Víst þú segir það , hlýtur það að vera rétt ! Um tilbrigði í orsakarsetningum Fjallað verður um eðli og einkenni orsakarsetninga í íslensku með nokkrum samanburði við færeysku . Viðfangsefnið tengist kenningum um undirskipun og gerð aukasetninga í tungumálum almennt . Sérstaklega verður litið á mismunandi orsakartengingar og breytileika og þróun í því sambandi , upplýsingaformgerð , stöðu orsakarsetninga innan móðursetningar og möguleika á kjarnafærslu innan orsakarsetninga . Í dæmum í ( 1b ) , ( 2b ) og ( 3b ) má sjá tilraunir til að kjarnafæra mismunandi orð og liði í orsakarsetningum með mismunandi tengiorðum ( byggt á Friðriki Magnússyni 1990 : 100 , 104 , 109 ) . Dæmin í ( 4 ) sýna hvernig notkun framsöguháttar og viðtengingarháttar tengist sannleiksgildi viðkomandi orsakarsetningar ( sjá Jakob J. Smára 1920 : 226 ) . Í ( 5b ) er dæmi um nýstárlega orsakartengingu . ( 1 ) a . Sigga komst ekki inn [ af því að hún hafði gleymt lyklunum einu sinni enn ] . b . % Sigga komst ekki inn [ af því aðlyklunum hafði hún gleymt einu sinni enn ] . ( 2 ) a . Bíllinn fór ekki í gang [ vegna þess að Siggi hafði tekið úr honum rafgeyminn daginn áður ] b . % Bíllinn fór ekki í gang [ vegna þess aðdaginn áður hafði Siggi tekið úr honum rafgeyminn ] . ( 3 ) a . [ Fyrst við getum ekki opnað hurðina ] verðum við að brjóta gluggann b . % [ Fyrsthurðina getum við ekki opnað ] verðum við að brjóta gluggann ( 4 ) a . Ég tala ekki svona [ af því að ég sé reiður ] ( = ég er ekki reiður en tala svona samt ) b . Ég tala ekki svona [ af því að ég er reiður ] ( = ég er reyndar reiður en það er ekki ástæðan ) . ( 5 ) a . [ Fyrst þú segir það ] hlýtur það að vera rétt . b . % [ Víst þú segir það ] hlýtur það að vera rétt . Sagt verður frá dómaprófum sem höfundur hefur lagt fyrir háskólanema hér heima og í Færeyjum . Fram kemur að einstök tengiorð hafa tilhneigingu til að falla brott ( af því að - > ( af ) því ( að ) ) í báðum málum , einkum í eftirsettum orsakarsetningum , en almennt eru orsakartengingar mun fjölbreytilegri í íslensku en færeysku . Niðurstöður úr dómaprófum benda einnig til þess að færslur innan orsakarsetninga í íslensku séu takmarkaðri en áður hefur verið talið . Þá verða kynnt ný gögn um háttanotkun í atvikssetningum í íslensku sem varpa ljósi á þann greinarmun sem sumir fræðimenn hafa gert á miðlægum og jaðarlægum atvikssetningum ( Haegeman 2012 ) . Loks verður hugað að þróun orsakarsetninga í íslensku ( sjá Eirík Rögnvaldsson 2005 : 611 ) og að hvaða marki orsakartengingar líkjast öðrum atvikstengingum , bæði samtímalega og sögulega . Í því sambandi verða m.a. rifjuð upp líkindi orsakarsetninga og tíðarsetninga í forníslensku . Rit sem vísað er til Eiríkur Rögnvaldsson . 2005 . Setningafræðilegar breytingar í íslensku . Höskuldur Þráinsson ( ritstj. ) , Íslensk tunga III . Setningar , bls. 602 – 635 . Almenna bókafélagið , Reykjavík . Friðrik Magnússon . 1990 . Kjarnafærsla og það-innskot í aukasetningum í íslensku .