Þær voru þá margar fallnar , en höfðu greinilega staðið , sumar á grjóthlöðnum sökklum við strendur eyjarinnar , þær stærstu meira en 9 metra háar . Á mörgum styttunum hefur síðan verið steinhattur úr öðru bjargi . Fjölmargar tilgátur hafa verið settar fram , meðal annars að stytturnar hafi verið reistar af geimverum eða af sjóförum frá Suður Ameríku . Nærri 900 styttur og styttubrot hafa verið skráð en þar af eru tæplega 400 enn í aðalnámunni eða næsta nágrenni hennar . Enn stóðu víða styttur á eyjunni á 18. öld en þegar komið var fram á 19. öld og fræðimenn byrjuðu að huga skipulega að þeim var búið að fella þær allar . Flestir fræðimenn sem um þetta efni hafa ritað eru þó sammála um að stytturnar séu af tilteknum einstaklingum , því allar hafa þær séreinkenni þó yfirbragðið sé keimlíkt , og að það hafi verið forfeður sem teknir hafi verið í guðatölu . Stytturnar eru því eins konar verndarvættir , en fjöldi þeirra og stærð ( sem óx með tímanum ) er skýrð með samkeppni milli höfðingjadæma . Nú er talið að eyjan hafi verið numin um 1200 e.Kr. og mjög fljótlega eftir það fara eyjarskeggjar að reisa styttur í stórum stíl . Skógareyðing hófst strax og um 1650 var eyjan orðin trjálaus . Það hafa verið settar fram kenningar um að hin taumlausa pólitíska samkeppni sem birtist í styttugerðinni , og það mikla álag sem henni fylgdi á hagkerfið og þar með umhverfið , hafi valdið því að kerfið hrundi . Steinunn Kristjánsdóttir er prófessor í fornleifafræði við Sagnfræði - og heimspekideild Háskóla Íslands . Helstu rannsóknasvið hennar eru miðaldafornleifafræði , norræn fornleifafræði , kirkjusaga , klausturfornleifafræði , kynjafornleifafræði , þróun húsagerða og miðlun vísindalegrar þekkingar .