10 ^ pmtwm Fimmtudagur 3. nóvember 1994 Newcastle — ekki bara fótboltaliö ! Borgin NeWcastle stendur vib ána Tyne í Northumbria-hér - abi í norbausturhluta Eng - lands . Newcastle er í dag einna þekktust fyrir knatt - spyrnulib sitt og hina frægu Tynebrú , en fyrr á árum var kolavinnsla helsta einkenni hérabsins . Northumbria hef - ur gegnum söguna yerib um - deilt landsvæbi , sem Skotar og Englendingar hafa barist um . Ýmsar minjar þessa alda - langa hernabar er ab finna í hérabinu og þar er skosk arf - leifb áberandi . Undanfarin haust hafa sífellt fleiri íslend - ingar heimsótt Néwcastle , bæbi til ab versla og notfæra sér abra afþreyingu sem borg - in og nágrenni hennar hafa upp á ab bjóba . Vibskiptin blómstra á sunnudagsútimarkabnum vib Quayside undir Tynebrúnni . Saga , byggingar - list og verslanir Borgin Tynebrúin er tákn Newcastle og hún er áberandi þegar komib er inn í borgina . Tynebrúin var byggö árin 1925 - 28 og var á þeim tíma lengsta brú í heimi án mibjustólpa . Tynebrúin var opn - uð á undan hinni víbfrægu brú í Sydney í Ástralíu , en brýrnar eru nákvæmlega eins ab öllu leyti nema stærbinni . Menn eru ekki sammála um hvor brúin hafi verib fyrirmynd hinnar , þótt Newcastlebúar séu aubvitab ekki í vafa um þab . Alls eru sex brýr yfir ána Tyne , þótt engin hinna fimm séu jafn frægar og brúin í Newcastle . Hjarta mibborgar Newcastle er vib hib 40 metra háa minnis - merki um Grey jarl ( sem Earl Grey teib heitir eftir ) , föbur end - urbótalaganna frá árinu 1832 , en þá var Grey jarl forsætisráb - herra . Grey Street er nefnt eftir Grey jarli . Þab þykir vera ein feg - ursta gata Bretlands og meistara - verk klassískrar byggingarlistar . Mibborg Newcastle er frekar lít - il . Fyrir vikib eru ókunnugir fljótir ab átta sig á henni og auö - velt er ab finna þab sem ferba - langurinn leitar ab . Verslun Newcastle svíkur ekki þá sem hafa áhuga á dæmigerbri versl - unarferð . í Gateshead ( eins kon - ar Kópavogi , rúmlega 4,5 km frá mibborg Newcastle ) er stærsta verslunar - og afþreyingarmið - stöð Evrópu , Metro Center , með um 350 verslunum og þjónustu - fyrirtækjum undir einu þaki . Ótal veitingastabir eru í Metro Center , kvikmyndahús , keilusal - ur og innitívolí . Þar eru margar af stærstu verslunarkebjum Evr - ópu meb verslanir . Metro Center nær yfir gífurlegt flæmi , en til ab aubvelda fólki ab finna það sem það leitar að eru f jögur eins kon - ar verslunarþorp þar innan dyra . í þorpunum eru ýmsar sérversl - anir og nöfn þeirra segja til um hvernig verslanir er ab finna í hverju . Yfir 25 milljónir manna heimsækja Metro Center árlega . Abal verslunargatan í mibborg Newcastle er Northumberland Street , sem stundum er kallab „ Oxford Street norðursins " . Northumberland Street er göngugata og þar er að finna stærstu Marks og Spencer versl - un héraðsins , C & A , Littlewoods , Next og margar aðrar þekktar verslanir . Við götuna er gengið inn í Eldon Square , sem er stór verslunarmiðstöð með yfir 160 verslunum , tómstundamiðstöö og veitingasvæði . Á sunnudögum er tilvalið ab heimsækja markaðinn á Quay - side undir Tynebrúnni . Þar eru á hverjum sunnudegi um 200 sölubásar og hægt ab gera góð kaup , ef fólk gefur sér tíma til aö skoða það sem er á boöstólum . Land biskupa - prinsanna Þeir sem koma til Newcastle , ættu ab gera sér ferb til Durham - borgar , miðaldaborgar' í Dur - hamsýslu , „ lands biskupaprins - anna " . Frá Durhamborg stjórn - ubu biskupaprinsarnir sýslunni sem nokkurs konar ríki í ríkinu í nærri 800 ár . Durhamborg stendur á höfba , sem er umlukinn skógivöxnum dal sem áin Wear bugðast eftir . Margar byggingar frá miðöldum eru uppistandandi í Durham , en frægasta bygging sýslunnar er án efa dómkirkjan , sem er önnur af tveimur alþjóðlegum arfleifðum í Northumbria . Bygging dóm - kirkjunnar hófst árið 1093 og henni var lokið árið 1133 . Dóm - kirkjan í Durham var fyrsta stóra dómkirkjan sem var byggð í Norðvestur-Evrópu og fyrir - mynd margra dómkirkna sem á eftir komu . Dómkirkjan hefur margsinnis verið valin fegursta bygging heims og hún er eitt af því sem allir verba ab skoða sem eiga leið um þennan hluta Eng - lands . Háskólinn í Durham er sá þribji elsti í Englandi , á eftir Oxford og Cambridge . Durhamkastali , sem áður var heimili biskupaprins - anna , er í dag stúdentagaröar fyrir háskólastúdentana . Fyrir áhugamenn um söguna er heimsókn í Beamish-safnið í Durhamsýslu ómissandi . Beam - ish - safnið er í raun heilt þorp þar sem reynt er að sýna hvernig lífi fólks var háttað í norburhluta Englands á fyrri hluta þessarar aldar . í þorpinu er hægt að heimsækja m.a. verslanir , skóla , læknastofu , tannlæknastofu og sælgætisverksmiðju , sem allt hefur verið endurbyggt eins og það var um síðustu aldamót . Að sjálfsögðu er hægt að kaupa sæl - gæti sem framleitt er í sælgætis - verksmiðjunni . Síðast en ekki síst er í Beamish eina kolanáman sem enn er opin í héraðinu . Gestum gefst kostur á aö fara niður í námuna í fylgd fyrrverandi námumanna , sem lýsa því hvernig vinnan fór fram . Heimsókn í námuna er einstök leið til að átta sig á því hversu gífurlegt harbræði námu - yinnan hefur verið . Fyrir flesta íslendinga er þó nauðsynlegt að sperra eyrun vel , því kolanámu - mennirnir fyrrverandi tala mál - lýsku heimamanna , Geordies , sem getur verið erfitt að skilja , en er því skemmtilegra að hlusta á . ¦ I ' . , 1 / , ' ¦ i . í « • ! ¦ ' ¦ . ' i , ' - ' . Minnismerk'ib um Greyjarl , föbur endurbótalaganna frá 1832 , íhjarta mibborgar Newcastle . Durhamborg er sérlega falleg borg í nágrenni Newcastle . Hún ereink - um fræg fyrir byggingarlist , en þar má sjá margar fallegar byggingar frá miböldum . Ekki spillir fyrir frœgb borgarinnar ab skjaldar - merki hennar er eins og íslenski fáninn . „ Kolavinnslan " í Beamish-safninu . Þar er eina kolanáma hérabsins sem enn er opin , þótt kol séu ekki lengur unnin þar .