Á fimmtudagskvöldið 13. desember greindi Kjarninn frá því að Torg , útgáfufélag Fréttablaðsins , væri að kaupa DV og tengda miðla af Frjálsri fjölmiðlun . Útgáfufélögin staðfestu svo kaupin daginn eftir . Síðarnefnda félagið var stofnað haustið 2017 til að kaupa fjölmiðla út úr Pressusamstæðu Björns Inga Hrafnssonar , sem þá var komið að niðurlotum eftir að hafa vaxið hratt með því að kaupa nánast alla miðla sem voru í augsýn með skuldsettum yfirtökum , án þess að nokkrar viðskiptalegar forsendur væru fyrir uppkaupunum . Pressusamstæðan skuldaði fyrir vikið mörg hundruð milljónir króna og hafði auk þess , árum saman , tekið há ólögleg lán hjá hinu opinbera og starfsfólki sínu í óleyfi með því að skila ekki inn staðgreiðslu skatta , innheimtum virðisaukaskatti , lífeyrissjóðsgreiðslum , stéttarfélagsgreiðslum og jafnvel meðlagi sem dregið hafði verið af starfsmönnum . Þegar Frjáls fjölmiðlun birtist eins og riddari á hvítum hesti greiddi félagið háa upphæð fyrir að kaupa út valda fjölmiðla úr því sem síðar varð þrotabú Pressunnar . Fjármunirnir voru notaðir til greiða hluta þeirra opinberu gjalda sem voru í vanskilum og þar með forða þáverandi forsvarsmönnum Pressunnar frá því að lenda jafnvel í fangelsi . Sá sem reiddi fram fjármunina fyrir hönd Frjálsrar fjölmiðlunar var lögmaðurinn Sigurður G. Guðjónsson . Auglýsing Í febrúar 2019 greindi Kjarninn frá því að embætti Tollstjóra hefði fallist á að rift 143 milljón króna greiðslu úr Pressunni í ríkissjóð . Auk þess er deilt um riftun á 135 milljónum króna til viðbótar sem fór til ríkissjóðs fyrir dómstólum . Á mannamáli þýðir þetta að þarna sé um fjármuni að ræða sem ríkið átti með réttu , Pressan notaði ólöglega og nú er vafi um að muni skila sér aftur í ríkissjóð . Frjáls fjölmiðlun hóf síðan starfsemi haustið 2017 og hélt áfram útgáfu á þeim miðlum sem félagið hafði keypt . Ekkert lá fyrir um hvaðan fjármunir til þess höfðu komið . Skráður eigandi að öllu hlutafé í Frjálsri fjölmiðlun var félagið Dalsdalur ehf. , í eigu Sigurðar G. Guðjónssonar . Á fyrstu 16 mánuðunum sem hin nýja fjölmiðlasamsteypa DV starfaði , frá september 2017 og út árið 2018 , tapaði hún 283,6 milljónum króna . Ekki liggur enn fyrir hversu mikið tapið verður á þessu ári en miðað við að samdráttur hefur orðið í auglýsingasölu hjá flestum , ef ekki öllum , fjölmiðlum í ár þá má búast við að það hafi verið umtalsvert . Raunar sagði skráður eigandi Frjálsrar fjölmiðlunar , Sigurður G. , við RÚV fyrir rúmri viku að „ reksturinn er mjög erfiður [...] þetta er búið að vera rekið með tapi frá árinu 2017 . “ Kjarninn hefur opinberað að Frjáls fjölmiðlun skuldaði 610,2 milljónir króna í lok síðasta árs . Skuldirnar eru nær allar við eigandann , Dalsdal og engin sérstakur gjalddagi er á þeirri skuld , sem ber heldur enga vexti . Eina eign þess félags er Frjáls fjölmiðlun . Í samtali við Stundina fyrir rúmu ári vildi Sigurður ekki upplýsa um hver það væri sem hefði lánað Dalsdal mörg hundruð milljónir króna vaxtalaust . Sá huldumaður fékk að leynast . Engin opinber eftirlitsstofnun hefur gert athugasemd við það eða talið nauðsynlegt að beita sér fyrir því að lánveitandinn yrði opinberaður . Ekki fjölmiðlanefnd , ekki ríkisskattstjóri . Ekki samkeppniseftirlitið . Eftir að fjölmiðlar félagsins voru seldir til Torgs þá getur viðkomandi huldumaður tryggt að það muni aldrei glitta í hann . Miðlarnir voru eina eign Frjálsrar fjölmiðlunar . Nú verður hægt að setja félagið í þrot og afskrifa kröfurnar . Málið dautt . Feluleikur blessaður Eina ályktunin sem rökrétt er að draga er að það megi fela raunveruleg yfirráð yfir fjölmiðlum á Íslandi . Og fyrst það hefur ekki verið neinn áhugi innan stjórnmálastéttarinnar að laga þessa stöðu með lagasetningu , þrátt fyrir að margoft hafi verið greint frá henni opinberlega , þá verður að gefa sér það að slík leynd sé allt í lagi . Samkeppniseftirlitið mun samþykkja samrunann án athugasemda þar sem að þeim rökum verður beitt að Frjáls fjölmiðlun sé fyrirtæki á fallandi fæti . Það þýðir að ef enginn kaupir félagið muni það fara í þrot . Og í ljósi þess að engar viðskiptalegar forsendur hafa verið fyrir rekstrinum verður fallist á það . Auglýsing Með þessu hefur íslenska ríkið lagt blessun sína yfir feluleik og markaðsbjögun , sem hefur valdið öðrum fjölmiðlafyrirtækjum