Markmiðið með skattaafslætti fyrir hlutabréfakaup kann að vera gott , en aðferðin er varhugaverð . Um miðjan mánuðinn var lagt fram frumvarp sem mælir fyrir um afslátt af tekjuskatti fyrir hlutabréfakaup , að hámarki 250 þúsund krónur á ári á mann . Tilefnið er ærið . Hlutabréfakaup og -eign almennings hefur verið langt fyrir neðan það sem heilbrigt og eðlilegt getur talist á þroskuðum hlutabréfamarkaði frá hruni , með tilheyrandi neikvæðum áhrifum . Meðal þeirra eru lakari verðmyndun , færri fjárfestingakostir og erfiðleikar fyrir lítil og upprennandi fyrirtæki , sem fá almennt meiri athygli frá einstaklingsfjárfestum en öðrum . Hlutfall verðbréfa af heildareignum heimilanna er í sögulegu lágmarki hér á landi og langt fyrir neðan það sem gengur og gerist í flestum þeim löndum sem við berum okkur gjarnan saman við . Friðrik Sophusson , fyrrverandi fjármálaráðherra , útlistaði í 25 ára afmælisriti Viðskiptablaðsins í vor nokkrar af jákvæðum hliðum hlutafjáreignar almennings . Sagði hann synd að fólk þyrði ekki að kaupa bréf nema í gegnum sjóði , því það skipti þjóðfélagið miklu máli að einhver hluti af sparifé færi í bein hlutabréfakaup . „ Það eflir atvinnulífið og veitir fólki innsýn í efnahagsmálin . Þeir sem eiga hlutabréf skynja betur þegar eitthvað bjátar á og skilja um leið nauðsyn þess að grípa þurfi til aðgerða . Og þegar vel gengur fær fólk arð af sínum bréfum . “ Viðskiptablaðið tekur undir þessi orð Friðriks . Ekki þarf að leita langt eftir sökudólgnum . Líklegt verður að þykja að hlutabréfamarkaðnum hafi einfaldlega enn ekki tekist að endurheimta traust almennings frá því að markaðurinn nánast þurrkaðist út í hruninu . Annað sem kann að virka letjandi á tilvonandi fjárfesta – sem ef til vill hafa ekki yfir sömu upphæðum að ráða og stofnanafjárfestar og stóreignafólk – eru þóknanir upp á mörg þúsund krónur að lágmarki fyrir hver viðskipti . Slíkar upphæðir skipta litlu máli þegar um stór viðskipti er að ræða , en vilji meðal-launþegi dýfa tánum í hlutabréfamarkaðinn fyrir segjum 100 þúsund krónur þarf hann að greiða um tuttugasta hluta þeirrar upphæðar í þóknun , og það fyrir hver viðskipti . Það er ekki aðeins stór biti í sjálfu sér , heldur margfaldast hann ef viðkomandi vill dreifa áhættunni með því að velja fleiri en eitt félag . Viðskiptablaðið hrósar Óla Birni Kárasyni og meðflutningsmönnum hans heilshugar fyrir viðleitnina , en kemst ekki hjá því að gjalda varhug við því að nýta skuli skattkerfið með svo beinum hætti . Óli Björn hefur sjálfur verið einarður talsmaður þess að skattkerfið sé sem einfaldast , og lagðist sem dæmi gegn beitingu þess til að stýra hegðun fólks þegar viðraðar voru hugmyndir um sykurskatt , þótt sjálfsagt mál væri að ræða leiðir til þess að bæta heilsu þjóðarinnar . Sé fordæmi sett með þessum hætti fyrir veitingu afsláttar frá tekjuskatti fyrir ráðstöfun tekna , sem þjónar tilteknum samfélagslegum markmiðum , er erfitt að færa rök fyrir því hvar slík vegferð skuli enda . Óumdeilt er að líkamsrækt er bæði til góðs fyrir þann sem hana stundar og fyrir samfélagið í heild , bæði beint og óbeint , þar sem bæði sparast fjarvistir frá vinnu og kostnaður innan heilbrigðiskerfisins . Ætti almenningur með sömu rökum að fá að draga kostnað við líkamsrækt frá tekjuskattsstofni ? Hvað með heilbrigt mataræði ? Umhverfisvæna neyslu ? Flutningsmenn frumvarpsins myndu eflaust svara því neitandi , en fái þeir í gegn skattaafslátt til stuðnings sínum samfélagslegu markmiðum er erfitt að færa rök gegn því að aðrir beiti skattkerfinu á sama hátt fyrir sínum hugðarefnum . Lokaniðurstaða slíkrar þróunar er sundurslitið , óheyrilega flókið og síbreytilegt skattkerfi , sem flöktir og flæðir með pólitískum vindum hverju sinni . Skattskil framtíðarinnar gætu orðið æði flókin ef sá snjóbolti fer að rúlla .