Inngangur : Heilkenni Sjögrens er samkvæmt erlendum rannsóknum einn af algengari fjölkerfasjúkdómum . Völdu úrtaki samkvæmt svarmynstri var boðið til skoðunar með Schirmer-I prófi , mælingu á tárafilmurofstíma og Rose Bengal litun fyrir glæru - og tárabólgu . Alls höfðu 20% þátttakenda einhver einkenni augnþurrks og 12% höfðu munnþurrk , hvort tveggja var marktækt algengara hjá konum ( p < 0,05 ) . Því er nauðsynlegt að styðjast við ströng greiningarskilmerki þegar staðfesta skal sjúkdómsgreininguna heilkenni Sjögrens . Til að hægt sé að fullyrða um algengi heilkennis Sjögrens á Íslandi verður þó að gera ítarlegri ónæmisfræðilegar rannsóknir með stærri skoðunarhóp . Læknablaðið 2000 ; 86 : 859 - 65 Heilkenni Sjögrens er langvinnur fjölkerfasjúkdómur af ónæmisfræðilegum toga , sem einkennist af óeðlilegri dagsþreytu , stoðkerfisverkjum og þurrki í öllum slímhúðum líkamans , auk þess sem þriðji hver sjúklingur með heilkenni Sjögrens fær einkenni frá innri líffærum ( 1 ) . Sjögrens heilkennið fylgir oft öðrum bandvefssjúkdómum , svo sem rauðum úlfum eða iktsýki ( secondary Sjögren's syndrome ) , en það kemur þó oftar fyrir sem sjálfstætt fyrirbæri , það er án annarra bandvefssjúkdóma ( primary Sjögren's syndrome ) ( 2,3 ) . Tiltölulega fáar faraldsfræðilegar rannsóknir eru til sem hafa kannað algengi heilkennis Sjögrens í almennu þýði . Niðurstöður þessara rannsókna eru mismunandi , en sýna þó allar að heilkenni Sjögrens er mun algengara en aðrir fjölkerfasjúkdómar , til dæmis rauðir úlfar , eða á bilinu 0,3 - 4,6% ( 4 - 7 ) . Ósamræmi í rannsóknarniðurstöðum byggist fyrst og fremst á tvennu : Í fyrsta lagi eru rannsóknarhóparnir ólíkir og í öðru lagi eru mismunandi greiningarskilmerki notuð í fyrrnefndum rannsóknum . Engin ein alþjóðleg greiningarskilmerki eru til fyrir heilkenni Sjögrens , eins og notuð eru fyrir rauða úlfa ( 8 ) og iktsýki ( 9 ) . Hins vegar eru í notkun að minnsta kosti fjögur greiningarskilmerki fyrir Sjögrens sjúkdóminn ; Kaupmannahafnar ( 10 ) , grísku ( 11 ) , kalifornísku ( 12 ) og japönsku ( 13 ) skilmerkin , sem hvert er notað í sínum heimshluta . Greiningarskilmerki þessi eru það ólík að erfitt er að bera saman rannsóknir sem nota mismunandi greiningaraðferðir . Vegna þessa hefur evrópska faraldsfræðiráðið ( EEC-COMAC Epidemiology Committee ) unnið að því að hanna greiningarskilmerki ( EEC-skilmerkin ) fyrir heilkenni Sjögrens með framvirkum faraldsfræðilegum aðferðum , með það að markmiði að fá fram alþjóðleg greiningarskilmerki fyrir heilkenni Sjögrens ( 14 ) . Heilkenni Sjögrens einkennist fyrst og fremst af augn - og munnþurrki . Augnþurrkur veldur roða , kláða , sviða eða sandkornstilfinningu í augum og tár myndast ekki eðlilega við grát . Einstaklingur með augnþurrk þolir illa reyk , skæra dagsbirtu eða kaldan blástur og hann á erfitt með að nota augnlinsur ( 15 ) . Munnþurrkur veldur talerfiðleikum , næturþorsta , tíðum sveppasýkingum og breyttri munnflóru sem leiðir til ótímabærra tannskemmda . Þá eiga einstaklingar með munnþurrk í erfiðleikum með að nota gervitennur . Ennfremur valda breytt bragðskyn og kyngingarörðugleikar vegna munnþurrks erfiðleikum við máltíðir ( 16 ) . Erlendar rannsóknir sýna að einkenni um augn - eða