Læknarnir Sveinn Rúnar Hauksson og Guðbjörn Björnsson heimsóttu nýverið byggðir Palestínumanna á átakasvæðinu á Gazaströndinni . Tildrögin voru þau að Guðbjörn þurfti að mæta á stjórnarfund hjá ISAM ( International Society for Addiction Medicine ) í Kaíró og á ráðstefnu samtakanna í leiðinni . Það varð úr að Sveinn Rúnar slóst í för með honum og sótti ráðstefnuna . Upphaflega átti hún að vera á tveimur stöðum , í Jerúsalem og Kaíró , en Ísraelsmenn hurfu frá því að halda hluta hennar í Jerúsalem vegna ástandsins . Það voru einkum læknar á meðferðarstofnunum og heimilislæknar sem sóttu ráðstefnuna en Guðbjörn er læknir á Vogi og Sveinn Rúnar heimilislæknir og fyrrverandi yfirlæknir á sjúkrastöðinni Von . Á ráðstefnunni var fjallað um framfarir á sviði lækninga og forvarna gagnvart áfengissýki , lyfjafíkn og annarri fíkniefnamisnotkun , þar á meðal reykingum . Kappnóg af verkefnum fyrir eina ferð , en þeir létu ekki þar við sitja . Í framhaldi af ráðstefnunni héldu þeir félagar til Jerúsalemborgar , Vesturbakkans og Gazastrandarinnar til að kynna sér af eigin raun afleiðingar hernaðar Ísraela á hendur Palestínumönnum og hvernig læknar bregðast við þeim aðstæðum sem skapast . Á Gazaströndinni heimsóttu þeir fjölmörg sjúkrahús , en Sveinn Rúnar þekkir vel til þessa svæðis gegnum starf sitt sem formaður Félagsins Ísland-Palestína og hefur tvívegis áður heimsótt svæði Palestínumanna og kynnt sér heilbrigðisþjónustuna . Í framhaldi af ferð þeirra félaga fékk Læknablaðið Svein Rúnar í spjall og grennslaðist meðal annars fyrir með hvaða hætti íslenskir læknar gætu veitt neyðaraðstoð og hvernig undirbúningi þess væri háttað . Hann var fyrst spurður hvort vel hefði gengið að komast inn á átakasvæðin : ,, Það er varla hægt að segja það . Þarna voru ekki margir á ferð , hvorki læknar né aðrir . Raunar átti ekki að hleypa okkur í gegn og inn á svæðið . Ísraelsmenn töldu að tveir læknar frá Íslandi ættu ekkert erindi inn á Gaza . Það gagnaði lítið fyrir okkur að benda á að beðið væri eftir okkur og að við ættum heimboð hjá starfsfélögum okkar . Á endanum voru það gömlu , góðu , íslensku samböndin sem tryggðu okkur leið í gegn . Íslenskur ljósmyndari , Þorvaldur Örn Kristmundsson á DV , hafði komið sér upp samböndum hjá ísraelska hernum og var með ísraelskt blaðamannaskírteini . Eftir nokkur símtöl var okkur reddað í gegn . Merkilegt nokk , þá hefur stefna Ísraelsstjórnar að þessu sinni verið sú að leyfa blaðamönnum að fylgjast með en stundum hefur verið algert fréttabann í gildi . " ,, Við áttum fyrst stefnumót við dr. Zakaria Agha , sem var áður yfirlæknir á Ahli-sjúkrahúsinu , en í mínum fyrri heimsóknum 1990 og 1992 var það eina sjúkrahúsið sem Palestínumenn leituðu til á átakatímum , en nú er stærsta sjúkrahúsið , Shifa , einnig komið undir stjórn Palestínumanna . Dr. Agha er að mestu hættur læknisstörfum og kominn í miðstjórn Fatah-stjórnmálahreyfingarinnar , eins konar miðflokks og sósíaldemókrata þeirra Palestínumanna . Við hittum hann á skrifstofu þeirra samtaka en þremur dögum síðar var hún sprengd í loft upp . Ég var varla lentur heima þegar ég sá dr. Agha á skerminum , brattan að vanda , í beinni útsendingu á CNN vegna þessarar árásar , en skrifstofan var rústir einar . " Það hefur kannski verið nokkuð stór skammtur af raunveruleika , að sjá hve skammt var milli ykkar og sprengingarinnar ? ,, Jú , það var svolítið einkennilegt , en það var svo margt fleira sem var raunverulegt við þessa heimsókn . Þótt við værum ekki á vígvellinum og sæjum ekki skothríð þá heyrðum við hana . Við vorum á hinum endanum , við móttöku særðra , og sáum fólkið þegar það var að koma eftir að hafa orðið fyrir skotárásum og einnig sjúklinga sem legið höfðu á sjúkrahúsi í nokkra daga og gengist undir aðgerðir . " Tölur fallinna úr hópi Palestínumanna eru orðnar ógnvekjandi háar , en þarf ekki að margfalda þær til að fá út tölu særðra ? ,, Jú og það er æði hátt margfeldi . Eftir rúmlega 10 vikur var tala fallinna orðin um 320 en særðir um 17.000 . Palestínumenn á herteknu svæðunum eru ekki nema um þrjár milljónir talsins , þar af ein milljón á Gazaströndinni , en margar milljónir eru landflótta . Fyrir svo fámenna þjóð er þetta mikil blóðtaka . Það væri sambærilegt við að um ein milljón Bandaríkjamanna lægju særðir . Palestínumenn eiga góða lækna , hjúkrunarfólk og sjúkraflutningamenn með gríðarmikla reynslu . Í okkar samfélagi þykir ýmsum kaldranalegt að tala um forgangsröðun og að gera upp á milli sjúklinga . Þarna er forgangsröðun engin spurning heldur alger nauðsyn . Heilbrigðisstarfsfólkið fær eldskírn í markvissum vinnubrögðum og forgangsröðun þegar það dag eftir dag þarf að taka á móti hundruðum slasaðra . Það verður að geta snúið sér að því mikilvægasta fyrst en jafnframt að skoða alla og að afgreiða hvern og einn á þann besta og hraðasta hátt sem unnt er . Undir slíkum kringumstæðum er auðvitað mun minna um innlagnir en ella , alltaf þurfa að vera einhver laus rúm til að taka á móti fleiri særðum og streymið gegnum sjúkrahúsið þarf að vera stöðugt . Hlutirnir ganga ótrúlega hratt fyrir sig . " ,, Palestínumenn eiga góða sérfræðinga en alls ekki nógu marga . Það reynir einna mest á sérfræðingana í skurðlækningum , slysa - og bráðalækningum . Eini æðaskurðlæknirinn á svæðinu vinnur myrkranna á milli því skotfærin sem Ísraelsher notar fara mjög illa með æðakerfið . Hættulegustu kúlurnar eru hinar svokölluðu gúmmíkúlur og dúm-dúm kúlurnar . Það hljómar fremur sakleysislega að nota gúmmíkúlur og fólk ímyndar sér að þetta séu einhverjir litlir gúmmíboltar sem lenda á fólki og hoppa svo burt . En sannleikurinn er allur annar . Þetta eru stálkúlur með gúmmílagi utan á . Gúmmílagið verður einfaldlega til þess að kúlurnar eru erfiðari við að eiga , erfiðara að fjarlægja þær og þær valda meiri vefjaskemmdum en venjulegar kúlur . Þetta á ekki síst við um skot í augu og heila . Dúm-dúm kúlurnar eru enn hættulegri . Það eru háhraða sprengikúlur sem springa þegar þær eru komnar inn í líkamann . Flísar úr kúlunum þeytast í nærliggjandi líffæri . Þetta er sérlega hættulegt ef þær lenda í kviðarholinu þar sem þær valda miklum blæðingum . Ef þær lenda í heilanum og splundrast þar er baninn vís . Þörfin fyrir æðaskurðlækna er einnig mikil vegna þeirra kúlna sem lenda í kviðarholi . " ,, Við heimsóttum Shifa-sjúkrahúsið 15. nóvember síðastliðinn . Þá voru liðnar sjö vikur frá því átökin hófust og þetta sjúkrahús var búið að taka á móti 1200 særðum , þar af voru 650 innlagnir . Æðaskurðlæknirinn var aleinn við störf í sinni sérgrein og mér varð hugsað til síldarstúlknanna hér áður fyrr sem fóru ekki úr stígvélunum vikum saman . Það var eins með hann , hann hafði verið að í sjö vikur . Hann var orðinn útkeyrður eftir stöðuga vakt . Auðvitað kemur þetta í hryðjum og dagpartar eða dagar eru rólegir en hann er aldrei laus af vaktinni . " Þarf ekki nauðsynlega að fá liðstyrk utan frá ? ,, Jú , og eftir því hefur verið leitað , meðal annars hér á landi . Meðan við vorum þarna kynntumst við hópi Norðmanna , skurðlækni , bæklunarskurðlækni , sjúkraflutningamanni og geðlækni , sem var skipuleggjandi hjálparstarfsins . Þessi hópur dvaldi á svæðinu í tvær vikur . Við erum að reyna að