðamanna , innlendra og útlendra . Kostnaður Samkvæmt skýrslum , sem hr. ingenieur N. Hovdenak hefur af mestu alúð og velvild og með mikilli fyrirhöfn og nákvæmni útvegað hjá áreiðanlegustu mönnum í Noregi sunnaverðum , er þess konar mál hafa með höndum , verður kostnaðurinn í allra mesta lagi þessi . A. Áætlað af Hovdenak . Mannahald , viðhald skips og áhalda , kol og ljós o.s. frv. 60 kr. á dag ; 300 ferðadagur á ári gjöra ¿ ¿ ¿ ¿ ¿ ¿ ¿ . 300 kr. 6 . Aðeins má nefna svo sem dæmi til skýringar , að væri skip á þessari stærð látið vera í förum milli Íslands og Skotlands allt árið nema 2 miðsvetrarmánuðina , og því ætlaðir 15 dagar til hverrar ferðar fram og aftur , þ.e. 20 ferðir á ári , þá fengist upp úr því um 29.000 kr. í flutningsgjald , ef það flytti út fisk , og inn aftur salt og kol og kornvörur , að þriðjungi hverja vörutegund , sem sé með því að reikna flutningsgjaldið eins og með póstskipinu 16 kr. pr. ton af fiski , 13 ½ kr. af kolum og salti , og 18 kr. af korni . 3 . Á fundinum kom fram sú skoðun , að efasamt væri , hvort einn gufubátur mundi endast til að fara um allt þetta svæði , sem hér er ráð fyrir gjört , ef hann ætti að horna alla firði , eftir þörfum manna , einkanlega t . Var meðal annars sýnt fram á , að jafn mikilsverð umbót á samgöngum hlyti að koma ekki einungis almenningi í góðar þarfir , heldur einnig kaupmönnum hvað helst - til vöruflutninga milli höfuðkaupstaðanna , Reykjavíkur og Ísafjarðar annars vegar , en smáverslunarstaðanna hins vegar ; með tímanum mundi hinir stærri kaupmenn og efnamestu fara að reka stórkaupmannaverslun eingöngu eða mestmegnis , í höfuðkaupstöðunum , og byrgja upp smáborgara bæði þar og einkanlega í hinum smærri verslunarstöðum eða til sveita . Þá mundi fara að komast miklu eðlilegra og hagfeldara lag á verslunina en nú gerist . Hlutabréfin var ráðgjört að láta hljóða upp á 100 kr. , og að féð yrði greitt smátt og smátt , í fernu lagi , 25 kr. í einu af hverju hlutabréfi 11. sept og 11. des. 1889 , og 11. mars og 11. júní 1890 . Í bráðabirgðastjórnina voru kosnir á fundinum : Árni Thorsteinsson landfógeti , síra Jens Pálsson og Sigfús Eymundsson agent , en þeir skyldu aftur bæta við sig 2 mönnum , til þess að 5 yrðu í stjórninni alls , og kusu þeir daginn eftir til viðbótar þá Steingrím Johnsen kaupmann og Björn Jónsson ritstjóra . Fundur til að semja lög fyrir félagið m. m. , hefur nú verið ákveðinn 29. júní þ. á . , og kaupmönnum og öðrum helstu mönnum , bæði embættismönnum og bændum , á hinu fyrirhugaða ferðasvæði gufubátsins send áskorun frá bráðabirgðastjórninni um að safna áskriftum fyrir hlutabréfum til fyrirtækisins . Ísafold , 8. maí 1889 , 16. árg. , 37. tbl. , 147 : Verið er að ljúka samningum við Tryggva Gunnarsson og þýskt fyrirtæki um smíði brúar á Ölfusá . Ölfusárbrúin Með póstskipinu fréttist frá Khöfn , að langt hefði verið komið samningum við þýskt stórsmíðafélag og hr. Tryggva Gunnarsson í sameiningu um brúargjörð á Ölfusá , og von á staðfesting laganna um brúna frá síðasta þingi að þeim samningum fullgjörðum . Þjóðólfur , 31. maí 1889 , 61. árg. , 24. tbl. , bls. 94 : Alþingi hefur staðfest lög um brúargerð á Ölfusá . Ölvesárbrúin 3. þ. m. voru loks staðfest lögin um brúargerð á Ölvesá frá síðasta þingi . Brúarefnið á að koma í haust ; á að aka því í vetur að brúarstæðinu , en brúargjörðin á eigi fram að fara fyr en næsta sumar . Þjóðólfur , 7. júní 1889 , 61. árg. , 25. tbl. , forsíða : Björn Bjarnason jarðyrkjumaður skrifar hér langa og athyglisverða grein um vegamál . Samgöngumál I. Eftir Björn Bjarnarson jarðyrkjumann Vegir eru fyrir land sama sem æðar fyrir líkama . Vegir eru akbrautir á landi og fast ákveðnar gufuskipaferðir með ströndum fram . Frá helstu skipstöðvunum á svo að leggja landvegina um héruðin , þar sem mest not geta orðið að þeim fyrir byggðina þar í nánd . Sé Eyrarbakkahöfn ómöguleg fyrir gufuskip , er land-veganauðsynin einna mest fyrir suðurjaðars sýslurnar til Rvíkur . Hið allra fyrsta , helst þegar í sumar , ætti að stofna embætti fyrir veggjörðastjóra ( samgöngumálaráðgjafa ) - stofna nýtt embætti með 3 - 4000. kr. launum - ; það dugir ekki , að láta sig hrylla vil því , ef nokkuð á að verða úr " framförum Íslands " , sem flestir munu þó óska . Nú þegar eru margir menn hérlendis orðnir vanir vegavinnu , og þarf því eiginlega ekki að fá annars staðar að vegavinnumenn framvegis ; en veggjörðarfróðan mann þarf til að mæla út og áætla vegina þar sem þar eru fyrirhugaðir , sömuleiðis brýr , og sjá um bygging þeirra m. fl. og það ætti að vera á ( ólæsilegt ) starf samgöngumálaráðgjafans , hins nýja embættismanns , sem ég hefi talað um , eins og að gefa tillögum um , hvað gjöra skyldi fyrir samgöngurnar árlega , bæði á sjó og landi . Eftir því sem auðveldara er að koma vörunum til markaðar , verður öll verslun hagfelldari , og eftir því sem verslunin eykst og lagast , verður viðleitnin að afla vörunnar meiri . En þegar menn eru farnir að venjast almennt vagnanotkun og sjá hagræðið við það , verðu það öflugasta hvöt til að bæta vegina alstaðar , svo að vögnum megi um þá koma , og til að slétta tún og engjar , svo að einnig verði komið við akstri heima fyrir ; og mundu vegabæturnar þannig verða veruleg lyftistöng landbúnaðarins í öllum greinum . Þetta er engin loftkastala-hugmynd , það yrði alveg eðlileg afleiðing , eins og hefur átt sér stað og á enn í dag hjá öðrum þjóðum . III . Þeir menn , sem ekki sjá þörfina á að fá hæfan mann til að standa fyrir framkvæmdum á því , sem gjört verður til að bæta samgöngurnar , hafa allt of þröngan sjóndeildarhring . d. við brúabyggingu , hversu miklu vatnsmagni má búast við mestu undir hana og eftir því , hve mikla vídd hún þarf að hafa svo og efnisburðinn eftir því . - Með þessu er alls eigi álasað þeim mönnum , sem orðið hafa að skipta sér af og stjórna slíku að undanförnu , án þess að hafa minnstu þekkingu á því , og í hjáverkum við önnur embættisstörf . Þeir menn mundu fremst óska að losast við allan " vansa og vanda " af því , sem fyrst verða mætti . Vegavinna er , eins og nú horfir við og fyrst um sinn , hér um bil hin eina atvinna , sem landstjórnin getur átt þátt í að veita landsmönnum ; það er enn einn kostur . Við vegalagningu er samningsvinna hin eina skynsamlega ; en til þess að það lag geti komist á , þarf að gjöra nákvæmar áætlanir um kostnaðinn fyrir fram og síðan þarf gott eftirlit starffróðs manns , til tryggingar því , að verkið sé vel af hendi leyst . Þjóðólfur , 9. júlí 1889 , 61. árg. , 31. tbl. , bls. 123 : Samkvæmt fjárlagafrumvarpinu 1890 - 91 mun 3.000 kr. verða varið til vegfræðings en 16.000 kr. til vegagerðar hvort ár . Alþingi Fjárlagafrumvarpið er að miklu leyti sniðið eftir fjárlögunum fyrir yfirstandandi ár . Þó er sumsstaðar nokkuð breytt til . Af fénu til vegabóta er ætlast til , að árið 1890 gangi 3000 kr. til vegfræðings og 16000 kr. , sumpart " til þess að ljúka við byrjaða vegavinnu á aðalpóstveginum frá Reykjavík til Austurlands " , sumpart til að bæta þær torfærur á aðalpóstvegum , er mestan gera farartálma , en hitt árið ( 1891 ) er ætlast til , að 16000 kr. sé varið " til vegagerðar á aðalpóstleið yfir Húnavatnssýslu eftir tilvísan vegfræðings og til minni háttar vegabóta samkvæmt 5. gr. vegalaganna " . Af fjallvegum vill stjórnin láta fullgera veginn á Mosfellsheiði og ef afgangur verður af fénu , þá að halda áfram vegagjörð yfir Grímstunguheiði . Ísafold , 31. júlí 1889 , 16. árg. , 61. tbl. , 242 : Deilt er um vegastæði á aðalpóstleið í Húnavatnssýslu . Þegar þangað kemur er að vísu á nokkrum stöðum holt og börð , nokkru ofar en prestur ætlast til að vegurinn liggi ; þó er enn víða á allri leiðinni fram að Blöndu ekki neitt vegarefni að sjá ofanjarðar . Því skyldi þá landssjóður ekki vilja spara nokkur þúsund krónur með því að nota bæði það sem búið er að gjöra og sneiða hjá óþarflega dýrri vegagjörð ? Ég leyfi mér að spyrja prest : Hverjir Húnvetningar notuðu helst þennan veg fyrir verslunarleið á Skagaströnd ? " Ég sagði " að Svartá þætti oft ógreið yfirferðar , að undir eins og hún yxi að mun yrði hún al-ófær þar ytra ( út undir ármótum ) , og að ekkert þrautavað væri á henni utar en svo kallað Brúnarvað " . Prestur segir og " að Svartá verði of mikil til , að ríða hana " . Að ekki sé hægt að komast yfir ár tel ég faratálma og það tel ég , þó þær séu eigi ávallt ófærar . d. Móvað , Strengjavað og Tunguvað . Prestur telur það sönnun fyrir , hvað Svartá verði sjaldan ófær , að hann aðeins einu sinni , tepptist við hana í 10 ár , sem hann þjónaði Bergstaðaprestakalli ; en þetta álít ég enga sönnun , því ekki þurfti prestur yfir Svará að sækja á annexíuna að Bólstaðarhlíð og aukaverk munu oftast látin bíða eftir bestu hentugleikum ; það sanna er , að Svartá verður árlega ófær , og það oftar en einu sinni , bæði fyrir flóð að vorinu og ruðninga að vetrinum . Hvers vegna studdi prestur að því , að kláfur kæmist á Svartá ? Og hvers vegna álítur hann tilvinnandi að hafa ferju á henni ? Yfir höfuð verð ég að álíta að prestinum hefi mjög illa tekist að hrekja það , að farartálmar séu á fremri leiðinni ; enda er það eðlilegt , því þessu getur enginn neitað . P. Pétursson . Ísafold , 4. sept. 1889 , 16. árg. , 71. tbl. , 282 : Hér birtist ágæt lýsing á brúnni á Grafará , en Skagfirðingar hafa sýnt mikinn áhuga á að brúa helstu ár . Að brúm á hinum straumhörðu illu ám vorum er sönn framför , eins og öllu , er greiðir fyrir samgöngum . Ofan á brúartrén koma sperrur með 6 áln . Vel er búið um sperrutærnar á brúartrésendunum með nöglum og miltisspöngum , því eiginlega liggur burðarafl sperranna á viðspyrnuaflinu þar . Þegar smíðaðir voru brúarkjálkarnir , var höfð þriggja þumlunga bugða upp úr brúartrjánum , og er sú bugða söm og jöfn enn . Brú þessi mun hafa kostað , að öllum vinnulaunum meðtöldum , nálægt 900 kr. , en þar fyrir utan eru grjótstöplar , er hlaðnir voru undir sporðana . Tenging í allt blaðaefni ársins 1889 Ísafold , 23. feb. 1889 , 16. árg. , 16. tbl. , forsíða : Sr . Stefán M. Jónsson skrifar hér langa grein um væntanlega vegagerð í Húnavatnssýslu en ekki eru allir á sama máli um hvar vegurinn eigi að liggja . Hinir , sem ókunnugir eru , geta haldið , að lýsing hans sé sönn og rétt ; en af því hún er það ekki , er nauðsynlegt að hún sé leiðrétt . Pósturinn er þjónn þjóðarinnar , þjóðin eða þeir , sem nota eiga póstinn , vilja að hann sé sem fljótastur í ferðum , því við það sparast tími og fé , og farartálmar séu sem minnstir ; við það græða allir . Lítið á uppdrátt Íslands . En sá , sem fer frá Laxá fram Svínavatnshrepp með fram Svínavatni , fer mikið til beina leið til austurs ; að eins er lítill sveigur frá Tunguvaði út fyrir hálstaglið milli Svartár og Blöndu . Gaman verður þegar landssjóður er orðinn svo ríkur , að pósturinn getur farið fram í hvern dal ; það mundu flestir dalabúar kjósa . d. eða út að Glaumbæ . Enginn getur neitað , að vegurinn fram með Svínavatni er vondur að sumrinu , því þar hefir aldrei verið neitt gjört að vegi ; en þó fer þessa vegleysu bæði póstur og allur almenningur . Af hverju ? Enn fremur má líta á það , að vegur þessi á að standa í sambandi við póstveg Skagfirðinga og kemur saman við hann á Vatnsskarði . Hvort er nú eðlilegra og hentugra , að hann komi saman við hann úr sem beinastri átt vestan yfir Blöndu , eða eftir einlægum krókum ? Herra P. er sjálfsagt kunnugri gróðraefnunum í jarðveginum í Svínavatnshrepp en ég ; en hann verður að fyrirgefa , þótt ég ekki að óreyndu trúi honum betur en öðrum skynsömum mönnum , þegar ræða er um vegarefni . Mikill hluti af veginum hans er nú líka í Svínavatnshrepp , svo að í hvorn veginn sem tekinn er , verður að hafa jarðveg Svínavatnshrepps . Orð herra P. um vegarefnisleysi í Svínavatnshreppi eru því marklítil enn sem komið er ; en um þetta getur vegfræðingur best borið . , vil ég spyrja bæði hann og aðra , hvort óþarfur vegarkrókur sé eigi teljandi farartálmi ? Ég verð að segja nei . En þarna bætist nú við , að sannleikurinn í sögn P. um farartálmana fram frá er eigi öllum eins auðséður eins og P. Mér var vel kunnugt um dæmið , sem P. tilfærir , að í fyrra hafi orðið óferjandi ; flóði í anni var afar-mikið , ferjumaðurinn var nýr og óvanur , og veikur í hendi ; gamli ferjumaðurinn , sem sat hinu megin árinnar sagði , að ferjandi hefði verið . Vaðnefna er stundum til fyrir utan Geitisskarð , langt fyrir utan ferjuna , en bæði djúpt og ótryggt . Vöð eru þó vanalegi og algengasti vegurinn yfir ár ; en verði leiðin lögð hið ytra , er eigi umtalsmál að nokkur maður eða póstur spari sér tíma og fé með því að ríða Blöndu , jafnvel ekki um há-sumarið , þar eð vöð eru þar ekki til . Af Finnstungueyrum er verulegt þrautavað á Svartá víðar en á einum stað ; milli Gils og Fjósa er vað , sem oft er fært þegar annarsstaðar er ófært . Skammt þar frá er lygn hylur , sem leggur fljótt , og væri jafnvel tiltækilegur ferjustaður ; ferja á Svará væri tilvinnandi , ef nauðsynlegt þætti . Ég skil ekki P. , þegar hann er að tala um hættuleg svellalög fyrir framan ármót . En bið lesendurna að yfirvega báðar lýsingarnar , og að því búnu spyr ég þá : Hverja leiðina á fremur að kjósa fyrir aðalpóst - og þjóðleið yfir Húnavatnssýslu . Auðkúlu 3. febr . 