Sunnudagur 8. júni 1975 ÞJÓÐVILJINN — StÐA 3 Byggðasafn Vestfjarða á ísafirði hefur fengið vil - yrði fyrir því að nokkrir forkunnar fagrir tréskurð - armunir sem nú eru í eigu aldraðrar konu í Dan - mörku verði af hentir saf n - inu að gjöf að henni látinni . Gripirnir eru úr Dýraf irði , og taldir f rá 18. öld , skorn - ir í sérstökum vestf irskum stíl og mjög vel varðveittir . Frá þessu er greint i Ársriti Sögufélags tsfiröinga 1974 , enþaö er nú nýkomið út . Margt fróðlegt efni er i ritinu en hér verður iátið við það sitja að kynna frásögn um hina vestfirsku smiðisgripi sem á sinum tima hröktust i útlegð til Danmerkur en koma nú aftur til heimalandsins . Einn af ritstjórum Arbókarinn - ar , Jóhann Gunnar Ólafsson fyrrv. fógeti , ritar greinina „ Kirkjustólar úr Dýrafirði " þar sem hann greinir frá tildrögum þess að byggðasafnið falaðist eft - ir tréskurðarmununum , en I grein um byggðasafnið er skýrt frá málalokum . Baksláin úr brúðarstólnum . Dýrfirskir kirkjugripir endurheimtir úr útlegð Fengsæll hvalveiðari Um aldamótin , eða nánar tiltekið frá 1894 til 1906 , hafði hvalveiðimaðurinn Lauritz Berg búið á Framnesi við Dýrafjörð ásamt konu sinni Mörthu . Eignuðust þau nokkra verðmæta kirkjumuni og fluttu út með sér . Komust þeir allir nema einn i eigu dóttur þeirra sem heitir Martha Herdis von Spreckelsen , en hún fæddist fyrsta búskaparár þeirra Bergshjónanna á Fram - nesi og býr nú i Randers i Dan - mörku . Verðmætur brúðhjóna - bekkur lenti hins vegar hjá af - komanda Begshjónanna i Gauta - borg . Martha Spreckelsen og Kaíen systir hennar komu til íslands ár - ið 1955 til þess einkum að heimsækja æskustöðvarnar i Dýrafirði og færðu þær þá Þjóð - minjasafni að gjöl' altarisklæði sem verið hafði i Sandakirkju . Jón Jónsson klæðskeri á Isafirði hafði verið bernskufélagi þeirra systra og gerðist hann fylgdar - maður þeirra vestra . Upp úr þvi h'ófust bréfaskriftir milli hans og Mörthu þar sem m.a. bar á góma það sem gamla konan geymdi heima i stofunni hjá sér i Rand - ers : fyrir brúðar - Ruggustól bekk „ Hér heima i stofunni okkar hef ég nokkra gamla skorna muni úr Dýrafirði : brúðarbekk úr Hraunskirkju utan við Haukadal . Hafði kirkjan verið lögð niður . Kirkjan var þá horfin , en bekkur - inn var hjá konu nokkurri þar ytra og var allur i brotum . Hún ætlaði að nota hann til eldiviðar , en mamma sendi Sörensen út eftir til hennar . Konan skildi.ekki hvað mömmu gengi til að vilja eignast stólinn , en sakir þess að hana sárlangaði i ameriskan ruggustól sem stóð i búðinni hjá Wendel urðu þau ásátt um að mamma skyldi fá bekkinn en hún ruggustólinn og auk þess nokkra fjárhæð . Svo var maður á stöðinni allan veturinn að gera við stólinn og skar hann út marga nýja stúfa og bætti inn , svo að stóllinn varð eins og nýr . Auk þessa bekks á ég litinn út - skorinn kirkjustól snotrasta grip með lokuðum kassa undir setu . Hann var lika keyptur i Dýrafirði , en ég hef þvi miður enga hug - mynd um i hvaða kirkju hann hefur staðið . Og svo á ég útskor - inn kistil , emnig úr Dýrafiröi . Vestfjarðaskurðurinn En i sumar kom norsk kona og sagði mér að hún hefði frétt til þessara muna minna , og vegna þess að hún vinnur að doktorsrit - gerð um gamlan islenskan tré - skurð langaði hana til að sjá þa . Hún var mjög hrifin af þeim ... og