MORGUNBLAÐIÐ , FIMMTUDAGUR 21. JANÚAR 1988 23 Svar til vammlauss vinar eftírHjörleif Guttormsson „ íslenska álfélagið hf. " ritar grein í Morgunblaðið 14. janúar 1988 und - ir fyrirsögninni „ Orkusala eða draumórar " . Tilefni hennar er sagt vera grein eftir mig , sem birtist í sama blaði viku fyrr , þar sem ég fjall - aði um orkuiðnað hérlendis , fortíð hans og framtíð . Þessi viðbrögð hinnar óformlegu lögpersónu ÍSAL glöddu mig , ekki síst vegna skarplegra og frumlegra athugasemda sem þar mátti lesa frá þessu fyrirtæki , sem íslensk þjóð stendur í óbættri þakkarskuld við . Hugsið ykkur lesendur góðir hvar við værum á vegi stödd , ef álverið í Straumsvík hefði ekki dottið nánast af himnum ofan á þetta eyland á sjö - unda áratug aldarinnar . Sem kunn - ugt er af frásögn Celio hins svissneska , fyrrum stjórnarformanns Alusuisse , eigum við forsjóninni fyrir að þakka , að einn kaldan vetrardag 1961 flugu þeir Meyer og MuIIer yfir landið á leið heim til sin frá annexíum handan Norðurpólsins . Öðrum þeirra varð litið út um glugga þotunnar : Og sjá , þarna var mikill snjór , sem hlaut að bráðna þegar voraði og gefa af sér mikla orku . Strax eftir lend - ingu í Ziirich skrifuðu þeir ríkisstjórn íslands og buðust til að nýta þetta vatn í álbræðslu . Spannst af því mik - il saga . íslenska álfélagið hf. , sem lætur svo lítið að ávarpa mig í nefndri grein , er ekki aðeins skilgetið af - kvæmi Alusuisse , heldur eingetið . „ í grein sinni minnir talsmaður höf ðingj - anna í Ziirich mig og lesendur Morgunblaðs - ins á , að auðvitað hefðu Islendingar aldrei get - að reist Búrf ellsvirkj - un , hringtengt raf - orkukerfið og losnað frá bannsettum dísel - raf stöðvunum nema vegna landnáms Alu - suisse í Straumsvík . " Enginn á neitt í ÍSAL annar en Alusu - ' isse , enginn fer með atkvæði á aðalfundum þess nema fulltrúinn sem þar mætir frá Zurich . Það er því mikil virðing sem landi okkar er sýnd með því að kenna fyrirtækið við ís - land . í grein sinni minnir talsmaður höfðingjanna i Ziirich mig og lesend - ur Morgunblaðsins á , að auðvitað hefðu íslendingar aldrei getað reist Búrfellsvirkjun , hringtengt raforku - kerfið og losnað frá bannsettum díselrafstöðvunum nema vegna land - náms Alusuisse í Straumsvík . Eðlilegt er líka að íslenska álfélag - ið hf. rifji það upp , að „ sannað er að orkuverðt til almennings hefði orðið hærra en raunin er , ef stóriðja Hjörleifur Guttormsson' hefði ekki komið til ... " . Ekki er síst ástæða til að koma þessu á fram - færi , þar eð opinberar stofnanir okkar eyjarskeggja eins og Orkustofnun og Rafmagnsveitur ríkisins og jafnvel íslenskir ráðherrar hafa verið með fleipur um hið gagnstæða . Þá var löngu tímabært að minna mig á , að rakalausar fullyrðingar mínar um „ hækkun " á súráli „ í hafi " og um „ bókhaldsbrellur " þessa ald - argamla og æruverðuga svissneska fyrirtækis , að ekki sé nú talað um „ sviksamlegt athæfi " hafa verið marghraktar . Má í því sambandi nefna að sönnunargögnum um þess konar óheyrilegt athæfi var stungið undir stól hjá alþjóðlegum gerðar - dómi í New York hér um árið gegn 120 milljóna króna sáttagjaldi frá Alusuisse til íslenskra