Sjávarútvegsfyrirtæki áttu 709 milljarða um síðustu áramót Frá hruni hefur hagur allra sjávarútvegsfyrirtækja landsins batnað um hátt í 500 milljarða króna . Eigið fé þeirra hefur tífaldast frá árinu 2010 og það jókst um 28,8 milljarða króna í fyrra . Veiðigjöld hafa hins vegar lækkað vegna þess að fjárfesting síðustu ára er dregin frá þegar stofn þeirra er reiknaður . Sjávarútvegsfyrirtæki áttu 709 milljarða um síðustu áramót Frá hruni hefur hagur allra sjávarútvegsfyrirtækja landsins batnað um hátt í 500 milljarða króna . Eigið fé þeirra hefur tífaldast frá árinu 2010 og það jókst um 28,8 milljarða króna í fyrra . Veiðigjöld hafa hins vegar lækkað vegna þess að fjárfesting síðustu ára er dregin frá þegar stofn þeirra er reiknaður . Eignir íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja voru 709 milljarðar króna í lok árs í fyrra . Þær hafa hækkað feikilega í verði á undanförnum árum . Tölurnar ná yfir fleiri fyrirtæki í geiranum en þær sem mynda sjávarútvegsgagnagrunn Deloitte , sem tekinn er saman árlega og kynntur á viðburði á vegum Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi . Sá gagnagrunnur nær yfir rekstur 92 prósent geirans . Kjarninn greindi frá síðustu birtu tölum hans í lok september síðastliðins . Helstu eignir sjávarútvegsfyrirtækja , sem færðar eru í ársreikninga , eru veiðiheimildir sem þeim er úthlutað , fiskiskip og annar útbúnaður sem er nauðsynlegur til veiða og vinnslu . Hluti þeirra veiðiheimilda sem sjávarútvegsfyrirtæki hafa fengið úthlutað er veðsettur bönkum . Auglýsing Samkvæmt tölum Hagstofunnar var eigið fé íslensks sjávarútvegs 297 milljarðar króna í lok síðasta árs . Frá lokum árs 2010 hefur eigið féð tífaldast samkvæmt þessum tölum , en það var þá 28,8 milljarðar króna . Á síðasta ári einu saman jókst eigið féð um 28,1 milljarð króna . Aukið eigið fé og háar arðgreiðslur Þegar staðan er skoðuð frá hruni þá hefur eigið fé sjávarútvegs aukist um 377 milljarða króna , en eiginfjárstaða geirans var neikvæð í lok árs 2008 um rúmlega 80 milljarða króna . Í tölum Hagstofunnar er hægt að sjá hverjar arðgreiðslur til eigenda sjávarútvegsfyrirtækja hafa verið á undanförnum árum . Í grunni Deloitte , sem nær líkt og áður sagði yfir 92 prósent geirans og þar með talið allra stærstu sjávarútvegsfyrirtækjanna , kemur hins vegar fram að frá árinu 2010 hafi arðgreiðslur numið 92,5 milljörðum króna . Í fyrra greiddu fyrirtækin sér út 12,3 milljarða króna í arð . Frá árinu 2010 hefur hagur eigenda sjávarútvegarins – aukning í eigin fé auk arðgreiðslna – batnað um tæpan 361 milljarð króna . Frá hruni hefur hann batnað um 470 milljarða króna hið minnsta . Samherja-samstæðan , sem er stærsta sjávarútvegsfyrirtæki landsins og samanstendur af tveimur félögum , átti ein og sér uppgefið eigið fé upp á 110,7 milljarða króna í lok síðasta árs . Hagnaður Samherja vegna ársins 2018 nam samtals um 11,9 milljörðum króna . Hagnaður Samherjasamstæðunnar hefur þar með numið yfir 112 milljörðum króna á átta árum , frá árinu 2011 og fram til loka síðasta árs . Hagnaðurinn dróst lítillega saman milli áranna 2017 og 2018 , en hann var 14,4 milljarðar króna á fyrra árinu . Veiðigjöld , sérstakt gjald sem útgerðir greiða fyrir aðgengi að kvóta , hafa að sama skapi verið að lækka . Þau voru 11,3 milljarðar króna í fyrra , sem eru þau hæstu sem geirinn hefur greitt . Það nánast tvöfölduðust milli ára , úr 6,8 milljörðum króna árið 2017 . Samtals frá árinu 2011 , og út síðasta ár , greiddi sjávarútvegurinn 63,3 milljarða króna í veiðigjöld . Auglýsing Ný lög um veiðigjald tóku gildi um síðustu áramót þar sem meðal annars var settur nýr reiknistofn sem byggist á afkomu við veiðar hvers nytjastofns . Í fjárlagafrumvarpinu sagði að með breytingunum sé dregið úr töf við meðferð upplýsinga um átta mánuði . „ Þá er veiðigjaldið nú ákveðið fyrir almanaksár í stað fiskveiðiárs . Veiðigjöldin lækka á þessu ári , en áætlað er að þau skili um sjö milljörðum króna í ríkiskassann í ár samkvæmt gildandi fjárlögum . Á næsta ári munu þau hins vegar lækka umtalsvert aftur og verða um fimm milljarðar króna . Í umræðum um breytt fjárlagafrumvarp vegna ársins 2020 kom ítrekað fram að lækkunin sé að uppistöðu vegna mikillar fjárfestingar í greininni . Um er að ræða skattalegar fyrningar skipa og skipsbúnaðar . Frádrætti vegna fjárfestinga var breytt með nýju lögunum sem Kristján Þór Júlíusson , sjávarútvegs - og landbúnaðarráðherra , mælti fyrir og tóku gildi í byrjun árs 2019 . Úthlutaður kvóti hefur safnast á fárra hendur frá því að hann var gerður framseljanlegur á tíunda áratug síðustu aldar . Samkvæmt lögum mega tengdir aðilar ekki halda á meira en 12 prósent af heildarkvóta hverju sinni . Ríkisendurskoðun benti hins vegar á það í stjórnsýsluúttekt á Fiskistofu , sem birt var í janúar síðastliðnum , að hún kanni ekki hvort yfirráð tengdra aðila í sjávarútvegi yfir aflahlutdeildum væri í samræmi við lög . Þ.e. að eftirlitsaðilinn með því að enginn hópur tengdra aðila ætti meira en 12 prósent af heildarafla væri ekki að sinna því eftirliti í samræmi við lög . „ Fiskistofa treystir nánast alfarið á tilkynningarskyldu fyrirtækja við eftirlit með samþjöppun aflaheimilda , “ segir í skýrslunni . Auglýsing Ef einhver reynist vera með yfir 12 prósent af kvótanum , samkvæmt eigin skilgreiningu á því hvað felist í tengdum aðilum , þá fær viðkomandi sex mánuði til að komast undir þakið . Ríkisendurskoðun sagði í skýrslu sinni að ráðast þyrfti í endurskoðun á ákvæðum laga um stjórn fiskveiða um „ bæði yfirráð og tengsl aðila svo tryggja megi markvisst eftirlit með samþjöppun aflaheimilda “ . Hvað eru tengdir aðilar ? Í skýrslu Ríkisendurskoðunar er líka rakið að Fiskistofa hafi , á árunum 2009 og 2010 , framkvæmt frumkvæðisrannsókn á Samherja , Síldarvinnslunni og Gjögur , sem er næst stærsti eigandi Síldarvinnslunnar með 34,2 prósent eignarhlut . Gjögur , sem er meðal annars í eigu Björgólfs Jóhannssonar , sitjandi forstjóra Samherja , og systkina hans , heldur einnig á 1,05 prósent alls kvóta um þessar mundir . Björgólfur er auk þess í stjórn Gjögurs . Þorsteinn Már Baldvinsson , fyrrverandi forstjóri Samherja og einn aðaleigenda fyrirtækisins , var auk þess stjórnarformaður Síldarvinnslunnar árum saman , þangað til að hann sagði af sér í síðasta mánuði . Í september 2019 var Samherji með 7,1 prósent úthlutaðs kvóta . Útgerðarfélag Akureyrar , sem er í 100 prósent eigu Samherja , heldur svo á 1,3 prósent kvótans og Sæból fjárfestingafélag heldur á 0,64 prósent hans . Síldarvinnslan heldur á 5,3 prósent allra aflaheimilda og sjávarútvegsfyrirtækið Bergur-Huginn er síðan með 2,3 prósent kvótans en það er að öllu leyti í eigu Síldarvinnslunnar . Samanlagt er aflahlutdeild þessara aðila er því rúmlega 16,6 prósent , eða langt yfir lögbundnu hámarki , sem var sett til að koma í veg fyrir að of mikið af aflaheimildum myndi safnast á fárra hendur . Björgólfur Guðmundsson , sitjandi forstjóri Samherja , er einn eigenda Gjögurs . Mynd : Samherji Ríkisendurskoðun segir að sérstakur vinnuhópur Fiskistofu hafi þá haft „ til skoðunar hvort telja ætti fyrirtækin sem tengda aðila . Þau svöruðu því til að engin rök væru fyrir því að Samherji og Gjögur færu með raunveruleg yfirráð yfir Síldarvinnslunni . Rannsóknin átti samkvæmt upplýsingum Ríkisendurskoðunar stóran þátt í þeirri niðurstöðu Fiskistofu að erfitt sé að sýna fram á óbein yfirráð aðila yfir aflahlutdeildum miðað við núgildandi lög og færa rök fyrir því hvenær tveir eða fleiri aðilar skuli teljast tengdir [...] Fiskistofa hafi af þeim sökum ekki sinnt virku eftirliti með tengslum fyrirtækja samkvæmt ákvæðinu . “ Samkeppniseftirlitið ákvað , í kjölfar skoðunar Fiskistofu , að kanna hvort að Samherji , Gjögur og Síldarvinnslan væru ótengd líkt og þau hefðu haldið fram . Þeirri könnun lauk aldrei og var að lokum hætt vegna anna eftirlitsins við önnur störf . Kjarninn greindi frá því 20. nóvember síðastliðinn að í glærukynningum Samherja , sem eru hluti af þeim gögnum sem Wikileaks hefur birt á netinu og eru rækilega merktar trúnaðarmál , megi skýrt sjá að erlendis er Síldarvinnslan kynnt sem hluti af Samherjasamstæðunni . Eftir að skýrsla Ríkisendurskoðunar um Fiskistofu var birt í janúar skipaði Kristján Þór Júlíusson verkefnisstjórn til að koma með tillögur um bætt eftirlit með fiskveiðiauðlindinni . Hún átti meðal annars að bregðast við ábendingum um þá stöðu að eftirlit með kvótasamþjöppun væri í molum . Í kjölfar Samherjamálsins hefur Kristján Þór látið flýta vinnu verkefnastjórnarinnar og á hún nú að skila fyrir lok árs . Fáir hópar halda á þorra kvótans Samherjasamstæðan er ekki sú eina sem liggur undir grun um að vera komin vel yfir 12 prósent aflahlutdeildarmarkið . Raunar liggur fyrir að Brim fór yfir það hámark fyrr í nóvember þegar stjórn þess samþykkti samninga um kaup á tveimur sjávarútvegsfyrirtækjum í Hafnarfirði , Fiskvinnslunni Kambi og Grábrók . Samanlagt kaupverð nemur rúmlega þremur milljörðum króna . Stærsti eigandi Brim er Útgerðarfélag Reykjavíkur , sem á um 46,26 prósent hlut í því félagi eftir að hafa selt stóran hlut til KG Fiskverkunar fyrir skemmstu . Eigandi KG Fiskverkunar er Hjálmar Þór Kristjánsson , bróði Guðmundar . Samtals nemur heildarkvóti þessara þriggja aðila 10,6 prósent . Vísir og Þorbjörn í Grindavík halda síðan samanlagt á 8,4 prósent af heildarkvótanum . Þau fyrirtæki eru nú í sameigingarviðræðum . Samanlagt eru þessar fjórar blokkir því með vel yfir helming alls úthlutaðs kvóta , eða tæplega 53 prósent hið minnsta . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .