( Lagt fyrir Alþingi á 144. löggjafarþingi 2014 – 2015 . ) 2. gr . Hafi fyrirsvarsmaður eða starfsmaður gerst sekur um brot má samhliða ákvörðun um refsingu þeirra gera lögaðilanum sekt ef brotið var í þágu hans . Gera má upptæka hluti , samkvæmt ákvæðum almennra hegningarlaga , sem hafa verið notaðir við brot , hafa orðið til við brot eða með öðrum hætti tengjast framningu brots . Þá má gera upptækan ávinning af broti eða fjárhæð sem svarar til hans í heild eða að hluta . Nú er lögaðili skráður eða stofnaður erlendis og taka þá lögin til starfsemi hans að því leyti sem hún fer fram innan íslenskrar lögsögu . Lög þessi öðlast þegar gildi . Samningur um klasasprengjur . 3 . 2. „ Klasasprengja “ merkir hefðbundið hertól sem er hannað til að dreifa eða sleppa sprengifimum dreifisprengjum og er hvert um sig undir 20 kg að þyngd ásamt þeim sprengifimu dreifisprengjum sem það inniheldur . Það á ekki við um eftirfarandi : a ) hertól eða dreifisprengju sem er hönnuð til að gefa frá sér blossa , reyk , flugelda eða ratsjárendurvarpsefni , eða hertól sem er hannað einvörðungu til loftvarna , b ) hertól eða dreifisprengju sem er gerð til að framkalla rafmagns - eða rafeindaáhrif , c ) hertól sem , til að forðast áhrif á óafmörkuðum svæðum og þá hættu sem stafar af ósprungnum dreifisprengjum , hefur öll eftirtalin einkenni : i . hver sprengifim dreifisprengja er búin sjálfsónýtandi rafeindabúnaði . Þær kunna eða kunna ekki að hafa verið undirbúnar til notkunar . 7. „ Klasasprengjuleifar “ merkir gallaðar klasasprengjur , yfirgefnar klasasprengjur , ósprungnar dreifisprengjur og ósprungnar smásprengjur . 8. „ Yfirfærsla “ merkir , auk eiginlegs flutnings klasasprengna inn á innlent yfirráðasvæði eða út af því , yfirfærsla eignarréttar á og yfirráða yfir klasasprengjum en ekki yfirfærsla yfirráðasvæðis þar sem klasasprengjuleifar er að finna . 9. „ Sjálfeyðingarbúnaður “ merkir innfellt , sjálfvirkt gangvirki sem er viðbót við aðalrásbúnað hertólsins og tryggir að hertólið , sem hann er innfelldur í , eyðileggist . 10. „ Sjálfónýtandi “ merkir það að gera hertól ónothæft á sjálfvirkan hátt með því að ónýta íhlut varanlega , t.d. rafhlöðu , sem nauðsynleg er til að hertólið geti virkað . 11. „ Klasasprengjuspillt svæði “ merkir svæði þar sem vitað er eða grunur leikur á um að klasasprengjuleifar sé að finna . 15. „ Ósprungnar smásprengjur “ merkir sprengifimar smásprengjur sem hefur verið dreift eða sleppt úr , eða með öðrum hætti skildar frá dreifara og hafa ekki sprungið eins og til var ætlast . Sérhvert aðildarríki skal , í samræmi við innlendar reglur , aðskilja allar klasasprengjur , sem lögsaga þess nær til og það ræður yfir , frá hertólum sem bíða þess að verða notaðar í hernaðaraðgerðum og merkja þær til eyðingar . 2 . Umbeðinn viðbótarfrestur skal ekki vara lengur í árum talið en bráðnauðsynlegt er til þess að aðildarríkið geti efnt skuldbindingar sínar skv. 2. mgr. þessarar greinar . Aðildarríkin geta ákveðið að veita skemmri frest en beðið er um og geta gert tillögu um viðmiðanir fyrir hinn framlengda frest , eftir því sem við á . Beiðni um framlengdan frest skal leggja fram minnst níu mánuðum fyrir fund aðildarríkjanna eða endurskoðunarráðstefnuna sem taka á hana til umfjöllunar . 8 . Aðildarríki sem geyma , verða sér úti um eða yfirfæra klasasprengjur eða sprengifimar dreifisprengjur í þeim tilgangi sem lýst er í 6. og 7. mgr. þessarar greinar skulu leggja fram ítarlega skýrslu um áætlaða og raunverulega notkun þessara klasasprengna og sprengifimu dreifisprengna og gerð þeirra , magn og lotunúmer . Hreinsun og eyðing klasasprengjuleifa og fræðsla til að draga úr áhættu . Jafnhliða því að efna skuldbindingar sínar skv. 1. mgr. þessarar greinar skal sérhvert aðildarríki gera eftirfarandi ráðstafanir , eins fljótt og auðið er , að teknu tilliti til ákvæða 6. gr. samnings þessa um alþjóðlega samvinnu og aðstoð : a ) kanna , meta og skrásetja þá ógn sem stafar af klasasprengjuleifum , jafnframt því að leggja allt kapp á að finna öll klasasprengjuspillt svæði sem lögsaga þess nær til eða það ræður yfir , b ) meta nauðsynlegar aðgerðir og forgangsraða þeim að því er varðar merkingar , vernd almennra borgara , hreinsun og eyðingu og hefjast handa og grípa til úrræða og semja landsáætlun um framkvæmd þessara aðgerða og byggja , eftir atvikum , á ríkjandi skipan , reynslu og aðferðum , c ) gera allar ráðstafanir sem henta til að tryggja að ummál allra klasasprengjuspilltra svæða , sem lögsaga þess nær til eða það ræður yfir , sé merkt , þau séu vöktuð og varin með girðingu eða á annan hátt til að tryggt sé að almennir borgarar fari ekki inn á þau ; setja ber upp viðvörunarskilti , gerð með þeim hætti að það samfélag þar sem áhrifa sprengjubúnaðar gætir gefi þeim sérstakan gaum þegar merkja á meint hættusvæði ; skilti og aðrar merkingar , sem sýna mörk hættusvæða , ættu að vera eins áberandi , læsileg , endingargóð og þolin gagnvart umhverfisáhrifum og frekast er kostur og gefa skýrt til kynna hvoru megin merktra marka talið er að klasasprengjuspillt svæði sé að finna og hvorum megin talið er öruggt að vera á ferð , d ) fjarlægja og eyða öllum klasasprengjuleifum sem eru á svæðum sem lögsaga þess nær til eða það ræður yfir og e ) annast fræðslu til að draga úr áhættu og tryggja að almennir borgarar , sem búa á eða í námunda við klasasprengjuspillt svæði , séu meðvitaðir um þá hættu sem stafar af slíkum leifum . a ) Í þeim tilvikum , þegar samningur þessi öðlast gildi gagnvart báðum aðildarríkjunum , er fyrrnefnda aðildarríkið eindregið hvatt til að leggja síðarnefnda aðildarríkinu til aðstoð , meðal annars tæknilega , fjárhagslega og efnislega eða aðstoð í formi mannafla , annað hvort tvíhliða eða fyrir atbeina þriðja aðila sem gagnkvæmt samkomulag er um , þ.m.t. stofnanir Sameinuðu þjóðanna eða önnur viðkomandi samtök , til að auðveldara sé að merkja , fjarlægja og eyða fyrrnefndum klasasprengjuleifum . Beiðni um frekari frest skal leggja fyrir fund aðildarríkjanna eða endurskoðunarráðstefnu áður en frestur sá er um getur í 1. mgr. þessarar greinar er út runninn fyrir aðildarríkið . Fundur aðildarríkjanna eða endurskoðunarráðstefnan skal , að teknu tilliti til þeirra þátta sem um getur í 6. mgr. þessarar greinar , meðal annars tilkynnts magns klasasprengjuleifa , leggja mat á beiðnina og ákveða , með meiri hluta greiddra atkvæða þeirra aðildarríkja sem eiga fulltrúa á fundinum eða ráðstefnunni , hvort orðið skuli við beiðninni um viðbótarfrest . Aðildarríkin geta ákveðið að veita styttri viðbótarfrest en beðið er um og geta , eftir atvikum , gert tillögu um viðmiðunarreglur um hann . 8 . Heimilt er að endurnýja viðbótarfrestinn í allt að fimm ár að fram kominni nýrri beiðni skv. 5. , 6. , og 7. mgr. þessarar greinar Með beiðni um frekari viðbótarfrest skal aðildarríki leggja fram viðeigandi viðbótarupplýsingar um framkvæmdir meðan fyrri viðbótarfresturinn , sem var veittur samkvæmt þessari grein , varði . Sérhvert aðildarríki skal , að því er fórnarlömb klasasprengna varðar og á svæðum sem lögsaga þess nær til eða það ræður yfir , í samræmi við gildandi alþjóðlegan mannúðarrétt og mannréttindalög , veita viðunandi aldurs - og kynjamiðaða aðstoð , þ.m.t. læknisaðstoð , endurhæfingu og sálfræðilegan stuðning , auk þess að stuðla að félags - og efnahagslegri aðlögun þeirra . Sérhvert aðildarríki skal leggja allt kapp á að afla áreiðanlegra gagna sem máli skipta með tilliti til fórnarlamba klasasprengna . 2 . 2 . 4 . Hafi klasasprengjur orðið að klasasprengjuleifum , staðsettum á svæðum sem lögsaga aðildarríkis nær til eða það ræður yfir , eftir að samningur þessi öðlast gildi , skal sérhvert aðildarríki , sem hefur aðstöðu til þess , veita hlutaðeigandi aðildarríki neyðaraðstoð sem allra fyrst . Sérhvert aðildarríki , sem hefur aðstöðu til þess , skal veita aðstoð sem miðar að efnahagslegum og félagslegum bata sem er nauðsynlegur í kjölfar notkunar klasasprengna í aðildarríkjum sem hafa orðið fyrir búsifjum af þeirra völdum . 9 . Sérhverju aðildarríki , sem hefur aðstöðu til þess , er heimilt að leggja fram fé til viðeigandi sjóða til þess að greiða fyrir því að aðstoð samkvæmt þessari grein berist . 12 . Aðildarríki , sem veita og þiggja aðstoð samkvæmt ákvæðum þessarar greinar , skulu vinna saman að því að samþykkt aðstoð nái örugglega fram að ganga , í einu og öllu og með skjótum hætti . Aðildarríkin uppfæri þær upplýsingar sem eru veittar skv. 1. mgr. þessarar greinar árlega , þannig að þær lýsi almanaksárinu á undan , og leggi fyrir aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna eigi síðar en 30. apríl ár hvert . 1 . Allar upplýsingar sem máli skipta skulu fylgja beiðninni . Afhenda ber aðildarríkinu , sem fær beiðni um skýringar , allar slíkar upplýsingar og því ber réttur til andsvara . Ákveði fundurinn að ræða málið nánar má benda hlutaðeigandi aðildarríkjum á hvernig skýra megi frekar eða leysa það mál sem er til umfjöllunar , meðal annars með því að hefja viðeigandi málsmeðferð að þjóðarétti . Ráðstafanir á landsvísu til að hrinda ákvæðum samningsins í framkvæmd . Sérhvert aðildarríki skal gera allar viðeigandi ráðstafanir á sviði löggjafar , stjórnsýslu og á öðrum sviðum samningi þessum til framkvæmdar , meðal annars ákveða viðurlög til þess að koma í veg fyrir og bæla niður hvers kyns aðgerðir sem aðildarríki eru óheimilar samkvæmt samningi þessum , af hálfu einstaklinga eða á yfirráðasvæði sem lögsaga þess nær til eða sem lýtur stjórn þess . 11. gr . 2 . Aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna skal boða fyrsta fund aðildarríkjanna innan árs frá því að samningur þessi öðlast gildi . Aðalframkvæmdastjórinn skal síðan boða fundi árlega uns fyrsta endurskoðunarráðstefnan er haldin . Aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna skal boða til endurskoðunarráðstefnu fimm árum eftir að samningur þessi öðlast gildi . Á endurskoðunarráðstefnu skal : a ) yfirfara rekstur og stöðu samnings þessa , b ) fjalla um nauðsyn frekari funda aðildarríkjanna , er um getur í 2. mgr. 11. gr. samnings þessa , og hversu langur tími skuli líða milli funda og c ) afgreiða sendar beiðnir / skýrslur aðildarríkja , sbr. 3. og 4. gr. samnings þessa . 3 . Tillögur að breytingum skal senda aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna sem dreifir þeim til allra aðildarríkja og leitar álits þeirra á því hvort kalla beri saman sérstaka ráðstefnu til þess að fjalla um efni þeirra . Halda ber ráðstefnuna um breytingar strax eftir fund aðildarríkjanna eða endurskoðunarráðstefnu , nema meiri hluti aðildarríkjanna æski þess að hún verði haldin fyrr . 5 . Breyting á samningi þessum öðlast gildi gagnvart þeim aðildarríkjum sem hafa staðfest breytinguna þann dag þegar meiri hluti þeirra ríkja sem voru aðilar að samningnum þegar breytingin var samþykkt hefur afhent staðfestingarskjöl sín til vörslu . 1 . Aðildarríkin skulu , ásamt þeim ríkjum sem ekki eiga aðild að samningi þessum en taka þátt í fundum og ráðstefnum honum tengdum , bera kostnað af fundum aðildarríkjanna , endurskoðunarráðstefnum og ráðstefnum um breytingar samkvæmt mælikvarða Sameinuðu þjóðanna með viðeigandi leiðréttingum . 16. gr . 3 . Afhenda ber vörsluaðilanum skjöl um fullgildingu , staðfestingu , samþykki eða aðild til vörslu . 18. gr . Beiting til bráðabirgða . Hverju ríki sem er er heimilt , jafnhliða því að það fullgildir samning þennan , staðfestir hann eða samþykkir eða gerist aðili að honum , að lýsa því yfir að það muni beita 1. gr. samningsins til bráðabirgða meðan þess er beðið að hann öðlist gildi gagnvart því . Ekki er unnt að gera fyrirvara við greinar samnings þessa . Í uppsagnarbréfi skal skýra til fulls þær ástæður sem liggja að baki uppsögn . 3 . Uppsögn tekur fyrst gildi sex mánuðum eftir að vörsluaðili veitir uppsagnarbréfi viðtöku . Sérhvert aðildarríki skal hvetja ríki , sem eiga ekki aðild að samningi þessum , til þess að fullgilda , staðfesta eða samþykkja samning þennan eða gerast aðilar að honum með það að markmiði að fá öll ríki til að gerast aðilar að samningi þessum . 2 . 22. gr . Vörsluaðili . Aðalframkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna er hér með tilnefndur vörsluaðili samnings þessa . Textar samnings þessa á arabísku , kínversku , ensku , frönsku , rússnesku og spænsku eru jafngildir . Athugasemdir við lagafrumvarp þetta . I. Inngangur . Frumvarp þetta er samið í utanríkisráðuneytinu að höfðu samráði við innanríkisráðuneytið . Það gerir Íslandi kleift að fullgilda samninginn um klasasprengjur frá 2008 með því að gera breytingu á gildandi refsilögsögu í samræmi við ákvæði hans . II . Tilefni og nauðsyn lagasetningar . Klasasprengjur eru vopn sem er dreift yfir stór svæði sem gerir þau afar ónákvæm . Margar sprengnanna springa ekki og því skapa þær hættu fyrir óbreytta borgara mörgum árum eftir að átökum lýkur . Reynslan sýnir að allar tegundir klasasprengja sem hafa verið notaðar hingað til skapa óásættanlega hættu fyrir óbreytta borgara . Mörg ríki hafa talið að klasasprengjur væru nauðsynlegur þáttur í hernaðarstefnu þeirra en stækkandi fjöldi þeirra hefur sannfærst um að slík stefna samrýmist ekki alþjóðaskuldbindingum þeirra , enda getur hún hamlað enduruppbyggingu og þróun . Þess vegna samþykktu meira en 100 ríki klasasprengjusamninginn árið 2008 sem bannar með öllu þessi vopn . Mörg ríki og félagasamtök hafa lengi barist gegn notkun klasasprengna , sem bitna hvað verst á óbreyttum borgurum , sem fyrr segir , sérstaklega á konum og börnum . Málið var til umræðu á ráðstefnu alþjóðasamnings um hefðbundin vopn ( CCW ) í Genf í nóvember 2006 . Þar talaði Svíþjóð fyrir hönd 25 ríkja um að hefja skyldi undirbúning alþjóðasamnings gegn klasasprengjum . Tillagan fékkst ekki samþykkt , aðallega vegna andstöðu ríkja sem framleiða og nota klasasprengjur . Tilkynntu þá Norðmenn að þeir mundu boða til slíkrar ráðstefnu í samvinnu við Rauða krossinn . Stefnt skyldi að því að samningurinn kvæði á um bann við notkun , framleiðslu og sölu á klasasprengjum og fæli einnig í sér aðgerðir sem miðuðu að því að veita fórnarlömbum klasasprengja aðstoð og áætlanir um hreinsun á svæðum þar sem klasasprengjur er að finna . Klasasprengjur hafa verið notaðar í ríflega fjóra áratugi í 23 löndum . Árið 2007 var talið að yfir 70 ríki hefðu átt klasasprengjur og 34 ríki framleiddu slík vopn . Alþjóðasamtök fatlaðra ( Handicap International ) hafa áætlað að 400 milljónum manna stafi hætta af klasasprengjum sem hafa ekki sprungið . Síðastliðin 40 ár hafi orðið 13.000 fórnarlömb af völdum þessara vopna , þar af 98% almennir borgarar . Alþjóðasamtök kvenna ( Women's International League for Peace and Freedom ) hafa talið að klasasprengjur bitni af mestum þunga á konum . Gallaðar klasasprengjur ógna ekki eingöngu almennum borgurum , heldur einnig friðargæsluliðum og sprengjuleitarsveitum . Klasasprengjur hafa meðal annars verið notaðar í Afganistan , Írak , Kósóvó , Nagorno-Karabakh , Víetnam og Líbanon þar sem sprengjusveit Landhelgisgæslunnar hefur verið við störf við hreinsun á klasasprengjum . Samningsgerðin um klasasprengjusamninginn fór fram utan vébanda Sameinuðu þjóðanna , en stærstu vopnaveldin , Bandaríkin , Rússland og Kína , voru ekki þátttakendur í henni . Hún er stundum kennd við Óslóarferlið sem hófst með ráðstefnu Norðmanna í febrúar 2007 . Samningafundir voru haldnir í Líma í Perú , Vín í Austurríki , Wellington á Nýja-Sjálandi og í Dyflinni þar sem samkomulag náðist 30. maí 2008 . Samningurinn var undirritaður í Ósló 3. desember 2008 , meðal annars af Íslandi . Hann tók gildi 1. ágúst 2010 . Ísland studdi gerð klasasprengjusamnings frá upphafi og tók þátt í samningaferlinu . Mannúðarsjónarmið eru meginástæðan fyrir því að íslensk stjórnvöld leggjast gegn notkun klasasprengna . Engar klasasprengjur eru til á Íslandi , en íslensk stjórnvöld hafa kostað hreinsun á svæðum sem eru menguð af klasasprengjum , með hreinsunaraðgerðum sprengjusveitar Landhelgisgæslunnar , sem fyrr sagði . Til þess að Ísland geti fullgilt samninginn er nauðsynlegt að setja þau lög sem lögð eru til með frumvarpi þessu . III . Meginefni frumvarpsins . Með samþykkt frumvarps þessa verða klasasprengjur bannaðar á Íslandi . Bannið tekur einnig til háttsemi sem fellur undir samninginn og íslenskir aðilar fremja erlendis , óháð því hvort klasasprengjur eru bannaðar í því landi eða ekki . IV . Samráð og mat á áhrifum . Frumvarp þetta er unnið í samráði við innanríkisráðuneytið , sem fyrr segir , en einnig refsiréttarnefnd . Áhrif þess innan lands verða lítil sem engin þar sem hér finnast ekki klasasprengjur . Mat á kostnaði er í fylgiskjali . Frumvarpið kemur ekki í veg fyrir að íslenskir aðilar komi að hreinsun svæða erlendis þar sem klasasprengjur finnast . V. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar . Við gerð frumvarpsins var þess gætt að það samrýmdist bæði stjórnarskrá og alþjóðlegum skuldbindingum . Samningurinn um klasasprengjur verður birtur sem fylgiskjal með lögunum . Athugasemdir við einstakar greinar frumvarpsins . Þetta ákvæði tilgreinir þá háttsemi sem bönnuð er með klasasprengjusamningnum , sbr. 1. gr. samningsins . Sá sem brýtur gegn boði eða banni sem mælt er fyrir um í lögunum eða reglugerð sem er sett á grundvelli þeirra skal sæta sektum eða fangelsi allt að tveimur árum . Sé brotið stórfellt varðar það sektum eða fangelsi allt að fjórum árum . Hafi brot sem vísað er til í 1. mgr. verið framið af stórfelldu gáleysi varðar það sektum eða fangelsi allt að sex mánuðum . Tilraun og hlutdeild í brotum á reglugerðum settum samkvæmt lögum þessum eru refsiverðar skv. III. kafla almennra hegningarlaga , nr. 19 / 1940 . Sjá nánar um lögaðila í athugasemdum við 3. gr . Samkvæmt 9. gr. samningsins skal tryggja að bannákvæðum hans verði beitt gagnvart íslenskum ríkisborgurum hvort sem þeir eru staddir innan eða utan landamæra Íslands . Þannig verður t.d. hægt að gera þeim refsiábyrgð þó að þeir séu erlendis í ríki sem hefur ekki bannað klasasprengjur . Lögin ná einnig til íslenskra lögaðila með útibú eða starfsemi erlendis . Gildissvið laganna gagnvart erlendum lögaðilum takmarkast við athafnir þeirra hér á landi . Útlendingar eru bundnir af lögunum í samræmi við ákvæði almennra hegningarlaga , nr. 19 / 1940 . Með samþykkt þessa frumvarps verður ríkisstjórninni gert kleift að fullgilda samninginn um klasasprengjur frá 2008 . Greinin þarfnast ekki skýringa . Fjármála - og efnahagsráðuneyti , skrifstofa opinberra fjármála : Umsögn um frumvarp til laga um framkvæmd samnings um klasasprengjur . Frumvarp þetta er lagt fram til að Ísland geti fullgilt samning um bann við framleiðslu og notkun á klasasprengjum . Í athugasemdum frumvarpsins kemur fram að Ísland hafi frá upphafi stutt gerð samningsins og tekið þátt í samningaferlinu . Mannúðarsjónarmið séu meginástæða þess að íslensk stjórnvöld leggist gegn notkun klasasprengja . Engar klasasprengjur séu til á Íslandi en íslensk stjórnvöld hafi kostað hreinsun á svæðum sem eru menguð af klasasprengjum með hreinsunaraðgerðum sprengjusveitar Landhelgisgæslunnar . Til þess að Ísland geti fullgilt samninginn sé nauðsynlegt að setja þau lög sem lögð eru til með frumvarpinu . Samkvæmt klasasprengjusamningnum skulu aðildarríkin , ásamt ríkjum sem ekki eiga aðild að samningnum en taka þátt í fundum og ráðstefnum honum tengdum , bera kostnað af fundum og ráðstefnum aðildarríkjanna . Aðildarríkin skulu bera útlagðan kostnað aðalframkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna við ráðstafanir til að tryggja gagnsæi og aðstoð við að efna skuldbindingar og skýringar því viðkomandi . Ætla má að hlutdeild Íslands í útgjöldum við þessa þætti verði óveruleg og að hún verði látin rúmast innan núverandi útgjaldaramma utanríkisráðuneytis . Ekki verður séð að lögfesting frumvarpsins og fullgilding samningsins hafi að öðru leyti í för með sér útgjöld fyrir ríkissjóð .