Hún er smávaxin , hálsstutt og dökk kafönd með hátt enni og fleyglaga stél . Steggur í felubúningi og ungfugl eru móskulegri en þó vottar fyrir litamynstri í þeim . Kolla er öll svarbrún , með hvíta bletti á hlustarþökum og milli augna og goggs , ljós á kviði . Goggur er stuttur , blýgrár , fætur grábláir ( steggur ) eða grænleitir ( kolla ) . Straumönd stingur sér á kaf í iðukasti . Straumönd flýgur hratt með hröðum vængjatökum og veltum lágt yfir vatnsfleti . Hún er spök og félagslynd , er utan varptíma oftast í litlum þéttum hópum . Kollan sér um útungun og uppeldi unga , meðan steggurinn fer til sjávar til að fella flugfjaðrir , oftast upp úr miðjum júní . Steggur gefur frá sér lágt blístur en kolla hrjúft garg , er þó yfirleitt þögul . Ungi fær salibunu með mútter á Laxá í Mývatnssveit . Hún verpur 4 – 8 eggjum í dúnklætt hreiður , útungun tekur um 4 vikur og ungarnir eru lengi á ánni , þeir verða fleygir á 9 – 10 vikum . Hér finnst hún um allt land þar sem búsvæði hennar er að finna , lífríkar lindár . Oft gerir hún sér að góðu væna læki ef þar þrífst bitmý . Þekkt er sagan af spurningu á prófi í barnaskóla nokkrum um miðja síðustu öld , þar sem spurt var hver væri fallegasti fuglinn . „ Rétta “ svarið var straumönd og rangt var gefið fyrir önnur svör . Árið 1817 fórst áttæringur sem hét Straumönd með 12 manns innanborðs á leið frá Grímsey til lands . Nokkuð hefur verið skrifað og ort um þann atburð .