1889 Stefán M. Jónsson . Ísafold , 2. mars 1889 , 16. árg. , 18. tbl. , bls. 70 : Vegagerð á Laxárdalsheiði hefur sætt gagnrýni og er henni hér svarað . Enn fremur segir höfundur bréfsins , að " kostnaður landssjóðs til vegagjörðar á Laxárdalsheiði yrði eigi samtals meiri , þó hætt væri við þennan veg og önnur beinni stefna tekin ¿ . " Komumst við þá að þeirri niðurstöðu allir , að ráðlegast væri að endurbæta veg þann , er liggur upp frá bænum Borðeyri , og sem lengi hefir verið notaður . Finnur Jónsson . Ísafold , 3. apríl 1889 , 16. árg. , 27. tbl. , bls. 106 : Stjórnvöld hafa sent áskoranir til þýskra og enskra brúarmeistara að gera tilboð í Ölfusárbrú . Ísafold , 13. apríl 1889 , 16. árg. , 30. tbl. , forsíða : Hér er athyglisverð grein um gufubátsferðir á Faxaflóa eða ferju til að bæta upp vegaleysið . Tíðast eru höfð til þess opin skip og bátar , en nokkuð farið samt að nota þiljubáta , auk milliferða kaupskipanna í sumar-kauptíðinni . Þá var og ritað nokkuð um málið í blaði þessu , og var gerður að því góður rómur . En það er þó eins og eitthvað sé að færast í annað horf í því efni . Annar íslenskur kaupmaður hér í Reykjavík , sem mikið hefir umleikis og sýnir talsverða nýbreytinga - og framfaraviðleitni , er Jón O. V. Jónsson . Ó. Johnson , sem er íslenskari í lund en allt sem íslenskt er , og jafnan er boðinn og búinn til að vera með , með lífi og sál , hvenær sem brotið er upp á einhverju , er til framfara horfir landi og lýð . Reynsluleysið með slík fyrirtæki hér á landi veldur því , að valt er að ætla sér að ábyrgjast , að þetta gefi mikinn arð af sér eða jafnvel svari kostnaði fyrst framan af , meðan almenningur er að venjast á að hagnýta sér nýbreytni þessa og leggja niður gamla lagið . d. þegar þar væri vöruskortur . Að byrja með hálfónýtt kák er verra en ógert . Fyrir úrtölu-átyllu kynni það að verða haft meðal annars , að vöruskip kaupmanna gjöri hvort sem er ekkert gagn meðan þau eru hér um sumartímann annað en að vera í milliflutningum , og því sé engin ástæða fyrir kaupmenn að vera að leggja í sérstakan kostnað til gufubátsferða í þeirra stað . Þau sem verða að liggja hér inn á höfnum dögum saman stundum , af því þau komast ekki út fyrir logni , þótt hlaðfiski sé fyrir utan . Þá var frægðarleiðin sú helst , að vinna hreystiverk í hernaði . Þeirri hugsun eiga þeir að ljá rúm með sjálfum sér , sem nokkurs eru megnugir , ekki síður hér en annarsstaðar , og láta hana bera ávöxt . Ísafold , 8. maí 1889 , 16. árg. , 37. tbl. , forsíða : Mikið er nú rætt um gufubátsferðir um Faxaflóa enda samgönguleysið mjög bagalegt . Jafnframt hefir hann og þeir félagar , Þórður læknir Thoroddsen í Keflavík , skrifast á í vegur um málið við ýmsa málsmetandi menn í öðrum héruðum , þar sem einhver áhugi í líka átt hefir gjört vart við sig , svo sem einkum við Ísafjarðardjúp . 1 . Kostir þessa ferðasvæðis eru þessir : 1 . Reykjavík , Ísafjörður og 7 sýslur landsins hafa bein afnot af skipinu ; en á svæði þessu öllu eru samtals um 27.000 íbúar , eða 3/8 hlutar allra Íslendinga . Áætlað verkefni . 