Ísafold , 11. júlí 1891 , 18. árg. , 55. tbl. , forsíða : Enn um brúartoll . Þó vér hvorki biðjum , né bjóðum , fáum vér oft það sem vér viljum . Hr. Tryggvi Gunnarsson hefir í 48. tbl . Ísafoldar 17. júní þ.á. sagt , að ég verði enn að taka hina fyrri grein hans um brúargæslu til íhugunar . Ég get ekki þekkt , að ég hafi neitt gott af að lesa þessa ritgjörð hans oftar en ég er búinn , og má vera að mér takist ekki heldur að sannfæra hann . En þó okkur ekki takist að sannfæra hvor annan um það , sem okkur hér ber á milli , þá er ekki óhugsandi , að við getum sannfært fleiri eða færri nær eða fjær um það , hvort hyggilegra sé , að setja fastan brúarvörð við Ölvesárbrúna og tolla hana , eða hafa eftirlitið lauslegt og tolla hana ekki . Það sem okkur hér ber á milli , er ekki annað en það , að hann vill hafa lengjuna breiða , en ég við hafa hana mjóa og ná sama tilgangi , hvað endingu á brúnni við kemur . Mér hefir aldrei dottið í hug að halda því fram , að brúargæsla væri óþörf . Þvert á móti hefi ég verið honum samdóma um það , að hirða á brúm og vegum og viðhald hafi ekki verið í því lagi , sem það hefði átt að vera og vel getað verið , - án þess þó að setja fasta gæslumenn . Það eru eins miklar ástæður til að hugsa og segja , að þó nú væri sett föst brúargæsla og lagður á brúartollur , og eftir lengri eða skemmri tíma yrði það niðurstaðan , þó brúin nú ekki verði tolluð , að tolla hana og hafa fastan brúarvörð . Það hefir ólíklega verið spáð og þó ræst . Og það mun samkvæmara framfarastefnu tímans , að gera allar samgöngur sem léttastar og greiðastar . Að gólfið í brúnni slitni o . fl. , verður óumflýjanlegt , úr því að hún er gerð til almennra afnota , og fúnaði jafnt þó engin skepna stigi fæti á hana , og enginn brúarvörður getur varnað því . Það getur þó ekki verið hugsunin , að brúarvörðurinn eigi að teyma undir hverjum manni . Nú vita það allir , að einn maðurinn fer harðara en annar , án þess að sagt verði að hann fari ógætilega , einn hesturinn er harðari í sporum en annar , hvort sem honum er riðið eða hann er rekinn eða hann er teymdur . Færi nú brúarvörður að gerast mjög smámunalegur í þessu , mundi hann fljótt verða óvinsæll , og staðan yrði honum allt annað en þægileg . Til að mála brúna , sjá allir að ekki þarf fastan mann , því ekki getur komið til þess , hvernig sem á stendur , að mála hana oftar en tvisvar á sumri , enda væri tilgangslaust að gera það á vetrum . Þó það ætti að sópa hana á hverjum degi og þvo hana á hverju laugardagskvöldi , þá gæti bóndinn á Selfossi séð um það . Við göngum nú báðir jafnt fram hjá reynslunni í þessu efni - þar sem þetta er nú fyrsta brú í sinni röð , sem lögð er hér á landi . Hefði Ölvesá og Þjórsá báðar verið brúaðar undir eins , svo verið settur fastur brúarvörður við aðra , en hinnar gætt lauslega , þá væri það fyrst eftir 10 ár eða lengri tíma , að sjá hefði mátt , hver munurinn var . Hann vill byggja allt á erlendri reynslu . Við því hættir mörgum , sem lengi hafa verið erlendis - og getur oft verið gott en stundum viðsjált . Við höfum marga fallega flíkina fengið bæði frá Dönum og öðrum þjóðum , en betra hefir verið að sníða margar af þeim upp , ef vel átti að fara . Ekki skal ég gera lítið úr verklegri þekkingu hans , reynsluvísindum og ferðafrægð , og kemur honum nú allt þetta í góðar þarfir , og getur þurft á öllu því að halda , áður þessu verki sé lokið . Ég vildi að hann hefði bæði heiður og hag af brúarsmíðinu . Verði brúin traust gerð , verður það honum til sóma , og er hann þá líka vel að því kominn , þó hann hefði hag af samningnum . Ein brú , allt svo góður gripur hún er fyrir austursýslurnar , vegur lítið á móti þeim þægindum , sem gufuskipaferðirnar veita þeim , er þær geta notað , þó að brúin sé ótolluð og fargjald verði að greiða fyrir menn og muni , sem með gufuskipum er flutt . Hann játar það , að í öllum löndum séu margar brýr , sem ekki séu tollaðar , því má þá ekki eins taka það sér til fyrirmyndar til að byrja með hér ? Það er fullkomin alvara mín , að ekki veiti af að hafa lögregluþjón við hvorn brúarsporð . Hann segir sjálfur , að svo sé það í öðrum löndum , og hann vill steypa þetta allt í erlendu móti , svo það eru í rauninni hans orð , en ekki mín . En svo eru ástæður mínar fyrir , að þessa þyrfti hér , með öllu óhraktar , ef brot ættu sér stað og sektirnar ættu að nást . En nú sannfærist ég æ betur og betur um , að brot í þessu efni vart munu eiga sér stað , því svo viturlega mun fyrir séð , að brúin ekki sé of breið , og handriðin ekki of há , svo hún leyfir ekki að þar sé dansað eða farið í kappreið . Ég segi því enn sem fyr , að brúin mun best gæta sín sjálf , hvað það atriði snertir . Þá að féð verði kyrrt í landinu , vil ég ekki búa til ný embætti að óþörfu einungis handa einni fjölskyldu til að lifa á , enda er nú á tímum engin trygging fyrir því , að menn ekki fari af landi burt með féð , sem þeir hafa grætt á feitum embættum eða á annan hátt , eins og selstöðukaupmenn . Við erum nú að vísu vanir því , að verða að taka fé úr vasa margra barnanna , og leggja einni fjölskyldu ; en ekki er ráð að fjölga eymdum vorum í því efni . Töludæmi hans er , eins og hann sjálfur játar , að það má setja slík dæmi á marga vegu . Það má eins vel segja , meðan að alla reynslu vantar hér í þessu efni , að brú , sem staðið hefir í 30 ár , haft fastan brúarvörð og búið er að kosta til beinlínis í laun , auk viðhalds , 30 - 40.000 kr. , sé eða verði ekki neitt betri en önnur jafngömul , sem ekki hefir haft nema lauslegt eftirlit og ekki hefir verið til kostað nema 6.000 kr. eða 200 kr. á ári . Eins og brýr og vegir ekki verða fluttir um allt land , eins eru hinir æðri dómstólar , að það verður að brúka þá á sínum stað . En svo eru vegir gerðir fyrir mennina , en mennirnir ekki fyrir vegina . Ef að Hallur á Horni þarf að fara yfir brúna á Ölvesá , á hann ekki að þurfa að borga brúartoll , hvort hann hefir greitt nokkuð eða ekki neitt í landssjóð . Þetta dugar ekki að mæla á hreppakvarða . Hann hefir nú gert mér svo hægt fyrir að svara með því einungis að telja upp mest af ástæðum mínum . Þetta er nú líklega gert af góðmennsku og vorkunnsemi við mína veiku krafta . Það segir sig sjálft , að allir geta ekki jafnfljótt fengið bót meina sinna , hvað samgöngurnar snertir . Ekki get ég haft samkomulag við hann um það að koma neinu af því sem ég hef skrifað um þetta mál , yfir á prentarana , því það er ekki minn vani og á ekki við mitt skap . Geti ég ekki varið það sjálfur eða það verji sig sjálft , þá falli það á mig . Ég skal ekki hót afsaka þekkingarleysi mitt í þessu efni ; en eins og ég hefi áður tekið fram , vantar hann reynslu og þekkingu með slíka brú sem þessa hér á landi . Þar sem hann segir að mig vanti þekkingu á því , hvernig verja eigi járn og tré fyrir áhrifum loftsins , þá þakka ég fyrir kenninguna , en tek hana ekki til greina ; - Það er víst að fjöldi manna hér á landi þekkir það eins vel og hann , og ég hefi talað við marga slíka menn , svo að ég hefi ljósa hugmynd um það . Ef gert er ráð fyrir , að enginn nema hann einn hafi grundaða þekkingu á húsasmíði og vilji landinu vel , þá hefi ég hann allan og einn á móti mér . Svo mun ég að mestu gefa honum eftir síðasta orðið í þessu máli , því ég er ekki vanur að leggja mál í langvinnar þrætur , hvort sem ég á við rauða eða hvíta . Ísafold , 11. júlí 1891 , 18. árg. , 55. tbl. , forsíða : Enn um brúartoll . Þó vér hvorki biðjum , né bjóðum , fáum vér oft það sem vér viljum . Hr. Tryggvi Gunnarsson hefir í 48. tbl . Ísafoldar 17. júní þ.á. sagt , að ég verði enn að taka hina fyrri grein hans um brúargæslu til íhugunar . Ég get ekki þekkt , að ég hafi neitt gott af að lesa þessa ritgjörð hans oftar en ég er búinn , og má vera að mér takist ekki heldur að sannfæra hann . En þó okkur ekki takist að sannfæra hvor annan um það , sem okkur hér ber á milli , þá er ekki óhugsandi , að við getum sannfært fleiri eða færri nær eða fjær um það , hvort hyggilegra sé , að setja fastan brúarvörð við Ölvesárbrúna og tolla hana , eða hafa eftirlitið lauslegt og tolla hana ekki . Það sem okkur hér ber á milli , er ekki annað en það , að hann vill hafa lengjuna breiða , en ég við hafa hana mjóa og ná sama tilgangi , hvað endingu á brúnni við kemur . Mér hefir aldrei dottið í hug að halda því fram , að brúargæsla væri óþörf . Þvert á móti hefi ég verið honum samdóma um það , að hirða á brúm og vegum og viðhald hafi ekki verið í því lagi , sem það hefði átt að vera og vel getað verið , - án þess þó að setja fasta gæslumenn . Það eru eins miklar ástæður til að hugsa og segja , að þó nú væri sett föst brúargæsla og lagður á brúartollur , og eftir lengri eða skemmri tíma yrði það niðurstaðan , þó brúin nú ekki verði tolluð , að tolla hana og hafa fastan brúarvörð . Það hefir ólíklega verið spáð og þó ræst . Og það mun samkvæmara framfarastefnu tímans , að gera allar samgöngur sem léttastar og greiðastar . Að gólfið í brúnni slitni o . fl. , verður óumflýjanlegt , úr því að hún er gerð til almennra afnota , og fúnaði jafnt þó engin skepna stigi fæti á hana , og enginn brúarvörður getur varnað því . Það getur þó ekki verið hugsunin , að brúarvörðurinn eigi að teyma undir hverjum manni . Nú vita það allir , að einn maðurinn fer harðara en annar , án þess að sagt verði að hann fari ógætilega , einn hesturinn er harðari í sporum en annar , hvort sem honum er riðið eða hann er rekinn eða hann er teymdur . Færi nú brúarvörður að gerast mjög smámunalegur í þessu , mundi hann fljótt verða óvinsæll , og staðan yrði honum allt annað en þægileg . Til að mála brúna , sjá allir að ekki þarf fastan mann , því ekki getur komið til þess , hvernig sem á stendur , að mála hana oftar en tvisvar á sumri , enda væri tilgangslaust að gera það á vetrum . Þó það ætti að sópa hana á hverjum degi og þvo hana á hverju laugardagskvöldi , þá gæti bóndinn á Selfossi séð um það . Við göngum nú báðir jafnt fram hjá reynslunni í þessu efni - þar sem þetta er nú fyrsta brú í sinni röð , sem lögð er hér á landi . Hefði Ölvesá og Þjórsá báðar verið brúaðar undir eins , svo verið settur fastur brúarvörður við aðra , en hinnar gætt lauslega , þá væri það fyrst eftir 10 ár eða lengri tíma , að sjá hefði mátt , hver munurinn var . Hann vill byggja allt á erlendri reynslu . Við því hættir mörgum , sem lengi hafa verið erlendis - og getur oft verið gott en stundum viðsjált . Við höfum marga fallega flíkina fengið bæði frá Dönum og öðrum þjóðum , en betra hefir verið að sníða margar af þeim upp , ef vel átti að fara . Ekki skal ég gera lítið úr verklegri þekkingu hans , reynsluvísindum og ferðafrægð , og kemur honum nú allt þetta í góðar þarfir , og getur þurft á öllu því að halda , áður þessu verki sé lokið . Ég vildi að hann hefði bæði heiður og hag af brúarsmíðinu . Verði brúin traust gerð , verður það honum til sóma , og er hann þá líka vel að því kominn , þó hann hefði hag af samningnum . Ein brú , allt svo góður gripur hún er fyrir austursýslurnar , vegur lítið á móti