Á árinu 2019 var umheimurinn minntur á það hversu háð við erum góðum flugsamgöngum og trausti á flugvélum . Kyrrsetningin á 737 Max vélum Boeing tók gildi í lok mars og stendur enn . Það sem leiddi til kyrrsetningarinnar voru flugslys í Indónesíu , 29. október 2018 , og síðan í Eþíópíu 13. mars í fyrra . Gallar í tiltölulega nýjum Max vélum – í svonefndu MCAS kerfi sem á að sporna gegn ofrisi – eru taldir hafa leitt til þess að vélarnar toguðust til jarðar með þeim afleiðingum að 346 létu lífið , allir um borð í báðum vélum . Margt hefur verið skrifað um þessi mál – meðal annars í fréttaskýringum á vef Kjarnans – eins og eðlilegt er . Kyrrsetningin á Max vélunum hefur haft mikil áhrif á efnahag Íslands , og eru þar bein fjárhagsleg áhrif á Icelandair aukaatriði . Auglýsing Í greiningum Seðlabanka Íslands , meðal annars í Peningamálum , hefur verið fjallað um víðtæk áhrif af kyrrsetningunni á íslenskan efnahag , en hún hefur leitt til minna sætaframboðs til landsins og umfangsminni ferðaþjónustu , og þannig dregið úr landsframleiðslu í okkar litla landi . Fordæmalaust er í heiminum , að kyrrsetningin hafi jafn víðtæk hlutfallsleg áhrif á þjóðríki , enda ferðaþjónustan hryggjarstykkið í hinu „ nýja ” íslenska hagkerfi sem byggst hefur upp eftir hrunið . Siðleysi afhjúpað Eitt af því sem hefur gerst frá því að flugslysin hjá Boeing komu upp , er að kastljós fjölmiðla og rannsakenda hefur beinst að félaginu . Hverjum steini er nú velt við til að greina það , hvernig gallaðar vélar komust í loftið og hröpuðu svo með skelfilegum afleiðingum til jarðar – svo mál séu viljandi smættuð niður og einfölduð . Í gögnum sem nú hafa verið birt – og meðal annars verið fjallað um í rannsókn Bandaríkjaþings – hefur komið fram að siðlaust andrúmsloft virðist hafa verið ríkjandi hjá þessu stærsta útflutningsfyrirtæki Bandaríkjanna . Reynt var að hafa áhrif á framleiðsluferlið þannig að það gæti tekið sem stystan tíma , og að eftirlitsaðilar væru ekki fyrir . Sjálfstæði eftirlitsaðila FAA – flugmálayfirvalda í Bandaríkjunum – hefur einnig verið dregið í efa , og margt sem bendir til þess að Boeing hafi í raun verið með eftirlitsaðila í vasanum . Rannsakendur í Indónesíu og Eþíópíu – sem hafa gagnrýnt Boeing harðlega og birt afhjúpandi gögn máli sínu til stuðnings – hafa unnið merkilegt starf og sýnt fram á skelfilegt verklag Boeing , og sértæka galla í vélunum sem leiddu til dauðaslysa . Seattle Times greindi raunar frá þessu eitraða andrúmslofti , fyrir slysin , og hafði fyrir því heimildarmenn , að framleiðsluferlið væri ekki nægilega faglegt , meðal annars vegna framleiðslupressu . Boeing er stærsti vinnuveitandi Seattle svæðisins með 80 þúsund starfsmenn á svæðinu , og því er Seattle Times með sérhæfða blaðamennsku á sviði flugmála , og hefur leitt umfjöllun um Max-vandann . Framlag blaðamanna ritstjórnar Seattle Times til þessa máls , hefur verið lýsandi dæmi um mikilvægi aðhaldssamrar blaðamennsku gagnvart valdhöfum í stjórnmálum og atvinnulífi . Ég hef stundum – og óþægilega oft undanfarin misseri – fært hugann að því hvernig umræða um þessi vandamál hjá Boeing væri á Íslandi , ef Max vél Icelandair hefði hrapað á leið sinni út í heim , með þeim afleiðingum að allir um borð hefðu látið lífið . Kórfélagar , saumaklúbbar , ráðamenn , venjulegt fólk . Ég er ekki viss um að forstjóri Icelandair myndi þá fullyrða , að hann yrði fyrsti maður um borð í Max vél . Ég er heldur ekki viss um , að horft yrði til þessara mála með jafn léttvægum hætti eins og gert hefur verið á Íslandi , á undanförnum tíu mánuðum , og að bréf væru send til Seðlabankans til að kvarta yfir því að nefndarmaður í peningastefnunefnd hefði gert það að umtalsefni á fundi þingnefndar , að Icelandair ætti mikið undir bótagreiðslum frá Boeing . Augljóst er – fyrir mér , í það minnsta – að íslensk stjórnvöld ættu að höfða sjálfstætt bótamál gegn Boeing . Þá ættu stéttarfélög flugmanna Icelandair og flugfreyja , einnig að höfða sjálfstæð bótamál , alveg eins og flugfélagið . Flugmenn Southwest flugfélagsins hafa gert þetta , og krafist 100 milljóna Bandaríkjadala – jafnvirði 12,5 milljarða – í bætur vegna þess hvernig Boeing hefur haldið málum . Ástæðan er sú , að Boeing stóð sig ekki eins og það átti að gera og sýndi óafsakanlegt kæruleysi við framleiðslu á einu mikilvægasta innviðafyrirbæri samfélaga – farþegaþotum . Mikilvægt er að þessi mál séu skoðuð út frá alvarlegum afleiðingum þeirra – ekki aðeins hinum alvarlegu efnahagslegu afleiðingum , sem gætt hefur á Íslandi – heldur einnig virðingu fyrir hinum látnu og aðstandendum þeirra , sem nú leita réttar síns frammi fyrir ofurefli stærsta útflutningsfyrirtækis Bandaríkjanna . Það er huggun í því að Bandaríkjaþing – bæði Repúblikanar og Demókratar – hafa saumað að Boeing , við rannsókn á málinu , og dregið ýmislegt fram í dagsljósið sem sýnir brestina hjá félaginu , en betur má ef duga skal . Skýr skilaboð frá litlu eyríki sem á mikið undir skilvirkum og traustum flugsamgöngum geta skipt máli í þessu samhengi . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .