Hálfyrði um vegabætur . Þar sem nú er orðið tíðrætt í blöðum um vegabætur á landi voru og af því að vænt er að bera saman álit manna um þær , þá dettur mér í hug að láta í ljósi mína einföldu en hreinskilningslegu skoðun um það , sem ég held skilyrði fyrir varanlegum vegum . Eftir að póstmeistaranum þóknaðist ekki að hafa mig fyrir póst lengur 1874 , og ég því missti þá atvinnu , fékk ég bráðum að vinna að vegabótum , fyrir tilstilli þeirra sem vildu hjálpa mér um atvinnu , amtmannsins , sem þá var , B. Thorbergs , og sýslumanns Guðm . Pálssonar . Hefi ég nú fengist við það verk nokkur sumur , og hefi oft hugsað um , hvernig vegirnir ættu að leggjast , svo að sem happadrjúgastir yrðu bæði til endingar og fjársparnaðar . Með því að mjög oft er við breytilegt landslag og jarðlag að eiga , þá verður að haga aðferð eftir ástæðum . Það hefir ávallt vakað fyrir mér sú hugsjón , að fyrsta skilyrði fyrir heppilega lögðum vegi væri að velja fyrst stefnuna og grundvöll vegarins svo nákvæmlega og haganlega sem unnt er , og kosta heldur töluverðum tíma þar til . Þannig hef ég valið veg á fjöllum , og held það í öllu tilliti best þar sem styst er yfir , að unnt er , en umfram allt þar sem holt eru hæst og minnstan snjó festir og ekki liggur undir vötnum ; og yfir höfuð forðast miklar mishæðir og votlendi . Lautir hafa einnig þann ókost í byrjun á vetrum , að bæði er þreytuauki í þeirri ófærð og óviss vindstaða . En þar sem ekki verður við komið að leggja veg eftir holtahryggjum , þá er mikil nauðsyn að vanda vel þær upphleyptu brýr , sem ekki verður hjá komist að gera , bæði yfir lautir , urðir og votlendi , og er þá óefað flórlegging með vandvirkni langbest , þó dýr sé , með bogadreginni laut milli kanta vegarins eftir honum . Einnig þarf að athuga vandlega , hvar ræsi þurfa , svo vötn geti ræst sig gegnum brýrnar . Og með því að sjálfsagt er að leggja aldrei brýr í lautir nema í hall-lendi , þá er mikil þörf á að hafa langrennur eða sniðrennur við efri jaðar vegar að ræsa-opum . En til ofaníburðar álít ég nálega jafn tvísýnt að hafa tóman sand sem eingöngu mold . En að blanda sand og möl með ¼ af mold þeir , sem víða fæst í jörðu , helst fyrir neðan frost , það álít ég gott efni . Ekki skyldi hafa meiri ofaníburð en svo , að myndi aðeins ávala ; en bæta heldur árið eftir eða sem fyrst . Mér hefir skilist , að með ákvörðuninni um fimm álna breiðan veg væri svo til ætlast , að nota skuli vegina út á jaðra , en það er fyrirmunað með því að hafa þennan háa hrygg í miðjunni . Ég ímynda mér , að mjög óvíða , ef nokkursstaðar á landi hér , hafi verið gerður jafn sterkur vegur og með jafn vörnuðum frágangi sem kafli sá , er við verkamenn Sighvats Árnasonar alþingismanns unnum að eftir hans fyrirsögn í Svínahrauni í sumar , og sem ég fyrir mitt leyti hafði mikið gott af hvað vandvirkni snertir . Þó efast ég um , að hann geti þrifist til lengdar , einmitt fyrir vanhugsaða stefnu hans og afstöðu . Ég fór aldrei svo til Reykjavíkur í sumar , að ég liti eigi með áhuga til þeirrar stefnu , sem mér , þótt ókunnugur væri , sýndist best valin til vegagjörðar , bæði endingar egna og sparnaðar . Líklegast minni sjón var , að hafa einn veg frá Elliðaám og upp hjá Árbæ , þaðan nær Hólmi og eftir holtahryggjum nálægt Elliðakoti , og þaðan nær því beina stefnu upp undir Lyklafell ; skipta þar í tvo vegi , og lægi annar norður heiði til Þingvallasveitar og einn upp Velli eða hraunið nokkru vestar , þar sem það er hálfu haganlegra til vegagerðar bæði að lögun og vegna ofaníburðar , og kæmi þá á þann áðurgerða veg neðan til við mitt hraun . – Svona er sannfæring mín að happadrjúgastur hefði vegur orðið á þessu svæði , þar sem sneitt er hjá öllum hraunsnögum , bleytum og vötnum . Það er engin mynd á veginum upp að Svínahrauni , eins og hann er nú ; er því mín fyllsta sannfæring , að bráðlega þurfi að bæta eða helst breyta vegi þessum . Ég þekki þá sýsluvegi , og það jafnvel til kauptúna , sem búið er að fást við að endurbæta árlega svo öldum skiptir og einlægt eru ófærir , en er haldið áfram með , af vana og hugsunarleysi . Það er óskemmtileg tilhugsun að eiga fyrir hendi árlega annaðhvort að verða að vinna eða borga slíka heimsku , sem er hér um bil sama sem að kasta þjóðarinnar peningum í sjóinn eða bræða þá í eldi . Nú hefir ég verið nokkuð margorður um vegabæturnar ; er þó lítið meira en hálfsagt , þar ég álít eins hægt að gera traustan veg yfir flóa og foræði með réttri útsjón eftir ástæðum eins og yfir holt , hraun og urðir . Einungis mun verst að fást við mjög fúna jörð og moldarmóa . Jón Magnússon frá Heynesi . Hálfyrði um vegabætur . Þar sem nú er orðið tíðrætt í blöðum um vegabætur á landi voru og af því að vænt er að bera saman álit manna um þær , þá dettur mér í hug að láta í ljósi mína einföldu en hreinskilningslegu skoðun um það , sem ég held skilyrði fyrir varanlegum vegum . Eftir að póstmeistaranum þóknaðist ekki að hafa mig fyrir póst lengur 1874 , og ég því missti þá atvinnu , fékk ég bráðum að vinna að vegabótum , fyrir tilstilli þeirra sem vildu hjálpa mér um atvinnu , amtmannsins , sem þá var , B. Thorbergs , og sýslumanns Guðm . Pálssonar . Hefi ég nú fengist við það verk nokkur sumur , og hefi oft hugsað um , hvernig vegirnir ættu að leggjast , svo að sem happadrjúgastir yrðu bæði til endingar og fjársparnaðar . Með því að mjög oft er við breytilegt landslag og jarðlag að eiga , þá verður að haga aðferð eftir ástæðum . Það hefir ávallt vakað fyrir mér sú hugsjón , að fyrsta skilyrði fyrir heppilega lögðum vegi væri að velja fyrst stefnuna og grundvöll vegarins svo nákvæmlega og haganlega sem unnt er , og kosta heldur töluverðum tíma þar til . Þannig hef ég valið veg á fjöllum , og held það í öllu tilliti best þar sem styst er yfir , að unnt er , en umfram allt þar sem holt eru hæst og minnstan snjó festir og ekki liggur undir vötnum ; og yfir höfuð forðast miklar mishæðir og votlendi . Lautir hafa einnig þann ókost í byrjun á vetrum , að bæði er þreytuauki í þeirri ófærð og óviss vindstaða . En þar sem ekki verður við komið að leggja veg eftir holtahryggjum , þá er mikil nauðsyn að vanda vel þær upphleyptu brýr , sem ekki verður hjá komist að gera , bæði yfir lautir , urðir og votlendi , og er þá óefað flórlegging með vandvirkni langbest , þó dýr sé , með bogadreginni laut milli kanta vegarins eftir honum . Einnig þarf að athuga vandlega , hvar ræsi þurfa , svo vötn geti ræst sig gegnum brýrnar . Og með því að sjálfsagt er að leggja aldrei brýr í lautir nema í hall-lendi , þá er mikil þörf á að hafa langrennur eða sniðrennur við efri jaðar vegar að ræsa-opum . En til ofaníburðar álít ég nálega jafn tvísýnt að hafa tóman sand sem eingöngu mold . En að blanda sand og möl með ¼ af mold þeir , sem víða fæst í jörðu , helst fyrir neðan frost , það álít ég gott efni . Ekki skyldi hafa meiri ofaníburð en svo , að myndi aðeins ávala ; en bæta heldur árið eftir eða sem fyrst . Mér hefir skilist , að með ákvörðuninni um fimm álna breiðan veg væri svo til ætlast , að nota skuli vegina út á jaðra , en það er fyrirmunað með því að hafa þennan háa hrygg í miðjunni . Ég ímynda mér , að mjög óvíða , ef nokkursstaðar á landi hér , hafi verið gerður jafn sterkur vegur og með jafn vörnuðum frágangi sem kafli sá , er við verkamenn Sighvats Árnasonar alþingismanns unnum að eftir hans fyrirsögn í Svínahrauni í sumar , og sem ég fyrir mitt leyti hafði mikið gott af hvað vandvirkni snertir . Þó efast ég um , að hann geti þrifist til lengdar , einmitt fyrir vanhugsaða stefnu hans og afstöðu . Ég fór aldrei svo til Reykjavíkur í sumar , að ég liti eigi með áhuga til þeirrar stefnu , sem mér , þótt ókunnugur væri , sýndist best valin til vegagjörðar , bæði endingar egna og sparnaðar . Líklegast minni sjón var , að hafa einn veg frá Elliðaám og upp hjá Árbæ , þaðan nær Hólmi og eftir holtahryggjum nálægt Elliðakoti , og þaðan nær því beina stefnu upp undir Lyklafell ; skipta þar í tvo vegi , og lægi annar norður heiði til Þingvallasveitar og einn upp Velli eða hraunið nokkru vestar , þar sem það er hálfu haganlegra til vegagerðar bæði að lögun og vegna ofaníburðar , og kæmi þá á þann áðurgerða veg neðan til við mitt hraun . – Svona er sannfæring mín að happadrjúgastur hefði vegur orðið á þessu svæði , þar sem sneitt er hjá öllum hraunsnögum , bleytum og vötnum . Það er engin mynd á veginum upp að Svínahrauni , eins og hann er nú ; er því mín fyllsta sannfæring , að bráðlega þurfi að bæta eða helst breyta vegi þessum . Ég þekki þá sýsluvegi , og það jafnvel til kauptúna , sem búið er að fást við að endurbæta árlega svo öldum skiptir og einlægt eru ófærir , en er haldið áfram með , af vana og hugsunarleysi . Það er óskemmtileg tilhugsun að eiga fyrir hendi árlega annaðhvort að verða að vinna eða borga slíka heimsku , sem er hér um bil sama sem að kasta þjóðarinnar peningum í sjóinn eða bræða þá í eldi . Nú hefir ég verið nokkuð margorður um vegabæturnar ; er þó lítið meira en hálfsagt , þar ég álít eins hægt að gera traustan veg yfir flóa og foræði með réttri útsjón eftir ástæðum eins og yfir holt , hraun og urðir . Einungis mun verst að fást við mjög fúna jörð og moldarmóa . Jón Magnússon frá Heynesi .