„ Hún var grafalvarleg . Húðin í andliti hennar virtist næfurþunn , við það að rifna , líkt og pappír . Undir henni ríkti takmarkalaus sorg . Þó grét hún ekki . Það var eins og hún væri að reyna eitthvað . “ Úr bókinni Hugsanlega hæfir eftir Peter Høeg , bók um meðferð kerfis á börnum , bls. 74 , Eygló Guðmundsdóttir þýddi . „ Hvernig dirfist þið ? “ sagði Greta Thunberg við Sameinuðu þjóðirnar . Hvernig dirfist þið að hugsa um peninga og hagvöxt á meðan að vistkerfin eyðast . Hún var grafalvarleg og húðin í andliti hennar virtist næfurþunn . Fyrir stuttu síðan fékk ég að sitja á milli Sigmundar Davíðs og Guðmundar Andra í útvarpsþættinum Sprengisandi . Í þættinum voru m.a. svokölluð loftslagsmál eða loftlagsvandinn rædd . Stuttu seinna las ég svo texta frá þeim báðum , annars vegar áramótagrein Sigmundar í Morgunblaðinu og hins vegar Facebook-stöðufærslu Guðmundar Andra sem að Kjarninn flutti frétt af . Þar var áfram fjallað um loftslagsmál . Fyrst ætlaði ég að segja nokkur orð , innblásin af orðum mannanna tveggja . En svo fengu þau ekki nema stutta stund að vera fýsibelgurinn sem kynnti glæður orðanna minna . Orð allra sem að fara með völd á eyjunni í tilefni áramóta urðu mér innblástur , olía ef svo má að orði komast , á eld þeirrar blöndu af undrun og tortryggni , sorg og skilningi sem býr inn í hjartanu á mér í upphafi nýs árs . Eitt af Flaggskipum kapítalismans brennur . Þjóðríki , einn af minnisvörðum um yfirráðastefnu hinna voldugu og yfirráðastefnu hinna hvítu logar , inní því eru á flótta undan eldinum tugir þúsunda mannfólks , inní því eru brunnin á báli hryllingsins 500 milljónir dýra . Brútalismi vestrænnar samfélagsgerðar gagnvart náttúru er holdgerður í hvítum karli á toppi stigveldisins , hann horfir beint á kjarnorkusprengjuna og segir „ Hér er ekkert sérstakt að sjá . Það hefur alltaf verið eldur í Ástralíu . “ Allt sem best og merkilegast hefur verið talið og verðmætast ; vestræn gildi , með alla sína menntun og allan sinn menningararf , allt sitt lýðræði og öll sín lífsgæði geta ekkert gert til að stoppa að lífríkið brenni . Allt sem að hér hefur upp verið talið má sín einskis fyrir uppsöfnuðu kapítali og risahnefanum á því ; Ástralía er stærsti útflytjandi heimsins á kolum og gasi . Auglýsing Af hverju logar þessi eldur ? Svarið er ekkert flókið . Sagan og nútíminn eru leidd saman af pírómönum , árhundruðin af brennslu jarðefnaeldsneytis og speglasalur samtímans , þar sem valdastéttin ráfar um , inní kastalanum efst á hauskúpu-hæðinni . Ef að einhver reynir að færa meðlimum hennar fregnir úr kola-kjallaranum er svarað : „ Í mannkynssögunni hefur aldrei neinn haft það eins gott og ég . Nýársheitið mitt var að læra að spila á fiðlu . Ég fer einmitt í fyrsta tímann í dag . “ „ Sagan hefur lifnað við í gegnum náttúru sem að hefur gert slíkt hið sama , “ skrifar Andreas Malm . En náttúran hefur ekki , þrátt fyrir að vera Reginafl , neitt pláss í speglasalnum . Þar taka arðsemissjónarmið hins kapítalíska kerfis ennþá allt plássið , þau efnahagslegu lögmál sem að sumt fólk , í oflæti sínu , telur svo heilög að það er tilbúið til að taka þátt í því að sefa viðbrögð og breiða yfir staðreyndir , tilbúið í heimsendi frekar en endalok kapítalismans . Orsakir og afleiðingar eru augljósar , niðurstaðan hræðileg . En í speglasalnum höfum við aldrei haft það betra , aldrei átt fleiri spegla . Við erum best í mannkynssögunni , aldrei neinn verið betri . Hvernig dirfist þið ? sagði barnið Greta . Sumir menn , menn eins og Sigmundur Davíð velta sér upp úr risavöxnum tilfinningum stúlkunnar , horfa á hana með þjósti og þykjast hafa af henni áhyggjur . Voðalega líður henni eitthvað illa ! Sumir menn þola verst af öllu kvenfólk með tilfinningar . Með því að beina athyglinni að líðan Gretu ætla þeir að koma sér hjá því að tala um orsakir þess að hjarta hennar slær hraðar , orsakir reiðinnar , sorgarinnar : Sjötta stóra útrýmingin er hafin . Ægileg móðursýki er í þessari stelpu . Sér hún ekki hvað ég hef það gott ? Til að ná einhverju sem að hægt væri að kalla stöðugleika ( hér hljótum við að velta fyrir okkur raunveruleikanum andspænis speglasalnum ; stöðugleiki er uppáhaldsorð vestrænnar valdastéttar en hún gerir aldrei neitt til að láta hann raungerast , kerfið nærist á óstöðugleika ) þarf að minnka stórkostlega losun á gróðurhúsalofttegundum og hefja aðgerðir til að lagfæra þann skaða sem að unnin hefur verið á lífríkinu með brennslu á jarðefnaeldsneyti í gegnum aldirnar . Ekkert slíkt er í sjónmáli , þvert á móti . Á hnattrænan mælikvarða er árið sem að nú er nýliðið metár í losun á koltvísýringi . Hvernig getur staðið á því ? Þrátt fyrir allt sem við vitum , allt sem að vísindafólk og frumbyggjafólk hefur sagt okkur undanfarin ár og áratugi um þá miklu ógn sem að lífríkinu og mannlegri tilveru stafar vegna brennslu á jarðefnaeldsneyti ; hvernig getur staðan samt verið þessi ? Eins og áður er svarið ekki flókið en hræðilegt : Á Global Fortune 500 listanum yfir voldugustu fyrirtæki veraldar eru 6 af 10 efstu sætunum vermd af jarðefnaeldsneytiskapítalinu . Á veraldarvísu eru skrímslin sem að nærast af gróðanum sem að jarðefnaeldsneytis-hagkerfið skapar stærst , sterkust , grimmust . Eiga mest og mega mest . Met eru slegin í losun , ár eftir ár . Met eru slegin í morðum ; Pinkertonar samtímans fara um og drepa málsvara lífríkisins , manneskjurnar sem búa eins langt í burtu frá speglasalnum og hægt er að hugsa sér , fólkið við útmörkin , fólkið í kjallaranum , þau sem að búa í hlutveruleikanum , þau sem að hafa fengið úthlutað hlutverkinu Collateral damage í þessari mögnuðu uppsetningu á Arðráninu , þessu hámarki grill-veislunnar . Á þessum mannkynssögulegu tímamótum er hlutverk hinna ríku á þessari jörðu svoleiðis að eyðilegging er skipun dagsins . Fortíðin mótar nútímann , staðan er afleiðing sögu síðustu árhundraða . Kostnaður vegna arðránsins , kostnaðurinn vegna forréttindana og kostnaðurinn við blinduna sem að þau slá fólk með er ekkert minna en skelfilegur en niðurstaðan er fullkomlega rökrétt þegar við horfum yfir farinn veg . Yfir aldir öfganna . Fjöldaeyðing í boði mannkynssögu hinna ríkustu ; þessvegna bera tilfinningar Gretu hana því sem næst ofurliði . Eðlilegustu viðbrögð sem að hægt er að hugsa sér . Til að lina og milda afleiðingarnar hinna manngerðu hörmunga eru átök við