Meira um vegagjörð upp frá Ölfusárbrúnni . Eftirfarandi grein frá hr. Ísleifi presti Gíslasyni í Arnarbæli , sem riturð er í leiðréttingarskyni við greinina í Ísaf . 17. okt. þ. á . , gjörir raunar eigi nema staðfestir það sem þar er sýnt fram á ; að vegur þessi hafi orðið slysalega dýr , fyrir óheppni eða handvömm þess eða þeirra , er fyrir honum áttu að ráða , og var því haldið fram í áminnstri grein , að ábyrgðin hvíldi á hinum danska vegfræðing , er hafði tekið að sér að ákveða vegarstefnuna og mæla og afmarka vegarstæðið . Nú vill prestur taka á sig nokkuð af þessari ábyrgð , sem sé að því er snertir færsluna á vegarstefnunni , og er það að vísu drengilega gjört , en það getur naumast tekist gilt . Hvorki prest ( hinn heiðr . höf , ) né aðra ber að skoða öðruvísi en ábyrgðarlausa ráðanauta hans . Þeir kunna að hafa sagt honum eitt hver , eins og gjörist , en hann var að skera úr , eftir sinni vegfræðisþekkingu , og hún hlaut að vera einhlít til þess að sjá , að misráðið var , að velja það vegarstæði , sem hann gerði , eins og reynslan sýndi . Dýjamergðina er , að kunnugra vitni , áhöld um á báðum vegastefnunum , og snjóþyngsli slíkt hið sama , en mesti munur á því , hve vegarstæði Erlendar Zakaríassonar er jafnlendara og þar að auki ágætur ofaníburður þar á hentugasta stað . Það sem prestur telur löst á vestri vegarstefnunni , að vegurinn hefði ofan til orðið að liggja utan í lágri brún eða dálitlum halla , það munu þeir , er til réttrar vegagjörðar þekkja , vilja kalla kost ; því þá er miklu hægra en ella að veita vatni frá veginum , og þó að nokkur smáræsi þurfi gegnum hann til þess , þá eru þau marfalt ómaks - og kostnaðarminni en niðurgröftur ( gegn um mishæðir ) og verja veginn þar að auki miklu betur en skurðir fram með honum . Hinn heiðraði höf. berst alveg við skuggann sinn , þar sem hann er að bera af sér athugasemdina um sérplægnisástæðu fyrir vegarstefnubreytingunni . Kunnugir vissu , að hann býr of fjarri til þess , að slíkt væri einu sinni hugsanlegt , en ókunnugir vissu eigi , að hann hefði nærri þessu vegagjörðarráðabruggi komið . Var því engin leið að því , að neinn grunur gæti á hann fallið , auk þess sem hann er of valinkunnur maður til þess , að þess háttar grunur færi að taka heim á honum alveg út í bláinn . Í greininni í Ísaf í haust var giskað á , að kostnaðurinn við vegarspotta þessa mundi hafa komið 2 - 3.000 fram yfir áætlun eða með öðrum orðum hlaupið fram um 50% . Nú munu menn vera orðnir það nær , að líklegra er það þokist nær 100% , þ. e. að kostnaðurinn hafi orðið 9 - 10.000 kr. , í stað 5.000 . Og það sjá allir að er stórhneyksli , á ekki lengri vegarkafla en þetta er eða vandameiri , - einir 1300 faðmar , yfir torfærulitla mýri og sumt móa - og melholt . - Vitanlega er til lítils að fást um orðinn hlut , er eigi verður aftur tekinn . En " til þess eru víti til að varast þau " , og var það auðvitað tilgangurinn með greininni í haust , er þessi eftirfarandi grein gjörir fremur að styrkja en veikja , ef rétt er að gáð . - Til hægriverka höfum vér skotið inn í hana smá athugasemdum á stöku stað , milli hornklofa . * * * Það hefir dregist fyrir mér þangað til nú , að gjöra nokkrar athugasemdir við ritstjórnargrein í 83. tölublaði Ísafoldar um " vegargjörð upp frá Ölfusárbrúnni " , og biðja yður , herra ritstjóri , að veita þeim viðtöku í blað yðar . Ég finn mér því fremur skylt , að leiðrétta það , sem mér virðist vera mishermt í þessari grein , þar sem ég var að nokkru leyti viðriðinn breytingu þá á vegarstefnunni , er verkfræðingur v . Ripperda gjörði frá uppástungu Erlendar verkstjóra Zakaríassonar , með því að ég sem nokkurn veginn kunnugur maður hér í sveitinni , bæði sumar og vetur , var kvaddur til að vera með hr. Ripp . og gefa honum nauðsynlegar upplýsingar , er hann ákvæði vegarstefnuna . Þegar taka skyldi ákvörðun um stefnuna , fórum við fyrst eftir því svæði , er Erl. Zak . hafði í fyrra vetur talið tiltækilegast fyrir veginn , og er mýrinni þar svo varið , þegar lengra dregur upp eftir henni , nær fjallinu , að þar sem að vegurinn hefði átt að liggja , utan í lágri brún , er einlægt dýjakerfi [ ekki meira en á hinum veginum ] , og hleðst þar upp í frostum margra feta þykkur ís , og í leysingum hefði vatnsrennsli allt stefnt á þveran veginn og útheimt fjölda af vatnsrennum og timburbrúm [ áður svarað ] . Þetta var E.Z. ekki fyllilega kunnugt um , er hann ákvað sína vegarstefnu , því að bæði var þá auð jörð , og sá , sem með honum var til leiðbeiningar , ekki svo kunnugur sem skyldi á þessum stöðvum [ það var þó vel greindur bóndi af næstu bæjum ] . Verkfræðingnum leist þegar mjög illa á , að leggja veginn um þetta svæði , og því fremur , er ég skýrði honum frá , hversu þar væri umhorfs á vetrum og í vorleysingum [ ekki hóti lakara en á eystri leiðinni , að ókunnugra manna vitni ] . Þá fór ég með honum nokkru austar yfir mýrina , þar sem hún er hæst og halli er yfir höfuð jafn í sömu stefnu , sem vegurinn átti að liggja , og kvaðst hann þá í engum vafa um , að þessi stefna væri stórum heppilegri , úr því að ekki væri að ræða um beina stefnu eftir endilangri mýrinni að " Kögunarhól " í stefnu á " Kambaveginn " ; en það var svo mikið og dýrt verk , að hvorki var líklegt að fé fengist til þess , og var ekki tími til að ljúka því á þessu sumri ; það lá því ekki fyrir , heldur hitt , að gjöra sem fyrst veg frá brúnni , þar sem tiltækilegast væri , upp á hinn gamla veg með fram Ingólfsfjalli . Þeir sem kunnugir eru þessum stöðvum , sérstaklega á vetrum og í vorleysingum , geta því naumast betur séð , en að hér hafi einmitt verið " betri ( lítill ) krókur en kelda " , og að hr. R. sé í þessu efni , hvað vegarstefnuna snertir , alls eigi ámælisverður , þar sem hann gjörði sér far um , að leita sér allra þeirra upplýsinga er föng voru á , áður en hann ákvað stefnuna [ en óheppinn með að nota " upplýsingarnar " ] . Annað mál er það , að ekki verður betur séð , en að honum hafi missést í því , að binda sig of mjög við þráðbeina stefnu á veginum yfir mýrina , og því lagði hann fyrir , að grafa gegn um tvo mýrarbala , þær einu mishæðir , sem eru á mýrinni á þessum vegi [ en því miður svo slæmar , að það hleypti kostnaðinum gífurlega fram ] , og við það lenti , er svo djúpt var grafið niður , í þessum " dýjum og fenjum " , sem greinin getur um , því annars eru þar engin dý , að heita má [ annað fannst vegagjörðarmönnunum ] ; og það voru einmitt þessir tveir kaflar , sem gjörðu veginn svo óvanalega dýran ; en hjá því hefði mátt sneiða , sjálfsagt á öðrum staðnum og að líkindum á báðum stöðunum , með því að hafa litla bugðu á veginum . Eins verður það ekki fegrað , að ýmsir krókar voru ákveðnir af honum á veginum um holtin og móana næst brúnni , sem ekki varð annað séð en að væru óþarfir , en til talsverða kostnaðarauka , enda var horfið frá þeirri stefnu , er betur fór , eftir að landshöfðingi hafði verið á ferðinni . Þar sem greinin nefnir vegarstefnu Erl. Zack . sem liggjandi " fram hjá Árbæ " , þá er það alveg rangt [ hártogun er að kveða svo ríkt að orði ] ; hans stefna kemur hvergi nærri þeim bæ [ nær en hin ] ; þvert á móti verður hún því nær alveg samferða stefnu v . Ripp . Hinn nýi vegur liggur að fjallinu þar , sem það liggur lengst til suðurs ( næst Ölvesárbrúnni ) , og verður þá ekki vel skiljanlegt , hvernig sá vegur , sem lægi meira skáhalt til vinstri handar ( vegarstefnu E. Z. ) og sem lægi að fjallinu eftir að það er farið að beygjast lítið eitt til útnorðurs , ætti að geta verið 20 föðmum styttri en sá , sem liggur þverara að fjallinu , en báðar stefnurnar liggja , eins og áður er sagt , fyrst um sinn saman á hinum endanum ( frá brúnni ) . Auðvitað hef ég ekki mælt þetta nema með augunum ; en mér er óskiljanlegt annað en að hér hljóti í greininni að vera " hausavíxl " , sem menn kalla , eða vel það , og breytist þá reikningurinn talsvert við það [ nei , engin hausavíxl ; báðar vegalengdir mældar reglulega með mælisnúru , en ekki tómum augunum ; eystri leiðin er svo mislend , og það gjörir hana lengri ] ; og auk þess mun bæði vera vel í lagt með vegalengdina á þessum spotta með fjallinu , þar sem hún er talin 400 faðmar [ ekki fullyrt , en áætlað ; er áreiðanlega nær 4 en 3 hundr . föðm . ] , og þar heldur ekki stórkostlega erfitt með vegargjörð eða viðhald , þar sem íburður er alveg við hendina . Sú tilgáta í greininni , að vegfræðingnum hafi af , sérplægnisástæðum , verið ranglega talin trú um " , að vegarstefna E. Z. væri ýmsum annmörkum bundin , getur eftir kringumstæðum ekki vel komist að . Hér var engum til að dreifa nema mér ; því v . Ripp , leitaði ekki upplýsinga nema hjá mér , og skildi ekki aðra en mig í það sinn . En nú vill svo óheppilega til , að ég hef alls engin not af þessum vegi fyrir sjálfan mig , í hvorri stefnunni sem hann hefði legið , og get ekki haft tækifæri til að fara hann , nema með því að gjöra mér mjög bagalegan krók , sem þó hefði verið fylgt . Land á ég heldur ekki nálægt þessum stöðvum , og því gat ég ekki " talið honum ranglega trú um " neitt , af ótta við jarðraskir eða öðru þvílíku óhagræði . En þótt ég hefði verið landeigandi , hefði ég samt mátt þakka fyrir , að vegurinn væri lagður um þetta svæði , því við það hefði máske orðið þurrkað upp eitthvað af dýjunum , sem á því liggja [ allir því miður ekki svo hyggnir ] . Ég vona , að þegar þér , herra ritstjóri , kynnið yður betur þetta mál [ þarf ekki að gjöra það betur ] , verðið þér mér samdóma um , að hér sé ekki um annað eins voðaefni að ræða og greinin yðar gefur í skyn [ seint um skör fram fundið að vanhyggjueyðslu á almannafé ] . aðalmisfellan á þessari vegargjörð er gröfturinn gegn um mýrarbalana , sem jók kostnaðinn svo mjög [ og mjög langt að sækja ofaníburð ofan til í miðri mýrinni , rétt hjá árbæjarstekk ] ; en að öðru leyti virðist vel viðunandi þessi litli krókur upp að fjallinu , sem líka var nærfellt hinn sami eftir stefnu E. Z. , og þetta því fremur , ef veginum verður framhaldið frá Ingólfsfjalli ( við " Kögunarhól " ) hér um bil í beina stefnu á " Kambaveginn " . Arnarbæli 28. nóv. 1891 . Virðingarfyllst . Ísl . Gíslason . Meira um vegagjörð upp frá Ölfusárbrúnni . Eftirfarandi grein frá hr. Ísleifi presti Gíslasyni í Arnarbæli , sem riturð er í leiðréttingarskyni við greinina í Ísaf . 17. okt. þ. á . , gjörir raunar eigi nema staðfestir það sem þar er sýnt fram á ; að vegur þessi hafi orðið slysalega dýr , fyrir óheppni eða handvömm þess eða þeirra , er fyrir honum áttu að ráða , og var því haldið fram í áminnstri grein , að ábyrgðin hvíldi á hinum danska vegfræðing , er hafði tekið að sér að ákveða vegarstefnuna og mæla og afmarka vegarstæðið . Nú vill prestur taka á sig nokkuð af þessari ábyrgð , sem sé að því er snertir færsluna á vegarstefnunni , og er það að vísu drengilega gjört , en það getur naumast tekist gilt . Hvorki prest ( hinn heiðr . höf , ) né aðra ber að skoða öðruvísi en ábyrgðarlausa ráðanauta hans . Þeir kunna að hafa sagt honum eitt hver , eins og gjörist , en hann var að skera úr , eftir sinni vegfræðisþekkingu , og hún hlaut að vera einhlít til þess að sjá , að misráðið var , að velja það vegarstæði , sem hann gerði , eins og reynslan sýndi . Dýjamergðina er , að kunnugra vitni , áhöld um á báðum vegastefnunum , og snjóþyngsli slíkt hið sama , en mesti munur á því , hve vegarstæði Erlendar Zakaríassonar er jafnlendara og þar að auki ágætur ofaníburður þar á hentugasta stað . Það sem prestur telur löst á vestri vegarstefnunni , að vegurinn hefði ofan til orðið að liggja utan í lágri brún eða dálitlum halla , það munu þeir , er til réttrar vegagjörðar þekkja , vilja kalla kost ; því þá er miklu hægra en ella að veita vatni frá veginum , og þó að nokkur smáræsi þurfi gegnum hann til þess , þá eru þau marfalt ómaks - og kostnaðarminni en niðurgröftur ( gegn um mishæðir ) og verja veginn þar að auki miklu betur en skurðir fram með honum . Hinn heiðraði höf. berst alveg við skuggann sinn , þar sem hann er að bera af sér athugasemdina um sérplægnisástæðu fyrir vegarstefnubreytingunni . Kunnugir vissu , að hann býr of fjarri til þess , að slíkt væri einu sinni hugsanlegt , en ókunnugir vissu eigi , að hann hefði nærri þessu vegagjörðarráðabruggi komið . Var því engin leið að því , að neinn grunur gæti á hann fallið , auk þess sem hann er of valinkunnur maður til þess , að þess háttar grunur færi að taka heim á honum alveg út í bláinn . Í greininni í Ísaf í haust var giskað á , að kostnaðurinn við vegarspotta þessa mundi hafa komið 2 - 3.000 fram yfir áætlun eða með öðrum orðum hlaupið fram um 50% . Nú munu menn vera orðnir það nær , að líklegra er það þokist nær 100% , þ. e. að kostnaðurinn hafi orðið 9 - 10.000 kr. , í stað 5.000 . Og það sjá allir að er stórhneyksli , á ekki lengri vegarkafla en þetta er eða vandameiri , - einir 1300 faðmar , yfir torfærulitla mýri og sumt móa - og melholt . - Vitanlega er til lítils að fást um orðinn hlut , er eigi verður aftur tekinn . En " til þess eru víti til að varast þau " , og var það auðvitað tilgangurinn með greininni í haust , er þessi eftirfarandi grein gjörir fremur að styrkja en veikja , ef rétt er að gáð . - Til hægriverka höfum vér skotið inn í hana smá athugasemdum á stöku stað , milli hornklofa . * * * Það hefir dregist fyrir mér þangað til nú , að gjöra nokkrar athugasemdir við ritstjórnargrein í 83. tölublaði Ísafoldar um " vegargjörð upp frá Ölfusárbrúnni " , og biðja yður , herra ritstjóri , að veita þeim viðtöku í blað yðar . Ég finn mér því fremur skylt , að leiðrétta það , sem mér virðist vera mishermt í þessari grein , þar sem ég var að nokkru leyti viðriðinn breytingu þá á vegarstefnunni , er verkfræðingur v . Ripperda gjörði frá uppástungu Erlendar verkstjóra Zakaríassonar , með því að ég sem nokkurn veginn kunnugur maður hér í sveitinni , bæði sumar og vetur , var kvaddur til að vera með hr. Ripp . og gefa honum nauðsynlegar upplýsingar , er hann ákvæði vegarstefnuna . Þegar taka skyldi ákvörðun um stefnuna , fórum við fyrst eftir því svæði , er Erl. Zak . hafði í fyrra vetur talið tiltækilegast fyrir veginn , og er mýrinni þar svo varið , þegar lengra dregur upp eftir henni , nær fjallinu , að þar sem að vegurinn hefði átt að liggja , utan í lágri brún , er einlægt dýjakerfi [ ekki meira en á hinum veginum ] , og hleðst þar upp í frostum margra feta þykkur ís , og í leysingum hefði vatnsrennsli allt stefnt á þveran veginn og útheimt fjölda af vatnsrennum og timburbrúm [ áður svarað ] . Þetta var E.Z. ekki fyllilega kunnugt um , er hann ákvað sína vegarstefnu , því að bæði var þá auð jörð , og sá , sem með honum var til leiðbeiningar , ekki svo kunnugur sem skyldi á þessum stöðvum [ það var þó vel greindur bóndi af næstu bæjum ] . Verkfræðingnum leist þegar mjög illa á , að leggja veginn um þetta svæði , og því fremur , er ég skýrði honum frá , hversu þar væri umhorfs á vetrum og í vorleysingum [ ekki hóti lakara en á eystri leiðinni , að ókunnugra manna vitni ] . Þá fór ég með honum nokkru austar yfir mýrina , þar sem hún er hæst og halli er yfir höfuð jafn í sömu stefnu , sem vegurinn átti að liggja , og kvaðst hann þá í engum vafa um , að þessi stefna væri stórum heppilegri , úr því að ekki væri að ræða um beina stefnu eftir endilangri mýrinni að " Kögunarhól " í stefnu á " Kambaveginn " ; en það var svo mikið og dýrt verk , að hvorki var líklegt að fé fengist til þess , og var ekki tími til að ljúka því á þessu sumri ; það lá því ekki fyrir , heldur hitt , að gjöra sem fyrst veg frá brúnni , þar sem tiltækilegast væri , upp á hinn gamla veg með fram Ingólfsfjalli . Þeir sem kunnugir eru þessum stöðvum , sérstaklega á vetrum og í vorleysingum , geta því naumast betur séð , en að hér hafi einmitt verið " betri ( lítill ) krókur en kelda " , og að hr. R. sé í þessu efni , hvað vegarstefnuna snertir , alls eigi ámælisverður , þar sem hann gjörði sér far um , að leita sér allra þeirra upplýsinga er föng voru á , áður en hann ákvað stefnuna [ en óheppinn með að nota " upplýsingarnar " ] . Annað mál er það , að ekki verður betur séð , en að honum hafi missést í því , að binda sig of mjög við þráðbeina stefnu á veginum yfir mýrina , og því lagði hann fyrir , að grafa gegn um tvo mýrarbala , þær einu mishæðir , sem eru á mýrinni á þessum vegi [ en því miður svo slæmar , að það hleypti kostnaðinum gífurlega fram ] , og við það lenti , er svo djúpt var grafið niður , í þessum " dýjum og fenjum " , sem greinin getur um , því annars eru þar engin dý , að heita má [ annað fannst vegagjörðarmönnunum ] ; og það voru einmitt þessir tveir kaflar , sem gjörðu veginn svo óvanalega dýran ; en hjá því hefði mátt sneiða , sjálfsagt á öðrum staðnum og að líkindum á báðum stöðunum , með því að hafa litla bugðu á veginum . Eins verður það ekki fegrað , að ýmsir krókar voru ákveðnir af honum á veginum um holtin og móana næst brúnni , sem ekki varð annað séð en að væru óþarfir , en til talsverða kostnaðarauka , enda var horfið frá þeirri stefnu , er betur fór , eftir að landshöfðingi hafði verið á ferðinni . Þar sem greinin nefnir vegarstefnu Erl. Zack . sem liggjandi " fram hjá Árbæ " , þá er það alveg rangt [ hártogun er að kveða svo ríkt að orði ] ; hans stefna kemur hvergi nærri þeim bæ [ nær en hin ] ; þvert á móti verður hún því nær alveg samferða stefnu v . Ripp . Hinn nýi vegur liggur að fjallinu þar , sem það liggur lengst til suðurs ( næst Ölvesárbrúnni ) , og verður þá ekki vel skiljanlegt , hvernig sá vegur , sem lægi meira skáhalt til vinstri handar ( vegarstefnu E. Z. ) og sem lægi að fjallinu eftir að það er farið að beygjast lítið eitt til útnorðurs , ætti að geta verið 20 föðmum styttri en sá , sem liggur þverara að fjallinu , en báðar stefnurnar liggja , eins og áður er sagt , fyrst um sinn saman á hinum endanum ( frá brúnni ) . Auðvitað hef ég ekki mælt þetta nema með augunum ; en mér er óskiljanlegt annað en að hér hljóti í greininni að vera " hausavíxl " , sem menn kalla , eða vel það , og breytist þá reikningurinn talsvert við það [ nei , engin hausavíxl ; báðar vegalengdir mældar reglulega með mælisnúru , en ekki tómum augunum ; eystri leiðin er svo mislend , og það gjörir hana lengri ] ; og auk þess mun bæði vera vel í lagt með vegalengdina á þessum spotta með fjallinu , þar sem hún er talin 400 faðmar [ ekki fullyrt , en áætlað ; er áreiðanlega nær 4 en 3 hundr . föðm . ] , og þar heldur ekki stórkostlega erfitt með vegargjörð eða viðhald , þar sem íburður er alveg við hendina . Sú tilgáta í greininni , að vegfræðingnum hafi af , sérplægnisástæðum , verið ranglega talin trú um " , að vegarstefna E. Z. væri ýmsum annmörkum bundin , getur eftir kringumstæðum ekki vel komist að . Hér var engum til að dreifa nema mér ; því v . Ripp , leitaði ekki upplýsinga nema hjá mér , og skildi ekki aðra en mig í það sinn . En nú vill svo óheppilega til , að ég hef alls engin not af þessum vegi fyrir sjálfan mig , í hvorri stefnunni sem hann hefði legið , og get ekki haft tækifæri til að fara hann , nema með því að gjöra mér mjög bagalegan krók , sem þó hefði verið fylgt . Land á ég heldur ekki nálægt þessum stöðvum , og því gat ég ekki " talið honum ranglega trú um " neitt , af ótta við jarðraskir eða öðru þvílíku óhagræði . En þótt ég hefði verið landeigandi , hefði ég samt mátt þakka fyrir , að vegurinn væri lagður um þetta svæði , því við það hefði máske orðið þurrkað upp eitthvað af dýjunum , sem á því liggja [ allir því miður ekki svo hyggnir ] . Ég vona , að þegar þér , herra ritstjóri , kynnið yður betur þetta mál [ þarf ekki að gjöra það betur ] , verðið þér mér samdóma um , að hér sé ekki um annað eins voðaefni að ræða og greinin yðar gefur í skyn [ seint um skör fram fundið að vanhyggjueyðslu á almannafé ] . aðalmisfellan á þessari vegargjörð er gröfturinn gegn um mýrarbalana , sem jók kostnaðinn svo mjög [ og mjög langt að sækja ofaníburð ofan til í miðri mýrinni , rétt hjá árbæjarstekk ] ; en að öðru leyti virðist vel viðunandi þessi litli krókur upp að fjallinu , sem líka var nærfellt hinn sami eftir stefnu E. Z. , og þetta því fremur , ef veginum verður framhaldið frá Ingólfsfjalli ( við " Kögunarhól " ) hér um bil í beina stefnu á " Kambaveginn " . Arnarbæli 28. nóv. 1891 . Virðingarfyllst . Ísl . Gíslason .