„ Ég var ekki há í loftinu þegar ég gerði mér grein fyrir því að kosningar voru eitthvað merkilegt fyrirbæri sem tengdist föður mínum . Hann var vélstjóri á togara og var einn af þessum mönnum sem hafði brennandi áhuga á pólitík , vann ávallt fyrir sinn flokk , Sjálfstæðisflokkinn og sína menn , þegar hann var í landi , “ segir Salome Þorkelsdóttir , fyrrverandi þingmaður , forseti Alþingis og Sjálfstæðiskona . „ Ég minnist þess hve mér var mikið í mun strax á barnsaldri að standa með föður mínum þegar stjórnmál báru á góma , og hve ég gladdist þegar „ flokknum okkar “ farnaðist vel . Þessi pólitísku barnabrek mín snérust síðan upp í alvöru lífsins og hafa fylgt mér alla tíð . “ Salome , sem er fædd árið 1927 , kom fyrst inn á Alþingi árið 1979 og var þá ein af aðeins þremur konum . Á þingi gegndi hún stöðu forseta Alþingis lengst af , fyrst sem forseti efri deildar og síðar meir sem forseti sameinaðs þings . En hinn pólitíski ferill Salome teygir anga sína aftur til ársins 1962 , en hún sat í hreppsnefnd Mosfellshrepps í 16 ár . „ Ég gekk í Kvenfélag Lágafellssóknar þegar við hjónin vorum nýflutt í Mosfellssveitina , nú Mosfellsbæ . Ég var ung móðir og húsmóðir 21 árs og hélt að það tilheyrði að ganga í kvenfélagið , en áttaði mig svo á að félagskonur voru miklu eldri og ráðsettari en ég , “ segir Salome og hlær . „ En mér var vel tekið og ég starfaði á þeim vettvangi árum saman . Ég hafði brennandi áhuga á að starfa í kvenfélaginu og eiga þátt í að koma að ýmsum góðum málum sem félagið sinnti , á framfæri við ráðamenn . Samhliða sótti ég pólitíska fundi þegar tilefni gafst til á vegum Sjálfstæðisfélagsins sem var stofnað á svipuðum tíma . Svo kom að því að lagt var að mér að gefa kost á mér í hreppsnefndarkosningum 1962 . Það var að frumkvæði einnar konu í kvenfélaginu sem lagði hart að mér . “ Árið 1962 var Salome fyrsti varamaður í hreppsnefnd en kemst svo inn árið 1965 þegar Guðmundur Magnússon kennari , sem prýddi 1. sætið , flytur úr sveitinni . Á þessum tíma var Salome á svokölluðum launþegalista en þá voru ekki flokkspólitískir listar bornir fram heldur notuð ýmis heiti til auðkenningar á framboðslistum . Salome segir þetta fyrirkomulag hafa gert henni ljóst hve mikilvægt það er í stjórnmálastarfi að koma fram fyrir réttan hóp . „ Ég tók annað sætið á „ lista launþega . “ Ég hafði jú verið launþegi áður en ég gifti mig , unnið á skrifstofu hjá opinberri stofnun . Svo að það gat alveg staðist í mínum huga . Ég átti svo eftir að kynnast því að ég var komin í karlasamfélag þar sem flokkspólitíkin var annars vegar og réði ríkjum . Það fór í taugarnar á mönnum sem studdu Sjálfstæðisflokkinn að ég var komin á framboðslista með „ kommum “ eins og það var orðað og því ekki við hæfi fyrir sjálfstæðismenn að kjósa listann . Vinstri menn gátu ekki kosið hann vegna „ íhaldsstelpunnar “ . Þá ákvað ég að ef ég færi aftur í framboð yrði það aðeins undir réttu nafni , lista Sjálfstæðismanna . Og þannig var það eftir þetta , “ segir Salome , sem lítur á hreppsnefndarstörfin sem mikilvægan skóla áður en hún fór á þing . Salome varð Sjálfstæðiskona ung að aldri en eins og áður sagði var faðir hennar , sjómaðurinn Þorkell Sigurðsson alltaf í mikilli baráttu fyrir flokkinn . En hvað var það við stefnu Sjálfstæðisflokksins sem heillaði þig ? „ Þetta er stefnan sem byggir á réttsýni , mildi og mannúð . Það er stefnan í þremur orðum . Þetta eru orð sem mér fannst svo frábær þegar Ragnhildur Helgadóttir heitin sagði þau við mig . “ Og hefur þú aldrei efast um það að vera Sjálfstæðiskona ? „ Nei , aldrei . Það var aldrei vafi í mínum huga og er ekki enn . Þó að auðvitað er oft eitthvað sem maður er ekki ánægður með , einhver einstök mál eða málaflokkar en þetta er flokkurinn . Þetta er stefnan sem ég fylgi . “ Konur og Sjálfstæðisflokkurinn Árið 1979 þegar Salome tekur sæti á þingi eru aðeins þrjár konur alþingismenn í hópi 60 karla . Guðrún Helgadóttir fyrir Alþýðubandalagið , Jóhanna Sigurðardóttir fyrir Alþýðuflokkinn og Salome fyrir Sjálfstæðisflokkinn . „ Á þessum tíma voru konur að hasla sér völl á vettvangi stjórnmála og þótti gott að hafa eina konu á lista svona upp á punt . Ekki voru nú allir sáttir við þetta kvennabrölt í framboðsmálum en smám saman fjölgaði okkur á þeim vettvangi eins og öðrum . Í mínum huga var eðlilegt og reyndar bráðnauðsynlegt að konur til jafns við karla ættu sterka rödd á vettvangi stjórnmálanna . Ég vildi leggja mitt lóð á vogarskálina , láta rödd mína heyrast og vera virkur þátttakandi . “ Hvaða hlutverki telur þú að Sjálfstæðisflokkurinn hafi gegnt þegar kemur að þátttöku kvenna í stjórnmálum ? „ Ég tel að Sjálfstæðisflokkurinn hafi að vissu leyti forystu hvað varðar þátttöku kvenna innan stjórnmálaflokkanna . Kvenfélögin innan Sjálfstæðisflokksins hafa gegnt mikilvægu hlutverki í flokksstarfinu enda hafa konur ávallt verið áberandi og sterkur hópur innan flokksins . Þó að ég hafi ekki sjálf starfað innan sérstaks sjálfstæðiskvenfélags hef ég átt þess kost að fylgjast með starfinu og ég tel að það sé enn full þörf á að hafa LS ( Landssamband Sjálfstæðiskvenna ) . “ Salome minnist þess sérstaklega að þær konur sem voru á þingi komu yfirleitt úr Sjálfstæðisflokknum . Fyrsta konan sem tók sæti á Alþingi árið 1922 og sat til 1930 var Ingibjörg H. Bjarnason , skólastjóri Kvennaskólans í Reykjavík . Hún var upphaflega kosin af sérstökum kvennalista sem spratt upp úr réttindabaráttu kvenna , en hún gekk síðar ( 1924 ) í Íhaldsflokkinn sem við samruna við Frjálslynda flokkinn varð að Sjálfstæðisflokknum árið 1929 . Auður Auðuns var fyrsta konan sem gegndi ráðherraembætti dóms - og kirkjumálaráðherra árið 1970 og í kjölfar hennar varð Ragnhildur Helgadóttir menntamálaráðherra frá 1983 til 1985 og heilbrigðis - og tryggingamálaráðherra 1985 til 1987 . Ragnhildur var fyrsta og eina konan til að gegna embætti forseta neðri deildar Alþingis 1961 til 1962 og á ný 1974 til 1978 . „ Það var einmitt fyrir hvatningu frá Ragnhildi að ég var valin í embætti forseta efri deildar Alþingis kjörtímabilið 1983 til 1987 og síðar forseti sameinaðs þings 1991 og fyrsti forseti Alþingis 1991 til 1995 þegar deildaskipting þingsins var aflögð . Við vorum tvær konur og 23 karlar í þingflokknum kjörtímabilið 1983 til 1987 . “ Salome telur framboð Kvennalistans árið 1983 hafa átt mikilvægan þátt í því að ryðja brautina fyrir konur bæði innan og utan Sjálfstæðisflokksins . En þrátt fyrir tíðarandann með tilkomu Kvennalistans segist Salome ekki hafa farið í pólitík á þeim forsendum . „ Hvað mig varðar fór ég ekki í pólitík sem kvenfrelsis - eða kvenréttindakona . Ég hafði fyrst og fremst í huga að starfa að góðum málum með konum og körlum . Mín áhugamál voru á vettvangi ýmissa velferðarmála . Hin svokölluðu mjúku mál sem í víðu samhengi varða fjölskylduna , unga sem aldna , skóla - , heilbrigðis - og félagsmál og svo umferðarmál svo dæmi séu tekin . Mig langaði fyrst og fremst að vera þátttakandi í að bæta samfélagið . Til þess að það gangi eftir er brýnt að bæði konur og karlar vinni saman , “ segir Salome . Þingstörf og fjölmiðlaumfjöllun Í þingstörfum sínum lagði Salome mesta áherslu á velferðarmál , þá helst skólamál , heilbrigðismál og umferðarmál . Fyrsta frumvarpið sem hún flutti og varð að lögum var að færa kjördag af sunnudegi yfir á laugardag , en það kynnti hún þegar hún er nýkomin á þing . Annað stórt mál sem kom frá Salome var frumvarp um ljósanotkun bifreiða allan sólarhringinn , allan ársins hring . „ Það gekk ekki svo lítið á í sambandi við það mál og vakti töluverða athygli fjölmiðla . Svarthöfði ritaði langan pistil um þessa tillögu , “ minnist Salome . Í greininni veltir Svarthöfði því upp hvort Salome , sem hann vitnar í sem „ þingfrú “ , eigi mikið erindi á löggjafarsamkundu þjóðarinnar . „ Svona töluðu þeir yfirleitt um mig , blaðamennirnir . Vonandi þekkist ekki þessi lítilsvirðing í garð kvenna lengur , “ segir Salome , og rifjar upp annan titil , „ gullhlaðsgrundin “ , sem hún hlaut hjá blaðamanni . Salome var virk í starfi SES , Samtaka eldri Sjálfstæðismanna frá stofnun samtakanna og sat í fyrstu stjórn sem varaformaður og síðar sem formaður . „ Við vorum mjög virk í því félagi og börðumst fyrir hagsmunum eldri borgara . Við áttum mjög gott samstarf við forystu flokksins hverju sinni og það var hlustað á okkur og ýmislegt gert í sambandi við kjör og aðstoð við eldri borgara . Ég tel að það hafi verið heillaspor fyrir Sjálfstæðisflokkinn að stofna samtökin . Þau hafa frá upphafi verið virk í starfi innan flokksins . Það eru mánaðarlega haldnir fundir á miðvikudögum í hádeginu , þar sem eldri sjálfstæðismenn hafa tækifæri til að hitta gamla félaga og vini , konur og karla , hlusta á fróðleg erindi gesta , skiptast á skoðunum og spjalla saman yfir léttum málsverði . “ Framtíð flokksins og heilræði Nú er margt breytt frá því að Salome sat á þingi og ný áherslumál hafa litið dagsins ljós sem ekki voru jafn áberandi fyrir aldamót . Hvað myndir þú vilja sjá flokkinn leggja áherslu á í dag ? „ Í þeim öru breytingum sem eiga sér stað í heiminum verðum við að aðlaga samfélagið að þeim . Fjölskyldan er hornsteinninn sem allt byggist á og ræður úrslitum um lífshamingju manna . Algengt er að báðir foreldrar vinni langan vinnudag utan heimilis sem kallar á sveigjanlegan vinnutíma og hlutastörf í vaxandi mæli , jafnframt samfelldan skóladag og aukna möguleika fyrir dagvistun barna . Þjóðin er að eldast sem kallar á aukna þörf fyrir þjónustu við eldri borgara , þjónustuíbúðir , hjúkrunarheimili og heimaþjónustu svo eitthvað sér nefnt . En það sem skiptir meginmáli nú er að við gerum okkur grein fyrir því sem er að gerast í loftslags - og umhverfismálum . Stjórnvöld verða að vera á varðbergi og taka þátt í nauðsynlegum aðgerðum . Við verðum að passa upp á náttúruna , landið okkar og umhverfið , “ útskýrir Salome , en viðurkennir þó að hún keyri sjálf bensínbíl . Þig langar ekkert að skipta yfir á rafmagnsbíl ? „ Ég veit ekki hvort það taki því fyrir mig , “ segir Salome og hlær . En hvaða heilræði myndi 92 ára fyrrverandi þingmaður og forseti Alþingis gefa ungu fólki sem er að stíga sín fyrstu skref í pólitík ? „ Að standa með sjálfum sér skiptir öllu máli . Hlusta , ræða málin og skiptast á skoðunum . “ Viðtalið birtist í Auði , blaðs félags sjálfstæðiskvenna í nóvember 2019 og var tekið af Höllu Sigrúnu Mathiesen formanni SUS .