Frú forseti . Ég vil byrja á að þakka fyrir þessa umræðu í dag sem snýr að skýrslu utanríkisráðherra um framkvæmd EES-samningsins og síðan ræðum við skýrslu starfshóps um EES-samstarfið . Ég teldi það ákaflega jákvætt að við tækjum fleiri svona umræður og bútuðum málið svolítið niður í það sem snýr að skýrslu utanríkisráðherra , varnar - og öryggismál og slíka þætti , það gæti verið sérumræða í þinginu . Ég vil byrja á því að þakka höfundum þessarar miklu skýrslu , Birni Bjarnasyni , Kristrúnu Heimisdóttur og Bergþóru Halldórsdóttur , fyrir það viðamikla plagg sem skýrslan er . Ég er einn þeirra 13 þingmanna sem skrifaði í fyrra undir beiðni um skýrslu þar sem fjallað yrði um kosti og galla aðildar Íslands að samningnum um Evrópska efnahagssvæðið og þau áhrif sem samningurinn hefur haft hér á landi . Ég vil fara inn á nýjar lendur í umræðunni um skýrslu starfshópsins í dag og ræða þá fyrst og fremst atvinnulífið , kosti og galla , með megináherslu á álframleiðslu í landinu sem sjaldan er talað um . Sú mynd hefur verið að skapast í höfði mínu undanfarin misseri að EES-samningurinn sé álframleiðslulandinu gríðarlega mikilvægur og mun ég fara yfir það í þessari ræðu . EES-samningurinn leikur mjög stórt hlutverk í samkeppnishæfni álframleiðslu á Íslandi . Í skýrslu starfshópsins um EES-samstarfið , sem við ræðum , kemur fram að álframleiðsla á Íslandi njóti mjög góðs af aðild Íslands að EES . Í skýrslu starfshópsins kemur m.a. fram að sameiginlegi EES-markaðurinn sé markaðssvæði íslenskra álvera . Þau eru þar innan tollamúra , en tollar á ál sem flutt er inn á evrópska efnahagssvæðið eru á bilinu 4 – 7% . Hinn 1. júlí sl. var því fagnað að liðin væri hálf öld frá því að álframleiðsla hófst í Straumsvík . Fyrstu árin voru framleidd um 40.000 tonn í verksmiðju Ísals . Hægt og rólega varð reksturinn umfangsmeiri og eftir 25 ár í rekstri var framleiðslan komin í um 100.000 tonn . Þannig þróaðist vöxturinn fram að gildistöku EES-samningsins 1. janúar 1994 . Hvað hefur síðan gerst í álframleiðslu hér á landi á gildistíma EES-samningsins , þ.e. síðastliðin 25 ár ? Það er áhugavert að velta fyrir sér tímalínunni í vexti álframleiðslu hér á landi í beinu framhaldi af EES-samningnum . Álver Norðuráls á Grundartanga var gangsett árið 1998 , um fjórum árum eftir gildistöku samningsins . Í fyrstu var ársframleiðsla Norðuráls 60.000 tonn , á næstu 15 árum varð mikill vöxtur í framleiðslu Norðuráls og var framleiðslan komin í 290.000 tonn árið 2013 . Í Straumsvík kom til stækkun álvers Ísals úr 100.000 tonnum í 160.000 tonn á sama tíma og starfsemi Norðuráls hófst . Fjarðaál í Reyðarfirði var síðan komið í full afköst 2008 með um 350.000 tonna ársframleiðslu . Í fyrra var heildarálframleiðsla hér á landi því rétt tæp 900.000 tonn . Í upphafi gildistöku EES-samningsins , eins og ég kom inn á áðan , var hún 100.000 tonn . Framleiðslan hefur margfaldast á 25 árum . Sú mikla framleiðsluaukning sem orðið hefur á Íslandi á síðustu 25 árum , eða frá því að EES-samningurinn tók gildi , hefur haft mikil áhrif á íslenskt efnahagslíf . Umræðan í þingsal um mikilvægi álframleiðslu fyrir íslenskt atvinnu - og efnahagslíf hefur verið mjög takmörkuð . Ég vil því nota þetta tækifæri , þegar við ræðum kosti og galla EES-samningsins , til að ræða mikilvægi samningsins sem snýr að efnahagslífi þjóðarinnar . Stóriðja á Íslandi og raforkuframleiðsla hefur byggt öflugan grunn undir íslenskt efnahagslíf sem mögulega hefur ekki notið sannmælis í umræðunni hér á landi . Ég nefni sem dæmi mikilvægi álframleiðslunnar í framhaldi af bankahruninu þar sem gjaldeyristekjur af álframleiðslu ásamt vexti í ferðaþjónustu — og gleymum ekki sjávarútveginum — kom okkur Íslendingum á undraskömmum tíma út úr erfiðri kreppu . Heildargjaldeyristekjur vegna vöru - og þjónustuviðskipta voru 1.323 milljarðar á síðasta ári . Á síðasta ári fluttu íslensku álverin út afurðir fyrir 220 milljarða kr. og stærsti markaður álveranna er Evrópa . Innflutningurinn á Evrópumarkað frá löndum utan markaðarins er tollskyldur upp að 4 – 7% en sökum aðildar Íslands að EES-svæðinu er Ísland fyrir innan tollamúrana , eins og ég minntist á fyrr í ræðunni . Sú staðreynd , þar sem framlegð í álframleiðslu er frekar lág , er grundvallaratriði í rekstri álvera á Íslandi en sjaldan er fjallað um þetta í því samhengi og því vildi ég ræða þetta í dag . Raforkusala til stóriðjunnar á Íslandi er yfir 50 milljarðar á ári . Ég vil líka í því samhengi , sem snýr að samkeppnishæfni álframleiðslu á Íslandi , sem EES-samningurinn er þá stór hluti af , nefna að á síðasta ári var ársframleiðslan í heiminum um 70 milljónir tonna . Yfir helmingur allrar álframleiðslu í heiminum í dag fer fram í Kína . Kínverjar framleiddu rétt rúmlega 40 milljónir tonna árið 2018 eða um 57% heimsframleiðslunnar . Í því samhengi er rétt að benda á að um aldamótin síðustu var hlutdeild Kína ekki í neinum líkindum við það sem við sjáum í dag . Gríðarlegur vöxtur hefur orðið í framleiðslu áls í Kína á síðustu 20 árum og þegar ég fer að hugsa um þau mál , eins og ég hef gert undanfarin misseri , sér maður að EES-samningurinn er grundvallaratriði í öllu sem snýr að þessu . Álframleiðslan er í dag um 15% af heildarútflutningstekjum þjóðarinnar , eins og við þekkjum síðustu árin , og kostnaður álvera á Íslandi í fyrra nam um 86 milljörðum innan lands . Það eru beinharðar gjaldeyristekjur fyrir íslenskt þjóðarbú . Líkt og kom fram áðan nam útflutningur íslenskra álvera um 220 milljörðum . Samkeppnishæfni íslenskrar álframleiðslu snýr því einna helst að tveimur þáttum , annars vegar að því að Ísland er aðili að Evrópska efnahagssvæðinu og hins vegar að aðgengi að grænni raforku á hagstæðum kjörum . Það plagg sem hér er er upp á um 300 síður . Þar sem ég var einn af skýrslubeiðendum í fyrra er ég mjög ánægður með þetta plagg og þær upplýsingar sem þar eru dregnar saman af skýrsluhöfundum . Eins og hefur komið fram í viðtölum við skýrsluhöfunda verða þeir sem kynna sér skýrsluna að vinna svolítið áfram með þetta í framhaldinu , eins og ég er að benda á með álframleiðslu í landinu . Annað sem ég vil benda á , fyrst ég á tvær mínútur eftir , og tel vera gríðarlega mikilvægt í öllu þessu máli , varðandi EES-samninginn og okkur sem þátttakendur í því , er íslenska flugið . Aðild okkar að Flugöryggisstofnun Evrópu er gríðarlega mikilvæg undirstaða undir flugrekstur á Íslandi , það starf sem þar er unnið og vottanir og annað sem koma í gegnum það . Ekki síst er rétt að benda á að Íslendingar og Norðmenn , í gegnum EES-aðildina , gerast óbeint aðilar að Open Skies samningnum á milli Evrópusambandsins og Bandaríkjanna . Evrópa og Bandaríkin sömdu 2009 um þennan samning sem kallaður er Open Skies . Ísland og Noregur ganga inn í þann samning 2011 . Það er sjaldan talað um það , sem ég tel að sé grundvallaratriði í flugrekstri á Íslandi og hinni miklu aukningu sem orðið hefur í ferðaþjónustu hérlendis , að þetta er einn af þeim stóru þáttum í öllu því máli . Þegar opnaðist inn á þessa flugmarkaði og sérstaklega til Bandaríkjanna gátu Íslendingar farið að fljúga vítt og breitt um Bandaríkin öll og Kanada í miklu ríkari mæli en varnarsamningurinn , eða samningurinn sem við náðum við Bandaríkjamenn á sínum tíma um leyfi til að fljúga til Bandaríkjanna , kvað á um . Ef við tökum stóriðju í landinu og flugreksturinn og ferðaþjónustuna erum við farin að tala um að þessar atvinnugreinar eru með um 55 – 60% af heildarútflutnings - og gjaldeyristekjum Íslendinga . Mér fannst rétt að koma aðeins inn á það í ræðunni hversu mikill grundvallarsamningur þetta er í stóra samhenginu í efnahagslífi þjóðarinnar .