Ekkert land í heiminum framleiðir jafn mikla raforku á mann og Íslandi og hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa af raforkuframleiðslu er óvíða hærra , eða nær hundrað prósent . Engu að síður hefur beinn arður Íslendinga af raforkuframleiðslu verið rýr . Það sést best á því að langstærsti raforkuframleiðandi landsins , Landsvirkjun , hefur í 50 ár greitt um 15 milljarða króna í arð að núvirði . Þetta segir í nýjum Markaðspunktum frá greiningardeild Arion banka , þar sem spurt er hvernig nýta eigi orkuauðlindir landsins . „ Nú er þó tækifæri til að snúa þessu við svo að eigendur þessara auðlinda njóta beins ágóða . Eftirspurn eftir grænni íslenskri raforku hefur líklega aldrei verið meiri og fer vaxandi , “ segir í markaðspunktunum . „ Í nýtingarflokki rammaáætlunar eru nú virkjanakostir sem gætu framleitt um 9 terawattstundir ( TWst ) af raforku árlega og þar með aukið raforkuframleiðslu á Íslandi um u.þ.b. 50% . Um leið og velt er upp hvort ráðast eigi virkjanir þarf að spyrja : Hvert væri hagkvæmast að selja alla þessa raforku ? “ Auglýsing Verð fyrir raforku þarf að standast ávöxtunarkröfu Í greiningu Arion banka eru virkjanakostir í nýtingarflokki rammaáætlun raðað upp eftir núvirtum meðalkostnaði , skammstafað LCOE . „ Ef við tökum sem dæmi Þeistareyki eftir stækkun , sem er ódýrasti virkjanakosturinn í nýtingarflokki rammaáæltunar , er LCOE um 35 bandaríkjadollarar á MWst , sem þýðir að virkjunin stenst ekki áætlaða ávöxtunarkröfu ef raforkuverð er undir því . Með öðrum orðum , fjármagni hefði verið betur varið í annað en virkjun ef raforkan verður seld á lægra verði . Ef verð er lægra en LCOE er beinlínis verið að niðurgreiða raforkuna . “ Um Hvammsvirkjun , sem nýlega var færð í nýtingarflokk rammaáætlunar , segir að miðað við 45 dollara núvirtan meðalkostnað þeirrar virkjunar þurfi Landsvirkjun að fá meira en hún fær fyrir orkuna í dag til þess að sú virkjun standist ávöxtunarkröfu . „ Landsvirkjun þyrfti að fá hærra raforkuverð en í dag eigi sú virkjun að standast ávöxtunarkröfu . Fyrirtækið hefur gefið út að það stefni á að ná meðalverðinu upp í 43 US $ / MWst , sem er svipað heildsöluverði til heimila er í dag . Á því verði myndi ríflega helmingur kosta standast gefna ávöxtunarkröfu , “ segir greiningardeild Arion banka . Ekki forsendur fyrir nýju álveri Í greininni er spurt hvort best sé að nýta raforkuna í sæstreng , raforku eða eitthvað annað . Rifjað er upp að hreinn hagnaður Landsvirkjunar og annarra orkuframleiðenda af sæstreng geti numið um 30 milljörðum króna á gengi dagsins í dag , standist forsendur sem meðal annars gera ráð fyrir að 80 dollarar fáist fyrir hverja MWst . Vísað er í nýlega greiningu frá bankanum þar sem fjallað var um kosti og galla sæstrengs , og kallað eftir frekari umræðu um verkefnið . Tekið er fram að mikil óvissa ríki um hverju sæstrengur gæti skilað og kanna þurfi kostinn áður en hægt sé að fullyrða nokkuð um hagkvæmni hans . „ Áliðnaðurinn er stærsti viðskiptavinur íslenskra orkufyrirtækja og skapar stóran hluta útflutningstekna landsins . Þrátt fyrir það virðast , sem stendur , ekki vera forsendur fyrir byggingu nýrra álvera hér á landi , m.v. það dæmi sem hér er tekið , sé horft til þess að núvirtur meðalkostnaður virkjanakosta er langt yfir því sem stóriðjan greiðir í dag . Sé miðað við núverandi meðalverð Landsvirkjunar , álframleiðslu á Íslandi , raforkukaup stóriðju og heimsmarkaðsverðs áls ( frá London Metal Exchange ) í júní sl. , er raforkukostnaður álvera á Íslandi um 25% af tekjum þeirra . Hækki raforkuverð álvera upp í 43 US $ / MWst , myndi raforkukostnaðurinn fara upp í 42% af tekjum . Því má ætla að álverð þyrfti að hækka umtalsvert ef nýtt álver ætti að borga sig , “ segir greiningardeild Arion um hagkvæmni byggingu nýs álvers á Íslandi . Kannski skilar eitthvað allt annað mestu Í lokakafla greiningarinnar segir að mögulega skili eitthvað allt annað en stóriðja eða sæstrengur þjóðinni mestum ábata . „ Þá er einnig mögulegt að hvorki sæstrengur né álver skili þjóðinni sem mestum ábata af orkuauðlindum okkar heldur eitthvað allt annað . Aðalatriðið er ekki einungis að verkefni standist ávöxtunarkröfu heldur einnig að þau skili sem mestri arðsemi til eigenda íslenskra orkufyrirtækja – þjóðarinnar . Áhugi á orkuauðlindum Íslendinga hefur vaxið samhliða miklum ferðamannstraumi sem gerir ósnorta náttúru vafalítið enn verðmætari en áður , svo taka þarf einnig tillit til þess . Áður en ónýtt orka í terawattavís verður bundin samningum um ný álver , aðra stóriðju eða sæstreng væri skynsamlegt að skoða jafnframt til hlítar aðra kosti sem skilað geta sem mestum heildarábata til þjóðarbúsins . Hvernig við síðan skiptum þeim ábata milli ríkis , landeigenda , sveitarfélaga og annarra hagsmunaaðila er efni í aðra umræðu . “ Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .