Frumvarp - breyting á lögum um meðhöndlun úrgangs ( EES-innleiðing ) Umhverfis - og auðlindaráðuneytið Drög að frumvarpi til laga Málefnasvið : Umhverfismál Niðurstöður í vinnslu Umsagnarfrestur er liðinn ( 20.12.2019 – 20.01.2020 ) . Umsagnir voru birtar jafnóðum og þær bárust . Skoða umsagnir . Niðurstöður samráðsins verða birtar þegar unnið hefur verið úr þeim ábendingum og athugasemdum sem bárust . Með frumvarpinu er ætlunin að innleiða tilskipun ( ESB ) 2018 / 850 , um breytingu á tilskipun 1999 / 31 / EB um urðun úrgangs , og tilskipun ( ESB ) 2018 / 851 , um breytingu á tilskipun 2008 / 98 / EB um úrgang . Nauðsynlegt er að samræma lög um meðhöndlun úrgangs efnisákvæðum þessara tilskipana . Með frumvarpinu eru innleiddar Evróputilskipanir sem ætlað er að skapa skilyrði fyrir myndun hringrásarhagkerfis í því skyni að ýta undir bætta endurvinnslu úrgangs og draga úr myndun hans . Komið er á skyldu til flokkunar og söfnunar fleiri úrgangstegunda en í núgildandi lögum og gert skylt að samræma flokkunarmerkingar á landsvísu . Jafnframt er lagt til að skylt verði að flokka byggingar - og niðurrifsúrgang á upprunastað . Í frumvarpinu er áréttuð sú skylda að sveitarfélög og fyrirtæki sem safna flokkuðum úrgangi komi honum sannanlega til endurvinnslu . Þá eru lagðar til breytingar sem varða heimildir sveitarfélaga til innheimtu gjalds fyrir meðhöndlun úrgangs . Umsögnum um frumvarpsdrögin skal skilað í Samráðsgátt Stjórnarráðsins eigi síðar en 16. janúar næstkomandi . Á heildina litið vantar að skilgreina hugtök í samræmi við ESB directive 2008 / 98 til þess að fyrirbyggja misskilning . Þá vantar sérstaklega skilgreiningar : " jarðgeranlegt " ( e. compostable ) , " lífbrjótanlegt " ( e. biodegradable ) og " niðurbrjótanlegt " ( e. degradable ) og nákvæmari skilgreiningar á hugtökum um forgangsröðun meðhöndlun úrgangs : " úrgangsforvarnir " ( e. prevention ) , " undirbúningur fyrir endurnotkun " ( e. preparing for Re-Use ) , " endurvinnsla " ( e. recycling ) , " önnur endurnýting " ( e. recovery ) og " Förgun " ( e. disposal ) . Þar að auki þarf að innleiða hugmyndafræði hringrásarhagkerfisins í lög um meðhöndlun úrgangs . Tillaga um breytingar á lögum um meðhöndlun úrgangs ( EES-reglur og hringrásarhagkerfið ) . Það er jákvætt og löngu tímabært að unnið sé að bættri úrgangsstjórnun á Íslandi og stefna í átt að hringrásarhagkerfi . Það er mikilvægt í heildarendurskoðun að lög og reglugerðir taki mið af heildarmyndinni enda snýst hugmyndafræði hringrásarhagkerfis um allt ferlið en ekki hluta . Söfnun er vel skilgreind í frumvarpinu en engin áhersla er lögð á sjálfa endurvinnsluna og í raun lítið sem ekkert fjallað um endurvinnslu . Endurvinnsla er mikilvægur hlekkur í hringrásarhagkerfinu . Mikilvægt er að gerður sé greinarmunur á endurvinnslu og aðferðum og hvaða umhverfisáhrif ólíkar aðferðir hafa , má þar nefna urðun , brennslu og endurvinnslu . Eins hvort endurvinnsla sé hluti af hringrásarhagkerfi Íslands eða tengist öðrum löndum . Það er mikilvægt að ekki sé einungis horft til flokkunar og söfnunar heldur einnig hvernig umbúðir eru í notkun . Greinilegt og gott merkingarkerfi er lykilþáttur í flokkun og endurvinnslu . Koma þarf upp flokkunarkerfi á umbúðum þar sem umbúðir eru betur merktar og