16 MORGUNBLAÐIÐ , LAUGARDAGUR 13. NÓVEMBER 1976 * * gpnsilrtiifrifr Utgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri Ritstjórn og afgreiðsla Auglýsingar Áskriftargjald 1100.00 kr. á mánuði innanlands . f tausasölu 60.00 kr. eintakið . hf . Árvakur , Reykjavlk . Haraldur Sveinsson . Matthlas Johannessen , Styrmir Gunnarsson . Þorbjörn Guðmundsson . Björn Jóhannsson . Ár.ii Garðar Kristinsson . Aðalstræti 6 , stmi 10100 Aðalstræti 6. simi 22480 SKÝRSLA STARFSHÓPS RANNSÓKNARÁÐS UM LANDBÚNAÐ : Höfum orðið að flytja út 26,2% Kúbumenn í Angóia I kindakiötsfram - TT m bessar mundir berast hinnafl nn hannafl nm uerrilri - éB ^ r' Um þessar mundir berast fregnir frá Angola þess efnis , að bardögum þar sé ekki lokið , eins og menn hafa talið og að önnur þeirra þriggja svonefndra þjóðfrelsíshreyf - inga , sem þar börðust um völd - in á sínum tíma hafi látið að sér kveða á ný og með umtalsverð - um árangri á þann veg , að hún ráði yfir nokkrum landsvæðum og hafi gert hersveitum ríkjandi stjórnar í Angola margar skrá - veifur . Nú er það í sjálfu sér ekkert nýtt , að fregnir berist frá hinum nýfrjálsu Afríkuríkjum um innbyrðis átök um völdin . Angola er hins vegar sérstætt dæmi vegna þess , að núver - andi valdhafar náðu undirtök - unum í - valdabaráttunni með aðstoð erlendra hersveita frá Kúbu . Nú berast fregnir um það á ný , að kúbönskum hersveitum sé beitt gegn þeirri þjóðfrelsis - hreyfingu , sem látið hefur að sér kveða . En nú sem í hið fyrra skipti bregður svo undarlega við , að allir þeir fjölmörgu hóp - ar , sem á undanförnum árum hafa mótmælt erlendri íhlutun hingað og þangað um veröld - ina láta ekkert í sér heyra . Hvað kemur til ? Hvað veldur því t.d. , að þeir , sem for - dæmdu harðast aðild Banda - ríkjamanna að striðinu i Víet - nam fordæma ekki með sama hætti aðild kúbanskra hersveita að borgarastyrjöldinni í Ang - óla ? Hér er augljóslega á ferðinni tvöfalt siðgæði . íhlutun Banda - ríkjamanna í Víetnam var vond , en íhlutun Kúbumanna í Ang - óla er góð að dómi þessara afla . íbúar Angóla mega ekki gera út um sín mál sjálfir . Her - menn erlendrar þjóðar handan við Atlantshafið eru sendir til þess að taka ákvörðun — neyða þá til þess með hervaldi . Það er litið mark takandi á þeim , sem mótmæla erlendri íMutun i einu landi , en leggja blessun sína yfir hana i öðru . Eða hverju svara vinstri menn og aðrir kommúnistar þegar þeir eru spurðir um þessa kúbönsku innrás í Ang - óla — en þangað fóru Kúbu - menn i raun og veru vegna hvatningar Sovétstjórnarinnar . Fóðurblöndun á Akureyri og Sauðárkróki Iorði kveðnu er það m.a. tilgangur samvinnu - hreyfingarinnar að tryggja félagsmönnum sínum hag - stæðari viðskiptakjör en þeir geta annars staðar fengið og þá ekki sízt bændum , sem eru aðal viðskiptamenn kaupfélaga og samvinnufyrirtækja . Glöggt dæmi um það hvernig sam - vinnuhreyfingin rækir þetta hlutverk sitt kemur fram í Morgunblaðinu í gær . Þar er frá því skýrt , að það sé hagstæðara fyrir bændur i Skagafirði að kaupa fóður - blöndu hjá einkafyrirtæki á Akureyri þótt það kosti umtals - verðan flutning frá Akureyri í Skagafjörð en að kaupa sömu fóðurblöndu hjá Kaupfélaginu á Sauðárkróki . Þótt flutnings - kostnaður sé talinn með er fóðurblandan frá einkafyrirtæk - inu á Akureyri 3000 krónum ódýrari á hverja lest en hjá kaupfélagínu á Sauðárkróki og varpfóður er með sama hætti 6500 krónum ódýrar á hverja lest hjá einkafyrirtækínu á Akureyri . Ekki verður sagt , að þessi samanburður sé sam - vinnuhreyfingunni hagstæður . Hvað er Hjalti að fela ? Annað kvöld verður flutt - ur í hljóðvarpi þáttur um uppreisnina í Ungverja - landi fyrir 20 árum . Var víssu - lega fyllsta ástæða til að þeim atburði yrðu gerð skil í Ríkisút - varpinu og þó fyrr hefði verið , eða t.d. hinn 4. nóvember sl. í samanburði við þennan þátt hafði umsjónarmaður hans , Hannes Gissurarson , í huga að útvarpa hluta af al - ræmdu útvarpsviðtali við Hjalta Kristgeirsson , nú blaðamann á Þjóðviljanum en þá var hann námsmaður í Ungverjalandi . Þegar Hjalta Kristgeirssyni barst vitneskja um það , hafði hann samband við for - ráðamenn útvarpsins og lagði blátt bann við þvi , að þessi fréttaauki yrði fluttur eða nafn hans nefnt í þættinum . Hvað er Hjalti aðfela ? Ætli þetta bann hans segi ekki meira en mörg orð ? leiðslunnar ÞRÓUN LANDBUNAÐARINS er síðasta skýrsla af fjórum , sem Rannsóknarráð rikisins hefur látið gera um þróun atvinnuveganna . Áður eru komnar út skýrslur um byggingarstarfsemi , iðnað og sjávarútveg — og fiskiðnað . í gær lagði starfshópur um landbúnað , sem myndaður var f janúar 1974 , fram skýrslu sina . Það kom fram á blaðamannafundi hjá starfshópnum að vinna við þessa skýrslu tók til muna lengri tíma en áætlað hafði verið i byrjun . Þátttakendur starfshópsins létu í Ijós þá von að skýrsla þessi yrði grundvöllur umræðna um landbúnaðar - mál þvi allar umræður ættu að geta orðið landbúnaðinum sem og öðrum atvinnuvegum til góðs . Starfshópinn mynduðu eftirtaldir : Jónas Jónsson ritstjóri , formaður , Stefán Aðal - steinsson búfjárfræðingur , ritari , Guðmundur Sigþórsson búnaðarhagfræðingur , Guðrún Hallgrfmsdóttir verkfræðingur , Gunnar Guðbjartsson bóndi , Óskar Gunnarsson fram - kvæmdastjóri , Sveinn Hallgrfmsson búfjárfræðingur og Reynir Hugason verkfræðingur , en snemma árs 1976 bættust verkfræðingarnir Jónas Bjarnason og Vilhjálmur Lúðvíksson f vinnuhópinn . Þrfr af starfshópnum unnu sérstaklega að gerð skýrslu um þróun sauðfjár - ræktarinnar og var henni dreift f gær með skýrslunni um þróun landbúnaðarins . I upphafi skýrslunnar er fjallað um náttúrleg skilyrði til landbúnaðar á ís - landi og kemur bar m.a. fram að nátt - úrlegir möguleikar landsins sem land - búnaðarlandi eru um margt meiri hér á landi en menn áttu von á . í almennri lýsingu á Islenskum landbúnaði er vlða komið við . Fólki , sem vinnur að land - búnaði hefur stöðugt fækkað undan - farna áratugi en framleiðsla á hvern einstakling aukist Árleg fækkun nam um 2.5% frá 1 940 — 1 950. um 1 8% frá 1950 — 1960 , en siðan hefur fækkunin numið um 2.3% á ári . Bændur með sauðfjár - og nautgripa - rækt að aðalatvinnu voru 4 258 árið 1973 . HEY , 70 — 80% AF ALLRI FÓÐURNOTKUN LANDSMANNA Jarðir I ábúð með framtöldum bú - stofni eru um 4.400 og eru stærstu búin , talin í ærgildum , I Rangárvalla - sýslu . 523 ærgildi á bónda , Eyjafjarð - arsýslu , 502 á bónda , og Árnessýslu , 484 ærgildi á bónda ( 1 kýr = 20 ærgildi ) Búskapur hér er að yfirgnæf - andi hluta búfjárrækt , sem byggist á heyskap og annarri innlendri fóðuröfl - un ásamt beit á úthaga og afrétti Fóðrun á heyjum hefur numii 70 — 80% af nlln fóðurnotkun á land inu á tímabilinu 1961 — 1974 . Afurð ir af sauðfé og nautgripum hafa undan farið að meðaltali numið 85% af heild arverðmæti búvöruframleiðslunnar Skipast þessar afurðir bannig ac 45 — 51% eru afurðir af nautgripum , 34 — 40% eru afurðir af sauðfé Aðrai búvörur skiptast pannig eftir verðmæti aðáárunum 1961 — 1975 hafa afurð - ir af hrossum að meðaltali verið 1.3% Afurðir af svinum og alifuglum hafa verið rúm 6% að meðaltali Gróður - húsaafurðir og afurðir af garðrækt hafa numið 4% af heildarverðmætinu og afurðir af hlunnindum eru taldar tæp 3% . 27% AF LANDBÚNAÐAR - AFURÐUM KEMURAF SUÐURLANDI Frá árinu 19 70 hefur kindakjöts - framleiðslan aukist allmiklu örar en fjárfjöldinn i landinu Ullarframleiðslan hefur fylgt fjárfjöldanum að mestu Þriár leiðir í STARFSHÓPUR Rannsóknaráðs bendir i lok skýrslu sinnar á þrjár mismunandí leiðir í þróun landbún - aðar á næstu árum . Starfshópurinn leggur á það áherslu að landbúnaðar sé grundvöllur að Iffsafkomu veru - legs hluta þjóðarinnar og meginhluta fólks I stórum landshlutum . Land - búnaður leggi þjóðinni til Iffsnauð - synleg matvæli , iðnaði mikilvæg hrá - efni og skapi þjóðfélaginu það oryggi , sem f því felst að framleiða sem mest af matvælum sjálf eða geta framleitt þau . ef aðflutningar teppast og matvæli verða á annan hátt torfengin . Til grundvallar spám hópsins ligg ur meðal annars að afurðir nautgripa og sauðfjár nema um 85% af heildarverðmæti búvöruframleiðsl - unnar . Innlendi markaðurinn er aðal - markaðurinn fyrir matvælafram - leiðslu landbúnaðarins og hann er mettaður . Við útflutning hefur ekki fengist það verð fyrir kjöt og mjólkurvörur , að það nægi fyrir framleiðslu - og sölukostnaði . Hér fara á eftir tillögur starfshóps - ins : Leið 1 : Nánast óbreytt stefna I land - búnaðarmálum . Framleiðslan miðast við að fullnægja innanlandsþörfum fyrir þær vörur , sem framleiddar eru hér eða hægt er að framleiða . Til að koma i veg fyrir vöruskort þegar illa árar er framleiðsl - an I meðalári eða betra nokkuð um - fram innanlandsþarfir . Án skipulegrar stýringar á fram - leiðslumagni umfram það sem nú er . mun þessi leið væntanlega hafa eftir - farandi í för með sér : Q Bústærð eykst tiltölulega hægt Sérhæfing búanna og verkskipting á milli þeirra fer vaxandi . 0 Fækkun þeirr'a , sem landbúnað stunda . verður svipuð og verið hefur eða um 2% á ári Hún verður hlutfalls - lega mest á svæðum , sem nú þegar standa höllum fæti . 0 Mannafli . sem vinnur ýmis þjón - ustustörf fyrir landbúnaðínn , svo og mannafli við úrvinnslu afurða og iðnað úr hráefnum frá landbúnaði , mun fara vaxandi . Ekki liggur fyrir hve mikil sú aukning getur orðið . en hún getur stuðlað að eflingu byggðar 0 Vmnslukostnaður breytist i hlutfalli við aðra verðlagsþróun I landinu 0 Verðlag búvöru til neytenda lækkar nokkuð hlutfallslega með aukinni fram - leiðni . en tengist áfram almennu verð - lagi vegna tekjuviðmiðunar bænda við aðrar stéttir . Q Þörf fyrir fjárfestingu i landbúnaði verður svipuð og verið hefur . 0 Mjólkurkúm mun fjölga lltið eða ekkert , en sauðfé mun væntanlega fjölga um 5 — 6% Afurðaaukning á grip verður veruleg vegna kynbóta og betri aðESunaðar Mjólkurframleiðsla mun áfram full - nægja innanlandsþörfum , en kinda - kjötsframleiðslan mun aukast um allt að 20% . 9 Framleiðsla á kindakjöti umfram innanlandsþarfir fer vaxandi og gæti orðið 6000 tonn árið 1985 , að þvi tilskildu að verðábyrgð rlkissjóðs yrði nægjanleg og kjöt yrði niðurgreitt áfram 9 Útlit er fyrir mikla og vaxandi þýð - ingu ullar - og gæruframleiðslu Ullar - magn gæti aukist úr 1250 tonnum árið 1 975 i 2200 tonn árið 1 985 , og gærufjöldinn gæti aukist úr 960 000 i 1200 000 á sama tlma 0 Beitarálag á Othaga og afrétti í heild gæti aukist eða minnkað eftir þvl I hvaða mæli ræktun innlends fóðurs og beitarrækt vex , svo og hvernig nýting afrétta verður stjórnað Líklegt er þó að 1 heild muni beitarálag á afrétti minnka . Leið 2 : Framleiðslumagn takmarkað við innanlandsþarfir og stefnt að lág - marksmannafla við landbúnað Útflutningi kjöts og mjólkurvara yrði hætt . Um innflutning yrði að ræða í slöku árferði Til að draga úr framleiðslu og fækka framleiðendum yrði að beita eftirfar - andi skipulögðum aðgerðum : 0 Gera strangar framleiðsluáætlanir fyrir einstakar greinar bundnar við landshluta , héruð og einstakar jarðir . O Fjárfesting sem leiddi til aukinnar