Munstur og undantekningar í samsettum nafnorðum í íslensku Formgerðarhömlur : Formgerð samsettra nafnorða virðist að verulegu leiti skilyrt af því hvort eignarfallsviðskeyti sé til staðar eða ekki ( sjá t.d. Baldur Jónsson 1984,1987 [ BJ ] ; Eirík Rögnvaldsson 1990 : 35 – 6 ; Þorstein Indriðason 1999 ; Kristínu Bjarnadóttur 2017 [ KB ] ) . Einnig virðist vera sterk hneigð fyrir því að ef forliður er samsettur er annar liður beygður , ( 1 ) ( BJ ) . Þó má finna ýmsar undantekningar , ( 2 ) ( BJ ; KB ) . Á móti hömlu BJ virðist einnig vera samsvarandi regla þar sem fyrsti liður virðist þurfa vera beygður ef viðliður er samsettur , ( 3 ) . En sú regla er heldur ekki undantekningalaus , ( 4 ) . Gísli Rúnar Harðarson ( 2016 , 2017 [ GRH ] ) færir rök fyrir lagskiptri formgerð þar sem beygðir forliðir hengjast ofar í formgerðina en óbeygðir , þ.e. í beygingarlag hauss samsetningarinnar , ( 5 ) . Útfrá þessari nálgun er hægt að ná utan um dæmin í ( 1 ) og ( 3 ) og undantekningarnar í ( 2 ) og ( 4 ) . Ef báðir liðir eru beygðir eða óbeygðir eru bæði samsettur viðliður og samsettur forliður mögulegir , ( 2 ) og ( 4 ) . Hins vegar ef annar forliðurinn er beygður og hinn óbeygður er einungis önnur formgerðin í boði . Ef beygður forliður fer á undan óbeygðum er einungis samsettur viðliður mögulegur , ( 3 ) en ef óbeygður forliður fer á undan beygðum er einungis samsettur forliður mögulegur , ( 1 ) . Undantekningar : Ýmis dæmi virðast á yfirborðinu vera gagndæmi við nálgun GRH ( sjá t.d. GRH , KB 2017 ) en þegar nánar er að gáð kemur í ljós að um reglulegar undantekningar er að ræða . Dæmi um samsettan forlið þar sem beygður forliður fer á undan óbeygðum falla í tvo flokka ( GRH ) . Annars vegar eru það samsetningar þar sem annar forliður er einkvæður , endar á / s / og taka -s í eignarfalli eintölu , ( 6 ) . BJ ( 1984 : 172 ) bendir á að þetta séu mögulega eignarfallssamsetningar í dulargervi þar sem framburðarmunur er hlutleystur í þessu umhverfi og tvímyndir finnast oft í stafsetningu . Hins vegar er um að ræða dæmi eins og ( 7 ) þar sem fyrir eru samsetningar sem eiga annan viðlið sameiginlegan . Hér koma ýmsir möguleikar til greina , t.a.m. samdráttur , þar sem tveir eins liðir liggja saman er öðrum þeirra eytt . Dæmi um samsettan viðlið þar sem óbeygður forliður fer á undan beygðum eru einnig af tvennum toga . Annars vegar þar sem fyrsti forliður er óteljanlegur og táknar efnivið eða óbreytanlegan eiginleika , ( 8 ) . Annar forliður virðist fá aukaáherslu í þessum tilvikum . Möguleg skýring á þessu munstri er að í þessu samhengi fá forliðirnir ∅ - eignarfallsendingu . Hins vegar þar sem viðliðurinn er ýmist tímarit eða hnífapör , ( 9 ) . Hugsanlega eru þetta bandstafasamsetningar frekar en eignarfallssamsetningar og því stofnsamsetning möguleg . Útvíkkaðar hneigðir : Þessi nálgun á samsetningar býður upp á útvíkkun á hömlu BJ . Rétt eins og samsettir forliðir er mjög sterk hneigð fyrir því að afleidd orð myndi beygða forliði frekar en óbeygða , ( 10 ) , og þegar við berum saman stofnsamsetningar og afleiðslur má sjá klárar samsvaranir í formgerðinni , ( 11 ) . Í báðum tilvikum er um að ræða aukna formgerð í stofnlagi og því fella samsetta forliði og afleidda stofna undir einn hatt , þ.e. að forliðir með aukna formgerð í stofnlagi séu heldur beygðir en óbeygðir . Baldur Jónsson . 1987 . Íslensk orðmyndun . Andvari 112 : 88 – 103 . BÍN = Beygingarlýsing íslensks nútímamáls . Ritstjóri Kristín Bjarnadóttir . Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum . Málvísindastofnun Háskóla Íslands , Reykjavík . Gísli Rúnar Harðarson . 2017 . Cycling Through Grammar : On Compounds , Noun Phrases and Domains . Doktorsritgerð við Connecticutháskóla í Storrs , CT .