MORGUNBLAÐIfi Fimtudagur 16. des. 1943 . wc $ wMdb Útg. : H.f. Árvakur , Reykjavík Framkv.stj. : Sigfús Jónsson Ritstjórar : Jón Kjartansson , Valtýr Stefánsson ( ábyrgðarm . ) Frjettaritstjóri : ívar Guðmundsson Auglýsingar : Árni Óla ( Ritstjórn , auftlýsingar og afgreiðsla , Austurstræti 8. — Sími 1600 . Askriftargjald : kr. 7.00 á mánuði innanlands , kr. 10.00 utahlands f lausasölu 40 aura eintakið , 50 aura með Lesbók . Rannsókn mjólkurmála MÖRG ORÐ hafa Tímamenn skrafað og skrifað um til - lögu Gunnars Thoroddsen um rannsóknarnefnd mjólk - urmála , og mörgu hafa þeir logið í eyru bænda í sam - bandi við þetta mál . Nú hefir þingið afgreitt málið á þann veg , sem G. Th. lagði til í tillögu sinni . Skipuð verður nefnd til að rann - saka mjólkurmálin í heild . Er þingsályktunin , sem Nd . samþykti svohljóðandi : „ Skipuð skal sex ma : > . na nefnd til athugunar á framleiðslu og sölu mjólkur og mjólkurafurða á verðjöfnunarsvæði Reykjavik - ur og Hafnarfjarðar . í nefndinni eiga sæti yfirdýralæknir ríkis - ins , og sje hann formaður nefndarinnar , 2 menn úr bæjarstjórn Reykjavíkur og kosnir af henni , 1 úr bæjarstjórn Hafnarfjarðar , skipaður af henni , mjólkurfræðingur , skipaður af stjórn Bún - aðarfjelags íslands , og 1 skipaður af stjórn mjólkursamsölunnar . Nefndin skal rannsaka og gera tillögur um þau atriði , sem hjer segir : 1 . Á hvern hátt Reykjavík og Hafnarfirði verði best trygð góð og holl neyslumjólk . 2 . Á hvern hátt verði trygt , að sem best verði fullnægt þörfum neyslusræðisins fyrir mjólk og mjólkurafurðir , svo . sem . smjör , skyr og rjóma , alt árið . 3 . Athuga , hversu mikið mjólkurmagn hefir síðustu árirr farið til neyslu og hversu mikið til vinslu mjólkurafurða . 4 . Rannsaka dreifingar - og flutningsfyrirkomulagið að því leyti , sem það getur haft áhrif á gæði mjólkurinnar og trygt það , að jafnan sje á markaðinum næg sölumjólk . Jafnframt skal athugað , hvort ekki sje rjett að taka upp skömtun á mjólk þá tíma árs , er minst mjólkurmagn berst á markaðinn , og gera tillögur um þessi atriði . • 5 . Gera tillögur um , hversu auka rnegi mjólkurneyslu íslend - inga , eftir að hið erlenda setulið hættir mjólkurkaupum . 6 . Gera tillögur um , hversu best yerði háttað friðsamlegum við - skiftum framleiðenda og neytenda um mjólkursölumálin . Nefndin skal hefja störf sín og Ijúka þeim svo fljótt sem verða má . Skylt er stjórn mjólkursamsölunnar og framkvæmdarstjóra hennar að veita nefndinni allar þær upplýsingar , er hún kann að óska eftir og lúta að starfi hennar " . Athygli mun það vekja , að í niðurlagi ályktunarinnar , er lögð sama skylda á herðar stjórnar mjólkursamsölunn - ar og G. Th. fór fram á í tillögu sinni , en þetta hneykslaði mest Tímaliðið . Vonandi vinst það við þessa nefndarskipan , að : gagn - gerðar umbætur fáist á mjólkurskipulaginu í heild , Og þá hefir vissulega ekki til einskis verið af stað farið . Skipasmíðastöðin lögíest í GÆR var afgreidd sem lög frá Alþingi breyting á - hafnarlögum Reykjavíkur . Felst breytingin í því , að nú er styrkur og ábyrgðarheimild ríkissjóðs miðuð við bygg - ingu skipasmíðastöðvar í Reykjavík . Á það hefír oftsinnis verið bent hjer í blaðinu , að bygg - ing fullkominnar skipasmíðastöðvar í landinu væri eitt af stærstu framfaramálum þjóðarinnar . íslendingar hljóta í framtíðinni að byggja öll sín skip sjálfir , smá og stór . Til þess hafa þeir að mörgu leyti ágæt skilyrði . Orkan er frumskilyrði þess , að iðnaður verði rekinn . En af orkunni hafa íslendingar nóg . Þess eru ýms dæmi , að þjóðir , sem hvorki hafa orku nje hráefni , hafa komið upp hjá sjer miklum skipasmíðaiðnaði . Að því verður að vinda eins bráðan bug og unt er , að koma upp hinni fyrirhuguðu skipasmíðastóð hjer í Rvík . Eftir styrjöldina verður brýn nauðsyn á slíku fyrirtæki hjer . Er því vel , að Alþingi hefir með samþykt fyrgreindr - ar lagabreytingar , lagt grundvöll að framkvæmdum í málinu . En svo er annað . Æskilegt væri , að ungir íslend - ingar hæfu nám í skipabyggingum og byggju sig þannig undir slík störf . Nú þegar hafa nokkrir slíkir menn aflað sjer slíkrar mentunar og þarf þekkingarleysi í þessum efnum því ekki að standa í vegi fyrir framkvæmdum . nernaounnn í SCyrrahafi EFTIR RAYMOND GRAHAM SWING NU SEM STENDUR eru mörg og margvísleg verk í fram - kvæmd í Kyrrahafinu , sem , ef ' til vill mynda markverðasta þátt hinnar margskiptu sóknar Bandamanna til Tokyo . Þau benda frekar en nokkuð annað á óumflýjanlegagan sigur B ? ndamanna og skilyrðislausa uppgjöf Japana . Það , að Bandamenn skuli geta beint ógrynni liðs að ein - um stað í umsáturshring sínum um Tokyo og jafnframt haldið uppi þýðingarmiklum árásum á margar stöðvar , skýrir þá stað reynd , . að Japanir hafa ekki lengur frumkvæðið í Kyrrahaf inu . Undanfarnar vikur hefir at - hygli manna beinst að árásum Bandamanna á Rabaul , Gas - mata og Cape Gleucester , her - námi Finschafen og Empress Augusta Bay , iandgöngunni - við Tarawa , sem yarð til þess , að Bandamenn náðu Gilbérts-eyju ununvá.sitt yald og hinum á - köfu árásum Bandamanna - á stöðvar Japana , • flugvjelar þeirra og < skip . við Marshall - eyjar . - ¦ • - . - - Síðastliðna viku var rúmlega 700 tonnUm af sprengjUm varp - að yfir Cape Gloucester , . þar sem Japanir höfðu komið sjer upp flugvjjelabækistöð . Þetta sprengjumagn virðist ekki stór - kostlegt miðað við magn pað , sem áttundi flugher Bandaríkj - anna hefir varpað yfir megin - land Evrópu , en í Kyrrahafinu , þar sem bækistöðvar allar eru tiltölulega smáar , er þetta sprengjumagn óskaplegt . Auk árásanna á Gloucester.og Gasmata gerði flotinn fyrstu á - rás sína á . vesturhluta Nýja - Bretlands . Hve flota vorum er frjálst um snúning á þessum svæðum — þar sem nýlega ein göngu japönsk skip gátu leikið laugum hala — er ágætt vitni þesp , að Bandamenn hafa nú algjörlega náð yfírhöndinni í loftinu . Frekari dæmi þess eru hinar stöðugu'árásir á Bougain ville , en þar urðu flugmenn sprengjuflugyjela Bandamanna varir við aðeins eina japanska njósnaflugvjel , þetta sýnir , að Japanir hafa ekki lengur nokkra flugvelli á Bougain - ville . í Bandaríkjunum er engin til hneyging til þess að gera lítið úr erfiðleikum Bandamanna . Sú staðreynd , að árásum er haldið uppi gegn svona mörgum stöðv - um í einu , sýnir , hve traustlega Japan er varið af hinum dreyfða tengda eyjaklassa . En Bandamenn hafa nú þegar náð yfirhendinni í loftinu og er það aðeins byrjun framkvæmda , sem mun enda með hruni Jap - ans , eins og skýrt var frá í hinni athyglisverðu Kairo - yf - irlýsingu . íslensk myndlist . í auglýsingu um þessa bók í blaðinu í fyrra - dag átti að standa að í henni væri nokkrar litmyndir . tífinu ( / / f aaaté . « * « * * * « . « . * . * * * * « * « « « . » * « * * , « * . « « « " « t * * . * * . * * . * Samsöluforstjórinn ræðir um mjólkur - flöskulok . FORSTJÓRI Mjólkursamsöl - unnar , hr. Halldór Eiríksson hef - ir sent Morgunblaðinu grein vegna skrifa um mjólkurflösku - lok , en eins og lesendum Morg - unblaðsins er kunnugt skýrði blaðið frá því á dögunum , að auð velt myndi að fá mjólkurflösku - lok í Ameríku , enda væru þau auglvst með heilsíðuauglýsing - um í amerískum tímaritum . En nú er best að láta forstjórann haía orðið . Grein sína nefnir hann : MJÓLKURFLÖSKULOKIN „ Morgunblaðið víkur að þessu máli 10. og 11. þ. mán. , og birtir mynd af mjólkurflöskulokum , er það segir að fáanleg muni vera í Ameríku . í þessum skrifum blaðsins virð ist mjer gæta nokkurs misskiln - ings , og ekki upplýsa þau ann - að en það , sem áður var um þetta vitað . Til sönnunar því , vísa jeg sem eaa , » * . . # . . * « . * * . . * * . * . Á V * « * * « * V * * * V * » * * « * VV % * * * * % « * * * * * « r bæinn og væntanlega eru nýjar vjelar í þeirri stöð . ósennilegt , að þar vanti flöskulokunarvjel . Allar hljóta vjelar í stöðina að vera keyptar í Ameríku núna eftir að styrjöldin braust út og ekki hefir verið yfir því kvartað , að ekki hafi veiið hægt að fá þær vjelar , sen \ nauðsynlegar þóttu í stöðina . Hitt er og staðreynd , að Arr.e - ríkumenn hafa ekki neitað okk - ur um eina einustu vjel , sem tal - ist hefir nauðsynleg og það þarf enginn að vera í neinum vafa um , að mjólkurvinsluvjelar hefðu ekki verið taldar síður nauð - synlegar en aðrar vjelar , sem við höfum fengið frá Ameríku , ekkí * aðeins hindrunarlaust , heldur beinlínis með forgangsrjettí fram yfir ýmsar aðrar vörur . Hefir samsalan leitað til inn - lendra kaupsýslumanna um út - vegun á flöskulokunarvjel ? er spurning sem kemílr í huga margra þegar þetta mál er rætt . Ogenn liggur sú spurning beint [ til greinar , sem Tíminn birti fyrir í þessu sambandi , hvort ekki . fyrir mig nýlega ( 27. nóvember J hefði verið hægt að fá einfalda ; síðastl . ) , en.þar ræddi jeg nokk - uð þetta mál og för Stefáns Björnssonar , mjólkUrfræðings , til Ameríku — en Stefán fór þá ferð fyrst . og fremst í þeim til - gangi að reyna að ráða bót á þessu vandamáli . , Jeg komst þar m. a . svo að orði „ Að vísu varð Stefán þess vís - ári , áð í Ameríku væru nú notr aðar . einskonar pappírshettur . til að loka mjólkurflöskum með , en ógerjegt reyndist , þrátt fyrir margítrekaðar tilraunir þá og síðar , að fá þar keypta eða smíð - aða vjel , sem notast yrði við hjer til slíkra hluta " . Að dómi þeirra manna , sem best þekkja til þessara hluta , er það eitt ekki nægilegt , þótt hægt • kunni að vera að fá einhverskon - ar flöskulok , heldur hitt , að fá - anleg sjeu lok eða efni í lok , sem notast verður við , annaðhvort fyrir þá flöskulokunarvjel , sem til er , eða þá.aðra fáanlega vjel , sem hægt væri að koma við hjer . En það er eínmitt þetta , sem ekki hefir tekist . Af hendi Mjólkursamsölunnar er hjer hvorki um viljaskort nje fyrirsláft að ræða , eins og Morg - unblaðið telur vera . Samsalan víldi fátt frekar , en að það hefði aldrei komið fyrir , að hætta hefði þurft að selja mjólkina á flöskum . Og það er áreiðanlega vilji allra þeirra , sem að henni standa , að . úr þessu verði bætt eins fljótt og tök eru á . Það ætti og' að vera nokkuð augljóst mál , að hefði Samsalan látið sjer á sama standa um þessa hluti , hefði hún ekki farið að kosta mann til Ameríkuferðar , í þeim tilgangi að reyna að greiða fram úr málinu . I annan stað má og benda á það , að auk þeirra miklu óþæginda , sem núverandi ástand hefir í för með sjer fyrir þá , sem mjólkina kaupa , þá or - sakar það mjög aukin útgjöld Samsöluna , t . d. vegna aukins fólkshalds o . fl. , og hefir hún því , einnig að því er þá hliðina snert - ir , síður en svo ástæðu að við - halda því degi lengur en brýn nauðsyn krefur , og mun að sjálf sSgðu heldur ekki gera það . — 14. des. ' 43 Halldór Eiríksson " . Stutt athugasemd við greinagerðina . ÞAÐ er alþjóð kunnugt , að Mjólkursamsalan er að láta reisa nýja mjólkurstöð hjer innan við vjel til bráðabirgða tilað setja lokur á mjólkurflöskur . ' Það' er vissulega ekki gaman . að þurfa að rengja orð herra Hall dórs Eiríkssonar eða sendimanns' hans , sem hann nefnir að hafi - farið til Ameríku í þeim aðaltil - gangi að útvega flöskulokunar - vjel . ... En af ástæðum , sem að fram - an eru greindar er mönnum ekki láandi þótt þeir efist um , að nógu vel hafi verið á þessum' málum haldið . ; Hitt er svo gleðilegt að heyra , að forstjóri Samsölunnar skuli hafa áhuga fyrir að bæta úr þess - um málum og að hann hef ir f ull - an skilning á , að núverandi fyrir komulag mjólkursamsölunnar er ekki viðunandi , eins og hvað eft - ir annað hefir verið á bent hjer í blaðinu . Bækur Menningar - sjóðs eru komnar út Saga íslendinga , Stjórn - málasagan , Andvari og Almanakið . Nýlega eru komnar út frá Bókaútgáfu Menningarsjóðs fyrstu bækur þessa árs . Eru það þessar : Saga íslendinga , 6. bindi , síðara bindi Stjórnmála - sögunnar , Andvari og Alma - nakið . 6. bindi Sögu íslendinga fjall ar um tímabilið frá 1700 — 1770 . Höfundar þessa bindis eru tveir , dr. Páll E. Ólason og dr. Þor - kell Jóhannesson . Ritar dr. Páll kaflann um tímabilið frá 1700 — 1750 , en dr. Þorkell um ára - tugina 1750 — 70 . Er frásögn beggja með - mjög svipuðum hætti , svo bókin hefir sama heildarsvip , þó höfundar sjeu tveir . Stjórnmálasaga síðustu 20 ára fyrir styrjöldina , eftir Skúla Þórðarson magister , er nú öll komin út . Er þar , sem kunnugt er , alment yfirlit um stjórnmál in þessi ár , og er í bókinni tals - vert af myndum . I Andvára er að þessu sinni æfisaga Einars H. Kvaran , eftir Framh . á 8. síðu .