Verkefnið Strandir 1918 var áberandi á árinu 2018 , á 100 ára fullveldisafmæli Íslands . Á því ári var sett upp sögusýning á Sauðfjársetri á Ströndum með sama heiti og haldin 3 málþing í samvinnu Sauðfjársetursins við Rannsóknasetur HÍ á Ströndum og fleiri aðila í héraðinu , m.a. grunnskólana , fræðafélagið Fjölmóð og aðrar menningarstofnanir . Rannsóknasetur HÍ á Ströndum tók virkan þátt í verkefninu , bæði uppsetningu sýningar og stýrði einnig málþingunum í Sævangi á afmælisárinu . Einnig var unnið að verkefni sem snérist um dagbækur í héraðinu á árinu 1918 og skoðað hvað er til af ljósmyndum á Ströndum frá fyrstu tveimur áratugum aldarinnar . Segja má að þannig hafi með góðum árangri verið tengd saman þrjú rannsóknarverkefni sem setrið vinnur að . Gamli bærinn á Broddanesi í Kollafirði í upphafi 20. aldar - ljósm. Sigurjón Jónsson á Kollsá í Hrútafirði , í eigu Þjóðminjasafns . Dagbækur frá 1918 Rannsóknasetur HÍ á Ströndum hefur tekið til sérstakrar skoðunar 3 dagbækur Strandamanna frá árinu 1918 í tengslum við verkefnið Strandir 1918 . Ef fólk veit um fleiri slíkar dagbækur Strandamanna frá þessu ári ( eða öðrum árum ) erum við áfjáð í að fá vitneskju um þær ( jonjonsson@hi.is ) . Hér má nálgast uppskrift á dagbók Þorsteins Guðbrandssonar á Kaldrananesi frá árinu 1918 ( Lbs 3809 8 vo ) , með nútímastafsetningu . Skjalið var fyrst birt af Rannsóknasetrinu á héraðsfréttavefnum strandir.is á Þorláksmessu 2018 og er einnig aðgengilegt í handriti á Sauðfjársetri á Ströndum og hér á vefnum : Hinar dagbækurnar sem skoðaðar hafa verið í verkefninu Strandir 1918 eru dagbók Níelsar Jónssonar á Grænhól á Gjögri í Árneshreppi og dagbók Kristjáns Helgasonar á Þambárvöllum í Bitru . Byrjað er að skrifa þetta ár upp úr þeim báðum , en slíkt er tímafrek iðja og dagbók Níelsar er feykilega ítarleg . Ljósmyndir frá 1918 Myndir af Ströndum frá fyrstu áratugum 20. aldar eru fáar varðveittar á söfnum . Þó eru tvö söfn á Þjóðminjasafni frá þessum árum . Annars vegar er það myndasafn sem komið er frá Guðmundi G. Bárðarsyni á Bæ í Hrútafirði og hins vegar myndir frá Sigurjóni Jónssyni ljósmyndara á Kollsá í Hrútafirði . Veisluhöld á Bæ í Hrútafirði 1919 - ljósm. á Þjóðminjasafni Leitað var að heimildum um Strandir í dagblöðum og tímaritum frá árinu 1918 í tengslum við verkefnið . Svo heppilega vill til að tvær ítarlegar frásagnir eða ferðasögur um allar Strandir frá því um það leyti birtust í tímaritum , önnur er ferðasaga og hin úttekt á búnaðarástandi á Ströndum . Þessar heimildir koma að miklu gagni við rannsókn á Ströndum 1918 . Guðmundur Hjaltason fyrirlesari : Ferð um Strandasýslu vorið og fyrra hluta sumars 1917 . Birtist i bútum í Lögréttu 1918 . Loks er að nefna vefinn heimildir.is sem Þjóðskjalasafn heldur úti . Þar er að finna margvíslegar merkilegar heimildir frá þessum árum , m.a. túnakort , heimildir um fastaeignamat sem gerðar voru um allt land á árunum 1916 - 1919 og loks prestþjónustubækur og sóknarmannatöl frá svæðinu . Allt kemur þetta að miklu gagni við að kortleggja daglegt líf og lifnaðarhætti á Ströndum 1918 . Rannsóknasetur HÍ á Ströndum - Þjóðfræðistofa