Verðlækkun til bænda dugi ekki til að stöðva tapið Í nýju fréttabréfi SS fjallar Steinþór Skúlason , forstjóri Sláturfélags Suðurlands , um landbúnað á Íslandi , búvörusamninginn og afurðaverð til bænda . Þar segir hann meðal annars : Hefðbundinn landbúnaður byggir tilvist sína á stuðningi sem afmarkaður er í búvörusamningi auk innflutningsverndar . Fyrir liggur að útlagður kostnaður ríkisins við búvörusamning er um 14 milljarðar á ári og innflutningsvernd hefur verið metin á um 6 milljarða . Í umfjöllun Steinþórs segir að kostnaður ríkisins af búvörusamningi sé um 1,7% af ríkisútgjöldum sem er mikil lækkun frá liðinni tíð . Sem dæmi má nefna að árið 2000 var kostnaður ríkisins um 2,8% af ríkisútgjöldum . Verðlækkun til bænda dugar ekki Steindór segir að verðlækkun til bænda dugi ekki til að stöðva taprekstur af slátrun og sölu kindakjöts . Það er eðlilegt að spyrja sig hvert þetta muni leiða . Tap hefur þann leiðinlega eiginleika að hverfa ekki . Einhver borgar tapið að lokum . Tapþol fyrirtækja , sem eru verulega háð slátrun og sölu kindakjöts , er orðið mjög lítið og næsta víst að eitt eða fleiri sláturhús hætta slátrun á næsta ári . Hver ætlar að taka við þessari slátrun þegar tap er á hverju kílói og ekki fyrirséð að það sé að fara að breytast ? Verðlagning haustsins Sláturleyfishafar hafa birt verðskrár haustsins sem í öllum tilfellum lækka frá fyrra ári . Bændur eru eðlilega ósáttir og gagnrýna verðið . Málefnaleg umræða er mikilvæg og að leita lausna til lengri tíma litið . Varast ber villandi eða ranga framsetningu upplýsinga sem afvegaleiðir umræðuna . Er ekki til gagns og getur jafnvel skapað óvild aðila sem efla þarf gott samstarf við . Samkvæmt nýjustu skýrslu frá MAST til loka júlí þá var samdráttur í sölu innanlands á 12 mánaða tímabili 0,7% . Það er því ekki rétt að sala hafi aukist . Vextir hafa vissulega lækkað en 0,5% lækkun vaxta vegur ekki þungt . Erlendar hækkanir vega ekki upp styrkingu krónunnar Því hefur verið haldið fram að verð erlendis fari hækkandi . Íslenska krónan hefur styrkst um nálægt 10% ( gengi evru ) frá síðasta hausti og um 25% gagnvart bresku pundi . Í flestum tilfellum er verð erlendis óbreytt í erlendri mynt og í þeim tilfellum sem verð hefur hækkað dugar það ekki til að mæta styrkingu krónunnar . Í viðbót við það sem hér er nefnt þá er hrun á gærumarkaði og mikil lækkun á afurðum eins og görnum . Útflutningur á kjöti og aukaafurðum mun því skila mun lægri tekjum í íslenskum krónum en fyrra ár . Tap á slátrun í fyrra Árið 2015 var tap á slátrun og sölu kindakjöts hátt í 100 krónur á kílóið . Af því sem áður er nefnt er ljóst að afkoma þessa árs verður mjög slæm . Fyrirtæki hafa mismunandi efnahagslegan styrk og þar með tapþol . SS hefur sem betur fer tekið farsælar ákvarðanir á liðnum árum og sauðfjárslátrun vegur ekki lengur jafn þungt í rekstri félagsins og áður var . Félagið getur því leyft sér til skemmri tíma að ganga skemur í verðlækkun en sumir aðrir sláturleyfishafar þurfa að gera . Röng framsetning á tölum Landssamtök sauðfjárbænda birtu á heimasíðu sinni útreikninga á hlut bænda í smásöluverði . Reiknað var út frá bændaverði og smásöluverði á hrygg og læri . Þessi framsetning er augljóslega röng . Ef sama aðferð væri notuð á sagaðan frampart úr búð eða slög mætti segja að hlutur bænda væri nálægt 100% eða jafnvel meira í sölu þessara afurða . Ef reikna á hlut bænda af smásöluverði þá verður að reikna skrokkinn allan í réttum hlutföllum . Annað eru blekkingar sem afvegaleiða umræðuna auk þess sem bændur gefa höggstað á sér . Ekki rétt að ásaka smásöluna Margsinnis hefur komið fram að forsvarsmenn bænda telja smásöluna sökudólg í málinu og að smásalan skammti sér óeðlilega háa álagningu og lækki verð á kjöti . Það er sjálfsagt að ræða og skoða verðmyndun vara en rétt skal vera rétt og þetta er ekki rétt . Verslanir geta ekki tekið sér neinar verðlækkanir heldur eru það söluaðilar sem bjóða verð niður þegar offramboð er á markaði . Öllu skiptir því að jafnvægi ríki . Bændur þurfa á góðu samstarfi við smásala að halda . Ómakleg gagnrýni er til tjóns og getur ýtt undir áhuga verslana á auknum innflutningi landbúnaðarvara . Hvað er fram undan ? En hvers vegna er svo komið fyrir sauðfjárbændum og sláturleyfishöfum ? Það er hægt að tala um lækkun á verði afurða , kostnaðarhækkanir vegna kjarasamninga , styrkingu íslensku krónunnar o.s.frv . Allt eru þetta staðreyndir en hin raunverulega ástæða og sú sem mestu skiptir er önnur . Í búvörusamningi í ársbyrjun 2007 var sú afdrifaríka breyting gerð að útflutningsskylda kindakjöts féll niður ! Útflutningsskyldan var undanþága frá samkeppnislögum sem gerði kleift að jafna ábyrgð og kostnaði við útflutning milli bænda og milli sláturleyfishafa . Þessi undanþága er ekki lengur til staðar og ólöglegt að hafa nokkurt samráð eða samstarf um það magn sem flutt er úr landi . Vandinn í hnotskurn „ Það liggur í augum uppi að þegar flytja þarf út yfir 30% af framleiðslunni og verð erlendis er mun lægra en innanlands þá verður alltaf söluþrýstingur innanlands . Með öðrum orðum svokallaður kaupendamarkaður . Sláturleyfishafar bjóða hver niður fyrir öðrum til að þurfa að flytja minna út á lágu verði . Þetta er hin raunverulega ástæða stöðunnar sem nú er uppi . Ef ekki tekst að finna slíkan markað blasir ekki annað við en vinna að því að minnka framleiðslu á kindakjöti . Sláturleyfishafar ráða með góðu móti við að koma 1.200 – 1.500 tonn á viðunandi verði úr landi en ekki 3.500 tonn , “ segir Steinþór í fréttabréfi SS .