sagði að á Vestfjörðum hefði ver - ið sérstakur tréskurðarstill , still sem ekki þekktist annars staðar ( sérstök tegund jurtaskreytis ) og þessir munir minir væru einkenn - andi og liktust öðrum munum sem hún hefði séð ..... Vestfjarða - skurðurinn væri einhver hinn besti á íslandi .... " . Var það Sumarliði ? Norska konan sem Martha nefnir i þessu bréfi sinu frá árinu 1964 er Ellen Marie Mageröy i Osló sem varð doktor i islenskum tréskurði 1967 . Mageröy telur að sami maður , Sumarliði Þorvalds - son , hreppstjóri á Sveinseyri i Hraunssókn , hafi skorið út mun - ina hennar Mörthu , og einnig brúðarhjónastólinn i Gautaborg . Er þetta niðurstaða hennar af samanburðarrannsókn á tveim kistlum sem hún telur gerða af sama manni , og er annar kistill - inn i eigu Þjóðminjasafns en hinn i eigu Halldóru Ingólfsdóttur Eld - járn forsetafrúar . Jóhann Gunnar telur hins vegar að margir aðrir hagleiksmenn komi til greina og sé allt i óvissu um það hver hafi smiðað þessa fögru gripi , nema hvað fullvist megi telja að þeir hafi verið verk snillinga i Dýrafirði . Mikið borið í litla kirkju Þá bendir Jóhann Gunnar á að það sé misminni hjá Mörthu Spreckelsen að Hraunskirkja hafi verið aflögð uhi það leyti sem foreldrar hennar bjuggu I Dýra - firði . Þvert á móti var kirkjan þá nýbyggð i þeirri mynd sem hún stendur enn , reist 1885 . Og þetta er býsna merkilegt hús eftir þvi sem Jóhann Gunnar segir : „ Þetta litla guðshús , bænda - kirkja og annexia frá Söndum frá fornu fari , hefur verið óvenjulega mikið skreytt innan dyra með út - skurði i milliþil og bekki . Kemur það i ljós i lýsingum á kirkjunni frá ýmsum timum " . Er það siðan rakið nánar . Höfðingsskapur Mörthu Stjórn byggðasafnsins á Isa - firði skrifaði gömlu frú Mörhu út til Randers haustið 1973 og falað - ist eftir kaupum á þeim gripum sem hjá henni eru . Sú gamla svaraði i samráði við son sinn sem hún hafði arfleitt : „ Dýra - fjörður og allt sem tengist gömlum tslandsminningum er mér svo dýrmætt að þaðer mér stærsta ánægjan að geta gefið dýrgripina aftur til þeirra heima - lands . " Segir hún að sonur sinn mun annast afhendingu gripanna án endurgjalds að sér látinni , en Martha er nú á niræöisaldri . hj . - Tekjur Kennedys Brúoarstóllinn úr Hraunskirkju frá hliö Edward Kennedy öld - ungadeildarþingmaður hefur nú birt framtal sitt fyrir árið 1974 opinberlega , svo og álagða skatta . Teki - ur hans námu 491 þúsundi dollara og eru þær aðallega runnar úr sjóðum sem gamli Jósep faðir hans stofnaði á sínum tíma . Af þessum tekjum þurfti Ed - ward að greiða 220 þúsund dollara i tekjuskatt til alrikisins , 13 þús - und til Massachusetts fylkis , 12 þúsund til Illinois-fylkis vegna tekna af kaupsýslu , 10 þúsund i eignarskatt vegna hilss sins i McClean i Virginiu-fylki og 3 þús - und vegna sumarbústaðar sins i Hyannisport . Edward þykir kbma til greina við næstu forsetakosningar og enginn efast um metnað hans frekar en þeirra frænda . Svo er að sjá sem hann sé alveg nægilega vel efnum búinn til að verða for - seti þar sem . árstekjur hans að öllum sköttum greiddum nema 232 þúsundum dollara eða um 35 miljónum isl.króna. hj — Kennedy ekki á nástrái . « SKODA KR . ¦ oo 645.000 . - Verð til öryrkja 470000 TÉKKNESKA BIFREIDAUMBODID ÁÍSLANDI Í % F. AUDBREKKU 44 — 46 KÖPAVOGI SÍMI 42600