Vegagjörð upp frá Ölfusárbrúnni . Til þess að Ölfusárbrúin yrði notuð undir eins tálmunarlaust , þurfti að gjöra ferðamönnum fært yfir vegleysu þá , mýri og móa , sem er á milli alfaravegarins meðfram Ingólfsfjalli og brúarsporðsins vestari , eins og skýrt var frá í Ísafold í fyrra . En úr því svo var , þótti réttast að gjöra þar þegar fullkominn veg , góða akbraut , eins og hinir nýju vegarkaflar hafa verið hafðir , er lagðir hafa verið á landssjóðs kostnað hin síðari árin , frá því lærðir vegfræðingar fóru að skipta sér af því . Fyrir því var að undirlagi lands-höfðingja vegarstæði um þetta pláss skoðað . Í vetur sem leið , af Erlendi Zakaríassyni , og tekið til starfa á miðju sumri , skömmu eftir að alþingi var sett og fengið vilyrði þingmanna fyrir áætlaðri fjárveitingu til vegarspotta þessa . Hefir verkinu síðan verið haldið áfram til skamms tíma , eða 10. þ. m. , er því var að fullu lokið , en byrjað var það 7. júlí . Verkstjóri hefir Erlendur Zakaríasson verið , og segja þeir , sem séð hafa , veginn mjög vel af hendi leystan ; enda er þetta eigi fyrsti vegurinn , sem Erlendur hefir gert og gert vel . En vegarspotti þessi er að líkindum einhver hinn dýrasti , er hér hefir gerður verið . Hann er rétt viðlíka á lengd og ráð var fyrir gjört í áætluninni , og kunnugir vita , að ekki er um miklar torfærur að tefla á því svæði , er hann liggur um . Mundu því flestir hafa fortekið , að faðmurinn af honum mundi geta kostað stórum meira en á var ætlað , 4 kr. , eða um 5.000 kr. vegurinn allur . En raunin mun hafa orðið sú , að vegurinn kosti þriðjung meir , eitthvað á 8. þúsund , líklega nær 8 en 7 þúsundum . Unnu að honum um 30 manna til jafnaðar hér um bil 80 virka daga , með 8 - 10 hestum og 4 - 5 vögnum , auk mikilla vinnutóla annarra ( 100 planka til að aka eftir o . s . frv. , m. m. ) . Í stað 4 kr. kostaði vegurinn 10. kr. faðmurinn á einum kafla , eigi allstuttum , um 150 faðma , en á sumum köflum öðrum 6 - 7 faðma . Lengd vegarins alls er 1322 faðmar . Þá er nú eigi tiltökumál , þótt slíkar áætlanir standi engan veginn fyllilega heima . En að svona stórkostleg skekkja skuli geta átt sér stað , það er eitthvað bogið , nú þegar búið er þó í mörg ár að fást við slíkar áætlanir og leggja vegi eftir þeim . Annaðhvort hlýtur sú iðn enn að vera í furðu mikilli bernsku hjá oss , eða þá að hér er um slysalega handvömm að tefla . Það mun ekki leyna sér , að þetta , sem síðar var nefnt , hafi hreppt vegargjörð þá er hér ræðir um . Eftir uppástungu Erl. Zak . átti vegurinn að liggja nokkuð á snið upp frá brúnni út á við upp undir fjallið . Með þeirri stefnu mælti þegar það atriðið , að þá styttist vegurinn með fjallinu nokkuð , en hann verður að gjöra að akvegi fyr eða síðar , og er þá hreinn gróði hver faðmur , sem sparast af honum , að öðru jöfnu . Því lengra en að brúarveginum þarf eigi þjóð-vegurinn með fjallinu ekki að ná nokkurn tíma ; framhald hans kemur eigi að notum nema örfáum bæjum lengra upp með því . Þar að auki var mikið jafnlent á þessu svæði , svo að hvergi þurfti að grafa niður né hækka upp svo teljandi væri , til þess að fá veginn hæfilega jafnsléttan . Loks hagar svo til , að þótt vegurinn þannig lagður kæmi talsvert utar saman við Ingólfsfjallsveginn heldur en ef stefnt var þverbeint frá brúnni upp undir fjallið , þá hefði hann samt eigi orðið hóti lengri , heldur jafnvel nokkrum föðmum styttri , 1300 faðmar í stað 1322 . Og geri maður 400 faðma langt bilið með fjallinu milli þessara tveggja vegarstefna , þá er það , að kjósa hina eystri , beint upp undir fjallið , sama sem að láta landssjóð kosta 1722 faðma veg þar , sem komast mátti af með 1300 faðma . Hver stefnan giska menn nú á að kosin hafi verið á endanum ? Hver nema einmitt sú sem ver gegndi , hin eystri , sem skapar landssjóði á að giska 1732 faðma vegarlengd til lagningar að upphafi og síðan til viðhalds um aldur og æfi , í stað 1300 . Vitanlega getur svo staðið á og stendur margsinnis svo á , að betri er krókur en kelda , að betri er meiri vegalengd , vegna miklu greiðara vegarstæðis þar og þar af leiðandi kostnaðarminni að öllu samtöldu , þrátt fyrir lengdarmuninn . En því fer svo fjarri , að slíku væri hér til að dreifa , að eystra vegarstæðið var einmitt miklu ógreiðara , miklu torfærumeira , sem sýnir sig best á því , hve dýrt hefir orðið að leggja þar veginn , um mikinn kafla af því að minnsta kosti . Þar er sem sé mishæðótt , svo grafa þurfi stórum niður veginn sumsstaðar og hækka upp þess á milli , en sumsstaðar kviksyndis-dý og -fen , er gerði vegarvinnuna afar-erfiða og kostnaðarsama . En hverjum gátu orðið svona mislagðar hendur í eigi meira vandamáli en þetta virðist hafa verið ? Svo ógeðfellt sem það er að hallmæla manni á bak , en svo má það heita , að rita um hann ámæli á honum ókunna tungu í fjarlægu landi , það verður að segja hverja sögu eins og hún gengur . Sagan er þá sú , að það var hinn danski verkfræðingur . v . Ripperda , er Kaupmannahafnarstjórnardeildin hafði útvalið til umsjónar af sinni hálfu við Ölfusárbrúarsmíðið í sumar , - það var hann , er réð þessari óhappabreytingu á vegarstefnunni , mældi hinn nýja veg og sagði fyrir um alla tilhögun á honum . Hafði landshöfðingja að sögn verið boðin hans liðveisla til að segja fyrir um vegagjörð þar , sem hann næði til frá brúnni í sumar , kostnaðarlaust , með því að hann hafði fullt kaup frá öðrum hvort sem var . Hefir landshöfðingi að líkindum eigi þóst mega eða viljað hafna svo góðu boði , þar sem hann hafði og engan lærðan verkfræðing sér við hönd . Hvað hann hefir haft fyrir sér , er hann hafnaði vegarstefnu Erlendar , og færði sig svona langt austur á við , af jafnlendi á óslétt land , fenjótt og dýótt , mun flestum óljóst . Því látum svo vera , að honum hafi verið talin ranglega trú um , frá mönnum , er af sérplægnisástæðu var ekki sama hvar vegurinn var , að hann lægi miklu fremur undir vatnságangi og snjóa á vetrum á vestari staðnum , fram hjá Árbæ , þá var honum eigi ofætlun , að sjá hið rétta , að sjá það sem kunnugum ber saman um , að álíkt er um snjóþyngsli og þ.h. á báðum stöðunum , en jafnlendið og sérhvað annað , er áður hefir talið verið , mælti með Árbæjarstefnunni . Þar við bættust svo býsna miklar hallajafna-reikningsvillur hjá honum , er aukið hefðu enn kostnaðinn mikið , ef þær hefðu fengið að standa . Loks sparaðist þó nokkur hundruð króna kostnaður fyrir það , að horfið var frá vegarstefnu hans , er niður eftir dró , niður fyrir mýrina , eftir að landshöfðingi var búinn að sjá hana , þegar hann kom austur að vígja brúna , og leist eigi betur á en svo , að sögn ; enda kom hinn útlendi verkfræðingur eigi nærri verkinu upp frá því . Tvö-þrjú þúsund krónur er reyndar eigi mikið fé í sjálfu sér , og vitaskuld er alls eigi við að búast , að ekki vilji til því líkur halli við og við á nokkuð stórum fyrirtækjum , er sjá má eftir á , að hægt hefði verið að komast hjá . En það er mikið fé þar , sem lítið er af að taka og ekki meiri en aðalupphæðin er ; allur kostnaðurinn til þessa ofurlitla vegarspotta . Lærdómurinn , sem leiða má út úr þessu óhappi , þessari handvömm , - hann er sá , sem Ísafold hefir margsinnis vikið á , hvílík ráðleysa það er , að ætla sér að bjargast að föngum til með verkfróðra aðstoð við mannvirki á almennings kostnað , í stað þess að hafa hér fastan vandlega valinn verkfræðing , útlendan eða innlendan , mann , sem ekki þarf að fara hót eftir annarra sögusögn , og hefir von bráðara í huganum greinilegt yfirlit yfir , hvernig vegir eigi að liggja um landið , og framfylgir því , svo eigi þurfi að vera að hlaupa í vegargjörð hingað og þagnað að handa hófi , án þess að vita , hvernig þeir molar falla í aðalbygginguna , né annað , sem vita þarf og leggja niður fyrir fram , eigi nokkurn tíma að fást sæmileg trygging fyrir því , að vegabótafé landsins eigi varpað á glæ fyrir ráðleysu og handvömm . Aðfengnir verkfræðingar um stuttan tíma eru harla gagnslitlir á við það sem þeir geta orðið , og hljóta að verða , séu þeir vel valdir , ef þeir ílengjast hér . Takist valið heppilega , svo sem segja má vafalaust um þá Hovdenak og Siwertson , þá eru þeir tapaðir óðara en þeir fara að kynnast , í stað þess að þá ríður hvað mest á að halda í slíka menn . Takist það miður , geta þeir orðið til tjóns og ekki annars . En því oftar sem þarf að vera að útvega slíka menn , því hættara er við að valið misheppnist . Enda er þeim , sem ráða eiga , ætlandi að leggja sig betur í framkróka um valið , er það á að verða til frambúðar , auk þess sem þá má til frekari varúðar ráða manninn að eins til bráðabirgða fyrst um sinn og festa hann eigi í embættinu nema hann reynist vel . Vegagjörð upp frá Ölfusárbrúnni . Til þess að Ölfusárbrúin yrði notuð undir eins tálmunarlaust , þurfti að gjöra ferðamönnum fært yfir vegleysu þá , mýri og móa , sem er á milli alfaravegarins meðfram Ingólfsfjalli og brúarsporðsins vestari , eins og skýrt var frá í Ísafold í fyrra . En úr því svo var , þótti réttast að gjöra þar þegar fullkominn veg , góða akbraut , eins og hinir nýju vegarkaflar hafa verið hafðir , er lagðir hafa verið á landssjóðs kostnað hin síðari árin , frá því lærðir vegfræðingar fóru að skipta sér af því . Fyrir því var að undirlagi lands-höfðingja vegarstæði um þetta pláss skoðað . Í vetur sem leið , af Erlendi Zakaríassyni , og tekið til starfa á miðju sumri , skömmu eftir að alþingi var sett og fengið vilyrði þingmanna fyrir áætlaðri fjárveitingu til vegarspotta þessa . Hefir verkinu síðan verið haldið áfram til skamms tíma , eða 10. þ. m. , er því var að fullu lokið , en byrjað var það 7. júlí . Verkstjóri hefir Erlendur Zakaríasson verið , og segja þeir , sem séð hafa , veginn mjög vel af hendi leystan ; enda er þetta eigi fyrsti vegurinn , sem Erlendur hefir gert og gert vel . En vegarspotti þessi er að líkindum einhver hinn dýrasti , er hér hefir gerður verið . Hann er rétt viðlíka á lengd og ráð var fyrir gjört í áætluninni , og kunnugir vita , að ekki er um miklar torfærur að tefla á því svæði , er hann liggur um . Mundu því flestir hafa fortekið , að faðmurinn af honum mundi geta kostað stórum meira en á var ætlað , 4 kr. , eða um 5.000 kr. vegurinn allur . En raunin mun hafa orðið sú , að vegurinn kosti þriðjung meir , eitthvað á 8. þúsund , líklega nær 8 en 7 þúsundum . Unnu að honum um 30 manna til jafnaðar hér um bil 80 virka daga , með 8 - 10 hestum