Miðvikudagur 13. júní 1990 TONLIST Bláir drauaar í Óperunm Leoníd Tsjísjík , píanó ; Ný ís - lenzk uerk fyrir djasskvintett ( Is - lensku óperunni , fóstudaginn 8. júní . ) Það var verulega fjölmennt í sal íslensku óperunnar sl. föstudag , er sovézki píanósnillingurinn Tsjí - sjík og fimm valinkunnir hérlendir sveiflarar héldu einu tónleika þessarar Listahátíðar helgaðar djassi , - nema ef sumir vilja flokka „ Blámatónhrrf " Gershwins þar undir , er Gúnther Schuller ætlar að flytja þriðjudaginn 12. með Sin - fóníuhljómsveitinni og áðurnefnd - um gerzka harpsláttumanni . Þessi stöku tvö atriði eru tæplega mikill djassskammtur , en á hinn bóginn vissulega vísbending um fjölhæfni Rússans ; í fljótu bragði skjóta að - eins tvö önnur píanistanöfn upp kolli í huga manns , sem eru , eða voru , jafnvíg á blálist og hálist : Fríedrich Gulda og André Previn . Hin góða aðsókn — að virtist ríf - lega 90% sætanýting — gaf tilefni til lauslegra vangaveltna um , hvort djassinn væri að auka vin - sældir sínar á skerinu . Hitt var soldið sérstakt , að mér sýndist millikynslóðin áberandi fjarri góðu gamni , en hinsvegar mikið af fólki ýmist vel innan við þrítugt eða langt fyrir ofan fertugt ; gæti það hugsanlega verið til marks um , að endurnýjun djassfylgjenda eigi sér nú stað eftir „ glötun " þungarokkskynslóðar ? Leoníd Tsjísjík átti að sjá um fyrri hluta tónlákanna . I Listahá - tíðardagskránni stóru er hið víð - lesna hljómborðsmennskutímarit Keyboard borið fyrir því , að Leo - níd sé risi í sovézkum djasspíanó - leik : „ Uppistaðan er þett sveifla ; bætið við vænum skammti af tækni , kryddið með ögn róman - tískum andblæ , blönduðum óbeizlaðri sköpun , og þið fáið Leoníd Chizhik . " Nú jæja . Það ku vera mikið í vændum . Píanistinn hitaði sig upp á nokkrum frostrósum í þyngri kantinum , blábyrjandi á liggjandi fetilstóni , en áður en varði voru öll fallstykkin komin í skotstöðu og allt á fulla ferð . Allt sýnilega leikið af fingrum fram , spunnið ellegar snarstefjað ( nema númer fimm , Love is Here toStay ) , hver ópus - inn á fætur öðrum , unz aðeins minnið um þá sat eftir í heilaend - urvarpsstöðvum áheyrenda . Tsjísjík er geigvænlegur tekník - er , um það er engin spurning . Hins vegar saknaði maður þess að fá ekki meiri fjölbreytni í dýnamík , stíl og hraða . Það var eins og að - eins fyrsti og fimmti gír væru virk - ir þetta kvöld , ogaðeins piano og forte . Þéttingsfullur salur Gamla bíós er að vísu ekki með sérlega hjálpfúsan hljómburð , svo það hef - ur kannski gefið þann bakslag , að slaghörpuleikarinn tók adglamra dulítið meir en góðu hófu gegndi . Undirritaður var ekki nema meðalhrifínn , ogekki viss um , að Tsjísjík hafi hér átt eitt af sínum betri kvöldum . Spuni hans var á köflum vélrænn og óinnblásinn , en slíkt hlýtur reyndar alltaf að þurfa að taka með í reikninginn , þegar impróvísasjón er annars vegar , eða getur það verið , að Kanar hafi að einhverju leyti vél - rænni smekk en Gamlaheimsbú - ar ? Spyr sá er ekki veit . En gjarna vildi ég fá að heyra Tsjísjík aftur í betri og smærri sal við afslapp - aðra tækifæri . Eftir hlé komu fram fimm góð - kunnir íslenzkir djassarar af yngri kynslóð með fjórar nýsmíðar . Samkvæmt upplýsingum Listahá - tíðar mun þetta vera fyrstu frum - fluttu ís.lenzku djassverkin á þeim vettvangi frá því er Samstæður , hið ljúfa og íbyggna kammerdjass - verk Gunnars Reynis Sveinssonar var flutt 1970 . Er því óhætt að segja , að tími sé til kominn . Taka má fram strax , að ekkert verkanna slagaði nálægt því upp í Samstæður að gæðum , hvað þá lengd ( sem vissulega er ekki það sama ) , enda hefur varla staðið til að ýta verki Gunnars ofan af verð - skulduðum