Stórar eðlur , ættingjar Komodo dreka , finnast á svæðinu . ( e. Malayan water monitor , Varanus salvator ) . Myndir / Kristján Friðbertsson . Fræðsluhornið 12. desember 2019 Kristján Friðbertsson Ungur rakst ég á „ Ömmu Dreka “ í sögu Guðrúnar Helgadóttur „ Jón Oddur og Jón Bjarni “ . Líklega var það með fyrstu drekum sem ég rakst á um ævina . En haustið 2015 var ég svo heppinn að heimsækja grasagarð í Singapúr , hvar ég óvænt rakst á myndarlegasta dreka ! Ásamt gróðri má nefnilega finna þar ágætasta samansafn dýra ( þ.m.t. skordýra ) en þó átti ég ekki von á að rekast þar á dreka ! Sérlega fallegar drekaflugur voru þarna víða , en nei , drekinn sem ég rakst á var sem betur fer ekki fljúgandi . Hér blómstrar fögur planta af baunaætt ( Fabaceae ) og er því skyld ýmsu sem við þekkjum vel , svo sem auðvitað hinar ýmsu baunir , en ekki síður má nefna jarðhnetur , sópana fögru og auðvitað lúpínuna sem bætir vort land jafnt næringarlega sem og fagurfræðilega . Sumum kemur á óvart að jarðhnetur séu af baunaætt , en þar má t.d. hafa í huga að enska heitið er jú samansett af orðinu baun ( pea ) og hneta ( nut ) og veitir því vísbendingu nokkra . Þessi tiltekni ættingi þeirra sem hér er myndaður er kenndur við páfugla , líkt og margar aðrar plöntur , hefur því verið nefndur hreinlega páfuglsblóm . Á ensku heldur hann bauna forskeytinu ( pea ) en breytir hnetu í hana og nefnist því Peacock flower ( Caesalpinia pulcherrima ) . Lúpínan borgar flugið Ferðin til Singapúr er auðvitað heldur lengra ferðalag en að skjótast til Egilsstaða eða Kaupmannahafnar og þeir eru ekkert mjög margir dagarnir sem maður getur eytt í Singapúr þar til manni fer að leiðast . Við hins vegar vorum í minniháttar Asíureisu og því tilvalið að líta þarna við og mæli ég einmitt helst með sambærilegri heimsókn , sé fólk á þessum slóðum , eða ef millilent er í Singapúr . Svona langt flug kostar auðvitað bæði tíma og peninga , en nútildags er það einnig líklegt til að toga aðeins í samvisku þeirra sem fylgjast náið með sínu kolefnisbókhaldi . Fljótt á litið sýnist mér flug fram og til baka þurfa í kringum 30 tré til að jafna þetta út . Núorðið vitum við að lúpína á Suðurlandi bindur meira en birkiskógur af sömu stærð á sama svæði , en bindingin þó til skemmri tíma . Ef þið komist ekki í gróðursetningu trjáplantna strax , þá er auðvitað hægt að sá bara duglega af lúpínu í millitíðinni . Frekar óumdeild planta sem fellur aldrei í grýttan jarðveg nema þá helst til að vaxa þar . Kristján Friðbertsson , garðyrkjunörd . Framandi gróður og skordýr í fuglastærð Ýmislegt áhugavert og fallegt var þarna að finna , nefna mætti til dæmis samansafn plantna af forsögulegum ættum , raðað skemmtilega upp ásamt viðeigandi listaverkum til að kenna gestum lítillega um þróun plantna . Sérstakt svæði er tileinkað plöntum af engifer og nærliggjandi ættum ( Zingiberales ) og elsti hluti garðsins þekur svo nokkra hektara af framandi regnskógi . Eini hluti garðsins sem rukkað er aðgangsgjald fyrir er svæðið sem hýsir heimsins stærsta safn orkídea . Eins og ætla mætti útfrá landfræðilegri legu voru plönturnar almennt meira í trópíska kantinum , miðað við það sem maður er vanur og margt þarna sem maður sér ekki oft utan gróðurhúsa . Skordýralífið hér var líka alveg gríðarlega áhugavert , en um leið kannski ekki besti staðurinn fyrir pöddufælna . Risavaxnar vespur sem voru jafnt þær langstærstu sem og háværustu sem ég man eftir að hafa rekist á sveimuðu þarna um og flugu oft það nálægt að manni stóð ekki á sama . Sem betur fer sá maður fljótt að þær höfðu alls engan áhuga á manni . Þó stoltið væri óneitanlega sært , gat maður þá varpað öndinni léttar og fylgst aðeins með þeim . Lætin í vespunum bliknuðu þó í samanburði við suðið úr tifum ( cicadas ) . Þær voru þarna í miklum fjölda á trjánum og þó maður sæi þær nú sjaldnast , þá létu þær heldur betur vita af sér . Í miðri náttúrunni voru lætin eins og maður væri á stóru byggingarsvæði í miðri stórborg á háannatíma . Á þeim tíma hafði maður vart kynnst öðru eins og ætlaði varla að trúa því að tifurnar litlu væru í raun og veru svona svakalega háværar . Því miður náði ég ekki að festa þær á filmu . Risavaxnar vespur sveimuðu þarna um og var þessi með þeim smærri . Þegar drekinn birtist ! Lífið fær sko aldeilis að njóta sín þarna í garðinum . Fiskar synda þarna kátir innan um vaðfugla og endur . Smáfuglar flögra um gróðurinn og stærri fuglar láta sig ekki vanta . Íkornar þjóta upp og niður trén , safna mat , leika sér og fylgjast með öllu saman . Ef maður staldrar við og fylgist með lífinu í smá stund , þá er hætt við að manni bregði í brún þegar maður sér skyndilega útundan sér dreka röltandi í átt að manni , ekki meira en 10 metra í burtu ! Þar sem ég sá hann svo stoppa og horfa á mig , fletti heilinn upp í hinum ýmsu dýralífsþáttum og rifjaði upp hinn ógurlega dreka sem á ensku er kallaður „ Komodo Dragon “ ( Varanus komodoensis ) en heitir alveg örugglega ekki kommóðu dreki á íslensku . Drekinn sá er kjötæta , stærsta lifandi eðlutegund í heimi , getur orðið yfir 3 metra langur og tæp 170 kíló að þyngd . Þeir bíta og borða bráð sína , eru með eiturkirtla í munni og hafa menn og dýr einnig látist af eituráhrifum eða sýkingu í sárið sem fylgir bitinu . Þeir geta staðið uppréttir , klifrað í trjám , synt í vatni , kafað í næstum 5 metra dýpt og hlaupið á í kringum 20 kílómetra hraða á kluttustund . Manni er því ekki alveg sama þegar maður sér slíkan nærri sér á framandi slóðum og opið graslendi á milli . Hann stóð þarna og horfði aðeins í átt að mér , leit svo í kring og horfði aðeins út í loftið . Sem betur fer virtist þetta ekki vera árásargjarnt eða æst dýr sem ég mætti þarna . Skömmu síðar röltir hann svo letilega tilbaka í átt að vatninu og stoppar nokkrum sinnum í gróðrinum sem hann hafði óvænt yfirgefið fyrir þessa skoðunarferð . Á þessum tímapunkti er alveg ljóst að hann hefur engan áhuga á mér og ég búinn að grípa myndavélina loksins . Smelli nokkrum myndum af honum og finnst hann þá heldur minna vígalegur en mig minnti að Komodo drekarnir í sjónvarpinu höfðu verið . Fagrar drekaflugur sveima þarna víða , áhyggjulausar um kolefnisjöfnun á sínu flugi , enda löngu búnar að græja það í gegnum Kolvið . Þegar komið var tilbaka í öryggi hótelsins var auðvitað málið kannað í þaula og reyndist þetta þá hafa verið algengur náfrændi Komodo drekans , sem er ansi mikið af í Singapúr , þ.á m. einmitt í grasagarðinum . Ekki Varanus komodoensis heldur Varanus salvator , með enska heitið „ Malayan water monitor “ . Þar er þó á ferð næst stærsta eðlutegund í heimi , getur orðið næstum jafn langur og Komodo drekinn , en er allur minni um sig , með mun minni vöðvamassa og sækir í smávaxnari bráð . Það borgar sig alls ekki að atast í honum og mikilvægt að fara mjög varlega nærri þeim , en þó hægt að vera margfalt rólegri en í kringum Komodo drekann . Innfæddir virðast svipað rólegir í kringum hann eins og við í kringum svani . Vel vitað að maður atast ekki í þeim og þeir geta meitt mann , en alla jafna falla þeir bara í bakgrunn umhverfisins eins og hver annar hlutur . Hér undanskil ég að sjálfsögðu ekki bændur sem sjá svani á túnunum sínum , því eflaust myndu íslenskir bændur ekki hika við að rjúka að drekanum einnig og reka hann á brott ! Garðurinn er stofnaður 1859 og státar í dag af því að tilheyra lista UNESCO og er hið fyrsta og eina á þeim lista sem finnst innan Singapúr , ásamt því að vera sagður eini trópíski garðurinn á þeim lista og einungis þriðji grasagarðurinn í heiminum sem er samþykktur á listann . Fyrstur á listann var heimsins elsti starfandi grasagarður , í Padua á Ítalíu , stofnaður 1545 og á eftir honum bættist við grasagarðurinn í Kew , í London , Bretlandi . Svo skemmtilega vildi til að garðurinn í Singapúr hafði einmitt verið samþykktur á listann einungis fáum mánuðum áður en við heimsóttum hann . Rauði pálminn . Garðurinn sem slíkur er opinn frá fimm að morgni til miðnættis og því jafnvel hægt að gera sér ferð þangað þó maður sé bara að millilenda í hálfan dag , þó raunar séu ekki allir hlutar garðsins opnir svona lengi . Hann er sagður eini grasagarðurinn sem hefur þetta langan opnunartíma að staðaldri , sem býður þarmeð upp á upplifun sem aðrir geta ekki boðið . Það má t.d. nýta sér hinn langa opnunartíma með því að kíkja eftir sólarlag , ekki síst sé maður þarna í maí / júní eða okt. / nóv. þegar blómgunartími Tembusu trjánna stendur yfir . Í garðinum má finna slíkt tré sem talið er nánast jafngamalt garðinum og opnar það blómin við sólsetur og dreifir ilm sínum allt í kringum tréð . Rétt er að benda einnig á í lokin að í Singapúr má m.a. einnig finna dýragarð , sem og safarigarð með næturopnun , auk þess sem flugvöllurinn sjálfur inniheldur lítinn fiðrildagarð .