Breytt matvælaumhverfi á Íslandi og afleiðingar óveðurs Guðrún S. Tryggvadóttir formaður Bændasamtaka Íslands - gst@bondi.is Ágætu lesendur . Gleðilegt nýtt ár og takk fyrir samfylgdina á því sem nú er liðið . Talsverð umræða var á síðastliðnu ári um yfirvofandi innflutning á fersku ófrosnu kjöti og eggjum frá löndum innan Evrópska efnahagssvæðisins . Hæstiréttur og EFTA-dómstóllinn höfðu áður komist að þeirri niðurstöðu að íslensk stjórnvöld hefðu brotið gegn EES-samningnum með innflutningstakmörkunum . Ýmsir sérfræðingar fjölluðu ítarlega um málið og lýstu áhyggjum sínum , rétt eins og bændur sem bentu á þau neikvæðu áhrif sem innflutningur á hráu ófrosnu kjöti og eggjum gæti haft fyrir heilsu dýra og manna . Um áramótin varð innflutningurinn leyfilegur og við verðum að horfast í augu við breytt umhverfi matvæla á Íslandi . Aðgerðaráætlun , sem ætlað er að tryggja matvælaöryggi , vernda búfjárstofna og efla samkeppni innlendrar framleiðslu , er að hluta komin til framkvæmda en vinna í öðru er mislangt á veg komin . Meðal aðgerða er átak um betri upplýsingar til neytenda um uppruna matvæla og íslenskar upprunamerkingar . Starfshópur landbúnaðarráðherra mun á næstu mánuðum skila tillögum þar að lútandi . Baráttan gegn sýklalyfjaónæmi er liður í aðgerðaáætlun ráðherra og þar eru tveir vinnuhópar að störfum . Í nýlegri frétt á vef atvinnuvegaráðuneytisins segir að stefnt sé að því að Ísland verði í fararbroddi í aðgerðum til að draga úr útbreiðslu sýklalyfjaónæmis . Þar er sagt frá því að stofnun Sýklalyfjaónæmissjóðs sé langt á veg komin en honum er m.a. ætlað að tryggja fjármögnun vegna skimunar og vöktunar á sýklalyfjaþoli í dýrum , matvælum , fóðri , áburði og sáðvöru . Auk þess á sjóðurinn að fjármagna vísinda - og grunnrannsóknir á sviði sýklalyfjaónæmis . Göngum á eftir upplýsingum um uppruna matvæla Það er mjög mikilvægt að landsmenn séu vel upplýstir um þær breytingar sem nú verða við innflutning á hráu ófrosnu kjöti og eggjum . Við erum öll neytendur hvort sem við erum verslunarstjórar , alþingismenn , bændur eða sérfræðingar . Neytendur eiga ekki að hika við að spyrja um uppruna matvöru , lesa sér til um innihaldsefni og leita annarra upplýsinga sem er að finna á merkingum . Við eigum öll rétt á að vita hvað það er sem við látum ofan í okkur . Íslenskir bændur vilja að upplýsingar og merkingar á matvælum séu greinargóðar og aðgengilegar . Það þýðir að letur sé í læsilegri stærð og enginn eigi að þurfa að taka kaupákvörðun án þess að geta fengið réttar upplýsingar . Við viljum enn fremur hvetja neytendur til að ganga eftir upplýsingum þar sem þær skortir , hvort sem um er að ræða innlenda eða erlenda vöru . Eftirmál óveðurs Sérstakur átakshópur var settur á fót á vegum fimm ráðuneyta í kjölfar óveðursins á Norðurlandi 10. – 11. desember sl. og er það vel . Aftakaveðrið olli bæði fjarskipta - og rafmagnsleysi og varði það sums staðar í marga daga samfleytt . Hópnum er ætlað að skoða þessi mál ásamt dreifikerfi RÚV og fleira . Við þurfum á því að halda að geta verið í sambandi við umhverfið í kringum okkur , vitað hvað er að gerast og hvers ber að vænta . Það er erfitt að setja sig í þau spor , sitjandi við tölvuna með kaffibollann og símann sítengdan að hafa ekkert samband við umheiminn og vita ekki einu sinni af næsta nágranna . Taka þarf tillit til breytts tíðarfars og veðurfars og meta þá grunninnviði í flutningi og dreifikerfi raforku og fjarskipta sem við treystum á að séu til staðar . Öll erum við mjög háð rafmagni og fjarskiptum . Við þurfum að læra af þessu veðri og gera áætlanir um allt land til að vera sem best í stakk búin til að takast á við viðlíka aðstæður , ofsaveður eða aðrar náttúruhamfarir . Bændur urðu fyrir umtalsverðu tjóni Afleiðingar óveðursins eru ekki allar komnar í ljós . Tjón á girðingum skýrist þegar snjóa leysir en viðbúið er að það sé verulegt um mestallt norðanvert landið . Afurðatap hjá kúabændum vegna rafmagnsleysis varð víða en afleiðingar þess þarf að meta til lengri tíma . Talsvert gripatjón varð í óveðrinu , einkum á hrossum í Húnavatnssýslum . Bændasamtök Íslands hafa óskað eftir því að átakshópurinn fjalli einnig um leiðir til að mæta því tjóni sem bændur urðu fyrir í óveðrinu . Tryggingar á almennum markaði ná ekki yfir ofangreind tjón en við sambærilegar aðstæður hafa stjórnvöld jafnan brugðist sérstaklega við . Ástæða er til að hvetja bændur til að halda vel utan um allar upplýsingar um tjón af völdum óveðursins . Búnaðarsambönd á Norðurlandi stefna á upplýsinga - og fræðslufundi fyrir bændur vegna óveðursins í samstarfi við sveitarfélögin . Á þeim fundum munu fulltrúar frá Almannavörnum m.a. ræða við bændur sem geta þá komið hugmyndum um úrbætur á framfæri . Fundirnir verða nánar auglýstir í staðarmiðlum þegar dagsetningar og dagskrá liggur fyrir .