Árið 2010 , sem SÞ tileinkuðu líffræðilegum fjölbreytileika , var varla hafið þegar stórt alþjóðlegt rannsóknarteymi afhjúpaði að Yasuní er að líkindum tegundaríkasti staður jarðar . Þess vegna hafa vísindamenn við Center for Tropical Forrest Science unnið að stærsta verkefni innan vistkerfa hitabeltisins frá árinu 1980 . Þeir hafa kortlagt 4,5 milljónir trjáa með 8.500 ólíkum tegundum í 40 skógum um heim allan . Á hverjum stað mæla þeir 50 hektara sem svarar til 1 km x 500 m . Nokkrar rannsóknir hafa leitt í ljós samhengi milli fjölda tegunda og magn úrkomu og hitastigs svæðisins . Í Yasuní stafar hún að líkindum af blöndu einstakra vaxtaraðstæðna og staðsetningu garðsins nærri Andesfjöllum , því að fjöll hitabeltisins geyma furðumikið ríkidæmi tegunda . Sú staðreynd passar vel við eina af meginkenningum líffræðinga um að mikill breytileiki í landslagi leyfi mörgum ólíkum plöntum að vaxa saman . Í Yasuní benda einnig nákvæmar greiningar á 1.104 trjátegundum til að fjölmörg tré hafi lagað sig að afar sérhæfðum búsvæðum í skóginum . Þess vegna skrapp regnskógurinn saman og margar tegundir dóu út . Á Borneó hefur loftslag hins vegar haldist nokkuð stöðugt um milljónir ára . Þannig hefur regnskógurinn átt ríka möguleika á að viðhalda , endurnýja og þróa nýjar tegundir . Enn ein kenning líffræðinga varðar hraðari þróun tegunda hitabeltisins og að skógarnir þar séu því bæði safn og vagga fyrir þróun nýrra tegunda . Regnskógar breyttust umtalsvert á 3 árum Hvergi þekkja líffræðingar tré jafn vel eins og á eyjunni Barro Colorado í Panamaskurði , en þar hófst rannsóknarverkefnið árið 1980 . Þessi mikla gróska hjá stórum trjám bendir til að Barro Colorado-eyja sé alsett ljósagötum í krónuþekjunni eftir að risarnir velta um koll . Eyjan býður því upp á fjölbreyttar aðstæður fyrir líf . Líffræðingar hafa uppgötvað að þess nær sem kímplanta vex við móðurplöntuna , því minni líkur eru á að hún lifi af . Leit líffræðinga á útskýringum að baki þessum mikla tegundafjölda stafar ekki einungis af löngun til að skilja líf jarðar betur . Starf þeirra getur ráðið úrslitum í viðleitninni við að hefta útrýmingu tegunda þar sem regnskógarnir eru bæði safn og vagga nýrra tegunda – og kannski eins konar tegundadæla sem fóðrar tempraðri svæði með nýjum dýrategundum . Þegar við ryðjum regnskógana glötum við því ekki aðeins hitabeltistegundum , heldur einnig möguleikanum á að tempraðri svæði öðlist nýja dýra - og plöntuhópa . Þrátt fyrir alla iðjusemina hafa líffræðingar ekki getað borið kennsl á fjölbreytileikavél nr. 1 í regnskóginum . En með 50 - hektara verkefninu halda þeir ótrauðir áfram í leit að svarinu við ráðgátunni .