MORGUNBLAÐID , FIMMTUDAGUR 22. NÓVEMBER 1984 35 TRUIN Innan við fimmtungur trú - ir á persónulegan guð ÍSLENDINGAR segjast vera mjög trúhneigðir ( 68% — sjá töflu IX ) og svipar um það til kaþólskra þjóoa Kvrópu ( 67% ) og Bandaríkjamanna ( 81% ) . 29% segja að þeir séu ekki trúhneigðir og 2% segjast vera sannfærðir trúleysingjar . Trúhneigð íslendinga endur - speglast hins vegar ekki í kirkju - sókn þeirra . Einungis 12% is - lensku svarendanna sögðust sækja kirkju einu sinni i mánuði eða oftar . Þetta er svipað hlutfall og á Norðurlöndunum f heild , þar sem það er 14% . Kirkjusókn í þessum mæli er hins vegar miklu algeng - ari í Norður-Evrópu ( 34% ) og Suður-Evrópu ( 40% ) . Aftur á móti segja 74% íslend - inga að trúin veiti þeim huggun og styrk , en einungis 29% Norður - landabúa í heild eru sama sinnis . Meðal Evrópuþjóðanna eru það einungis Möltubúar ( 94% ) og frar ( 79% ) sem sækja huggun og styrk í trúna í ríkari mæli en Islend - ingar . Allt annað er hins vegar upp á teningnum þegar spurt er hvort menn taki sér tíma til að biðjast fyrir , til hugleiðslu eða einhverrar andlegrar iðkunar . 46% íslend - inga svara spurningunni játandi og er þetta hlutfall einungis lægra meðal Svía ( 33% ) og Frakka ( 44% ) , en Danir og Finnar eru svipaðir íslendingum í þessu efni . fslendingar segja guð skipta miklu máli í lffi sinu og eins og f dæmi trúhneigðarinnar svipar þeim til kaþólskra landa um þetta . Guð skiptir íslendinga mestu máli allra Norðurlandaþjóða , en Finn - ar koma þeim næstir . Þegar þýð - ingu guðs er skipað á kvarða frá 1 — 10 er meðaltala Islendinga 6,60 , en tala Bandarfkjamanna , sem er hæst , er 8,21 . Tala Finna er 6,20 , tala Norðmanna 5,35 , tala Dana 4,47 og tala Svía , sem er TAFLA VII TRÚHNEIGÐ ísland Norðurl . Svíþj . Danm . Finnl . Nor . N-Evr . S-Evr . USA Trúhneigð ( ur ) 68 46 32 61 55 46 59 67 81 Ekki trúhneigð ( ur ) 29 39 55 17 29 46 27 22 16 Sannf . trúleysingi Veit ekki SPURT VAR : öháð því hvort þú tölur ) . 2 1 4 6 4 2 3 3 6 1 11 7 18 15 5 10 5 2 sækir kirkju eða ekki , telur þú að þú sért ( og síðan gefnir svarmöguleikarnir hér að ofan ) . Gefnar eru hlutf alls tafla viii HVERS KONAR GUÐ ? ísland Norðurl . Svíþj . Danm . Finnl . Nor . N-Evr . S-Evr . a ) 18 25 19 24 25 40 32 33 b ) 58 36 39 24 45 31 37 35 c ) 15 18 19 22 12 18 17 15 d ) 7 14 17 21 6 9 10 11 e ) 1 7 6 10 11 2 6 6 Settar voru fram fullyrðingar og spurt hver þeirra kæmi næ.st trú þátttakenda . Fullyrðingarnar voni : a ) Það er til persónulegur guð . b ) Það er til einhvers konar alheimsandi eða lifskraftur . c ) Ég veit í rauninni ekki hverju trúa skal . d ) í raun og veru held ég ekki , að það sé til neins konar alheimsandi , guð eða lífskraftur . e ) Veit ekki lægst , 3,99 . Á hvaða grunni hvílir hin mikla trúhneigð fslendinga ? Hvaða guð er það , sem skiptir þá jafn miklu máli og raun ber vitni ? Þegar svarendurnir voru beðnir að velja á milli nokkurra fullyrðinga um trú sína kom í ljós að meirihluti íslendinga ( 58% , sjá töflu X ) taldi , að fullyrðing um að til væri ein - hvers konar alheimsandi eða lífskraftur kæmist næst trú þeirra , en einungis 18% völdu full - yrðingu um að til væri persónu - legur guð . Hér hafa íslendingar mikla sérstöðu . Engin þjóð í könn - uninni trúir jafn mikið á alheims - anda eða lifskraft , en ttalir koma næstir á eftir íslendingum ( 50% ) . Engin þjóðanna trúir hins vegar á persónulegan guð i jafn litlum mæli og íslendingar — 19% hinna trúlitlu Svia trúa á persónulegan guð . Þegar spurt var um fjórar teg - undir „ dulrænnar reynslu " skáru íslendingar sig einungis úr á einu sviði , 41% þeirra töldu sig hafa orðið vara við nálægð látins manns , og er sú reynsla ekki jafn algeng i neinu hinna Evrópuland - anna . Þrír fjórðu trúa á líf að loknu i : « œ ÞRÍR af hverjum fjórum íslending - um trúa á líf eftir daudann og er sú trú einungis útbreiddari meðal Möltubúa ( 84% ) þegar litið er til Evrópulandanna . Hinar Norður - landaþjóðirnar eru mjög ólíkar ís - lendingum hvað þetta varðar , t.d. trúa einungis 26 % Dana og 28 % Svía á líf eftir dauðann . í Noregi og Finn - landi eru hlutfallstölurnar hærri , 44% Norðmanna segjast trúa á líf að loknu þessu og sama sinnis eru 49% Finna . Þegar spurt er hvort menn trúi að sál sé til er svara Islendingar oftar játandi en flestar aðrar fjóðir ( 81% ) . írum og Norður - rum svipar mjög til lslendinga um þetta , en talsverðra efasemda gætir á Norðurlöndum , þar sem vegið hlutfall já-svara er 43% . Islendingar trúa hins vegar ekki á Djöfulinn að neinu marki ( 15% ) og er trúleysi á hann einungis minna meðal Dana og Svfa ( 12% ) , en engin Evrópuþjóð neitar tilvist hans jafn eindregið og Islendingar ( 80% ) . Nákvæmlega sama er að segja um Helvfti , nema hvað 12% Islendinga trúa þvf að það sé til , en 82% gera það ekki . Rösklega helmingur íslendinga trúir aftur á móti á Himnarfki og er sú trú einungis útbreiddari meðal Möltubúa ( 86% ) , Ira ( 83% ) , Norður-íra ( 81% ) og Breta ( 57% ) . Jafnvel Bandaríkjamenn eru ekki jafn trúaðir á tilvist Himnarikis og íslendingar . Trúin á tilvist syndarinnar er líka útbreidd meðal íslendinga ( 65% ) og það eru einungis Norð - ur-írar ( 91% ) , Möltubúar ( 90% ) , írar ( 85% ) og Bretar ( 69% ) sem slá okkur við í þessu efni . Loks trúir fjórðungur Islend - inga á endurholdgun , en meðal Evrópuþjóðanna er algengast að þetta hlutfall sé á bilinu 20 — 30% . Flestír telja sig virða boðorðin betur en aðrir MEIRIHLUTI landsmanna telur að boðorðin tíu séu enn í fullu gildi , að undanskildu þriðja boðorðinu ( „ Halda skaltu hvfldardaginn heil - agan . " ) , sem aðeins 26% telja enn í gildi . Njóta boðorðin hvergi í heim - inum , nema í Bandaríkjunum , meiri stuðnings , en Norðmenn eru yfirleitt í þriðja sæti . Þegar spurt er aftur á móti hvort þátttakendur telji , að öðru fólki finnist boðorðin enn í fullu gildi , eru svörin talsvert frábrugð - in . I öllum tilvikum kemur fram , að fólk telur að það virði sjálft boðorðin betur en aðrir . Dæmi um það ert t.d. að 56% aðspurðra telja , að annað boðorðið ( „ Þú skalt ekki leggja nafn drottins Guðs þíns við hégóma . " ) sé í fullu gildi , en aðeins 32% telja að aðrir séu sömu skoðunar . Sama er að segja um tíunda boðorðið ( „ Þú skalt ekki girnast konu náunga þíns , þjón , þernu né nokkuð það , sem náungi þinn á . " ) . Þar telja 78% aðspurðra það enn í fullu gildi , en einungis 45% álíta að aðrir séu á sama máli . Engin ein sönn trú HVORKI fleiri né færri en 66% þátttakenda í könnuninni reyndust vera þeirrar skoðunar , að ekki væri til nein ein sönn trú , en finna mætti grundvallarsannindi í öllum helstu trúarbrögðum heims . Aðeins fjórð - ungur var þeirrar skoðunar , að ein - ungis væri til ein sönn trú . 6% töldu engin sannindi fólgin í neinum af belstu trúarbrögðum heims . Mest er sannfæringin um eina sanna trú á Norður-írlandi ( 34% ) , Spáni ( 44% ) og í Irska lýðveldinu ( 46% ) . I Noregi eru 27% að - spurðra sannfærðir um eina sanna trú , og sömu sögu er að segja um 19% Dana , 20% Finna og 17% Svía . 85 prósent telja siðferði afstætt í IJÓSI hinnar miklu trúhneigðar ( slendinga , sem kemur fram í Hag - vangskönnuninni , er það rajög athyglisvert að þeir eru mestir afstæðis - hyggjumenn í Evrópu þegar spurt er hvort til séu einhlítar skilgreiningar á því hrað sé gott og hvað sé ilit ( Tafla IX ) . 85% ( slendinga telja að aldrei sé hægt að skilgreina nákvæmlega hvað sé gott og hvað sé illt , það sé algerlega háð aðstæðum hverju sinni . _ _ _ _ _ taflaix GOTT OG ILLT ísland Norðurl . Svíþj . Danm . Finnl Aðeins 10% telja að til séu algjörlega einhlitar skilgreiningar á góðu og illu . Dönum svipar mest til fslendinga að þessu leyti , en annars staðar í Evrópu er trú á einhlítar skilgreiningar góðs og ills miklu útbreiddari . Mest fylgi hefur þessi skoðun í Bandarfkjunum ( 34% ) og Noregi ( 31% ) . Vegið meðaltal Norðurlanda ( annarra en ( slands ) er 21% og vegið meðtaltal Norður og Suður-Evrópu er 26% Nor . N-Evr . S-Evr . USA Sammála a ) 10 21 21 10 26 31 26 26 34 Sámmála b ) 85 69 72 75 63 61 9 61 59 Ósammála báðum 2 4 3 6 3 4 8 6 3 Veit ekki 3 6 4 9 8 4 7 8 3 Viðfangsefnið var tvær fullyrðingar , sem stundum eru settar fram , þegar rætt er um gott og illL Spurt var hvor þeirra kæmist næst því að lýsa skoðun þátttakenda . Fullyrðingarnar voru : a ) Það eru til algjörlega einhlftar skilgreiningar á hvað sé gott og b ) Það er aldrei hægt að skilgreina nákvæmlega hvað sé gott og hvað hvað illt . Þær eiga ætíð við , gilda fyrir alla án tillits til aðstæðna . sé illt . Það er algjörlega háð aðstæðum hverju sinni hvað sé gott og hvað sé illt .