Ég hef verið að rannsaka spurninguna um hvað tími sé mikinn hluta fullorðinsævi minnar . Hérna er önnur þverstæða um tímann sem ég fór fyrst að hafa áhyggjur af eftir að ég var fullorðinn . Það virðist sem svo hljóti að vera , eða hvað meinum við þegar við segjum að einhver ákveðin klukka seinki sér eða flýti ? Hins vegar er kannski enginn einn algildur tími til . En hún leiðir til vandamáls strax og við vitum eitthvað í raunvísindum . Þetta hugtak felur í sér tímahugmynd þar sem maður hreyfist með jöfnum hraða þegar jafnlangar vegalengdir eru farnar á jafnlöngum tíma . Eða er það öllu heldur þannig að lögmálið vísi til fullkomins , algilds tíma ? Þegar Newton setti fram hreyfingarlögmál sín kaus hann að leysa klukkuvandann með því að gera ráð fyrir að til sé algildur tími . Þessa deilu um tíma sem er algildur og til fyrirfram og tíma sem hliðar á tengslum hlutanna má skýra á eftirfarandi hátt : Ímyndið ykkur að alheimurinn sé svið sem strengjakvartett eða djasshópur er um það bil að fara að leika á . En allan tímann tifar taktmælirinn áfram í horni sínu , án þess að þeir sem búa til tónlistina heyri í honum . Ef algildur tími er ekki til þá er ekkert vit eða engin merking í hreyfingarlögmálum Newtons . Svo þversagnarkennt sem það er , er þetta gert með því að eyða allri vísun til tíma úr grundvallarjöfnum kenningarinnar . Afleiðingin er sú að ekki er hægt að tala um tímann almennt eða sem slíkan ; við getum aðeins lýst hvernig alheimurinn breytist í tíma ef við segjum kenningunni fyrst nákvæmlega hvaða raunveruleg efnisferli eigi að nota sem klukkur til að mæla gang tímans . Og eins og geta má nærri , það sem fyrst og fremst hindrar þetta er að kenningarnar tvær lýsa heiminum út frá ólíkum hugmyndum um tíma . Sem sagt , ef til væri skammtakenning um tíma yrði hún ekki aðeins að fjalla um frelsi til að velja ólíkar efnislegar klukkur til að mæla tíma , heldur um samtímis tilvist margra , að minnsta kosti mögulega ólíkra klukkna . Ein þeirra snertir spurninguna sem ég byrjaði með , hvort tíminn geti byrjað eða endað , eða hvort hann streymi endalaust . Ein afleiðing af þessu er að það kemur að þeim punkti þar sem eitthvað yrði að fara hraðar en ljósið til að sleppa út frá yfirborði stjörnunnar . Spurningin er , hvað gerist þá ? Þess vegna heldur kenningin því einfaldlega fram að tíminn stöðvist . Á hinn bóginn , ef hann stöðvast ekki þá hljótum við að hugsa okkur heilan , takmarkalausan heim inni í hverju svartholi , um aldur og ævi utan sjónmáls . Tilvísanir 1 . – Þýð. Flest skólabörn hafa gert foreldrum sínum gramt í geði með svona spurningum . Það byrjar oft með vangaveltum yfir hvort rúmið ‘ sé endalaust ’ eða hvaðan manneskjur hafi komið eða hvernig plánetan jörð hafi myndast . Atburðir í efnisheiminum eru ekki taldir ‘ bara gerast . ’ Þessi einfalda spurning skólabarns hefur leitað á hugi margra kynslóða heimspekinga , vísindamanna og guðfræðinga . Sumir lýsa því einfaldlega yfir að Guð hafi skapað alheiminn , en börn vilja alltaf vita hver skapaði Guð , og spurningar á þeim nótum verða óþægilega erfiðar . Þar að aukiskýrir maður ekki tilveru alheimsins með því að staðhæfa að hann hafi alltaf verið til . Blaðamenn hafa gaman af að ögra vísindamönnum með þessari spurningu þegar þeir kvarta yfir því hve miklum peningum sé varið til raunvísinda . En Ágústínus var snjallari . Það er athyglisvert að nútímavísindi hafa komist að nokkurn veginn sömu niðurstöðu og Ágústínus á grundvelli þess sem við vitum nú um eðli rúms , tíma og þyngdarafls . Hann teygðist ekki aftur um alla eilífð . Og það er reyndar flóknara . Það kemur þó á daginn að til eru efnislegir atburðir sem eiga sér ekki vel skilgreindar orsakir að hætti hins venjulega heims . Efnisagnir kunna einfaldlega að birtast fyrirvaralaust og hverfa svo aftur jafn snögglega . Atburðurinn ‘ bara gerðist ’ á þessu augnabliki , það er allt og sumt . Það er ekki hægt að spá um þessa atburði . Skyndileg og orsakalaus tilkoma einhvers getur átt sér stað innan sviðs vísindalögmála , þegar búið er að taka skammtalögmál með í reikninginn . Hafi frumheimurinn , eins og stjörnufræðingar halda , verið þjappaður saman í agnarögn hljóta skammtahrifin einu sinni að hafa verið mikilvæg á alheimslegan mælikvarða . Tveir frægir skammtaheimsfræðingar , James Hartle og Stephen Hawking , komu fram með snjalla hugmynd sem á rætur að rekja til Einsteins . Þrátt fyrir tímarúmstengslin er þó rúmið rúm og tíminn tími undir næstum öllum kringumstæðum . Í þessu tilfelli getur óvissan , undir sérstökum kringumstæðum , orkað á samsemd rúms og tíma . Kjarni Hartle-Hawking hugmyndarinnar er að miklihvellur hafi ekki verið skyndileg kviknun tímans á einhverju sérstæðu fyrsta augnabliki , heldur uppkoma tímans úr rúminu með ofurhröðum en engu að síður samfelldum hætti . Jafnvel þegar búið er að bæta við þessum smáatriðum finnst mörgum að þeir hafi verið prettaðir . Að langa til að vita hversvegna er ákaflega mannlegt , en kannski það sé ekkert svar til á mannlegan kvarða við svona djúphugsuðum spurningum um tilveruna . Tilvísanir 1 . Nýjustu bækur hans eru The Last Three Minutes og It’s About Time . Þýð. Timburmenn eru kannski augljósustu og beinustu orsakir dapurra hugsana á nýársdag , en til er önnur , dýpri orsök . Áramótaheitin geta verið ein örvæntingarfull leið til að reyna að hraða okkur og koma í verk öllu sem við höfum verið að fresta áður en tíminn rennur út . Leiða má rök að því að eðli okkar sem tímavera sé ein af mikilvægustu staðreyndum tilveru okkar . Ef við eigum að friðmælast við tímann þurfum við , svo heilagur Frans frá Assísi sé misnotaður , hugarró til að sætta okkur við það sem við getum ekki breytt um hann , hugrekki til að breyta því sem við getum og , umfram allt , skilning til að vita hvað er hvað . En hægt er að fá einhverja hugmynd um hvernig væri að hafa þessa forsögulegu heimsskoðun . Það er engin tímasetning hjá Hómer eða í Biblíunni . Tímatöl af einni eða annarri gerð hafa verið til í þúsundir ára . En , samkvæmt Amartya Sen 3 , er sennilegt að núllpunktur tímatalsins hafi ekki verið settur fyrr en á seinni hluta fimmtu aldar e. Kr . Morðin í Ipswich , svo að dæmi sé tekið , virðast fjölmiðlaheiminum nú þegar eins og fornaldarsaga sem verður aðeins minnst aftur þegar réttarhöld færa okkur eitthvað nýtt til að tala um . Þessi munur sýnir að nokkru leyti hvernig hugmyndir um tímann og tímaskynjun eru ekki algerlega óhagganlegar . Ef við lítum á heimspeki tímans finnum við þó oftar en ekki ráðgátur sem eru vitsmunalega örvandi en tilvistarlega ófrjóar . Fortíðin er ekki lengur til og framtíðin er enn ókomin . Blekking sem ekki verður komist undan er raunveruleiki , um allt sem máli skiptir . Tíminn er ekki eitthvað sem við skynjum í reynslunni , hann er forsenda þess að hafa einhverja reynslu yfirhöfuð . Tíminn er fastur ás sem alla reynslu verður að teikna á . Hugsun hans fór samt langt út fyrir slík kröftug , áhrifamikil spakmæli . Jesús var rökleg vitleysa . Það tengist ekki list eða smekk heldur því hvernig við erum bundin við augnablikið . Fyrir þá manneskju sem lifir aðeins fyrir andartakið er hver nýr dagur , mínúta eða sekúnda óskrifað blað , og það sem hefur gerst í fortíðinni skiptir engu máli . Það er meginatriði í mennsku okkar að við höfum minni , gerum áætlanir og gefum loforð , tökumst á hendur verk og höfum skyldur . Hugsanlega tengist einstaklingshyggja nútímalífs einnig þessari áherslu á hið listræna . Sú áskorun að vera fullkomlega mennskur er því að lifa þannig að við metum að verðleikum bæði hið listræna og siðræna eðli okkar sem lifandi vera sem eru hvort tveggja : fastar í líðandi stund en lifa samt út fyrir hana . Við þurfum að skilja fortíðina til að halda áfram í framtíðinni , persónulega og pólitískt . Hvernig getum við afrekað þetta ? Það er eins og við höfum innri klukkur og dagatöl og að lifa í takt við þau krefjist þess að mismunandi líf gangi með mismunandi takti . Þegar hann að lokum áttar sig á að það hefur ekki verið eitrað fyrir honum í raun og veru hrópar hann : „ Ég er á lífi ! Bækur og sjónvarpsþættir telja upp hluti eins og kvikmyndirnar sem þú verður að sjá , golfholurnar sem þú verður að leika , bjórtegundir sem þú verður að prófa og náttúruundur sem þú verður að sjá , allt áður en þú deyrð . Því miður lifum við í samfélagi skyndifullnægingar þar sem að njóta er alltof fátítt . Ennfremur virðist iðkun Búddatrúarmanna þroska bæði nútíðarskyn og hugarró gagnvart líðandi tímans . Hvorki Búddatrúarmaðurinn né rokkarinn snaróði eru tímasóarar en þeir eru ekki heldur hinir stórkostlegu tímaþjarkar sem eru með troðfulla dagbók en njóta þó sjaldan í raun og veru neinna þeirra hluta sem þeir troða inn í hvern dag . Ef við tryðum því í alvöru þá væru þær ekkjur sem giftust aftur fjölveriskonur . Umfram allt þurfum við að sætta okkur við að einmitt það sem gerir okkur kleift að upplifa nokkuð yfirhöfuð er að tíminn heldur stöðugt áfram , og að kvarta yfir því að tíminn líði er þá að mótmæla einmitt því sem gerir hvaða tilveru sem er einhvers virði mögulega í fyrsta lagi . Hann er meðstofnandi og ritstjóri tímaritsins The Philosophers ’ Magazine og hefur m.a. skrifað bækurnar What’s it All About ? Talinn einn af áhrifamestu breskum heimspekingum á seinni hluta 20. aldar , einkum á sviði siðfræði .