Nemendur á Norðurlandi eystra stóðu sig marktækt verr í lesskilningi í PISA 2018 en í PISA 2015 . Þrátt fyrir að á síðustu árum hefur rík áhersla verið lögð á læsi í grunnskólunum og meðal annars unnið samkvæmt stefnunni Læsi er lykillinn . Í ljósi niðurstaðanna funduðu allir skólastjórar á Akureyri í vikunni með fræðslusviði bæjarins og fóru yfir stöðuna . Karl Frímannsson , sviðsstjóri fræðslusviðs Akureyrarbæjar , segir að nú sé unnið að því að horfast í augu við þetta , læra af þessu og meta hvað verður gert í framhaldinu . Á síðustu árum hefur áhersla í skólakerfinu á þessu svæðinu verið lögð á að efla læsi , með fyrrgreindri læsisstefnu . Sú stefna , Læsi er lykillinn , var unnin í samstarfi þriggja sveitarfélaga við Eyjafjörð og Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri . Misjafnt er hvaða aðferðum er beitt við lestrarkennslu í grunnskólum á Norðurlandi eystra , til að mynda vinnur hluti grunnskóla Akureyrarbæjar samkvæmt Byrjendalæsi . Það var þróað á vegum Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri í samvinnu við sex skóla á Norðurlandi skólaárin 2004 til 2006 . Alls hafa um 80 grunnskólar af 170 víðs vegar um landið innleitt byrjendalæsi í samstarfi við HA . Karl bendir á að þrátt fyrir að skólar hafi innleitt byrjendalæsi er ekki öruggt að þeir fari eftir þeirri stefnu . „ Við þurfum meðal annars að sannreyna hvað við erum að gera í skólunum . Spyrja þarf hvort unnið sé í samræmi við það sem lagt var upp með ? Erum við að nota þvær matsaðferðir á framförum nemenda sem við sögðumst ætla að nota ? ” spyr Karl . Þetta eru þættir sem verða kortlagðir innan skólanna í bænum til að bregðast við ástandinu . Hann tekur fram að mikilvægt sé að skoða þetta í raunhæfu ljósi og af yfirvegun án þess að varpa ábyrgðinni yfir á aðra . Karl Frímannsson sviðsstjóri fræðslusviðs Akureyrarbæjar . Ljósmynd / Aðsend Spurður hvort til greina kemur að endurskoða stefnuna , Læsi er lykillinn , ítrekar Karl að fyrstu skrefin séu að taka stöðuna í öllum skólunum . Hluti af því að kortleggja hana er að kalla eftir gögnum úr öllum skólum . „ Starfshættir fagfólks verða alltaf að vera í takti við þann sem við erum að þjóna . Við verðum alltaf að fylgjast með framförum nemendanna og hver staða þeirra er . Við verðum að svara því í framhaldinu ef raunin er sú að ekki er verið að vinna samkvæmt markaðri stefnu , hvað við ætlum við að gera til að hjálpa börnunum að taka þeim framförum sem við teljum að þau geti tekið . Það er meginhugsun okkar , “ útskýrir Karl . Í þessu samhengi bendir hann á að skoða verði hvernig unnið er með niðurstöður staðlaðra prófa sem lögð eru fyrir til dæmis lesferilpróf og samræmd könnunarpróf . Öllum steinum verði velt við til að fá skýra mynd af stöðunni , segir Karl . Fyrst verður safnað saman öllum könnunum sem eru lagðar fyrir í grunnskólum og kallað eftir því hvernig unnið er með lesskilninginn . Karl bendir á að starfshættir kennara eru stærsti einstaka áhrifaþátturinn í námi barna og skólastjórnendur geta haft mest áhrif á starfshætti kennara í þeirri keðju . Í skýrslu OECD frá 2010 segir orðrétt : “ . . gæði menntakerfis geta aldrei orðið meiri en gæði kennsluhátta einstakra kennara . ” Það er því okkar sameiginlega verkefni að styðja við kennara í starfi og að færa mál til betri vegar . Hægt er að nota ýmsar kennsluaðferðir við lestrarkennslu . Innan fræðanna eru sérfræðingar ekki sammála um bestu aðferðirnar . Byrjendalæsi hefur til að mynda sætt gagnrýni . „ Byrjendalæsi byggist upp á því að nota fleiri en eina leið í lestrarkennslu . Hún virka fyrir marga en ekki alla , ” segir Karl og bætir við „ vandinn við Byrjendalæsi sem og aðrar aðferðir og stefnur er að fylgja þarf því eftir að starfað sé eftir þeim aðferðum , Það er engin trygging fyrir því að svo sé gert . “ Hann viðurkennir að það myndi auðvelda vinnuna sem framundan er ef Akureyrarbær fengi niðurstöður PISA skóla bæjarins svo unnt væri að vinna betur með þær . Menntamálastofnun hefur synjað beiðni Akureyrarbæjar um það . Hins vegar liggur fyrir að um ⅔ hlutar nemenda af Norðurlandi eystra eru á Akureyri og því er hægt að álykta um niðurstöður út frá því . Máli sínu til stuðnings vísar hann til Eistlands en þar var farið í menntaumbætur og rík áhersla lögð á miðstýringu og bindandi ákvarðanir sem allir þurftu að lúta . Árangurinn varð mikill . „ Hér þyrfti sem dæmi að fylgja betur eftir innleiðingu núgildandi aðalnámskrár grunnskóla sem ekki var gert á sínum tíma . Það væri til bóta . Kaflinn um námsmat er gott dæmi um það svo vísað sé til umræðunnar á Seltjarnarnesi nýlega , “ segir Karl . Á mánudaginn var felld niður kennsla vegna óánægju með ummæli kjörinna fulltrúa í bæjarstjórn Seltjarnarnes um námsmat í grunnskóla bæjarins . Karl bendir á að nemendur á grunnskólaaldri verja að meðaltali innan við 20% af vökutíma sínum í skólanum á 10 ára tímabili . Að mati Karls er færni í móðurmálinu , hugtakaskilningur eða orðaforði er því ekki á ábyrgð eins aðila heldur margra , aðallega foreldra og skóla en ekki síður fjölmiðla eða þeirra sem hanna smáforrit í hinum stafræna heimi . Vert er að hafa þetta í huga þegar læsi grunnskólanemenda er til umræðu .