Föstudagur 11. nóvember 1994 HtflfH STOFNAÐUR 1 7. MARS 1 91 7 Útgáfufélag : Tímamót hf . Ritstjóri : ) ón Kristjánsson Ritstjórn og auglýsingar : Stakkholti 4 , 105 Reykjavík Inngangur frá Brautarholti . Sími : 631600 Símbréf : 16270 Pósthólf 5210 , 125 Reykjavík Setning og umbrot : Tæknideild Tímans Mynda - , plötugerð / prentun : ísafoldarprentsmiðja hf . Mánaoaráskrift 1550 kr. m / vsk . Vero í lausasölu 150 kr. m / vsk . Þetta gera menn ekki Stjórnmálunum afneitað Bandarískir stjórnmálamenn fengu falleinkunn í nýaf - stöðnum þingkosningum . Tveir af hverjum þremur kosn - ingabærum mönnum sátu heima og létu sig engu varöa hvort þaö væri demókrati eða repúblikani sem settist í full - trúadeildina fyrir kjördæmið eða í öldungadeildina fyrir fylkið . Þessi dræma kjörsókn hlýtur að skyggja á sigurgleði repúblikana og verða demókrötum enn meira áhyggju - efni . Yfirburðir repúblikana eftir kosningarnar þar sem þeir náðu meirihluta í báðum þingdeildum verða ekki skýrðir með því að kjósendur hafi á þeim sérstakt dálæti eða að stefnumál þeirra falli þeim betur í geð en kosningaloforð demókratanna . Það virðist einkum hafa vakað fyrir kjós - endurri að hafna ríkjandi ástandi án þess aö kjósa neitt sér - stakt í staðinn . Þótt sigur repúblikana sé mikill , þegar litið er á þingmannatöluna , er fylgi þeirra heldur lítið , ef tekið er mið af fjölda kosningabærra , og útreið demókrata enn slakari og er ekkert annað en fylgishrun . Væntingar þeirra , sem guldu Clinton atkvæði sitt í for - setakosningunum , hafa ekki gengið upp , sem þýðir að hann þykir ekki hafa staðið við kosningaloforð sín , þótt enginn neiti aö honum hefur tekist vel upp að mörgu leyti á tveggja ára embættisferli sínum sem forseti . En þótt Clinton hafi ekki verið í framboði , er frammistaða forseta nátengd trausti almennings á flokki hans og njóta eða gjalda frambjóðendur forsetaflokksins þess jafnan í þing - kosningum , sem og öðrum kosningum í Bandaríkjunum . Þrátt fyrir vísi að efnahagsbata og skánandi atvinnu - ástandi hefur forsetinn og flokkur hans litlu sem engu komið í verk af umfangsmiklum félagslegum umbótum sem lofað var , og eins og málum er nú háttað eru enn minni líkur á að þau baráttumál nái fram að ganga . Að hinu leytinu aukast félagslegu vandamálin jafnt og þétt og spilling og glæpir naga rætur bandarísks þjóðfé - lags . Borgararnir eru óttaslegnir og kvíðnir . Þar við bætist að bilið milli ríkra og fátækra eykst jafnt og þétt og sýnist fátt geta ráðið við þá þróun , þrátt ryrir hástemmd loforð stjórnmálamanna um jöfnuð og félagslegar úrbætur . í hatrammri kosningabaráttu , þar sem dollarar voru hvergi til sparaðir til að auglýsa frambjóðendur , bar meira á hnútukasti stjórnmálamanna og fylgjenda þeirra í garð hvers annars en að flokkar og frambjóðendur legðu fram stefnumörkun og byðu kjósendum upp á valkosti milli að - greindra stefnumála . Sannleikurinn er sá að munur á stóru flokkunum í Banda - ríkjunum er ekki mikill og er miklu fleira sem er þeim sam - merkt en greinir þá að . Því er engin frágangssök þótt þing - deildimar séu á bandi annars flokks en forsetinn . Slík staða hefur oft áður komið upp í Bandaríkjunum og er rík - ið langt frá því stjórnlaust fyrir þær sakir . Svo tryggilega er gengið frá fulltrúalýðræðinu samkvæmt stjórnarskrá að stjórnarfarið stenst vel þverstæður eins og þá sem nú er komin upp í Washington . Enda eins gott , þar sem um er að ræða öflugasta og mikilvægasta forysturíki heims . Má því með nokkrum sanni segja að heimsbyggðinni komi kosningar í Bandaríkjunum við , þótt með óbeinum hætti sé . En það hlýtur að vera áhyggjuefni ef stjórnmálamenn í rótgrónu lýðræðisríki eru að missa tiltrú aímennings og að ekki þyki taka því að gera upp á milli manna og flokka í kosningum . Afneitun kosningabærra manna í Bandaríkj - unum á frambjóðendum og flokkum er lýðræðinu hættu - leg og sökin er þeirra stjórnmálaafla , sem misst hafa sjón - ir á grundvallarhugmyndum lýðræðisins og svífast einskis til þess eins að komast til valda og telja að höfuðhlutverk stjórnmálamanna sé að ata andstæðingana auri fremur en að vinna góðum málstað fylgi . Davíö Oddsson hefur stundum verið sakaður um fortíðar - hyggju , einkum eftir að hann gerðist forsætisráðherra í Við - eyjarstjórninni og fann upp hugtakið fortíðarvandi . Fortíð - arvandinn hefur hrjáð Davíð illa allt kjörtímabilið og hann hefur miskunnarlaust verið not - aður til að réttlæta árásir ríkis - stjórnarinnar á sjúklinga , gam - almenni , barnafólk og láglauna - fólk . Viðkvæðið hefur jafnan verið það sama hjá ríkisstjórn - inni : „ Það er ekki eins og við viljum níðast á þjóðinni okkai , en fortíðarvandinn knýr okkur bara til þess . " Og fortíðarvand - inn hefur líka knúið ríkisstjóm - ina til að reka fyrirtækin í land - inu í þrot , og þegar því var lokið að flytja byrbar yfir á heimilin og koma afkomu þeirra niður fyrir velsæmismörk . Þjóofélagslegt alkul Nú , þegar gangvirki þjóðfé - lagsins er nánast stopp , fyrir - tækin þora ekki að hreyfa sig , f járfestingar eitthvað sem menn lesa um í mannkynssögubók - um , launamenn lifa á hrísgrjón - um og ódýrum kartöflum , en nota smáaurana , sem hrökkva til þeirra í formi launa , til að borga upp í vanskil húsnæðis - lána , þá koma landsfeðurnir fram í fjölmiðlum og tala um stórkostlegan efnahagsárangur , sem lýsi sér í minni viðskipta - halla við útlönd og lágri verð - bólgu . Þetta efnahagslega alkul vesældarinnar , þar sem allt er frosið fast , kalla rábherrai síban stöðugleika . Og Davíð Oddsson . segir að úr því að þessum stöð - ugleika sé náð , sé óhætt að blása af kreppuna , þó forsætisiáðhen - ann lenni auðvitað alveg blint í sjóinn með það hvað gerist ef klakabiynjan á þjóðfélaginu byijai aö þiðna . En fátt ei svo með öllu illt , eins og sagt ei , og það góða viö þetta ástand alkuls og afblásinn - ai kieppu ei að foitíðaivanda - fiasinn heyiist ekki af sama kiafti og áður . Þó virðast sumir ráðherrai nokkuð fastii í þessu • 5 - 25 ? % # & } Sunnui Manu' piiöjuöaea jdafea' - & 2° . ( ösiuda 6a ; 9 „ Þetta « era meitn ckkí I ¦ ¦ ¦ wiffiarnaBenedlteson V ,, ¦ , ¦ . ! ¦ 11. « » ' " ¦ kil'i' 1 ' , - ...... ¦ ' ¦ ' • v ; , ií . , ' . ^ ii " ' » , " k * ' " ; ? ,, - * ¦ im „ m' » " ' u ,, „ bBBlWWl , „ „ líiöi'l f' 11 „ „ ¦ ¦ ^ . ¦ " S.ri " - 1 ut.v' " " " l " ' i | nirvt . ' , | iVM " ' ' l' ; im ; » XZn " " ¦ » ¦ " , i - * l ; , ll ; ' , ! : i " . í ^ ' ^ n ( ¦ . W'sl - ' ' ' 1 " * 1 , " ' l , " ' * r " ¦ . . ¦ ..... " \ ; z " ,, , « ¦ - » < I ' • • " ¦ ' ¦ » ! ' C' ¦ . . ¦ ¦ ' ' - ¦ ¦ ' ¦ " • ' . , " ¦ > ' ¦ " " " " ' ,, ; ,, , . , » « ' ' ' • ' " í » - , . 1 , » B' 5 , ' wíp » . 1 , « « » » i . » ' " - " ' * R , r ^ » * * unu ¦ " ^ " ^ vmTwWW 0 * ? líí 1M « 1 * * » bt , ' ^ SU " " " " • , ' ; £ « « ' » ' " " " ¦ ' V : iwwU , . " ' ' " ' " " „ ' ; ^ h , nn l » » ^ " • " " ÍÍS EBlr W « t * " * c [ ur u " " " » ^ , flynr ,, , . um i AH' ' " . ' ' , " . p ^ bUflb' " * " " 5 " ' ' " Í' . S " ' " ' -v " " , " , " ,, ... „ ¦ . « " ' • " : . " " ¦ „ " ¦ " ' ¦ ¦ ¦ • ! ¦ ¦ ¦ ¦ • r ; i „ ; - - " ' • ; , " ; . ; , " . „ ; . , . « » ' ¦ • " ' ' " " V \ ' i " S » ' " " > " " • ; ; : fari , og þegar Friðrik barnaskatt - mann Sophusson ætlaði að leggja á sérstakan barnaskatt fyir í vikunni , greip hann í mál - flutningi sínum til fortíðardýrk - unarinnar og ætlaði að kenna Ólafi Ragnari Grímssyni um þennan blaðberaskatt . Fortíðar - hyggjan er að vísu sérstakt dá - læti sjálfstæðismanna , en þeir fara misjafnlega vel með hana og þeir voiu fáii sem skildu ló - gíkina í málflutningi vaiafoi - GARRI manns Sjálfstæðisflokksins . Davíð Oddsson ei hins vegar maestro fortíðarhyggjunnar og einmitt í þessu máli kom í ljós hvernig foitíðin lifii í Sjálfstæð - isflokknum . Fyrii 25 áium mun Bjaini heitinn Benediktsson , fyrrum forsætisiáðhena og foi - maðui Sjálfstæðisflokksins , hafa sagt um skatt á blaðbeia : „ Þetta geia menn ekki . " Þegai Davíð mætti til þingflokksfund - ar með fortíðargjörning og framkallaði orð Bjarna þannig að þau drundu að handan og bergmáluðu á veggjum þing - flokksherbergis sjálfstæðis - manna , var afstaða Friðriks til barnaskattsins fljót aö breytast . Fortíðargjörningur Þetta er í fyista sinn sem Gairi getui einlæglega fagnað foitíð - aihyggjunni hjá íhaldinu , því svo viiðist sem menn hafi hlust - að á lödd foitíðaiinnai og læit af henni , en ekki baia þulíð hugsunailaust upp klisju um foitíðaivanda til að léttlæta að - för að þjóðfélaginu . Hugmyndin um skatt á blað - burðarbörn hefur komið upp áður , þó ótrúlegt sé , og þess vegna eru landsmenn svo heppnir að hægt er að framkalla oið leiðtoga Sjálfstæðisflokksins fiá þeim tímum að flokkurinn átti raunverulega leiðtoga . Því miður ei það afai ólíklegt að nokkuð í líkingu við annað í stjórnarstefnunni hafi komið fyrir áður í íslandssögunni . Þess vegna getui Davíð Oddsson ekki , þiátt fyiii þekkingu á foi - tíðaigjöiningum , fiamkallað oið fyiii leiðtoga flokksins um sambæiilega hluti , þai sem sam - bæiilegii hlutii eiu ekki til . Gairi efast þó ekki um að dóm - ur gömlu leiðtoganna um þessa einstæðu stjórnarstefnu hefði verið jafn skýr og varðandi barnaskattinn : „ Þetta gera menn ekki . " Garri Þróunarhjálp og markmib sem ekki er staöið vib Fyrir nokkrum árum átti grein - arhöfundur þess kost að sitja allsherjarþing Sameinuðu þjóð - anna . Einn af dagskrárliöum þar var ab afhenda framlag aðildar - ríkja til þióunaimála , þ.e. það sem fei í gegnum stofnanii Sameinuöu þjóðanna . Ég fékk þetta hlutveik fyrir hönd ís - lands og hefði átt að vera stoltur af . Það vai hins vegai þvert á móti . Framlag okkar var ekki myndarlegt á hvaða mæli - kvarða sem það er metið . Þróunarsamvinnu - stofnun Hér er starfandi opinber stofnun að þróunarverkefnum og þetta gamla verkefni mitt rifjaðist upp fyrir mér þegar foi - svaismenn hennai komu til fundai við fjáilaganefnd á dög - unum . Þai kom meðal annais fiam að Alþingi hefui hvað eftii annað sett séi háleit maikmið í þróunarmálum , sem ekki hefur veriö staðið við , og jafn langt er í land í dag eins og áöur þegar þessi markmið voru sett . Þessi áform voru um að verja 0,7% af þjóðaifiamleiðslu til þessaia veikefna . Siblaus mismunur — bióðug átök Það hníga möig lök að auknu þióunaistaifi og þióunaihjálp í Á vfoavangi þiiðja heiminum . Öibiigð og vanþekking leiðii fyii eða síðai til ófiiðai , eins og skelfileg dæmi eiu um . Vanþióaö stjóin - arfar , byggt á siblausri mismun - un ríkia og fátækia , býðui heim blóðugum átökum fyii eða síð - ar . Slík átök kosta hið alþjóðlega samfélag óhemju fjármuni í neyðaihjálp , sem betui væii varið til þróunarmála fræðslu og uppbyggingar til langs tíma . Framlag okkar íslendinga er skerfur til þessa verkefnis . Hjálp til sjálfshjálpar Veikefni Þióunaistofnunai hafa einkum miðað að því að hjálpa Afiíkuþjóðum til þess að veiða í meiia mæli sjálfbjaiga um fiskveiðai og hafiannsóknii . Þessi veikefni eiu á Giænhöfða - eyjum , í Namibíu og í Malawi . Þessi abstoð er margs konar og felst m.a. í kennslu í fiskveiðum og útgerð , hafrannsóknum og styrk til námsfólks frá þessum ríkjum sem stundar nám hér - lendis . Mikil nauðsyn er að vinna eftir þessum leiðum og þaö er eina ráðið til þess að hjálpin verði varanleg . Oraunhæf mark - mib ? Alþingi hefur sett löggjöf um ýmis málefni og markað þeim tekjustofna . Því miður er allt of algengt að þessir tekjustofnar séu skeitii og væntingai gefnai sem ekki ei staðið við . Fjölmörg dæmi eiu um þetta . Þetta ei ekki góður siður í löggjöf og dregur úr trausti allra aðila á löggjafar - og framkvæmdavaldinu í land - inu . Jón Kr .