Fyrir hönd ritstjórnar sögu Stjórnarráðs Íslands býð ykkur öll velkomin til þessarar athafnar . Hér verða forsætisráðherra afhent eintök af tveimur fyrstu bindum af sögunni . Fyrra bindið fjallar í stórum dráttum um þróun lagalegrar umgerðar Stjórnarráðsins og innra starf þess síðustu eitt hundrað ár en í hinu síðara er sögð saga tveggja áratuga – sjöunda áratugarins , sem jafnan er kenndur við viðreisn í stjórnmálasögunni , og áttunda áratugarins , þegar nýtt skeið hófst á grundvelli fyrstu stjórnarráðslaganna og reglugerðar um Stjórnarráðið . Að því er stefnt , að lokabindi verksins , saga níunda og tíunda áratugarins , verði gefið út á 60 ára afmæli lýðveldisins 17. júní næstkomandi . Upphaf þess að ráðist var í þetta stórvirki má rekja til sumarsins 1993 , þegar Heimir Þorleifsson , þáverandi forseti Sögufélags , ritaði Davíð Oddssyni forsætisráðherra og minnti á , að árið 1969 gaf Sögufélag út ritið Stjórnarráð Íslands 1904 - 1964 í tveimur bindum eftir Agnar Klemens Jónsson sendiherra . Var ritið samið í tilefni af 60 ára afmæli Stjórnarráðsins að forgöngu þáverandi forsætisráðherra . Hóf Agnar Klemens að semja ritið árið 1964 og lauk því á fimm árum . Stjórnarráðið kostaði ritun sögunnar en hún var síðan gefin út í samvinnu við Sögufélag . Greindi forseti Sögufélags Davíð Oddssyni forsætisráðherra frá því , að stjórn félagsins liti á það sem heiður fyrir það að fá að taka þátt í að áfram yrði haldið við ritun stjórnarráðssögunnar – en þá var 90 ára afmæli stjórnarráðsins á næsta leiti – og annast útgáfu hennar auk þess sem æskilegt væri að endurútgefa ritverk Agnars Klemens , sem hefði verið ófáanlegt um nokkurt skeið . Úr ráði varð að taka ekki til hendi við þetta verk fyrr en á 95 ára afmæli Stjórnarráðsins en í upphafi árs 1999 greindi forsætisráðuneytið Sögufélagi frá því , að Davíð Oddsson forsætisráðherra hefði ákveðið , að hafinn skyldi undirbúningur að því að rita sögu Stjórnarráðsins frá þeim tíma , þegar Agnar Klemens skildi við hana , það er 1964 . Skipaði ráðherrann okkur Ólaf Ásgeirsson þjóðskjalavörð í ritstjórn sögunnar í febrúar 1999 en Sögufélag tilefndi Heimi Þorleifsson . Í skipunarbréfinu sagði , að við skyldum skipuleggja útgáfuna og ráða starfsmann eða menn til verksins . Einnig skyldi ritstjórnin gera fjárhagsáætlun fyrir útgáfuna í samráði við forsætisráðuneytið . Skyldi að því stefnt að verkið kæmi út í upphafi árs 2004 , á 100 ára afmæli Stjórnarráðsins . Allt hefur þetta gengið eftir , góðir áheyrendur , eins og fyrir okkur var lagt og þess vegna erum við hér í dag á 100 ára afmælisdegi Stjórnarráðs Íslands . Opinberlega var verkinu hleypt af stokkunum á blaðamannafundi í nóvember árið 2000 . Þar var Sumarliði R. Ísleifsson sagnfræðingur kynntur sem ritstjóri sögunnar auk hinna sex fræðimanna , sem hafa ritað meginmál hennar . Einnig var skýrt frá því , að áætlað væri , að kostnaður við söguritunina fyrir utan útgáfukostnað yrði 40 milljónir króna . Hefur sú áætlun staðist en kostnaður við umbrot , prentun og bókband er áætlaður um 14 milljónir króna . Hvorki hefði verið staðið við tímamörk né fjárhagslegar áætlanir nema vegna ötullar framgöngu Sumarliða R. Ísleifssonar sagnfræðings . Vil ég færa honum og samstarfsmönnum hans heillaóskir og þakkir fyrir góða og farsæla samvinnu . Þá þakka ég Lofti Guttormssyni , forseta Sögufélags , hlut hans í markvissri framvindu verksins . Loks þakka ég Davíð Oddssyni forsætisráðherra og ráðuneyti hans góðan stuðning við ritstjórn undanfarin fimm ár . Agnar Klemens Jónsson skráði sögu