22 MORGUNBLADID , FOSTUDAGUR 11. MAÍ 1984 f } 9M AF ERLENDUM VETTVANGI eftir GUDM . HALLDÓRSSON Figueiredo Maluf Chaves Hægfara þróun til lýðræðis í Brazilíu ÞINGIÐ í Brazilíu hefur fellt tillögu andstæðinga stjórnarinnar um að forseti landsins verði kosinn beinni kosningu á þessu ári . Tillagan þurfti tvo þriðju atkvæða og aðeins skorti 22 til þess að hún næði fram að ganga . Rúmlega 50 stjórnarsinnar greiddu atkvæði með stjórnarandstæð - ingum . Atkvæðagreiðslan fylgir í kjölfar þeirrar ráðstöfunar Jose Figueiredo forseti að lýsa yfir takmörkuðu neyðarástandi vegna mikilla mótmælaaðgerða milljóna manna , sem hafa kraf - izt beinna forsetakosninga á þessu ári . Kjörmannasamkunda á að kjósa nýjan forseta 15. janúar 1985 og Figueiredo lætur af störfum í marz . Figueiredo hét því að gera Brazilíu að lýðræðisríki á ný skömmu eftir að hann tók við embætti 1979 og hefur aftur komið á flestum mannréttindum ( sem nú hafa verið skert um tíma ) . En hann hefur sagt að beinar kosningar séu „ ekki eina lausnin " á vandamálum landsins og hvatt til sátta og málamiðl - unar . Stefnt hefur verið að því að forseti verði kosinn beinni kosn - ingu 1990 , en vegna mótmæl - anna að undanförnu hefur Figu - eiredo lagt fyrir þingið breyt - ingarfrumvarp þess efnis að beinar kosningar fari fram 15. nóvember 1988 og kjörtímabil forseta verði fjögur ár í stað sex nú . Ef sigurvegarinn fær ekki hreinan meirihluta verður nafn þess frambjóðanda , sem fær yfir 40% atkvæða , lagt fyrir þingið . Ef hann fær ekki 50% atkvæða og einu atkvæði betur í þinginu kýs þjóðin um þá tvo frambjóð - endur , sem fengu flest atkvæði . Mótmælin í Brazilíu hófust skömmu eftir að Raul Alfonsin var kjörinn forseti Argentínu í októberlok 1983 . Mótmælin eiga rætur að rekja til vaxandi óánægju almennings með 40% atvinnuleysi og 230% verðbólgu . Meirihluti verkamanna fær inn - an við 4.500 kr. í laun á mánuði . Samkvæmt skoðanakönnunum nýtur krafan um beinar forseta - kosningar stuðnings 80 af hundraði landsmanna , sem eru 131 milljón . Forseti var síðast kosinn í Brazilíu 1960 . Sigurvegarinn , Janos Quadros , sagði af sér ári síðar og varaforseti hans , Joao Goulart , tók við . Herinn steypti Goulart af stóli 1964 og síðan hafa fimm herforingjar setið á forsetastóli . Bæjarfulltrúar , flestir borgar - stjórar , fylkisþingmenn , fylkis - stjórar , fulltrúadeildarþing - menn og öldungadeildarmenn eru nú kosnir beinni kosningu , en hvorki forsetinn né varafor - setinn . Borgarstjórar í fylkishöf - uðborgum og mikilvægum bæj - um nálægt landamærum og hernaðar - og iðnaðarmannvirkj - um eru heldur ekki kosnir beinni kosningu . Brazilíumenn eru skuldugasta þjóð heims . Skuldir þeirra við erlendar lánastofnanir nema rúmum 100 milljörðum dollara og eru að sumu leyti sök leiðtoga þeirra , sem sáu ekki fyrir olíu - kreppu og samdrátt í heiminum . En þeir skella einnig skuldinni á vestræna banka , sem lögðu fast að þeim að taka lán í stað þess að fjárfesta , og á efnahagsstefnu Reagans . Hætt hefur verið við margar stórframkvæmdir , sem kosta marga milljarða dollara , m.a. lagningu vegar gegnum frum - skóginn til Perú . Brazilíumenn væru gjaldþrota ef erlendir bankar héldu ekki áfram að lána þeim , en þótt dregið hafi úr ugg um að þeir komist í greiðsluþrot munu þeir hafa mikla þörf fyrir ný lán og fyrirgreiðslu á næstu árum . Ef horft er til Iengri tíma gæti framtíð Brazilíu orðið björt . Margar auðlindir eru ónýttar , t.d. báxít , kol , dálítið