Á einu lífskeiði skiptir eitt meira máli en á öðru . Þegar við höfum ekki val um það hvernig við ráðstöfum tímanum verjum við honum best . Sama á við í skilnaðarmálunum og þar sé ég áhugaverða breytingu . Í dag eru það tilfinningaböndin sem eru undirstaða hjónabandsins , þ.e. þörfin fyrir fullnægingu tilfinninga um snertingu , og nálægð ; að tilheyra og vera mikilvægur fyrir aðra manneskju . Hin nýju verkefni fjölskyldunnar eru ekki alltaf áþreifanleg en þau krefjast allt öðruvísi árvekni og vitundar en þau gömlu . Það er í tengslum foreldra og barna sem siðvitund og innra taumhald barnanna mótast . Heilbrigð skömmustukennd vaknar þegar manneskjan gerir eitthvað sem er ekki í samræmi við innri siðaboð hennar . Við getum kallað þessa skömmustukennd sjálfhverfa vegna þess að hún birtist í því að barnið skammast sín fyrir sjálft sig en ekki einungis fyrir eitthvað sem það hefur gert . Hin sjálfhverfa skömmustukennd á sér flóknari rætur . Hin sjálfhverfa skömm beinist ýmist inn á við í þunglyndi , fíkniefnaneyslu eða að annarri sjálfseyðileggjandi hegðun , eða út á við í árásum og eyðileggingu á umhverfinu . Sú þekking og gildi sem börn tileinka sér í uppvextinum eru hinn raunverulegi mannauður . Nái hin tímafreku verðmæti einsog virðing og umburðarlyndi ekki að skapast í nánum tengslum bresta forsendur fyrir nýtingu þess góða sem skólinn og aðrar samfélagsstofnanir reyna að bjóða . Áherslubreytingin í hlutverki foreldra og ábyrgra stjórnvalda sækir styrk sinn í þekkingu okkar og velferðarhugmyndir en ekki síst í þá einu raunverulegu auðlind sem við eigum - og ráðum sjálf í þágu barnanna - tímann . Valdimar Sigurðsson er prófessor við viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík og forstöðumaður Rannsóknarseturs HR í markaðsfræði og neytendasálfræði . Rannsóknir Valdimars hafa einkum beinst að neytendahegðun og markaðssetningu á stafrænum miðlum og í verslunarumhverfi tengt matvælum og hollustu .