munnþurrk eru mjög algeng . Allt að 28% einstaklinga hafa einkenni um augnþurrk ( 17 ) og allt að fjórðungur fullorðinna kvartar yfir munnþurrki ( 18 ) . Hins vegar er ekki gott samræmi á milli huglægra einkenna um augn - og munnþurrk og hlutlægra mælinga á táraflæði ( 19 ) og munnvatnsframleiðslu ( 20 ) . Hvorki er þekkt hversu algengt heilkenni Sjögrens er hérlendis né er þekkt hversu algeng helstu einkenni heilkennisins eru hér á landi . Markmið þessarar rannsóknar er fyrst og fremst að kanna algengi augn - og munnþurrks hér á landi . Ennfremur að fá fram algengistölur um önnur algeng einkenni heilkennis Sjögrens og framreikna þannig algengistölur fyrir heilkennið á Íslandi . Með aðstoð Hagstofu Íslands var fengið slembiúrtak , eftir að faraldsfræðilegum reikniaðferðum var beitt . Stærð úrtaksins var ákveðið þannig að hægt væri að finna algengi heilkennis Sjögrens með 4% fráviksbili og 95% öryggisbili ( confidence interval , CI ) . Valdir voru tveir aldurshópar ; 40 - 49 ára og 70 - 75 ára , með búsetu á höfuðborgarsvæðinu og á Akureyri . Aldurstölur voru ákveðnar í samræmi við faraldsfræðilegar rannsóknir sem verið er að framkvæma á hinum Norðurlöndunum . Þátttakendur fengu póstsendan spurningalista ásamt kynningarbréfi og frímerktu svarumslagi . Þegar niðurstöður úr spurningakverinu lágu fyrir var ákveðnu úrtaki svarenda boðið til áframhaldandi þátttöku með viðtali og skoðun með tilliti til glæru - og tárabólgu ( keratoconjunctivitis sicca , KCS ) ásamt munnþurrki . Spurningakver : Spurningalistinn samanstóð af 14 spurningum ( tafla I ) . Fyrstu sex spurningarnar voru valdar í samræmi við EEC skilmerkin fyrir heilkenni Sjögrens ( tafla II ) ( 21 ) . Spurningar 7 - 9 eru viðbótarspurningar varðandi munnþurrk og spurningar 10 - 14 varða önnur einkenni sem eru algeng meðal sjúklinga með Sjögrens sjúkdóminn . Þessi spurningalisti hefur áður verið notaður í rannsóknum með tilliti til heilkenna Sjögrens ( 22,23 ) . Ítrekunarbréf var sent til allra sem ekki höfðu svarað mánuði eftir að fyrra bréfið var sent út . Skoðunarhópur : Við val í skoðunarhópinn var aðallega stuðst við EEC skilmerkin fyrir Sjögrens sjúkdóm . Svarendum sem uppfylltu eftirfarandi fjögur skilyrði samkvæmt spurningakverinu var boðið til áframhaldandi þátttöku í rannsókninni : Þetta rannsóknarúrtak samanstóð því af einstaklingum sem höfðu allir einkenni um augn - og munnþurrk ásamt því að hafa stoðkerfisverki og líða óeðlilega dagsþreytu að eigin mati , en þetta eru algengustu einkenni Sjögrens sjúkdómsins . Staðlað viðtal fór fram í upphafi skoðunarinnar . Almennra heilsufarsupplýsinga var aflað og spurt var um lyfjanotkun með tilliti til slímhúðareinkenna . Einnig var athugað hvort viðkomandi reykti , notaði gervitennur eða augnlinsur . Augnskoðun : Skoðunin fór fram á augnlæknastofu og fólst í eftirfarandi þremur atriðum sem voru framkvæmd í eftirtaldri röð : Munnvatnsrennslismæling : Að lokinni augnkoðuninni var gerð munnvatnsrennslismæling í hvíld . Þátttakendur voru beðnir um að vera fastandi í tvo tíma fyrir skoðun og hvorki reykja né setja nokkuð annað upp í sig sem gæti haft áhrif á munnvatnskirtlana . Munnvatni var safnað í 10 mínútur í framálútandi sitjandi stellingu . Munnvatnsmagn minna en 