Helgarblað 9. ? 12. desember 201622 Fólk Viðtal Þ egar Sigurjón Birgir Sigurðs son byrjaði að skrifa þríleik inn CoDex 1962 var hann tæplega þrítugur en hafði þá þegar verið áberandi í íslensku menningarlífi um langt skeið , strax á unglingsaldri var hann einn helsti drifkraftur breiðhyltska súrreal istahópsins Medúsu ( þá þekktur sem S.Jón ) og seinna meðal stofnenda Smekkleysu . Síðan þá hefur Sjón fest sig í sessi sem einn virtasti rithöfundur þjóðar innar , bækur hans margverðlaunað ar og viðfang fræðimanna . Þá nýt ur hann sívaxandi vinsælda utan landsteinanna , hefur hlotið Óskarstilnefn ingu , fengið bækur sínar þýddar á hátt í 40 erlendar tungur og erlendir fjölmiðlar keppast við að hrósa honum : ? Lestrarupp lifun ársins ? er skrif að í Financial Times , ? einn af bestu höf undum okkar tíma ? , skrifar bókmenntarit stjóri The Nation , og svo framvegis og svo framvegis Blaðamaður DV hitti Sjón og spjallaði við hann um góleminn og tölvuleiki , vísindaskáldskap og bókasafn fram tíðarinnar . Samningur við 16. aldar rabbína Sumarið 1990 , rétt eftir flauels byltinguna og fall múrsins , fór ég til Tékklands ásamt Sykurmolun um . Þau höfðu verið beðin um að spila á styrktartónleikum fyrir verk efni sem var í höndum Olgu , eigin konu Václavs Havel [ rithöfundar og fyrsta forseta Tékklands . ] Þetta var mjög sérstakur og fallegur við burður haldinn í hálfgerðu félags heimili . Ég var búsettur í Maastricht í Hollandi á þessum tíma og tók lestina yfir til Prag . Þarna varð ég fyrir mikilli uppljómun . Á þeim tíma þekkti ég borgina aðeins í gegnum kvikmyndir , skáldskap og súrreal ismann ? hina huglægu Prag ? en hin raunverulega borg stóð algjör lega undir væntingum , ? segir Sjón um tildrög þess að hann byrjaði að skrifa CoDex 1962 , þríleik sem inni heldur skáldsögurnar Augu þín sáu mig , sem kom út árið 1994 , Með titr - andi tár , sem kom út 2001 , og Ég er sofandi hurð , sem kom út nú í haust . ? Ég var einn í borginni í viku og heimsótti þá meðal annars gröf Löwe rabbína . Hann var einhver mesti lærdómsmaður í evrópskum gyðingdómi og átti í mjög sérstöku sambandi við Rúdólf II , keisara heilaga rómverska ríkisins , sem er fyrst og fremst frægur fyrir söfnun sína á sérkennilegum gripum og fólki , bæði afreksfólki á sviði vís inda og ýmiss konar furðufuglum . Á þessum tíma fengu gyðingarnir nokkurn veginn að vera í friði í gettóinu í Prag , en Löwe er þó sagður hafa skapað mann úr leir og gefið honum líf , gólem sem varð verndari gettósins . Ég var í ákveðinni krísu á þessum tíma . Að gyðinglegum sið skrifaði ég því ósk til rabbínans á papp ír , lagði á gröf hans og stein þar hjá . Ég gerði samkomulag við hann , ef hann myndi leysa úr mínum málum myndi ég skrifa verk sem byggði á gólem sögunni , ? segir Sjón . ? Upphaflega ætlaði ég mér að skrifa eina bók . Bók sem gerðist í nú tímanum og hafði aðalpersónu sem er að reyna að sannfæra áheyranda sinn um að hann sé gólem , búinn til úr leir , og afsprengi þessarar menn ingar og þessara tíma . Svo datt mér í hug að skrifa örfáar blaðsíður sem lýstu brottför föður aðalpersónunn ar frá gistiheimili í NorðurÞýska landi þar sem hann hafði verið í felum . En þar sem ég er að skrifa þessa lýsingu þá sá ég skyndilega fyrir mér borðsalinn , sporöskjulaga glugga við endann og þar stóð ung kona handan dyranna . Á þeim tíma sá ég bara skuggann af henni en mig langaði að fá hennar sjónarhorn á atburðina . Svo var bara allt í einu komin heil skáldsaga , ? segir Sjón um fyrsta hluta þríleiksins . En hvernig fór um samning ykkar rabbínans ?? Löwe stóð við sinn hluta samn ingsins mjög fljótlega eftir að ég hóf ritun verksins . Þetta hefur því hvílt á mér æ síðan . Svo var ég í Prag í febrúar á þessu ári , þá fór ég aftur að gröfinni og sagði honum að nú sæi ég loksins fyrir endann á mín um hluta . ? Máttu segja frá því hvaða krísa það var sem hann aðstoðaði þig í gegnum ?? Nei , það má ekki . Það er bara á milli okkar tveggja , ? segir Sjón og glottir . CoDex 1962 : skáldsagan sem leystist upp Ég er sofandi hurð , síðasti hluti þrí leiksins , kom út í haust og hefur verið tilnefnd til Íslensku bókmenntaverð launanna í flokki fagurbókmennta . Sjón segir að þetta hafi komið sér á óvart , enda hafi hinar tvær ekki verið tilnefndar og sú þriðja væri enn til raunakenndari en þær fyrri . ? Fyrsta bindið gerist á örfáum dögum , næsta á 18 árum og þriðja bindið á fimmtíu árum . Eftir því sem lengri tími er undir verður frásögn in brotakenndari og meira fljótandi . Í lokin leysist verkið því nánast upp í eitthvert gímald , eða ginnungagap . Það var alltaf draumur minn að skila af mér svona sérstöku verki , enda varð ég sem ungur höfundur fyrir miklum áhrifum frá helstu tilraunamönnum bókmenntanna ? þótt ég hafi á vissan hátt færst til hefðbundnari frásagnar í seinni tíð , kannski frá og með Skugga Baldri . ? Þegar þú rennir yfir bindin þrjú sem eru skrifuð með svo löngu milli - bili , finnst þér þú verða betri höfund - ur eftir því sem líður á ritunartímann ?? Ég er að minnsta kosti á því að það eru þrír ólíkir höfundar að þessari bók . Það eru vissulega ýmsir hlutir sem mér finnst ég hafa meira vald á Út í ystu myrkur framtíðar Fyrir 26 árum heimsótti rithöfundurinn Sjón gröf sextándu aldar gyðingaprests í Prag og gerði við hann samning . Fljótlega uppfyllti vísindamaðurinn og dulspekingurinn Löwe rabbíni ósk skáldsins og nú tveimur og hálfum áratug síðar hefur Sjón staðið við sinn hluta samningsins , lokið stórri skáldsögu sem er byggð á þjóðsögunni um góleminn ? leirmann - inn sem Löwe er sagður hafa skapað til að vernda gyðingana í Prag . Síðasta bindi verksins er vísinda - skáldsaga sem teygir sig út í ystu myrkur framtíðar - og þangað teygir Sjón sig einnig . Kristján Guðjónsson kristjan@dv.is ? Ég get meira að segja lesið ljóð úr fyrstu bókun - um mínum , sem komu út þegar ég var 16 og 17 ára , án þess að roðna Horfir til framtíðar Sjón hefur nýlokið við vísindaskáldsöguna Ég er sofandi hurð og vinnur nú að texta sem verður komið fyrir í framtíðarbókasafni og ekki aðgengilegur fyrr en eftir hundrað ár . MynD SiGtryGGur Ari