Kristín Maríella Friðjónsdóttir segir að þörfin fyrir nýjar uppeldisaðferðir sé mikil hér á landi . Kristín Maríella Friðjónsdóttir kynntist RIE eða Respectful Parenting-uppeldisaðferðinni fyrir tæpum þremur árum og hefur síðan þá haldið fjölmörg námskeið sem notið hafa mikilla vinsælda . Kristín sem er búsett í Singapúr segir greinilegt að þörfin fyrir nýjar uppeldisaðferðir sé mikil hér á landi . Kristín Maríella Friðjónsdóttir kynntist RIE eða Respectful Parenting-uppeldisaðferðinni fyrir tæpum þremur árum og hefur síðan þá haldið fjölmörg námskeið sem notið hafa mikilla vinsælda . „ Við fluttum hingað fyrir þremur árum þegar maðurinn minn stundaði masters-nám hér . Eftir útskrift fékk hann atvinnutilboð og því ílengdumst við . Okkur líður mjög vel í Singapúr og höfum komið okkur vel fyrir hérna hinum megin á hnettinum . “ Kristín er menntaður fiðluleikari og lærði einnig á víólu í Bandaríkjunum . Eftir það nám tóku við fjölbreytt störf tengd tónlistinni en á sama tíma stofnaði hún skartgripamerkið Twin Within ásamt systur sinni , Áslaugu Írisi . Fljótlega tók hönnunin yfir en eftir að fjölskyldan flutti til Singapúr hefur Kristín haldið rekstrinum áfram auk þess að kenna ungum börnum á fiðlu og miðla fræðslutengdu efni um uppeldisaðferðina RIE eða Respectful Parenting . „ Ég kýs að kalla þessa uppeldisstefnu Virðingarríkt tengslauppeldi en ég kynntist RIE fyrir þremur árum . Þá var Ylfa , eldri dóttir mín , um 6 mánaða . Ég hef alltaf verið mjög áhugasöm um allt sem viðkemur uppeldi , meðgöngu , fæðingu , þroska barna og samskiptum . Stuttu eftir að við fluttum til Singapúr fékk ég réttindi í fæðingarhjálp ( e. doula ) og óhætt að segja ég eyði öllum frítíma mínum í að lesa um allt sem viðkemur börnum . Í einhverjum rannsóknarham á Internetinu rambaði ég inn á bloggsíðu Janet Lansbury , sem er helsta talskona RIE í heiminum , og þá var ekki aftur snúið . Ég tengdi strax mjög sterkt við það sem ég las frá henni og fékk bara ekki nóg . Það er nefnilega þannig með RIE , ef maður tengir , þá tengir maður svo sterkt . “ Virðingin , traustið og tengingin Kristín segir erfitt að útskýra stefnuna í stuttu máli því hún sé í raun heill heimur af fróðleik . „ Að mínu mati er RIE byggt upp á þremur grunnhugtökum en þau eru virðing , traust og tenging . Við reynum eftir fremsta megni að sjá hlutina frá þeirra sjónarhorni og bjóðum þeim að taka þátt í lífinu strax frá fyrsta degi . Við tölum eðlilega við börnin okkar , sleppum öllu leikritum , erum hreinkilin , örugg og róleg . Eins er mikil virðing borin fyrir mikilvægi leiks og við reynum að trufla ekki barn sem er niðursokkið í leik . Börn eru studd til að leika sér sjálfstætt og á sínum forsendum frá upphafi . Við treystum líka barni til þess að þroska hreyfigetu sína á sínum hraða með sínum leiðum og hjálpum eða kennum þeim til dæmis ekki að snúa sér , setjast eða ganga . „ Við leyfum barni að tjá allar tilfinningar sínar og styðjum börnin í gegnum grátköst með því að viðurkenna tilfinningar þeirra og sýna þeim þolinmæði . “ Við trúum því að börn séu alltaf góð og vitum að þegar þau sýna óæskilega hegðun sé það vegna þess að þau eigi erfitt og vanti aðstoð frá okkur . Við leyfum börnum að tjá allar tilfinningar þeirra og styðjum þau í gegnum grátköst með því að viðurkenna tilfinningar þeirra og sýna þeim þolinmæði . Þannig myndum við sterk tengsl við barnið og það byrjar að taka mörkunum sem við setjum betur . Við setjum tilfinningum ekki mörk en við setjum hins vegar hegðun mörk . Við trúum á mikilvægi þess að setja skýr mörk en við setjum þau samt alltaf á rólegan hátt . Það má segja að helsta markimið RIE sé að byggja upp heilbrigt samband á milli foreldris og barns , samband sem báðir aðilar geta notið sín í og þar sem þörfum beggja er mætt af samkennd og virðingu . “ Kristín hafði skrifað um RIE inn á samfélagsmiðlum í rúmt ár þegar hún fór fyrst að fá fyrirspurnir um að halda námskeið á Íslandi . „ Nánast allt efni sem til er um Respectful Parenting er á ensku og ég fann fyrir mikilli vöntun á íslensku efni . Þegar ég var síðan á leiðinni heim til Íslands um síðustu jól ákvað ég að mæta eftirspurninni og halda nokkur námskeið . Það gekk rosalega vel og ég fann strax að þetta átti vel við mig , mér leið vel upp á „ sviði “ og fæ mikið út úr því að miðla á þennan hátt . “ Eftir námskeiðin var enn mikil eftirspurn og því ákvað Kristín að koma heim nú í sumar og halda fleiri . Viðtökurnar voru gríðarlegar og undir lokin seldust síðustu aukanámskeiðin upp á örfáum klukkutímum . „ Það var eins og fólk hefði verið að bíða eftir einhverju svona . Ég hélt fjórtán námskeið í heildina og það var greinilegt að fólk er mjög áhugasamt og þráir að komast á betri stað í samskiptum við börnin sín . Það finnst mér frábær þróun enda hlýtur foreldrahlutverkið að vera mikilvægasta hlutverk okkar allra sem eigum börn . “ Aðspurt hvort hún veiti foreldrum ráð óumbeðið segist Kristín hafa það fyrir reglu að koma ekki með athugasemdir við uppeldisaðferðir annarra . Kristín segir fyrirspurnirnar sem henni berist óteljandi og vandamálin fjölbreytt . Hún hafi þó aldrei rekist á vegg heldur komi svörin oftast fyrirhafnarlaust til sín . „ Þegar maður gefur ráð er mikilvægast að setja sig almennilega í aðstæðurnar . Þá bið ég iðulega um meiri upplýsingar og nánar lýsingar á vandamálinu . Hvenær kemur hegðunin upp ? Hvernig hefur foreldrið brugðist við hingað til ? Hvernig bregst barnið við ? Hvað annað er að gerast í lífi barnsins ? Eftir að hafa fengið þessar upplýsingar koma svörin til mín . Ég myndi segja að óöryggi foreldra þegar kemur að því að setja mörk sé eitt algengasta vandamálið . Hvaða mörk má setja og hvernig . Hræðsla við grátur og viðbrögð barnanna sinna og síðan óraunhæfar væntingar í sambandi við það hvers er hægt að ætlast til af börnunum sínum og hvenær . “ Þegar talið berst að hennar eigin uppeldi segir Kristín stærstu áskorunina liggja í að veita hvoru barni fyrir sig fulla athygli í kringum umönnunarverkefni en það er stór partur af RIE . „ Það er hugsað þannig að í öllum hversdagslegum ummönnunarverkefnum eins og t.d. að skipta á bleiu , klæða í föt , baða eða gefa að borða reynum við að vera með fulla athygli á barninu . Það er erfitt þegar þú ert komin með tvö eða fleiri börn því að oftar en ekki vill hitt barnið líka fá athygli á sama tíma . Í RIE tölum við um að hefðbundin sanngirni ( þar sem allt er 100% jafnt ) er í raun ekki sanngirni heldur líður báðum börnum eins og þau fái ekki nóg . Við reynum ekki að keppast við að gefa allt jafnt heldur gefum við eftir þörfum og það sama gildir um tímann okkar eða athyglina . Þá skiptir máli að vera skýr í sambandi við það hvar athyglin okkar er og oft setjum við mörk í kringum það . Við segjum eitthvað eins og „ Ég heyri í þér , Ylfa , þú vilt að ég komi og sjái myndina sem þú varst að teikna , þú vilt að ég komi núna strax , ég skil , en ég get ekki komið strax , nú er ég að skipta á bleiunni hanns Breka og ætla að einbeita mér að því . Þegar ég er búin , þá ætla ég að koma til þín og vera bara með þér . “ Það sem gerist er að bæði börnin slaka meira á því þau vita að hvort um sig fá þau 100% athygli þegar „ þeirra tími “ kemur . Svo virkar það líka þannig að þegar við hægjum á og gefum fulla athygli í gegnum ummönnunarverkefni , þó að það sé ekki nema í nokkrar mínútur í senn , þá er barnið líka miklu líklegra til að geta sleppt okkur þess á milli og fer frekar að leika sér sjálft því það er sátt eftir tímann sem við áttum saman . “ Að hjálpin komi frá hjartanu RIE-fræðsla byggjast mikið á langtímamarkmiðum en þátttaka barna í heimilisstörfum gegnir veigamiklu hlutverki innan stefnunnar . Kristín segir markmiðið vera að barnið sjái mikilvægi þess að hjálpa til inni á heimilinu en sömuleiðis finni hjá sér þörfina að hafa hreint í kringum sig . „ Þetta snýst auðvitað um að líða vel í umhverfi sínu . Ég vil að barnið mitt hjálpi til því það vilji vera partur af heildinni , en að hjálpin komi frá hjartanu , ekki út frá hræðslu eða skyldu . Það er ekki hægt að pína barn í að vera hjálplegt . Heimilisverk fellur undir það sem við köllum „ modeling “ í RIE . Þá skyldum við ekki barn til þess að hjálpa til á neinn hátt en bjóðum því þátttöku . Við pössum að vera góðar fyrirmyndir og treystum því að þegar barn er tilbúið þá mun það vilja hjálpa til því að börn vilja í grunninn öll standa sig vel , vera partur af heildinni og líkjast foreldrunum . “ Þegar kemur að ósamkomulagi barna styðst Kristín mikið við að lýsa aðstæðum . „ Ég geri alltaf það sama þegar barn grætur eða er ósátt . Ég hægi á og segi eitthvað eins og „ hmm … ég heyri grátur , það eru allir að gráta , allir eru ósáttir “ og síðan myndi ég skoða hvað væri í gangi og gefa hverju barni rödd fyrir sig með því að segja upphátt það sem ég sæi , án þess að dæma . Dvel jafnvel í ósættinu og bæti svo við , „ hvað getum við gert ? “ Síðan bíð ég með opinn arminn því það mega allir alltaf fá knús sem vilja og það mega allir gráta sem vilja en við reynum að styðja börn í að finna sjálf lausnir á vandamálunum . Þannig er best stutt við þroska og getu í samskiptum . “ „ Þetta snýst auðvitað um að líða vel í umhverfi sínu . Ég vil að barnið mitt hjálpi til því það vilji vera partur af heildinni , en að hjálpin komi frá hjartanu , ekki út frá hræðslu eða skyldu . Það er ekki hægt að pína barn í að vera hjálplegt . “ Aðspurt hvort hún veiti foreldrum ráð óumbeðið segist Kristín hafa það fyrir reglu að koma ekki með athugasemdir við uppeldisaðferðir annarra . „ Ég ráðlegg fólki eindregið að skipta sér ekki af uppeldi annarra nema um eitthvað alvarlegt sé að ræða . Það hefur mjög lítið upp á sig að skipta sér af öðrum . Sannleikurinn er sá að flestir eru að reyna sitt besta . Það eru allir á sinni einstöku vegferð í foreldrahlutverkinu og það besta sem maður getur gert er að vera góð fyrirmynd sjálfur . Það er nefnilega þá sem maður fær spurningar frá áhugasömum og fólkið í kringum mann vill fá að vita meira um hvað maður er að gera . Það sér að eitthvað er að virka vel og verður forvitið . Foreldrahlutverkið og allt í sambandi við börnin okkar er eitthvað sem er mjög nálægt okkur , mjög persónulegt og fólk tekur því persónulega ef það upplifir að verið sé að dæma það . Þá fer fólk frekar í vörn . Fólk þarf að vera tilbúið að fara í gegnum ákveðna sjálfskoðun ef það ætlar að tileinka sér uppeldisaðferð eins og RIE og það eru einfaldlega ekki allir tilbúnir í það . “ Kristín segir fyrirspurnirnar sem henni berist óteljandi og vandamálin fjölbreytt . Hún hafi þó aldrei rekist á vegg heldur komi svörin oftast fyrirhafnarlaust til sín . Kristín segir það áhugaverða upplifun að ala upp börn hinum megin á hnettinum þar sem margir menningarheimar koma saman en Singapúr er einstaklega fjölbreytt samfélag . „ Þetta hefur verið mjög þroskandi ferli og áhugavert . En þó að Singapúr sé í Asíu er hér að finna mjög sterk vestræn áhrif . Mikið er lagt upp úr því að bjóða fjölskyldum upp á ríka barnamenningu og það er alltaf nóg af mjög metnaðarfullu starfi í boði fyrir börn og fjölskyldur , allskonar sýningar á listasöfnum , viðburðir í görðunum og mikið lagt upp úr vönduðum leikvöllum og svæðum fyrir börn . Singapúr er mjög örugg borg , næstum því öruggari en Reykjavík og alveg frábært að vera hérna með börn , borgin er þekkt fyrir það . Að því sögðu er hér að finna sterk áhrif frá Asíu , Malasíu og Kína og uppeldislega má segja menninginuna skiptist svolítið í tvennt . Hér er að finna stórt samfélag fólks frá Vesturlöndum , Evrópu og Bandaríkjunum , uppeldi sem rímar við það sem við þekkjum frá Íslandi . Foreldrar sem leita frekar að frjálsari aðferðum í skólakerfinu svipað og stefnurnar í leik - og grunnskólum standa fyrir heima , þetta „ play-based “ módel sem er auðvelt að finna í flestum leikskólum landsins . Skólakerfið hér skiptist því í tvennt , annars vegar hverfisskóla og svo alþjóðlega skóla , þarna er mikill áherslumunur . Í hverfisleikskólum eru börnin frá 7 á morgnanna til 19 á kvöldin , fólk vinnur svo langa vinnudaga . Mikið er lagt upp úr aga og þurfa leikskólabörn að sitja kyrr við borð og læra , hlusta á kennarann og gera svo heimavinnu fyrir næsta leikskóladag . Ég er auðvitað svakalega mikið á móti þessu því þetta stríðir gegn því sem er eðlislægt fyrir börn á þessum aldri . Það er margsannað að börn læri best í gegnum leik og helst frjálsan leik sem þau fá að stjórna sjálf . Alþjóðlegu skólarnir eru skárri en þeir eru mjög dýrir . Ég var svo heppin að finna lítinn leikskóla sem er virkilega „ play-based “ og skólastýran les bloggið hennar Janet Lansbury og er mjög vel að sér . Hér í Singapúr er líka óhugnalega algengt að foreldrar leggi hendur á börnin sín í refsingarskyni , það er meira að segja ákveðinn stafur sem einungis er notaður í hýðingarskyni og þá er talað um „ caning “ . Þetta á að aga börnin og láta þau hlýða . Mér fallast oft hendur yfir þessu og finnst svo langt í land en þetta er samt smátt og smátt eitthvað að breytast , maður getur ekki breytt heiminum einn en maður breytir samt sem áður heiminum á sinn hátt þegar maður vandar sig vel í uppeldinu , börnin okkar eru auðvitað framtíðin og því hvergi betri staður til að hafa mikil og góð áhrif . “