Svona lýsir skáldið James Joyce , tilfinningunni hjá skáld wannabe-inu Stephen Dephalus þegar hann á í rökræðum við deildarstjórann í skólanum sínum um fagurfræði . Fokk , hvað ég væri til í að sitja fundinn þar sem fokk og fokkmerkið rötuðu inn . Meðfram sjálfstæðisbaráttunni reyna margir ekki bara að endurheimta pólitísk völd heldur líka endurheimta tungumál ( sem hefur tekist en einungis að takmörkuðu leyti ) . Hún er ein besta skáldævisaga sem ég hef lesið , sér í lagi vegna þess hvernig hún lætur aðalsöguhetjuna smám saman finna sína eigin rödd . Í raun er bókin sjálfstæðisbarátta , jafnvel mætti lesa hana sem lofgjörð til einstaklingshyggju andspænis kollektívisma hvort sem hann felst í kaþólsku eða þjóðernishyggju . Ég hef hins vegar komist að þeirri niðurstöðu að líf mitt er of stutt fyrir vöku Finnegans . Stephen Dedalus , söguhetjan í bæði Æskumyndinni og Ulysses er að reyna að öðlast sjálfsmynd á tíma þegar Írland er að berjast fyrir sjálfstæði . Stephen ræðir við félaga sína um endurvakningu írska tungumálsins , sú hugmynd nær ekki að heilla hann , frekar en höfundinn sem skrifar á ensku . Engu að síður upplifir Stephen sig sem útlending , sem eigi ekkert í tungumálinu sem hann talar . M.ö.o. á því tungumáli sem hann hefur alist upp í og lært að tjá sig á er hann ekki á heimavelli . Tök hans á enskri tungu eru því ekki vandamálið , heldur hugmyndir hans um tungumálið . Hann hálfpartinn skammast sín fyrir að skrifa ekki á írsku . Íslenskan ólíkt enskunni er einstaklega fábreytt tunga . Það er varla hægt að tala um mállýskur , örfáir hreimar og í stað þess að leika sér með frávik eru þau yfirleitt skilgreind sem sjúkdómar . Við erum mörg sem einhvern veginn grunar að allt sem við segjum sé svo ensku skotið að það hljóti eiginlega að vera þýðing á einhverjum frasa sem við heyrðum upprunalega á ensku , frekar en eiginleg alíslensk hugsun . Hefðu Íslendingar árið 1980 botnað eitthvað í #FreeTheNipple ? Þótti það ekki bara í góðu lagi ? Hvað skýrir þá hugarfarsbreytingu annað en það að í raun fer öll menningarumræða á Íslandi fram á tungumáli sem mótað hefur verið af púritönum á 16. öld ? Þegar sjálfstæðismenn leita að innblæstri kíkja þeir á landsfund repúblikana , ekki kristilegra íhaldsmanna í Þýskalandi . Öll pólitísk hugmyndafræði utanríkisráðherra okkar er mótuð af skoðanapistlum í Dailymail . Sem er bara gott og eðlilegt . Það er takmarkað hversu mikið 300 þúsund manna málsvæði hefur upp á að bjóða þegar kemur að umræðu . Mín eigin menningarneysla hefur gert það að verkum að mér finnst íslenskan oft framandi . Er ég ekki að ýkja þetta pínulítið ? En rétt eins og kaþólskan er ekki lengur forsenda þess að Írland sé sjálfstætt ríki ( því trú þar eins og annars staðar í heiminum fer hratt þverrandi ) , þá er íslenska ekki forsenda þess að einangrað eyríki sé sjálfráða . Sem er skondið , því eflaust eru blöð eins og Grapevine og hugsanleg önnur blöð ætluð innflytjendum sem gætu komið út í framtíðinni mun líklegri til að stinga á kýli og innihalda óháða , gagnrýna umræðu . En þurfum við ekki eins og Stephen Dedalus gerir í æskumyndinni ( og þar með Joyce ) að viðurkenna að við finnum fyrir ákveðnum framandleika og angurværð þegar við tjáum okkur á hinu ástkæra , ylhýra tungumáli ? Ég hef hvorki búið til orð hennar né samþykkt þau . En óneitanlega eiga þau þátt í að búa mig til . Líkt og Stephen Dedalus er ég óöruggur með málið þegar ég rökræði eitthvað við eldri kynslóðina . Þetta mál tilheyrir svo sannarlega „ hinni eldri kynslóð “ , og hún mun sennilega taka eign sína með sér í gröfina , í fleiri en einum skilningi . Við munum halda áfram að nota tunguna , en hún verður aldrei okkar , við eigum ekki tilkall til annars en þágufallssjúkrar , enskuskotinnar , blaðabarna , feisbúkkvæddrar , afbrigðilegrar tungu sem einungis hálf hugsun verður hugsuð á . 2 . Blogg 9. nóvember 2019 Selurinn Snorri er allur . En hvað verður þá um sannleikann ?