Fangar eiga rétt á almennri heilbrigðisþjónustu og þar með talið aðstoð sálfræðinga og sérfræðinga í fíknsjúkdómum . Dómsmálaráðuneytið hyggst hrinda í framkvæmd og fylgja eftir aðgerðaáætlun sem í megindráttum snýst um að efla heilbrigðisþjónustu við fanga og tryggja markvissa og samhæfða framkvæmd þjónustunnar . Sérstök áhersla verður lögð á að efla geðheilbrigðisþjónustu og skilgreina verklag í innri starfsemi fangelsanna vegna breytinga á heilbrigðisþjónustunni . Ráðist verður í aðgerðir til að sporna gegn dreifingu og neyslu vímuefna á Litla-Hrauni . Þessum markmiðum fylgir aukið fjármagn . Starfsfólk fangelsanna hefur unnið þrekvirki við þröngan kost , en meira þarf til að koma . Ítrekað hefur verið sýnt fram á að stór hluti þeirra sem lenda á glapstigu hefur orðið fyrir áföllum sem nauðsynlegt er að vinna úr . Samkvæmt nýlegri rannsókn glíma tæplega 60% prósent fanga í íslenskum fangelsum við vímuefnavanda . Um sjötíu prósent eiga sögu um slíkan vanda . Hátt hlutfall fanga er með ADHD og annars konar vanþroskatengd vandamál , sem þarfnast meðferðar fagmanna . Fangelsismálastjóri hefur sagt í fjölmiðlum að það sé augljóst öllum þeim sem þekkja til í fangelsunum að flestir , ef ekki allir , sem sitja í fangelsi eigi við einhvers konar fíknivanda að stríða . Það verður að hjálpa því fólki sem glímir við slíkan vanda . Langflestir glæpir eru framdir undir áhrifum fíkniefna . Ef unnt væri að grípa inn í og koma fólki á beinu brautina væri hægt að fækka afbrotum og þar af leiðandi endurkomum í fangelsin . Endurkoma fanga , sem í flestum tilfellum eru ungir karlmenn , er ekki bara vandamál þess sem dæmdur er til refsivistar heldur samfélagsins alls . Um helmingur þeirra fanga sem afplána í fangelsum landsins hefur áður mátt sæta fangelsisvist . Beinn kostnaður við hvern fanga er tæplega tíu milljónir króna á ári . Það er allt fyrir utan þá óhamingju sem fangelsisvistin kallar yfir fangana sjálfa og fjölskyldur þeirra . Frelsissvipting er afar íþyngjandi aðgerð og henni fylgir mikil ábyrgð . Stjórnvöldum ber að standa undir þeirri ábyrgð og gera allt sem í þeirra valdi stendur til þess að tryggja að raunveruleg betrun eigi sér stað í fangelsum landsins . Með aðstoð fagmanna fáum við betra fólk út úr fangelsunum en gekk þangað inn . Fagmennirnir geta vonandi fært fólki verkfæri til að takast á við lífið utan veggja fangelsanna . Það er til mikils að vinna . Fangelsi er ekki geymslustaður fyrir fólk sem við höfum ekki burði til að sinna . Fangar þurfa tækifæri til að komast aftur á beinu brautina ; með eitthvað í farteskinu út í lífið . Skapa þarf skilyrði til þess að þeir geti orðið virkir samfélagsþegnar og vonandi hamingjusamari einstaklingar að lokinni afplánun í fangelsum landsins . Greinin birtist í Morgunblaðinu 11. desember 2019 .