af gulli , geysimikið fosfat , úraníum og pottaska . Verðmæti útflutnings á pottösku nemur einum millj - arði dala á ári . Brazilíumenn framleiða 500.000 tunnur af olíu á dag og þeir gætu orðið sjálfum sér nógir eftir 10 ár . Þeir fram - leiða einnig kaffi , sykur og silki . Framleiðsla þeirra á háþróuðum tæknibúnaði er í vexti . Um 50 milljónir landsmanna eru vannærðar . Glæpir hafa aukizt og hálfgert stjórnleysi hefur ríkt í nokkrum borgum . Færzt hefur í vöxt að menn taki lögin í sínar hendur . í norðaust - urhéruðunum hafa milljónir manna misst uppskeru sína og atvinnuna og búa við hungur . Þrír menn keppa að kjöri for - seta á kiörmannasamkundunni í marz . Oánægjan með ástandið bitnar á þeim manni , sem stjórnin styður , Marioa Andre - azza . Hann lætur af starfi inn - anríkisráðherra í september og talið er að úrsögn hans úr stjórninni muni veikja stöðu hans . Það háir honum líka að hann hefur verið sakaður um að hafa verið viðriðinn meiriháttar fjármálahneyksli . Þó kveðst hann hafa tryggt sér fleiri full - trúa á kjörmannasamkundunni en keppinautarnir . Paulo Maluf , fyrrverandi fylk - isstjóri Sao Paulo , er talinn sig - urstranglegri . Hann kveðst einn - ig hafa tryggt sér flesta kjör - menn . Hann nýtur stuðnings ýmissa áhrifamanna , en forset - inn og hluti stjórnarflokksins munu vera honum andsnúnir . Maluf , sem er af líbönskum ættum , hefur barizt gegn út - þenslu ríkisbáknsins og er talinn njóta stuðnings Bandaríkja - manna . Stjórnarandstæðingar segja að hann sé samvizkulaus og óttast að hann gæti orðið ein - ræðisherra . Þriðji frambjóðandinn , Aur - eliano Chaves varaforseti , hefur áhuga á beinum kosningum og hefur tryggt sér töluverðan stuðning meðal almennings , þótt hann þyki skorta hæfileika til að ávinna sér lýðhylli . Hann er hófsamur og almennt talinn heiðarlegur , en það kann að mæla gegn honum að hann hefur gegnt starfi varaforseta undir forystu forseta , sem er hershöfð - ingi . Chaves nýtur stuðnings þess arms stjórnarflokksins , sem er undir forystu Geisels fyrrum forseta , og er talinn andvígur Bandaríkjamönnum . Þar sem dregið hefur úr sigurlíkum Andreazza að undanförnu getur farið svo að Figueiredo forseti neyðist til að styðja Chaves . Stjórnarflokkurinn hefur klofn - að í stuðningsmenn og andstæð - inga hans . Beinar kosningar njóta ekki stuðnings allra leiðtoga stjórn - arandstöðunnar . Ef þær verða teknar upp telja margir að vinstrisinnaður fylkisstjóri fylk - isins Rio de Janeiro , Leonel Brizzola , mundi hagnast mest á því . Margir herforingjar óttast að reiði almennings geti leitt til þess að beinar kosningar komi vinstrisinnuðum manni á borð við hann til valda . Þeir óttast að hann kynni að feta í fótspor Alf - onso , forseta Argentínu , sem hefur skorið upp herór gegn mannréttindabrotum þarlendra herforingja . Ef stjórn Figueiredos tekst ekki að tryggja kjör Andreazza er talið að hún geti sætt sig við Maluf , sem hefur lofað því að ekki þurfi að koma til uppgjörs við fortíð herforingjastjórnar - innar . Hins vegar veldur Chaves hernum áhyggjum . Stuðningur sá , seni hann hefur hlotið meðal almennings , á rætur að rekja til samanburðar , sem hann hefur gert á ástandinu í Brazilíu og Argentínu . Þótt sá samanburður hafi ekki verið réttur hefur hann haft áhrif . Endurbygging nauð - synleg í Reykjadal Hjólað í þágu þeirra sem geta ekki hjólað Á MORGUN , laugardag , er hjól - reiðadagur á vegum Kvennadeildar Styrktarfélags lamaðra og fatlaðra og verður „ hjólað í þágu þeirra sem geta ekki hjólað " . Morgunblaðinu hefur borizt eftirfarandi grein af þessu tilefni . „ Að eiga fatlað barn er dásam - leg lífsreynsla , en jafnframt er það mikið álag á fjölskyldu barns - ins , sem verður að vera samhent um að sinna þörfum þess , jafnt á nóttu sem degi . Þess vegna er staður eins og Reykjadalur nauð - synlegur . Þangað hafa foreldrar fatlaðra barna getað sent þau að sumrinu , sér og þeim til hvíldar og hressingar . Dóttir mín hefur dvalið þar í mánuð í senn , síðastliðin sumur . Þar hefur samhent og gott fólk lagt sig fram um að láta henni líða vel . Á hverjum degi er farið með börnin út í leiki og gönguferðir . Sund er einnig stundað daglega og nokkrum sinnum er farið með þau er það geta á hestbak . Þarna koma líka sjúkraþjálfarar og þjálfa börnin , en það er mjög þýð - ingarmikill þáttur í starfinu . Nú er svo komið að húsin og aðstaðan í Reykjadal eru orðin lé - leg , svo nauðsynlegt er að endur - byggja staðinn og stækka svo hægt sé að leyfa öllum , sem þess óska , að dvelja þar einhvern tíma á sumri hverju . Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra hefur ákveðið 1984 að hefja framkvæmdir í Reykjadal í vor og munu allir peningar , sem safnast á hjólreiðadaginn , renna til þeirra framkvæmda . Með sameiginlegu átaki okkar allra verður hægt að búa fötluðum börnum á Islandi góðan og skemmtilegan sumardvalarstað . E.B. " Háskólafyr - irlestur á laugardag TIMO Airaksinen , prófessor í heimspeki við háskólann í Hels - inki , flytur opinberan fyrirlestur í boði heimspekideildar Háskóla íslands laugardaginn 12. maí 1984 kl. 14:00 í stofu 101 í Lög - bergi . Fyrirlesturinn nefnist „ Exploitation and Coercive Offers " og fjallar um þau sið - ferðilegu vandamál er upp rísa þegar fólk er kúgað eða notað í einhverju skyni . Hann verður fluttur á ensku . Öllum er heimill aðgangur . ( Fréll frá lláskóla íslands ) . Mæðrakaffi í Kópavogi Kvenfélagasamband Kópavogs býður að venju til mæðrakaffis á alþjóðlega mæðradaginn , sunnu - daginn 13. maí frá klukkan 15 — 18. í sal Félagsheimilis Kópavogs verður sýning á verk - um Gerðar Helgadóttur er fjiil - skylda hennar gaf Kópavogsbæ . Kaffinu fylgir happdrætt - ismiði og verður dregið um fjölda smávinninga á hálftíma fresti . Einnig verða merki seld í bænum fóstudag , laugardag og sunnudag . Allur ágóði rennur til hjálparstarfs Mæðrastyrks - nefndar . Dregiö í happ - drætti Frið - arviku ' 84 DREGIÐ hefur verið í Listaverka - happdrætt : Friðarviku ' 84 . Vinningar , sem allt eru verk eftir íslenska myndlistarmenn komu á eftirtalin númer : 862 — 627 - 812 - 1108 - 2335 - 1429 - 2492 - 15 - 2003 - 1909 - 2351 - 658 . Vinninganna má vitja á skrifstofu Bandalags íslenskra leikfélaga , Hafnarstræti 9 , Reykjavík , sími 16974 . Húnavaka ÚT ER kominn 24. árg. Húnavöku . í ritinu eru að vanda þættir með fróð - leik úr héraði , fornum og nýjum , auk skáldskapar í lausu máli og bundnu . Meðal ritgerða má nefna Spak - mæli í Grettlu eftir Hermann Páls - son , prófessor í Edinborg . Minnst er Húnvetninga sem létust á liðnu ári . Ennfremur er þarna saman - tekt um menn og málefni líðandi stundar undir fyrirsögninni Fréttir og fróðleikur . Fjölmargar myndir eru í ritinu . Húnavaka er 242 bls. , útg. Ungmennasamband Austur-Hún - vetninga , ritstjóri Stefán Á. Jónsson . Ritið er prentað í Prent - verki Odds Björnssonar hf. á Ak - ureyri . Kápumynd er af minnisvarða um Gretti Ásmundarson á Bjargi í Miðfirði .