Við sjálfstæðismenn getum unað vel við úrslit kosninganna í gær . Þau eru hin bestu , sem flokkur okkar hefur fengið síðan 1974 , þegar hann hlaut 42,7% atkvæða . Aðstæður voru allt aðrar þá en nú , því að á árinu 1974 hafði þriggja flokka vinstri stjórn setið við völd síðan 1971 , en þetta var síðasta ríkisstjórnin á Íslandi , sem hafði á stefnuskrá sinni að loka varnarstöðinni í Keflavík . Snemma árs 1974 var efnt til undirskriftasöfnunar undir kjörorðinu Varið land og rituðu 55.522 kjósendur undir mótmæli við stefnu ríkisstjórnarinnar . Í þessu andrúmslofti í varnarmálum og þegar eyðslustefna vinstri stjórnarinnar í ríkisfjármálum var tekin að kynda undir verðbólgubálinu auk þess sem stjórnarsamstarfið liðaðist í sundur vegna innbyrðis ágreinings , var gengið til kosninga eftir þingrof sumarið 1974 . Geir Hallgrímsson leiddi kosningabaráttu Sjálfstæðisflokksins í fyrsta sinn í þingkosningum eftir farsælan feril sem borgarstjóri . Við þessar kjöraðstæður í stjórnmálum náði Sjálfstæðisflokkurinn þessum frábæra árangri . Þá voru 11 ár liðin frá því að flokkurinn hafði síðast komist yfir 40% - markið , það er í þingkosningunum 1963 , þegar viðreisnarstjórnin hafði starfað í eitt kjörtímabil undir forystu þeirra Ólafs Thors og Bjarna Benediktssonar og hrundið í framkvæmd stefnu frjálsræðis í stað hafta og skömmtunar , þá fékk flokkurinn 41,4% . Þá var einnig boðið fram á þeirri forsendu , að flokkarnir tveir , sem að ríkisstjórninni stóðu , Sjálfstæðisflokkur og Alþýðuflokkur , myndu starfa saman eftir kosningar , fengju þeir stuðning til þess . Hér skal ekki farið lengra aftur í tímann í sögulegum samanburði , því að aldrei fyrr hefur Sjálfstæðisflokkurinn leitt ríkisstjórn í átta ár og fengið síðan umboð til að gera það áfram með jafnafgerandi hætti , þegar 40,7% kjósenda greiddu flokknum atkvæði . Þegar úrslitin liggja fyrir er Sjálfstæðisflokkurinn stærsti flokkurinn í öllum kjördæmum landsins nema einu , Austurlandskjördæmi . Þegar litið verður yfir 70 ára sögu flokksins á afmælisdegi hans hins 29. maí næstkomandi , munu menn minnast kosninganna hinn 8. maí 1999 og telja þær meðal stærstu stunda í sögu flokksins , hvorki meira né minna . Árangur sem þessi næst ekki nema vegna þess að margir leggja hönd á plóginn í öllum byggðum landsins . Allir sem fylgdust með landsfundi flokksins fyrir tveimur mánuðum skynjuðu að innan hans var mikill sóknarandi . Davíð Oddssyni tókst í setningarræðu landsfundarins að gefa þann tón , sem hefur dugað í öllu kosningastarfinu til að skapa flokknum traust fleiri kjósenda en nokkru sinni fyrr við þessar aðstæður . Sjálfstæðisflokknum var spáð góðu fylgi í öllum könnunum , sem gerðar voru í aðdraganda kosninganna . Voru meðal annars ýmsir , sem töldu , að líklegt væri , að flokkurinn fengi meirihluta á þingi . Frá mínum bæjardyrum séð er ágætt að eiga þennan draum en ég trúði því aldrei , að hann mundi rætast í þessum kosningum og sagði jafnan , að í mínum augum yrði glæsilegt að fá 40% fylgi . Hið góða gengi flokksins í könnunum hefur vafalaust orðið til þess að hann fékk færri atkvæði á kjördag en kannanir spáðu . Raunar eru þrjú dæmi úr kosningabaráttunni að þessu sinni til marks um áhrifamátt kannana . Í fyrsta lagi ríkti visst andvaraleysi gagnvart framboði Frjálslynda flokksins á Vestfjörðum , af því að kannanir sýndu lítið fylgi við hann . Almennt heyrði ég þá skoðun , að engum dytti í hug að kjósa lista , sem væri hvort sem alveg vonlaus . Annað sýndu úrslitin . Í öðru lagi varð viðvörunin , sem Framsóknarflokkurinn fékk á Austurlandi til þess að menn slógu þar rækilega í á endasprettinum . Í þriðja lagi varð hið mikla fylgi , sem ein könnun sýndi við Sjálfstæðisflokkinn á Suðurlandi til þess að kjósendur töldu í góðu lagi að leggja öðrum lið . Á alla almenna stjórnmálalega mælikvarða hlýtur gott gengi Sjálfstæðisflokksins að teljast markverðustu tíðindin úr þessum kosningum . Í sjálfu sér er ekkert merkilegt við að klofningsframboð á borð við Frjálslynda flokkinn fái fylgi í kosningum . Kosningalöggjöf okkar kallar á að menn nýti sér þau tækifæri , sem hún býður í þessu efni . Hefur það oft verið gert en jafnan reynst um pólitískar blöðrur að ræða , sem linast jafnvel á skemmri tíma en tekur að blása í þær . Úrslit kosninganna staðfesta , að tilraunin til að sameina alla vinstrisinna í einum flokki misheppnaðist . Græna vinstra framboðið er með tæplega 10% fylgi og 6 þingmenn en fylking vinstrisinna með rúmlega 26% fylgi og 17 þingmenn . Græna framboðið er utan um ákveðinn kjarna í Alþýðubandalaginu , sem skreytir sig mið umhverfismálum að þessu sinni , eins og hann skreytti sig með krötum og þjóðvarnarmönnum áður . Margrét Frímannsdóttir hefur hins vegar flutt sig með Össuri og félögum yfir í Alþýðuflokkinn og breytt honum í fylkingu fjögurra flokka , sem allir hanga á horriminni . Hvorug þingmanna Kvennalistans á síðasta þingi , sem buðu sig fram núna undir nýjum merkjum , Kristín Halldórsdóttir eða Guðný Guðbjörnsdóttir náðu kjöri . Sjónvarpsumræður forystumanna stjórnmálaflokkanna kvöldið fyrir kjördag staðfestu annars vegar markvissan málflutning Steingríms J. Sigfússonar og hins vegar flatneskjuna hjá Margréti Frímannsdóttur . Steingrímur höfðaði til ákveðins hóps kjósenda á vinstra kanti og náði eyrum hans , Margrét fór undan í flæmingi , þegar hún var spurð um atriði í stefnu flokks síns . Fylkingarfólkið lætur eftir kosningar eins og það lét fyrir hana , að þetta sé allt í góðu gengi hjá því . Ég nefndi það gleðistefnu Margrétar Frímannsdóttur , þegar hún fagnaði því sérstaklega í hvert sinn , sem þingmaður sagði sig úr þingflokki Alþýðubandalagsins . Nú fylgir hún þeirri gleðistefnu , að í kosningunum hafi fæðst pólitískt undrabarn með fylkingunni , ekki skipti máli hvort það sé 26 merkur eða 36 eins og boðað var fyrir nokkrum vikum , ef það átti ekki að verða ennþá þyngra . Til marks um hollustu Margrétar við sannleikann má nefna að á kjördagsnóttina vék hún úr vegi til að koma höggi á Davíð Oddsson með þeim orðum , að hann hefði ekki enn náð því fylgi í Reykjavík , sem Sjálfstæðisflokkurinn fékk í þingkosningunum 1991 og tók Margrét sérstaklega fram , að flokkurinn hefði þá lotið forystu Friðriks Sophussonar . Fjölmiðlamenn gerðu ekki athugasemd við þessi ósannindi , en í kosningunum 1991 bauð Davíð Oddsson sig í fyrsta sinn fram sem fyrsti maður á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík . Hann var þá jafnframt borgarstjóri og nýkjörinn formaður Sjálfstæðisflokksins . Ég man þetta vel , því að ég var þá í fyrsta sinn í framboði og skipaði 3ja sætið á lista sjálfstæðismanna í Reykjavík . Í sjónvarpsumræðum formanna flokkanna kom oftar en einu sinni fram , að Margrét taldi Davíð fara með ósannindi um stefnu fylkingarinnar , þetta sagði hún án þess að segja hver stefnan væri og hafði oftar en einu sinni á orði , að hún yrði eftir þáttinn að upplýsa Davíð um hið rétta . Allt er þetta til marks um veika stöðu eins og sú yfirlýsing allra fylkingarmanna , að þeir líti á lítinn árangur sinn í kosningunum sem staðfestingu um að þeir hafi fest sig í sessi og muni lifa í næstu fjögur ár í einum og sama flokki . Er sérkennilegt , að helsta fagnaðarefni stjórnmálamanna á kjördagsnótt sé , að þeir hafi ekki gert út af við króann , sem þeir voru með í höndunum , eða fengið endanlegan dauðadóm yfir honum heldur umboð til að halda áfram að reyna að halda í honum líftórunni . Í kosningabaráttunni ritaði ég grein í DV um sérkennilegan hlut Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur borgarstjóra í kosningabaráttunni með því að vísa til yfirlýsinga hennar um aðild að Evrópusambandinu , sem brutu í bága við stefnu fylkingarinnar . Borgarstjóri hefur ekki aðeins dregið að sér neikvæða athygli vegna þessa frumhlaups heldur einnig vegna nýlegrar Japansferðar , uppsagnar fatlaðra starfsmanna hjá Reykjavíkurborg og ágreinings við kennara . Borgarstjóri var með stórar pólitískar yfirlýsingar í fjölmiðlum um kjördagsnóttina án þess að hún ætti annan hlut að þingkosningunum en þessi neikvæðu afskipti . Þá átti Ingibjörg Sólrún einnig sérstakan málsvara í umræðuþáttunum þar sem var Helgi Hjörvar , varaforseti borgarstjórnar Reykjavíkur . Var greinilegt , að taplið fylkingarinnar í Reykjavík vildi skýla sér á bakvið R-listann , þegar úrslitin lágu fyrir . Þarna voru þeir einnig á ferð , sem vilja setja strik yfir pólitíska sögu fylkingarinnar til þessa og hefja nýja göngu með hið létta , pólitíska undrabarn í fanginu frá árinu 0 . Einn þeirra , sem fékk ekki umboð til að gæta króans á alþingi , var Mörður Árnason . Þegar ég sá hann á sjónvarpsskjánum lýsa skoðun sinni á fylgisleysinu við fylkinguna , minntist ég ókvæðisorðanna , sem hann hrópaði að mér á Lækjartorgi eftir borgarstjórnarkosningarnar og ég sagði frá í einum pistla minna fyrir um það bil einu ári . Fylkingarfólk getur vafalaust lengi enn haldið saman á þeirri forsendu , að verið sé að mynda mótvægi við höfuðandstæðinga í Sjálfstæðisflokknum . Neikvæð flokksstarfsemi af þessu tagi höfðar hvorki til kjósenda né skilar árangri á öðrum sviðum . Hve lengi það tekur þetta fólk að losna undan ólund sinni í garð Sjálfstæðisflokksins verður að koma í ljós , en það á ekki eftir að vinna neina sigra með ólunda að leiðarljósi . Framsóknarflokkurinn kemur ekki í verri stöðu frá þessu stjórnarsamstarfi en 1991 , þegar Steingrímur Hermannsson hafði leitt vinstri stjórn í nokkur misseri , stjórn , sem hrósar sér síðan af því að hafa lagt grundvöllinn af efnahagslegri velgengni þjóðarinnar á þessum áratug . Hefur því meðal annars verið haldið fram af fréttaritara Le Monde á Íslandi , að í þeirri stjórn hafi Ólafur Ragnar Grímsson tekið til hendi í efnahags - og fjármálum með þeim hætti , að tryggði honum forsetaembættið nokkrum árum síðar . Þótt ekki sé fallist á þessa söguskýringu , er hún nefnd til að minna á , að ekki lakari stjórn en þessi undir forystu Steingríms Hermannssonar veitti Framsóknarflokknum álika sterka stöðu og hann fékk í þessum kosningum núna . Er því rangt að halda því að fólki , að Framsóknarflokkurinn fari eitthvað sérstaklega illa út úr samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn . Hér ætla ég að láta staðar numið um þetta mál , þótt margt fleira komi í hugann , ég ætla ekki að ræða næstu skref , því að þau eru stigin eftir náið samráð milli þeirra aðila , sem nú munu taka til við að ræða ríkisstjórnarsamstarf næstu fjögur árin . Sjálfstæðisflokkurinn getur myndað stjórn áfram með Framsóknarflokknum , hann getur einnig myndað meirihluta með grænum / vinstri , loks getur flokkurinn og fylkingin tekið höndum saman um landsstjórnina , heldur er það ólíklegur kostur . Ég hef heyrt á mörgum , að þeim þótti hlutur fjölmiðlamanna ekki mjög merkilegur í þessari kosningabaráttu . Þá er ekki átt við það , að ekki hafi verið nægilega mikið fjallað um kosningarnar , heldur hitt , að spurt hafi verið á þann veg , einkum í sjónvarpi , að lítinn eða engan áhuga vakti . Allar umræður af þessu tagi hér á landi eru staðnaðar og staðlaðar . Æ fleiri Íslendinga geta horft á erlendar sjónvarpsstöðvar , þar sem samtals - og viðræðuþættir eru með því skemmtilegasta , sem í boði er , vegna þess hve vel spyrlar og stjórnendur komast frá verki sínu . Hér gefa fjölmiðlamenn sér í upphafi kosningabaráttunnar , að einhver mál séu kosningamálin og síðan er kallað í frambjóðendur og þeim hlýtt yfir um þessi mál eins og um einhvers konar munnlegt próf sé að ræða auk þess sem stundum er leitast við að finna snöggan persónulegan blett á viðmælandanum . Lengst gekk þetta að þessu sinni gagnvart utanríkisráðherra , sem þurfi að verjast dylgjum um mikla kvótaeign sína , en hún átti að gera hann vanhæfan að fjalla um sjávarútvegsmál og fiskveiðar . Íslenskir fjölmiðlamenn hljóta að geta lært betri og skemmtilegri tækni á þessu sviði en þeir tileinka sér núna , hún krefst þess meðal annars að fjölmiðlamenn og blaðamenn þekki vel til þeirra mála , sem rædd eru við stjórnmálamenn og aðra . Pistill Illuga Jökulssonar , sem hann flytur á rás 2 hvern fimmtudagsmorgun , birtist í Degi næsta dag . Er þetta einstakt með fast efni , sem framleitt er fyrir og á kostnað RÚV . Renni ég þar í gegnum það , sem Illugi hefur fram að færa , ef ég man eftir því . Dreg ég þá ályktun af lestrinum , að Illugi leggi sig fram um að gera málflutningi og framgöngu Davíðs Oddssonar skil með þeim hætti , að hlutur Davíðs verði hallærislegur , sé þess nokkur kostur . Sjálfsagt er fyrir pistlahöfunda af þessu tagi að velja sér verðug viðfangsefni og af stjórnmálamönnum rís Davíð vissulega hæst , en að bregða alltaf neikvæðu ljósi á það , sem hann gerir , er meira en einhæft og að minnsta kosti ekki óhlutdrægt . Þegar ég les pistlana minnist ég þess , að vinur minn Hannes Hólmsteinn Gissurarson var rekinn frá rás 2 , af því að forráðamenn RÚV neyddust til að leysa Illuga frá störfum vegna málflutnings hans í þessum pistlum . Síðan var Illugi ráðinn aftur en ekki Hannes Hólmsteinn , líklega vegna óhlutdrægni Illuga og nú er ekki lengur unnt að reka Illuga til að losna við Hannes Hólmstein . Kom þetta í huga minn , þegar ég sat undir árásum Sigurðar A. Magnússonar talsmanns málfrelsis og mannréttinda á kosningafundi með listamönnum , þar sem hann sagði ólæsa hægrimenn einoka RÚV .