stalli ; það verk er mun meira gegnumsamið og sólóum settar þrengri skorður en gengur og gerist í djassópusum . Verk fjór - menninganna voru að þessu leyti hefðbundnari í því að vera yfirleitt spunnir einleikskaflar innan í skrifuðum „ riff " - ramma í upphafi og niðurlagi , með örfáum undan - tekningum í formi útskrifaðra bak - grunrjsstrófna í löngum nótnagild - um . Á hinn bóginn var tónmálið nýtízkulegra , enda annað varla eðlilegt eftir tuttugu ár . Fyrst var „ VarlaVals " , djassvals eftir saxistann Stefán S. Stefáns - son , afslappað ogsnoturt verk , en ekki meðal sterkustu framlaga Stefáns hin seinni ár . Stefán mun sem kunnugt er ábyrgur fyrir mörgum tónsmíðum og utsetning - um fyrir Stórsveit Ríkisútvarpsins , þar sem hann jafnframt var aðal - barítonsaxofónleikarinn , eða allt að því er hinu merka nýjabrumi í djass - og millimúáklífi Islendinga var fórnað á altari sparnaðar í rekstri , en hefur auk þess verið mikilvirkur við að unga út kom - andi sveiflukynslóðum sem kenn - ari í djassdeild HH-tónlistarskól - ans . Þetta kvöld snerti hann hins vegar ekki barítoninn , heldur var einatt á tenór-sax . „ Eigin spýtur " nefndist Op . 2 kvöldins og var eftir Mezzoforte - hljómborðsmanninn Eyþór Gunn - arsson , huggulegt stykki , en rétt í meðallagi eftirminnilegt . Eyþór er flinkur og framsækinn píanisti og þó nokkuð að þreifa fyrir sér í frjáls - og framúrstefnu-djassi , sem er vel . Dýpsta verkið í mínum huga var númer þrjú eftir lömas bassaleik - ara Einarsson , er hann valdi heitið Vaskir , Vaskir Vaskir Menn ( heyrð - ist mér kynnt ; í dagskránni var ekki stafur um það ) sem byggði minna á virtúósíteti en bitastæð - um , etnískt-hljómandi hægferðug - um hugmyndum , er í krafti tóna - málsins náðu að kveikja í ímynd - unarafli hlustandans . Að öllum sólóum ólöstuðum stóð slagverks - einleikur Péturs Grétarssonar í lokin upp úr meðmiklum og litrík - um tom-tom-slætti í niðurlagi . Pétri lætur vel aðherma alls konar avant-garde-effekta , og er trúlega sterkari sem nútímaslagverkshof - undur en sem hefðbundinn swing - trommari . Á síðarnefndu sviði kemur hann stundum nokkuð harkalega út , auk þess sem hann hefði mátt vera neðar í styrk og sýna t.d. Stefáni S. meiri tillitssemi í sólóum hans ; burstaslátturinn var hins vegar í hæfilegu jafnvægi . Að lokum varþaníð „ Þegar ötlu er á botninn hwlft " , stykki eftir alt-saxistann Sigurð Flosason . Það bar með sér , eins og hin verkin ( sízt þó verk Tömasar ) að vera samið í hjáverkum , og hefði eins og hin tvö kannski frekar átt heima á djassbúllu en í konsertsal , þar sem dauðaþögn ríkir meðal áheyrenda og athygli helzt óskert . Engu að síður ber að þakka fram - lag fimmmenninganna og Listahá - tíðar , því eins og komið hefur fram , eru ný djasstónverk ekki beinlínis fastur liður á þessum tví - æringi . Sá er þettaskrifar hefur að auki trú á því , að sitthvað af fyrr - getnum tónverkum eigi eftir að heyrast aftur með tíð og tíma , auk - in og ( einkum ) endurbætt . R.Ö.P. „ Dýpsta verkið í m'num huga var númer þrjú eftir Tómas bassaleikara Ein - arsson , er hann vaHi heitið Vaskir , Vaskir , Vaskir Menn / ' segir Ríkarður Örn Pálsson tónlistargagnrynandi Alþýðublaösins um djasstónleika Listahá - tiðar í íslensku óperunni . LAUNAGREIÐENDUi w \ EINDAGI STADGREIÐSLUFJÁR ER 75 . HVERS MÁNADAR Ríkarður Örn Pálsson skrifar Launagreiðendum ber aö skila afdreginni staögreiðslu af launum og reiknuðu endurgjaldi í hverjum mánuði . Með gírókerfi staðgreiðslu er unnt að greiða í öllum bönkum , sparisjóðum og pósthúsum . Eindagi staðgreiðslufjár er 15. hvers mánaðar . Munið að gera skil tímanlega ! RSK RÍKISSKATTSTJÓR ! ¦ , - . " . l p 11