þeim þægindum , sem gufuskipaferðirnar veita þeim , er þær geta notað , þó að brúin sé ótolluð og fargjald verði að greiða fyrir menn og muni , sem með gufuskipum er flutt . Hann játar það , að í öllum löndum séu margar brýr , sem ekki séu tollaðar , því má þá ekki eins taka það sér til fyrirmyndar til að byrja með hér ? Það er fullkomin alvara mín , að ekki veiti af að hafa lögregluþjón við hvorn brúarsporð . Hann segir sjálfur , að svo sé það í öðrum löndum , og hann vill steypa þetta allt í erlendu móti , svo það eru í rauninni hans orð , en ekki mín . En svo eru ástæður mínar fyrir , að þessa þyrfti hér , með öllu óhraktar , ef brot ættu sér stað og sektirnar ættu að nást . En nú sannfærist ég æ betur og betur um , að brot í þessu efni vart munu eiga sér stað , því svo viturlega mun fyrir séð , að brúin ekki sé of breið , og handriðin ekki of há , svo hún leyfir ekki að þar sé dansað eða farið í kappreið . Ég segi því enn sem fyr , að brúin mun best gæta sín sjálf , hvað það atriði snertir . Þá að féð verði kyrrt í landinu , vil ég ekki búa til ný embætti að óþörfu einungis handa einni fjölskyldu til að lifa á , enda er nú á tímum engin trygging fyrir því , að menn ekki fari af landi burt með féð , sem þeir hafa grætt á feitum embættum eða á annan hátt , eins og selstöðukaupmenn . Við erum nú að vísu vanir því , að verða að taka fé úr vasa margra barnanna , og leggja einni fjölskyldu ; en ekki er ráð að fjölga eymdum vorum í því efni . Töludæmi hans er , eins og hann sjálfur játar , að það má setja slík dæmi á marga vegu . Það má eins vel segja , meðan að alla reynslu vantar hér í þessu efni , að brú , sem staðið hefir í 30 ár , haft fastan brúarvörð og búið er að kosta til beinlínis í laun , auk viðhalds , 30 - 40.000 kr. , sé eða verði ekki neitt betri en önnur jafngömul , sem ekki hefir haft nema lauslegt eftirlit og ekki hefir verið til kostað nema 6.000 kr. eða 200 kr. á ári . Eins og brýr og vegir ekki verða fluttir um allt land , eins eru hinir æðri dómstólar , að það verður að brúka þá á sínum stað . En svo eru vegir gerðir fyrir mennina , en mennirnir ekki fyrir vegina . Ef að Hallur á Horni þarf að fara yfir brúna á Ölvesá , á hann ekki að þurfa að borga brúartoll , hvort hann hefir greitt nokkuð eða ekki neitt í landssjóð . Þetta dugar ekki að mæla á hreppakvarða . Hann hefir nú gert mér svo hægt fyrir að svara með því einungis að telja upp mest af ástæðum mínum . Þetta er nú líklega gert af góðmennsku og vorkunnsemi við mína veiku krafta . Það segir sig sjálft , að allir geta ekki jafnfljótt fengið bót meina sinna , hvað samgöngurnar snertir . Ekki get ég haft samkomulag við hann um það að koma neinu af því sem ég hef skrifað um þetta mál , yfir á prentarana , því það er ekki minn vani og á ekki við mitt skap . Geti ég ekki varið það sjálfur eða það verji sig sjálft , þá falli það á mig . Ég skal ekki hót afsaka þekkingarleysi mitt í þessu efni ; en eins og ég hefi áður tekið fram , vantar hann reynslu og þekkingu með slíka brú sem þessa hér á landi . Þar sem hann segir að mig vanti þekkingu á því , hvernig verja eigi járn og tré fyrir áhrifum loftsins , þá þakka ég fyrir kenninguna , en tek hana ekki til greina ; - Það er víst að fjöldi manna hér á landi þekkir það eins vel og hann , og ég hefi talað við marga slíka menn , svo að ég hefi ljósa hugmynd um það . Ef gert er ráð fyrir , að enginn nema hann einn hafi grundaða þekkingu á húsasmíði og vilji landinu vel , þá hefi ég hann allan og einn á móti mér . Svo mun ég að mestu gefa honum eftir síðasta orðið í þessu máli , því ég er ekki vanur að leggja mál í langvinnar þrætur , hvort sem ég á við rauða eða hvíta .