Geðklofagen , gereyðingarvopn og geðlæknaþing Merkur vísindamaður hafði á orði á nýafstöðnu ársþingi ameríska geðlæknafélagsins að þar til á síðasta ári hefðu nokkur líkindi verið með leit vísindamanna að meingenum geðklofa og leitinni miklu sem enn stendur yfir að gereyðingarvopnum í Írak . Fyrir Íslendinga var árið einkar ánægjulegt þar sem afrakstur tveggja áratuga meingenaleitar meðal margra hundruða Íslendinga með sjúkdóminn og íslensks samanburðarhóps birtist í einni þessara greina ( 1 ) . Voru þær niðurstöður staðfestar skömmu síðar í sambærilegri rannsókn á 600 geðklofasjúklingum og jafnstórum hópi heilbrigðra Skota og aftur nýverið í enn stærri breskri rannsókn ( 4 , 5 ) . Er þeim gert hátt undir höfði í nýrri yfirlitsgrein Harrisons og Owens í tímaritinu Lancet ( 6 ) . Neuregulin þykir einkar áhugavert í þessu samhengi í ljósi nýlegrar þekkingar á hlutverki þess í þroska miðtaugakerfisins og áhrifa á virkni taugamóta ( 6 ) . Þeir Harrison og Owen lýsa að auki þremur genum , RGS 4 , COMT og PRODH , sem tengd voru geðklofa á síðari hluta uppskeruársins 2002 . Þessar niðurstöður gefa því rannsakendum og áhugamönnum um erfðafræði geðsjúkdóma tvöfalda ástæðu til að fagna 50 ára afmæli uppgötvunar Francis og Crick á eðli erfðaefnisins ( 7 ) . Flestir læknar hafa lesið um tilgátur um ofvirkni dópamíns innan miðtaugakerfisins í geðrofi . Er geðklofasjúkdómur þar þekktasta dæmið en tilgáturnar má meðal annars rekja til dópamínhömlunar geðrofslyfja . Færri læknar hafa ef til vill heyrt um truflun á virkni glútamats og N-metýl-D-aspartat ( NMDA ) viðtaka glútamats í þessu samhengi . Áhugi á glútamati og tengslum þess við sjúkdóma í miðtaugakerfi hefur þó farið hratt vaxandi á síðari árum . Lengi hefur verið þekkt að hægt er að kalla fram geðklofalík einkenni með NMDA-hemlum , svo sem englaryki , MK - 801 og ketamíni hjá heilbrigðum einstaklingum . Athyglisvert er að mun hægara er að tengja nýfundnu genin virkni glútamatferla en virkni dópamíns ( 6 ) . Áhangendum dópamíns má þó til huggunar benda á að vanvirkni glútamatferla virðist tengd ofvirkni dópamínferla og er þekking á þeim tengslum raunar ekki ný af nálinni ( 8 ) . Um miðbik ágústmánuðar verður norrænt geðlæknaþing haldið í Reykjavík www.icemed.is / npc 2003 Nær 300 vísindaágrip voru samþykkt til kynningar á þinginu . Spanna þau öll helstu svið geðlækninga auk þess sem nokkuð er um innsend ágrip frá sálfræðingum . Ágripin endurspegla mikla grósku í rannsóknum Íslendinga og gefa tilefni til bjartsýni um frekari sigra í innlendum rannsóknum . Verða þau kynnt í 28 málstofum og átta styttri málfundum auk þess sem veggspjaldasýningar verða dagana 14. og 15. ágúst , en hver dagur þingsins hefst á tveimur til þremur yfirlitsfyrirlestrum . Norrænir faraldsfræðingar á sviði geðheilbrigðisfræða funda 13. ágúst , á opnunardegi þingsins . Munu þeir einkum beina sjónum að geðröskunum aldraðra og heldur Ingmar Skoog yfirlitsfyrirlestur um viðamiklar rannsóknir sínar á þeim vettvangi . Er fagfólk í öldrunarlækningum og hjúkrun aldraðra sérstaklega hvatt til að sækja fyrirlestra þann dag . Sama dag verða haldin þrjú námskeið . Lars Göran Öst mun kenna hugræna meðferð kvíðaraskana , Paul Salkovskis hugræna meðferð sjúkdómsótta og Janet Treasure meðferð átraskana . Námskeiðin henta einkar vel þeim sem sinna sjúklingum með kvíðaraskanir eða átraskanir , svo sem geðlæknum , heimilislæknum , lyflæknum , unglæknum , sálfræðingum og hjúkrunarfræðingum . Hannes Pétursson mun halda einn af lykilfyrirlestrum þingsins um vatnaskilin í erfðafræði geðklofa fimmtudaginn 14. ágúst . Daginn eftir verða kynntar niðurstöður rannsókna á tengslum geðklofa og geðhvarfa meðal Íslendinga við genin dysbindin , G 72 og DAAO í málstofu um erfðafræði geðklofa og geðhvarfa . Sama dag verður fyrirlestur Robin Murray um þá þætti sem vísindamenn skortir helst skilning á í þróun geðklofasjúkdóms og John Livesley heldur námskeið um meðferð einstaklinga með persónuleikaröskun . Laugardagurinn 16. ágúst verður meðal annars helgaður fyrirlestrum um geðrækt , viðhorf geðsjúkra til meðferðar og fjallað verður um lífsgæði einstaklinga með geðraskanir . Gísli Guðjónsson prófessor í réttarsálfræði við Lundúnaháskóla mun einnig fjalla um sérsvið sitt , falskar játningar . Haldnar verða sjö málstofur um málefni barna og unglinga með geðraskanir . Ég vænti þess að þátttakendur hafi í heiðri orð Ara fróða og verði reiðubúnir að endurskoða tilgátur sínar í ljósi þess sem sannara reynist . Vonandi á það einnig við um þá sem leita og hina sem gagnrýna leitina að gereyðingarvopnum í Írak .