0,1 mL / mín var talið óeðlilegt . Aðferðafræði og viðmiðunargildi í ofannefndum skoðunarþáttum eru öll samkvæmt EEC skilmerkjunum fyrir heilkenni Sjögrens ( 25 ) , að viðbættum roftíma tárafilmu sem er úr Kaupmannahafnargreiningarskilmerkjunum ( 10 ) . Rannsóknin takmarkast því við þá þætti EEC skilmerkjanna sem eru án inngrips , myndgreininga eða ónæmisfræðilegra rannsókna , það er við liði I , II , III og V3 samanber EEC skilmerkin fyrir Sjögrens ( 25 ) . Samanburðarhópur : Til samanburðar voru valdir jafnmargir einstaklingar af sama kyni og aldri og í skoðunarhópnum , sem sögðust hvorki finna fyrir augnþurrki né munnþurrki , það er þeir sem svöruðu öllum spurningum 1 - 8 neitandi og spurningu 9 játandi . Viðmiðunarhópurinn var eingöngu skoðaður með Schirmer-I prófi og munnvatnsrennslismælingu á sama hátt og lýst er að ofan . Reikniaðferðir : Úrvinnsla var gerð í Excel töflureikni . Í rannsókninni er algengi metið í hópi sem er samsettur úr fleiri en einu þýði og er úrtak tekið úr hverju þýði óháð hinu . Til að meta algengið í samsetta hópnum er reiknað vegið meðaltal algengis í hverjum hópi og er fjöldi í þýði notaður sem vog . Þegar algengi er metið er notast við að mögulegar útkomur hjá hverjum einstaklingi eru aðeins tvær . Útkoman fylgir því Bernoullidreifingu , og fjöldi jákvæðra einstaklinga í sýni fylgir happadreifingu ( hypergeometric distribution ) og er það nýtt til að reikna 95% öryggisbil . Til að meta hvort marktækur munur sé á algengi milli tveggja hópa er notast við p-gildi , sem mælir hversu miklar líkur eru á að hafna tilgátu um að ekki sé neinn munur á hópunum ef tilgátan er rétt . Út frá þessu er p-gildið reiknað . Marktæknimörk voru sett p < 0,05 . Rannsóknarleyfi : Rannsóknaráætlun var samþykkt af Siðanefnd Landspítalans ( 19.02.00 ) og Tölvunefnd Dómsmálaráðaneytisins ( 02.03.00 ) . Stærð úrtaks og skilatíðn : Í úrtaki Hagstofu Íslands var alls 621 einstaklingur , 300 karlar og 321 kona ( tafla III ) . Úrtakið endurspeglar bæði aldur og búsetu á landssvæðunum tveimur , miðað við faraldsfræðilegt markmið rannsóknarinnar . Samtals svöruðu 460 einstaklingar spurningakverinu ; 216 karlar og 244 konur , það er skilatíðnin var 74% ( tafla IV ) . Svarhlutfallið var marktækt hærra á Akureyri ( 81% ) en í Reykjavík ( 68% ; p 0,001 ) . Marktækt hærra svarhlutfall var einnig meðal eldri einstaklinga ( 81% ) miðað við yngri hópinn ( 68% ; p 0,001 ) . Þessi munur , það er svarskil miðað við aldur , var hins vegar ekki marktækur innan hvors svæðis fyrir sig . Skilahlutfall kynja var svipað í báðum aldurshópum á hvorum búsetustaðnum . Meðalaldur þeirra sem svöruðu í hvorum hópi fyrir sig var hinn sami á báðum landssvæðum , eða 44 ár og 72 ár . Átta bréf komu endursend með pósti , fjögur vegna rangs heimilsfangs í þjóðskrá , ættingjar tveggja einstaklinga tilkynntu að þeir væru þess ekki megnugir að taka þátt í rannsókninni og tveir einstaklingar neituðu þátttöku . Eitt hundrað fimmtíu og þrjú bréf skiluðu sér ekki eða 25% útsendra bréfa . Niðurstöður úr spurningakveri : Marktækt fleiri konur svöruðu játandi einkennum um augnþurrk ( 29% á móti 13% ; p < 0,01 ) og munnþurrk ( 18% á móti 7% ; p < 0,05 ) ef eingöngu var notast við spurningarnar þrjár úr