40 MORGUNBLAÐIÐ , FIMMTUDAGUR 15. NÓVEMBER 1984 jMtorgtfflftfiifrfft Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aðstoöarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fréttastjórar Auglýsingastjóri hf . Árvakur , Reykjavík Haraldur Sveinsson . Baldvin Jónsson . Ritstjórn og skrifstofur : Aðalstræti 6 , sími 10100 . Auglýsingar : Aö - alstræti 6 , sími 22480 . Afgreiösla : Kringlan 1 , simi 83033 . Áskrift - argjald 300 kr. á mánuöi innanlands . f lausasölu 25 kr. eintakið . Umsvif skipa - félaga erlendis Aundanförnum mánuð - um hafa íslenzku skipafélögin Ieitað fanga á erlendum mörkuðum í auknum mæli . Um margra ára skeið hafa skipafélög á borð við Nesskip og Vík - urskip stundað leigusigl - ingar erlendis með góðum árangri en síðustu mánuði og misseri hafa tvö þeirra félaga , sem stunda áætlun - arsiglingar , Eimskipafélag - ið og Hafskip , hazlað sér völl á þessum vettvangi . Eimskipafélag íslands hóf þessar siglingar undir lok sl. árs með áætlunar - ferðum milli Evrópu og Bandaríkjanna , sem byggja á viðkomu á íslandi , en Hafskip hefur fyrir nokkr - um vikum tekið upp beinar áætlunarsiglingar milli Evrópu og Bandaríkjanna án viðkomu á íslandi og er fyrsta íslenzka skipafélagið sem það gerir . Hátt gengi Bandaríkjadollars undan - farin misseri hefur leitt til mikils útflutnings frá Evr - ópulöndum til Bandaríkj - anna . Þessi mikli útflutn - ingur er forsenda verulegr - ar aukningar í þjóðarfram - leiðslu Evrópuríkjanna . Hörður Sigurgestsson , for - stjóri Eimskipafélagsins , sagði í viðtali við Morgun - blaðið sl. laugardag , að þessir miklu flutningar vestur um haf væru grund - völlur aukinna umsvifa ís - lenzkra skipafélaga á þess - ari siglingaleið . Hafskip hefur á undan - förnum árum lagt áherzlu á að auka starfsemi sína er - lendis . Þannig hefur fyrir - tækið keypt bandarískt fé - lag , sem sérhæfir sig í flutningamiðlun og jafn - framt opnað allmargar skrifstofur erlendis . Með þessu hafa forráðamenn fé - lagsins viljað auka þekk - ingu íslendinga sjálfra á viðskiptaháttum í öðrum löndum og draga jafnframt úr kostnaði við flutninga - miðlun erlendis , sem lík - lega hefur verið okkur ís - lendingum býsna dýr . Þessi auknu umsvif hafa verið að hluta til undirbúningur að þeim áætlunarsiglingum , sem félagið hefur nú hafið yfir Atlantshafið án við - komu á íslandi . Nesskip og Víkurskip hafa stundað leigusiglingar erlendis í harðri samkeppni við erlend skipafélög . Skip hins fyrrnefnda hafa stund - um verið í siglingum mán - uðum saman án þess að koma til íslands . Með þess - um siglingum hafa þessi fé - lög aflað sér mikillar þekk - ingar á skipaflutningum erlendis , sem kemur okkur íslendingum að góðum not - um . Full ástæða er til að veita þessum umsvifum skipafé - laganna verðuga athygli . Þau eru vísbending um , að íslenzkir kaupsýslumenn telja sig tilbúna til að láta til sín taka á erlendum vettvangi með allt öðrum hætti en hingað til . Þetta er til marks um aukið sjálfs - traust manna í okkar við - skiptalífi , sem er af hinu góða . Það hefur auðvitað gífurlega þýðingu fyrir þjóð , sem lifir á útflutningi og býr við einhæfa atvinnu - vegi , að afla sér tekna á þennan hátt með siglingum , flugi og öðrum athöfnum erlendis . Þess vegna er ástæða til að fagna þessu frumkvæði skipafélaganna og ýta undir það . Réttlætismál Albert Guðmundsson < fjármálaráðherra hef - ur lagt fram frumvarp á Alþingi , sem vert er að vekja athygli á . Frumvarp þetta gerir ráð fyrir því , að tekjur seinasta vinnuárs launþega verði skattfrjáls - ar . Hér er réttlætismál á ferðinni . Hingað til hefur það verið svo , að það hefur verið áhyggjuefni fyrir margt eldra fólk að hætta störfum á efri árum vegna skattgreiðslna næsta ár á eftir , þegar tekjur hafa minnkað verulega . Eitt af því versta sem hent getur er að gamalt fólk kvíði fyrir ellinni af fjárhagslegum ástæðum . Þess vegna er það sanngirnismál , að fella niður skatta af tekjum síð - asta starfsárs . Þess er að vænta , að ekki standi á Al - þingi að samþykkja þetta frumvarp . „ Japanskar stjórnunaraðf ir gætu nýst Islendingum Morgunblaðið ræd - ir við prófessor Naoto Sasaki , sem er sérfræðingur í japónskum stjórn - unaraðferðum NAOTO Sasaki , japanskur prófessor í hagfra'rti og iðnaðarstjórnun við Sophia-háskólann í Tókýó , var sta - ddur hér á landi fyrir nokkru , á veg - um Stjónrunarfélags íslands . Hann var með námskeið í einn dag , þar sem hann fjallaði um japanskar stjórnunaraðferðir , auk þess sem hann flutti fyrirlestur þar sem hann fjallaði um vanda vestrænna stjórn - enda við að nýta sér japanskar stjórnunaraðferðir . Sasaki hefur um árabil ritað fræðirit um þessi efni , auk þess sem hann hefur allt frá byrjun sjöunda áratugarins flutt fyrir - lestra i háskólum víðsvegar um heim . Morgunblaðið fór þess á leit við Sasaki að hann upplýsti les - endur blaðsins lítillega um jap - anska efnahagsundrið og jap - anska stjórnunarhætti , og varð hann góðfúslega við peirri beiðni . Japanska efnahagsundrið Pyrst er Sasaki beðinn að skýra stuttlega það sem á Vesturlöndum er gjarnan nefnt „ japanska efna - hagsundrið " . „ Undur , já . Reyndar hefur þetta svokallaöa undur okkar verið mik - ið til umræðu í Japan siðustu árin . Það eru fjölmargir sem velta því fyrir sér hverjar séu helstu skýr - ingarnar á því að hagkerfi okkar í Japan er svo sterkt í dag . Ein skýringin er sú að efnahagskerfi okkar hefur verið sveigjanlegt , en ekki fastbundið ákveðnum form - um . Með þessu á ég við , að við höfum á síðustu 20 til 30 árurn flutt okkur frá iðngreinum sem ekki eru jafnarðvænlegar og þær sem við leggjum áhersiu á í dag . Þetta höfum við gert jafnóðum og við gerðum okkur grein fyrir því að við á einn eða annan hátt vor - um ekki jafnsamkeppnishæfir og við höfðum verið . Við höfum ekki aðeins flutt fjármagnið yfir í þess - ar greinar sem eru arðvænlegri , heldur höfum við beint vinnuafl - inu að þessum greinum — við höf - um undirbúið og þjálfað starfs - fólkið á þann veg að það barðist ekki á móti nýjum iðngreinum , og hélt dauðahaldi í þær gömlu , held - ur tók það þátt i undirbúningnum frá upphafi . Við höfum einnig reynt að not - færa okkur til hins ýtrasta það sem nefnt hefur verið samanburð - arforskot ( comparative advant - age ) . Til þess að skýra það hugtak er kannski best að nefna þér eina iðngrein hjá okkur , textíliðnaðinn . Snemma á sjöunda áratugnum misstum við þetta samanburðar - forskot til annarra þróunarlanda i Asíu , þar sem Iaunagreiðslur voru lægri þar . Auk þess bauð textíl - iðnaðurinn ekki upp á háþróaða tækninotkun í ríkum mæli , þannig að Japan ákvað að keppa ekki við önnur Asíulönd á þessu sviði , heldur var sú leið valin að þróa upp nýjar gróðavænlegri iðngrein - ar með fjármagni því og mannafla sem fyrir hendi voru í textíliðnað - inum . Fjárfestingunni var því beint að nýjum greinum , nýjum vélum , nýjum verksmiðjum , nýrri uppbyggingu . Kostnaðurinn var auðvitað gífurlegur , en markmiðið að ná aukinni hagkvæmni og lægri framleiðslukostnaði hefur náðst , og skilað sér í auknum arði . Áherslan hefur stöðugt beinst meir að þróaðri tækni og þróaðri iðngreinum , og við höfum því þurft að endurþjálfa verkamenn til þess að þeir gætu ráðið við framleiðslu í stöðugt þróaðri iðngreinum . Upphaf þessarar endurþjálfun - ar má rekja allt til tímabilsins rétt eftir síðari heimsstyrjöldina , þegar Japan hætti að miklu leyti að nota kol og fór að nota olíu . Þá varð að endurþjálfa kolanámu - verkamennina , þannig að þeir væru færir um að starfa við aðrar iðngreinar . Nýlegt dæmi um slíka endurþjálfun , vegna samdráttar í ákveðinni iðngrein , er álfram - leiðsla . Áliðnaður hefur dregist verulega saman í Japan , þar sem raforkuverðið er orðið geysilega hátt . Þið hafið líklega samanburð - arforskot í áliðnaði hér á landi , þar sem raforkuverðið hjá ykkur er svo lágt . Það sem hefur gert það að verk - um að okkur hefur tekist að byggja upp geysiöflugt hagkerfi , er fyrst og fremst það hversu opnir við höfum verið fyrir nýj - ungum , og samhliða því , hversu vel við höfum gætt þess að hætta framleiðslu eða draga úr henni á þeim sviðum , þar sem við höfum fyrir eina sök eða aðra tapað sam - anburðarforskotinu . " Geysileg vinna á bak við endurþjálfun starfsmanna — Þessi stöðuga endurþjálfun , krefst hún ekki mikillar vinnu og mikils fjármagns ? „ Vissulega er geysilega mikil vinna og kostnaður á bak við endurþjálfun starfsmanna og frumþjálfun , þegar um algjörlega nýjar iðngreinar er að ræða . Lík - lega kemur í því tilliti fram skýr MorgunbUoii / Árni Snberg „ Hið bfluga hagkerfi okkar byggist i því hversu opnir við erum fyrir nýjungum , " segir prófessor Sasaki . greinarmunur á Japan annars vegar og Evrópulöndunum hins vegar hvað varðar afstöðu til slíkrar þjálfunar . Ég nefni sem dæmi , að ef þú flettir upp í jap - anskri hagfræðikennslubók , þá sérðu hvarvetna að þjálfunar - kostnaðurinn er hvergi skilgreind - ur sem rekstrarkostnaður , heldur er hann fjárfesting . Við höfum því fjárfest í þjálfun , sem við teljum vera eina þá arðbærustu fjárfest - ingu sem hugsast getur . " — Þú tæpir þarna á greinar - mun á Evrópu og Japan . Heldur þú að japanskar stjórnunaraðferð - ir séu aðlaganlegar að einhverju leyti eða jafnvel að miklu leyti , að íslensku hagkerfi ? „ Ég verð að játa að þekking mín á íslandi og íslensku hagkerfi er takmörkuð , en hugboð mitt er , að vegna smæðar lands ykkar og fámennis , ættuð þið að geta við - haft mannlegri og jafnframt skynsamlegri stjórnun en viðhöfð er t.d. í Bandaríkjunum . Því tel ég að japanskar stjórnunaraðferðir gætu nýst ykkur vel hér á landi . Eg álykta svo jafnframt með hliðsjón af því sem ég hef séð og reynt í Noregi , en þar bjó ég um tíma . Þegar ég var þar , og flutti erindi um japanskar stjórnunar - aðferðir , þá voru Norðmennirnir síður en svo undrandi , heldur sogðu sumir þeirra : „ Þetta eru somu stjórnunaraðferðir og við beitum hér í Noregi . " Þeir sem þetta sogðu voru flestir frá af - viknari stöðum í Noregi , þar sem fólk lifir saman f þröngu samfé - lagi , vinnur saman á einum vinnu - stað og nýtur frístundanna einnig saman . Á slíkum stöðum er hugs - anlegt að taka upp japanska Undirbúningur hafinn að kristnitökuhátíð árið 2000 : 99 Markmiðið er vakn — segir biskup íslands , herra Pétur Sigurgeirsson „ Tak ráð í tíma , trúðu guði " , sagði biskup fslands , herra Pétur Sigurgeirsson , er hann á nýaf stöðnu Kirkjuþingi fylgdi úr hlaði tillögu þess efnis , að nú þegar yrði farið að huga að undirbúningi hátíðahalda vegna þúsund ára frá kristnitöku árið 2000 . Á Kirkju - þinginu var ákveðið að skipa und - irbúningsnefnd , sem skili hug - myndum fyrir næsta Kirkjuþing . Blm. Morgunblaðsins hafði samband við biskup og innti hann nánar eftir þessari sam - þykkt og hvernig þessum undir - búningi yrði háttað . Biskup sagði m.a. að á Prestastefnu í sumar hefði þeirri hugmynd ver - ið hreyft , að það væri kominn tími til að hefja undirbúning að kristnitökuhátíð árið 2000 . „ Hugmyndin vaknaði m.a. vegna þess að við vorum þarna hið næsta við Vígðulaug , þennan þúsund ára gamla skírnarfont , sem kalla má , sagði biskup ennfremur . — „ Laugin ber nafn af því , að þegar menn fóru af Þingvöllum , að lokinni kristni - töku árið 1000 , sem er hið opin - bera ártal , þá voru margir ís - lendingar sem tóku skírn í þess - ari laug . Séra Ingólfur Guðmundsson vakti athygli á þessu á einum fundi Prestastefn - unnar , og auk þess hafði séra Heimir Steinsson , þjóðgarðs - vörður á Þingvöllum , haft þetta á orði við mig . Ég tok þá málið strax að mér og bar það upp á fundi í Kirkjuráðinu , næst á eft - ir Prestastefnunni . f Kirkjuráði var samþykkt að leggja þetta mál fyrir Kirkjuþing , því sem að nú er nýlokið , " sagði herra Pétur Sigurgeirsson . Biskup kvaðst hafa tekið mál - ið upp á Kirkjuþingi og var þvi vísað í nefnd , eins og venja er um mál , sem borin eru upp á þinginu . Eft.ir að nefndin hafði fjallað um málið var samþykkt svohljóðandi tillaga : „ Kirkju -