Ísafold , 11. júlí 1894 , 21. árg. , 42. tbl. , forsíða : Samgöngur Enda þótt samgöngumál vor hafi tekið afarmiklum endurbótum á síðari árum , bæði hvað snertir samgöngur við útlönd og þó ekki síst samgöngur innanlands , hlýtur hverjum skynberandi manni að vera það ljóst , að ennþá er svo mikið ógjört til endurbótar í því efni , að ekki mun veita af hálfri 20. öldinni tilvonandi til þess , að þau geti verið komin í viðunanlegt horf . Samgöngur vorar hljóta vegna strjálbyggis eðlilega að verða miklu dýrari að tiltölu , en í öðrum löndum í samanburði við fólksfjöldann , og þegar þar við bætist , að land vort er nú orðið afar langt á eftir öðrum löndum í því efni , sérstaklega hvað samgöngur á landi snertir , má ekki búast við öðru , en að margar aldir líði áður en samgöngur hér eru komnar á sama stig og erlendis , og það þótt vér færumst allir í aukana . Samgöngur á sjó hafa tekið svo miklum endurbótum á síðasta áratug , að um líkt hefði naumast verið dreymt enda í draumórum þjóðhátíðarfagnaðarvímunnar . Má einkum telja til þess strandferðirnar , enda þótt þær hafi ekki þótt fullnægjandi í ýmsum greinum . Hafa tvö hin síðustu þing reynt að bæta úr brestum þeim , er á þeim þykja vera , með því að veita fé til aukinna strandferða , en tilraunir þessar hafa ekki ennþá komið að neinu haldi . Eru sumir þeirrar skoðunar , að landið sjálft ætti að eiga gufuskip , er haldið væri úti til strandferðanna . Væri ekkert á móti því , ef formælendur þess geta gefið tryggingu fyrir , að oss væri nokkru borgnara heldur en að hafa samið við áreiðanlegan skipaeiganda um ferðir þessar . Að minnsta kosti er mjög ísjárvert að binda sig skipkaupum , meðan engin vissa er fyrir , hversu stór skip samsvara flutningsþörfunum . Þarf ekki lengra að fara en minnast á gufubátinn " Elín " , sem hefir gengið hér um Faxaflóa frá því í fyrra . Þótti mjög vafasamt í fyrstu að hún hefði nægilegt að starfa , en reynslan mun nú farin að sýna , að hún hefði gjarna mátt vera drjúgum stærri . Mun því hyggilegra að láta skipkaupin bíða þangað til næg reynsla er fengin fyrir , hvers konar skip eru hentugust til strandferðanna . Hingað til hefir mest verið hugsað um að hafa stærri gufuskip , er færi í kringum allt landið og kæmi við á sem flestum höfnum að mögulegt væri . Hætt er við , að þess konar skip reynist nokkuð dýr í samanburði við það gagn , er þau gjöra . Er mjög vafasamt , að heppilegt sé , að strandferðaskip kringum land allt komi miklu víðar en þær Laura og Thyra gjöra nú , því það mundi ærið dýrt fyrir ferðafólk , er færi með því langar leiðir , að koma inn á hverja vík , og skipið yrði að vara afar hraðskreytt , ætti töfin á höfninni að vinnast upp . Að minnsta kosti er augljóst , að reynslan mundi fljótt sýna , að skip , er færi aðeins 7 - 8 mílur á vökunni , mundi þykja allsendis ófullnægjandi . Hvað gufubátana snertir , hygg ég , að þeim hafi ennþá verið miklu minni gaumur gefinn en skyldi . Mundi ekki mögulegt , að koma þeim þannig í samband hverjum við anna , að þeir mættust á vissum stöðum og tækju svo við fólki og flutningi hver af öðrum ? Ætla ég að til þess þurfi að minnsta kosti 8 gufubáta kringum land allt , þannig , að einn gangi austanfjalls , frá Vík til Reykjaness , 2. á Faxaflóa , 3. á Breiðafirði , 4. á Ísafjarðardjúpi , 5. á Húnaflóa og Skagafirði , 6. á Eyjafirði og austur undir Langanes , 7. frá Langanesi til Seyðisfjarðar og hinn 8. þaðan til Papóss . Í sambandi við gufubátana mundi þurfa að fjölga strandferðunum á stærra skipi um 2 , að minnsta kosti , fram yfir það , sem nú er , nfl. í ágúst og október og ættu ferðir hinna stærri gufuskipa og gufubátanna að standa í sambandi hver við aðra svo vel sem hægt væri að sumrinu . Hvað samband vort við útlönd snertir er öldungis óviðunandi hvað fára gufuskipaferðir eru hingað um hásumarið . Útlendir ferðamenn , sem gætu verið auðsuppspretta fyrir landið , geta ekki komist hingað nema höppum og glöppum þann stutta tíma , sem ferðafært er fyrir þá hér . Veitir alls ekkert af , að frá því í miðjum júní og fram í miðjan septbr . , kæmi gufuskip hingað á hverjum hálfsmánaðar fresti , annaðhvort beint frá Skotlandi eða fastalandi Evrópu um Granton . Í annan stað er óhentugt , að verða fyrir því , að póstferðir farist fyrir um háveturinn vegna þess , að póstskipið sé frosið inni í Eystrasalti , og ber því brýna nauðsyn til , að trygging fáist fyrir því , að gufuskip fari frá Esbjærg á Jótlandi hingað í hvert sinn er póstskipið getur ekki komist frá Kaupmannahöfn í tækan tíma . Með byggingu Ölfusárbrúarinnar má svo að orði kveða , að nýtt tímabil hefjist í samgöngum vorum innanlands . Þegar hún er loks byggð , er enginn sem neitar því , að mögulegt sé að brúa smámsaman allar þær stórár landsins , er brúandi eru . Jafnvel þótt þröngsýni allmargra hallist enn að því , að héruð þau , er einkum njóta brúnna eigi að bera kostnaðinn að nokkru leyti , en það má telja víst , að eftir því sem fleiri stórár veðri brúaðar á ýmsum stöðum á landinu , fari þinginu að skiljast , að landssjóði ber að sjá um brýr á allar hinar stærri ár , en smáárnar á hlutaðeigandi héruðum ekki að vera ofætlun að ráða við . Hafa Skagfirðingar gefið öðrum héruðum landsins gott eftirdæmi í því efni og má ætlast til að önnur sýslufélög láti ekki sitt eftir liggja , að láta eitthvað verk sjást eftir sig . Er vonandi að Rangæingar hefjist nú handa , er þeir sjá brúna koma á Þjórsá , væntanlega að ári komandi , og kljúfi til þess þrítungan hamarinn , að brúa Rangárnar , einkum Ytri-Rangá , og hið sama má vænta af Árnesingum hvað snertir Laxá og Tungufljót , svo framarlega sem hentug brúarstæði finnast á þeim . Hvað brúargjörð á Soginu snertir , var því máli hreift á sýslufundi Árnesinga fyrir nokkrum árum , en að líkindum þyrfti til þess meira fé , en héraðsbúum væri kleyft að leggja einum fram . Brúin á Brúará er þvílík ómynd , að vér getum naumast án kinnroða látið útlenda ferðamenn , sem koma til landsins , fara hana lengur , án þess hún sé gjörð að nýju . Þannig , að hún nái upp yfir vatnið , hvaða vöxtur sem kemur í ána . Af stórám í öðrum landsfjórðungum er Jökulsá í Axarfirði efst á blaði , þegar er Þjórsá sleppur , og svo framarlega sem á henni finnst hentugt brúarstæði væri æskilegt að vér gætum klykkt öldina út með því að brúa hana . Það væru afarmiklar framfarir að geta brúað 3 stærstu ár landsins á einum áratug . Hvað hin nýju vegalög snertir , má búast við , að allmörg ár líði áður þeim sé viðunandi fullnægt , sérstaklega er þess er gætt , að viðhaldskostnaður veganna hlýtur að aukast stórum er lagðir vegir lengjast , því til lítils er að leggja vegi án þess að þeim sé haldið sæmilega við . Má búast við ýmsum umkvörtunum yfir því , úr hinum og þessum héruðum , er látin verða sitja á hakanum , að þau þykist afskipt , en til lítils væri að hlaupa þannig eftir ósk allra með því að leggja nokkur hundruð faðma árlega í hverju héraði . Það yrði auðvitað til þess , að aldrei yrði lokið við neitt , og vegagjörðarkostnaðurinn yrði jafnfram miklu meiri að tiltölu heldur en þegar langur kafli er lagður í einu lagi . En svo framarlega sem vér viljum fá endingargóða vegi , verður oss að vera það ljóst , að vagnarnir eru ekki aðeins til sparnaðar hvað hestaþörfina snertir , heldur blátt áfram nauðsynlegir til að bæla niður vegina , festa þá og gjöra endingargóða . Hjálmar Sigurðarson . Ísafold , 11. júlí 1894 , 21. árg. , 42. tbl. , forsíða : Samgöngur Enda þótt samgöngumál vor hafi tekið afarmiklum endurbótum á síðari árum , bæði hvað snertir samgöngur við útlönd og þó ekki síst samgöngur innanlands , hlýtur hverjum skynberandi manni að vera það ljóst , að ennþá er svo mikið ógjört til endurbótar í því efni , að ekki mun veita af hálfri 20. öldinni tilvonandi til þess , að þau geti verið komin í viðunanlegt horf . Samgöngur vorar hljóta vegna strjálbyggis eðlilega að verða miklu dýrari að tiltölu , en í öðrum löndum í samanburði við fólksfjöldann , og þegar þar við bætist , að land vort er nú orðið afar langt á eftir öðrum löndum í því efni , sérstaklega hvað samgöngur á landi snertir , má ekki búast við öðru , en að margar aldir líði áður en samgöngur hér eru komnar á sama stig og erlendis , og það þótt vér færumst allir í aukana . Samgöngur á sjó hafa tekið svo miklum endurbótum á síðasta áratug , að um líkt hefði naumast verið dreymt enda í draumórum þjóðhátíðarfagnaðarvímunnar . Má einkum telja til þess strandferðirnar , enda þótt þær hafi ekki þótt fullnægjandi í ýmsum greinum . Hafa tvö hin síðustu þing reynt að bæta úr brestum þeim , er á þeim þykja vera , með því að veita fé til aukinna strandferða , en tilraunir þessar hafa ekki ennþá komið að neinu haldi . Eru sumir þeirrar skoðunar , að landið sjálft ætti að eiga gufuskip , er haldið væri úti til strandferðanna . Væri ekkert á móti því , ef formælendur þess geta gefið tryggingu fyrir , að oss væri nokkru borgnara heldur en að hafa samið við áreiðanlegan skipaeiganda um ferðir þessar . Að minnsta kosti er mjög ísjárvert að binda sig skipkaupum , meðan engin vissa er fyrir , hversu stór skip samsvara flutningsþörfunum . Þarf ekki lengra að fara en minnast á gufubátinn " Elín " , sem hefir gengið hér um Faxaflóa frá því í fyrra . Þótti mjög vafasamt í fyrstu að hún hefði nægilegt að starfa , en reynslan mun nú farin að sýna , að hún hefði gjarna mátt vera drjúgum stærri . Mun því hyggilegra að láta skipkaupin bíða þangað til næg reynsla er fengin fyrir , hvers konar skip eru hentugust til strandferðanna . Hingað til hefir mest verið hugsað um að hafa stærri gufuskip , er færi í kringum allt landið og kæmi við á sem flestum höfnum að mögulegt væri . Hætt er við , að þess konar skip reynist nokkuð dýr í samanburði við það gagn , er þau gjöra . Er mjög vafasamt , að heppilegt sé , að strandferðaskip kringum land allt komi miklu víðar en þær Laura og Thyra gjöra nú , því það mundi ærið dýrt fyrir ferðafólk , er færi með því langar leiðir , að koma inn á hverja vík , og skipið yrði að vara afar hraðskreytt , ætti töfin á höfninni að vinnast upp . Að minnsta kosti er augljóst , að reynslan mundi fljótt sýna , að skip , er færi aðeins 7 - 8 mílur á vökunni , mundi þykja allsendis ófullnægjandi . Hvað gufubátana snertir , hygg ég , að þeim hafi ennþá verið miklu minni gaumur gefinn en skyldi . Mundi ekki mögulegt , að koma þeim þannig í samband hverjum við anna , að þeir mættust á vissum stöðum og tækju svo við fólki og flutningi hver af öðrum ? Ætla ég að til þess þurfi að minnsta kosti 8 gufubáta kringum land allt , þannig , að einn gangi austanfjalls , frá Vík til Reykjaness , 2. á Faxaflóa , 3. á Breiðafirði , 4. á Ísafjarðardjúpi , 5. á Húnaflóa og Skagafirði , 6. á Eyjafirði og austur undir Langanes , 7. frá Langanesi til Seyðisfjarðar og hinn 8. þaðan til Papóss . Í sambandi við gufubátana mundi þurfa að fjölga strandferðunum á stærra skipi um 2 , að minnsta kosti , fram yfir það , sem nú er , nfl. í ágúst og október og ættu ferðir hinna stærri gufuskipa og gufubátanna að standa í sambandi hver við aðra svo vel