Trú eða vantrú ? Hvers vegna er Guði hafnað ? Hvað kemur í staðinn fyrir trú feðranna ? Vísindin , listin , veraldlegar hugsjónir ? Er trú háskaleg eða til heilla ? Hér glímir Árni Bergmann við þessar eilífðarspurningar og margar fleiri í bók sem vekur lesandann til humhugsunar um hlutverk trúarinnar í lífi okkar . Árni vefur í bókinni saman margs konar þræði úr skáldskap , hugvekjum , ádrepum , fróðleik og persónulegum minningum . Þetta stórfróðlega rit fjallar um leit mannsins að þeim sannindum sem fara í björg og brotna ekki , fara í sjó og sökkva ekki ; leit okkar að áreiðanlegu trausti til tilverunnar . Úr Glímunni við Guð : V.Ástin , skynsemin og þekkingin Við fæðumst til trúar sem rýrnar og visnar og er kannski horfin fyrr en varir . Vegna þess að fyrst hugsum við eins og börn og svo hættum við því . Hugurinn leitar annað . Það er kallað á okkur úr öllum áttum . En einna sterkust er raust holdsins . Æjá , holdið , sagði kaþólskur munkur sem ætlaði skömmu eftir stríð að fá Günther Grass til að ganga til liðs við kirkju feðra sinna . Það get ég ekki , sagði nóbelsskáldið sem síðar varð . Holdið er að angra mig . Æjá , holdið ! sagði munkurinn og mælti ekki fleira . Sætleiki kvenholdsins sverfur , siðferðisbjargið í mér , orti Þórbergur . Og um leið þá trú sem hélt sig vera borg á bjargi trausta . Lengst af höfðu karlar orðið í samfélögum trúaðra og þeir töldu sig komast að því að konan væri einhver skæðasti keppinautur Guðs . Kannski var hún sköpuð af Satan sjálfum meðan Guð var annars hugar . Hún var freistarinn mikli , syndaskjóðan full af banvænni fegurð og óþverra . En gleymum því ekki heldur að þegar skipt er um sjónarhorn verður ungur og fríður piltur í næsta húsi vitaskuld illur freistari og skæður táldragari hverri ungri stúlku sem vildi rétt lifa eða helga sig Guði . Fyrir þessu er löng hefð , ekki síst í kristnum dómi . Þar kemur fyrst til sögu andúð gyðinga og frumkristinna á kynsvalli sem fylgdi heiðinni frjósemisdýrkun . Kristnin dregur líka dám af því að fyrstu kynslóðir kristinna manna bjuggust við endurkomu Krists á hverri stundu og vildu ekki að kynhvötin eða fjölskylduskyldur stæðu undirbúningi hvers og eins fyrir þau stórtíðindi fyrir þrifum . Hér kemur og til álita öflug meinlætahefð sem vísaði á brott öllum lystisemdum heimsins til að styrkja tilkall hins trúaða til sælu annars heims . Sú hefð skildi eftir sig langan slóða í uppeldi barna sem rekja má til dæmis í minningaskrifum ótal höfunda . Nóbelsskáldið François Mauriac hlaut mjög strangt kaþólskt uppeldi sem felldi kynlífið með ógurlegum hætti að Syndinni sem leiðir beint til glötunar . Dyggð ungs manns var fólgin í því að vera hreinn og vita ekki neitt og hugsa aldrei um kynvhötina , vita ekkert um líkamann , ,, búa með villidýri án þess að fá að vita neitt um það , segir skáldið franska . Meinlætakröfur og óttinn við syndina særa seint burt freistinguna miklu sem bindur mann og konu í faðmlög . Hún mun hvergi kyrr liggja , til dmæis alls ekki í þeim klausturfriði sem menn hafa flúið til fyrr og síðar . Það vissu þeir alltof vel bæði Steinn Elliði í Vefarinn mikli frá Kasmír og höfundur hans , Halldór Laxness . Báðir kvarta sáran yfir því í skáldsögu og dagbók hvernig fagrar konur og ilmur þeirra lauma sér inn í klausturkirkjuna þeirra og trufla þá við bænahald ; eins víst að fjandinn sjálfur hafi sent konurnar til að spilla torsóttum sálarfriði ! Konan er andskoti Guðs í sálarstríðinu mikla , þau bæði krefjast þess að eiga manninn allan , segir Steinn Elliði . Hér verður ekki boðið upp á sættir . Kannski er eina lausnin sú að gera klausturheit um skírlífi að allsherjarboðorði - eins þótt mannkynið farist ! Mér finnst stundum að rússneski skáldjöfurinn og siðbótarhetjan Lev Tolstoj væri einmitt á þeim buxum . Hann var sjálfur sem tröllriðinn af holdsins fýsn mestalla sína löngu ævi en sætti sig aldrei við það og dregur það oft fram í skáldverkum sínum að girndin sé svo tortímandi og viðbjóðsleg að ekki verði við þann ósóma unað . Söguhetja hans , Pozdnyshev , fer í Kreutzersónötunni með rammasta níð um konur og ástir sem heyrst hefur og hann er í lygilega ríkum mæli málpípa höfundar síns . ,, Gert er ráð fyrir því , segir hann , ,, að ástin sé eitthvað fullkomið og háleitt , en í reynd er ástin eitthvað viðbjóðslegt og svínslegt sem maður sárskammast sín fyrir að tala um og rifja upp . Best að hætta öllum þeim sóðalega skepnuskap sem fyrst , enda er mannkynið dauðadæmt hvort sem er - eins og vesalings eiginkona Pozdnyshevs sem hann drap í afbrýðiskasti .