Stjórnarráðsins sem innanbúðarmaður . Hið mikla verk hans markaði þáttaskil í ritun stjórnmála - og stjórnsýslusögunnar á sínum tíma . Nýtur það viðurkenningar og virðingar sem traust sagnfræðileg heimild , sem lýsir ekki síður þróun stjórnmála en Stjórnarráðsins fyrstu 60 ár þess . Er enn í gildi óskin frá 1993 um , að fyrstu tvö bindi stjórnarráðssögunnar verði gefin út að nýju . Væri ánægjulegt , ef heildarsaga Stjórnarráðsins yrði fáanleg í bókaverslunum á aldarafmælisárinu . Höfundar bókanna , sem nú sjá dagsins ljós , eru ekki innanbúðarmenn í Stjórnarráðinu eins og Agnar Klemens og hafa því ekki getað skráð söguna frá þeim sjónarhóli . Þeir hafa örugglega ekki heldur alltaf sömu sýn á hlutina og þeir , sem starfa eða hafa starfað innan veggja Stjórnarráðsins hvort heldur sem ráðherrar eða aðrir embættismenn . Mestu skiptir , að rétt sé farið með staðreyndir og ekki á neinn hallað að ósekju . Bækurnar segja auðvitað ekki alla söguna , því að marga þræði mála og atburða má rekja miklu lengra en hér er gert . Veiti ritið góða heildarmynd og skapi jafnframt trausta fótfestu til að efna til frekari rannsókna á sögu einstakra ráðuneyta eða málaflokka er markmiði ritstjórnar náð . Saga Stjórnarráðsins síðustu 40 ár er að öðrum þræði saga nýrra stjórnarhátta , sem mótuðust fyrst með setningu stjórnarráðslaganna árið 1969 , og síðan með setningu stjórnsýslulaga og upplýsingalaga á tíunda áratugnum . Er sú þróun öll ekki síður merkileg en hitt , sem lýtur að viðfangsefnum ráðherra og ráðuneyta . Ástæða er til að fagna ákvörðun forsætisráðherra að láta ráðast í þetta verk á þeim forsendum , sem gert hefur verið . Fræðileg vinna af þessu tagi er öðrum þræði mikilvægt framlag til að treysta góða stjórnarhætti og hefðir í sessi . Af sögunni má draga lærdóm af því , sem vel hefur verið gert , og einnig átta sig á því , sem ber að varast . Þá er hér að sjálfsögðu um að ræða ómetanlegan stuðning við rannsóknir á sögulegum heimildum og úrvinnslu þeirra . Minnumst þess , að í dag er einnig 100 ára afmæli þingræðis á Íslandi . Þingræði er forsenda lýðræðislegra og opinna stjórnarhátta en hér á landi byggist það að verulegu leyti á hefðum og fordæmum . Er mikils virði að saga þingræðis sé skráð og skilgreind til að treysta þennan mikilvæga þátt í stjórnkerfi þjóðarinnar enn frekar í sessi . Sögu Stjórnarráðs Íslands er ekki lokið og hún heldur áfram hvern nýtan dag . Reynslan af þessu verki hvetur mig til að minna á nauðsyn þess að halda til haga ljósmyndum úr starfi ráðuneyta og jafnvel huga að árbók Stjórnarráðsins – en vefsíður eru tilvalinn vettvangur til skrásetninga af því tagi . Þá er tímabært að huga að gerð heimildarkvikmyndar um stjórnarráðsstarfið og almennt frekari kynningu á stjórnsýslustarfinu meðal almennings . Góðir áheyrendur ! Við erum hér í minningarhúsi um íslenska menningu og andans menn . Húsi sem er besta tákn um þann stórhug , sem einkenndi Hannes Hafstein , fyrsta íslenska ráðherrann . Hér vildi hann , að yrði „ varðkastali og forðabúr þjóðernistilfinningarinnar . “ Af hálfu ríkisstjórnar undir forsæti Davíðs Oddssonar hefur verið staðinn vörður um þá hugsjón Hannesar eins og núverandi nýting þessa glæsilega húss sýnir . Í anda sömu bjartsýni og réð við upphaf heimastjórnar leyfi ég mér að árétta tillögu um , að í tilefni aldarafmælis Stjórnarráðs Íslands verði ákveðið að reisa hús á háskólalóðinni í tengslum við Þjóðarbókhlöðuna , sem hýsi handritin og stofnanir íslenskrar tungu og fræða . Verði húsið tekið í notkun á aldarafmæli Háskóla Íslands árið 2011 .