sem hægt væri að sumrinu . Hvað samband vort við útlönd snertir er öldungis óviðunandi hvað fára gufuskipaferðir eru hingað um hásumarið . Útlendir ferðamenn , sem gætu verið auðsuppspretta fyrir landið , geta ekki komist hingað nema höppum og glöppum þann stutta tíma , sem ferðafært er fyrir þá hér . Veitir alls ekkert af , að frá því í miðjum júní og fram í miðjan septbr . , kæmi gufuskip hingað á hverjum hálfsmánaðar fresti , annaðhvort beint frá Skotlandi eða fastalandi Evrópu um Granton . Í annan stað er óhentugt , að verða fyrir því , að póstferðir farist fyrir um háveturinn vegna þess , að póstskipið sé frosið inni í Eystrasalti , og ber því brýna nauðsyn til , að trygging fáist fyrir því , að gufuskip fari frá Esbjærg á Jótlandi hingað í hvert sinn er póstskipið getur ekki komist frá Kaupmannahöfn í tækan tíma . Með byggingu Ölfusárbrúarinnar má svo að orði kveða , að nýtt tímabil hefjist í samgöngum vorum innanlands . Þegar hún er loks byggð , er enginn sem neitar því , að mögulegt sé að brúa smámsaman allar þær stórár landsins , er brúandi eru . Jafnvel þótt þröngsýni allmargra hallist enn að því , að héruð þau , er einkum njóta brúnna eigi að bera kostnaðinn að nokkru leyti , en það má telja víst , að eftir því sem fleiri stórár veðri brúaðar á ýmsum stöðum á landinu , fari þinginu að skiljast , að landssjóði ber að sjá um brýr á allar hinar stærri ár , en smáárnar á hlutaðeigandi héruðum ekki að vera ofætlun að ráða við . Hafa Skagfirðingar gefið öðrum héruðum landsins gott eftirdæmi í því efni og má ætlast til að önnur sýslufélög láti ekki sitt eftir liggja , að láta eitthvað verk sjást eftir sig . Er vonandi að Rangæingar hefjist nú handa , er þeir sjá brúna koma á Þjórsá , væntanlega að ári komandi , og kljúfi til þess þrítungan hamarinn , að brúa Rangárnar , einkum Ytri-Rangá , og hið sama má vænta af Árnesingum hvað snertir Laxá og Tungufljót , svo framarlega sem hentug brúarstæði finnast á þeim . Hvað brúargjörð á Soginu snertir , var því máli hreift á sýslufundi Árnesinga fyrir nokkrum árum , en að líkindum þyrfti til þess meira fé , en héraðsbúum væri kleyft að leggja einum fram . Brúin á Brúará er þvílík ómynd , að vér getum naumast án kinnroða látið útlenda ferðamenn , sem koma til landsins , fara hana lengur , án þess hún sé gjörð að nýju . Þannig , að hún nái upp yfir vatnið , hvaða vöxtur sem kemur í ána . Af stórám í öðrum landsfjórðungum er Jökulsá í Axarfirði efst á blaði , þegar er Þjórsá sleppur , og svo framarlega sem á henni finnst hentugt brúarstæði væri æskilegt að vér gætum klykkt öldina út með því að brúa hana . Það væru afarmiklar framfarir að geta brúað 3 stærstu ár landsins á einum áratug . Hvað hin nýju vegalög snertir , má búast við , að allmörg ár líði áður þeim sé viðunandi fullnægt , sérstaklega er þess er gætt , að viðhaldskostnaður veganna hlýtur að aukast stórum er lagðir vegir lengjast , því til lítils er að leggja vegi án þess að þeim sé haldið sæmilega við . Má búast við ýmsum umkvörtunum yfir því , úr hinum og þessum héruðum , er látin verða sitja á hakanum , að þau þykist afskipt , en til lítils væri að hlaupa þannig eftir ósk allra með því að leggja nokkur hundruð faðma árlega í hverju héraði . Það yrði auðvitað til þess , að aldrei yrði lokið við neitt , og vegagjörðarkostnaðurinn yrði jafnfram miklu meiri að tiltölu heldur en þegar langur kafli er lagður í einu lagi . En svo framarlega sem vér viljum fá endingargóða vegi , verður oss að vera það ljóst , að vagnarnir eru ekki aðeins til sparnaðar hvað hestaþörfina snertir , heldur blátt áfram nauðsynlegir til að bæla niður vegina , festa þá og gjöra endingargóða . Hjálmar Sigurðarson .