Draumar , goðsagnir og náttúran í borginni Í nýjustu ljóðabók Sjóns , gráspörvar og ígulker , verða staðir sem lesendur þekkja úr borgarlandslagi Reykjavíkur að vettvangi ljóða . Í meðförum skáldsins eru þeir þó sviptir raunsæislegu og hversdagslegu yfirbragði og verða að sviði drauma og goðsagna . Þetta á við um ljóðin „ ( hólavallagarður ) “ , sem er upphafsljóð bókarinnar , „ ( landsbókasafn ) “ og „ ( reykjavíkurhöfn ) “ , sem birtast lesendum í köflum sem bera heitin „ i “ og „ ii “ , og koma á milli tveggja lengri ljóðabálka , „ danse grotesque “ og „ draumkvæði úr suðurhöfum “ . Í þessum þremur ljóðum eru staðirnir nefndir sínu nafni og ljóðið þannig rækilega staðsett í borgarrýminu sem verður í kjölfarið að ákveðnum ramma fyrir önnur ljóð bókarinnar . Hins vegar eru staðarnöfnin höfð innan sviga sem gefur tilkynna ákveðinn fyrirvara ; staðurinn í ljóðinu er í raun draumaútgáfa þess staðar sem vísað er á og því aðeins til í huga ljóðmælanda . Þá skal það tekið fram að lágstafir í titli bókarinnar hér fyrir ofan er ekki prentvilla heldur samviskusamleg skrásetning á heiti ljóðabókarinnar eins og það birtist lesendum . Enga hástafi er að finna í ljóðabók Sjóns , afar fáa punkta og greinamerkjasetningin einkennist öll af ... ja , hvað skal segja , frjálslyndi . Þetta er að sjálfsögðu afar þekkt stílbragð innan ljóðahefðarinnar og tengir Sjón við menn á borð við franska skáldið Appollonaire , sem ákvað að fjarlæga öll greinamerki úr ljóðabók sinni Alcools rétt fyrir prentun hennar árið 1913 . En það er fleira í ljóðabók Sjóns sem tengir hann við frönsk skáld og þær tengingar er ekki síst að finna í efnistökum sem minna um margt á viðfangsefni frönsku skáldanna sem tengd hafa verið táknsæisstefnunni – þar sem náttúran og umhverfið verður að uppsprettu margvíslegra tákna og vísa til merkingar sem bundin er við ímyndunaraflið , drauma og goðsagnir . Symbólsk áhrif eru römmuð inn af titli ljóðbókarinnar . Gráspörvarnir eru fuglar sem sækja í tré og umhverfi , sem í íslensku samhengi minnir á skóg , á meðan ígulkerin eiga við um gróður hafsins og þær lífverur sem þar búa . Skógurinn kallast þannig á við hafið sem einmitt umlykur borgina . Í fyrrnefndu ljóði um Reykjavíkurhöfn hittir ljóðmælandi stúlku í höggmyndagarði Einars Jónssonar . Sá garður hefur ekki aðeins að geyma symbólskar og myndrænar framsetningar goðsagna , heldur einnig það sem á reykvískan mælikvarða gæti kallast vísir að dálitlum skógi . Parið gengur svo út úr höggmyndaskóginum , um íbúðahverfið í Þingholtunum , og endar við höfnina þar sem það fær sér göngutúr um hafsbotninn umvafin sjávargróðri . Borgin í ljóði tengir Sjón enn og aftur við franska ljóðlist og hér er það Baudelaire sem verður að eins konar fyrirmynd . Baudelaire var borgarskáld sem orti ljóð sín út frá umhverfi nútímaborgarinnar sem varð til á nítjándu öld í Evrópu . Baudelaire skóp skáldinu þar að auki stað í borgarrýminu . Það átti að sitja við glugga í þakherbergjum nútímabygginga , sem á þeim tíma þóttu gríðarháar og gnæfa yfir stræti borginnar , og fylgjast með mannlífinu úr fjarlægð . Ljóðmælandinn í ljóðum Sjóns er aftur á móti ekki í neinni fjarlægð við samfélagið heldur einn af íbúunum sem lifir og hrærist í því um leið og hann verður fyrir áhrifum frá umhverfi sínu sem brýst inn í drauma hans á nóttunni . Það á til dæmis við um ljóðið „ ( landsbókasafn ) “ sem er öðrum þræði lýsing á hálfgerðri martröð ljóðmælanda og gerist í lyftu í gamla safnahúsinu við Hverfisgötu . Lyfta þessi ferðast ekki aðeins lóðrétt , frá einni hæð til annarrar , heldur færist hún einnig lárétt og fer þvers og kruss um safnið sem minnir á fyrirbæri úr vísindaskáldsögu eða annarri fantasíu . Ljóðið er einnig óður til bókasafnsins , bæði til byggingarinnar sjálfrar en einnig til hjarta safnsins , þ.e. spjaldskrárinnar sem vísar til eignar safnins , sjálfra bókanna sem það geymir . Ljóðmælandinn lýsir því hvernig spjaldskráin getur tekið lesandann í óvænt ferðalag um undraheima bókmennta og lesturs , sem speglast í martraðakenndu ferðalaginu í lyftu bókasafnins í upphafi ljóðsins . Ljóðið bítur þannig í skottið á sér en það á einnig við um fleiri ljóð bókarinnar . Til dæmis ljóðabálkinn „ danse grotesque “ þar sem lýsingar á ýmsum stöðum í umhverfinu birtast í upphafi og svo aftur í lok ljóðsins . Sjón blikkar Baudelaire ansi kröftulega í ljóðabálknum sem fjallar um lík tröllvaxinnar konu en ljóðmælandi finnur það á þeim stöðum sem lýst er í upphafi ljóðsins . Segja má að tengslin við franska skáldið séu gefin til kynna í titli ljóðsins þar sem „ danse “ minnir á „ deka-dans “ en skáldskapur Baudelaire einkennist af gróteskum og dekadent stefjum hnignunar og hrörnunar . Eitt þekktasta ljóð hans ber til að mynda titilinn „ hræ “ og lýsir rómantískum göngutúr elskenda sem rekast á lík konu sem er byrjað að rotna mitt í guðsgrænni og fagurri náttúrunni . Hér bregður Sjón á leik með þetta minni og sveipar viðfangsefnið þar að auki goðsagnakenndum blæ . Líkami tröllvöxnu konunnar er myndaður af líkum tólf kvenna og í stað þess að leyfa þeim að rotna og hverfa smá saman fá þau í lokalínum ljóðsins að endurholdgast í og stíga ( deka ) dans á þeim stöðum sem ljóðið lýsti í upphafi : og það er dansað í skógarrjóðrinuog það er dansað í útihúsinuog það er dansað í skurðinumog það er dansað í fjörunniog það er dansað undir brúnniog það er dansað á óplægðum akrinumog það er dansað á svefnherbergisgólfinuog það er dansað á botni slýmjúkrar tjarnarinnarog það er dansað í neðsta kjallara bílastæðahússins Ef líkin í ljóðinu eru fórnarlömb kynbundins ofbeldis má ímynda sér að þau fái nokkurs konar uppreisn æru í deka-dansi eftirlífsins sem skapar reimleika og minnir ærlega á ( fyrrum ) tilvist þeirra . Ljóðabókin gráspörvar og ígulker birtist í kjölfar skáldsögunar Mánsteinn sem kom út fyrir tveimur árum og hlaut mikla og verðskuldaða athygli . Hún er enn fremur dæmi um sögu sem laðar til sín breiðan lesendahóp - frá menntaskólanemum til eldri lesenda . Þar varð Reykjavík einnig að sögusviði og rammaði inn gagnrýnið og áhugavert endurlit til fortíðar sem um leið skírskotaði til Reykjavíkur í samtímanum . Ljóðabókin sem hér um ræðir mun ef til vill ekki sæta eins miklum tíðindum og skáldsagan um Mána Stein en hún hefur engu að síður að geyma sterk höfundareinkenni Sjóns . gráspörvar og ígulker er margslungin og falleg ljóðabók sem þar að auki er fallega pakkað inn í snotrar umbúðir .