Varnarsamstarf í 50 ár - alþjóðavæðing - afstaðan til Davíðs - tónlistarumræður Þess er minnst um þessa helgi , að 50 ár eru liðin frá því að varnarsamningurinn var gerður og bandaríska varnarliðið kom til landsins . Morgunblaðið gefur út veglegt blað af þessu tilefni , þar sem dregin eru saman höfuðatriði úr sögu varnarmálanna í þessa fimm áratugi . Umræður um varnarliðið hafa verið miklar og oft mjög harðar síðan það kom en þó minnstar eftir að kalda stríðinu lauk , að minnsta kosti sem deilumál á milli stjórnmálaflokkanna . Hvort það endurspeglar almennt áhugaleysi á að tryggja fullveldi og sjálfstæði Íslands og ræða leiðir til þess , veit ég ekki , en að sjálfsögðu ber að gera þá kröfu til stjórnmálamanna , að þeir hafi svör á reiðum höndum um þetta mikilvæga efni . Fimmtudagskvöldið 3. maí var ég í Eldlínunni á Stöð 2 , umræðuþætti , sem Árni Snævarr stjórnar . ( Þátttakan minnti mig á það , hve miklu skiptir , að ytri aðstæður séu góðar í upptökusalnum , til dæmis stólarnir , en það verður ekki sagt , að þeir séu jafngóðir á Stöð 2 og hjá Agli á Skjáeinum eða í Kastljósi ríkissjórnvarpsins . ) Auk Árna tók Ragnar Arnalds , fyrrverandi alþingismaður , sem áður var í Alþýðubandalaginu , síðan í Samfylkingunni en hefur nú gengið til liðs við Vinstri / græna , þátt í umræðunum . Var engu líkara en ekkert hefði gerst síðan 1951 , því að Ragnar hélt fast í þá skoðun , að gerð varnarsamningsins hefði verið stjórnarskrárbrot , varnarliðið hefði gert Ísland að skotmarki og þannig aukið á hættu þjóðarinnar en ekki tryggt henni öryggi , auk þess sem sagan sýndi , að engin hætta hefði verið á innrás Rússa 1951 , því að þeir hefðu ekki þá ráðið yfir herstyrk til að taka Ísland . Allt eru þetta sögulega úrelt rök , sem ekki dugðu á sínum tíma til að snúa þjóðinni gegn varnarliðinu , enda ekki reist á raunhæfum grunni . Hafði ég satt að segja ekki vænst þess að þurfa að taka þátt í svo gamaldagsumræðum um þetta mál í ljósi 50 ára sögu þess og reynslu okkar Íslendinga af samstarfinu við Bandaríkjamenn . Fréttnæmt þótti í tilefni af afmæli varnarasamningsins , að í bandarísku skjali frá 1961 kæmi fram , að íslensk stjórnvöld teldu sig með skömmum fyrirvara geta kallað út 1500 manna lið til að aðstoða lögreglu , ef nauðsyn krefði vegna öryggis íslenska ríkisins . Ég hef aldrei heyrt um neina lista í þessu sambandi en á slíkt útkall reyndi hinn 30. mars 1949 , þegar kommúnistar réðust með grjótkasti á Alþingishúsið . Nú á tímum er unnt með skömmum fyrirvara að kalla út nokkrar þúsundir Íslendinga með skemmri fyrirvara en nokkru sinni fyrr til að takast á við þau verkefni , sem sjálfboðaliðar í björgunarsveitum um allt land eru tilbúnir til að sinna . Hefur skipulagið á þessu sviði líklega aldrei verið betra en einmitt nú á tímum . Alþjóðavæðing Föstudagskvöldið 4. maí tók ég þátt í fundi á Grand rokk um alþjóðavæðingu á vegum þeirra , sem reka vefsíðuna Kreml.is . Þar lýstum við Tryggvi Þór Herbertsson frá Hagfræðistofnun háskólans , Bryndís Hlöðversdóttir , formaður þingflokks Samfylkingarinnar , og Steingrímur J. Sigfússon , formaður Vinstri / grænna , viðhorfum okkar til alþjóðavæðingar . Kom mér þar einnig á óvart eins og í þættinum með Ragnari Arnalds , hve gamaldags rök settu svip sinn á málflutning Steingríms J. , það er að heimurinn stæði frammi fyrir mikilli ógn af 30 auðhringjum og líklega enn fleiri bröskurum , sem væru að setja ríkisstjórnum stólinn fyrir dyrnar og gegn þessum yfirgangi yrði að spyrna með því helst að taka upp skatt á fjármagnstilfærslur milli landa auk þess sem alþjóðlegt eftirlit með þessu framferði yrði eflt . Í sjálfu er þetta hið sama og sósíalistar hafa verið að segja hér í áratugi . Á sínum tíma var rætt um hættuna frá kapítalistunum í Wall Street , sem áttu öllu og öllum að ógna , síðan komu auðhringarnir og á sjöunda áratugnum blasti glötunin við okkur Íslendingum vegna þess að fyrirtæki á borð við Alusuisse vildi fjárfesta í álveri hér á landi . Nú er McDonalds tákn alls hins versta í heiminum og á að hafa líf ríkisstjórna í hendi sér . Afstaðan til Davíðs Að vísu er Kristján G. Arngrímsson , dálkahöfundur Morgunblaðsins , þeirrar skoðunar , að hættan af áhrifum auðhringja og risafyrirtækja á lýðræði hafi birst íslendingum best , „ þegar Davíð Oddsson sat eins og lítil nellika í hnappagati Kára Stefánssonar þegar skrifað var undir samninginn við Hoffman La Roche hérna um árið . " Kristján hefur líklega ekki munað eftir því , að Davíð tók þátt í því um árið að opna fyrsta McDonalds veitingastaðinn á Íslandi , en þá létu ýmsir blaðamenn eins og lýðræðið ef ekki þjóðmenningin öll væri í stórkostlegri hættu . Þetta er skrýtin umræða eins og sú niðurstaða Kristjáns , að sífellt aukið áhugaleysi almennings um stjórnmál og kosningar stafi fyrst og fremst af því , að fólk viti orðið að stjórnmálamennirnir séu ekki lengur þeir sem ráða ; þeir séu fyrst og fremst að leika ráðamenn . Áhugaleysi á kosningum hér á landi hefur aldrei verið minna en einmitt , þegar almenningi var boðið að ráða , eins og sannaðist í kosningunni í Reykjavík um framtíð flugvallarins . Hvernig getur Kristján sannað fullyrðingu sína um hlut Davíðs Oddssonar , þegar Kári og fulltrúi la Roche rituðu undir samning sinn ? Er þessu ekki slegið fram í þeim tilgangi einum að gera hlut stjórnmálamanna sem minnstan ? Við hlið dálks Kristjáns birtist í Morgunblaðinu sunnudaginn 6. maí grein eftir Helga Hjörvar , forseta borgarstjórnar Reykjavíkur , sem byggist á þeirri einstæðu skoðun , að Davíð Oddsson starfi ekki í anda lýðræðis heldur alræðis . Það er ekki alræði auðhringja eða risafyrirtækja heldur alræði Sjálfstæðisflokksins og á þeirri forsendu telur Helgi Davíð „ klassískan kommúnistaleiðtoga . " Egill Helgason bauð Helga að taka þátt í þætti sínum í tilefni af því , að Davíð hafði verið forsætisráðherra í 10 ár . Notaði Helgi afmælisboðið til að klína kommúnistastimpli á Davíð . Eins og Guðni Ágústsson landbúnaðarráðherra orðaði það í umræðum á þingi um tolla á garðávexti , þegar hann svaraði Össuri Skarphéðinssyni , er frekar unnt að afsaka glöp manna , ef þau birtast í hita kappræðna , en hitt er aðeins til marks um alvarlegan dómgreindarskort , ef menn segja órökstudda vitleysu af ráðnum hug . Morgunblaðsgrein Helga Hjörvars um Davíð Oddsson sem klassískan kommúnistaleiðtoga er til marks um ótrúlegan dómgreindarskort og er óvenjulegt , að stjórnmálamenn bíti höfuðið af skömminni með þessum hætti . Greinin er í ætt við þá samanburðarfræði sem málsvarar kommúnismans og Sovétríkjanna notuðu á tímum kalda stríðsins til að leiða fólki fyrir sjónir , að Bandaríkin væru , þegar öll kurl kæmu til grafar , í raun verra risaveldi en Sovétríkin ! Á sömu blaðsíðu Morgunblaðsins sunnudaginn 6. maí birtast með öðrum orðum tvær greinar , þar sem vikið er að Davíð Oddssyni - í annarri er fullyrt , að hann sé nellika í hnappagati alþjóðlegra auðjöfra en í hinni , að hann hafi allt vald í hendi sér og beiti því af mikilli festu ! Ætli dálkahöfundurinn , sem óttast um afdrif lýðræðisins vegna áhrifaleysis stjórnmálamanna , telji grein Helga Hjörvars stjórnmálamönnum og borgarstjórn Reykjavíkur , þar sem hann er í forsæti í skjóli R-listans , til framdráttar ? Tónlistarumræður Í Morgunblaðinu hafa nýlega birst greinar eftir tvo góða óperusöngvara um áformin um tónlistarhús í Reykjavík . Af þeim gætu lesendur ráðið , að eitthvert laumuspil hafi verið í kringum kröfur vegna hússins með tilliti til þess , hvernig það verði úr garði gert . Frá því að ég hóf afskipti af þessu máli , hefur alltaf legið ljóst fyrir , að salurinn í tónlistarhúsinu eigi að taka mið af hljómsveitarflutningi en ekki sé um óperusal að ræða . Þessi afstaða byggist á viðtölum við forráðamenn Íslensku ópreunnar á þeim tíma , sem ákvarðanir þurfti að taka um þennan þátt málsins , og á ráðgjöf hljómburðarfræðinga , sem telja mjög óráðlegt , svo að ekki sé meira sagt , að blanda þessu tvennu saman við hönnun hússins með hliðsjón af hljómburðargæðum þess . Get ég ekki annað en harmað , að þessar forsendur vegna tónlistarhússins skuli hafa farið fram hjá þessum ágætu óperusöngvurum . Á fyrrgreindum fundi á vegum Kremlar.is spurði Jakob Frímann Magnússon mig að því , hvort og þá hvers vegna ég stæði gegn því á vettvangi ríkisstjórnarinnar , að iðnaðar - og viðskiptaráðherra flytti frumvarp til laga um útflutningssjóð tónlistar , eins og hann hefði heyrt . Hafði Jakob Frímann ekki verið á fundinum og taldi , að þessi spurning sín væri á skjön við umræðuefnið . Ég benti honum á , að svo væri ekki , því að afstaða mín til þessa máls byggðist á þeim umræðum , sem nú færu fram um frekari alþjóðavæðingu með tilliti til menningar og menntunar . Ef menn vildu reka slíka styrktarsjóði ætti að skilgreina hlutverk þeirra út frá menningarlegum sjónarmiðum en ekki viðskiptalegum eða iðnaðarlegum , því að það væri vísasta leiðin til að litið yrði á sjóðina , sem tæki til að hygla einhverjum á kostnað samkeppni . Ágreiningur um þróun alþjóðavæðingar snerist meðal annars um það , hvort skapa ætti menningarstarfi einstakra þjóða skjól með því að láta ekki almennar samkeppnisreglur ná til þess og leyfa því meðal annars að dafna í skjóli styrktarsjóða . Þetta væri málefnaleg afstaða af minni hálfu , væri hún túlkuð sem andstaða við útflutningssjóð tónlistar , yrði ég að una þeim dómi annarra , þótt ég væri honum ekki sammála .