MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 14. DESEMBER 2002 47 mdastjórnar lltrúi . Ingi - g í forystu - æðum um inguna á al - tt þing - að ekki þingi . Á fán Jón borgarráði lking - herra for - njúkavirkj - r skoðunar ð byggja ál - rgarráði king - únar vera ? agni R - uð út í horn ljós , þegar ss hve fjár - yrir árið ru Ingi - Alfreð Þor - inn eftir úti R-listanum uvörðurinn ðandi Kára - oga , sem t að setja tti sér ein - í tvær ný - nd með r og ræddi ar . Varð veikjan að fshóp til að júkavirkj - unar . Í hópnum sitja Friðrik Már Baldursson hagfræð - ingur fyrir hönd iðnaðarráðuneytisins , Sigurður Snævarr hagfræðingur fyrir hönd Reykjavíkurborgar og Arnar Árnason , löggiltur endurskoðandi , fyrir hönd Akureyr - arbæjar . Af hálfu Ingibjargar Sólrúnar er því haldið fram , að þessi kynning á fjárhagslegum undirbúningi Kára - hnjúkavirkjunar feli í sér mat á arðsemi hennar . Telur hún , að fjárhagsleg áhætta Reykjavíkurborgar sé tví - þætt , annars vegar ef arðsemi virkjunarinnar er minni en ætlað er og hins vegar ef Landsvirkjun lendir í fjárhags - legum erfiðleikum og ábyrgðir falla af þeim sökum á eig - endur . xxx Fyrir utan að setja fjárhagslega þáttinn vegna Kára - hnjúkavirkjunar í nefnd hefur Ingibjörg Sólrún Gísla - dóttir ýtt öðrum þáttum orkumálanna út af borði borg - arstjórnar og falið þá nefnd . Batt hún svo rækilega fyrir öll áhrif kjörinna fulltrúa á undirbúing heildarstefnu Reykjavíkurborgar í orkumálum , að hún bannaði borg - arstjórnarflokki sjálfstæðismanna að tilnefna tvo úr sín - um hópi , stjórnmálamenn , í nefndina . Þegar banninu var ekki sinnt afturkallaði borgarstjóri ósk sína um tilnefn - ingu og valdi menn í nefndina eftir eigin höfði . Starfar hún því sem einkanefnd borgarstjóra og án umboðs frá öðrum . Einræðistilburðir af þessu tagi eru ekki einsdæmi , því að á sínum tíma var svipaðri aðferð beitt við val á stjórn - armönnum í Línu.neti. Þá vildi R-listinn ekki , að sjálf - stæðismenn gætu fylgst með því , sem gerðist innan þessa fyrirtækis , eða hefðu áhrif á þróun þess . Spurningar vöknuðu um , hvort andstaða Ingibjargar Sólrúnar við stjórnmálamenn í orkustefnunefnd stafaði af ótta hennar við , að Alfreð Þorsteinsson heimtaði sæti í nefndinni . Nefndin er öðrum þræði sett til höfuðs honum , af því að hann krafðist þess að sitja áfram sem stjórnarformaður Orkuveitu Reykjavíkur og Ingibjörg Sólrún hafði ekki þrek til að standa gegn því . Borgarstjóranefndin um heildarstefnu Reykjavík - urborgar í orkumálum á meðal annars að leggja mat á líklega þróun og breytingar í orkumálum hér á landi á næstu árum og meta stöðu Reykjavíkurborgar innan Landsvirkjunar og móta framtíðarsýn varðandi eign - arhlut borgarinnar í fyrirtækinu . Á nefndin að skila áliti í júní 2003 . xxx Þessi nefnd hafði ekki fyrr verið skipuð með þessari sérkennilegu aðferð en ábyrgðarmaður hennar innan borgarkerfisins , Ingibjörg Sólrún Gísladóttir , flutti fram - söguræðu um fjárhagsáætlun Reykjavíkurborgar fyrir árið 2003 og sagði meðal annars : ? Hins vegar eru framkvæmdirnar á vegum Lands - virkjunar iðulega mjög umdeildar og það er erfið staða fyrir borgaryfirvöld að bera sem eigandi fyrirtækisins ábyrgð á virkjanaframkvæmdum í öðrum landshlutum , framkvæmdum sem jafnvel er sterk pólitísk andstaða við í borgarstjórn Reykjavíkur . Ég held að það sé tímabært fyrir ríki og borg að ræða það af fullri alvöru að ríkið kaupi hlut sveitarfélaganna í fyrirtækinu . Virðist mér að betri tími geti varla gefist til slíkra samninga en nú , þeg - ar ríkið hefur selt hlut sinn í ríkisbönkunum og hefur handbæra fjármuni . ? Í þessum orðum Ingibjargar Sólrúnar er ekki fjallað um arðsemi virkjana heldur hina raunverulegu undirrót Landsvirkjunaruppnámsins í Ráðhúsinu , pólitískan vandræðagang innan R-listans . Flýja á frá þessum vanda með því að selja Landsvirkjun , fórna góðri eign Reykvík - inga í öflugasta fyrirtæki þjóðarinnar , sem treystir láns - hæfi sífellt skuldugri Reykjavíkur , til að skapa ró innan R-listans . Landsvirkjun hefur ásamt Seðlabanka Íslands og ríkissjóði hæsta lánshæfismat í landinu og var það hækkað , eftir að alþjóðlega matsfyrirtækið Moody ? s kynnti sér öll gögn varðandi Kárahnjúkavirkjun . Af orðum borgarstjóra má einnig draga þá ályktun , að hún geti ekki unnt ríkissjóði að hafa handbært fé , sölu - andvirði ríkisbankanna , seilast þurfi í þann sjóð og hrifsa til sín skerf af honum . Minnir þetta á það , þegar Ingi - björg Sólrún hækkaði skatta á Reykvíkinga , af því að rík - ið lækkaði þá . Þriggja flokka R-listi í Reykjavík hefur ekki innra þrek til að taka stórákvarðanir fyrir hönd Reykvíkinga vegna eignar þeirra í Landsvirkjun . Uppnámið í Ráðhús - inu á eftir að magnast , þar til yfir lýkur , við töku ákvarð - ana vegna Kárahnjúkavirkjunar . pnám í Ráðhúsinu bjorn@centrum.is rásinni á World Trade Center . ngin er ekki að skapa ótta með þess - m . Sannarlega er ólíklegt að af slíkri i . Má nefna í því sambandi að Norð - hafa kannað ofan í kjölinn , hvort sé að hryðjuverkamenn grípi til agða þar í landi . Niðurstaðan varð ki þyrfti að hafa af því ýkja miklar . em áður er möguleikinn fyrir hendi , ikilvægt að ala ekki á þeirri sjálfs - u að þessir hlutir snerti okkur með i . etur fer hafa þó stjórnvöld rækt það sitt , að tryggja öryggi borgara sinna , af skyldurækni . Til marks um það eru m.a. innkaupin á nýju öryggis - og sprengju - leitarkerfi vegna farangurs í Flugstöð Leifs Eiríkssonar . Þá hefur verið útbúin sérstök neyðaráætl - un fyrir Keflavíkurflugvöll en í henni er m.a. að finna viðbragðsáætlun vegna hugsanlegr - ar beitingar sýklavopna . Um þessar mundir er mikið rætt um þá hættu sem stafað geti af dreifingu bólusótt - arveirunnar . Stafar þetta af því að bólusótt smitast auðveldlega milli manna og telst því sérstaklega hættulegt vopn , auk þess sem fullvíst er talið að illvirkjarnir hafi yfir þess - ari veiru að ráða . Við getum gefið okkur að hryðjuverka - menn , sem ákvæðu að beita slíku vopni , myndu dreifa veirunni á fjölförnum stað , s.s. í flughöfn , þaðan sem veiran myndi dreifast um allar jarðir . Um 7 ? 10 dagar líða áður en sjúkdómsins verður vart og því ljóst að út - breiðsla hans yrði orðin afar víðtæk , þegar hættan yrði mönnum ljós . Fái menn veiruna eru um 30% líkur á því að hún dragi þá til dauða . Vart þarf að efast um að veiran bærist hingað til lands ef henni væri t.a.m. dreift á Heathrow-flugvelli í London , enda fljúga Flugleiðir um tíu sinnum á viku milli Kefla - víkur og London . Hér á landi var bólusetningum gegn bólu - sótt hætt á áttunda áratug síðustu aldar og því eru allir Íslendingar sem fæddir eru eftir það óvarðir með öllu . Raunar er það svo , að 9. september 2001 var ekki til ein einasta eining af bóluefni á Ís - landi . Árásin á Bandaríkin og eftirleikur þeirra ? hryðjuverkaógnin sem nú skekur veröldina ? varð hins vegar til þess að heil - brigðisyfirvöld hér á landi , eins og annars staðar , hófu innkaup á ný . Eru nú til birgðir af bóluefni sem geta dug - að fyrir fjörutíu til fimmtíu þúsund manns , að sögn Haraldar Briem sóttvarnarlæknis , en hann segir að það ætti að duga til að hefta út - breiðslu sóttarinnar , ef hennar yrði vart hér á landi . Ef til bólusóttar kæmi hér á landi yrði líklegast beitt bólusetningum , einangrun og afkvíun eftir því sem við ætti . Engin ákvörðun hefur verið tekin um að fylgja fordæmi Bandaríkjastjórnar frá því í þessari viku , að bjóða öllum landsmönnum bólusetningu . Ljóst er hins vegar af fram - ansögðu að samhæfing aðgerða gegn bólu - sótt er í góðum farvegi . Þar njótum við góðs af samkomulagi sem heilbrigðisráðherrar Norðurlandanna gerðu sín á milli í júní um viðbúnað við hugsanlegri sýkla - eða eituref - naárás . Haraldur bendir á í þessu sambandi að innkaup á bóluefninu hafa beint forvarnar - gildi ; minni líkur eru jú væntanlega á því að hryðjuverkamenn noti þetta ógnvænlega vopn ef þeir vita sem er að það bíti lítt . Hann segir hættuna á bólusóttarárás á Íslandi sannarlega sáralitla en afleiðingarnar hörmulegar ef til þess kæmi . Ýmislegt megi hins vegar gera til að draga úr líkunum á að illa fari . Upplýst umræða og skynsamlegt hættu - mat er liður í því starfi . íka í hættu Reuters líu . david@mbl.is K aupauðgisstefna eða merkantílismi , er efnahagsstefna sem ruddi sér til rúms víða í Evr - ópu á sautjándu öld og varði fram á þá nítjándu . Samkvæmt henni fólst auðlegð þjóða fyrst og fremst í því hversu auðugar þær voru af gulli og silfri . Gull og silfur var notað sem gjaldmiðill í milliríkjaviðskiptum og mest kapp var lagt á að hafa sem mestan afgang af viðskiptajöfn - uði við útlönd . Útflutningur var talinn jákvæður þar sem ríkið fékk greitt fyrir útflutningsvör - urnar með gulli og silfri en inn - flutningur var álitinn slæmur þar sem ríkið þurfti að láta af hendi gull og silfur . Mikilvægast var að örva út - flutning með styrkjum til fram - leiðslufyrirtækja . Á móti var með öllum ráðum reynt að koma í veg fyrir innflutning til að vernda innlenda framleiðslu . Tollar voru settir á innfluttar vörur og innflutningskvótum og höftum var beitt af mikilli hörku . Litið var svo á að framleiðslan og verðmætasköpunin ætti að fara sem mest fram innan lands og voru nýlendur Evrópuríkj - anna einungis nýttar sem út - flutningsmarkaður en einnig sem forðabúr fyrir hráefni . Áhangendur kaupauðgisstefn - unnar óttuðust frelsið og höfn - uðu frjálsum alþjóðaviðskiptum . Sett voru gríðarleg höft og regl - ur á atvinnulífið og aðgangs - hindranir á markaði sem oft gátu af sér einokunarfyrirtæki . Sem dæmi um hve langt reglugerð - arfarganið gekk má nefna að franski fjármálaráðherrann Jean-Baptiste Colbert ( kaup - auðgisstefnan var kölluð Col - bertismi í Frakklandi ) lét árið 1666 setja reglugerð um að dúk - ar , sem voru ofnir í Dijon skyldu hafa 1.408 þræði , hvorki fleiri né færri ! Brot gat varðað háum sektum eða jafnvel fangelsi . Þekktasti gagnrýnandi kaup - auðgisstefnunnar er líklega Adam Smith , sem einnig hefur verið nefndur faðir nútíma - hagfræði . Í rannsóknarriti sínu Auðlegð þjóðanna benti Smith réttilega á að þjóðir högnuðust mest með verkaskiptingu og frjálsum viðskiptum sín á milli . Viðskipti milli ríkja væru ekki ólík viðskiptum milli manna að því leyti að allir geta hagnast . Alþjóðaviðskipti eru hagkvæm og þjóðir verða ekki ríkar af fjöl - menni eða hráefnisöflun , gull - eða silfurforða . Allra síst verða þjóðir ríkar sem haga efnahags - stefnu sinni í anda kaupauðg - isstefnu með tilheyrandi ríkisaf - skiptum , innflutningshöftum , tollamúrum og útflutnings - styrkjum . Þvert á móti hefur verið sýnt fram á að þær þjóðir verða ríkar sem feta vegu frels - isins . Þrátt fyrir þessi alkunnu sannindi gengur draugur kaup - auðgisstefnunnar laus . Með reglulegu millibili verður hans vart í stjórnmálum víða um heim . Í kreppunni miklu í Bandaríkjunum brugðust stjórn - málamenn ranglega við með því að hindra alþjóðaviðskipti . Ís - lendingar fóru ekki varhluta af draugsa á haftaárunum . Útflutningur var styrkt - ur á kostnað almennings í landinu og innflutn - ingur heftur eða bann - aður . Á tímabili mun inn - flutningur hljóðfæra hafa verið bannaður á Ís - landi ! Sem betur fer fer lítið fyrir kaupauðgisstefn - unni nú til dags . Engu að síður er ástæða til að vera stöð - ugt á varðbergi . Af einhverjum ástæðum hafa stjórnmálamenn gjarnan meiri áhuga á útflutn - ingi en innflutningi . Íslensk stjórnvöld ganga til dæmis fremst í flokki þeirra ríkja sem vilja afnema höft á viðskipti með sjávarútvegsvörur og hafna rík - isstyrkjum í greininni , sem er gott og vel . Minna fer þó fyrir kröfum á alþjóðavettvangi um frelsi í landbúnaðarviðskiptum enda yrði þá innflutningur land - búnaðarvara algengari . Líkt og á dögum kaupauðgisstefnunnar ber almenningur í landinu mest - an skaða af . Nýjasta dæmið um drauga - ganginn , sem vart hefur orðið í opinberri umræðu er málefni Sementsverksmiðjunnar á Akra - nesi . Hún mun standa höllum fæti vegna innflutnings á sem - enti frá Danmörku . Hags - munaaðilar krefjast þess nú að íslensk stjórnvöld grípi í taum - ana og verndi innlendu fram - leiðsluna , væntanlega með toll - um , innflutningsbanni eða styrkjum . Innflutningsaðilinn er sakaður um að selja sement und - ir kostnaðarverði en því hefur verið hafnað . Á móti hefur verið sýnt fram á að verð á sementi á Íslandi hefur verið með því hæsta sem gerist í heiminum . Al - menningur hagnast því mest á ódýru og innfluttu sementi . Að sjálfsögðu eiga íslenskir stjórnmálamenn ekki að svara þessu kalli sérhagsmunaaðila . Ef Íslendingar geta ekki framleitt samkeppnishæft sement verður svo að vera . Kaupauðgisstefnan er tóm steypa . Því fyrr sem ís - lenskir stjórnmálamenn átta sig á þessu , því betra . Draugur kaupauðgis - stefnunnar Eftir Magnús Þór Gylfason ? Þrátt fyrir þessi alkunnu sannindi gengur draugur kaupauðgis - stefnunnar laus . Með reglulegu millibili verður hans vart í stjórnmálum víða um heim . ? Höfundur er formaður Heimdall - ar , félags ungra sjálfstæðismanna í Reykjavík . Morgunblaðið / Kristinn