fá íslenska lækna til slíkra hjálparstarfa . Þeir þyrftu helst að geta verið í þrjár til fjórar vikur á svæðinu , en tvær vikur koma líka til greina . " Ef einhver læknir sem les þetta vill leggja sitt að mörkum , á hann þá að hafa samband við þig ? ,, Já , endilega eða við Guðbjörn Björnsson . Þeir sem fara á átakasvæðin gera tvennt , þeir sýna auðvitað mikið hugrekki og velvilja með því að fara en á hinn bóginn er líka mikið upp úr því að hafa fyrir lækni að fara í slíka ferð . Óvíða er aðra eins reynslu að fá . Læknar og hjúkrunarfólk sem fer á staðinn geta einnig verið þess fullviss að þarna er góð aðstaða fyrir hendi og framúrskarandi skipulag . Það er vel tekið á móti fólki og vel búið að því . " Hafa Norðurlandaþjóðirnar brugðist vel við hjálparbeiðnum ? ,, Já , þær eru áberandi í hjálparstarfinu , ekki síst Norðmenn . Þeir hafa verið með margvíslegt starf svo sem heilsugæslu í flóttamannabúðum í Palestínu og nærliggjandi löndum . Reynsla þeirra er mjög dýrmæt og þeir eru ólatir við að miðla henni til annarra . " Hefur gengið vel að afla fjár til verkefnisins ? ,, Já , undirtektir hafa verið jákvæðar , bæði hjá heilbrigðisyfirvöldum og Rauða krossi Íslands . Við þurfum auðvitað helst að fá til liðs við okkur fleiri lækna en einn eða tvo , þannig að hægt yrði að senda að minnsta kosti tvo hópa . Við ætlum líka að senda lyf með hópnum því brýn þörf er á algengustu lyfjum svo sem verkjalyfjum , sýklalyfjum og svæfinga - og deyfilyfjum . Utanríkisráðuneytið er þegar búið að senda eina milljón til palestínska Rauða hálfmánans og flóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna ( UNRWA ) í gegnum Rauða krossinn sem fjórfaldaði íslenska framlagið með því að leggja fram þrjár milljónir til viðbótar . Félagið Ísland-Palestína stendur fyrir neyðarsöfnun núna og byrjaði reyndar á því að tæma sjóð félagsins og senda okkur Guðbjörn með 3000 dollara framlag sem skiptist jafnt á milli tveggja sjúkrahúsa , Ahli-sjúkrahússins á Gaza og Makased-sjúkrahússins í Jerúsalem auk samtaka heilsugæslustöðva , UPMRC ( Union of Palestinian Medical Relief Committees ) . " Börnin hafa orðið sérstaklega illa úti í þessu stríði ... ,, Já , um eitt hundrað þeirra 320 sem féllu á fyrstu 10 vikunum voru börn og unglingar yngri en 18 ára . Heimurinn man enn eftir 12 ára drengnum sem sat í fangi föður síns í 45 mínútur áður en hann var skotinn til bana , en það sem gerðist síðan og hefur ekki farið hátt er að sjúkraflutningamaðurinn sem reyndi að bjarga drengnum var einnig skotinn til bana . Dæmunum fer fjölgandi um sjúkraflutningamenn sem eru skotnir jafnvel undir stýri á sjúkrabílum merktum Rauða krossinum og Rauða hálfmánanum . " Er innra skipulag samfélagsins ekki meira og minna lamað ? ,, Jú , það er mikilvægt atriði sem allt of lítið er fjallað um . Nánast enginn kemst lengur til vinnu , víða erfitt að nálgast helstu nauðsynjavörur , matvæli og annað , lyf og vatn eru ennfremur af skornum skammti . Ísraelar hafa oft lokað fyrir rafmagnið og það er búið að breyta þessu landi í allsherjar fangabúðir , sem síðan sæta sprengjuárásum . Árásirnar verða alltaf harðari og harðari . Í vikunni sem við vorum þarna sagði læknir sem við töluðum við að breytingin væri sú að í fyrstu hefðu um 40% af skotsárunum sem komu inn á sjúkrahúsið verið í brjóst og höfuð en hlutfallið væri komið upp í 80% . Þar fyrir utan hafa þeir rekist á hættulegra táragas en fyrr , en smábörn , eldra fólk og fólk með lungnasjúkdóma getur dáið af venjulegu táragasi og þetta er mun skæðara . Auk þess fer eldflaugaárásum fjölgandi . Þetta eru ekki slysaskot í Palestínu . "