Guðrún S. Tryggvadóttir formaður Bændasamtaka Íslands - gst@bondi.is Hamfaraveður eru ekki nýlunda hér á norðurhjara veraldar . Í gegnum aldirnar hafa ýmis áföll dunið yfir landsmenn , bæði stór og smá . Stórhríðin sem gekk yfir landið í síðustu viku var eitt af þessum veðrum sem setja allt úr skorðum . Ólíkt því sem var hér áður fyrr kom óveðrið mönnum ekki á óvart því búið var að spá fyrir um illviðri . Vel var staðið að viðvörunum og fólk var meðvitað um að vont veður væri væntanlegt . Skólahaldi var aflýst og landsmönnum bent á að halda sem mest kyrru fyrir . Lokanir á vegum höfðu sín áhrif , færri voru á ferðinni og margir vinnustaðir sendu starfsfólk snemma heim á óveðursdaginn . Þegar veðurspáin er slæm gera bændur viðeigandi ráðstafanir . Í þetta sinn undirbjuggu menn sig eins og hægt var , gengu frá lausamunum og hugðu að útigangi . Það gjörningaveður sem síðan skall á er nær fordæmalaust í seinni tíð og sýnir hvað við erum smá gagnvart náttúruöflunum . Hörmulegt banaslys í Eyjafirði fékk á alla þjóðina og erfiðar aðstæður til leitar voru öllum ljósar . Bændur senda þakkir til viðbragðsaðila Fjöldinn allur af viðbragðsaðilum um allt land sinntu björgunaraðgerðum úti í óveðrinu . Mörg vandamál þurfti að takast á við og tilkynningar um tjón og óskir um aðstoð hrönnuðust upp . Rafmagns - og fjarskiptaleysi var viðvarandi á stórum landsvæðum og enn hefur ekki tekist að tengja rafmagn alls staðar með fullnægjandi hætti . Stjórn Bændasamtakanna kom saman í vikunni og ræddi áhrif óveðursins á sína félagsmenn . Í ályktun sem gefin var út eftir fundinn komu fram þakkir til björgunarsveita landsins og annarra viðbragðsaðila fyrir ómetanlegt framlag við erfiðar aðstæður . Þær þakkir eru endurteknar hér . Nauðsynlegar aðgerðir í kjölfarið Stjórn Bændasamtakanna harmar það tjón sem bændur urðu fyrir í óveðrinu . Hún leggur áherslu á að í framhaldinu verði afleiðingarnar metnar og gerðar viðeigandi ráðstafanir . Huga verður að þeim sem hafa orðið fyrir andlegu áfalli og veita viðeigandi aðstoð til að vinna úr því . Aðstæður sem þessar reyna verulega á , bæði andlega og líkamlega . Það tekur á að missa skepnur og að vera innilokaður jafnvel sólarhringum saman , án rafmagns , hita eða nokkurra fjarskipta . Það er ekki auðvelt að átta sig á eða setja sig í spor þeirra sem lenda í ámóta lífsreynslu . Það er líka erfitt að setja sig í spor bænda sem stóðu frammi fyrir kúnum sínum , fullum af mjólk , en höfðu enga leið til að mjólka . Það hefur heldur ekki verið auðvelt að vita af hrossum úti í óveðrinu . Fara þarf yfir hvort Bjargráðasjóður eða aðrar opinberar áfallatryggingar bæti tjón vegna afurðamissis , gripatjóns eða tjóna á húsakosti og girðingum . Ljóst er að á einstaka bæjum er gríðarlegt tjón af þessum sökum sem almennar tryggingar bæta ekki . Fordæmi eru fyrir því að Bjargráðasjóður hefur fengið fjármagn til að mæta sambærilegum aðstæðum . Bændasamtökin munu fylgja þessum málum eftir fyrir sína félagsmenn . Bæta þarf verulega afhendingaröryggi á rafmagni og hraða eins og kostur er að koma dreifilínum rafmagns í jörð . Endurmeta þarf hvar er nauðsynlegt að varaaflsstöðvar séu fyrir hendi og tryggja eldsneytisbirgðir fyrir þær í skilgreindan tíma . Fjarskipti eru hluti af grunnöryggi Það þarf ekki að fjölyrða um þá hröðu þróun sem hefur orðið í fjarskiptum síðustu áratugi . Fjarskiptin eru hluti af grunnöryggi sem verður að vera til staðar . Fjöldi fólks náði engu sambandi við umheiminn og enginn möguleiki var á að ná í það . Fjarskiptakerfin þurfa að þola tímabundið rafmagnsleysi og styrkja þarf GSM-símkerfið sem er mikilvægt öryggistæki . Það er óásættanlegt að öll fjarskipti falli niður í svo langan tíma eins og gerðist nú . Tækninni hefur fleygt fram í landbúnaði ekki síður en annars staðar . Við erum mjög háð rafmagni og stærstur hluti tækja sem við notum eru rafmagnstæki . Þegar þessi búnaður bregst er svo margt sem við höfum ekki , sumir missa allan hita og neysluvatn . Mjaltaþjónar sinna nú mjöltum í ríflega 37% fjósa á Íslandi . Mjaltaþjónarnir þola einungis stutt rafmagnleysi ef þeir eiga að geta haldið eðlilegum mjöltum . Hvort sem mjaltatækni í öðrum fjósum er mjaltabás eða rörmjaltakerfi er hún engu síður háð rafmagni . Mörg kúabú urðu rafmagnslaus í óveðrinu og höfðu ekki yfir að ráða varaafli . Mislangan tíma tók að koma rafmagni til þessara aðila . Bændur þurfa í kjölfar óveðursins að meta hver og einn hvernig þeir eru í stakk búnir til að mæta erfiðum aðstæðum eins og sköpuðust í síðustu viku . Það er öllum ljóst að það eiga eftir að koma fleiri slík veður og einnig getur ýmislegt annað komið upp á sem truflar afhendingu á rafmagni . Aldrei verður hægt að koma í veg fyrir það en innviði samfélagsins verður að styrkja svo að þeir þoli ágjöf eins og hægt er . Jól og áramót Bændum og öllum lesendum Bændablaðsins eru sendar kærar hátíðarkveðjur og óskir um að árið 2020 verði farsælt og gjöfult .