Þá var hann settur í vist hjá ættingjum móður sinnar og bjó þar við illan kost uns hann flúði Genf 16 ára og lagðist út . Um þá safnaðist hópur menntamanna sem margir hverjir voru viðriðnir Alfræðibókina sem Diderot ritstýrði ásamt Jean le Rond d’Alembert ( 1717 – 1783 ) . Samfélag og siðmenning kalli hins vegar fram lesti þeirra . Eftir þetta fór frægðarsól Rousseaus ört hækkandi , en um leið varð hann æ umdeildari og til dæmis tók að slettast upp á vinskap hans við alfræðingana . Þau skötuhjúin gengu ekki í lögformlegt hjónaband fyrr en 1768 . Bækurnar þóttu ógna almennu velsæmi , en kannski ekki síður hefðbundnum hugmyndum á sviði stjórnskipunar og trúarbragða , og skipti engum togum að yfirvöld lögðu hald á upplagið og brenndu það . Ekki tókst þó að stöðva útbreiðslu bókanna eða hugmyndanna sem þær boðuðu . Á þessum síðustu æviárum sínum skrifaði hann einkum sjálfsævisöguleg verk , til dæmis Játningar ( Confessions , 1781 – 88 ) . Rousseau lést í Ermenonville norðan Parísar 2. júlí 1778 . Sextán árum síðar sýndu forsprakkar frönsku byltingarinnar honum þann mikla heiður að flytja jarðneskar leifar hans í Panthéon-grafhýsið í París sem ætlað var helstu stórmennum þjóðarinnar . Þessi hugmynd hefur reynst í senn áleitin og kynngimögnuð , og má raunar færa rök fyrir því að innan vandans um almannaviljann rúmist flestöll þau ágreiningsefni sem stöðugt setja mark sitt á lýðræðið . Í Samfélagssáttmálanum gengur Rousseau út frá þeirri sakleysislegu hugmynd að lögmætt vald geti ekki átt uppruna sinn í ofbeldi – máttur hins sterka , út af fyrir sig , veitir engan rétt . Svar Rousseaus er fólgið í hugtakinu um almannaviljann . Þegar einstaklingar stofna samfélag og setja sjálfum sér lög sem endurspegla hagsmuni heildarinnar fölskvalaust , þá verður til ríki þar sem borgararnir lúta lögum sem þeir hafa sjálfir sett af fúsum og frjálsum vilja , og eru þar að auki heildinni jafnt sem einstaklingunum fyrir bestu . Einnig er frægt hvernig Rousseau talar um nauðsyn þess að hjálpa fólki til að greiða atkvæði í samræmi við almannaviljann – „ þröngva því til að vera frjálst “ . Hvað sem mönnum kann að virðast um slíkar fullyrðingar er deginum ljósara að í greiningu Rousseaus á almannaviljanum er fólgin dýrmæt lexía handa hverjum þeim sem vinna vill að málstað lýðræðisins : ríki þar sem borgararnir greiða atkvæði samkvæmt duttlungum , skammtímasjónarmiðum og hagsmunum hinna sterku getur ekki með rétti kennt sig við lýðræði . Andspænis slíkri afbökun má taka undir með Rousseau er hann skrifar í bréfi einu frá 1767 : „ Allt ólán mitt í lífinu kemur til vegna brennandi haturs sem ég ber til misréttis og hef aldrei getað slökkt . “ Berglind er dósent við Menntavísindasvið Háskóla Íslands og formaður námsbrautarinnar Menntunarfræði og margbreytileiki . Rannsóknir hennar snúast um félagslegt réttlæti í menntun með áherslu á samverkandi áhrif stéttar , uppruna , kynferðis og sértækra menntunarþarfa á gæði og jafnrétti í uppeldi og menntun .