Árið 1998 felldi Evrópudómstóllinn fyrsta úrskurðinn af mörgum sem heimila fólki að leita læknisþjónustu í öðrum löndum ef bið eftir henni í heimalandinu verður " óbærilega " löng ( " undue delay " á ensku ) . Heilbrigðisþjónusta er hins vegar undanþegin regluverki Evrópusambandsins og á ábyrgð hverrar ríkisstjórnar . Forysta ESB og ríkisstjórnir aðildarlandanna hafa því staðið í ströngu við að koma einhverju skipulagi á það hvernig fólk getur sótt þennan lögvarða rétt sinn . Eftir að fyrstu dómarnir féllu hefur Evrópudómstóllinn fellt fleiri úrskurði þar sem réttur almennings er skilgreindur nánar . Því hefur verið slegið föstu að aðildarlöndin ( þar með talið Ísland vegna EES-aðildarinnar ) geti krafist þess að sjúklingar leiti fyrst eftir heimild til þess að leita þjónustu í öðru landi . Hins vegar er stjórnvöldum ekki stætt á að hafna slíkri beiðni nema þjónustan sé fyrir hendi í heimalandinu án " óbærilegrar " tafar . Það sem hefur vafist fyrir stjórnvöldum og embættismönnum ESB er að skilgreina hvað teljist vera " óbærilegt " í þessu samhengi . Nú hefur verið skipaður starfshópur á vegum framkvæmdastjórnar ESB sem í eiga sæti nokkrir heilbrigðisráðherrar í álfunni . Hópurinn á að ræða ýmsar hliðar þessa máls , svo sem samstarf Evrópuríkja þvert á landamæri , upplýsingagjöf til sjúklinga , heilbrigðisstarfsmanna og forystumanna í heilbrigðismálum , aðgang að þjónustu og gæði hennar og loks samræmingu á skuldbindingum Evrópuríkja . Reyndar bættu nefndarmenn sjálfir við tveimur umræðuefnum : hreyfanleika heilbrigðisstarfsmanna og sjúklinga og áhrifum stækkunar ESB til austurs . Hópurinn á að skila áliti 8. desember og er búist við tillögum í allt að 20 liðum . Skýrslan verður rædd í framkvæmdastjórninni og aðildarríkjunum fram á vor og hún verður áreiðanlega ofarlega á baugi fundar heilbrigðisráðherra ESB sem haldinn verður í maí . Meðan skriffinnarnir athuga sinn gang er hins vegar margt að gerast og sjúklingar leita í vaxandi mæli út fyrir landamæri eftir heilbrigðisþjónustu . Þetta á ekki hvað síst við um lönd sem deila landamærum á meginlendi álfunnar , lönd eins og Frakkland , Þýskaland , Belgía og Holland en á Norðurlöndum hafa sjúkrahús brugðist við með því að sérhæfa sig á tilteknum sviðum í því skyni að geta náð til sín sjúklingum utan upptökusvæðis síns . Með því móti geta þau fjölgað aðgerðum og réttlætt fjárfestingar í dýrum og sérhæfðum tækjabúnaði . Þá hafa bresk heilbrigðisyfirvöld gert samning við belgísk stjórnvöld um að þau síðarnefndu taki sjúklinga til meðferðar gegn gjaldi sem tekur mið af aðstæðum í Belgíu . Mörg önnur ríki íhuga nú að gera slíka samninga . ( Byggt á frétt úr the Parliament magazine , 17. nóvember 2003 )