Fyrrverandi framkvæmdastjóri Rafarnarins , Smári Kristinsson , hefur unnið mörg spennandi verkefni í gegnum árin og nýlega tók hann að sér kennslu um gæðamælingar á myndgreiningarbúnaði , hjá Staðlastofnun Rúanda . Arnartíðindi óskuðu eftir ferðasögu og var það auðsótt mál . Beiðni um kennslu í Rúanda Fyrir rúmu ári síðan barst beiðni frá umboðsaðila Phantom Laboratory í Afríku um að kenna mælingar á tölvusneiðmyndatækjum með Catphan 700 fantómi hjá Staðlastofnun Rúanda í Kígali ( Rwanda Standards Board ) . Ég hef áður unnið nokkur verkefni í þróunarlöndum en það hentaði mér ekki að taka þetta verkefni á þessum tíma , hinsvegar bauð ég upp á fjarnámskeið til undirbúnings . Þau námskeið byrjuðu í fyrravor og héldu áfram fram á haust . Á þeim tíma kom líka fram krafa um að kenna mælingar á venjulegum röntgentækjum og brjóstamyndatækjum . Tæknilega gekk fjarkennslan upp , en nemendur kvörtuðu mikið yfir að fá mig ekki á staðinn . Fyrir nokkrum mánuðum var síðan ákveðið að ég kæmi til Kígali í Rúanda í byrjun nóvember og kenndi í eina viku . Rúanda Rúanda er lítið land í austanverðri miðbaugsafríku , sem komst eftirminnilega á heimskortið þegar Hútúar frömdu þjóðarmorð á Tútsum vorið 1994 þegar þeir myrtu um milljón manns eða 70% af skráðum Tútsum á 100 dögum . Eftir að borgarastríðinu lauk um mitt ár 1994 hafa orðið stórstígar framfarir í landinu og hagvöxtur með því sem best gerist . Tala þar sumir um kraftaverk . Þetta er um 13 milljón manna þjóð sem býr hálendu landi rétt við miðbaug . Loftslagið er mjög þægilegt og sólarhringshitasveiflan allt árið er milli 15 og 25 gráður . Náttúran er býsna mögnuð sem helgast af aðstæðunum sem verða til í 950 til 4500 m hæð . Í landinu norðanverðu eru virk eldfjöll og gosefnin úr þeim hafa lagt sitt til málanna . Rúmlega 700 tegundir fugla eru taldir eiga heima í Rúanda . Þar eru líka öll helstu dýr sem við teljum til Afríku eins og fílar , gíraffar , flóðhestar og ljón . Fjöldinn er samt lítill og stutt síðan tókst að koma böndum á ólöglegt dráp á verndarsvæðum . Höfðuðborgin Kigali Kigali er nútímaborg og er talin sú hreinasta og snyrtilegasta í Afríku og þótt víðar væri leitað . Veitingastaðir eru margir og við hittum á þokkalega staði . Máltíð kostar fá ca 1500 kr íslenskum en léttvín er á svipuðu verði og á Íslandi . Verslanir eru hér allt frá götumörkuðum til fínna stórverslana . Löggæsla er mjög áberandi og vopnaleit við innganga í nánast allar byggingar í miðborg Kigali . Á helstu gatnamótum í miðborginni eru hermenn með vélbyssur . Bílar á götum borgarinnar eru dýrari og í betra ástandi en í þeim þróunarlöndum sem ég hef komið til . Hér eru Toyota Land Cruiser jeppar áberandi á götunum rétt eins og á Íslandi . Allt viðmót fólks er mjög þægilegt og margir tala fjögur tungumál ; rúandísku , Svahílí , ensku og frönsku , en eldra fólk og þeir sem ekki hafa gengið í skóla tala þó litla eða enga ensku . Landsbyggðin Við ferðuðumst út fyrir borgina og almenn snyrtimennska er þar einnig mjög útbreidd , þrátt fyrir mjög misjöfn efni . Landbúnaður stendur enn fyrir um þriðjungi þjóðarframleiðslunnar . Bújarðir eru litlar og algengt að menn rækti smáskika , eigi nokkrar geitur og eina kú . Þó eru til stórbýli með tugi kúa . Enga dráttarvél eða önnur landbúnaðartæki sáum við í ferðinni . Landið er að mestu mjög þéttbýlt og erfitt að sjá hvernig forðast megi verulega mengun frá mannabústöðum á alla ræktun . Rúanda flytur út landbúnðarvörur aðallega kaffi og te . Tekjur af ferðamennsku eru mjög vaxandi enda er landið talið eitt það öruggasta fyrir ferðamenn í Afríku . Heilbrigðismál Í Rúanda hefur heilbrigðiskerfið hefur þróast hratt eftir að borgarastyrjöldinni lauk og er nú með þeim bestu í Afríku . Eftirspurn eftir heilbrigðisþjónustu er meiri en framboðið . Það er mikið sjúkdómaálag , ekki síst af malaríu . Malaríutilfelli eru talin um 300 á hverja 1000 íbúa á ári , en þeim fækkar stöðugt . Stjórnvöld stunda rosalegan eiturhernað gegn moskítóflugum og úthluta eitri og skordýrafælum ókeypis til fátæks fólks í dreifbýli . Hótelið sem við bjuggum á eitraði alla lóðina og svalirnar reglulega . Það sama á við um ganga og herbergi . Síðan er rafdrifinn eiturúðari í gangi í öllum herbergjum . Til viðbótar við þetta er ferðamönnum ráðlagt að taka in malaríulyf og úða sig með skordýrafælum . Þjálfunin Þjálfunin var heilmikil lífsreynsla . Nemendur voru töluverður hópur og aðeins tveir höfðu bakgrunn í eðlisfræði . Ég hafði reiknað með því að vera mest við mælingar á heilbrigðisstofnunum og úrvinnslu , en stór hluti tímans fór í fyrirlestra um grunnatriði . Við mældum tvö tölvusneiðmyndatæki og eitt brjóstamyndatæki . CT tækin voru nútímabúnaður frá þekktum framleiðanda en mammografíutækið var gamalt tæki með CR lesara . Allar rannsóknir voru prentaðar út á filmur til úrlestar . Öll tækin sem við mældum voru í eigu einkaaðila , en þar borgar fólk hærri upphæðir og hefur að jafnaði meiri trú á þjónustunni en hjá ríksstofnununum . Starfsfók var mjög almennilegt og virtist öflugt fagfólk . Það er mikið stökk fyrir þróunarland að koma á eftirliti með myndgreingartækjum . Eftir að löggjöfin er klár og búið er að afla búnaðar og þjálfunar er hægt að byrja að skrifa skýrslur , sem er að jafnaði mjög ósennilegt að við verði brugðist fyrst um sinn . Að vinna svona kerfum fylgi getur tekið mjög langan tíma og þannig var það t.d. á Íslandi . Erfitt er að að fá fólk sem ekki hefur sérþekkingu á gæðamálum til að skilja nauðsyn þess að geislafræðingarnir sem gera rannsóknirnar mæli sín tæki oft og reglulega með einföldum mælitækjum . Það verður spennandi að sjá hvernig gengur í Rúanda en þessi þjóð hefur rúllað upp erfiðum verkefnum s.l. 20 ár og er til alls líkleg . _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Arnartíðindi þakka Smára fyrir texta og myndir . Gæðamælingar í Rúanda Raförninn ehf Suðurhlíð 35 IS - 105 Reykjavík Iceland