stjórnvalda . Mestu skipta þó þau sannindi um orkuverð , sem íslenska álfélagið hf. miðlar okkur af reynslu sinni og hins aldargamla eiganda í Sviss : Það er fáviska að ætla sér að finna út „ með kúnstum " framleiðslukostnað raf - orku frá nýjum virkjunum . Sá kostnaður getur verið nánast hvað sem er , enda ljóst , „ að við mat stór - iðjukosta verður að taka tillit til fleiri atriða en orkuverðs " . í því sambandi er ekki seinna vænna að íslendingar fari að átta sig á að mikil erlend tækni - og verk - þekking hefur flust inn í landið vegna starfsemi ÍSAL . Alusuisse hefur þó aðeins dregið frá 3,7% af árlegri veltu sinni fyrir skatta sem þóknun fyrir ómakið , svo er snjöllum samninga - mönnum íslands fyrir að þakka . íslenskir afdalamenn ættu að taka undir með íslenska álfélaginu hf. , að það er ósvinna að bregða bankastjór - um , alþingismönnum og öðrum samningamönnum íslands „ um skort á samningatækni og um vanhæfni " . Þessir menn hafa hvað eftir annað tekið á honum stóra sínum í auka - vinnu fyrir umbun sem varla nemur hærri fjárhæð en svarar til magurs þingfararkaups að semja við þá gömlu í Zurich um hag barnsins ein - getna í Straumsvík . Af langri reynslu og hrakningum um hótelsvítur Evr - ópu hefur þeim lærst það , „ að samvinna við erlenda aðila um upp - byggingu atvinnulífs hérlendis verður ekki að veruleika , nema báðir aðilar hafi hag af " . Það þarf meira en lítið hugmyndaflug og sennilega líffræð - inga til að láta sér detta I hug , að erlend fyrirtæki hafi áhuga á að „ flytja arðinn úr landi " . ( Letur - breyting ÍSAL ) Verst er að þegar nú framundan er hátíð vegna 100 ára afmælis Alusuisse skuli ekki vera hægt að halda upp á stækkun álversins í Straumsvík í leiðinni , sem búið var að lofa eyjarskeggjum að yrði að veruleika á því herrans ári 1988 og samningsbinda við islensku rfkis - stjórnina sem uppbót á raforkuverðið . Illar tungur sögðu að vísu , að aldrei hafi verið meiningin að standa við þetta , allavega ekki af Alusuisse , og svo brugðust helv. Kínverjarnir líka . Það er því huggun að lesa það nú í stuttu og hnitmiðuðu svari íslenska álfélagsins hf. , að : „ Orkuverð til ÍSAL lækkar ekki . Það er ekki bundið fram - leiðslukostnaði Landsvirkjunar , heldur afurðaverði fyrirtækisins . Flestir sjá að slíkt er sanngjarnt ( ekki síst af því fyrirtækið er erlent — inn - skot H.G. ) . Það er raunhæf verð - trygging . " — Hvað getur Alusuisse gert að því þótt sjálft lágmarksverðið sé óverðtryggt og dollarinn taki upp á að lækka ? Aðalatriðið er þó það að innfæddir þekki sín takmörk og hleypi ekki óvönduðum strákum í ráðherrastóla . Að ekki sé nú minnst á stelpumar . Ráðamenn íslands ættu að minnast orða núverandi formanns Alþýðu - flokksins , sem hann letraði á forsfðu blaðs sfns í desember 1980 , þegar ómaklega var vegið að ÍSAL : „ Alverð er - leiðarljós . " í bili verðum við hins vegar að láta okkur dreyma um meiri orku - sölu , á meðan kaldur veruleikinn blæs á móti og samningamenn íslands leita fanga á önnur og lakari mið. í byrjun 5. árs hinna glötuðu tæki - færa . Höfuadur er alþingismaður AI - þýðubandalags fyrir Auaturlands - kjördæmi . * » » ¦ V S'í • * w * ¦