Viðtal við pistlahöfund thoroddsstadir.is birtist í Eiðfaxa í dag , tekið að aflokinni málstefnu um hrossarækt , sem haldin var á Hvanneyri á dögunum . Viðtalið tók hin kunna hestakona Birna Tryggvadóttir Thorlacius , og birtist það hér í fullri lengd . Trúverðugleiki og vinnugleði Birna Tryggvadóttir Thorlacius Nú á haustdögum hélt Landbúnaðarháskóli Íslands og Fagráð í hrossarækt málþing á Hvanneyri sem bar yfirskriftina „ Hvernig náum við meiri árangri ? ” Þar fluttu starfandi kynbótadómarar framsögu um hvernig kynbótakerfið og dómakerfið virkar og efni því tengt . Þetta málstefnufyrirkomulag er vonandi eitthvað sem komið er til að vera , og mætti sjá fyrir sér að uppskeruhátíð hestamanna komi í lok ráðstefnunnar ár hvert . Einn af þeim sem kvaddi sér hljóðs í opnum umræðum á þessu málþingi var Bjarni Þorkelsson . Bjarni hélt langt og ítarlegt erindi og ræddi málin út frá sínu sjónarhorni . Bjarni hefur verið viðloðandi hestamennsku frá barnsaldri og hefur komið að henni frá hinum ýmsu hliðum hennar . Hann var til að mynda í Fagráði í fjögur ár og er þar af leiðandi öllum hnútum kunnugur . Okkur lék forvitni á að vita hvað það væri sem drifi þennan ötula mann fram að tala fyrir fullum sal af fólki af svo miklum eldmóð . Gríðarleg vonbrigði með vinnubrögðin Aðspurður um hvað fengi hann til að stíga fram og halda erindi á málþinginu sagði Bjarni ástæðuna vera þá að honum ásamt fleirum fannst þeir hafa verið sviknir . Eftir atburðinn á Selfossi í vor ( beinu útsendinguna úr dómpalli ) sendu Bjarni og félagar hans bréf til fagráðs og tjáðu óánægju sína . Svar fagráðs var á þann veg að þeir vísuðu á málþingið . „ Þetta var það eina í bréfinu sem gaf einhverja von um að við þessu yrði brugðist ” sagði Bjarni um viðbrögð fagráðs . „ Ég túlkaði svo auglýsinguna um málþingið sem algjört rof á því sem heitið hafði verið , hafði aldrei látið hvarfla að mér að Fagráð í hrossarækt léti hafa sig út í það að snúa svona útúr þessu , ” sagði Bjarni . „ Og það var megin ástæðan fyrir því hvernig ég hagaði orðum mínum á málþinginu ” . Ekki er annað að skilja á yfirlýsingu Fagráðs frá fundi þess 1. júlí , en að Fagráð ætli búgreinafélögum og aðalfundi Félags hrossabænda að taka afstöðu til aðalerindis þeirra félaga , þ.e. þess sem fram kom í beinu útsendingunni , þar sem hraunað var yfir hesta og menn , og fram komu athugasemdir sem engan veginn ríma við áherslur Fagráðs . Bjarni telur það næsta furðulegt að vísa slíku máli til félagskerfis hestamanna , í stað þess að taka á því á réttum vettvangi . Í kjölfarið hljóti nú að berast formlegt erindi frá Fagráði til nefndra aðila , með ósk um fyrirtekt og afgreiðslu ! Vinnuumhverfi hrossaræktenda Aðspurður um hans tilfinningu og skoðun á því hvað einkenni vinuumhverfi hrossaræktenda segir Bjarni að honum finnist starfsumhverfið vera erfitt nú um stundir . Honum finnst það til að mynda óviðunandi að menn þurfi yfir höfuð að hugsa út í það hjá hvaða dómnefndum þeir lenda hverju sinni . Bjarni kom á málþinginu orðum að mikilvægi þess að hrossaræktarráðunauturinn passaði uppá að viðhalda vinnugleðinni sem löngum hefur einkennt umhverfi hrossaræktenda : Tali til ræktenda , knapa og áhorfenda , kynni sér málin , komi á bæina og sé með fólkinu . Að mati Bjarna á það ekki að vera í höndum utanaðkomandi aðila að tala til fólksins í brekkunni heldur eigi það að vera í höndum hrossaræktarráðunautarins að sinna þeim lið , það ætti að vera eitt af hans aðalhlutverkum , að minnsta kosti strax og sjálfum reiðdómnum sleppir , ekki síst á landsmótum . Skortur á meiri tengslum við ræktendur Bjarni var inntur nánar eftir þessum orðum og þeim tilvísunum sem í þeim felast : „ Starfsumhverfið er vissulega ólíkt nú , þ.e. fleiri hross og fleiri bú . Ég er ekki að segja að það sé sjálfgert eða auðvelt að viðhalda þessu gamla vinnulagi , en það er samt mikils virði – að minnsta kosti er ég sannfærður um að það er verðugt verkefni að upphugsa leiðir til að viðhalda vinnugleðinni , létta andrúmsloftið og bæta starfsumhverfið . ” Bjarni hefur þessa dagana heyrt í mörgu fólki sem man tímanna tvenna og vitnar gjarnan í þessa gömlu tíma þegar meira var unnið með fólkinu . „ Þeir eru ófáir sem vitna nú í andrúmsloft sem hafi verið annað áður , það þurfi að peppa menn upp . ” Vandamálið liggur ekki í kerfinu sjálfu Bjarni talar um að sett hafi verið á laggirnar málþing eða ráðstefna sem gekk út á það að sannfæra fólk um að kerfið væri gott . „ Það er hins vegar ekki kerfið sjálft sem mér er efst í huga akkúrat núna , heldur þær brotalamir sem ásannast hefur að eru til staðar . ” Bjarna finnst sem sagt vandamálið ekki liggja í kerfinu sjálfu , þó svo að sjálfsögðu mætti svosem alltaf bæta það , og þyrfti auðvitað að vera sífellt til skoðunar : „ Hins vegar fá nýjar og gamlar kröfur um gerbreytingu á kerfinu auðvitað byr undir báða vængi þegar svona uppákomur verða , ofaní rökstudda gagnrýni sem eðlilega er haldið á lofti . ” Máli sínu til stuðnings nefndi Bjarni að samræmi milli einstakra dómnefnda , hér á landi sem og á milli landa , væri oft ábótavant . Þá væru vægari menntunarkröfur gerðar til dómara erlendis , en allir dómar gengju jafnréttháir inn í World-Feng . „ Það getur vel verið að það sé ekki auðvelt að laga þetta en það verður allavega ekki gert nema það sé viðurkennt að vandinn sé fyrir hendi . ” Í þeim hópi dómara sem nú væri að störfum , er augljóslega fólk sem ekki er hæft vegna fordóma og aðra skorti hreinlega ýmislegt af því sem þarf til að öðlast nægjanlegan trúverðugleika gagnvart fólkinu , sem kaupir af þeim þjónustuna . „ Ég myndi segja að reynsla og traust væri það sem að þyrfti að prýða góðan dómara og mikill og góður alhliða hestamennskubakgrunnur – með tilskilinni menntun . Það er erfitt að setja fram svona gagnrýni , því að hún hittir líka fyrir margt af því góða fólki í dómarastéttinni sem henni er alls ekki beint að . En það verður ekki undan vikist . Og þess heldur er það lífsspursmál allrar búgreinarinnar , kynbótadómaranna líka , að tekið sé á málum af festu og þeir settir útaf sakramentinu sem til þess hafa unnið – að minnsta kosti þangað til annað hefur verið ákveðið . ” Jafnframt benti Bjarni á að nýliðun væri nauðsynleg í dómarastéttinni og minnti á mikilvægi þess að fólk geti unnið sig upp og öðlast reynslu með reyndari menn sér við hlið . Trúverðugleikinn hefur laskast Um þær hugmyndir sem á kreiki hafa verið um nýtt og breytt fyrirkomulag í dómgæslu , þ.e. að hver og einn dómari dæmi fyrir sig og aðgengi dómara að grunnupplýsingum um einstaka hross séu ekki fyrir hendi , segir Bjarni : „ Þetta fær byr undir báða vængi af því að trúverðugleikinn hefur laskast . Ég tala þó ekki fyrir þessum breytingum að sinni , að skipta upp dómurunum . En ef áfram verður skellt við skollaeyrum og vandinn ekki viðurkenndur , þá tel ég þetta vera skásta kostinn til að leysa málið – að gera ekki neitt er ekki í boði . ” Misgengi í stefnumótun Fagráðs og áherslum hjá einstaka dómurum og dómnefndum finnst Bjarna hróplegt á stundum , og nefndi sem dæmi orð sem féllu í beinu útsendingunni á Selfossi . Í útsendingunni mátti heyra settar fram kröfur sem aðeins ætti að gera til þaultamdra og fullorðinna íþróttakeppnishrossa . Orð , sem þar féllu , gangi til að mynda þvert á orð Víkings Gunnarssonar í ræðu hans á málþinginu . Þar tók Víkingur af öll tvímæli : Kynbótasýningar eru ekki íþróttakeppni , sagði hann . Annað hefur oft virst uppi á teningnum við dóma – og fékkst rækilega staðfest í beinu útsendingunni á Selfossi . Telur að hægt sé að bæta starfsumhverfið Að lokum var Bjarni spurður út í það hvernig og hvort hann teldi að hægt væri að bæta starfsumhverfið . Hann taldi svo vera – en forsenda þess væri að forsvarsmenn viðurkenndu að það þyrfti yfir höfuð að bæta starfsumhverfið , það væri fyrsta skrefið . Hann vildi meina að eins og staðan væri í dag að það væri hreinlega ekki viðurkennt að það væru brotalamir í þessari dómaframkvæmd . „ Það þarf að brjóta odd af oflæti og viðurkenna vandann . Á því grundvallast það að hægt sé að laga og bæta málin í framhaldinu á sem farsælastan hátt – og meira þarf ég og fjölmargir aðrir ekki að heyra til að byrja með , við það myndi ég sætta mig í bili . ”