Gaddþvari er með sérkennilegri rækjutegundum á Íslandsmiðum . Mynd / Ingibjörg G. Jónsdóttir . Fréttaskýring 14. janúar 2020 Um 25 rækjutegundir finnast á Íslandsmiðum Fjöldi rækjutegunda lifir á Íslandsmiðum . Hér má nefna tegundir eins og gaddþvara , órækju , ísrækju og sabinsrækju . Þær finnast ekki í miklu magni og reyndar eru þær ekki allar fýsilegar til átu . Um fjögur þúsund rækjutegundir hafa verið greindar í heiminum . Flestar rækjurnar eru í sjó en þær halda sig einnig í fersku vatni . Rækjur eru yfirleitt botnlægar tegundir og þær hafa veiðst allt niður á sex þúsund metra dýpi . Sumar þeirra kunna einnig vel við sig á grynnra vatni . Fáar af þessum tegundum eru nýttar til manneldis eða um þrjú hundruð . Árið 2016 var heimsaflinn í rækju um 3,5 milljónir tonna . Rækjur eru misstórar , frá nokkrum millimetrum upp í nokkra tugi sentimetra . Rækjur gegna stóru hlutverki í fæðukeðjunni en þær eru mikilvæg fæða margra sjávartegunda . Á síðasta ári gaf Hafrannsóknastofnun út samantekt um rækjutegundir sem fundist hafa á Íslandsmiðum og verið greindar til tegundar í gagnagrunni Hafró . Höfundar eru Ingibjörg G. Jónsdóttir , rækjusérfræðingur Hafró , og Agnes Eydal líffræðingur . Í gagnagrunni Hafrannsóknastofnunar eru skráðar 25 rækjutegundir sem fundist hafa við Ísland . Ingibjörg sagði , er rætt var nánar við hana , að væntanlega væru fleiri tegundir á Íslandsmiðum þótt þær hefðu ekki komið fram eða verið greindar ennþá . Þær rækjur sem hafa verið skráðar hafa fengist í rannsóknaleiðöngrum Hafró . Þá hafa sjómenn sent Hafró framandi rækjutegundir sem þeir hafa rekist á . Listi yfir rækjur á Íslandsmiðum er birtur með þessari grein og eins og sjá má þar eru mörg nafnanna skemmtileg . Ísrækja . Hún er mikilvæg fæðutegund fyrir þorsk og grálúðu fyrir norðan land . Mynd / Ingibjörg G. Jónsdóttir . Stóri kampalampi ekki stærstur Rækjurnar hér við land eru mjög misjafnar að stærð , allt frá 2 – 3 sentímetrum í heildarlengd og upp í ríflega 30 sentímetra . Aðeins ein rækjutegund , stóri kampalampi , er nýtt á Íslandsmiðum sem kunnugt er . Þótt tegundina megi finna allt í kringum landið þá eru helstu veiðisvæðin norður af landinu og inni á fjörðum vestan ‐ og norðanlands . Stóri kampalampi er ekki stærsta rækjutegundin við Ísland eins og halda mætti í fljótu bragði . Hann getur orðið um 10 sentímetrar að heildarlengd og stærsta rækjan veiðist á Dohrnbanka milli Íslands og Grænlands . Nokkrar tegundir eru stærri en stóri kampalampi , til dæmis órækja og skarlatsrækja . Órækjan getur náð allt að 20 sentímetrum í heildarlengd og skarlatsrækjan yfir 30 sentímetrum . Órækjan er sviflæg rækjutegund og finnst víða um heim . Við Ísland hefur hún greinst í mögum á þorski , djúpkarfa og háfategundum . Hún er rauðleit og glær . Glerrækja er samheiti yfir órækju og aðra tegund sem nefnist tannarækja . Ísrækjan áhugaverð Ingibjörg var spurð hvort henni þætti ein rækjutegund hér við land vera áhugaverðari en önnur . Hún sagði að ísrækjan væri einmitt tegund sem gaman væri að fylgjast með . Hún sést mikið í magasýnum , sérstaklega í þeim fiskum sem veiðast sem meðafli við stofnmælingu á rækju á sumrin . Þetta er lítil rækja og verður varla mikið stærri en 6 sentímetrar . Hún er áberandi rauðleit og mjúk viðkomu . Hún er víða í Norður-Atlantshafi og einnig norðarlega í Kyrrahafi . Ísrækja er djúpsjávartegund og heldur sig hér við land mikið á um 800 metra dýpi . Ísrækjan er mjög fiturík . Um 44% af þurrvigt hennar er fita þannig að hún er ákaflega góð næring fyrir ýmsar fisktegundir . Ingibjörg var spurð hvort unnt væri að nýta fleiri rækjutegundir hér við land en stóra kampalampa . „ Það bendir fátt til þess . Við fáum allar þessar rækjur í mjög litlum mæli nema ísrækjuna . Hún er hins vegar svo fiturík að ég held að hún henti alls ekki til manneldis . Hugsanlega mætti veiða hana til að nýta í dýrafóður . Hins vegar er ekki vitað hvað stofninn er stór . Ísrækjan getur þó verið í mjög miklu magni einkum í Norðurkantinum norður af Vestfjörðum og Húnaflóa . Á vissum tímum geta fiskarnir þar verið stútfullir af ísrækju eingöngu . Segja má að það sé veisla hjá þeim því þeir troða sig út líkt og þegar þeir komast í loðnu , “ sagði Ingibjörg . Hún bætti því við að yfirleitt væru aðrar rækjutegundir ekki stór hluti af fæðuvali fiski . Stóri kampalampi er eina rækjutegundin sem nýtt hefur verið við Ísland . Hér er kvenrækja með hrognasekk undir kvið , en stóri kampalampi lifir fyrstu ár sín sem karldýr en skiptir svo um kyn . Mynd / Hafrannsóknastofnun . Litli kampalampi veiddur við Kanada Fram kom hjá Ingibjörgu að hér við land væru tvær rækjutegundir sem veiddar væru til manneldis annars staðar . Um er að ræða litla kampalampa og sandrækju . Litli kampalampi er líkur stóra kampalampa en eins og nafnið gefur til kynna er hann mun minni . Hann lifir á grunnu vatni og í köldum sjó og kemur sem meðafli við rækjuveiðar en þó ekki í miklu magni . Litli kampalampi er veiddur við Kanada . Sandrækja greindist hér við land í fyrsta sinn vorið 2003 við sýnatöku á skarkolaseiðum við Álftanes á vegum Hafró . Hún er jafnframt nýjasta rækjutegundin sem finnst hér við land . Væntanlega hefur hún borist hingað með kjölvatni skipa . Sandrækjan lifir mjög grunnt í Faxaflóa en hún hefur einnig fundist við Vestfirðina og víðar . Rannsóknir benda til þess að fjöldi hennar sé að aukast . Sandrækja er veidd í töluverðum mæli í Norðursjó . Ársaflinn þar hefur verið milli 30 og 40 þúsund tonn undanfarin ár Nýtur góðs af sæfíflum Lífshættir rækjutegunda eru breytilegir . Ein tegund , pólrækja , er áhugaverð en hún lifir í samlífi við sæfífla . Þetta er lítil rækja sem verður iðulega ekki stærri en 6 til 7 sentímetrar að lengd . Hún er kubbsleg með kúptan skjöld . Hún hefur aðallega fundist úti af Vestfjörðum . Pólrækjan heldur sig gjarnan nálægt sæfíflum sem veita henni skjól . Hún liggur á botninum og beinir hausnum frá sæfíflum . Þegar hann fær sér að borða nýtur rækjan einnig góðs af molunum sem falla frá honum á botninn . Þess má geta að sæfíflar eru frumstæð sjávardýr , skyldir kórölum . Þeir eru fastir við botninn og hafa arma sem teygja sig upp eins og opið blóm . Þaðan fá þeir nafnið . Þeir grípa bráðina með örmunum og lama hana með stingfrumum . Síðan stinga þeir bráðinni ofan í kokið og hreinsa frá allt sem er ætilegt . Loks skila þeir úrganginum aftur út um sama opið . Rækjur í skjóli hjá sæfíflum . Mynd / Hafrannsóknastofnun . Hér á eftir fer listi yfir þær 25 rækjutegundir sem skráðar hafa verið í gagnagrunn Hafrannsóknastofnunar .