Er ástæðan kannski sú að við Íslendingar teljum okkur ekki geta lært neitt af þessum voðalega atburði enda má telja litlar líkur á að hann gæti nokkurn tíma átt sér stað í nútíma lýðræðisríki ? Þeir bera hana inn í aðliggjandi herbergi ... Hann er einnig viss í sinni sök . Þessi fjölskylduvæna stefna virðist , ef eitthvað er , hafa hvatt til aukinna drápa því hún veitti fangavörðunum þann sálfræðilega stöðugleika sem þeir þörfnuðust . Að skýra fjöldaafbrot sem afleiðingu sjúklegs hugarfars er jafn ósennilegt og að gera ráð fyrir að sökudólgarnir hafi orðið fórnarlömb allsherjar persónuleikaklofnunar “ ( Steinbacher 2005 : 43 ) . Hjá báðum þessum þjóðum var hamrað á því með gegndarlausum áróðri að gyðingar og Kínverjar væru óæðri einstaklingar sem fara mátti með hvernig sem er . Þetta svarar hins vegar ekki spurningunni um það hvernig þýskir og japanskir einstaklingar gátu tekið þátt í þessum hroðaverkum án þess að það hafi haft sýnileg áhrif á daglegt líf þeirra . Tilraunin fólst í því að kanna minni nemandans og átti kennarinn að gefa honum rafstuð í hvert sinn sem hann gerði mistök , spennan var aukin um 15 volt við hver mistök . Nemandinn var bundinn niður í stól og kennarinn festi rafskaut á hann með aðstoð stjórnanda tilraunarinnar . Þegar spennan jókst smám saman tók nemandinn að mótmæla meðferðinni og það leiddi til frekari rafstuða , þangað til nemandinn hætti að svara spurningum kennarans . Kennarinn var sá eini sem fékk rafstuð , þegar honum var gefið 45 volta stuð til þess að sýna honum fram á að tilraunin væri raunveruleg ( Milgram [ 1974 ] 2004 . Fjölbreytta umræðu um tilraunir Milgrams er að finna í hausthefti Journal of Social Issues árið 1995 ) . Ástæðu þessa telur hann þá að vandmálið felist ekki í alræði sem stjórnskipulagi eða samsafni af sálrænum viðhorfum , heldur liggi það í valdinu sjálfu , sem liggur til grundvallar jafnt lýðræði sem alræði . Til þess að árétta þetta bar hann vitnisburði bandarískra hermanna af hroðaverkum sem þeir framkvæmdu í Víetnamstríðinu saman við vitnisburði Adolfs Eichmanns og Henry Wirz , sem var eini Suðurríkjahermaðurinn er tekinn var af lífi fyrir stríðsglæpi að loknu þrælastríðinu í Bandaríkjunum . Í umfjöllun sinni um undirbúning bandarískra hermanna fyrir Víetnamstríðið benti Milgram á að „ tiltekinn viðbótarþáttur gerði grimmdarverk auðveldari ; óvinurinn tilheyrði öðrum kynþætti . Bandaríski mannfræðingurinn Francisco J. Gil-White velti þessari tegunda-nálgun nýlega fyrir sér þegar hann spurði hvort mannsheilinn liti á ólíka kynþætti sem líffræðilegar „ tegundir “ , og færði hann ítarleg rök fyrir því að sú sé einmitt raunin . Hann bendir á að þó þessi túlkun hans á viðhorfum Jóns Jónssonar og Jónu Jónsdóttur gangi gegn hugmyndum „ góðra “ mannfræðinga sé hinn almenni borgari ekki „ góður mannfræðingur “ heldur sé hann „ einfeldningslegur eðlishyggjusinni “ ( Gil-White 2001 . Í kjölfar greinarinnar fylgir gagnrýni ýmissa fræðimanna á efni hennar ) . Rannsóknir Lewontins og annarra sýndu þvert á móti að allt að 95% erfðabreytileikans var til staðar innan þjóða eða kynþátta , sem felur í sér að „ flokkunarfræðileg skipting á manninum í kynþætti liggur í algjörlega ósamsvarandi áherslu á mjög lítið brot af heildar breytileika mannsins “ ( Lewontin 1974 : 25 , 156 ) . Í þessu felst að erfðabreytileikinn sem er á milli svertingja í Afríku og hvítra Evrópubúa er miklu minni er munurinn sem er á tveimur einstaklingum sem valdir eru af handahófi úr stofni Afríkubúa eða hvítra íbúa Evrópu . En skjótt skipast veður í lofti ! Í nóvember á síðasta ári birtist viðbótarhefti Nature Genetics sem nefndist „ Genetics for the Human Race “ þar sem birtar voru greinar unnar út frá erindum sem flutt voru á ráðstefnunni Human Genome and ‚ Race ‘ sem haldin var í Bandaríkjunum árið 2003 . Í formálsorðum kostanda heftisins , bandaríska orkumálaráðuneytisins , kemur fram að í því sé lögð áhersla á að spyrja : „ Hvað segir núverandi vísindaþekking okkur um tengslin á milli kynþáttar , erfðafræði og heilsu ? ( Patrinos 2004 ) . Stuðningur við þessa nýju læknisfræðilegu notkun á kynþáttahugtakinu er ekki bundinn við erfðafræðinga ef marka má nýja grein hins kunna kanadíska heimspekings Ians Hackings er birtist í nýjasta hefti hins viðlesna tímariti Dædalus sem helgað er umræðu ýmissa fræðimanna um kynþætti . Þetta er falleg hugsjón en hún felur í sér ýmsar pólitískar og félagslegar hættur sem ég hef áður fjallað ítarlega um ( Steindór J. Erlingsson 2002 : 120 - 132 ) . Vandmálið sem nú þarf að leggja áherslu á , er að áratugabarátta vísindamanna fyrir því að eyða úreltum , en viðteknum , hugmyndum um líffræðilegan grundvöll kynþátta , hefur ekki borið mikinn árangur því eins og Hacking bendir á er hugmyndin um að grundvallarmunur sé á kynþáttunum enn mjög útbreidd ( Hacking 2005 : 116 ) . Það skiptir engu máli þó vísindamennirnir horfi einungis á þann litla erfðafræðilega mun sem er á milli kynþáttanna í tölfræðilegu eða læknisfræðilegu ljósi , því þegar almenningur fer að fá fréttir af vísindalegri umræðu um „ einhvern “ erfðafræðilegan mun á kynþáttunum er hættan sú að ranghugmyndir almennings um kynþættina aukist enn frekar . Rannsóknir Milgrams sýndu að vald vísindamannsins er gríðarlegt eins og glögglega má sjá hér á landi þar sem rúmlega 1/3 þjóðarinnar hefur gefið Íslenskri erfðagreiningu blóðsýni til rannsókna . „ Vísindaleg “ umræða um kynþættina getur því haft miklar pólitískar afleiðingar , sem vert er að hafa í huga , því eins og Milgram benti á er hryllileg misbeiting valdsins ekki aðeins bundin við alræðisríki . Tækin “ ( sjá t.d. Black 2001 ) sem nasistar notuðu í helförinni , kynþættir , hugmyndafræðin og valdið , eru enn til staðar í nútímanum . Eina leiðin til þess að forðast ógöngur fortíðarinnar er að hvetja vísindamenn og stjórnmálamenn til þess að fara varlega með þessi öflugu tæki og láta ekki hið þrönga sjónarhorn vísindamannsins hlaupa með sig í gönur . Berglind er dósent við Menntavísindasvið Háskóla Íslands og formaður námsbrautarinnar Menntunarfræði og margbreytileiki . Rannsóknir hennar snúast um félagslegt réttlæti í menntun með áherslu á samverkandi áhrif stéttar , uppruna , kynferðis og sértækra menntunarþarfa á gæði og jafnrétti í uppeldi og menntun .