Danska skáldið og spéfuglinn Piet Hein gefur ræðumönnum eftirfarandi ráð . Ef að efnið reynist rýrt er ráð að tala ekki skýrt . Skýr hugsun og skýr tjáning hugsunar ætti að vera læknum öðrum fremur töm , að minnsta kosti er erfitt að komast í gegnum læknanám öðruvísi en að beita skýrri hugsun í einhverjum mæli . Það væri því ekki óeðlilegt að sú skýra hugsun sem fleytir mönnum í gegnum læknanám nýttist þegar að því kemur að nota fræðin . En stundum læðist sú hugsun að mér , og því miður oftar en sjaldnar með aldrinum , að það sé engin trygging fyrir skýrri hugsun að ljúka háskólanámi þótt það eigi að hafa skýra hugsun að leiðarljósi . Stundum jafnvel þvert á móti . Getur verið að mjög sérhæft nám þrengi hugarheiminn og hamli þannig skýrri hugsun ? Kannski er ég bara orðinn gamall og á þessvegna erfiðara með að hugsa og tala skýrt ! Þessar hugleiðingar spruttu útfrá lestri á síðasta hefti Læknablaðsins . Ekki vegna þess að í því hefti sé meira af þokukenndri hugsun en í fyrri eintökum , heldur vegna þess að þetta var síðasta heftið og lá því við höggi . Sumum er eðlislægt að hugsa og tala skýrt , öðrum reynist það örðugra og svo eru þeir sem eru skýrir en nota skýrleikann til að sveipa orð sín og hugsanir hulu , sem jafnvel hinum skýrustu reynist erfitt að sjá í gegnum . Þetta gildir þó fremur um greinda stjórnmálamenn en lækna . Í þennan flokk falla hinir " heimsku en greindu þrjótar " , svo ég vitni aftur í Piet Hein . Þessi þankabrot tengjast fyrst og fremst gagnagrunnsumræðunni í blaðinu en það eru fleiri mál sem tengjast læknastéttinni sem hafa verið til umræðu í þjóðfélaginu undanfarið og á ég þar við sameiningu sjúkrastofnana sem varðar ekki aðeins þá kollega sem verða fyrir barðinu á samrunanum heldur hitt að harla lítil vitræn umræða hefur farið fram um það hverjum þessi sameining þjóni , sjúklingunum , læknunum eða stjórnvöldunum ? Um þetta ættu læknar að reyna að hugsa og tala skýrt . Þrátt fyrir alla umræðuna um gagnagrunninn liggur það alls ekki skýrt fyrir , hver tilgangur hans er og hverjum hann muni gagnast þegar upp er staðið . Þó ætti hverjum meðalskýrum manni að vera ljóst að nærlæg gagnsemi hans þjónar fyrst og fremst fyrirtækinu de Code Genetics ehf . Um fjærlægari gagnsemi er allt hulið þoku , en jafnvel meðalskýrum læknum ætti að vera ljóst að grunnurinn mun ekki frelsa okkur Íslendinga frá sjúkdómum , hvað þá leysa heilbrigðisvanda heimsbyggðarinnar , en það var hluti af dulbúningnum til að villa um fyrir skýrum sem óskýrum . Önnur flík í dulargervinu var gróðaflíkin . Hún virtist í upphafi vera svo þéttofin að jafnvel hinum skýrustu skaust að sjá í gegnum hana en er nú orðin svo götótt að ekki þarf nema meðalskýrleika til að sjá að það er rýrt sem hún á að hylja . En snúum okkur þá að síðasta Læknablaði en þar þvældist grein varaformanns LÍ dálítið fyrir mér og kann að vera að það sé frekar af óskýrleika mínum en efnistökum greinarhöfundar . Þar sem ég verð að telja að stefnan í greininni tengist stefnu stjórnar LÍ hlýt ég að draga þá ályktun að sú stefna sé ekki nægilega skýr . Vill stjórn LÍ að læknar beygi sig undir það að starfa undir valdboði við skrásetningu sjúklinga sinna í miðlægan gagnagrunn ? Í greininni er gefið í skin að samningurinn um gagnagrunninn verði gerður við stjórn Landspítala háskólasjúkrahúss , hvort sem læknaráði spítalans líkar betur eða verr . Þar með er látið að því liggja að samráðið við læknaráð spítalans sé " einskonar svartipétur " þar sem fyrirfram er ákveðið að sótinu verði smurt á nef læknanna . Þó er öllum ljóst að lögin um miðlægan gagnagrunn eru ónýtt plagg ef læknar neita að hlýða þeim öðruvísi en að upplýst , skriflegt samþykki sjúklinga komi til . Því spyr ég : Hver er að blekkja hvern ? Hvernig ætlar stjórn LÍ að bregðast við því ef læknaráð spítalans neitar að taka þátt í gerð gagnagrunnsins , nema kröfunni um upplýst samþykki verði fullnægt ? Má ráðið vænta stuðnings stjórnarinnar ? Getur stjórn LÍ fallist á að réttindi almennings verði " viðunandi " ? Er nokkuð " viðunandi " annað en það að réttindi almennings séu skýr ? Friðrik Vagn Guðjónsson talar skýrt . Hann ætlar ekki að láta upplýsingar um sjúklinga sína í miðlægan gagnagrunn og leggur stöðu sína undir . Hversu margir læknar eru reiðubúnir til að gera slíkt hið sama og hvernig ætlar stjórn LÍ að taka á málum þeirra ? Ráðstefna lækna og lögfræðinga var merkileg um margt , en ég ætla ekki að ræða hana fyrr en öll erindin hafa birst í blaðinu . Greinin hans Péturs um vanda heimilislækninga er skýr , eins og hans er von og vísa , en væri ekki ástæða til að hann og fleiri úr heimilislæknaþjónustunni fengju frí frá störfum í svo sem eitt ár , til að reyna að grafa eftir rótum vandans ? Mig langar að lokum að minnast á nýlegt sjónvarpsviðtal við lækningaforstjóra Landspítala háskólasjúkrahúss , þar sem hann lætur þá skoðun í ljós að flytja eigi ferliverk inn á sjúkrahúsin . Ég var hallur undir þessa skoðun áður fyrr , en tel nú að það yrði til þess að ríkisvaldið gæti endanlega bundið hendur lækna . En viðtalið segir mér að læknar eru fljótir til að samsamast embættisvaldinu og þar með glata skýrri hugsun . Og nú spyr ég : Er lækningaforstjórinn , sem sjálfur hefur starfað mestan sinn starfsaldur sem sjálfstætt starfandi sérfræðingur , að gefa það í skyn að leggja beri niður starfsemi sjálfstætt starfandi sérfræðinga og koma þeim öllum fyrir á ríkisjötunni ? Þarna vantar skýr skilaboð . Þetta skal látið nægja að sinni en af því að allt orkar tvímælis sem sagt er og gert , ætla ég að ljúka þessu spjalli með annarri tilvitnun í Piet Hein sem hljóðar svo :