Innan þess ramma sem að ofan getur greindi siðaskiptamenn mjög á og í kjölfarið á endurskoðunarstarfi þeirra komu evangelísk-lútherska kirkjan á Norðurlöndum og um norðanvert Þýskaland , kalvínska eða reformerta ( dregið af reformation = endurskoðun , siðbót ) kirkjan um sunnan og vestanvert Þýskaland , Sviss og víðar og anglíkanska kirkjan eða biskupakirkjan á Englandi . Trérista sem sýnir Martein Lúther á ríkisþinginu í Worms árið 1521 , en þar var hann dæmdur í útlegð . Trúarlega séð klofnaði til dæmis þýska keisaradæmið . Eins gátu furstar tekið frumkvæði og beitt sér fyrir siðaskiptum í ríkjum sínum . Gengu siðaskiptin í stórum dráttum yfir á tímabilinu 1536 - 1539 . Annað lesefni : Vilborg Auður Ísleifsdóttir , 1997 : Siðbreytingin á Íslandi 1537 – 1565 ; byltingin að ofan . Reykjavík , HÍB . Reykjavík . ( Einkum bls. 9 – 110 ) .