3 . d. vermanna , kaupafólks , skólapilta og þingmanna að vestan , auk annarra ferðamanna , innlendra og útlendra . Kostnaður Samkvæmt skýrslum , sem hr. ingenieur N. Hovdenak hefur af mestu alúð og velvild og með mikilli fyrirhöfn og nákvæmni útvegað hjá áreiðanlegustu mönnum í Noregi sunnaverðum , er þess konar mál hafa með höndum , verður kostnaðurinn í allra mesta lagi þessi . A. Áætlað af Hovdenak . Mannahald , viðhald skips og áhalda , kol og ljós o.s. frv. 60 kr. á dag ; 300 ferðadagur á ári gjöra ¿ ¿ ¿ ¿ ¿ ¿ ¿ . 300 kr. 6 . Aðeins má nefna svo sem dæmi til skýringar , að væri skip á þessari stærð látið vera í förum milli Íslands og Skotlands allt árið nema 2 miðsvetrarmánuðina , og því ætlaðir 15 dagar til hverrar ferðar fram og aftur , þ.e. 20 ferðir á ári , þá fengist upp úr því um 29.000 kr. í flutningsgjald , ef það flytti út fisk , og inn aftur salt og kol og kornvörur , að þriðjungi hverja vörutegund , sem sé með því að reikna flutningsgjaldið eins og með póstskipinu 16 kr. pr. ton af fiski , 13 ½ kr. af kolum og salti , og 18 kr. af korni . 3 . Á fundinum kom fram sú skoðun , að efasamt væri , hvort einn gufubátur mundi endast til að fara um allt þetta svæði , sem hér er ráð fyrir gjört , ef hann ætti að horna alla firði , eftir þörfum manna , einkanlega t . Var meðal annars sýnt fram á , að jafn mikilsverð umbót á samgöngum hlyti að koma ekki einungis almenningi í góðar þarfir , heldur einnig kaupmönnum hvað helst - til vöruflutninga milli höfuðkaupstaðanna , Reykjavíkur og Ísafjarðar annars vegar , en smáverslunarstaðanna hins vegar ; með tímanum mundi hinir stærri kaupmenn og efnamestu fara að reka stórkaupmannaverslun eingöngu eða mestmegnis , í höfuðkaupstöðunum , og byrgja upp smáborgara bæði þar og einkanlega í hinum smærri verslunarstöðum eða til sveita . Þá mundi fara að komast miklu eðlilegra og hagfeldara lag á verslunina en nú gerist . Hlutabréfin var ráðgjört að láta hljóða upp á 100 kr. , og að féð yrði greitt smátt og smátt , í fernu lagi , 25 kr. í einu af hverju hlutabréfi 11. sept og 11. des. 1889 , og 11. mars og 11. júní 1890 . Í bráðabirgðastjórnina voru kosnir á fundinum : Árni Thorsteinsson landfógeti , síra Jens Pálsson og Sigfús Eymundsson agent , en þeir skyldu aftur bæta við sig 2 mönnum , til þess að 5 yrðu í stjórninni alls , og kusu þeir daginn eftir til viðbótar þá Steingrím Johnsen kaupmann og Björn Jónsson ritstjóra . Fundur til að semja lög fyrir félagið m. m. , hefur nú verið ákveðinn 29. júní þ. á . , og kaupmönnum og öðrum helstu mönnum , bæði embættismönnum og bændum , á hinu fyrirhugaða ferðasvæði gufubátsins send áskorun frá bráðabirgðastjórninni um að safna áskriftum fyrir hlutabréfum til fyrirtækisins . Ísafold , 8. maí 1889 , 16. árg. , 37. tbl. , 147 : Verið er að ljúka samningum við Tryggva Gunnarsson og þýskt fyrirtæki um smíði brúar á Ölfusá . Ölfusárbrúin Með póstskipinu fréttist frá Khöfn , að langt hefði verið komið samningum við þýskt stórsmíðafélag og hr. Tryggva Gunnarsson í sameiningu um brúargjörð á Ölfusá , og von á staðfesting laganna um brúna frá síðasta þingi að þeim samningum fullgjörðum . Þjóðólfur , 31. maí 1889 , 61. árg. , 24. tbl. , bls. 94 : Alþingi hefur staðfest lög um brúargerð á Ölfusá . Ölvesárbrúin 3. þ. m. voru loks staðfest lögin um brúargerð á Ölvesá frá síðasta þingi . Brúarefnið á að koma í haust ; á að aka því í vetur að brúarstæðinu , en brúargjörðin á eigi fram að fara fyr en næsta sumar . Þjóðólfur , 7. júní 1889 , 61. árg. , 25. tbl. , forsíða : Björn Bjarnason jarðyrkjumaður skrifar hér langa og athyglisverða grein um vegamál . Samgöngumál I. Eftir Björn Bjarnarson jarðyrkjumann Vegir eru fyrir land sama sem æðar fyrir líkama . Vegir eru akbrautir á landi og fast ákveðnar gufuskipaferðir með ströndum fram . Frá helstu skipstöðvunum á svo að leggja landvegina um héruðin , þar sem mest not geta orðið að þeim fyrir byggðina þar í nánd . Sé Eyrarbakkahöfn ómöguleg fyrir gufuskip , er land-veganauðsynin einna mest fyrir suðurjaðars sýslurnar til Rvíkur . Hið allra fyrsta , helst þegar í sumar , ætti að stofna embætti fyrir veggjörðastjóra ( samgöngumálaráðgjafa ) - stofna nýtt embætti með 3 - 4000. kr. launum - ; það dugir ekki , að láta sig hrylla vil því , ef nokkuð á að verða úr " framförum Íslands " , sem flestir munu þó óska . Nú þegar eru margir menn hérlendis orðnir vanir vegavinnu , og þarf því eiginlega ekki að fá annars staðar að vegavinnumenn framvegis ; en veggjörðarfróðan mann þarf til að mæla út og áætla vegina þar sem þar eru fyrirhugaðir , sömuleiðis brýr , og sjá um bygging þeirra m. fl. og það ætti að vera á ( ólæsilegt ) starf samgöngumálaráðgjafans , hins nýja embættismanns , sem ég hefi talað um , eins og að gefa tillögum um , hvað gjöra skyldi fyrir samgöngurnar árlega , bæði á sjó og landi . Eftir því sem auðveldara er að koma vörunum til markaðar , verður öll verslun hagfelldari , og eftir því sem verslunin eykst og lagast , verður viðleitnin að afla vörunnar meiri . En þegar menn eru farnir að venjast almennt vagnanotkun og sjá hagræðið við það , verðu það öflugasta hvöt til að bæta vegina alstaðar , svo að vögnum megi um þá koma , og til að slétta tún og engjar , svo að einnig verði komið við akstri heima fyrir ; og mundu vegabæturnar þannig verða veruleg lyftistöng landbúnaðarins í öllum greinum . Þetta er engin loftkastala-hugmynd , það yrði alveg eðlileg afleiðing , eins og hefur átt sér stað og á enn í dag hjá öðrum þjóðum . III . Þeir menn , sem ekki sjá þörfina á að fá hæfan mann til að standa fyrir framkvæmdum á því , sem gjört verður til að bæta samgöngurnar , hafa allt of þröngan sjóndeildarhring . d. við brúabyggingu , hversu miklu vatnsmagni má búast við mestu undir hana og eftir því , hve mikla vídd hún þarf að hafa svo og efnisburðinn eftir því . - Með þessu er alls eigi álasað þeim mönnum , sem orðið hafa að skipta sér af og stjórna slíku að undanförnu , án þess að hafa minnstu þekkingu á því , og í hjáverkum við önnur embættisstörf . Þeir menn mundu fremst óska að losast við allan " vansa og vanda " af því , sem fyrst verða mætti . Vegavinna er , eins og nú horfir við og fyrst um sinn , hér um bil hin eina atvinna , sem landstjórnin getur átt þátt í að veita landsmönnum ; það er enn einn kostur . Við vegalagningu er samningsvinna hin eina skynsamlega ; en til þess að það lag geti komist á , þarf að gjöra nákvæmar áætlanir um kostnaðinn fyrir fram og síðan þarf gott eftirlit starffróðs manns , til tryggingar því , að verkið sé vel af hendi leyst . Þjóðólfur , 9. júlí 1889 , 61. árg. , 31. tbl. , bls. 123 : Samkvæmt fjárlagafrumvarpinu 1890 - 91 mun 3.000 kr. verða varið til vegfræðings en 16.000 kr. til vegagerðar hvort ár . Alþingi Fjárlagafrumvarpið er að miklu leyti sniðið eftir fjárlögunum fyrir yfirstandandi ár . Þó er sumsstaðar nokkuð breytt til . Af fénu til vegabóta er ætlast til , að árið 1890 gangi 3000 kr. til vegfræðings og 16000 kr. , sumpart " til þess að ljúka við byrjaða vegavinnu á aðalpóstveginum frá Reykjavík til Austurlands " , sumpart til að bæta þær torfærur á aðalpóstvegum , er mestan gera farartálma , en hitt árið ( 1891 ) er ætlast til , að 16000 kr. sé varið " til vegagerðar á aðalpóstleið yfir Húnavatnssýslu eftir tilvísan vegfræðings og til minni háttar vegabóta samkvæmt 5. gr. vegalaganna " . Af fjallvegum vill stjórnin láta fullgera veginn á Mosfellsheiði og ef afgangur verður af fénu , þá að halda áfram vegagjörð yfir Grímstunguheiði . Ísafold , 31. júlí 1889 , 16. árg. , 61. tbl. , 242 : Deilt er um vegastæði á aðalpóstleið í Húnavatnssýslu . Þegar þangað kemur er að vísu á nokkrum stöðum holt og börð , nokkru ofar en prestur ætlast til að vegurinn liggi ; þó er enn víða á allri leiðinni fram að Blöndu ekki neitt vegarefni að sjá ofanjarðar . Því skyldi þá landssjóður ekki vilja spara nokkur þúsund krónur með því að nota bæði það sem búið er að gjöra og sneiða hjá óþarflega dýrri vegagjörð ? Ég leyfi mér að spyrja prest : Hverjir Húnvetningar notuðu helst þennan veg fyrir verslunarleið á Skagaströnd ? " Ég sagði " að Svartá þætti oft ógreið yfirferðar , að undir eins og hún yxi að mun yrði hún al-ófær þar ytra ( út undir ármótum ) , og að ekkert þrautavað væri á henni utar en svo kallað Brúnarvað " . Prestur segir og " að Svartá verði of mikil til , að ríða hana " . Að ekki sé hægt að komast yfir ár tel ég faratálma og það tel ég , þó þær séu eigi ávallt ófærar . d. Móvað , Strengjavað og Tunguvað . Prestur telur það sönnun fyrir , hvað Svartá verði sjaldan ófær , að hann aðeins einu sinni , tepptist við hana í 10 ár , sem hann þjónaði Bergstaðaprestakalli ; en þetta álít ég enga sönnun , því ekki þurfti prestur yfir Svará að sækja á annexíuna að Bólstaðarhlíð og aukaverk munu oftast látin bíða eftir bestu hentugleikum ; það sanna er , að Svartá verður árlega ófær , og það oftar en einu sinni , bæði fyrir flóð að vorinu og ruðninga að vetrinum . Hvers vegna studdi prestur að því , að kláfur kæmist á Svartá ? Og hvers vegna álítur hann tilvinnandi að hafa ferju á henni ? Yfir höfuð verð ég að álíta að prestinum hefi mjög illa tekist að hrekja það , að farartálmar séu á fremri leiðinni ; enda er það eðlilegt , því þessu getur enginn neitað . P. Pétursson . Ísafold , 4. sept. 1889 , 16. árg. , 71. tbl. , 282 : Hér birtist ágæt lýsing á brúnni á Grafará , en Skagfirðingar hafa sýnt mikinn áhuga á að brúa helstu ár . Að brúm á hinum straumhörðu illu ám vorum er sönn framför , eins og öllu , er greiðir fyrir samgöngum . Ofan á brúartrén koma sperrur með 6 áln . Vel er búið um sperrutærnar á brúartrésendunum með nöglum og miltisspöngum , því eiginlega liggur burðarafl sperranna á viðspyrnuaflinu þar . Þegar smíðaðir voru brúarkjálkarnir , var höfð þriggja þumlunga bugða upp úr brúartrjánum , og er sú bugða söm og jöfn enn . Brú þessi mun hafa kostað , að öllum vinnulaunum meðtöldum , nálægt 900 kr. , en þar fyrir utan eru grjótstöplar , er hlaðnir voru undir sporðana .