Skrafað um lífeyrissjóði og fjárfestingar í hátíðarsalnum 13.12.2019 Fréttir Frá vinstri : Ásgeir Brynjar Torfason , fundarstjóri , Jake Block , sérfræðingur í langtímafjárfestingum , Ólafur Sigurðsson , framkvæmdastjóri Birtu lífeyrissjóðs , Benedikt Jóhannesson , stærðfræðingur og f.v. ráðherra , Unnur Gunnarsdóttir , forstjóri Fjármálaeftirlitsins , Kristjana Sigurðardóttir , forstöðumaður eignastýringar hjá Almenna lífeyrissjóðnum og Yngvi Örn Kristinsson , hagfræðingur Samtaka fjármálafyrirtækja . Skrafað um lífeyrissjóði og fjárfestingar í hátíðarsalnum „ Vísbendingar eru um að skammsýni grafi um sig á fjármálamörkuðum og aukin áhersla sé lögð á að hagnast á skömmum tíma . Samkvæmt nýlegri könnun McKinsey á meðal framkvæmdastjóra alþjóðlegra fyrirtækja kváðust 55% þeirra vera reiðubúnir að fresta arðbærum langtímaverkefnum ef það hefði neikvæð áhrif á 90 daga rekstur , einn ársfjórðung . Í orði kveðnu voru þeir samt hlynntir því að horfa frekar til arðsemi í 3 - 5 ár en fundu fyrir þrýstingi stjórnarmanna og lykilstarfsmanna fyrirtækja sinna til að standa sig vel á yfirstandandi rekstrarári . Skammsýnin virðist þannig rótgróin vestra þrátt fyrir að 75% hlutafjár í Bandaríkjunum séu í eigu langtímafjárfesta . “ Þetta sagði Ólafur Sigurðsson , framkvæmdastjóri Birtu lífeyrissjóðs , meðal annars í hátíðasal Háskóla Íslands 10. desember . Hann var í hópi frummælenda á málþingi Hagfræðistofnunar Íslands , Landssamtaka lífeyrissjóða og Samtaka fjármálafyrirtækja um langtímafjárfestingar og stjórnarhætti lífeyrissjóða . Benedikt Jóhannesson , tryggingastærðfræðingur og fyrrverandi ráðherra , var frummælandi líka og sömuleiðis Jake Block , bandarískur sérfræðingur í langtímafjárfestingum . Samvinna um innviðafjárfestingar – PPP Blake fjallaði aðallega um Public-private partnership - PPP , leið samvinnu hins opinbera og einkafyrirtækja við innviðaframkvæmdir af ýmsu tagi . Hann sagði að langtímaverkefni til tveggja til þriggja áratuga hentuðu vel til samvinnuverkefna og svo vill til að einmitt þekktasta verkefnið af þessu tagi hérlendis , Hvalfjarðargöngin , voru afhent ríkinu í fyrra , 20 árum eftir að þau voru tekin í gagnið . Frumkvæðið að göngunum kom ekki frá ríkinu , þau voru ekki á samgönguáætlun og áhættan við framkvæmdina hvíldi að stærstum hluta á verktökum . Dæmigerð samvinnuverkefni ríkis og einkafyrirtækja eru byggingar skólahúsa , sjúkrahúsa og tækjavæðing þeirra , samgöngumannvirki , vatnsveitur og frárennsliskerfi . Jake Block sagði margt mæla með samvinnuleiðinni við innviðauppbyggingu og margar leiðir mætti fara í útfærslu samstarfs ríkis og einkafyrirtækja í samningum um tiltekna framkvæmd . Það ætti með öðrum orðum að komast upp úr þeim hjólförum að framkvæmd væri annað hvort á vegum ríkisins eingöngu eða alveg á vegum einkafyrirtækja . Samvinna ríkis og einkafyrirtækja væri ákjósanlegri leið . Lýsir eftir niðurstöðum árangursmælinga í ársskýrslum Ólafur Sigurðsson nefndi dæmi um „ happdrættismenningu “ í kringum okkur , til dæmis um lukkuleik sem væri kynntur sem „ Evrópukeppni í heppni “ . Og hann brá upp á tjald góðkunningja landsmanna , sparibauknum sem Útvegsbankinn auglýsti ákaflega á miðjum níunda áratug aldarinnar er leið . Þá var sungið hástöfum um Trölla sem í kolli sínum geymdi gullið og eigendurnir fengu „ vexti og vaxtavexti og vexti líka af þeim . “ Ólafur sagði að stjórn Birti lífeyrissjóðs hefði langtímasjónarmið að leiðarljósi í fjárfestingum og 10 ára viðmið fyrir ávöxtun eigna sem væri eðlilegt í ljósi þess að skuldbindingar sjóðsins væru að meðaltali til 20 ára . „ Eitt er að setja sér 10 ára viðmið en annað að standa við þau og sýna árangur . Svo hefur Birta skrifað undir heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um ábyrgar fjárfestingar . Við veltum fyrir okkur hvað það táknar í raun og veru að fjárfesta í sjálfbærni og hvernig við metum og mælum það sem við gerum . “ Ólafur benti á að samtök atvinnurekenda í Bandaríkjunum ( e. Business Roundtable ) hefðu endurskilgreint tilgang fyrirtækja með stjórnháttaryfirlýsingu 19. ágúst 2019 frá því að líta eingöngu til þröngra hagsmuna hluthafa til þess að hámarka hag allra haghafa : viðskiptavina , starfsfólks , birgja , samfélagsins og hluthafa . Breytingin væri talin skila hluthöfum meiri virðisaukningu til lengri tíma og að þess sjáist glögg merki í umfjöllun um málið vestra . „ Starfskjarastefna félaga sem lífeyrissjóðir eiga hluti í er stöðugt umræðuefni , svo sem eðlilegt er . Við veltum starfskjörum auðvitað fyrir okkur líka og höfum skoðun á þeim á hluthafafundum . Árangur í rekstri hlýtur að vera forsenda ákvarðana um starfskjör en staðreynd er að í mörgum tilvikum er ekki gerð grein fyrir niðurstöðum árangursmælinga í ársskýrslum félaga . Hvernig eiga þá hluthafar að sjá og fylgjast með því hvernig árangur í viðkomandi félögum er metinn og tengdur við starfskjör ? Gera verður ráð fyrir að árangur verði í auknum mæli metinn til langs tíma og varði eftir atvikum alla haghafa . “ „ Veðjað á uppáhaldsgæðinga “ „ Lífeyrissjóðir töpuðu vissulega í efnahagshruninu en þeir stóðu sig samt býsna vel . Helst má gagnrýna þá fyrir að hafa í aðdragandanum veðjað á uppáhaldshesta . Sumir voru hrifnir af Baugi , aðrir af Exista . Lífeyrissjóðaforingjar sáu að menn á þeim bæjum höfðu náð óskaplega góðum árangri , félögin stækkuðu og stækkuðu og arðsemin var ótrúlega góð ár eftir ár . Einmitt það hefði átt að vera umhugsunarefni . Ef eitthvað er ótrúlegt ár eftir ár er líklegt að það sé bara ekki satt ! Stærstu mistök lífeyrissjóðanna voru að dreifa ekki áhættunni nægilega mikið í stað þess að velja sér uppáhalds auðjöfra , “ sagði Benedikt Jóhannesson og bætti við : „ Gjarnan er talað um að fjárfestar og aðrir eigi ekki að hafa öll egg í sömu körfu . Ég vil bæta því við , að ef menn vilja á annað borð geyma egg í körfum eiga þeir ekki að hafa allar körfurnar sínar á sama stað ! “ Benedikt vék að ákvæði laga um að lífeyrissjóðir mættu ekki fjárfesta erlendis nema allt að helming eigna sinna og sagði þá reglu „ afar heimskulega . “ Hann lagði lífeyrissjóðamönnum í salnum lífsreglur í lok máls síns : „ Heiðarleiki skiptir miklu máli . Fjárfestum í náttúruvænum og heiðarlegum fyrirtækjum , lærum af reynslunni og veðjum ekki á einhverja uppáhaldshesta . Forðumst vafasöm félög og þá sem menga eða hafa verið staðnir að spillingu , peningaþvætti eða mútugreiðslum . “