Hækkandi sjávarstaða og allt að 10 m ölduhæð er veðurspá sem fornleifafræðingar sem rannsaka minjar við sjávarsíðuna hræðast hvað mest . Ekki má aðeins búast við eignatjóni á bátum við bryggjur sökum slíkrar sjávarstöðu heldur er nær víst að hún muni hafa í för með sér óafturkræfa eyðileggingu á menningararfi okkar . Verður eitthvað eftir af rannsóknarsvæðinu næsta sumar ? Hversu mikil þekking hverfur á haf út að þessu sinni ? Minjastaðir eins og býli , verstöðvar , lendingar og naust sem helst er að finna við sjávarsíðuna eru að hverfa . Þetta eru minjar sem iðulega tengjast sjósókn sem var og er ein af undirstöðuatvinnugreinum þessa lands . Auglýsing Þrátt fyrir það vitum við enn mjög lítið um sjósókn til forna þar sem fáar heildarrannsóknir hafa verið gerðar á verstöðvum og öðrum strandminjum . Með nýlegum rannsóknum á Gufuskálum á Snæfellsnesi , Siglunesi við Siglufjörð , Sandvík og Strákatanga á Ströndum hófst nýr kafli í rannsóknum á minjum um sjósókn . Þær sýna berlega hversu lítið við í raun vitum um sjósókn og sjávarbyggðir frá fyrri tíð . Hækkandi sjávarstaða og aukin stormvirkni er raunveruleiki sem við þurfum að horfast í augu við á Íslandi . Við vitum hinsvegar ekki hvar hættan er mest þar sem okkur skortir enn grunnyfirlit yfir fornminjar á Íslandi . Þar að auki eru þeir staðir við sjávarsíðuna sem fornleifafræðingar hafa tekið í fóstur og aflað upplýsinga um , að hverfa á haf út á ógnarhraða . Við fornleifafræðingar getum ekki gert þetta ein : Stjórnvöldum ber lagaleg og samfélagsleg skylda til þess að rannsaka og vernda íslenskan menningararf . Þau verða að setja sjávarminjar í forgang . Fornleifarannsóknir eru þekktar fyrir að taka langan tíma . Þær eru nákvæmnisrannsóknir sem margir sérfræðingar koma að . Rannsóknarstaðir við sjávarsíðuna eru í hættu vegna landbrots og þola ekki að bíða mörg ár á meðan sótt er um rannsóknarfjármagn , að bíða þar til verkefnið hlýtur næst náð fyrir augum rannsóknasjóðanna . Þessir staðir geta ekki beðið , jafnvel milli ára , því uppgraftarsvæði sem skilið er við að sumarlokum er sjaldnast það sama að ári . Rannsóknir á strandminjum víða um heim – frá Skotlandi til Alaska – hafa sýnt að fornleifar eru allsstaðar í stórhættu vegna sjávarrofs og hlýnandi loftslags . Á Íslandi benda spálíkön sem gerð hafa verið vegna loftslagsbreytinga sterklega til þess að sjávarrof muni aukast á næstu árum – og mun það auka hættuna á því að strandminjar skemmist eða hreinlega hverfi . Með aðgerðarleysi í loftslagsmálum í dag bregðumst við enn og aftur komandi kynslóðum . Ef fram heldur sem horfir mun okkur ekki takast að skila menningararfi til þeirra óspilltum eins og okkur ber skylda til . Nauðsynlegt er að stjórnvöld átti sig á sögu - og menningarlegu gildi strandminja og búi svo um hnútana að þær minjar sem þegar eru í hættu skemmist ekki frekar án fornleifarannsókna . Síðastliðið sumar var sett upp minnismerki um Ok , fyrsta jökulinn sem hefur horfið vegna hlýnunar . Við fornleifafræðingar efumst um að reistir verði álíka minnisvarðar um þær minjar sem hverfa á degi hverjum vegna loftslagsbreytinga . Því miklu má enn bjarga en til þess þarf markvissar aðgerðir ábyrgra stjórnvalda . Höfundar eru fornleifafræðingar . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .