Ár hvert , stuttu eftir aðfangadag , hefst baráttan um flugeldana . Og skiptist þá samfélagið okkar í þrjá hópa : fólk sem er pró-flugeldar , fólk sem er anti-flugeldar , og fólk sem er tvístígandi . Ef maður býr bara á internetinu , þá væri auðvelt að halda að nánast allir Íslendingar hafi sterka skoðun á flugeldum . Að nánast allir falli í annan af fyrstu tveimur hópunum . Þegar tekin er pása frá internetinu kemur þó í ljós að lang flestir eru einhvers staðar í miðjunni . Þeir skilja það vel að mengunin og slysahættan sem af flugeldum stafar er ekki frábær , en kunna þó að meta ljósin og stemmninguna sem býr til mengunina og veldur slysunum . Ytri áhrif Þegar einhver framkvæmir eitthvað sem einhver annar þarf að gjalda fyrir – eða getur grætt á – án þess að sá sem geldur eða græðir hafi neitt um það að segja , tala hagfræðingar um að framkvæmdin beri með sér ytri áhrif . Ef ég , til að mynda , moka snjóinn við inngang fjölbýlishússins sem ég bý , þá græða líka nágranna mínir . Þ.e.a.s. af því að þeir geta nú ætt inn og út af heimili sínu án þess að blotna í fæturna . Því ber framkvæmdin snjómokstur með sér jákvæð ytri áhrif . Aftur á móti er jólalagið sem nágrannar mínir eru nú að blasta hér og nú – aftur og aftur og aftur og aftur – mér ( og líklega ölum íbúum fjölbýlishússins ) til ama [ 1 ] . Ég bað ekki um að lagið yrði spilað , ég fæ ekkert við því gert og engar bætur fyrir að þurfa að hlusta á það . Því ber sú framkvæmd með sér neikvæð ytri áhrif . Auglýsing Nágrönnum fylgja því oftast bæði jákvæð og neikvæð ytri áhrif . Sérstaklega þegar þeir skjóta upp flugeldum . Neikvæð ytri áhrif flugelda Fyrir ekki löngu las ég grein á vefsíðu New York Times . Greinin , sem er stórfenglegt augnakonfekt fyrir gagnalúða eins og mig og aðra , leyfir manni að bera saman mengun í borg að eigin vali , við mengun í Peking . Ef maður ber saman Reykjavík og Peking má greinilega sjá að loftgæði í Reykjavík er um margt betri hér en í Peking ( sem er reyndar mjög lág stöng að limbóa sig undur ) . Svo gott sem alla klukkutíma ársins eru loftgæðin margfalt betri í Reykjavík , nema klukkan tólf að miðnætti á gamlárskvöld . Þá stundina skiljum við Pekingbúa eftir í ör-öskunni . Neikvæð ytri áhrif flugelda hafa fyrst og fremst með mengun að gera . Þ.e.a.s. , þeim sem finnst stuð að sprengja drasl í tætlur , gera það á kostnað : þeirra sem langar að fara snemma í háttinn ; fólks sem hlýtur heilbrigðisskaða þar af ( fólk með astma - og hjartveikir ) ; og Og já , umhverfisins . Allir eiga þessir hagsmunaaðilar eitt sameiginlegt : Þeir hafa ekkert um það að segja hvort fólk skjóti upp flugeldum eða ekki . Þeir þurfa einfaldlega að lifa með þeirri tilfærslu sem flugeldaskot eru . Jákvæð ytri áhrif flugelda Flugeldar eiga sér tvær hliðar . Mörgum þykja nefnilega flugeldar geggjaðir . Annars vegar er hópur fólks sem ár eftir ár kaupir heilu kílóin af flugeldum og sprengir þá í tætlur . Sem hlýtur að vera sönnun þess að einhverjir fá einhverja ánægju út úr þeim . Þeir sem græða þó einnig á þessu áhugamáli fólks er fólk eins og ég . Fólk sem þykja litirnir fallegir , sprengingarnar spennandi og lyktin af menguninni hátíðleg en hafa engan áhuga á því að sprengja . Verknaður þeirra sem þykja gaman að sprengja hafa því einnig jákvæð ytri áhrif . Þ.e.a.s. með því að sprengja gleðja þau þá sem ekki tíma ( eða ekki hafa áhuga á ) að kaupa og sprengja sjálf . Þjóðarsáttin Í grunnin er vandamálið eftirfarandi : Þeir sem hafa gaman af flugeldum fá að njóta á kostnað þeirra sem ekki kunna flugelda að meta . Þetta er algengt vandamál , sem ég hef oft skrifað um . Vandamálið er það að þeir sem njóta færa hluta af byrðinni sem verknaði þeirra fylgir yfir á fólk sem hefur ekkert um það að segja . Lausnin er því að sjálfsögðu falin í því að leiðrétta þann halla eins og mögulegt er . Því legg ég hér með til að í framtíðinni verði settur á sérstakur flugeldaskattur . Helsti kosturinn við skattinn er að hann bæði dregur úr skoti ( dýrari flugeldar leiða til minni kaupa og minna skots ) og býr til tekjur sem hægt er að nota til þess að bæta upp fyrir neikvæðu ytri áhrif skotsins . Skatturinn þarf að vera nógu hár til þess að nægar tekjur fáist til þess að greiða fólki sem illa fer út úr flugeldaveislunni fyrir ónæðið ( gæludýraeigendur , hjartveikir og fólk sem vill sofa ) . Og einnig þarf hann að dekka kolefnisjöfnun flugeldana ( til að mynda með framlagi til skógræktar á Íslandi eða erlendis , sem er mögulega skilvirkara ) . Ég hef ekki reiknað það út nákvæmlega hvað er skilvirkur skattur . Hann er þó hægt að reikna út ( og prófa sig áfram með ) . Á þessu ári legg ég því til að ríkisstjórnin hefji þessa vinnu ( og klári hana ) . Þá getum við öll farið á internetið milli jóla og nýárs á næsta ári – og rifist um eitthvað annað . [ 1 ] nágrannar mínir eru að spila þýska jólalagið Weinachtsbackerei . Sem er svo sem ágætis barna-jólalag , þegar það er ekki í gangi vikunum saman . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .