Eyjarnar Senkaku / Diaoyu í Austur-Kínahafi Höfundur : Kristinn Valdimarsson Þó flestir vonist eftir friðsamri veröld þá dugir óskhyggja ein og sér ekki til að tryggja það enda leynast hættur víða . Sum svæði í veröldinni eru ótryggari heldur en önnur . Eitt þeirra er af og til í fréttum en það er Suður – Kínahaf . Nokkur Asíuríki deila um yfirráð yfir því og er staða mála viðkvæm . Suður – Kínahaf er ekki eina hafsvæðið í Suðaustur – Asíu þar sem átök gætu brotist út . Þannig er að við hliðina á því er Austur – Kínahaf og um það er líka deilt . Nánar tiltekið deila Japanir , Kínverjar og Tævanar um eyjur á svæðinu sem kallast Senkaku / Diaoyu ( Japanir kalla þær Senkakushoto en Kínverjar Diaoyudao ) . Um er að ræða fimm eyjar og nokkur minni sker . Engin eyjanna er stór , sú stærsta er á stærð við Miðgarð ( e. Central Park ) í New York og því myndu ókunnugir varla ætla að þær væru efni til deilna . Svo er hins vegar raunin og þær eru ekki nýjar af nálinni . Kínverjar uppgötvuðu eyjurnar á 15. öld en Japanir eignuðu sér þær árið 1895 . Á þeim tíma var Kínaveldi mjög veikburða og gat ekki komið í veg fyrir yfirtöku Japana . Þegar Japanir gáfust upp fyrir bandamönnum í lok síðari heimsstyrjaldar voru eyjurnar ekki meðal þeirra landsvæða sem þeir þurftu að láta frá sér . Bandaríkjamenn tóku hins vegar yfir stjórn eyjaklasans en þeir afhentu Japönum eyjarnar aftur árið 1972 . Núverandi deilur Japana og Kínverja um þær hófust árið 2010 þegar kínverskur togari lenti í árekstri við japanskt varðskip við eyjurnar . Nokkuð dró úr spennu er áhöfn togarans var leyst úr haldi en deilan magnaðist aftur árið 2012 er ríkisstjórn Japans keypti nokkrar af eyjunum sem höfðu verið í einkaeigu . Eftir að leiðtogar Kína og Japans hittust árið 2014 hefur verið heldur friðsamlegra á svæðinu en ástandið er hins vegar viðkvæmt . Ekki bætir úr skák að brytust átök út þá er nánast öruggt að Bandaríkjamenn myndu dragast inn í þau . Þeir sem fjalla um deilurnar um eyjurnar halda því flestir fram að þær snúist annars vegar um öryggishagsmuni ríkjanna og hins vegar um yfirráð yfir auðlindum á svæðinu . Þetta er hins vegar ekki skoðun Todds H. Halls . Todd sem kennir alþjóðastjórnmál við Oxford háskólann skrifaði nýlega grein um málið á vefsíðuna War on the Rocks sem fjallar um utanríkis - og öryggismál . Hann fjallar fyrst um hvort eyjarnar skipti máli fyrir öryggi Kína . Hann segir svo ekki vera . Þær eru afar litlar og því ekki hægt að koma umfangsmiklum varnarkerfum upp þar . Staðsetning þeirra er ekki heldur mjög mikilvæg . Hvað Kínverja varðar skiptir þá miklu meira máli að ná yfirráðum yfir svokallaðri fyrstu eyjakeðju , umdeildu eyjarna eru ekki hluti hennar . Í fyrstu eyjakeðjunni eru eyjar sem liggja við meginland Austur – Asíu . Næðu Kínverjar yfirráðum yfir hafsvæðunum þar væru þeir í góðri stöðu til að sækja inn á vesturhluta Kyrrahafsins . Kínverskir herfræðingar tala oft um þrjár eyjakeðjur . Önnur keðjan nær frá Japan , í gegnum Maríana eyjaklasann og til Míkrónesíu . Sú þriðja liggur frá Aljútaeyjum , þaðan til Hawaii og síðan til Nýja – Sjálands . Eftir að hafa minnst á að eyjarnar fimm hafi lítið hernaðarlegt gildi snýr Todd sér að efnahagshliðinni og segir að það sé ekki heldur eftir miklu að slægjast fyrir ríkin á því sviði . Fiskimiðin voru eitt sinn gjöful en munu ekki vera eins mikilvæg í dag . Hvað varðar náttúruauðlindir hefur ekki verið staðfest hversu ríkulegar þær eru og telja í raun sumir að virði þeirra sé mun minna en í fyrstu var talið . Um hvað snýst deilan þá ? Todd H. Hall segir hana ekki lengur snúast um eyjarnar sem slíkar , hún sé þess í stað orðin táknmynd erfiðra samskipta nágrannanna tveggja . Kínverjar líta á deiluna sem enn eitt dæmið um ofríki Japana í heimshlutanum . Japanir á hinn bóginn tengja hana við aukinn styrk Kínverja á alþjóðavettvangi , af honum hafa þeir áhyggjur . Staða mála er því flókin og lausn er ekki í sjónmáli . Því er mikilvægt fyrir alþjóðasamfélagið að hafa auga með þessu eldfima svæði .