Jarðvegur er náttúruauður sem gefur af sér margvísleg náttúrugæði sem mannkynið nýtur góðs af . Það má jafnvel halda því fram að samfélag manna byggi tilveru sína á honum . Jarðvegur hreinsar og miðlar vatni , bindur kolefni , er uppspretta byggingarefna og nær öll matvælaframleiðsla heimsins tengist nýtingu á jarðvegi . Jarðvegur er grundvallarþáttur í allri fæðuöflun , fóður - og trefjaframleiðslu og einnig er mikilvægur stöðugleika loftslagsins . Vegna þessa er sjálfbær nýting jarðvegs samofin fjölmörgum markmiðum Sameinuðu Þjóðanna um Sjálfbæra Þróun til ársins 2030 . Jarðvegur og þá einkum hin ræktanlegi hluti jarðvegs , gróðurmoldin , er takmörkuð auðlind og endurnýjast hægt . Þrátt fyrir það hefur maðurinn gengið á hana eins og hún væri óendanleg . Þessi aukna auðlindanotkun er tilkomin vegna fólksfjölgunar , tækniframfara og breytts neyslumynsturs sem veldur sívaxandi álagi á þessa mikilvægu auðlind . Til að auka á vandann , hefur hingað til hið hagræna virði og fjölþætta hlutverk jarðvegs ekki verið tekið nægilega til greina við ákvarðanatöku í landnýtingu og hefur það leitt af sér ákveðið skeytingarleysi og ákvarðanir sem ýtt hafa undir frekari hnignun jarðvegsauðlindarinnar . Ef ofnýting hennar heldur áfram þá gætum við tapað mestum hluta gróðurmoldarinnar á þessari öld . Til þess viðhalda jarðvegsauðlindinni og stuðla að sjálfbærri nýtingu á henni er þörf á viðeigandi aðferðafræðilegum nálgunum , tólum og tækjum og stefnumótun til þess að fylgjast með , ýta undir og innleiða sjálfbæra nýtingu á jarðvegsauðlindinni . Markmið þessarar doktorsritgerðar var tvíþætt A ) að þróa aðferðafræðiramma fyrir hagrænt mat á gæðum jarðvegs ( jarðvegsþjónustu ) og nota aðferðafræðirammann til að gera slíkt mat B ) þróa vísa sem gætu nýst við ákvarðanatöku á sjálfbærri nýtingu jarðvegs . Ritgerðinni má skipta upp í fjóra meginhluta : 1 ) Yfirlitsgrein um aðferðir og hagrænt mat á gæðum jarðvegs ( grein I ) ; 2 ) Aðferðarfræðiramma fyrir gerð hagræns mat á gæðum jarðvegs ( greinar I og II ) ; 3 ) Rannsóknir þar sem aðferðafræðiramminn var notaður á vatnasviði og á tilraunareit ( greinar II og IV ) ; og vísasett fyrir sjálfbæra nýtingu jarðvegs sem var þróað í samstarfi við sérfróða hagsmunaðila ( grein III ) . Yfirlitsgreinin um hagrænt virði gæða jarðvegs ( grein I ) er ein fyrsta greinin um slíkt efni sem birtist í fagritum um gæði vistkerfa ( vistkerfaþjónustu ) . Í henni er varpað ljósi á mikilvægi og hið mikla virði jarðvegsauðsins og þeirra gæða sem hann veitir . Í rannsóknunum sem birtast í greinum II og IV er settur fram rammi til að flokka og meta virði gæða jarðvegs og þeim ramma beitt bæði á vatnasvið og tilraunareiti . Í grein IV er að auki kynnt til sögunnar nýstárleg blanda af þremur aðferðum ( hagrænt mat á gæðum jarðvegs , endurgreiðslutími orku , og kostnaðar - og ábatagreining ) til þess að gefa ítarlegri og heildstæðari innsýn varðandi sjálfbæra jarðvegsnýtingu og sjálfbær landbúnaðarkerfi . Til viðbótar við hagrænt virði gæða jarðvegs er nauðsynlegt að hafa upplýsingar um ástand jarðvegs , jarðvegsnýtingu og aðra mikilvæga jarðvegsþætti til þess að hægt sé að meta heildstætt hvort jarðvegsnýting sé sjálfbær . Það að ákveða hvaða jarðvegsþættir eru mikilvægastir getur verið snúið þar sem margir ólíkir hagmunaaðilar koma að nýtingu jarðvegs og mörg mismunandi sjónarmið . Í grein III er sett fram þverfagleg nálgun við þróun á jarðvegsvísum fyrir sjálfbæra þróun og greint frá niðurstöðum úr Delphi könnun á meðal sérfræðinga þar sem vísindamenn , stefnumótendur og jarðvegsnotendur völdu sett af sjálfbærnivísum sem þeir töldu vera þá mikilvægustu er varðar sjálfbæra jarðvegsnýtingu . Þessi doktorsritgerð dregur því fram mikilvægi jarðvegs og leiðir í ljós hvernig hægt er nota aðferðafræði hagfræðinnar til þess að meta það mikilvægi . Ritgerðin sýnir einnig hvernig hægt er að þróa sjálfbærnivísa fyrir jarðveg með virkri þátttöku hagsmunaaðila . Að endingu er sýnt fram á hvernig hægt er að nota þessar aðferðir til þess að meta sjálfbærni landbúnaðarkerfa á heildstæðan máta .