aðveldara verður að flokka þær og endurvinna . Gera þarf greinarmun um ómerktum og merktum umbúðum m.t.t. flokkunar . Ómerktar umbúðir ættu að hafa hærra úrvinnslugjald en merktar umbúðir þannig að kerfið hvetji til notkunar á merktum umbúðum . Pure North Recycling finnur fyrir aukinni áherslu fyrirtækja á betri merkingar á plastumbúðir fyrir endurvinnslu og hefur með sérþekkingu sinni aðstoðað slíka aðila . Útflutningur á úrgangi er ekki besta útfærslan á hringrásarhagkerfinu , hann bætir við kolefnislosun þjóðarinnar og færir oft vandamálið til annarra þjóða . Til þess að hringrásarhagkerfið virki sem best þarf kerfið að hvetja til endurvinnslu hér á landi og tryggja að hvatar séu ekki öfugir , sbr. að greiðslur séu hærri ef endurvinnanlegur úrgangur er sendur úr landi í stað þess að vera endurunnin hérlendis . Eins þarf að gæta jafnræðis milli landshluta og má þar sem dæmi nefna að greitt er flutningsjöfnunargjald frá Selfossi til Reykjavíkur en ekki frá Reykjavík á Selfoss . Það þarf að laga kerfi Úrvinnslusjóðs með tilliti til merkinga á umbúðum og hvata til endurvinnslu hér á landi . Umbuna á þeim fyrirtækjum sem koma sínu plasti til endurvinnslu hér á landi og spara þá um leið heildarkolefnislosun þjóðarinnar . Það er sameiginlegt verkefni okkar allra að takast á við þessi mál . Ísland getur verið til fyrirmyndar í þessum málaflokki og getur orðið fyrsta þjóðin í heimi sem endurvinnur allt plast sem til fellur á landinu . Pure North Recycling fagnar því að þessi vinna sé í gangi og hvetur jafnframt til þess að horft sé á heildarmyndina og lög og reglugerðir taki mið að því . Við hjá Pure North Recycling erum boðin og búin til frekari samvinnu sé þess er óskað . Athugasemdir Bláskógabyggðar við drög að frumvarpi til laga um breytingar á lögum um meðhöndlun úrgangs . Drög að frumvarp um breytingar á lögum um meðhöndlun úrgangs liggja frammi á samráðsgáttinni . Margt er gott sem þar kemur fram , m.a. skylda lögaðila til að flokka sorp , sem Bláskógabyggð hefur reyndar þegar tekið upp í sínar samþykktir um úrgangsmál . Gerð er athugasemd við það að ekki hafi verið haft samráð við sveitarfélögin við samningu frumvarpsins . Úrgangsmál eru einn umfangsmesti málaflokkur sem sveitarfélögin reka og bera ábyrgð á . Nauðsynlegt er að hafa samráð við sveitarfélögin varðandi útfærslu á innheimtu gjalda fyrir meðhöndlun úrgangs . Sveitarfélögin nota álagningarkerfi í eigu Þjóðskrár fyrir innheimtu fasteignagjalda , þ.m.t. gjalda fyrir hirðu og eyðingu sorps frá íbúðar - og sumarhúsum , og greiða fyrir notkun þess kerfis og aðgang að fasteignaskrá til þessara nota . Samkvæmt 9. gr. frumvarpsdraganna verður sveitarfélögunum ekki áfram heimilað að ákveða gjald fyrir meðhöndlun úrgangs sem fast gjald á hverja fasteignareiningu , sem eins og bent er á í greinargerðinni , mun krefjast nýrra útfærslna við innheimtu . Gerð er athugasemd við að áform af þessu tagi séu sett fram án samráðs við sveitarfélögin og að þeim skuli ætlað að koma á öðru fyrirkomulagi innheimtu á fáum mánuðum . Vísað er í frumvarpsdrögunum til ESB tilskipunar nr. 2018 / 851 , sem ekki hefur verið innleidd í EES-samninginn og hefur því ekki öðlast gildi . Því verður ekki séð að nauðsynlegt sé að vinna málið með þessum hraða og þessum hætti . Fæst sveitarfélög sjá sjálf um sorphirðu frá heimilum og eru bundin í samningum við sorphirðufyrirtæki til mislangs tíma með ákveðið fyrirkomulag , það að ætla sér td að gera kröfu frá og með gildistöku laganna eða næstu áramótum þar á eftir um að verktakar verði tilbúnir með búnað til að vigta og / eða skrá magn sorps frá hverju húsi , til að byggja innheimtu á , er engan veginn raunhæft . Í Bláskógabyggð eru um 2.000 sumarhús . Til að koma á þannig kerfi að unnt verði að innheimta sorpeyðingargjald með þeim hætti að uppfyllti áskilnað frumvarpsdraganna myndi þurfa grundvallarbreytingar á þjónustu við þau . Eigendur sumarhúsa í Bláskógabyggð hafa aðgang að þremur söfnunarstöðvum sem eru hver fyrir sig mannaðar í ákveðinn tíma tiltekna daga vikunnar , 6 til 15 klst á viku . Í annan tíma hafa sumarhúsaeigendur aðgang að þeim , ómönnuðum , í gegnum „ gönguhlið “ til að geta losað sig við heimilisúrgang . Þetta fyrirkomulag , að hafa rúmt aðgengi að gámasvæðum , kom til í kjölfar kærumála vegna innheimtu sorpeyðingargjalda fyrir mörgum árum . Fyrir þetta greiða sumarhúsaeigendur 20.369 kr þetta árið pr hús og fá jafnframt „ klippikort “ með 4,5 rúmmetra inneign til að nota ef skila þarf gjaldskyldum úrgangi á gámasvæðin . Til að sinna gjaldtökunni yrði , eftir breytinguna , að hafa svæðin mönnuð á þeim tíma sem aðgengi er að þeim , s.s. loka „ gönguhliðunum “ og ákveða rýmri fastan opnunartíma , því eftir sem áður yrði að gæta að því að sumarhúsaeigendur geti losað sig við heimilisúrgang þegar þeim hentar . Þetta fyrirkomulag myndi auka kostnað við rekstur söfnunarstöðvanna umtalsvert . Í 6. gr. frumvarpsdraganna er kveðið á um að sveitarfélögum verði skylt að annast sorphirðu frá lögaðilum í þéttbýli , er vísað til þess að með því að skylda lögaðila til að flokka heimilisúrgang stofnist skylda á sveitarfélög til að þjónusta þá . Nokkur sveitarfélög hafa þegar sett ákvæði í sínar samþykktir um meðhölndlun úrgangs þar sem lögaðilar eru skyldaðir til að flokka heimilisúrgang . Þær samþykktir hafa verið unnar í samráði við umhverfisráðuneytið og fengist staðfestar af því , þó svo að viðkomandi sveitarfélög sjái ekki um sorphirðu frá lögaðilum . Í samþykktunum er þá kveðið á um að lögaðilar geti notað söfnunarstöðvar sveitarfélagsins eða samið við þjónustuverktaka . Fyrirtæki sem starfa við sorphirðu hafa alla burði til að sinna þjónustu við lögaðila , án milligöngu sveitarfélaga , og eru að gera það í dag . Lögaðilar hafa oft aðrar þarfir en heimilin á þessu sviði ( ólíkar tunnu / gámastærðir , sérsöfnun á bylgjupappa eða öðrum efnum o.s.frv ) , og þetta tvennt á því ekki endilega samleið . Í 6. gr. frumvarpsdraganna er einnig kveðið á um skyldu sveitarfélaga til að bjóða upp sérsöfnun á gleri , málum og textíl og að heimilt sé að uppfylla skyldu til slíkrar sérsöfnunar með söfnun í grenndargáma . Tekið er fram að niðurstöður skýrslu sem unnin var fyrir framkvæmdastjórn Evrópusambandsins sýni að söfnun á gleri og málmum í grenndargáma eða á söfnunarstöðvum væri árangursríkasta leiðin til að auka endurvinnslu á þeim úrgangsflokkum . Er því lagt til að söfnun á þessum flokkum endurvinnsluefna verði heimil með sérsöfnun hvort sem það er í grenndargáma eða á söfnunarstöðvum , eftir því hvað hentar á hverjum stað .