Námsferð Lögfræðingafélags Íslands til Marokkó 2019 Annað hvert ár stendur Lögfræðingafélag Íslands fyrir námsferðum til fjarlægra landa til að gefa íslenskum lögfræðingum kost á því að kynnast dóms - og lagakerfi þeirra . Ferðir sem þessar auka víðsýni lögfræðinga og kynni á milli þeirra sjálfra sem og á milli landa . Haustið 2019 fór 49 manna hópur lögfræðinga og fylgifiska á vegum félagsins í sjö daga ferð til Marokkó og byrjaði ferðina í höfuðborginni Rabat . Örlítið um landið Í Marokkó búa um 34,3 milljónir manna en 99% eru af arabískum og berbískum uppruna . Um 31% landsmanna eru yngri en 25 ára . Þar er þingbundin konungsstjórn en marokkóska þingið er þjóðkjörið . Múhameð VI. konungur hefur mikil völd , sérstaklega í málefnum hersins , í utanríkis - og trúmálum . Hann getur gefið út konunglegar tilskipanir sem hafa lagagildi og leyst upp þing ef svo ber við . Casablanca Byrjað var á því að eyða sunnudegi í Casablanca sem er helsta miðstöð viðskipta Marokkó , með stærstu höfn landsins , og auk þess fjölmennasta borgin . Casablanca þýðir „ hvíta húsið “ en upphaflega hét bærinn Anfa sem varð miðstöð sjóræningja sem réðust á skip kristinna manna . Árið 1468 eyddu Portúgalir bænum en svo komu þeir aftur árið 1515 og byggðu nýjan sem þeir kölluðu Casa Branca , eða „ Hvíta húsið “ . Eftir jarðskjálfta sem varð árið 1755 eyðilagðist borgin og íbúar fóru á brott en seint á 19. öld endubyggðu Marokkómenn hana . Spænskir kaupmenn settust þar að og hófu að kalla borgina Casablanca og fljótlega fylgdu fleiri evrópskir höndlarar í kjölfarið enda góð hafnaraðstaða og stutt yfir til Miðjarðarhafsins . Marokkómenn hafa byggt hina risastóru Hassan II mosku sem er stærsta moska í Afríku og sú þriðja stærsta í heimi . Moskan er ótrúlega falleg þar sem marokkóskur byggingastíll er látinn njóta sín en byggingu hennar lauk árið 1993 . Kvikmyndin Casablanca hefur svo sannarlega haldið nafni borgarinnar á lofti en hún var samt ekki tekin í Marokkó enda frumsýnd árið 1942 , í miðri heimstyrjöld . Rick´s Cafe er þó til í borginni og er nákvæm eftirgerð af staðnum í kvikmyndinni en því miður gátum við ekki farið þangað . Það var kannski eins gott því vonbrigðin að sjá ekki Ingrid Bergman í hlutverki Elsu að segja við Dooley Wilson , í hlutverki Sam : „ Play it again , Sam “ Þá komu þeir Winston Churchill , Franklin D. Roosevelt og Charles de Gaulle til Casablanca í ársbyrjun 1943 til að ráða ráðum sínum hvernig hægt væri að sigra Þjóðverja í stríðinu og ókum við framhjá hvíta húsinu þar sem þeir funduðu . Jósef Stalín afþakkaði hins vegar boðið , var víst upptekinn . Heill dagur af heimsóknum Að morgni mánudags var farið til Lögmannafélags Marokkó þar sem við fengum kynningu á starfi lögmanna í landinu . Lögmannafélagið í Rabat er nú 100 ára gamalt og í því eru 1900 lögmenn . Sextán önnur félög eru í landinu og mynda þau saman Lögmannafélag Marokkó sem í eru 17.000 félagar . Í Rabat eru 3 af 22 stjórnarmönnum lögmannafélagsins konur og er það meira en í öðrum félögum en konur virðast eiga á brattann að sækja í lögmennsku . Aðspurðir um hver væri mesta áskorunin í starfi félagsins um þessar mundir sögðu gestgjafar okkar það vera efnahagsmál og starf lögmanna annars vegar og sjálfstæði lögmanna hins vegar . Lögmenn væru sjálfstætt starfandi og væru því ekki með sjúkratryggingar og eftirlaun eins og ríkisstarfsmenn . Einnig var spurt út í dauðarefsingar en það er mikill áróður fyrir því nú í Marokkó að afnema þær með öllu . Þá var einnig fjallað um rétt Marokkó til yfirráða í Vestur-Sahara . Okkur var tekið með kostum og kynjum í Hæstarétti Marokkó en það vakti undrun hve mikla athygli heimsókn félagsins vakti hjá fjölmiðlum í landinu . Breytingar voru gerðar á stjórnarskrá Marokkó árið 2011 sem tryggðu sjálfstæði dómstóla landsins en sérstakt dómstólaráð sér um stjórn þeirra þar sem konungur og dómstólar eiga fulltrúa . Réttarkerfi Marokkó byggir á Sharia lögum sem þó er mun frjálslegra en í öðrum arabalöndum . Þar eru sérstakir dómstólar sem takast á við stjórnsýslumál , fjármálaglæpi , viðskiptamál og fjölskyldumálefni en einnig er réttur gyðinga til sérstaks dómstóls á sviði fjölskylduréttar tryggður í stjórnarskránni . Við fengum afar áhugavert erindi um stöðu marokkóskra kvenna í dómskerfinu en fyrsta konan var skipuð dómari árið 1961 . Konum hefur verið að fjölga í dómarastöðum síðustu ár en Marokkó hefur undirritað átta af níu alþjóðlegum samþykktum sem varða mannréttindi , þar á meðal eru samþykktir sem fjalla um að ekki megi mismuna konum vegna kynferðis . Alls eru 895 konur dómarar en 2.323 karlar og 172 konur eru saksóknarar en 919 karlar . Síðastliðin tíu ár hefur þeim fjölgað um 100% . Sagnfræðingur frá Vestur-Sahara kom að því búnu og sagði frá tengslum Saharasvæðisins við marokkóska konunga í gegnum tíðina . Hann sýndi okkur því til sönnunar bréf frá höfðingum Sahrawi til konunga þar sem þeir voru að biðja m.a. um vernd . Að þessu loknu sáum við kvikmynd þar sem fjallað var um samband Marokkó og Vestur-Sahara um „ grænu gönguna “ svokölluðu en árið 1975 fóru um 350.000 vopnlausir Marokkómenn til Vestur-Sahara ásamt 30.000 hermönnum og tóku landið af Spánverjum . Í lokin borðuðum svo hádegisverð með forseta Hæstaréttar . Næstu heimsóknir voru til „ National Human Rights Council “ eða Mannréttindaráðs Marokkó og „ Economic , Social and Environment Council “ eða Efnahags , félags - og umhverfisráðs . Mannréttindaráðið var stofnað til að styrkja réttarríkið og fylgja eftir alþjóðlegum skuldbindingum marokkóskra stjórnvalda varðandi réttindi og frelsi borgaranna . Ráðið fylgist með mannréttindabrotum og getur rannsakað og komið með tilmæli til stjórnvalda . Það hefur einkum sinnt réttindum kvenna , fanga og flóttamanna . Samkvæmt þeim eru nú 64 fangar á dauðadeild en enginn hefur verið líflátinn síðan árið 1993 og hefur ráðið beitt sér fyrir því að afnema dauðarefsingar . Spurt var út í mál sem hafa hlotið athygli umheimsins s.s. mál Hajar Raissouni blaðamanns sem fékk dóm fyrir kynlíf utan hjónabands og að hafa farið í fóstureyðingu sem bæði er andstætt lögum í Marokkó . Konungur var búinn að náða hana þegar hér var komið við sögu en svör voru á þá leið að hún hefði sannanlega brotið lög . Eins var spurt út í mál mál Malika Oufkir sem var í fangelsi ásamt fjölskyldu sinni í 20 ár , til 1991 , í kjölfar þess að faðir hennar reyndi að steypa Hassan II af stóli . Okkur var sagt að mál hennar hefði síðar verið tekið fyrir hjá svokallaðri sannleiksnefnd en hún var stofnuð eftir andlát Hassan II , í sama anda og gert var í Suður-Afríku eftir að aðskilnaðarstefnan þar var afnumin . Mannréttindaráðið var síðan stofnað á þeim grunni . Efnahags , félags - og umhverfisráðið er ráðgefandi fyrir stjórnvöld um þessa þrjá þætti og beitir sér fyrir rannsóknum fyrir ríkisstjórn eða þing eða að eigin frumkvæði . Klukkan fimm síðdegis var komið að síðustu heimsókninni , í sjálft þjóðþing Marokkó þar sem forseti þingsins tók á móti hópnum . Hann fór yfir störf þingsins sem er í tveimur deildum en ellefu stjórnmálaflokkar eiga fulltrúa á þingi . Í neðri deild eru 395 þingmenn sem eru kosnir af þjóðinni til fimm ára . Þá eru í efri deild 120 þingmenn sem eru kosnir til sex ára . Þar af eru 72 valdir af konungi og aðrir eftir ákveðnum reglum . Þingforseti var spurður út í hvort hið svokalla „ arabíska vor “ hefði haft áhrif á stjórnun Marokkó og svaraði hann því til að breytingar á stjórnarskrá landsins árið 2011 hefðu meðal annars tekið mið af því og sem betur fer hefðu þær róstur sem urðu í mörgum löndum ekki náð þangað . Í lokin færði þingforsetinn rök fyrir yfirráðum Marokkó yfir Vestur-Sahara og vilja stjórnvalda til að leysa hina 44 ára gömlu deilu . Allar þessar heimsóknir voru afar áhugaverðar og við fengum frábærar móttökur þar sem reynt var að svala forvitni okkar um marokkóskt dómskerfi og löggjöf . Það sem kom okkur helst á óvart er hve mikil frönsk áhrif eru í allri stjórnsýslu í Marokkó . Frakkar réðu yfir landinu frá 1912 til 1956 og þrátt fyrir hve langt er síðan virðast allir sem starfa í stjórnsýslu og eru í viðskiptum tala frönsku . Fez Næstu dögum eyddi hópurinn í Fes en á leiðinni þangað , sem er um þriggja tíma akstur , var farið til Volubilis sem var eitt sinn blómleg rómversk borg , núna rústir einar sem áhugavert er að ganga um . Borgin var reist á 1. öld fyrir krist en hún var yfirgefin árið 285 . Hin sögufræga gamla höfuðborg Marokkó , Fez , er bæði falleg og heillandi . Innan múra gömlu medínunnar búa um það bil jafn margir og á öllu höfuðborgarsvæðinu á Íslandi , og það er lítið mál að villast innan veggja hennar . Við fórum í skoðunarferð með Samiu leiðsögumanni sem heillaði okkur upp úr skónum með sagnagleði og húmor . Síðar fórum nokkrar konur með henni í Hammam sem er vinsælt meðal Fezkvenna og bundust systralagi . Þar vorum við skrúbbaðar hátt og lágt . Timinn var vel nýttur í borginni en á laugardegi var haldið til baka til Rabat og svo heim á leið . Enginn kom heim ósnortinn frá fallegu Marokkó með sína heillandi menningu sem er okkur svo framandi . Við vorum heppin með veður , leiðsögumenn og samferðamenn . Skrifað 27. nóvember 2019 Eyrún Ingadóttir , frkvstj . Lögfræðingafélags Íslands