10 MORGUNBLAÐIÐ , SUNNUDAGUR 27. FEBRÚAR 1972 Herdís Hermóðsdóttir : Hin réttlausa stétt Grein , sem birtist í 4. hefti „ Sveitarstjórnarmála " 1971 , hef - ur orðið til þess , að ég tek mér nú penna í hönd og geri alvöru úr því að skrifa um það mál , sem hún f jallar um . Þessi um - rœdda grein , er úr setningar - rœðu Páls Líndals , for - manns Sambands ísl. sveitarfé - laga , og fjallar um fasteigna - skatta frá sjónarmiði sveitarfé - laganna . Nú vil ég f jalla um það sama efni frá sjónarmiði þoland ans , sem er einn úr fjölmenn - ustu og um leið réttlausustu stétt landsins . Þar á ég við húsmæð - urnar . Þær hafa verið til þessa hinn þögli meirihluti og lítið sagt sér til varnar , en eru þó , góðu heilli , að vakna til með - vitundar um það vald , sem þær geta haft og þeim ber , ef rétt er á málunum haldið af þeirra hendi . Að vísu talar Páll Lindal um í sömu grein , að lita á skatta málin frá gjaldandans hlið . Ekki gerir hann það þó , að öðru leyti en því að vera mjðg ánægður með „ að skattpyndingin er ekki eins voðaleg og margir vilja vera láta . " Svo mörg eru þau orð . SKATTHEIMTAN Aftur á móti tel ég , að þessu sé öfugt farið . Skattpyndingin er áreiðanlega miklu verri , í allt og mðrgum tilvikura en margir haf a haldið til þessa . Þvi til sönnunar , vil ég hér með birta tölur , sem sýna glöggt hversu skattheimtan gengur ná - lægt sumum , svo ekki séu höfð um það stærri orð . Hér er um að ræða hjón , með 3 börn . Öll innan við fermingu . Hjá þeim eru einnig tvö börn , komin yfir 16 ára aldurinn og eru því orðnir skattgreiðendur , svo við sleppum þeim . Tekjur mannsins , árið 1970 voru með öllu , þar á meðal f jöl - skyldubætur að upphæð 17.061 . 00 kr. , í allt 296.194 . 00 kr . Það sama ár 1970 varð hann að greiða i gjöld til þess opin - bera , sem hér segir : Til sveitarsjóðs ýmis gjöld 34.258 . 00 Tekjuskattur 4.081 . 00 Sjúkrasamlag • 6.000 . 00 Alm. Tryggingargjald 5.500 . 00 Brunabótagjald 8.269 . 00 Samtals 58.108 . 00 Þetta þýðir það , að 238.094 . 00 kr. þurfa að skiptast milli fimm einstaklinga . Verða þá , eins og allir geta séð , aðeins 3.968 . 00 kr. sem hverjum fjölskyldumeð - limi er ætlað til framfærslu mán - aðarlega . Og þetta gerist á sama tíma og forsvarsmenn ríkis - og bæja , að ég nú ekki tali um forystumenn flokkanna , þykjast allt ætla fyr ir alla að gera . En húsmæðra landsins er þar hvergi getið . HLUTUR HÚSMÆÐANNA Eftir þeim man enginn , en þær þykja þó ómissandi , svona ámóta og sjálfvirk þvotta - og uppþvottavél . Enda vinna þær verk sín svona rétt eins og þær , með smávegis suði og án þess að krefjast nokkurs hingað tíl . Þ 6 eru þær sagðar hornsteinn heimilanna i viðeigandi ræðum , við viðeigandi tækifæri og heim - ilin hornsteinn þjóðfélagsins . Ég hika ekki við að fullyrða , að hér er þyngsti bagginn lagð - ur á herðar húsmæðranna . Eða dettur nokkrum heilvita manni í hug , að þetta sé lifvænlegt mán - aðarframlag til lífsviðurvær - is nokkru barni , hvað þá full - orðnu fólki . Til samanburðar er sjálfsagt hægt að taka umhyggju þessara fyrrgreindu aðila fyrir gamla fólkinu . 1 sjálfu sér er ekkert nema gott um það að segja , en óneitanlega skýtur það nokkuð skökku við , að fullyrða , að aldr - aða fólkið geti alls ekki lifað mannsæmandi lífi af ellilífeyri þeim , sem þvi er úthlutaður , sem er þó nærfellt helmingi hærri , en það sem hjónunum , er ég sagði frá , er eftir skilið til fram - færslu sér og börnum sínum , þeg ar það opinbera hefur tekið , að sínum dómi sinn part , af tekj - um þeirra . Því öldruðum hjónum er greiddur ellistyrkur að upphæð 13.080,00 kr. á mánuði . Það er 6.540 . 00 kr. á einstakling sé ekki um aðrar tekjur að ræða . Nú spyr ég : Er þetta rökrétt hugsun , sem á bak við þetta ligg ur ? Og hvar er réttlætið ? Nú veit ég , að þessi umræddu hjón reyndu að fá lækkun á þessum gjöldum . Því var ekki neitað að dæmið væri rétt reiknað og lítið eftir skilið , en synjað um lækk - un á þeim forsendum , að það væru svo margir í sama báti , a * 5 þessu leyti . Þetta finnst mér tala sínu máli . Þetta er gersamlega óvið - unandi ástand . Ég tel , að með þvílíkum skattpyndingum , sé verið að dæma þessi börn til van næringar í uppvextinum . Og hat rammlegast að það skuli vera gert af stjórnvöldum ríkis og bæja , sem þykjast þó í orði , bera þá dæmalausu umhyggju fyrir ÖTlum sem minna mega sín . Ætli það sé nokkur , sem efast um , að þarna sé það húsmóðir - in sem þyngsta baggann ber ? Það kemur í hennar hlut að velta og snúa þessum peningum svo þeir hrökkvi fyrir brýnustu nauð - þurftum . Ofan á allt þetta er svo tilætlunin að hækka eignaskatt - inn ! Það er þvi engin furða þótt húsmæður sælist til að fá sér vinnu utan heimilisins . Þær fá helming þeirra tekna dreginn frá til skatts , og eru sannarlega ekki ofhaldnar af því , þó þær fái einhverja umbun verka sinna , er þær hafa lagt á sig tvö falda vinnu oft á tíðum . En húsmóðirin sem heima vinnur , og á mörg ung bðrn , sem hún hefur ekki getað fengið sig til að fleygja inn í þær fjölda - uppeldisstöðvar , sem barnaheim ilin eru , þó til væru og talið sig hafa við þau mestar skyldur að rækja , fellir sig ekki við þessa „ Jáá-á-aá-aá-á og nei-eei-eei - eei - " múgmenningu er þar rík - ir og vinnur samt lengstan vinnudag allra stétta þjóðfélags ins . Hún er réttlaus . Um hana og hennar mál þarf enginn að hugsa . Enda hefir hún jafnan gert lítið að því • að skara eld - inn að sinni eigin köku , heldur gert sér meira far um , að eldur - inn logaði það glatt , að kakan yrði vel bökuð handa öðrum að sér á . Því ekki dreg ég í efa , að þéir sem nú berjast skeleggast fyrir styttingu vinnutíma muni mæta upp og ætlast til að kvöldverð - ur og kvöldkaffi sé til reiðu er heim kemur . Dásamlegt samræmi í hlutunum ! Svo er annað sem vel má minna á . Giftar konur , sem eiga börn með manni sínum og heimta ekki vöggustofur og barnaheim - ili fyrir þau , þeim eru engar tekjur ætlaðar . En konan , sem á börn með hinum og þessum , kemst strax á laun hjá rikinu og henni skal séð fyrir fullkom - inni barnagæzlu á kostnað hins opinbera . Að visu eru mæðra - launin ekki há og ekkjum og frá skildum konum með börn á fram færi veitir sjálfsagt ekki af , og hinum náttúrlega ekki heldur . En óneitanlega má þessi styrkur einnig skoðast sem verðlaun eins og fram kemur í vísu þeirri er kastað var fram þegar mæðra launin voru ákveðin á Alþingi . Set ég hana hér með til gamans , því hún lýsir að nokkru við - horfi allmargra til málsins . Ég held að ég muni hana rétt . Aðstoð ! kvenna Alþing metur svo aðrir gera það ei betur enda kulvis karlatetur er kiíka þingsins básum á . Til ásta launalistinn hvetur . Laun þeim konum sínum setur , er sveinum flestum sofa hjá . FLÓTTI AF HEIMILUNUM En sleppum nú öllu þessu . Það er annað og stórum alvar legra sem þessi rangsleitni gagn vart húsmæðrunum hefur í för með sér . Það er flótti þeirra út af heim ilunum . Ég hygg , að það þurfi engum getum að því að leiða , að hin stríða afbrotaalda ungmenna landsins , þó sérstaklega á þétt - býlissvæðunum , sé bein afleið - ing fjarveru móðurinnar frá heimilinu . Það er mikið talað um að bæta þurfi kjör sjómanna og veita þeim aukin skattfríðindi , svo þeir fáist til að draga fisk - inn á land . Það á að byggja yf - ir lækna landsins , lúxusíbúðir , sérstaklega í hinum fátækari og afskekktari byggðarlögum , svo þeir fáist til að veita hinum þjáðu er þar búa , hjálp og líkn . Sömuleiðis þarf að bjóða hinum skriftlærðu þvilíka þjónustu . Og fleira mætti nefna í sama dúr . Það er meðal annars þess vegna , sem ganga þarf svona nærri f jölmörgum einstaklingum og raun ber vitni . Því annað en í vasa skattgreið andans er ekki farið eftir fénu . Það vita allir . Húsmóðirin á skil yrðislausan rétt á að henni sé reiknað kaup , eins og öðrum þegnum þjóðfélagsins , þótt hún sé í þeirri aðstöðu að geta ekki beitt verkfallsrétti . Að minnsta Jl ! íoUb ? L í « r settt tt * o 9 * Íorttl Jl ! HiJÓNLOFTSSONHF f ^ faa Hringbraut 121 * ^ 10 600 kosti ekkl meðan börnin eru ung . Og lítilmannlegt af stjórnvöld unum að ganga á það lagið og gera hana að nokkurs konar ambátt , sem óþarft er að gjalda kaup . Efalítið er , að húsmóðirin og móðirin gegnir ábyrgðarmestri stöðu í þjóðfélaginu , ef hún á annað borð er nokkur móðir . Það er oft vitnað í Matthias Jochumsson . Það geri ég nú , af þvi að hann hefur lýst hlutverki móðurinnar eins og það á bezt að vera í kvæðinu til móð - ur sinnar : Því hvað er ástar og hróðrardís , og hvað er engill úr paradís hjá góðri og göfugri móður ? Ég hefi þekkt marga háa sál , ég hefi lært bækur og tungumál og setið við lista lindir . En enginn kenndi mér eins ogþú hið eilifa og stóra , kraft og trú né gaf mér svo guðlegar myndir . Þetta vildi ég minna þær kon - ur á , sem telja það sáluhjálpar - atriði fyrir börn sín , að koma þeim sem fyrst inn á barnaheim - ilin svo þær þurfi sem minnst fyrir þeim að hafa , og telja svo , að við það verði þau betri þjóð - félagsþegnar ! Ja , það þarf ekki að væna þær um ofmat á sjálfum sér ! Vafalítið er , að þær munu vera betur menntaðar , í viðurkennd - um kennisetningum , en sú kona sem Matthias yrkir um . En til hvers kemur þeim menntunin , ef þær hafa engu að miðla afkvæm um sínum ? Og hvað eigum við að hugsa , sem lærðum við móður - og föður kné að lesa á Bibliunni og Is - lendingasögum , þegar mennta - menn þjóðarinnar sitja með sveittan skallann , við að þýða Islendingasögurnar á nútímamál , svo hin skólagengnu ungmenni nútímans geti skilið þær . Það er ekki nóg að sitja í skóla svo og svo lengi , en glata sinni tungu fyrir tölur og mengi . Við hljótum að ætlast til meira af hinum hámenntuðu kennur - um okkar tima en að svo fari , og ekki síður hinum menntuðu mæðrum . Þvi tel ég , að húsmóðirin , sem vinnur heima eigi skilyrðislaust að fá reiknað sér til tekna helm - ing af kaupi húsföður , fái hún svo helming þess kaups frádreg - inn skatti til jafns við hina úti - vinnandi húsmóður . Til þess að ekki verði hægt að segja , að skortur verði á vinnuafli af þeim sökum á vinnumarkaðinum , mætti binda það við konur með ungbðrn og konur með 3 börn undir ferm - ingaraldri . Kaupgreiðslu mætti líka miða við verkamannakaup . Ég hef hreyft þessu máli hér og fengið góðar undirtektir hinna yngri manna . Þ 6 má kannski segja , að mér séu báðar hendur við axlir fastar , þar sem ég sit hér í sveitarstjórn og skil mætavel fjárhagsörðugleika sveitarfélagsins , eins að þetta mundi rýra tekjurnar að ein - hverju leyti . En ég álít ekki stætt á því í nútímaþjóðfélagi , að sveitar - félögin byggi afkomumöguleika sína á svo gott sem , þrælahaldi einstakra stétta , I þessu tilfelli , húsmæðranna , sem heimilis - ástæðna vegna hafa nóg verk - efni heima og geta því ekki geng ið i vinnu utan heimilisins . Að þær haldi áfram að vinna kauplausar og réttlausar , er tómt mál að tala um . Þar sem svo mikið er nú talað um endurskoðun skattalaganna og eftirlit með framtölum , vona ég að þar eigi báðir jafnan hlut , rikið og skattþeginn og beggja réttur virtur í komandi fram - tíð . Herdis Hermóðsdóttir , Eskifirði .