Samfélag okkar er sífellt háðara tæknilegum innviðum og þolið gagnvart truflunum í þjónustu sem það veitir er takmarkað . Því þarf að byggja þessa innviði með heildaröryggi samfélagsins í huga og taka tillit til þess við hönnun kerfanna , en einnig við skipulag og landnotkun . Margar þjóðir hafa sérstaklega skilgreint mikilvæga innviði , svo sem veitukerfi , samskiptakerfi , samgöngukerfi , heilbrigðisþjónustu og fleira , til að geta meðhöndlað öryggi þeirra með viðunandi hætti . Aðrar þjóðir hafa á síðustu árum valið að skilgreina markmið varðandi öryggi sem mikilvægir innviðir þurfa að uppfylla . Opinber skilgreining á mikilvægum innviðum á Íslandi er takmörkuð og óljóst hvaða markmið eru sett varðandi öryggi þeirra . Unnið hefur verið að auknu öryggi á afmörkuðum sviðum , til dæmis fyrir fjarskipti og fjármál , en heildstæða nálgun vantar . Lög um almannavarnir taka til samhæfðra almannavarnaviðbragða til þess að takast á við afleiðingar neyðarástands sem kann að ógna lífi og heilsu almennings , umhverfi og / eða eignum , en ekki til öryggis þeirra innviða sem nauðsynlegir eru til að tryggja viðbrögðin . Því eru gloppur þegar kemur að því að tryggja heildaröryggi landsmanna , þar sem mikilvæga þætti vantar til að undirbyggja það . Öryggi samfélagsins byggist ekki eingöngu á stökum innviðum heldur eru innviðirnir innbyrðis háðir hver öðrum . Það er þáttur sem oft yfirsést við mat á öryggi þeirra . Milli þeirra eru margs konar tengsl sem geta verið áþreifanleg , landfræðileg , tölvutengd eða jafnvel rökræn . Bilun í einu kerfi getur auðveldlega leitt til þess að annað kerfi dettur út og þannig valdið keðjuverkun eða þrepamögnun bilunarinnar . Nýlegir atburðir á Norður - og Vesturlandi sýna þessi tengsl ágætlega og hvernig þrepamögnun verður . Óveður olli víðtæku rofi á rafmagnslínum og rafmagnsleysi á stóru svæði . Fjarskiptasendar eru aðeins með varaafl í takmarkaðan tíma og flestir símar landsmanna eru þráðlausir eða tengdir tölvukerfinu ( IP ) og þarfnast reglulega hleðslu . Fjarskipti voru því óvirk á vissum svæðum , sem torveldaði viðbragðsaðilum að sinna hlutverkum sínum og skapaði mikla hættu fyrir íbúa . Þetta á einnig við um öryggisfjarskipti með Tetra kerfi . Útvarpssendar eru háðir rafmagni og fjarskiptabúnaði t.d. ljósleiðara , og því var ekki hægt að koma upplýsingum á framfæri til íbúa . Margir bæir t.d. í Svarfaðardal misstu allt samband við umheiminn í langan tíma . Slíkt verður að teljast óásættanlegt í nútíma samfélagi . Margir staðir sem áður voru með varaaflstöðvar , eru það ekki lengur . Fólk er orðið vant öruggri afhendingu rafmagns , en áhættan er ennþá til staðar . Dæmi er um að varaaflstöðvar hafi ekki virkað eða kláruðu olíubirgðirnar . Dæling olíu á eldneytisstöðvum er yfirleitt háð rafmagni og erfitt að komast að varaaflsstöðvum með olíu vegna veðurs . Í skipulagsreglugerð ( nr. 90 / 2013 ) er eitt af markmiðunum að hafa öryggi að leiðarljósi við þróun byggðar og landnotkunar . Í því samhengi þarf að tryggja öryggi samfélagsins í víðu samhengi og strax á svæðisskipulagsstigi þarf að átta sig á áhættum tengdum innviðum þess . Fyrir dreifikerfi rafmagns getur öryggið t.d. falist í því að hafa óháðar dreifileiðir , næga flutningsgetu og möguleika á að lagfæra dreifikerfið með skjótum hætti , við bilanir . Greina þarf tengingar mismunandi innviða og þá sérstaklega samspil rafmagns og fjarskipta við mat á heildar áhættu . Verkefni yfirvalda í almannavörnum er að skilgreina nánar mikilvæga innviði samfélagsins og setja viðmið um ásættanlegt öryggi þeirra . Í mörgum tilvikum þarf að auka áfallaþol þeirra og tryggja að samtenging þeirra hafi ekki margföldunaráhrif þegar áföll dynja yfir . Tryggja þarf að tekið sé tillit til heildaröryggis í skipulagi strax á fyrstu stigum skipulagsferlisins og samspil innviða sé tekið með í myndina , bæði við almenna notkun og vegna björgunaraðgerða . Byggt á grein höfundar frá 2013 , þar sem fjallað er um sömu vandamál . Höfundur greinarinnar er verkfræðingur og doktorsnemi í áhættustjórnun við Háskóla Íslands .