Úrskurður umhverfisráðuneytisins um mat á umhverfisáhrifum rafskautaverksmiðju á Katanesi í Hvalfirði . Vatnsþörf til framleiðslunnar er áætluð 0,8 l / s og efnisþörf er áætluð um 150.000 m³ . 2 . Kapla hf. endurheimti votlendi til jafns við það flatarmál sem raskast , í samráði við hlutaðeigandi landeigendur og sveitarstjórn . 6 . Með bréfi frá 10. nóvember 2004 var kærendum gefinn kostur á að gera athugasemdir við fram komnar umsagnir . Í kæru Landverndar segir að skýrsla um mat á umhverfisáhrifum verksmiðjunnar sýni að starfsemi af þessu tagi muni hafa afar neikvæð áhrif á umhverfið og valda meiri losun heilsuspillandi fjölhringa kolvatnsefna ( PAH-efna ) en dæmi eru um áður vegna stóriðju hér á landi . Fjölhringa kolvatnsefni séu talin mjög varasöm í umhverfinu og mörg hver krabbameinsvaldandi . Þá er vísað til greinargerðar við tillögu að tilskipun Evrópusambandsins um viðmiðunarmörk fyrir PAH-efni að ekki liggi fyrir nægjanlegar vísindalegar forsendur til að ákveða viðmiðunarmörk fyrir PAH-efni . Þar komi einnig fram að PAH-efni hafi áþekka eiginleika og þrávirk lífræn efni sem íslensk stjórnvöld hafi um árabil tilgreint sem eina mestu ógn við lífríkið í hafinu umhverfis Íslands . Landvernd lítur svo á að mikil óvissa sé uppi um hvað séu ásættanleg viðmiðunarmörk fyrir PAH-efni og íslensk stjórnvöld hafi valið að skilgreina ekki mörk sem gildi fyrir Ísland . Þó ber að hafa í huga að líkur benda til þess að dreifing SO2 til vesturs muni liggja nálægt mörkum þynningarsvæðis og því hefur Umhverfisstofnun lagt áherslu á að aukið verði við mælingar á styrk SO2 . Eitt frávik er frá framanrituðu , þar sem við starfrækslu rafskautaverksmiðju mun losun PAH efna á svæðinu aukast umtalsvert frá því sem nú er . Miðað við bakgrunnsgreiningar mun styrkur PAH efna frá rafskautaverksmiðjunni liggja við bakgrunnsgildi fyrir utan skilgreint þynningarsvæði . Umhverfisstofnun telur því ekki rök hníga að því að hafna þessari starfsemi á þessu svæði vegna PAH mengunar . Lagði Umhverfisstofnun því til í umsögn sinni um matsskýrslu að styrkur PAH í lífverum í Grunnafirði og Eiðisvatni verði vaktaður til upplýsinga og öryggis í því skyni að tryggt sé að viðmiðunargildi fyrir utan þynningarsvæði standist . Ársmeðaltal PAH-efna frá rafskautaverksmiðjunni og álveri Norðuráls reiknist yfir 0,001 µg / m³ sem samsvari yfir 0,01 ng / m³ af B ( a ) P innan svæðis sem nær í vesturátt upp í hlíðar Akrafjalls og norður yfir syðri hluta Eiðisvatns og sem sé vel innan ofangreindra viðmiðunarmarka ( 0,1 - 1,0 ng / m³ ) . Samanlagður styrkur PAH-efna frá rafskautaverksmiðjunni og álverinu reiknist hins vegar upp undir mörkunum innan og norður af lóð Norðuráls eða yfir 0,005 µg / m³ sem samsvarar yfir 0,05 ng / m³ af B ( a ) P , sjá ennfremur mynd 7.7 í matsskýrslu . Skipulagsstofnun vekur athygli á því að í drögum að tilskipun Evrópusambandsins frá því 16. júlí 2003 um m.a. viðmiðunarmörk PAH-efna , er sett fram tillaga um að viðmiðunarmörk fyrir styrk B ( a ) P í andrúmslofti verði 1 ng / m³ sem samsvarar 0,1 µg / m³ fyrir styrk PAH-efna . Í umsögn iðnaðar - og viðskiptaráðuneytisins er vísað til þáverandi tilskipunardraga Evrópusambandsins um styrk nokkurra mengunarefna í andrúmslofti . Þar sé gert ráð fyrir 10 sinnum hærri viðmiðunarmörkum fyrir PAH-efni en þeim sem miðað er við í mati á umhverfisáhrifum fyrir rafskautaverksmiðju á Katanesi . Samkvæmt úrskurði Skipulagsstofnunar , muni fyrirhuguð rafskautaverksmiðja ekki hafa í för með sér umtalsverð umhverfisáhrif að uppfylltum tilteknum skilyrðum , sem gerð er grein fyrir í úrskurðarorði . Krafa Skipulagsstofnunar um vöktun á PAH-efnum í Grunnarfirði sé sett fram vegna ábendingar Umhverfisstofnunar um að afrennsli úr Eiðisvatni , sem er að hluta til innan þynningarsvæðis Grundatangasvæðisins , er í fjörðinn um Urriðaá . Grunnarfjörður sé friðlýst svæði , eitt af þremur íslenskum Ramsarsvæðum og því þyki eðlilegt að vakta það sérstaklega . Í umsögn Veiðimálastofnunar segir að mengun frá umræddri verksmiðju verði talsverð og komi til viðbótar þeirri mengun sem fyrir sé á svæðinu . Þar sé fiskur veiddur auk þess sem fengsæl veiðivötn séu í grendinni svo sem Laxá í Leirársveit og 3 veiðivötn í Svínadal . Jafnframt er vísað til markmiðs laganna um að búa landsmönnum heilnæm lífsskilyrði og vernda þau gildi sem felast í heilnæmu og ómenguðu umhverfi . Þá segir í kærunni að í ljósi þess að stjórnvöld hafi ekki tilgreint hvaða mörk skuli gilda hvað varðar heilsuspillandi PAH mengun hljóti markmið laganna ein að gilda hvað þetta varði og stjórnvöldum sé því algjörlega óheimilt að fallast á starfsemi sem valdi umtalsverðri PAH-mengun . PAH-efna , á lífríki . Rökin fyrir þessu varúðarsjónarmiði voru m.a. þau að það væri óumdeilanleg staðreynd að umsvif í verksmiðjurekstri hafa aukist mjög undanfarin ár á Grundartanga , bæst hafa við nýjar uppsprettur mengunarefna eins og PAH-efna og að of snemmt er að draga endanlegar ályktanir út frá niðurstöðum vöktunar undanfarin ár um áhrif iðjuveranna á Grundartanga á lífríki . Því væri nauðsynlegt að setja fram frekari skilyrði um vöktun til að sannreyna þær spár sem lagðar hafa verið fram um mengun , þ. á m . Í hinum kærða úrskurði er fjallað um útstreymi koltvíoxíðs ( CO2 ) frá rafskautaverksmiðjunni . Þar kemur fram að framkvæmdaraðili hefur ekki lagt fram tillögur að mótvægisaðgerðum vegna losunar gróðurhúsalofttegunda . Því fellur útstreymi frá verksmiðjunni undir almenna losunarheimild Íslands . Íslandi er heimilt samkvæmt Kýótó-bókuninni að auka útstreymi gróðurhúsalofttegunda um 10% frá árinu 1990 fram til fyrsta skuldbindingartímabils bókunarinnar sem er 2008 - 2012 . Í kæru Landverndar segir að skýrsla um mat á umhverfisáhrifum verksmiðjunnar sýni að starfsemi fyrirhugaðrar rafskautaverksmiðju muni hafa afar neikvæð áhrif á umhverfið og valda meiri losun heilsuspillandi fjölhringa kolvatnsefna ( PAH-efna ) en dæmi séu um áður vegna stóriðju hér á landi . Um er að ræða nýja mengunarvarnatækni ( emerging technology ) , sem telst vera betri en núgildandi skilgreiningar á bestu fáanlegu tækni gera ráð fyrir , sbr. 3. gr. reglugerðar um starfsleyfi fyrir atvinnurekstur sem getur haft í för með sér mengun , nr. 785 / 1999 og 3. gr. reglugerðar um mengunarvarnaeftirlit , nr. 786 / 1999 . Með eðlilegri virkni búnaðarins er gert ráð fyrir að losun PAH efnasambanda verði aldrei meiri en 15% af því sem gerist í eldri verksmiðjum af þessu tagi . Úr bökunarofni rafskauta fer afgas í gegnum brennsluofn og út í gegnum 50 metra háan reykháf . Samkvæmt reglugerð um starfsleyfi fyrir atvinnurekstur sem getur haft í för með sér mengun , nr. 785 / 1999 , er gert ráð fyrir þynningarsvæði í viðtaka en það er það svæði þar sem þynning mengunar á sér stað og ákvæði starfsleyfis kveða á um að mengun megi vera yfir umhverfismörkum eða gæðamarkmiðum . Í matskýrslu fyrirhugaðrar rafskautaverksmiðju er gerð grein fyrir áætluðum dreifingarstyrk PAH-efna , sem sýnir að við mörk þynningarsvæðis yrði styrkurinn 0.001 µg / m 3 , sem er einn tíundi af ströngustu leiðbeinandi mörkum sem stuðst var við í hinum kærða úrskurði ( 0.01 µg / m 3 ) . Ráðuneytið fellst því ekki á framangreinda málsástæðu Landverndar um að um sé að ræða mengun sem sé umtalsvert hærri en bakgrunnsgildi . Samkvæmt því sem að framan segir telur ráðuneytið ekki að fyrirsjáanleg PAH mengun frá verksmiðjunni verði umtalsverð í skilningi laga um mat á umhverfisáhrifum , nr. 106 / 2000 og því ekki forsendur til að leggjast gegn starfseminni vegna PAH mengunar . Hins vegar telur ráðuneytið rétt að framkvæmdaraðili standi fyrir vöktun PAH efnasamböndum umhverfis iðnaðarsvæðið , sbr. skilyrði 1 í hinum kærða úrskurði . Þann 15. febrúar 2005 tók gildi tilskipun Evrópusambandsins ( Directive of the european parliament and of the council , 2004 / 107 ) um stefnumarkandi gildi ( target values ) í andrúmslofti fyrir fjóra þungmálma og PAH efnasambönd . Tilskipunin kveður á um að aðildarríkin kanni styrk framangreindra efna í andrúmslofti og tilgreini þau svæði þar sem styrkur efnanna fer yfir stefnumarkandi gildi sem er 1.0 ng / m 3 af benzo ( a ) pyrene . Varúðarregla umhverfisréttarins byggir m.a. á 15. gr . Ríóyfirlýsingarinnar um umhverfi og þróun . Hins vegar hefur verið höfð hliðsjón af þessum reglum við setningu laga um mat á umhverfisáhrifum , lög um hollustuhætti og mengunarvarnir og fleiri laga sem kveða á um tilteknar ráðstafanir til að draga úr óvissu um umhverfisáhrif og grípa til viðeigandi ráðstafana ef hætta er á umtalsverðum umhverfisáhrifum . Mat á umhverfisáhrifum framkvæmdarinnar hefur leitt í ljós hversu mikið af PAH efnum verði að hámarki í útblæstri verksmiðjunnar og hver líklegur styrkur efnanna verði í umhverfinu . Að mati ráðuneytisins er óvissa um umhverfisáhrif PAH efna frá fyrirhugaðri rafskautaverksmiðju óveruleg og ekki verulegar líkur að PAH mengun frá verksmiðjunni verði umtalsverð . Samkvæmt framansögðu fellst ráðuneytið ekki á þá málsástæðu Landverndar að Skipulagsstofnun hafi í úrskurði sínum horft framhjá meginreglum umhverfisréttar . Með vísun til þess sem að framan segir fellst ráðuneytið ekki á kröfur kærenda . Úrskurðarorð Úrskurður Skipulagsstofnunar , frá 3. september 2004 um mat á umhverfisáhrifum rafskautaverksmiðju á Katanesi í Hvalfirði er staðfestur .