Hagsmunavörðum , á ensku „ lobbyistar “ , sem eiga samskipti við stjórnmálamenn og stjórnsýslu verður gert að skrá sig sem slíka , hagsmunaskráning ráðherra verður útvíkkuð til maka og ólögráða barna og reglur verðar settar um starfsval eftir opinber störf sem koma eiga í veg fyrir að „ starfsfólk stjórnsýslu eða kjörnir fulltrúar gangi inn í störf hjá einkaaðilum vegna aðgangs að upplýsingum úr opinberu starfi “ . Þetta er á meðal þess sem verður að veruleika ef þær 25 tillögur sem starfshópur um eflingu trausts á stjórnmálum og stjórnsýslu , sem skipaður var í upphafi árs , verða innleiddar . Skýrsla hópsins var kynnt í ríkisstjórn í gær og gerð opinber í dag . Hópurinn var skipaður í byrjun janúar síðastliðins . Þá kom fram að hann ætti meðal annars að taka mið af starfi sem unnið hefur verið í tengslum við opinber heilindi hérlendis og erlendis , til dæmis væntanlegri fimmtu úttektarskýrslu GRECO , sem fjallar meðal annars um vernd gegn spillingu meðal æðstu handhafa framkvæmdavalds . Hann átti að skila af sér í síðasta lagi 1. september , sem var síðasta laugardag . Traust á Alþingi hefur þokast upp á við undanfarið og mælist nú 29 prósent . Það er mesta traust sem mælst hefur gagnvart löggjafarþinginu í áratug . Siðareglur endurskoðaðar Tillögur hópsins skiptast í átta meginsvið og um er að ræða , líkt og áður sagði , 25 einstakar tillögur . Á meðal þess sem hópurinn leggur til er að ríkisstjórnin setji fram stefnuskjal sem lýsi markmiðum hennar um heilindi , svokallaðan heilindaramma . Hann á að mótast af þeim atriðum sem fjallað verður um hér að neðan . Lagt er til að siðareglur ráðherra verði endurskoðaðar , að slíkar verði settar fyrir aðstoðarmenn ráðherra og mögulega fleiri hópa innan stjórnsýslunnar , að gagnsæi verði aukið , miðlun upplýsinga verði bætt og upplýsingaréttur almennings styrktur , meðal annars með því að stytta afgreiðslutíma úrskurðarnefndar um upplýsingamála og ráðast í heildarstefnumótun til almennings , þar með talin upplýsingagjöf handhafa dómsvalds og löggjafarvalds . Staða „ lobbyista “ gjörbreytist Þá er lagt til að reglur um hagsmunaskráningu ráðherra muni ná til fleiri þátta , meðal annars skulda og að hún taki einnig til maka og ólögráða barna ráðherrans . Ein stærsta breytingin sem hópurinn leggur til snýr að samskiptum stjórnmála og stjórnsýslu við aðila sem stunda hagsmunavörslu , sem á ensku kallast „ lobbyism “ . Í tillögum hópsins er lagt til að þeir aðilar sem „ hafa atvinnu af því að tala máli hagsmunaaðila gagnvart stjórnmála - og embættismönnum verði gert að skrá sig sem hagsmunaverði ( e. lobbyist ) “ . Þá er lagt til að reglur verði settar um hvernig samskiptum við hagsmunaaðila verði háttar til að tryggja fullt gagnsæi um samskiptin . Aðgengi hagsmunavörsluafla , t.d. hagsmunasamtaka einstakra starfsstétta , að stefnumótun og frumvarpsgerð innan stjórnsýslunnar hefur lengi þótt , í sumum tilvikum , í besta falli á gráu svæði . Mikla athygli vekur síðan tillaga um að setja þurfi reglur um „ starfsval eftir opinber störf sem koma í veg fyrir að starfsfólk stjórnsýslu eða kjörnir fulltrúar gangi inn í störf hjá einkaaðilum vegna aðgangs að upplýsingum úr opinberu starfi . Slíkar reglur varða einkum tíma sem nauðsynlegt er að líði frá starfslokum og þar til starf fyrir einkaaðila hefst . “ Engar reglur eru sem stendur í gildi hérlendis um starfsval í kjölfar starfa fyrir hið opinbera . Í skýrslunni segir að hætta sé „ annars vegar á hagsmunaárekstrum ; að hagsmunir verðandi vinnuveitanda geti haft áhrif á ákvarðanir á meðan einstaklingur starfar enn fyrir hið opinbera . Hins vegar er sá möguleiki fyrir hendi að upplýsingar sem viðkomandi öðlast í starfi sínu séu nýttar á ótilhlýðilegan hátt í þágu einkaaðila þegar skipt er um starfsvettvang , en slíkt getur bæði haft ólögmæt áhrif á samkeppni og gengið gegn opinberum hagsmunum . “ Fjölmörg dæmi er um það að einstaklingar hafi farið úr trúnaðarstörfum í stjórnmálum og hafið störf fyrir hagsmunaaðila . Nægir þar að nefna Einar K. Guðfinnsson , fyrrverandi sjávarútvegsráðherra og forseta Alþingis , sem er í dag stjórnarformaður og helsti talsmaður Landssambands fiskeldisstöðva , Katrínu Júlíusdóttir , sem var fjármálaráðherra en hóf störf sem framkvæmdastjóri Samtaka fjármálafyrirtækja þegar hún hætti í stjórnmálum , og Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur , sem var menntamálaráðherra , en starfaði sem forstöðumaður mennta - og nýsköpunarsviðs Samtaka atvinnulífsins á meðan að á pólitískri útlegð hennar stóð . Þá eru dæmi eru um að einstaklingar hafi farið úr störfum fyrir hið opinbera þar sem þeir höfðu miklar trúnaðarupplýsingar undir höndum , og í störf fyrir aðra hagsmunaaðila sem hafa gagnstæða hagsmuni en hið opinbera í sama málaflokki . Skýrasta dæmi þess var þegar Benedikt Gíslason , sem var lykilmaður í framkvæmdarhópi um afnám hafta og kom að gerð stöðugleikasamninga við kröfuhafa föllnu bankanna , réð sig til starfa sem ráðgjafi hjá Kaupþingi . Benedikt hefur þó ætið fullyrt að hann hafi ekki nýtt sér trúnaðarupplýsingar í því starfi . Löggjöf til að vernda uppljóstrara Hópurinn leggur líka til að heildstæð löggjöf verði unnin sem fyrst um uppljóstraravernd fyrir opinbera starfsmenn og einkageirann . Þar væri hægt að taka mið af nýlegri löggjöf í Noregi . Stjórnvöld ættu að auka samráð við almenning og setja sé skýr markmið þar um . Auk þess er lagt til að samráðsgátt stjórnvalda verði efld og hún kynnt betur . „ Stjórnvöld leggi sig fram um að nýta hugbúnað og veflausnir til að auka þátttöku almennings og stefni að því að Ísland verði í hópi þeirra landa sem fremst standa í nýsköpun á sviði lýðræðis , “ segir í skýrslunni . Hópurinn vill líka að Ísland sæki um Open Government Partnership í samvinnu við félagasamtök og að unnið verði að því að styrkja borgaralegan vettvang t.d. með föstum styrkjum til félagasamtaka sem uppfylla tiltekin skilyrði um starfsemi og skipulag . Siðfræðistofnun annist eftirfylgni og fái fjárveitingu til þess Starfshópurinn vill að símenntun starfsfólks verði efld , fræðsla verði aukin og að stuðlað verði að því að efla gagnrýna umræðu innan stjórnsýslunnar þar sem „ slík umræða er forsenda þess að ráðuneyti og einstakar starfseiningar beri kennsl á brotalamir í starfseminni til að hægt sé að breyta stofnanamenningu þegar nauðsyn krefur . “ Auglýsing Að lokum er lagt til að Siðfræðistofnun Háskóla Íslands verði falið það verkefni , tímabundið til að byrja með , að veita stjórnvöldum ráðgjöf um siðferðisleg álitamál og þannig verði stofnanaumgjörð styrkt . Stofnuninni verði einnig falið að annast eftirfylgni með skýrslunni . Tryggja þurfi fjárveitingu til þeirrar starfsemi . Þá verði sett á fót „ nefnd eða eining innan stjórnsýslunnar með það sérhæfða hlutverk að veita einstökum starfsmönnum , þ.m.t. ráðherrum , ráðgjöf í trúnaði um siðferðileg álitamál . “ Starfshópinn skipuðu Jón Ólafsson , prófessor við Háskóla Íslands , sem jafnframt var formaður hópsins , Ólöf Embla Eyjólfsdóttir , MSt í heimspeki , Páll Þórhallsson , skrifstofustjóri í forsætisráðuneyti , Ragna Árnadóttir , lögfræðingur og Sigurður Kristinsson , prófessor við Háskólann á Akureyri . Með hópnum starfaði Oddur Þorri Viðarsson , lögfræðingur í forsætisráðuneytinu . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .