Þjóðmálaumræða dagsins er stundum ofsafengin . Eitt mál verður ráðandi og það eru „ allir “ að tala um það og hafa á því skoðanir , þrátt fyrir að hafa ekkert kynnt sér það nema kannski með lestri fyrirsagna eða stöðuuppfærslna á samfélagsmiðlum . Sú umræða verður alltaf grunn og stendur stutt yfir því að á morgun kemur nýtt hneyksli og hitt gleymist . Öfgarnar eru líka meiri . Einhvern tíma var sagt að „ kurteisi kostar ekkert “ og það er enn staðreynd í huga þess sem þetta ritar , en stundum er upplifunin sú að ekki sé hlustað á neitt nema öfgakenndan og svarthvítan málflutning , kryddaðan uppnefnum eða ásökunum . Það er sannarlega miður , því þannig leysum við engin mál . Við stöndum bara í endalausri störu - eða öskurkeppni , án þess að takast nokkurn tíma að ræða málin af yfirvegun . Til dæmis er oft sagt frá slæmu ástandi í heilbrigðisþjónustunni ; fjársvelti , biðlistum , hallarekstri , uppsögnum og ýmsum öðrum vandkvæðum . Við gætum líka rætt að við gerum sífellt kröfu um dýrari og betri þjónustu auk tilsvarandi lyfja . Við fáum hingað sífellt fleiri ferðamenn sem þurfa líka heilbrigðisþjónustu . Auk þess hefur legið fyrir í áratugi að eldri borgurum , sem eðli málsins samkvæmt þurfa meiri þjónustu , er að fjölga hlutfallslega á meðan að fjöldi þeirra sem er á vinnualdri stendur í stað . Það fæst ekki mikil umræða hvernig við ætlum að leysa það . Þurfa notendur að borga meira eða ætlum við að gera það saman með hærri sköttum ? Þarna vantar samhengi í umræðuna . Það er vaxandi umræða um loftslagsvána . Það er risavaxið verkefni sem verður ekki leyst nema með því að við leggjum öll eitthvað fram til lausnar , stundum ábyrgari neyslu og sóum minna . Við þurfum líka að spyrja okkur að því hvernig við ætlum að réttlæta það fyrir hratt vaxandi fjölda samborgara okkar í veröldinni að þeir fái ekki aðgang að sömu lífskjörum og við höfum notið í áratugi , vegna þess að plánetan okkar ræður ekki við það . Á sama tíma einblína aðrir á að lausnin felist í að moka ofan í skurði í gömlum framræstum mýrum , henda svo skóflunni aftur fyrir sig og halda áfram óbreyttri hegðun . Við gætum líka rætt hvað það var sem raunverulega breyttist við iðnbyltinguna . Að við fundum leiðir til að dæla og grafa upp milljóna ára gamalt kolefni og sleppa því út í andrúmsloftið á brotabrotabroti af myndunartíma þess . Það gjörbylti lífskjörum okkar og breytti heiminum svo sannarlega , en nú höfum við ekki lengur svigrúm til að halda áfram á þeirri braut . Hvernig ætlum við að leysa úr því og hvernig á að fæða sífellt fleiri munna á sama tíma ? Á aðeins einum og hálfum sólarhring fjölgar íbúum heimsins um alla íbúatölu Íslands – allt árið um kring . Þarna vantar lausnir og það hratt , en það vantar líka samhengi í umræðuna . Á matur að vera sem ódýrastur ? Við getum líka spurt okkur hvernig við viljum hafa okkar eigin matvælaframleiðslu . Sjávarútvegurinn okkar er sterkur alþjóðlega og flytur út matvæli í miklu magni á hverjum einasta degi . Í landbúnaðinum eigum við mörg sóknarfæri en aukinn innflutningur á búvörum hefur letjandi áhrif á ýmsar greinar hans . Ætlum við að reyna að nýta alla okkar möguleika eins og við getum eða eigum við að horfa eingöngu á verð hlutanna og treysta á aðra ? Það er ríkt viðhorf í okkar menningu og víðar að matur eigi að vera sem ódýrastur . Fyrir því eru vissulega sterk rök . Það þurfa allir að borða og ekki svo langt síðan að við þurftum að verja miklu hærra hlutfalli af ráðstöfunartekjum til að kaupa í matinn en þeim 13 – 15 prósentum sem við nýtum til þess í dag . Framleiðniaukning og hagræðing hafa keyrt niður verð um allan hinn vestræna heim – líka hér á Íslandi . Jafnvel má spyrja hvort að matur sé orðinn of ódýr ef okkur finnst í lagi að sóa þriðjungi af honum . Gerum við áfram þá kröfu að við fáum alla hluti sem við viljum allan ársins hring og skeytum engu um árstíðir , framleiðslu í nærumhverfinu eða hina náttúrulegu hringrás ? Er það ekki eitt af því sem við þurfum að ræða í samhengi ? Allt eru þetta mál sem lesendur hafa örugglega mismunandi skoðanir á . Þannig á það líka að vera . Við þurfum að geta rætt mál , verið ósammála og tekist á . En það sem við megum ekki tapa er eiginleikinn til að geta rætt saman og komist að niðurstöðu með yfirveguðum hætti . Ef við gerum það þá endar það með upplausn og átökum sem aldrei mun skila samfélaginu fram á veg .