Þorgeir Þorgeirsson , yfirlæknir á FSA , sendi bréf með hugleiðingu í tilefni af umræðu um heitið atopia í síðasta pistli . Honum er mikið niðri fyrir þegar hann segir : " Svo er að sjá sem fyrirbærið eða réttara sagt heitið ofnæmi sé enn að velkjast fyrir læknislærðum mönnum . Atopia heitir til að mynda ekki lengur ofnæmishneigð , heldur " bráðaofnæmishneigð " . Hvað ber til ? Málið ætti raunar löngu að vera útrætt . " Hvað sem um það má segja , þá er ljóst að mörg heitin sem notuð eru í ónæmis - og ofnæmisfræðum hafa löngum vafist fyrir bestu mönnum . Á það ekki síður við um erlendu heitin en þau íslensku . Flest þau erlendu urðu til löngu áður en fræðimenn vissu nákvæmlega hvað lá að baki fyrirbærunum sem þeir voru að gefa heiti . Mörg heitin voru því almenn og gáfu ekkert sértækt til kynna . Skýringin í síðasta pistli á upprunalegri merkingu atopia sýnir það vel , fyrirbæri sem er undarlegt , framandi , skrýtið eða ókunnuglegt . Svipað má segja um heitið allergia . Það er komið úr grísku þar sem allos merkir annar eða annars konar og ergon merkir vinna eða starfsemi . Það gefur afar lítið til kynna að segja að allergia sé fyrirbæri með annars konar starfsemi í vef eða líffæri . Sagan segir þó að það heiti hafi verið sett fram árið 1906 af austuríska barnalækninum Clemens von Pirquet til að lýsa þeim sértæku viðbrögðum sem fram komu í húð hjá túberkúlín - ( of ) næmum einstaklingum . Með vaxandi þekkingu koma fram nýjar og oftast nákvæmari skilgreiningar á hugtökunum . Heiti , sem upprunalega voru mjög almenn og ógagnsæ , geta þannig að lokum fengið mjög þröngt og sértækt merkingarsvið . Af þessu tilefni er sennilega ástæða til að ræða frekar um ofnæmi . Um forskeytið of - segir Íslensk orðabók Máls og menningar : meir ( a ) en hæfilegt er , úr hófi og um nafnorðið næmi er sagt : 1. námshæfileikar , það að vera næmur . 2. viðkvæmni gagnvart áhrifum . 3. í samsetn . : ónæmi , sóttnæmi , tilfinninganæmi . Til gamans má geta þess að elsta heimildin í ritmálsskrá Orðabókar Háskólans um notkun orðsins ofnæmi er frá 1922 , úr bókinni Dulmætti og dultrú , þar sem það virðist koma fyrir í kaflaheiti : Ofskynjun og ofnæmi dáleiddra . Íðorðasafnið notar orðið ofnæmi um enska heitið allergy . Íslensk orðabók Máls og menningar gefur tvær skýringar á ofnæmi . 1. það að þola ekki ( verða veikur af ) að neyta vissra fæðutegunda eða snerta tiltekin efni ( ávexti , fiður o.fl. ) , þola jafnvel ekki nærvist þeirra án þess að veikjast ( t.d. af exemi ) ; 2. finnast e-ð alveg óþolandi . Þessi tilvitnun sýnir annars vegar almenna læknisfræðilega merkingu orðsins ofnæmi og hins vegar sérstaka ( ekki sértæka ! ) tilfinningalega og næstum spaugilega notkun þess . Sértæka læknisfræðilega merkingin er svo sú sem birtist í Íðorðasafninu : " Sjúklegt ástand þar sem afbrigðileg ónæmisviðbrögð við ofnæmisvaka leiða til bólgu eða vefjaskemmda . " Þessi lýsing getur átt við um allar tegundir ofnæmisviðbragða , frá bráðaofnæmi ( immediate hypersensitivity ) til síðkomins ofnæmis ( delayed hypersensitivity ) . Heitið hypersensitivity er venjulega notað sem samheiti við allergy , en hefur fengið íslenska heitið ofurnæmi í Íðorðasafni lækna . Forliðurinn ofur - hefur sterka áherslu og táknar afar - , feikna - , geysi - eða mjög mikið af einhverju . Vissulega getur slíkt átt vel við um sum þau viðbrögð sem sjást við ofnæmi , en engu að síður finnst undirrituðum að áherslan sé of sterk . Síðar í bréfi sínu segir Þorgeir : " Sé spurt um lausa enda , þá sýnist bráðaofnæmi gera anaphylaxis bærileg skil , - - - " Því til viðbótar má segja að heitið anaphylaxis er komið úr grísku , myndað úr forskeytinu ana - , burt frá , og nafnorðinu phylaxis , vörn . Upprunalega var það sett saman til að tákna minnkaða mótstöðu eða þol tilraunadýra gagnvart endurteknum skömmtum af eitri . Löngu síðar kom í ljós að þarna hafði verið um ofnæmisviðbrögð að ræða . Nú er heitið anaphylaxis ýmist notað um bráðaofnæmislost , anaphylactic shock eða staðbundið bráðaofnæmi , local anaphylaxis , ofnæmisviðbragð af tegund I. Hneigð merkir tilhneiging , ofnæmi merkir of mikil viðkvæmni gagnvart áhrifum og frá Þorgeiri koma lokaorðin : " - - - en ofnæmishneigð , þetta ljósa orð , þýðir nákvæmlega það sem það þýðir . " " Ofnæmi nefnast annarleg viðbrögð líkamans við ýmsum efnum eða hlutum , sem líkaminn annars er hlutlaus gagnvart . Ofnæmi getur verið meðfætt eða áunnið . Þeim , sem ofnæmir eru , geta hinir eðlilegustu hlutir reynzt lífshættuleg eiturefni . Menn geta haft ofnæmi fyrir alls konar matartegundum , lyfjum , jurtum , dýrum , sýklum , ryki og reyk og jafnvel fyrir hita , kulda og birtu . Alkunnugt er að börn fá oft útbrot af eggjum og fiski ( " fiskibólur " ) . Ýmsir fá astma af hundum , köttum , hestum og heyi ( " heymæði " ) . Við penicillin-inndælingu getur sá , sem ofnæmur er fyrir penicillini , fengið hættulegt lost . Ofnæmi birtist í ýmsum myndum , svo sem útbrotum , kláða , eksemi , astma , höfuðverk , hnerrum , niðurgangi , rennsli úr nefi og augum , stundum sem hættulegt lost , er getur valdið meðvitundarleysi og dauða . "