Meinafræðirannsókn leiddi í ljós ristilþrengsli af því tagi sem lýst hefur verið eftir töku bólgueyðandi lyfja ( NSAIDs ) . Sjúklingurinn er 68 ára gamall karlmaður , almennt hraustur en með sögu um vanstarfsemi í skjaldkirtli og slitgigt í mjöðmum , sem lagðist inn á bæklunarlækningadeild FSA vegna fyrirhugaðrar gerviliðsaðgerðar á mjöðm . Við innritun voru blóðhagur , elektrólýtar ásamt sökki og CRP athuguð . Í ljós kom blóðleysi með blóðrauðagildi 103 g / l , sem leiddi til frekari rannsókna . Við komu kvartaði sjúklingur undan verkjum frá mjöðmum sem höfðu hrjáð hann árum saman . Aðspurður kvaðst hann ekki hafa fundið fyrir óþægindum frá kvið , en staðfesti að hann hefði oft tekið eftir dökkum eða svörtum hægðum , ásamt tilhneigingu til hægðatregðu . Við skoðun var blóðþrýstingur 130 / 70 og féll ekki í réttstöðu , púls var 70 slög / mín . Skoðun hjarta og lungna var án athugasemda . Kviður var mjúkur og eymslalaus og engar fyrirferðir þreifuðust . Gerð var endaþarmsskoðun sem einnig var án athugasemda og próf fyrir blóði í saur reyndist neikvætt . Annað í skoðun var eðlilegt eða athugasemdalaust . Við komu var sjúklingur á eftirtöldum lyfjum : díklófenak sýruhjúpstöflur 100 mg 1 x 1 ; simvastatín 10 mg 1 x 1 og thyroxin-natrium 0,1 mg 2 x 1 . Díklófenak hafði hann tekið í um það bil hálft annað ár vegna mjaðmaverkja . Til skilgreiningar á blóðleysi voru eftirfarandi blóðpróf tekin : B12 , fólat , bilirubin , ferritín , ALP , ASAT , ALAT og LD . Auk þess voru þrjú saursýni athuguð með tilliti til blóðs . Í ljós kom lækkun á ferritíni sem mældist 12,2 µg / l ( eðlileg gildi 30 - 400 µg / l ) og saursýni reyndust jákvæð fyrir blóði . Þar sem fyrir lá járnskortsblóðleysi var aðgerð frestað og leitað álits lyflækna . Ómskoðun af lifur , galli , brisi og nýrum var eðlileg . Þó var getið veggþykknunar hægra ristils sem hugsanlega gæti verið æxlisvöxtur í botn - og risristli . Magaspeglun sýndi sáramyndun í antrum magans án ummerkja um blæðingar . Vélinda og skeifugörn voru eðlileg . Próf fyrir Helicobacter pylori reyndust neikvæð . Ristilspeglun sýndi sáramyndun í botnristli auk ummerkja um blæðingar ( myndir 1 - 2 ) . Tekið var vefjasýni . Að auki sýndi ristilspeglun fjölda poka í bugðuristli . Tölvusneiðmynd af kvið sýndi verulega veggþykknun á mótum botnristils og risristils og í einni sneið sást veggþykknun sem myndaði hring innan í líffærinu ( mynd 3 ) . Lítilsháttar bólgusvörun var í fitunni á sama stað og virtust breytingarnar í ristlinum geta stafað hvort heldur sem var af æxlisvexti eða bólgu . Við smásjárskoðun slímhúðarsýnis frá botnristli sást sárvefur með ósérhæfðu útliti ( mynd 4 ) . Sjúklingur hætti því töku díklófenaks og fékk þess í stað COX - 2 hemjandi lyf fyrir aðra ristilspeglun sem gerð var níu dögum seinna . Sú ristilspeglun gaf sömu niðurstöður og sú fyrri . Þrjátíu og fjórum dögum síðar voru botn - , ris - og helmingur þverristils fjarlægðir ásamt 10 cm dausgarnar . Við meinafræðirannsókn með berum augum sáust fjögur þverlæg sár með aðlægum hringlaga þrengslum og útvíkkunum á milli þrengslasvæðanna . Hið neðsta þessara þrengslasvæða var í botnristli . Smásjárskoðun sýndi sármyndun í slímhúð og bandvefsaukningu undir slímhúð á þrengslasvæðum ( mynd 5 ) . Tæpum þremur mánuðum eftir að sjúklingur hafði verið tekinn af bólgueyðandi lyfjum og blóðskortur hafði verið upprættur var gerviliður settur í vinstri mjöðm og tveimur mánuðum síðar einnig í þá hægri þar eð frekari taka bólgueyðandi lyfja þótti óráðleg . Skemmdarverkun bólgueyðandi lyfja á meltingarveg er vel þekkt . Lengi hefur verið vitað að bólgueyðandi lyf geta stuðlað að sáramyndun í maga og smágirni ( 1 ) . Tilfelli með sáramyndun og þrengingum í ristli er rekja má til neyslu bólgueyðandi lyfja eru þó enn fátíð . Langtímanotkun bólgueyðandi lyfja er talin geta stuðlað að myndun hringlaga þrengsla ( diaphragm-like strictures ) í ristli þar sem sjást vel afmörkuð sár við jaðra þunnra bandvefsstrengja undir slímhúð með eðlilega slímhúð á milli sára ( 2 ) . Telja ýmsir hringlaga ristilþrengsli af þessu tagi meinkennandi ( pathognomonic ) fyrir skemmdir af völdum bólgueyðandi lyfja ( 2 , 3 ) . Með aukinni notkun þessara lyfja á formi forðataflna eða sýruhjúpshylkja sem ná hámarksþéttni á löngum tíma eða frásogast neðar í meltingarveginum er líklegt að sjúkdómsgreiningum sem þessum muni fjölga ( 2 ) . Er þetta tilfelli kom upp hafði aðeins verið skýrt frá um það bil þrjátíu tilfellum í heiminum þar sem bólgueyðandi lyf voru talin valda sáramyndunum í ristli með hringlaga þrengingum ( 4 ) . Nýlega kom til meðferðar á FSA annar sjúklingur með sams konar sjúkrasögu sem gæti bent til þess að umrætt fyrirbæri sé vangreint . Fyrsta sjúkratilfellinu af sárasjúkdómi í ristli með hringlaga þrengslum var lýst árið 1993 . Um var að ræða 61 árs gamla konu með langa sögu um slitgigt og notkun bólgueyðandi lyfja . Af þeim tilfellum sem lýst hefur verið hefur oftast verið um að ræða sjúklinga með gigt eða langvinna stoðkerfisverki sem meðhöndlaðir hafa verið með bólgueyðandi lyfjum um lengri eða skemmri tíma ( 5 ) . Sjúkdómurinn getur birzt sem járnskortsblóðleysi , jákvætt hemoccult , krampakenndir kviðverkir , þyngdartap eða breytingar á hægðum . Sjúklingar geta einnig verið einkennalausir lengi ( 2 - 5 ) . Rétt er að hafa þessa mismunagreiningu í huga hjá sjúklingum með sögu um langvarandi notkun á bólgueyðandi lyfjum , til dæmis gigtarsjúklingum og sjúklingum með aðra langvinna stoðkerfisverki og sem hafa þau einkenni sem að ofan er lýst .