LANDSRÉTTUR Úrskurður föstudaginn 10. janúar 2020 . Mál nr. 881 / 2019 : Félag makrílveiðimanna ( Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður ) gegn íslenska rík inu ( Einar Karl Hallvarðsson lögmaður ) Lykilorð Kærumál . Flýtimeðferð . Útdráttur Staðfestur var úrskurður héraðsdóms þar sem hafnað var kröfu F um að mál sem hann hugðist höfða á hendur Í sætti flýtimeðferð þar sem skilyrðum 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 var ekki fullnægt í málinu . Úrskurður Landsréttar Landsréttardómararnir Aðalsteinn E. Jónasson , Oddný Mjöll Arnardóttir og Ragnheiður Harðardóttir kveða upp úrskurð í máli þessu . Málsmeðferð og dómkröfur aðila 1 Sóknaraðili skaut málinu til Landsréttar með kæru 23. desember 2019 , sem barst réttinum 27. sama mánaðar . Greina rgerð varnarað ila barst réttinum 9. janúar 2020 . Kærður er úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. desember 2019 í málinu nr . F - 7407 / 2019 þar sem hafnað var kröfu sóknaraðila um að mál félagsins á hendur varnaraðila sæti flýtimeðferð eftir ákvæðum XIX. kafla laga nr. 91 / 1991 um meðferð einkamála . Kæruheimild er í n - lið 1. mgr. 143. gr. laga nr. 91 / 1991 . 2 Sóknaraðili krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og að lagt verði fyrir héraðsdóm að gefa út stefnu til flýtimeðferðar á því máli sem sóknaraðili hyggst höfða á hendur varnaraðila . 3 Varnaraðili hefur ekki uppi dómkröfur fyrir Landsrétti . Niðurstaða 4 Samkvæmt 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 getur aðili sem hyggst höfða mál , meðal annars vegna ákvörðunar eða athafnar stjórnvalds , óskað eftir því að málið sæti flýtimeðferð samkvæmt XIX. kafla laganna . Skilyrði þess er að brýn þörf sé á skjótri úrlausn , enda hafi hún almenna þýðingu eða varði stórfellda hagsmuni hans . Eins og fram kemur í hinum kærða úrskurði felur úrræði XIX. kafla laga nr. 91 / 1991 í sér 2 afbrigði frá almennum málsmeðferðarreglum laganna . Ber því að skýra ákvæði 1. mgr. 123. gr. þeirra þröngri lög skýringu . 5 Samkvæmt gögnum málsins var sóknaraðili , Félag makrílveiðimanna , stofnað í febrúar 2017 . Megintilgangur félagsins er að gæta hagsmuna þeirra útgerðarmanna sem stunda makrílveiðar með krókum gagnvart stjórnvöldum og öðrum félagasamtökum útgerðarma nna sem hafa aðra hagsmuni . Með fyrirhugaðri málsókn hyggst sóknaraðili krefjast þess aðallega að viðurkennt verði að óheimilt hafi verið að takmarka heimildir félagsmanna hans til veiða á makríl með því að úthluta aflahlutdeild til fiskiskipa á grundvelli aflareynslu á árunum 2008 til 2018 , sbr. III. ákvæði til bráðabirgða við lög nr. 151 / 1996 um fiskveiðar utan lögsögu Íslands , sbr. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 46 / 2019 . Til vara að viðurkennt verði að óheimilt hafi verið að takmarka heimildir félagsmanna stefn anda til ráðstöfunar á aflaheimildum , samkvæmt 2. málslið 6. mgr. 12. gr. laga nr. 116 / 2006 , sbr. 4. gr. laga nr. 46 / 2019 og 4. mgr. 15. gr. laga nr. 116 / 2006 , sbr. 5. gr. laga nr. 46 / 2019 . 6 Samkvæmt framangreindu lýtur málatilbúnaður sóknaraðila að úthlutun á aflaheimildum í makríl , sem hann telur ólögmæta . Hefur hann ekki sýnt fram á að uppfyllt séu skilyrði 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 til að málið sæti flýtimeðferð . Þannig verður ekki séð að brýn þörf sé á skjótri úrlausn dómsins þar sem hún hafi almenna þýðingu eða varði stórfellda hagsmuni sóknaraðila , svo sem rekstrargrundvöll félagsmanna hans . 7 Að þessu gættu , en að öðru leyti með vísan til forsendna hins kærða úrskurðar , verður hann staðfestur með þeim hætti sem nánar greinir í úrskurðaror ði . Úrskurðarorð : Hafnað er kröfu sóknaraðila , Félags makrílveiðimanna , um að mál félagsins á hendur varnaraðila , íslenska ríkinu , sæti flýtimeðferð eftir ákvæðum XIX. kafla laga nr. 91 / 1991 um meðferð einkamála . Úrskurður Héraðsdóms Reykjavíkur 20. des ember 2019 Með bréfi 17. desember sl. fór Jóhannes Bjarni Björnsson lögmaður þess á leit við dóminn að mál Félags makrílveiðimanna gegn íslenska ríkinu hlyti flýtimeðferð fyrir dóminum á grundvelli XIX. kafla laga nr. 91 / 1991 , um meðferð einkamála . Með bré finu fylgdi stefna og gögn er stefnandi hugðist leggja fram við þingfestingu málsins . Samkvæmt meðfylgjandi stefnu eru dómkröfur þær aðallega að viðurkennt verði með dómi að óheimilt hafi verið að takmarka heimildir félagsmanna stefnanda til veiða á Norðau stur - Atlantshafsmakrílstofninum , með því að úthluta til einstakra skipa aflahlutdeild á grundvelli tíu bestu aflareynsluára þeirra á árunum 2008 - 2018 , að báðum árum meðtöldum , samkvæmt III. ákvæðis til bráðabirgða við lög nr. 151 / 1996 um fiskveiðar utan lö gsögu Íslands , sbr. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 46 / 2019 . Til vara er gerð krafa um að viðurkennt verði með dómi að óheimilt hafi verið að takmarka heimildir félagsmanna stefnanda til ráðstöfunar á aflaheimildum í B flokki Norðaustur - Atlantshafsmakrílstofnsins , samkvæmt 2. málsl. 6. mgr. 12. gr. laga nr. 116 / 2006 um stjórn fiskveiða , sbr. 4. gr. laga nr. 46 / 2019 og 3 4. mgr. 15. gr. laga nr. 116 / 2006 , sbr. a lið 1. mgr. 5. gr. lag nr. 46 / 2019 . Loks er gerð krafa um málskostnað . Með bréfi dómsins 19. desember sl. var beiðninni hafnað . Með bréfi 20. desember 2019 var gerð krafa um úrskurð um þessa ákvörðun samkvæmt 3. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 . Í tilvitnuðum bréfum stefnanda og stefnu kemur fram að málsókn stefnanda varði ólögmæti úthlutunar á aflaheimildum í makríl á grundvelli ákvæða laga nr. 151 / 1996 . Stefnandi sé hagsmunafélag útgerða sem stundi makrílveiðar með krókum , m.a. gagnvart stjórnvöldum , sbr. 2. gr. samþykkta félagsins . Hafi hlutur félagsmanna stefnanda numið um 76% af aflaheimildum sem hafi ver ið úthlutað á grundvelli laga nr. 46 / 2019 til báta í B flokki og því ljóst að félagsmenn hefðu mikla hagsmuni af því hvernig takmörkunum á veiðum á makríl á línu - og handfærum sé háttað . Við úthlutun á aflaheimildum í makríl hafi verið brotið gegn stjórnar skrárvörðum atvinnuréttindum félagsmanna hans og því fari ákvæði III. ákvæðis til bráðabirgða við lög nr. 151 / 1996 , sbr. 1. gr. laga nr. 46 / 2019 í bága við stjórnarskrá . Skilyrði 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 séu uppfyllt til að málssókn stefnanda ge ti hlotið flýtimeðferð . Málið hafi almenna þýðingu fyrir allar útgerðir sem stundi makrílveiðar , og fyrir hverja útgerð fyrir sig varði málið stórfellda hagsmuni , enda um að tefla atvinnuréttindi viðkomandi útgerðar , þ.e. réttinn til að veiða makríl . Mikli r hagsmunir séu tengdir því að fá úrlausn í málinu áður en aflamarki verði úthlutað með reglugerð fyrir næsta fiskveiðiár , enda telji stefnandi ljóst að það yrði að óbreyttu gert á ólögmætum grundvelli . Í ljósi þess að málið varði ólögmæti úthlutunar á afl aheimildum , sem framkvæmdar séu með reglugerðum og endanlega með ákvörðun Fiskistofu , sé ljóst að sakarefnið taki til ákvörðunar eða athafnar stjórnvalds í skilningi 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 . Deilur eða ósætti um fyrirkomulag við stjórn veiða á m akríl eigi sér langa sögu , en ráðherra hafi frá árinu 2009 stýrt veiðum á makríl með árlegum reglugerðum . Þann 6. desember 2018 hafi Hæstiréttur kveðið upp dóma í tveim málum , málum nr. 508 og 509 / 2017 þar sem Hæstiréttur hafi komist að þeirri niðurstöðu a ð fyrirkomulag við stjórn veiða á makríl hafi verið ólögmætt þar sem reglugerð allt frá árinu 2010 um stjórn veiðanna hafi brostið lagastoð . Hafi ráðherra brugðist við með því að leggja fram frumvarp til laga 31. mars 2019 , sem síðar hafi orðið að lögum nr. 46 / 2019 . Með framlagningu frumvarpsins hafi verið kynnt áform um hlutdeildarsetningu í makríl . Hafi frumvarpið tekið breytingum varðandi svokallaðan B flokk makríl , sem m.a. er krafist að viðurkennt verði að skerði réttindi félagsmanna stefnanda með ólög mætum hætti . Breytingartillögur hafi komið fram 11. júní 2019 en hvorki verið kynntar eða sýndar stefnanda áður en þær hafi verið lagðar fram í þinginu . Lögin hafi verið samþykkt 19. júní 2019 . Fiskistofa hafi úthlutað hlutdeild í makríl samkvæmt lögunum 8. ágúst 2019 . Makríll gangi almennt upp að landinu í lok júlí og vertíðin hjá félagsmönnum stefnanda standi fram í september . Fiskveiðiárið fyrir makríl miðist við áramót . Næst reyni á fyrirkomulag veiðanna í lok júlí 2020 . Félagsmenn stefnanda hafi ekki verið sáttir við niðurstöðu Alþingis og talið að með henni væri verið að hygla útgerðum uppsjávarskipa og skerða með ólögmætum hætti rétt þeirra til veiða . Viðbrögðin hafi verið að leita eftir lögfræðilegu áliti um réttarstöðuna . Hafi það verið ákveðið í ágúst 2019 . Álit og mat á réttarstöðu hafi legið fyrir í lok september 2019 . Í framhaldi hafi farið fram kynning innan félagsins . Um miðjan október 2019 hafi legið fyrir að stefnandi vildi halda áfram og lögmanni verið falið að útbúa stefnu . Vinna við stef nugerð hafi hafist í október 2019 . Sem lið í þeirri vinnu hafi verið kallað eftir upplýsingum og gögnum frá ráðuneytinu og Fiskistofu . Slík erindi hafi verið send 2. og 5. nóvember 2019 . Svar Fiskistofu hafi verið ófullkomið . Stefnandi hafi eftir öðrum lei ðum fengið svar um forsendur Fiskistofu fyrir úthlutun makrílkvóta . Skjalið sé dagsett 23. júlí 2019 og sé grundvallarskjal sem sýni fram á áhrif lagasetningarinnar og útreikninga . Þann 22. nóvember sl. hafi verið óskað staðfestingar Fiskistofu á því að sk jalið væri frá þeim komið . Fiskistofa hafi ekki svarað . Þann 13. desember sl. hafi stefnandi á ný sent Fiskistofu erindi með nýja og formlega beiðni um að fá öll gögn , upplýsingar og samskipti og forsendur fyrir úthlutun á makríl . Því hafi ekki verið svara ð . Þann 2. nóvember 2019 hafi atvinnuvega - og nýsköpunarráðuneyti verið send beiðni um endurrit af öllum fyrirliggjandi gögnum , samskiptum og undirbúningsgögnum í tengslum við gerð og meðferð frumvarps 4 um breyting á lögum um stjórn fiskveiða , sbr. 776. mál á 149 löggjafarþingi . Beiðnin hafi verið ítrekuð 20. , 29. og 3. desember 2019 . Svar hafi fyrst borist 10. desember sl . Í þessum gögnum séu mikilvæg skjöl sem snúi að upplýsingum sem fyrir hafi legið um mismunandi áhrif lagasetningarinnar á þá flokka báta sem um ræði og svo undirbúning og rök sem ráðuneytið og atvinnuveganefnd tilgreini vegna þeirra breytinga sem snúi að félagsmönnum stefnanda . Stefna hafi endanlega verið frágengin og send til kynningar 13. desember sl . Þann 17. desember sl. hafi stjórn s tefnanda staðfest að málið skyldi höfðað . Beiðni um flýtimeðferð hafi verið lögð fram 17. desember sl . Undirbúningur málshöfðunar hafi verið haldið áfram án tafa og í fullu samræmi við mikilvægi þeirra hagsmuna sem séu í húfi og hversu flókið úrlausnarefni séu . Mikilvægt sé að niðurstaða fáist um ágreininginn áður en nýtt makrílveiðitímabil hefjist í lok sumars 2020 . Með flýtimeðferð ætti það að vera unnt . Ella ekki . Töf myndi valda öllum félagsmönnum stefnanda ómældu tjóni . Niðurstaða : Í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 segir að aðili sem hyggst höfða mál vegna ákvörðunar eða athafnar stjórnvalds eða verkfalls , verkbanns eða annarra aðgerða sem tengjast vinnudeilu , og það færi ella eftir almennum reglum þeirra laga , geti óskað eftir því að málið sæti flýtimeðferð samkvæmt XIX. kafla laganna . Skilyrði þess er að brýn þörf sé á skjótri úrlausn , enda hafi hún almenna þýðingu eða varði stórfellda hagsmuni aðila . Við mat á því hvenær brýn þörf sé á skjótri úrlausn dómstóla og hvenær úrlausn hafi almenna þ ýðingu eða varði stórfellda hagsmuni , verður að líta til atvika hverju sinni . Þar sem umrætt ákvæði felur jafnframt í sér afbrigði frá almennum málsmeðferðarreglum einkamálalaga verður að skýra það þröngri lögskýringu . Með ákvæðum XIX kafla laga nr. 91 / 199 1 er vikið frá almennum málsmeðferðarreglum einkamálalaga á þann hátt að allir frestir eru styttir og málið fer fram fyrir aðra sem reka einkamál eftir almennum reglum . Þó svo það komi ekki fram í 1. mgr. 123. gr. laga nr. 91 / 1991 má ráða af dómaframkvæmd að ekki þýði fyrir aðila að bíða of lengi með að höfða mál eftir að ákvörðun , sem hann hyggst vefengja fyrir dómi er tekin . Er skilyrðið nátengt skilyrðinu um brýna þörf á skjótri úrlausn málsins , enda dregur verulega úr hinni brýnu þörf ef aðili leitar ek ki til dómstóla án ástæðulauss dráttar . Ágreiningur sá sem mál þetta snýst um á sér nokkurn aðdraganda , svo sem fram kemur í bréfi lögmanns stefnanda sem móttekið er 20. desember 2019 og atvikalýsingu í stefnu málsins . Hin umþrættu lög sem mál þetta snýs t að miklu leyti um , þ.e. lög nr. 46 / 2019 , voru samþykkt á Alþingi 19. júní 2019 og öðluðust þegar gildi . Er hálft ár frá því liðið . Stefnandi hefur leitast við að sýna fram á að hagsmunum stefnanda hafi verið fylgt eftir allar götur eftir það með beiðnum um upplýsingar frá viðkomandi stjórnvöldum til að unnt væri að meta áhrifin á félagsmenn stefnanda . Engu að síður telur dómurinn unnt hefði verið að höfða mál þetta fyrr en raun ber vitni . Í því efni verður til þess að líta að stefnandi hefur um langa hríð haft atvinnu af veiðum á makríl og þekkt allar þær takmarkanir sem á veiðum gilda . Þá hefur stefnandi án vafa verið kunnugt um áhrif frumvarpsins á veiðar . Verður af þessum ástæðum ekki séð að brýn þörf sé nú á úrlausn dómstóla , sem leiða eigi til þess að mál þetta fái flýtimeðferð . Í því ljósi eru ekki uppfyllt skilyrði 1. mgr. 123. gr. tilvitnaðra laga til að fallast á beiðni um flýtimeðferð málsins . Erindinu er því hafnað . Símon Sigvaldason dómstjóri kveður upp úrskurð þennan . Úrskurðarorð : Hafnað er kröfu Félags makrílveiðimanna um að mál félagsins á hendur íslenska ríkinu vegna ágreinings um heimildir til veiða á Norðaustur - Atlantshafsmakrílstofninum samkvæmt III. ákvæðis til bráðabirgða við lög nr. 151 / 1996 , sbr. 1. mgr. 1. gr. laga nr. 46 / 2019 , sæti flýtimeðferð eftir ákvæðum XIX. kafla laga nr. 91 / 1991 .