Líflegar umræður um siðfræði lífvísinda . Einar Oddsson formaður stjórnar Siðfræðiráðs LÍ sótti heimsráðstefnu á Spáni Nú á haustdögum sótti Einar Oddsson læknir og formaður stjórnar Siðfræðiráðs Læknafélags Íslands alþjóðlega ráðstefnu um siðfræði í lífvísindum sem haldin var í borginni Gíjon í Astúrías-héraði á Norður-Spáni . Í nálægri borg , Oviedo , var hinn 4. apríl 1997 undirritaður sáttmálinn um mannréttindi og lífsiðfræði sem gildir nú í aðildarríkjum Evrópuráðsins . Til umræðu voru ýmis siðferðileg álitamál sem brenna á læknum jafnt sem öðrum stéttum sem fást við lífvísindi . Voru samþykktar þrjár ályktanir um alnæmi , mannlega virðingu og matvælaástandið í heiminum . Ráðstefnan var skipulögð af Societé International de Bioethica , skammstafað SIBI , sem eru virt samtök á sviði lífvísinda en þetta er annað heimsþingið sem þau standa fyrir . Samtökin hafa einnig haldið ráðstefnur þar sem ræddar hafa verið samþykktir á sviði siðfræði lífvísinda sem Evrópuráðið og Unesco hefur tekið mið af við útgáfu á siðareglum en þessar tvær stofnanir eru þær sem helst veita leiðsögn á því sviði í heiminum . Helsti forystumaður samtakanna er spænskur læknir , Marcello Palacios að nafni , en hann býr í Gíjon . Kofi Annan framkvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna sendi ráðstefnunni kveðju sína svo það er fylgst með starfi þessara samtaka á þeim vettvangi . " Ráðstefnan fjallaði um siðfræði lífvísinda sem er víðara hugtak en siðfræði læknavísinda . Hún stóð í fjóra daga og þar var fjallað um alnæmi og eyðni-sýkingar , siðfræði erfðafræði og einræktunar og um matvælaástandið en sú umræða snerist annars vegar um matvælaþörfina í heiminum og hins vegar um erfðabreytt matvæli . Þetta var því ansi vítt svið og á köflum varð umræðan mjög pólitísk . " Einar segir að umræðan hafi kannski ekki höfðað sérstaklega til Íslendinga heldur hafi hún spannað allan heiminn . " Hún snerist heldur ekki eingöngu um lækna og þeirra starf . Ef ég vitna til ályktunarinnar um alnæmi þá er þar lögð áhersla á að menn reyni að forðast fordóma og að helst öllum standi til boða sú meðferð sem til er . Þar er meðal annars hvatt til þess að fátækari ríkjum sé gert kleift að veita þegnum sínum sem smitaðir eru viðeigandi lyfjameðferð með því að bjóða þeim lyf á viðráðanlegu verði . Einnig er varað við misnotkun á fólki í tilraunum með lyf gegn eyðni-veirunni eins og átt hefur sér stað . Þá er varað við þeim hugsunarhætti að fólk sem smitast hefur hafi kallað veikina yfir sig en hann er töluvert útbreiddur um heiminn . Yfirlýsingin um mannlega reisn er almennt orðuð og hnykkir í raun fyrst og fremst á Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna og þeim yfirlýsingum sem á henni eru byggðar . Þar er varað við afleiðingum þess að milljónir manna þjáist af hungri , sjúkdómum og skorti á drykkjarvatni og húsnæði en á öllum þessum vanda séu til auðveldar lausnir ef vilji er fyrir hendi . Þá er ítrekað að ofbeldi , hvers eðlis sem það er , sé í andstöðu við skynsamlega breytni og grafi undan menningu og mannlegri reisn . Það vakti líka athygli mína að í ályktuninni er lögð á það áhersla að rétturinn til þess að njóta gæða náttúrunnar sé hluti af almennum mannréttindum . Í ályktuninni um matvælaástandið er vakin athygli á því að á þriðja tug milljóna jarðarbúa eigi ekki kost á nægri næringu á sama tíma og nógur matur er til í heiminum . Matvælin berast einfaldlega ekki þeim sem þarfnast þeirra . Þar er gagnrýndur sá hægagangur sem hefur verið á því að fækka þeim sem vannærðir eru og í því sambandi bent á ábyrgð fjölþjóðafyrirtækja og vestrænna allsnægtarþjóðfélaga á meðbræðrum sínum í þriðja heiminum . " " Einnig er í síðastnefndu ályktuninni fjallað um erfðabreytt matvæli og hvatt til þess að menn reyni að forðast slys í þeirri þróun en stefnt skuli að því að ýta undir kostina sem hún geti haft í för með sér og dregið úr vanköntunum svo sem unnt er . Á ráðstefnunni kom fram að skoðanir á erfðabreyttum matvælum eru mjög skiptar í heiminum . Það stafar ekki síst af því hversu erfitt er að rannsaka langtímaáhrif erfðabreytinganna . Flestar þær rannsóknir sem gerðar eru hafa verið kostaðar af framleiðendum erfðabreyttra matvæla og því er ekki hægt að segja að þær séu með öllu marktækar . Margir íbúar þriðja heimsins binda miklar vonir við erfðabreytt matvæli og á þinginu voru fulltrúar frá Kúbu mjög ánægðir með þær tilraunir sem þar hafa verið gerðar með notkun slíkra aðferða við ræktun og framleiðslu . Á móti hafa margir bent á að við vitum ekki hver áhrifin á flóruna verða til lengri tíma , ekki síst í ljósi þess að nytjategundum fer stöðugt fækkandi . Hins vegar er erfitt að sjá hvernig þessi breyttu gen stökkvi yfir í mannfólkið þótt það neyti jurta sem innihalda þau . Loks má nefna að rætt var um þá mótsögn sem er fólgin í því að í sumum heimshlutum er fólk að deyja úr hungri á sama tíma og fólk veikist og deyr úr ofáti á Vesturlöndum . Hins vegar er það staðreynd að fæðuskortur og alnæmi hrjáir sömu lönd og þar er vandinn svo mikill að hann yfirskyggir allt annað . Þetta er náttúrulega hápólitísk umræða sem snertir efnahagslega afkomu þessara ríkja , " sagði Einar Oddsson og bætti því við að íslenskir læknar ættu fullt erindi í þá umræðu sem fram fer á ráðstefnum sem þessum .