EEC skilmerkjunum ( tafla V ) . Konur svöruðu marktækt oftar játandi að þær hefðu þurra húð ( 58% á móti 30% ; p < 0,001 ) og stoðkerfisverki ( 52% á móti 33% ; p < 0,01 ) miðað við karla . Einkenni um munnþurrk og stoðkerfisverki voru marktækt alengari hjá konunum á aldrinum 70 - 75 ára miðað við yngri konurnar ( tafla VI ) . Eldri karlar svöruðu tveimur spurningum marktækt oftar játandi miðað við yngri karla . Þeir höfðu oftar kyngingarörðugleika vegna munnþurrks ( 2% á móti 9% ; p < 0,05 ) og þeir drukku oftar vökva á nóttunni ( 27% á móti 7% ; p < 0,01 ) . Ekki var munur á milli hlutfalls jákvæðra svara meðal íbúa á Akureyri eða Reykjavík , hvort sem miðað var við aldur eða kyn , að frátöldu því að konur á Reykjavíkursvæðinu áttu í meiri erfiðleikum með að borða þurrt kex en konur á Akureyri ( 39% á móti 22% ; p < 0,05 ) . Ef miðað er við fyrstu tvo liði evrópsku greiningarskilmerkjanna fyrir heilkennum Sjögrens ( tafla II ) , svöruðu 108 ( 20,3% ; 14,3 - 26,3% ; 95% öryggisbil ) einstaklingar játandi einni eða fleiri spurningum um augnþurrk ( spurningar 1 - 3 ) og 75 ( 12,0% ; 7,4 - 16,6% ; 95% öryggisbil ) einstaklingar svöruðu játandi einni eða fleiri spurningum um munnþurrk ( spurningar 4 - 6 ) . Samtals höfðu 42 einstaklingar , 31 kona og 11 karlar , bæði einkenni um augn - og munnþurrk eða 6,4% úrtaksins ( 2,8 - 10,0% ; 95% öryggisbil ) Skoðunarhópur : Tuttugu og þrír einstaklingar ( 3,2% ; 0,6 - 5,8% ; 95% öryggisbil ) , 17 konur og sex karlar , svöruðu játandi öllum þremur aðaleinkennum Sjögrens heilkennisins , það er slímhúðaþurrk , verkjum og þreytu . Þessi einkenni voru algengari hjá eldri konunum ( 11 á móti sex ) , en jafnmargir karlar í hvorum rannsóknarhópnum játuðu þessum þremur einkennum Sjögrens sjúkdómsins . Ekki var marktækur munur milli Reykjavíkur og Akureyrar hvað þetta varðar . Sex eða 26% ( einn karl og fimm konur ) höfðu skerta táraframleiðslu metið með Schirmer-I prófi . Þrír einstaklingar höfðu óeðlilega stuttan tárafilmurofstíma . Ein kona í þeim hópi hafði óeðlilegt Schirmer-I próf hinir tveir höfðu eðlilegt próf , það er að segja einn þátttakandi hafði glæru - og tárabólgu samkvæmt greiningarskilmerkjunum frá Kaupmannahöfn ( 10 ) . Allmargir einstaklingar höfðu væga litun með Rose Bengal litun , en enginn náði fjórum stigum á van Bijsterveld kvarða . Níu einstaklingar eða 39% ( einn karl og átta konur ) höfðu óeðlilega lág gildi fyrir munnvatnsrennsli í hvíld , tvær konur höfðu líka óeðlilega táraframleiðslu . Þessar tvær konur höfðu ekki aðra orsök fyrir slímhúðarþurrki . Af þeim sem skoðaðir voru uppfylla því 13% fjögur greiningarskilmerki fyrir heilkenni Sjögrens , sem samsvarar því að , að minnsta kosti 0,2% ( 0 - 0,5% ; 95% öryggisbil ) upprunalega úrtaksins hafi Sjögrens sjúkdóm . Í viðmiðunarhópnum reyndust fjórir einstaklingar hafa óeðlilegt Schirmer-I próf og fjórir höfðu óeðlilega munnvatnsframleiðslu , einn þeirra hafði hvort tveggja óeðlilegt , en var þó einkennalaus . Rannsókn okkar , sem nær til marktæks úrtaks karla og kvenna úr tveimur aldurshópum sem búsett eru á tveimur stærstu þéttbýliskjörnum landsins , sýnir að einkenni frá slímhúðum vegna augn - og munnþurrks eru mjög algeng hérlendis . Rannsókn þessi er sú fyrsta sinnar tegundar hér á landi . Ennfremur rennir rannsóknin stoðum undir það að heilkenni Sjögrens sé einn af algengari fjölkerfasjúkdómum . Augn - eða munnþurrkur getur birst í margbreytilegum einkennum , eins og rakið er í upphafi þessarar greinar . Flest einkennin eru algeng í báðum aldurshópunum , en rannsóknin sýnir að hér á landi er þriðja hver kona og rúmlega tíundi hver karl í þessum aldurshópum með þurrkeinkenni frá slímhúðum í augum eða munni . Munnþurrkur virðist verða algengari á efri árum hjá báðum kynjum , auk þess sem einkenni frá stoðkerfi eru algengari meðal eldri kvenna . Rannsóknarniðurstöður okkar samrýmast því sem sýnt hefur verið fram á í nágrannalöndunum hvað varðar augnþurrk , en í Danmörku er algengi huglægra einkenna um augnþurrk meðal miðaldra kvenna tæplega 30% ( 4,18 ) . Hins vegar virðist algengi augnþurrks vera nokkuð lægra í Ástralíu og Bandaríkjunum en hér á landi eða um 14% ( 19,26 ) . Algengi munnþurrks hérlendis er á hinn bóginn nokkuð lægra en í Skandinavíu þar sem huglæg einkenni munnþurrks eru rúm 20% hjá báðum kynjum ( 18 ) . Þar sem þurrkeinkennin eru margvísleg , er nauðsynlegt að staðla vel spurningar sem notaðar eru í faraldsfræðilegum rannsóknum sem kanna algengi einkenna um slímhúðaþurrk . Þetta kemur glöggt fram í spurningunum um munnþurrk , en rúmlega helmingur þátttakenda hefur munnþurrk ef miðað er við jákvæða svörun við öllum spurningunum um munnþurrk í spurningakverinu , en ef eingöngu er stuðst við þær þrjár spurningar sem er að finna í EEC skilmerkjunum er aðeins fimmta hver kona og rúmlega tuttugasti hver karlmaður með munnþurrk . Þessar þrjár spurningar hafa verið valdar með framskyggnum faraldsfræðilegum aðferðum og sama er að segja um þær þrjár spurningar sem valdar voru með tilliti til augnþurrks . Endurspeglar þetta mikilvægi þess að velja staðlaðar spurningar í faraldsfræðilegum tilgangi eins og gert er í þessari rannsókn . Þrátt fyrir það að valið á spurningunum sé vandað , er ekki gott samræmi á milli huglægra einkenna um augn - eða munnþurrk og mælinga á framleiðslugetu tára - eða munnvatnskirtla ( 26 ) . Með þetta í huga var völdu úrtaki einstaklinga boðið til áframhaldandi skoðunar á þurrkeinkennum sínum . Niðurstöður okkar hvað þetta varðar sýna einnig að hvorki er gott samræmi þarna á milli , né heldur milli einstakra augnprófa . Endurspeglar þetta þörfina á vel reyndum greiningarskilmerkjum fyrir Sjögrens sjúkdóminn . Erlendar faraldsfræðilegar rannsóknir sýna að heilkenni Sjögrens er líklega algengasti fjölkerfasjúkdómurinn af ónæmisfræðilegum toga . Rannsóknir frá Kaupmannahöfn á miðaldra Dönum sýna að algengi heilkennis Sjögrens er 0,6 - 2,1% ef stuðst er við EEC skilmerkin ( 4 ) og í Grikklandi 0,6% ( 5 ) , en algengi heilkennisins í Englandi er meira eða 2,2 - 4,4% ( 7 ) með sömu skilmerkjum . Ef stuðst er við önnur greiningarskilmerki , til dæmis Kaupmannahafnarskilmerkin , er algengi sjúkdómsins lægra eða 0,2 - 0,8% í Danmörku ( 4 ) en hins vegar hærra í miðaldra Svíum eða 1,0 - 4,5% ( 6 ) . Síðarnefndu skilmerkin byggjast eingöngu á hlutlægu mati um augn - og munnþurrk og henta því síður til faraldsfræðilegra rannsókna þar sem skoða verður hvern og einn þátttakanda ( 4 ) . Í þessari rannsókn ákváðum við að nota EEC skilmerkin á valinn hóp þátttakenda , sem allir játuðu þremur aðaleinkennum heilkennis Sjögrens , það er þeir höfðu þurrkeinkenni , stoðkerfisverki og dagsþreytu . Í þennan hóp völdust 17 konur og sex karlar sem ef til vill endurspeglar kynjahlutfall sjúklinga með ónæmissjúkdóma , en fyrir hverjar níu konur er einn karl með heilkenni Sjögrens ( 3 ) . Í þessum hópi reyndust tvær konur úr eldri aldurshópnum , önnur frá Reykjavík og hin frá Akureyri , uppfylla EEC skilmerki fyrir heilkenni Sjögrens . Þetta samsvarar því að allt að 0,5% þýðisins hafi heilkenni Sjögrens samkvæmt EEC , en enginn einstaklingur uppfyllti Kaupmannahafnarskilmerkin . Í þessu samhengi er rétt að benda á að hópurinn með augn - og munnþurrk er í raun helmingi stærri og að enn er eftir að beita seinni liðum EEC skilmerkjanna , það er ónæmisfræðilegum aðferðum , myndgreiningu og vefjasýnatöku til greiningar sjúkdómsins . Ef þessum aðferðum er bætt við og allur hópurinn með þurrkeinkenni er skoðaður , má ætla að algengi heilkennis Sjögrens sé hærra . Markmið þessarar rannsóknar var þó að kanna algengi helstu einkenna Sjögrens hér á landi , ítarlegri rannsókn á algengi heilkennisins er þegar hafin . Styrkur þessarar rannsóknar er margþættur . Þar er fyrst að nefna gott svarhlutfall , en 74% úrtaksins svaraði spurningakverinu . Samsetning spurninga sem var sent til þátttakenda byggist á alþjóðlegum rannsóknarniðurstöðum sem er nú verið að beita í mörgum Evrópulöndum í sama tilgangi . Ennfremur er beitt faraldsfræðilegum reikniaðferðum til þess að finna stærð úrtaks og algengistölur eru reiknaðar út með tilliti til stærðar þýðanna á Akureyri og í Reykjavík . Allt þetta eykur áreiðanleika rannsóknarniðurstaðnanna . Hins vegar eru ætíð annmarkar á rannsóknum byggðum aðallega á spurningakverum eins og sést meðal annars á ósamræminu milli huglægra og hlutlægra þurrkeinkenna . Í samantekt eru einkenni um augn - og munnþurrk algeng hér á landi og þau virðast vera ósértæk . Þurrkeinkenni frá slímhúðum eru algengari meðal kvenna og einkenni munnþurrks aukast með aldri hjá báðum kynjum . Lítill hluti þeirra er hafa þurrkeinkenni uppfylla greingarskilmerki heilkennis Sjögrens , því er nauðsynlegt að styðjast við stöðluð greiningarskilmerki þegar sjúkdómsgreiningin heilkenni Sjögrens er staðfest . Höfundar þakka öllum þeim sem tóku þátt í rannsókninni og sérstaklega þeim er komu til skoðunar . Ennfremur þakka höfundar Maríu Ásgrímsdóttur og Sigurlínu Örlygsdóttur læknariturum , ásamt hjúkrunarfræðingunum Möggu Öldu Magnúsdóttur og Sigrúnu Rúnarsdóttur , fyrir veitta aðstoð . Sérstakar þakkir fær Júlíus Atlason fyrir veitta aðstoð í faraldsfræðilegri tölfræði . Rannsóknin var styrkt af Vísindasjóðum læknaráða FSA og Landspítalans og Félagi íslenskra gigtarlækna ( The Scandinavian Journal of Rheumatology Grant , year 2000 ) . 1 Læknadeild HÍ , 2 augnlækningadeild Landspítala Hringbraut , 3 tannlæknadeild HÍ , 4 Rannsóknarstofa í gigtarsjúkdómum Landspítala Hringbraut , 5 lyflækningadeild og 6 augnlækningadeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri . Fyrirspurnir , bréfaskipti : Jórunn Atladóttir , Leifsgötu 10 , 101 Reykjavík . Sími : 867 7985 ; netfang : jorunn@hi.is