kapítalismann óumflýjanleg . Kapítalistar verða að tapa . Þú heldur ekki í hendina á kúgaranum á meðan þú gerir uppreisn gegn kúgun . Umskiptin verða á kostnað þeirra . Það er augljóst . Alþjóðleg stórfyrirtæki munu þurfa að taka á sig mikið tap þegar að við hættum að kynda bálið fyrir þau . Voldugustu kapítalistar í heimi munu missa völdin sín . Heldur einhver að þeir muni gefa þau eftir án átaka ? Finnst einhverjum að við eigum við að halda áfram að bíða eftir því að frumkvöðlar og fjármagnseigendur komist að ásættanlegri niðurstöðu ? Hver ákvað eiginlega að rétt niðurstaða fyrir auðvaldið væri þess virði að bíða eftir ? Hverjum er ekki sama um þeirra „ sunk cost “ ? Hver hefur meiri áhyggjur af þeim en hafinu , moldinni , lífríkinu ? Fólkinu ? Átökin við auðmagnskerfið eru óumflýjanleg . Þau eru þegar hafin . There is no alternative ; fólkið úr kjallaranum bankar á hurðina á kastalanum efst á hæðinni : „ I'm knocking on the doors of your Hummer , Hummer . “ „ Það þarf þróttmikið samstarf vísinda og fyrirtækja við að þróa tæknilegar lausnir þar sem stjórnvöld hafa hönd í bagga – leiða saman – stýra för – en stjórna ekki stóru og smáu eða gera allan arð upptækan , eins og fylgir miðstýrðu hagkerfi , “ sagði Guðmundur Andri . Ég ætla að svara honum : Arður er stöðugt gerður upptækur . Hann er gerður upptækur allan sólarhringinn hringinn í kringum heiminn , af innblásinni hugmyndaauðgi , hugmyndaauðgi sem að fengið hefur að blómsta í gjöfulum jarðvegi ríkisvædds kapítalisma , alþjóðavæðingarinnar , nýfrjálshyggjunnar , algjörum vesældómi frjálslynds lýðræðis gagnvart auðvaldinu . Hverjir gera arðinn upptækan ? Kapítalistar . Af hverjum taka þeir hann ? Af vinnandi fólki , alþýðu heimsins . Manneskja sem að vinnur við að framleiða , hvort sem er varning eða mannlegt samfélag fær aldrei raunverlega það sem að vinna hennar skóp . Veröldin er t.d. full af konum sem þurfa að fara heimsálfanna á milli til að selja aðgang að vinnuaflinu sínu sem er af innblásinni og sögulegri grimmd undirverðlagt skelfilega , m.a. sökum þess að hin alþjóðlega valda - og auðstétt hefur ákveðið að mikilvægast sé að tryggja að „ arður sé ekki gerður upptækur “ . Arðurinn er gerður upptækur af eingalausum konum , já , líka hér á Íslandi . Markvisst , án afláts . Óbreytt ástand , blandað ástand , teknókrasía , búrókrasía , laissez-faire . Allt er í boði , allt nema það að hafna arðráninu í mannlegum og vistfræðilegum samskiptum . Það er sannleikurinn sem fólginn er í orðunum There is no alternative : Arðinn má ekki gera upptækan . Við getum ekki haft stjórn á leikreglum náttúrunnar . Sífelld og óstöðvandi brennsla á jarðefnaeldsneyti orsakar sífellt vaxandi C02 í andrúmsloftinu , það er náttúrulögmál . En við getum haft stjórn á því hvernig samfélagi við búum í , leikreglum þess kerfis sem að við lifum við . Öll þau sem að trúa enn á að arðránskerfið skuli ákveða leikreglur mannlegs samfélags lifa í stórkostlegri afneitun á afleiðingunum . Hættulegri afneitun . Ég er alveg til í að arður arðræningjanna sé gerður upptækur af konunum í kjallaranum . Ég vona að þær láti til skarar skríða . Arðrán og kúgun , upptaka lands , próletaríat-væðing mannkyns ; full lotningar á því reginafli sem að býr í kapítalismanum ráfa þau um inn í speglasalnum : Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna , haldin í nýliðnum desember , var grillveisla Óbreytts ástands , skilaði engum árangri . Hún var bilun , hnignun , afturför . Hún var vanræksla , hún var gjaldþrot , hún féll á prófi . Fjölþjóðleg samvinna komst að niðurstöðunni að best væri að halda áfram að leyfa nokkrum mönnum að drottna yfir lífríkinu . Samfélagsgerð grillveislunnar lengi lifi ! Við búum á Auðvaldsöld en valdastéttin getur ekki einu sinni sagt auðvald . „ Hið gamla deyr og það nýja getur ekki fæðst ; í millibilsástandinu birtast ýmis og fjölbreytt sjúkleg einkenni . “ Að geta ekki sagt sönn orð um raunveruleikann er sjúklegt einkenni . Að vilja ekki segja satt , að vilja ekki tala um sannleikann er paþólógía . Hjá sumum manneskjum vekur bálið engar sérstakar tilfinningar . Risavaxnir , mannkynssögulegir atburðir eru ekkert sérstak til að velta fyrir sér . Sumar manneskjur geta staðið á bjargbrúninni , horft ofan í hyldýpið og haft fulla stjórn á tilfinningum sínum . Þær upplifa ekki felmtur , ofboð , hvað þá skelfingu . Þessar manneskjur trúa því að vilji þeirra til að móta allt í kringum sig muni sveigja raunveruleikann undir sig . Muni sveigja hyldýpið til hlýðni . „ Sá einn sem áfram sækir . “ Fólkið í speglasalnum , djúpt inn í kastalanum , efst á hæðinni , horfir á heiminn og telur hann góðan . Hér væri hægt að segja brandara um Altúngu en mér líður einhvernveginn eins og tími brandaranna sé liðinn . Þau horfa á ótrúlega og skelfilega hluti eiga sér stað og komast ekki í uppnám , það er til marks um ástundun vestrænna gilda að komast ekki í uppnám . Þau sjá fólk sem að látið hefur verið gjalda grimmilega og af offorsi fyrir stöðu sína í veraldarstigveldinu , fólk í suðrinu , brúnt og svart fólk , fátækt fólk , sumt ó-iðnvætt , sumt fórnarlömb grimmilegs arðráns , rogast um með skelfilegar byrðar hins sjúka óréttlætis sem hvílir eins og mara á veröldinni og þau upplifa ekki djúpa löngun til að umbreyta kerfinu sem býr til ástandið . Þau nota sviðspallinn sinn sem þeim hefur hlotnast vegna forréttinda þeirra sem að þau njóta í svo ríkum mæli , til að draga úr möguleikanum á því að uppgjörið við arðránið megi hefjast . Auglýsing Við erum komin inn í veruleikann þar sem kapítalisminn nær hápunkti sínum í svakalegustu trickle-down sprengju sem sögur fara af . Sameindasýran úr Xenomorphinu , klímax úr eldi og brennisteini . Árhundruðin af brennslu jarðefnaeldneytisins til að knýja áfram maskínu arðránsins hafa skapað þá kapítalísku losun sem mannkynið þarf nú að takast á við . Ástandið krefst stórkostlega inngripa . Engar nýjar kolaverksmiðjur mega rísa , engir nýjir olíuborpallar . Umskipti í endurnýjanlega orkugjafa geta ekki beðið . Strax þarf að innheimta skatta-skuldina hjá fjármagnseigendum og atvinnurekendum , strax verður að loka öllum skattaskjólum . Strax verður að viðurkenna algjöran rétt frumbyggjaþjóða til þess lands sem að þær búa á , rétt þeirra til að lifa frjáls undan eignaupptöku og ofbeldi , rétt þeirra til að leiða baráttuna fyrir samlífi mannfólks og náttúru . Strax verður að gefa upp á bátinn þá blekkingu sem sjónhverfingafólkið í speglasalnum hefur skapað , kolefnismarkaðinn . Það er glæpur að láta markaðsöflin , helsta óvin lífríkisins , fá enn meiri völd til að græða á Móður Jörð . Strax verður að gera arð mengunar-auðvaldsins upptækan og nota í að bæta lífskjör arðrændrar alþýðu veraldarinnar . Strax þarf að innleiða réttlæti í mannlegum samskiptum . Strax þarf að bjarga veröldinni okkar . Ég trúi því að allt fólk sé fætt jafnt , að allt fólk hafi nákvæmlega sama óumdeilanlega rétt til að lifa frjálst undan því að vera kastað á auðsöfnunnarbál ágjörnustu eintaka stofnsins . Ég trúi því að ekkert betra geti gerst en að við sameinumst í að hafna því að niðurstaðan í „ samtalinu “ um tilveru okkar sé að yfirráð arðránskerfisins , í öllum sínum fjölbreyttu og skelfilegu útgáfum , fái að lifa , vaxa og dafna á meðan að vistkerfi veraldarinnar eyðast . Ég neita að samþykkja að veröldin okkar , Móðir Jörð , breytist í kaunum slegna tötrahypju , þjáða og sjúka . Ég neita að samþykkja að hundruðir milljóna mannfólks þurfi að leggja á flótta frá heimkynnum sínum einfaldlega vegna þess að 1% - ið neitar að hætta að rústa sameiginlegum heimkynnum okkar . Kapítalocene hefur gripið veröldina í krumlu sína ; í upphafi nýs árs hvet ég okkur öll til að sjá og viðurkenna að baráttan fyrir framtíð okkar er and-kapítalísk . Hún getur ekki verið neitt annað . Úr kjallaranum sækjum við upp hæðina , alla leið að kastalanum , alla leið inn að speglasalnum , til að brjóta hann í þúsund mola . Fámenn valdastétt getur einfaldlega ekki lengur komist upp með að leyfa forhertri auðstétt að komast upp með hvað sem er . Fólk og lífríkið allt geta ekki lengur þolað það að vera undirseld hagsmunum hinna auðugu og snarbrjáluðu . Við skulum ekki lengur ráfa stefnulaust um fyrir utan speglasalinn , án þess að komast þangað inn , en þó algjörlega á valdi þeirra bragða og brellna sem að þar verða til . Er það ekki augljóst ; ekki ætlum við að leyfa að móðir okkar allra , þetta stórkostlegasta kraftaverki sem að mennsk augu hafa nokkru sinni litið , sé grilluð til að óvinir okkar geti grætt ? There is no alternative . Ég vona að konurnar og börnin úr kjallaranum leiði saman , stýri för , geri árás á kastalann og ég vona að riddarinn Kató drepist . Þessi von er áramóta heitið mitt . Ástralía brennur . Stærsti útflytjandi veraldar af kolum og gasi framkvæmir æðisgengna sjálfsíkvekju . 500 milljónir dýra brennd á báli , fólk á flótta innan úr bræðsluofninn , allt fuðrar upp . „ Þetta er ekki kjarr-eldur , þetta er kjarnorkusprengja . “ „ Það hefur alltaf verið eldur í Ástralíu , “ segir einn af æðstu valdamönnum landsins . Eruði ekki með loftkælingu í Hummernum ykkar eins og ég ? „ Vinsamlegast segið mér : Hvernig getiði brugðist við þessum tölum án þess að upplifa í það minnsta einhverja skelfingu ? Hvernig bregðist við þeirri staðreynd að ekkert er að gert , án þess að upplifa neina reiði ? Og hvernig komiði skilaboðunum áfram án þess að hljóma eins og hrakspámaður ? Mig langar virkilega til að vita það . “ Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu .