Þetta var skrýtin uppákoma . Ákvörðun peningastefnunefndar Seðlabankans á miðvikudag um að halda vöxtum óbreyttum kom hvorki fjárfestum né greinendum á óvart . Óhætt er hins vegar að segja að málflutningur seðla - og aðstoðarseðlabankastjóra á kynningarfundinum hafi valdið miklum vonbrigðum . Svör þeirra , þegar þeim var fyrir að fara , voru annaðhvort óskýr eða óboðleg við slíkar aðstæður og til þess fallin að draga úr trúverðugleika peningastefnunnar . Viðbrögð fjárfesta voru harkaleg . Gengi hlutabréfa féll verulega í kjölfarið og ávöxtunarkrafa ríkisskuldabréfa snarhækkaði . Í stað þess að bjóða upp á trúverðuga leiðsögn fram á við , sem hefði getað falist í skýrum skilaboðum um að bankinn væri reiðubúinn að lækka vexti enn frekar ef efnahagshorfur færu versnandi , er óvissan um næstu skref peningastefnunefndar nú meiri en áður . Seðlabankastjóri segist ekki vilja taka þá áhættu að örva hagkerfið of mikið að svo stöddu . Sú afstaða kann að koma sumum spánskt fyrir sjónir . Atvinnuvegafjárfesting hefur dregist saman um 20 prósent á árinu og hrein ný útlán fjármálastofnana skroppið saman um nærri þriðjung . Fátt er í kortunum sem gefur til kynna að sú mynd sé að fara að taka miklum breytingum . Fyrir liggur að Arion er að draga stórlega saman seglin í fyrirtækjaútlánum , viðskiptabankarnir eru almennt að hækka vaxtaálögur á sína viðskiptavini og þá mun sveiflujöfnunarauki ofan á eiginfjárkröfur bankanna hækka að óbreyttu á nýju ári . Það sætir því furðu að í þessari efnahagslægð , sem kann að dýpka og birtist okkur í fækkun starfa og ört vaxandi atvinnuleysi , fái hagkerfið ekki að njóta vafans hjá peningamálayfirvöldum . Það fylgir því mun meiri áhætta að gera of lítið heldur en of mikið . Svör þeirra , þegar þeim var fyrir að fara , voru annaðhvort óskýr eða óboðleg við slíkar aðstæður og til þess fallin að draga úr trúverðugleika peningastefnunnar . Vandinn er sá , sem Seðlabankinn skeytir lítið um , að vaxtalækkanirnar eru ekki að miðlast út í hagkerfið . Á meðan meginvextir bankans hafa lækkað um 1,5 prósentur frá því í vor hafa vextir á lengstu flokkum ríkisskuldabréfa , verðtryggðum og óverðtryggðum , aðeins lækkað um 0,1 til 0,3 prósentur . Að undanförnu hafa raunvextir á markaði hækkað talsvert sem þýðir að búast má við hækkandi vöxtum á íbúðalánum , bæði hjá bönkunum og lífeyrissjóðum , og hið sama gildir um vaxtakjör fyrirtækja á skuldabréfamarkaði . Ef fram heldur sem horfir er þetta sú staða sem er að teiknast upp og mun gera okkur enn erfiðara um vik að snúa við hjólum efnahagslífsins . Er eðlilegt að langtímavextir á Íslandi , sem nú eru um fjögur prósent , séu margfalt hærri en hjá öðrum litlum hagkerfum með sjálfstæða mynt , eins og til dæmis Nýja-Sjálandi eða Ísrael ? Tæplega . Sökum sterkrar stöðu þjóðarbúsins , sem grundvallast á litlum ríkisskuldum , jákvæðri eignastöðu við útlönd og 800 milljarða gjaldeyrisforða , eru allar forsendur fyrir því að langtímavextir hér á landi lækki verulega á komandi árum . Í fyrsta sinn í lýðveldissögunni erum við í þeirri stöðu að geta beitt vaxtatækinu , án þess að þurfa að óttast gengisfall og í kjölfarið verðbólguskot , til að örva hagkerfið í niðursveiflu með því að lækka fjármagnskostnað fyrirtækja og heimila . Eigi ávinningur vaxtalækkana að skila sér út í hagkerfið þurfa þær hins vegar að haldast í hendur við skýr og trúverðug skilaboð um stefnu Seðlabankans . Þar hefur bankanum því miður mistekist hrapallega .