og 4 - 5 vögnum , auk mikilla vinnutóla annarra ( 100 planka til að aka eftir o . s . frv. , m. m. ) . Í stað 4 kr. kostaði vegurinn 10. kr. faðmurinn á einum kafla , eigi allstuttum , um 150 faðma , en á sumum köflum öðrum 6 - 7 faðma . Lengd vegarins alls er 1322 faðmar . Þá er nú eigi tiltökumál , þótt slíkar áætlanir standi engan veginn fyllilega heima . En að svona stórkostleg skekkja skuli geta átt sér stað , það er eitthvað bogið , nú þegar búið er þó í mörg ár að fást við slíkar áætlanir og leggja vegi eftir þeim . Annaðhvort hlýtur sú iðn enn að vera í furðu mikilli bernsku hjá oss , eða þá að hér er um slysalega handvömm að tefla . Það mun ekki leyna sér , að þetta , sem síðar var nefnt , hafi hreppt vegargjörð þá er hér ræðir um . Eftir uppástungu Erl. Zak . átti vegurinn að liggja nokkuð á snið upp frá brúnni út á við upp undir fjallið . Með þeirri stefnu mælti þegar það atriðið , að þá styttist vegurinn með fjallinu nokkuð , en hann verður að gjöra að akvegi fyr eða síðar , og er þá hreinn gróði hver faðmur , sem sparast af honum , að öðru jöfnu . Því lengra en að brúarveginum þarf eigi þjóð-vegurinn með fjallinu ekki að ná nokkurn tíma ; framhald hans kemur eigi að notum nema örfáum bæjum lengra upp með því . Þar að auki var mikið jafnlent á þessu svæði , svo að hvergi þurfti að grafa niður né hækka upp svo teljandi væri , til þess að fá veginn hæfilega jafnsléttan . Loks hagar svo til , að þótt vegurinn þannig lagður kæmi talsvert utar saman við Ingólfsfjallsveginn heldur en ef stefnt var þverbeint frá brúnni upp undir fjallið , þá hefði hann samt eigi orðið hóti lengri , heldur jafnvel nokkrum föðmum styttri , 1300 faðmar í stað 1322 . Og geri maður 400 faðma langt bilið með fjallinu milli þessara tveggja vegarstefna , þá er það , að kjósa hina eystri , beint upp undir fjallið , sama sem að láta landssjóð kosta 1722 faðma veg þar , sem komast mátti af með 1300 faðma . Hver stefnan giska menn nú á að kosin hafi verið á endanum ? Hver nema einmitt sú sem ver gegndi , hin eystri , sem skapar landssjóði á að giska 1732 faðma vegarlengd til lagningar að upphafi og síðan til viðhalds um aldur og æfi , í stað 1300 . Vitanlega getur svo staðið á og stendur margsinnis svo á , að betri er krókur en kelda , að betri er meiri vegalengd , vegna miklu greiðara vegarstæðis þar og þar af leiðandi kostnaðarminni að öllu samtöldu , þrátt fyrir lengdarmuninn . En því fer svo fjarri , að slíku væri hér til að dreifa , að eystra vegarstæðið var einmitt miklu ógreiðara , miklu torfærumeira , sem sýnir sig best á því , hve dýrt hefir orðið að leggja þar veginn , um mikinn kafla af því að minnsta kosti . Þar er sem sé mishæðótt , svo grafa þurfi stórum niður veginn sumsstaðar og hækka upp þess á milli , en sumsstaðar kviksyndis-dý og -fen , er gerði vegarvinnuna afar-erfiða og kostnaðarsama . En hverjum gátu orðið svona mislagðar hendur í eigi meira vandamáli en þetta virðist hafa verið ? Svo ógeðfellt sem það er að hallmæla manni á bak , en svo má það heita , að rita um hann ámæli á honum ókunna tungu í fjarlægu landi , það verður að segja hverja sögu eins og hún gengur . Sagan er þá sú , að það var hinn danski verkfræðingur . v . Ripperda , er Kaupmannahafnarstjórnardeildin hafði útvalið til umsjónar af sinni hálfu við Ölfusárbrúarsmíðið í sumar , - það var hann , er réð þessari óhappabreytingu á vegarstefnunni , mældi hinn nýja veg og sagði fyrir um alla tilhögun á honum . Hafði landshöfðingja að sögn verið boðin hans liðveisla til að segja fyrir um vegagjörð þar , sem hann næði til frá brúnni í sumar , kostnaðarlaust , með því að hann hafði fullt kaup frá öðrum hvort sem var . Hefir landshöfðingi að líkindum eigi þóst mega eða viljað hafna svo góðu boði , þar sem hann hafði og engan lærðan verkfræðing sér við hönd . Hvað hann hefir haft fyrir sér , er hann hafnaði vegarstefnu Erlendar , og færði sig svona langt austur á við , af jafnlendi á óslétt land , fenjótt og dýótt , mun flestum óljóst . Því látum svo vera , að honum hafi verið talin ranglega trú um , frá mönnum , er af sérplægnisástæðu var ekki sama hvar vegurinn var , að hann lægi miklu fremur undir vatnságangi og snjóa á vetrum á vestari staðnum , fram hjá Árbæ , þá var honum eigi ofætlun , að sjá hið rétta , að sjá það sem kunnugum ber saman um , að álíkt er um snjóþyngsli og þ.h. á báðum stöðunum , en jafnlendið og sérhvað annað , er áður hefir talið verið , mælti með Árbæjarstefnunni . Þar við bættust svo býsna miklar hallajafna-reikningsvillur hjá honum , er aukið hefðu enn kostnaðinn mikið , ef þær hefðu fengið að standa . Loks sparaðist þó nokkur hundruð króna kostnaður fyrir það , að horfið var frá vegarstefnu hans , er niður eftir dró , niður fyrir mýrina , eftir að landshöfðingi var búinn að sjá hana , þegar hann kom austur að vígja brúna , og leist eigi betur á en svo , að sögn ; enda kom hinn útlendi verkfræðingur eigi nærri verkinu upp frá því . Tvö-þrjú þúsund krónur er reyndar eigi mikið fé í sjálfu sér , og vitaskuld er alls eigi við að búast , að ekki vilji til því líkur halli við og við á nokkuð stórum fyrirtækjum , er sjá má eftir á , að hægt hefði verið að komast hjá . En það er mikið fé þar , sem lítið er af að taka og ekki meiri en aðalupphæðin er ; allur kostnaðurinn til þessa ofurlitla vegarspotta . Lærdómurinn , sem leiða má út úr þessu óhappi , þessari handvömm , - hann er sá , sem Ísafold hefir margsinnis vikið á , hvílík ráðleysa það er , að ætla sér að bjargast að föngum til með verkfróðra aðstoð við mannvirki á almennings kostnað , í stað þess að hafa hér fastan vandlega valinn verkfræðing , útlendan eða innlendan , mann , sem ekki þarf að fara hót eftir annarra sögusögn , og hefir von bráðara í huganum greinilegt yfirlit yfir , hvernig vegir eigi að liggja um landið , og framfylgir því , svo eigi þurfi að vera að hlaupa í vegargjörð hingað og þagnað að handa hófi , án þess að vita , hvernig þeir molar falla í aðalbygginguna , né annað , sem vita þarf og leggja niður fyrir fram , eigi nokkurn tíma að fást sæmileg trygging fyrir því , að vegabótafé landsins eigi varpað á glæ fyrir ráðleysu og handvömm . Aðfengnir verkfræðingar um stuttan tíma eru harla gagnslitlir á við það sem þeir geta orðið , og hljóta að verða , séu þeir vel valdir , ef þeir ílengjast hér . Takist valið heppilega , svo sem segja má vafalaust um þá Hovdenak og Siwertson , þá eru þeir tapaðir óðara en þeir fara að kynnast , í stað þess að þá ríður hvað mest á að halda í slíka menn . Takist það miður , geta þeir orðið til tjóns og ekki annars . En því oftar sem þarf að vera að útvega slíka menn , því hættara er við að valið misheppnist . Enda er þeim , sem ráða eiga , ætlandi að leggja sig betur í framkróka um valið , er það á að verða til frambúðar , auk þess sem þá má til frekari varúðar ráða manninn að eins til bráðabirgða fyrst um sinn og festa hann eigi í embættinu nema hann reynist vel .