Íslenskt mál og almenn málfræði - 01.01.1982 , Blaðsíða 67 Formendur íslenskra einhljóða 65 kringing lækkar líka alla formendur ( sbr. Pickett 1980 : 50 - 52 ) . Hugtakinu ' formandi ' hefur nú verið lýst stuttlega með skírskotun til samhljómunar í hljóðpípum . Því má einnig lýsa frá svolítið öðru en skyldu sjónarhorni ( þ. e. „ source-filter theory of vowei produc - tion " ; sjá Fant 1960 ; sbr. Iíka t . d. Pickett 1980 : 65 - 71 ) . Á samhljómunarsviði hljóðpípu á sér stað hljóðmögnun . Á öðrum tíðnisviðum verður hins vegar hljóðdeyfing í pípunni . Þegar samsett hljóð frá hljóðgjafa fer í gegnum hana , eykst því styrkur þeirra tóna þess sem hafa sömu tíðni og samhljómunarsvið hennar um leið og styrkur annarra tóna hljóðsins dofnar . Hljóðpípur — og þar með munnhol manna — verka því sem hljóðsíur ( filters ) sem hafa tiltekna síueiginleika eða hljóðleiðni ( transfer function / vocal transmission ; sbr. t . d. Fant 1968 : 202 - 208 ) . Við sveiflur raddbanda myndast samsett ( og períódísk ) hljóðbylgja , þ. e. hljóð sem samsett er af mörgum tónum með mismunandi tíðni ( grunntóni og yfirtónum hans ) . Þessi samsetta hljóðbylgja er í höfuð - atriðum svipuð í öllum rödduðum sérhljóðum í tali tiltekins einstak - lings en breytist hins vegar mjög við það að fara í gegnum hljóðsíu . Hljóðsían — í þessu tilviki munnhol — magnar sem sagt þá tóna hljóð - bylgjunnar sem liggja á ákveðnum tíðnisviðum en deyfir aðra ( sbr. mynd 1 hér á eftir ) . Þau tíðnisvið þar sem hljóðmögnun á sér stað samsvara formendum sérhljóða . Þar eð talfærastaða hefur áhrif á síu - eiginleika munnhols , hafa mismunandi sérhljóð ólíka formendur . A _ / VJV _ r SOURCE SPECTRUM 1 Slll llllllll ... VOCAL TRANSMISSION SPECTRUM OF RADIATED VOWEL O , 1 O I fREOUENCV IN KILOCVCLES MYND 1 . Myndin skýrir „ source-filter " kenninguna um sérhljóðamyndun . „ Source spcctrum " er hljóðróf samsetts hljóðs frá hljóðgjafa ( source ) — í þessu tilviki raddböndum . „ Vocal transmission " táknar hljóðlciðni munn - og kokhols ( aðeins eru sýnd tvö lægstu samhljómunarsviðin ) . Með „ Spcctrum of radiated vowel ai " er átt við hljóðróf samsetta hljóðsins eins og það cr orðið eftir að það hefur farið í gegnum munn . [ Myndin er hér tekin eftir Fant ( 1960 : 19 ) . ] Islenskt mál IV 5