Ég vil byrja á því að þakka þér innilega fyrir að vera að taka til í fæðingarorlofskerfinu , sem er svo óskaplega mikilvægt . Þegar fæðingarorlofinu var breytt í upphafi þessarar aldar var Ísland brautryðjandi í heiminum í þessum málum . Þrátt fyrir alls konar japl jaml og fuður tókst að breyta menningunni gagnvart fæðingarorlofstöku feðra á núll einni svo ótrúlega fljótt fór að þykja eðlilegt að feður tækju slíkt orlof , jafnvel í fulla þrjá mánuði . Áratug síðar þótti sýnt að níu mánaða orlof er of lítið , sérstaklega í kerfi þar sem ekki er boðið upp á opinbera , skipulagða , daggæslu fyrir börn undir tveggja ára aldri . Þar með komst lenging fæðingarorlofs úr níu mánuðum í tólf á dagskrá ríkisstjórnar og 2013 lofaði þáverandi ( en fráfarandi ) ríkisstjórn að koma því í framkvæmd . Lenging fæðingarorlofs hefur síðan verið á dagskrá , a.m.k. á tímabilum , en loksins núna er þessi löngu tímabæra breyting að komast til framkvæmda . Það eru miklar gleðifréttir og innilegar þakkir fyrir það . Hitt er leiðinlegra og það er að greiðsluhámarkið verður ennþá of lágt til að flestir foreldrar geti með góðu móti tekið sér heilsárs fæðingarorlof . Auglýsing Í upphafi var ekki þak á fæðingarorlofsgreiðslum annað en að þær voru alltaf miðaðar við fyrri laun . Svo þegar nokkrir ofurlaunastrákar voru nánast búnir að tæma sjóðinn þótti sýnt að eitthvert þak þurfti að vera . Það var sett ( svo fólk fékk 80% af laununum sínum en aldrei hærra en X ) og svo var þetta þak lækkað í skrefum þar til það endaði í 535 þúsund 2008 . Þá kom kreppa . Þáverandi ríkisstjórn lét svo þennan lið velferðarkerfisins finna fyrir niðurskurðarhnífnum svo hámarksgreiðslur voru komnar niður í 300 þúsund þegar lægst lét , 2010 . Núna níu árum síðar er það komið í 520 þúsund og á að verða 600 þúsund á næsta ári . Fljótt á litið virðist því vera að á 2020 muni greiðsluhámarkið loksins verða hærra en það var fyrir kreppu og það meira að segja nokkuð hærra . En það er það aðeins að nafninu til , í krónum talið . Það vantar nefnilega enn nokkuð upp á að greiðsluhámarkið nái að virði því sem það var . Árið 2008 , þegar hámarksgreiðslur voru 535 þúsund á mánuði , var helmingur launafólks í fullu starfi með heildarlaun um eða undir 369 þúsundum á mánuði og efri fjórðungsmörk heildarlauna þessa hóps 489 þúsund , sem þýðir að minna en einn af hverjum fjórum launamönnum var með svo há laun að þau næðu greiðsluhámarkinu . Með öðrum orðum : Greiðsluhámarkið var nógu hátt svo flest voru með 80% launa sinna í orlofinu . Árið 2018 var miðgildi heildarlauna fólks í fullri vinnu 632 þúsund og hafði því hækkað um 71% frá 2008 . Neðri fjórðungsmörk voru 507 þúsund , þ.e. mikill meirihluti ( 75% ) launamanna voru með 507 þúsund eða meira í heildarlaun . Mörkin á hámarksgreiðslum úr Fæðingarorlofssjóði fyrir börn fædd 2018 ( og líka nú , 2019 ) eru 520 þúsund , þannig að flest launafólk myndi vera í þeim hópi sem fengi hámarksgreiðslur , þ.e. þyrfti að taka á sig launaskerðingu til að fara í fæðingarorlof . Það að hækka markið upp í 600 þúsund lagar auðvitað stöðuna aðeins en áttum okkur á því að markið er samt ennþá lægra en heildarlaun meira en helmings launafólks í fullu starfi voru árið 2018 og svo hækkuðu laun 2019 og munu gera einnig 2020 , þegar þessi breyting kemur til framkvæmda . Minni skerðingar og miðum við meðaljón Nú þegar verið er að endurskoða kerfið hvort sem er , vil ég hvetja þig til að nýta færið til hins ýtrasta og breyta því enn meira enda allsendis óljóst hvenær slíkt færi kemur næst . T.d. er kona í frjósemismeðferð ólíkleg til að bæta við sig vinnu til að hækka mögulega væntanlegar fæðingarorlofsgreiðslur . Þá er talsvert um það að konur eru einar um framfærslu barna sinna og er það því sérstök hegning fyrir einstæðar mæður að fæðingarorlofsgreiðslur séu skertar yfir höfuð . En vilji fólk setja slíkar skerðingar á er að minnsta kosti sjálfsögð krafa að þær eigi aðeins við um tekjuhærri hlutann , þannig til dæmis að fólk sem ekki næði miðgildi heildarlauna fólks í fullu starfi ( þ.e. helmingur launafólks ) fengi óskertar greiðslur en fólk um og yfir miðgildi fengi 80% fyrri launa , upp að settu marki . Í öðru lagi þarf að hækka hámarksgreiðslurnar og best væri að ákvarða ekki ákveðna fjárhæð sem síðan breytist ef og þegar ráðherra vill , heldur binda þær við þróun efnahagsins svo þær haldi virði sínu . Ljóst er að hámarksgreiðslurnar þurfa að vera þannig að meirihluti launafólks verður ekki fyrir tekjuskerðingu á meðan á orlofi stendur og þar þarf að líta til karlanna , enda launahærri og síður líklegri til að taka fullt orlof . Lang eðlilegast þætti mér að taka tillit til allra launa karla í fullu starfi í þessum útreikningum og miða jafnvel bara við meðaltalið . Að vísu er sá hængur á að þar sem tíma tekur að vinna þessar upplýsingar þá liggja þessar tölur ekki fyrir fyrr en 1 - 2 árum síðar , svo miða þyrfti við laun karla eins og þau voru fyrir tveimur árum og margfalda með einhverjum stuðli . Fyrir 2020 myndi það þýða að hámarksgreiðslur fæðingarorlofs yrðu 783.000 að viðbættri leiðréttingu vegna áætlaðra launahækkana . Raunar þarf ekki einu sinni að kalla þetta hækkun heldur má kalla þetta leiðréttingu . Árið 2008 , þegar hámarkið var 535 þúsund , voru karlar nefnilega með heildarlaun að upphæð 492 þúsund að meðaltali . Hámarksgreiðslurnar voru sum sé tæplega 9% hærri en heildarlaun meðaljóns . Svo ef við gefum okkur að laun hafi hækkað um 2% á yfirstandandi ári að meðaltali þá væri það nokkuð nærri lagi að teljast leiðrétting ef hámark fæðingarorlofsgreiðslna yrði sett 783000 * 1,11 = 869 þúsund . Segjum bara 870 þúsund slétt . Með kærri kveðju , Þóra Kristín Þórsdóttir Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .