Allt frá því einokun ríkisins á útvarpsrekstri var afnumin með lögum frá 1985 hafa menn rætt um nauðsyn þess að setja ný útvarpslög , sem tækju mið af hinni nýju stöðu , sem skapaðist við freslið . Lögin , sem heimiluðu það , eru barn síns tíma og taka mið af þeiri málamiðlun , sem náðist á Alþingi um afnám einokunarinnar . Margar nefndir hafa komið að málinu og menn úr öllum flokkum hafa lagt sitt af mörkum . Þrátt fyrir þetta mannvit og pólitískan vilja hefur ekki enn tekist að breyta öðru í útvarpslögunum en því , sem lýtur að aðild okkar að Evrópska efnahagssvæðinu ( EES ) . Að öðru leyti hefur þróunin orðið á þann veg , sem lögin heimila og eins og menn vita standa þau í raun hvorki í vegi fyrir því , að Ríkisútvarpið ( RÚV ) þróist eða einkastöðvar . Af minni hálfu setti ég á laggirnar starfshóp til að semja skýrslu um stöðuna í útvarpsmálum og endurskoðun útvarpslaga . Skilaði hann skýrslu í mars 1996 , var þeirri skýrslu fremur illa tekið af samstarfsflokknum í ríkisstjórn og á þingi leituðust stjórnarandstæðingar við að gera hana tortryggilega eins og vænta mátti . Í skýrslunni er meðal annars fjallað um skipulag og starfsemi RÚV og lagt til að þar verði unnið að endurskipulagingu . Hefur að frumkvæði stjórnenda og starfsmanna RÚV verið að unnið að þessu undir kjörorðinu Betri rekstur og eru þær tillögur nú á framkvæmdastigi . Er greinilega unnt að endurskipuleggja innra starf RÚV á næsta róttækan hátt , án þess að lögum sé breytt . Hljóta allir að fagna því , að ætlunin er að spara í stjórnunarkostnaði í því skyni að hafa meira fé til dagskrárgerðar . Í skýrslunni er einnig lagt til , að samið verði á nýjum forsendum við Póst og síma um dreifikerfi RÚV . Hefur þetta verið til meðferðar milli stjórnenda P & S og RÚV . Er ég þeirrar skoðunar , að það sé ekki markmið í sjálfu sér , að RÚV reki dreifikerfið . Á fundi menningarmálaráðherra Norðurlandanna í Kalmar 13. júní síðastliðinn voru útvarpsmál til umræðu , eins og ég skýrði frá í pistli mínum 17. júní 1997 . Þar var ályktað um gildi útvarps í almannaþágu eða public service útvarp / sjónvarp án þess að fram væri tekið , að það þyrfti endilega sérstök fyrirtæki til að sinna þeirri þjónustu . Í tengslum við þennan sérstaka fund ráðherranna um útvarps - og sjónvarpsmál voru samdar athyglisverðar skýrslur um stöðu og þróun í útvarpsmálum . Þar á meðal er skýrsla eftir Eli Skogerbø dags. í maí 1997 , sem heitir : Konvergens mellom telekommunikasjon og kringkasting , Kultur - og mediepolitiske utfordringer - eða Samruni milli síma og útvarps , Ný viðfangsefni við mótun stefnu í menningar - og fjölmiðlastarfi . Þessi samruni , sem þarna er ræddur snertir dreifikerfi , þjónustu og markað . Stafrænar aðferðir við dreifingu og samþjöppun á bylgjum hafa rutt á brott hindrunum milli ólíkra dreifikerfa , stafrænt efni er unnt að senda með hvaða hætti , sem menn kjósa . Tölvur þjóna sem sími , sjónvarp eða póstmiðstöðvar og símafyrirtæki taka að sér að dreifa efni án tillits til uppruna þess , framleiðendur efnis velja þá leið , sem þeim hentar hverju sinni , þannig að þjónustusviðið verður ekki skilgreint með sama hætti og áður . Ekki er lengur litið á markaðssvið sem aðgreind heldur keppa ólík fyrirtæki á sama markaði . Innan Evrópusambandsins ( ESB ) eru skiptar skoðanir um það , hvernig bregðast eigi við þessari þróun og þar takast á ýmis sjónarmið um leikreglur í upplýsingasamfélaginu . Þegar litið er til sjónvarpsstarfsemi hefur verið tilhneiging til þess , einkum að frumkvæði Frakka , að skilgreina kvótareglur um efnisval í því skyni að hlú á evrópsku efni til að halda hinu bandaríska í skefjum . Einnig hafa sumir vilja setja strangar reglur um eignarhald á fjölmiðlum . Þegar litið er síma - eða dreifikerfisþjónustu innan ESB hefur iðnaðurinn á því sviði náð undirtökunum og þar vilja menn meiri samkeppni en þegar litið er á menningarlegt gildi þess efnis , sem er flutt um dreifikerfið . Yfirlit yfir þróunina innan ESB sýnir hins vegar , að hún ræðst meira af tæknikröfum en markaðsforsendum . Í skýrslunni kemur fram , að líklega sé skýrsla KPMG Management Consulting frá 1996 , sem samin var fyrir framkvæmdastjórn ESB og heitir Public Policy Issues Arising from Telecommunications and Audiovisual Convergence , hin viðamesta , sem samin hefur verið um þennan samruna hinna ólíku miðla . Þar kemur fram , að Evrópa sé stöðnuð á þessu sviði í samanburði við Bandaríkin og Suðaustur-Asíu . Er bent á , að regluverk ESB , hinn sundurleiti evrópski markaður og vitlausar áherslur ESB í stuðiningi við framleiðslu á þessu sviði ráði mestu um stöðnunina . Leggur KPMG til , að evrópsk stjórnvöld setji sem fæstar sértækar reglur og láti almennar samkeppnisreglur duga á þessu sviði . KPMG leggur þunga áherslu á , að þær reglur sem nú gilda um " telekommunikasjon " og sérstaklega fyrir útvarp og sjónvarp séu óviðunandi og tilgangslausar og það beri að fella þær úr gildi . Rökin fyrir þessu eru þau , að ekki sé lengur um það að ræða , að dreifileiðirnar séu af skornum skammti . Höfundur skýrslunnar fyrir Norrænu ráðherranefndina segir , að þessi ráð KPMG séu ekki í anda norrænna hefða á þessu sviði , þar sem lagt sé til það , sem KPMG kalli " light-handed regulation " og með því vísi KPMG til þess að markaðurinn fái að ráða sér sem mest sjálfur : Öll ný þjónusta eigi að vera alfrjáls . Almannaþjónustu ber að skilgreina nákvæmlega og hún njóti aðeins lögverndar , ef hún sé á mikilvægu sviði , sem ekki er unnt að sinna á markaðsforsendum . Grípa má til sérstakra aðgerða til að efla menningarstarf , en þær eru taldar ónauðsynlegar . Fjölbreytni verður best tryggð með samkeppnisreglum , því að þannig er best stuðlað að samkeppni og alhliða málfrelsi . Höfundarréttur er talinn gegna lykilhlutverki þegar litið er til virðisauka í þjónustu og þar ber bæði að huga að lagalegum og tæknilegum úrræðum . KPMG afhenti þessa skýrslu í september 1996 og er talið að hún muni ráða miklu við mótun almennra evrópskra reglna á þessu sviði . Hér ætla ég ekki að rekja þessa norrænu skýrslu frekar en eins og menn sjá af henni , er afstaða þeirra , sem kanna málið á hlutlægan hátt án þess að hafa hagsmuni einstakra opinberra stofnana í huga , að þróast frá því , að stórar ríkisstofnanir séu nauðsynlegar til að sjá fólki fyrir þjónustu á þessu sviði , aðalatriðið sé að hafa nægilegt efni til að mata hina nýju miðla , sem ferða fleiri en nokkru sinni fyrr og hafa fjölbreyttari leiðir en nokkru sinni til að koma efni sínu til neytenda . Að þessu hljótum við Íslendingar að hyggja , þegar við leggjum á ráðin um framtíðarstefnu og löggjöf í þessu efni . Að sumu leyti stöndum við betur að vígi en menn gera annars staðar á Norðurlöndum , þar sem við höfum til dæmis vísað til almennra samkeppnislaga , þegar menn ræða eignarhald á fjölmiðlum og samþjöppun í því efni . Raunar las ég viðtal við Jón Óttar Ragnarsson , sem reynir nú krafta sína í frelsinu í Los Angeles , en telur á hinn bóginn nauðsynlegt að við festum í lög reglur að norrænni eða evrópskri fyrirmynd um eignarhald á fjölmiðlum . Póstur og sími hefur boðað , að með breiðbandi sínu muni hann stuðla að samruna hinna ólíku miðla hér á landi . Verður fróðlegt að sjá , hver framvindan verður í því efni , en P & S hefur ekki sótt til Útvarpsréttarnefndar um heimild til að stunda sjálfstæða starfsemi í þessu skyni , það er dreifa öðru efni en framleitt er af útvarps - og sjónvarpsfyrirtækjum í landinu . Þá verður einnig forvitnilegt að fylgjast með því , hvort útvarps - og sjónvarpsfyrirtækin hér ætla að skipta við P & S eða einhverja aðra varðandi dreifingu á efni . Það er alls ekki svo almennt , að menn líti til breiðbandsins sem besta dreifikerfisins heldur veðja þjóðir frekar á gervihnetti í þessu skyni , en þaðan er ekki síður unnt að fá starfræn merki en af breiðbandinu . Er sagt , að nú sé offramboð á gervihnattarásum . Hér ætla ég ekki að draga neina eina niðurstöðu af þessum vangaveltum . Hitt er ljóst , að það er of þröngt sjónarhorn að nálgast þetta mikla viðfangsefni frá sjónarhóli eins fyrirtækis og ef til vill kann sá tími að koma fyrr en síðar , að menn telji það beinlínis brot á jafnræðisreglum og valdi vanhæfi stjórnvalda til að fjalla um þessi mál , ef ríkið heldur áfram að vera stóraðili í framleiðslu og dreifingu útvarps - og sjónvarpsefnis , úr því ekki er lengur unnt að rökstyðja slíkt frá öryggissjónarmiðum . Af minni hálfu hefur því jafnan verið haldið fram , að fyrir íslenska ríkið sé aðalatriðið að stuðla að því , að menningarlegt íslenskt efni sé fyrir hendi á þessum vettvangi . Það er áfram meginstefna mín í þeirri trú , að íslenska þjóðin sé samhuga , um að standa sameiginlega að átaki í þessu skyni .