Davíð Oddsson forsætisráðherra setti umræðurnar um hvalveiðar okkar Íslendinga inn á nýjar brautir í ræðu sinni á fundi Samtaka um vestræna samvinnu og Varðbergs í hádeginu laugardaginn 3. maí . Hann dró það fram , að við þyrftum að vita , hvort unnt væri að selja afurðir , ef stefnt yrði að veiðum umfram neyslu innan lands . Einnig þyrfti að átta sig á því hvaða dýr það væru , sem menn vildu veiða , hvort það væru einungis hrefnur eða stærri hvalir . Loks væri nauðsynlegt að taka til endurskoðunar þá ákvörðun að ganga úr Alþjóðahvalveiðiráðinu . Umræður um hvalveiðar verða oft tilfinningaheitar . Meirihluti þjóðarinnar segist vilja , að veiðarnar verði hafnar og fyrir því eru skýr vísindaleg rök , að í raun sé nauðsynlegt að grisja hvalastofna . Þá er mönnum illa við að þurfa að sætta sig við yfirgang andstæðinga hvalveiða , sem ganga fram með ofbeldi eins og dæmin sanna . Sagt er , að vinni friðunarsinnar í hvalamálinu snúi þeir sér að verndun fiskistofna næst og þá verði Íslendingum flestar bjargir bannaðar . Rökin gegn hvalveiðum eru þau helst , að vegna mikilla áhrifa friðunarsinna tökum við of mikla áhættu með því að hefja hvalveiðar . Þetta muni bitna á fiskseljendum og draga úr heimsóknum ferðamanna . Þá megi hafa meira upp úr hvölum með því að sýna þá í stað þess að drepa . Ég var einn þingmanna opinberlega andvígur því , að Ísland segði sig úr Alþjóðahvalveiðiráðinu . Ég er almennt þeirrar skoðunar , að fyrir smáríki skipti meiru að ýta undir þátttöku í alþjóðastofnunum en snúast gegn þeim . Ýmsir segja , að Alþjóðahvalveiðiráðið sé marklaus stofnun , af því að þar megi sjónarmið friðunarsinna sín of mikils , ráðið fari í raun ekki eftir eigin stofnskrá . Hvað segja þeir , sem þannig tala um Mannréttindanefnd Sameinuðu þjóðanna ? Þar komast Kínverjar upp með að sitja án þess að svara til saka fyrir mannréttindabrot sín . Er sú nefnd ekki þarflaus kjaftasamkunda ? Eða gildir öðru máli þegar réttindi mannskepnunar eiga í hlut en þegar rætt er um hvali ? Ég tel nauðsynlegt fyrir okkur að fara í Alþjóðahvalveiðiráðið og gera það , ef unnt er , með fyrirvara á þann veg , að við áskiljum okkur rétt til hvalveiða . Hið eina , sem réttlætir í raun , að við hurfum úr ráðinu , er , að árið 1983 samþykktum við að lúta hvalveiðibanni þess . Nú eigum við að ganga í ráðið og aflétta þessari sjálfskipuðu kvöð af okkur samtímis . Þar með höfum við þjóðréttarlegar forsendur til að hefja veiðar , með þær og hin vísindalegu rök að vopni stöndum við betur en ella að vígi í óhjákvæmilegri baráttu við friðunarsinna . Ég hef oft velt því fyrir mér , hvað felst í hugtakinu félagshyggja . Raunar get ég vísað til blaðagreina , þar sem ég beinlínis spurt þá , sem segjast fylgja félagshyggju sem stjórnmálaskoðun , að því , hvað í því felist . Hefur verið lítið um svör enda er þetta samheiti um eitthvað , sem er harla óljóst og gjarnan sett upp sem andstæða við frjálshyggjuna . Hugtakið frjálshyggju er auðvelt að skýra , en hún er andstæða við sósíalisma , það er stefnu forsjárhyggj - og ríkisafskiptasinna . Félagshyggjumenn segjast gjarnan vera eitthvað annað en þetta og alls ekki sósíalistar . Eftir að hafa hlustað á ýmsa forystumenn í verkalýðshreyfingunni tala , til dæmis nú í kringum 1. maí og vegna kosningaúrslitanna í Bretlandi þann dag hef ég komist að niðurstöðu fyrir sjálfan mig um það , hvað felst í hugtakinu félagshyggja . Það er ofurtrú á verkalýðsfélögum og getu þeirra til að leysa allan vanda . Það eru í raun félögin , sem um er að ræða en ekki einhver félagsleg viðhorf . Raunar teygir þessi félagshyggja sig inn í raðir atvinnurekenda eins og sjá má á umræðum um breytingar á lífeyrissjóðakerfinu . Kenningin er sú , að það þurfi að vera til öflug félög á vinnumarkaði , sem koma fram gagnvart þjóðkjörnum fulltrúum og segja þeim helst fyrir verkum og það á að tryggja þessum félögum örugga réttarstöðu og ótvírætt vald til að taka fé af mönnum , hvort sem þeir vilja vera í félaginu eða ekki . Andstaða félagshyggjumanna við Margaret Thatcher er skiljanleg , því að hún er sá stjórnmálamaður í Evrópu , sem best hefur tekist að brjóta þetta félagsbundna vald á bak aftur . Einnig hefur það verið gert á Nýja Sjálandi og þess vegna er það sérstakt kappsmál félagshyggjumanna að sverta þá stjórnarstefnu , sem þar hefur verið fylgt . Sá innlendi alþingismaður , sem er helsti talsmaður félagshyggjunnar um þessar mundir , er Ögmundur Jónasson , hinn óháði þingmaður í þingflokki Alþýðubandalagsins , sem er jafnframt formaður BSRB , félags ríkis - og bæjarstarfsmanna . Að sjálfsögðu vill hann ekki , að gengið sé á rétt síns félags , hann er beinlínis kjörinn á þing til að gæta þeirra hagsmuna . Fréttir af síðasta BSRB-þingi benda og til þess , að umræður þar séu að verða pólitískari en áður . Tony Blair og mönnum hans í Verkamannaflokknum er keppikefli að verða ekki stimplaðir félagshyggjumenn , það er sporgöngumenn forystumanna í verkalýðsfélögum . Trúverðugleiki þeirra í ríkisstjórn mun ráðast af því , hvort þeim tekst að halda þeirri ímynd . Ég set þessa kenningu hér fram til umhugsunar . Samræmdu prófin voru mjög til umræðu í vikunni . Raunar kom fram í fréttum , að lögreglan skýrði ólæti unglinga og nauðsyn þess að grípa til táragass til að hemja þá með þeim orðum , að brotist hefði fram svo mikil reiði vegna samræmdu prófanna . Vonandi er þetta orðum aukið , hitt er ljóst , að með öllur er óviðunandi að prófin séu með þeim hætti , að menn telji beinlínis um ósanngirni að ræða . Hef ég fengið fjölmörg tölvubréf um málið frá óánægðum og raunar sorgmæddum foreldrum . Menntamálaráðuneytið gaf út fréttatilkynningu um málið , sem er að finna á vefsíðu þess . Í ræðu , sem ég flutti við upphaf 8. fulltrúaþings Kennarasambands Íslands komst ég þannig að orði um prófin : “ Að sjálfsögðu hafa úrlausnarefni að því er varðar grunnskólann ekki horfið frá menntamálaráðuneytinu . Vorum við til dæmis minnt á það með næsta óskemmtilegum hætti í vikunni , þegar fréttir bárust af óánægju með framkvæmd samræmdu prófanna . Þótt allar reglur um prófin séu skýrari en áður og menn öðlist með hverju ári aukna reynslu , hefur ekki enn tekist að koma á þeirri skipan , sem tryggir snurðulausa próftöku . Vil ég fullvissa ykkur um eindreginn vilja minn til að búa þannig um hnúta , að nemendur , kennarar og foreldrar geti vel við prófin unað . Með því er ég ekki að segja , að þau eigi eða verða létt og stutt , heldur hitt , að fullrar sanngirni sé gætt . Tekur alla , sem unna skólastarfi , sárt , þegar nemendur kveðja grunnskólann reiðir að lokinni 10 ára dvöl vegna þess að þeim finnst þeir ósanngirni beittir . Mér er ljóst , að samræmdu prófin eru viðkvæmari þáttur í skólastarfi en áður vegna nýrrar upplýsingastefnu um niðurstöður í þeim og samanburð á milli skóla . Einnig eru inntökukröfur framhaldsskólanna að breytast og þess vegna er kapp nemenda meira en áður og sársaukinn í samræmi við það , ef ekki gefst tóm til að sýna kunnáttuna . Málefni Rannsóknastofnunar uppeldis - og menntamála hafa verið til athugunar á vegum menntamálaráðuneytisins og hinnar nýju mats - og eftirlitsdeildar innan þess . Er nú verið að leggja síðustu hönd á samning milli ráðuneytisins og stofnunarinnar , þar sem verkaskipting og hlutverk er skilgreint með skýrari hætti en áður . Þá vinna rektorar Háskóla Íslands , Kennaraháskóla Íslands og Háskólans á Akureyri að faglegri úttekt á stofnuninni . Fyrir nokkru sagði forstöðumaður RUM starfi sínu lausu og kemur nú að því , að nýr verði ráðinn . Þá tel ég , að lög um stofnunina beri að endurskoða í ljósi þeirra breytinga á stjórnsýslu , sem hafa orðið síðan núgildandi lög voru samþykkt . "