Mynd / MÞÞStaðfest er í rannsókn Egils að íslenska kúakynið er mjög sérstætt og einsleitt , en skyldleikaræktin er samt ekki kvíðvænlega mikil . Þetta er talið vera hagkvæmt fyrir kynbótastarfið . Fréttir 14. janúar 2020 Íslenska kúakynið er norrænt og mestur skyldleiki er við sænskt kúakyn og þrjú finnsk Egill Gautason , doktorsnemi við Háskólann í Árósum , hefur í rúmt ár unnið að erfðarannsóknum á íslenska kúakyninu , þar sem bæði erfðafræðilegur uppruni er kannaður en einnig hver þróun og áhrif skyldleikaræktarinnar er hér á landi . Hann greindi frá fyrstu niðurstöðunum nýverið í grein , þar sem staðfest er að íslenskar kýr eru norrænar að uppruna og mest skyldar þremur finnskum kúakynjum og sænsku fjallakyni – af þeim kúakynjum sem borin voru saman við það íslenska . Þar kemur fram að íslenski kúastofninn er eini stóri og óblandaði stofninn meðal þessara kynja sem gerir hann afar sérstakan . Aðalmarkmið verkefnisins er hins vegar að innleiða erfðamengjaúrval til að nota við erfðamengjakynbætur fyrir litla kúastofna og kemur í kjölfar ályktunar aðalfundar Landssambands kúabænda árið 2016 um að hagkvæmni slíks fyrirkomulags yrði kannað . Líklegast frá Noregi Egill segir að einungis sé um niðurstöður að ræða úr fyrsta hluta verkefnisins , en það er styrkt af Auðhumlu , Mjólkursamsölunni og Kaupfélagi Skagfirðinga . „ Meginniðurstöðurnar eru að íslenskar kýr eru norrænar að uppruna og þar af leiðandi líklegast frá Noregi , þær eru enn fremur erfðalega ansi sérstæðar því innflutningur á öðrum kúakynjum hefur nánast engin áhrif haft á stofninn . Sýnt fram á sérstöðu íslenskra kúa í fyrsta sinn „ Þessar niðurstöður koma ekki beinlínis á óvart hvað skyldleikann og stofnbygginguna varðar , þar sem þær eru í samræmi við fyrri niðurstöður . Fyrri rannsóknir hafa bent til skyldleika við norskar kýr , en skyldleiki íslenskra kúa við bresk kyn hefur lítið verið rannsakaður . Af þeim sökum rannsakaði ég skyldleika við kúakyn frá Skotlandi , Englandi og Írlandi , en fann ekkert sem benti til skyldleika íslenskra kúa við breskar kýr , “ segir Egill um niðurstöðurnar . „ Mér vitanlega hefur ekki verið sýnt fram á erfðalega sérstöðu íslenskra kúa með óyggjandi hætti fyrr en nú , en fyrri rannsóknir hafa þó heldur bent til þess að þær hafi lengi verið einangraðar . En nú eru sem sagt komin gögn sem sýna fram á þessa sérstöðu , “ bætir hann við . Alveg nýjar niðurstöður um nær engin innflutt áhrif Að sögn Egils var í rannsókninni einnig beint sjónum að mögulegri blöndun íslenska stofnsins og áhrifum innflutnings . „ Þetta hefur aldrei verið rannsakað og því um algjörlega nýjar upplýsingar að ræða . Það sem kemur kannski mest á óvart er hversu hreinn stofninn er og hversu lítil áhrif eru af innflutningi annarra kynja til landsins . Við töldum líkur á að finna meiri áhrif frá rauðum dönskum kúm , en fundum nærri því engin áhrif . Það er samt dálítið vandasamt að fjalla um þetta , því að niðurstöðurnar geta líka bent til innflutnings annarra kynja , sem engar heimildir eru annars um . En hafi sá innflutningur átt sér stað , þá hefur hann engin teljanleg áhrif haft á stofninn . Það þarf meiri rannsóknir til að skera úr um það . En meginniðurstaðan , hvað áhrif innflutnings varðar , er að íslenski stofninn er nærri algjörlega óblandaður öðrum kynjum . “ Engin teljandi stofnbygging íslenska stofnsins „ Við rannsökuðum líka hvort nokkra teljandi stofnbyggingu , eða undirstofna , væri að finna innan íslenska stofnsins – og fundum ekki . Það kom alls ekki á óvart – og er í samræmi við rannsókn Margrétar Ásbjarnardóttur sem hún stóð að árið 2010 ásamt fleirum . Það þýðir það einfaldlega að kerfisbundinn breytileiki er ekki til staðar , sem væri til dæmis ef kýr á Austurlandi væru frábrugðnar kúm annars staðar á landinu . Það myndi síðan bjaga kynbótamatið kerfisbundið . Hins vegar sýndum við fram á að það er samt sem áður dálítil bygging í stofninum , sem útskýrist af skyldleika gripa við þrjú naut , Laska , Font og Stíg . Þessi einsleitni stofnsins er frekar til bóta fyrir kynbótastarfið , þar sem að meiri bygging getur valdið skekkju á kynbótamati . Þessu til viðbótar birti ég síðan þróun skyldleikaræktarstuðulsins síðustu árin og útreikning á virkri stofnstærð . Skyldleikaræktin hefur aukist töluvert , en er samt ekki kvíðvænlega mikil . Niðurstöðurnar verða nýttar við áframhaldandi rannsóknir á íslenskum kúm , bæði hvað varðar þróun skyldleikaræktar og áhrif úrvals , auk þess sem niðurstöðurnar varðandi skyldleika við önnur kyn verða nýttar við rannsóknir á öryggi erfðamengjakynbótamats fyrir íslenskar kýr , “ segir Egill .