sem reyna að reka sig heiðarlega , með gagnsæjum hætti og með sjálfbærni að leiðarljósi miklum skaða . Sá skaði bætist við allskyns viðbótar meðgjöf sem ríkið hefur , beint og óbeint , veitt völdum fjölmiðlafyrirtækjum á síðastliðnum rúma áratug , á kostnað hinna sem við þau keppa . Birtingarmynd hennar er meðal annars sú að valdir fjölmiðlar hafa notið umfram stuðnings frá hinu opinbera með því að ríkið , stofnanir , ríkisfyrirtæki og sveitarfélög kaupa mikið magn af auglýsingum í þeim . Þar er sannarlega ekki unnið eftir neinu heildrænu skipulagi og við blasir að ákveðnir fjölmiðlar hafa fengið mun meira í sinn hlut af því auglýsingafé en aðrir . Þar er um að ræða hundruð milljóna króna á ári . Þá er rétt að nefna að Sorpa , fyrirtæki í eigu sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu , hefur verið að bera tugmilljóna króna kostnað árlega af því að urða dagblöð og frípóst . Sá kostnaður fellur óbeint á skattgreiðendur , eigendur Sorpu , og má vel túlka sem niðurgreiðslu á starfsemi þeirra fjölmiðla sem miðla sínu efni á pappír sem endar í ruslatunnum landsmanna , í stað þess að miðla því stafrænt og án þeirra kostnaðarsömu , og óumhverfisvænu , afleiðinga . En hæst ber auðvitað 4,5 milljarða króna afskriftir ríkisbankans Íslandsbanka á skuldum Árvakurs , útgáfufélags Morgunblaðsins , og 3,7 milljarða króna afskriftir lífeyrissjóða og ríkisbankans Landsbankans á skuldum gamla 365 þegar fjölmiðlar þess , nú í eigu Sýnar og Torgs , voru seldir inn í nýtt félag en það gamla skilið eftir í þroti . Þá er ótalið að RÚV stundaði samkeppnisrekstur sinn , sem felur í sér sölu á auglýsingum og kostunum , ekki í samræmi við lög vegna þess að hann var ekki hafður í dótturfélagi . Um komandi áramót á að bæta úr því þegar félagið RÚV sala tekur til starfa . Það verður til ríkisfyrirtæki sem selur auglýsingar sem birtast bara í öðru ríkisfyrirtæki . Vökvið sprota Hluti þessara væringa hafa átt sér stað á sama tíma og frumvarp um stuðning við einkarekna fjölmiðla hefur verið í mótun , en um þrjú ár er síðan að vegferð þess hófst . Tilgangur frumvarpsins er meðal annars að bregðast við því að rekstarforsendur einkarekinna fjölmiðla eru alltaf að verða erfiðari og erfiðari vegna breyttrar neytendahegðunar , breytinga á miðlun efnis , minni vilja til að greiða fyrir efni og verulegs samdráttar í birtum auglýsingum . Allt eru þetta alþjóðlegar áskoranir . Á Íslandi bætist líka við ofangreind markaðsbjögun , sem ríkið ber ábyrgð á annað hvort með afskiptaleysi gagnvart fyrirtækjum sem reka sig ólöglega , eða með því að greiða fjárhagslega götu valinna fjölmiðla fram yfir aðra án sýnilegra skýringa . Ofan á það kemur að sérhagsmunaaðilar hafa eytt síðastliðnum áratug í að sanka undir sig stærstu einkareknu fjölmiðla landsins og skeyta litlu um að reka þá á viðskiptalegum forsendum . Ríkt fólk er tilbúið til að henda háum fjárhæðum í að halda starfsemi á floti sem virðist ekki eiga sér neinn tilverugrundvöll í núverandi mynd . Ástæður eignarhaldsins eru aðrar . Frumvarpið um stuðning til einkarekinna fjölmiðla , sem nú hefur verið útvatnað að kröfu hluta þingmanna Sjálfstæðisflokks , miðar meðal annars að því að litlir en mikilvægir fjármunir fari til fjölmiðlafyrirtækja sem eru í vexti . Þeirra sem eru ekki skuldsett upp í rjáfur og eru að auka veltu sína ár frá ári . Að finna sér fótfestu í breyttum veruleika . Þumalputtareglan segir að það eigi að vökva slíka sprota . Það er gert með sambærilegu endurgreiðslukerfi fyrir rannsóknir og þróun , kvikmyndagerð og vegna bókaútgáfu . Það skilar fjölbreyttari fjölmiðlaflóru , sterkari lýðræðisstoðum , fleiri krónum aftur í ríkiskassann í formi aukinna skattgreiðslna samhliða vexti og auðvitað fleiri störfum fyrir metnaðarfulla blaðamenn . En meginþorri þeirra fjármuna sem ríkið ætlar að útdeila í þessum tilgangi fer ekki til vaxtafyrirtækja , heldur í að niðurgreiða þegar orðið tap stærstu miðlanna . Vitrænt væri að snúa þessu við . Kjarninn er einn þeirra miðla sem myndi fá úthlutað stuðningsgreiðslum verði frumvarp mennta - og menningarmálaráðherra að lögum . Að óbreyttu myndi um 2,5 prósent af heildargreiðslu úr ríkissjóði vegna stuðningsins fara til Kjarnans . Meginþorri hans færi til Árvakurs , Torgs og Sýnar . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .