Grein eftir Snædísi Ögn Flosadóttur , framkvæmdastjóra EFÍA og LSBÍ , sem birtist í Viðskiptablaði Morgunblaðsins 11. desember 2019 . „ Fjármagn lætur heiminn hreyfast “ er lausleg þýðing á einkar vinsælum enskum frasa . Þó færa megi rök með og á móti þessari einföldu staðhæfingu má þó sættast á það að fjármunir og það til hvaða verkefna þeim er úthlutað hafi mikil áhrif á þróun þess samfélags sem við búum í . Hátt hlutfall fjármagns heimsins er í umsjá fagfjárfesta , þeirra á meðal eru lífeyrissjóðir fyrirferðarmiklir og þá sér í lagi hér á landi . Umboðsskylda og langtímahagsmunir Lífeyrissjóðum ber að vinna alfarið og eingöngu í umboði sjóðfélaga og hafa ætíð þeirra hagsmuni að leiðarljósi í öllum ákvörðunum . Þeim er falið að gæta sparnaðar sjóðfélaga og meðal annars tryggja þeim hið margumtalaða áhyggjulausa ævikvöld . Til að standa undir því er meginmarkmið lífeyrissjóðanna óhjákvæmilega og samkvæmt lögum að ná góðri ávöxtun á sparnaðinn að teknu tilliti til áhættu . Það stendur ekki til að mótmæla því markmiði en það er hins vegar vel þess virði að velta upp öðrum hliðum í því samhengi . Við stöndum frammi fyrir því að með aukinni vitund um áhrif fjárfestinga á það samfélag sem við lifum í hafa vaknað spurningar um það hvort stjórnendum lífeyrissjóða beri að horfa til fleiri þátta en eingöngu ávöxtunar við ákvarðanatöku . Í tilfelli lífeyrissjóða er um langtímahagsmuni að ræða og fjárfestingar á eignum sjóðfélaga geta haft áhrif á lífsgæði þeirra á margan hátt umfram þann sem mældur er í krónum . Breytingum ýtt úr vör Með breytingu á lögum 129 / 1997 sem tók gildi árið 2017 var bætt inn ákvæði um það að stjórnum lífeyrissjóða beri að setja sér stefnu um siðferðisleg viðmið í fjárfestingum . Þessi breyting er ekki gripin úr lausu lofti en með henni er verið að freista þess að opna á möguleika lífeyrissjóða hér á landi til að horfa til fleiri þátta en eingöngu arðsemi með það fyrir augum að það skili betra samfélagi og betri fjárfestingum til langs tíma . Það er skemmst frá því að segja að lífeyrissjóðir landsins hafa tekið þessari breytingu af miklum krafti og um fátt hefur verið fjallað jafn ítarlega undanfarin misseri . Hjá mörgum ríkir um það þegjandi en skýrt samkomulag að þátttaka í fjárfestingum sem augljóslega eru til ills sé ekki æskileg . En heimurinn er ekki svart hvítur og hvernig leggjum við mat á það hvort fjárfesting verði samfélaginu til góðs eða valdi í það minnsta ekki skaða . Sú krafa er í dag gerð til fyrirtækja að þau horfi í víðara samhengi til haghafa sinna en áður hefur tíðkast . Gerðar eru kröfur um að horft sé til fleiri þátta en eingöngu arðsemi hluthafa , svo sem áhrifa starfseminnar á það umhverfi og samfélag sem hún starfar í og vandaðra stjórnarhátta og upplýst sé um framganginn með reglubundnum hætti . Þá má jafnframt ekki gleyma því að fyrirtæki sem iðka góða stjórnarhætti og sinna starfsemi sinni og samfélaginu sem þau starfa í af alúð ættu með réttu að vera líklegri til að skila betri langtíma árangri en önnur . Stjórnir lífeyrissjóða , líkt og aðrir , vilja leggja sitt af mörkum til að tryggja farsælt samfélag til lengri tíma . Til þess að svo megi verða þarf að huga að því í hvaða verkefni fjármunum er veitt . Spurningin sem oft ber á góma er hins vegar sú hversu langt á að ganga í því að tryggja hagsmuni samfélagsins í heild á kostnað ávöxtunar og geta þessir tveir valkostir farið saman . Færa má rök fyrir því að viðkvæðið meðal lífeyrissjóða Evrópu og jafnvel víðar sé hið seinna , valkostirnir séu ekki tveir heldur fari þeir saman . Áleitnasta spurningin í dag er því frekar orðin sú hvaða aðferðum er best að beita til að leggja mat á ábyrgar fjárfestingar í heimi sem er ekki nægjanlega svarthvítur til að svarið liggi alltaf í augum uppi .