Eitt það skemmtilegasta sem ég veit er að lesa góðar ævisögur . Þær eru yfirleitt miklu skemmtilegri en skáldsögur og persónurnar margvíðar og geta fleira en bara eitt eða tvennt . Í vikunni rakst ég á formóður mína sem ég tengi undarlega við . Margrét Þórðardóttir var ákværð fyrir galdra eftir að hópur kvenna hafði froðufellt og hnigið í ómegin við messuhald í sveitinni . Ákærurnar og flótti Margrétar , sem kölluð var Galdra-Manga , eru með ólíkindum en sagan segir að henni hafi verið drekt á Snæfellsnesi , sem getur ekki verið því hún finnst í manntali 1703 og er þá orðin allra kerlinga elst . Nú gef ég mér að galdrar séu ekki raunverulegt fyrirbæri og að það sé býsna tilgangslaust að galdra flogakast í kerlingar í messu og tel sökina liggja hjá ákærendum og þeim sem ákváðu að losa sig á þennan hátt við þá sem voru óþægilegir á einhvern hátt og sögðu hættulegan sannleikann . Svo ég vitni í Ólínu Þorvarðardóttur sem hefur skrifað mikið um galdra á Íslandi : “ Þessi bylgja galdraofsókna barst hingað til Íslands undir lok 16. aldar , og hún beindist fyrst og fremst að alþýðufólki . Eftir að einhver hafði fengið á sig galdraorð gat verið erfitt að hreinsa sig af því – því það voru sveitungarnir sem áttu að sverja fyrir dómstólum hvort hinn grunaði galdramaður var sekur eða saklaus . Og hver gat sagt til um það ? Satt að segja var þetta ekki ólíkt því sem gerist í eineltismálum nú til dags – og því ættu þessir atburðir að vera okkur umhugsunarefni til að læra af , enn þann dag í dag . ” Ég ber óstjórnlega virðingu fyrir Margréti sem var bæði formóður langömmu minnar og langafa og runnu þar saman afkomendur Galdra-Möngu í Þórlaugu Finnbogadóttur ömmu minni sem aldrei fékk að njóta sinna gáfna eða hæfileika , heldur glímdi alla tíð við gigt og afleiðingar vannæringar sem hún leið sem barn , því engin var mjólkin fyrir stúlknahópinn . Án þeirra þrautsegju og útsjónarsemi , stæði ég ekki hér , en fáir áar eru jafn ótrúlegir og Margrét . Um Margréti segir Ólína : “ Ógleymanleg er mynd þjóðsögunnhar af því þegar hún dregur drauginn á linda sínum og skvettir síðan yfir hann úr kirnunni . Þá er það ekki síður umhugsunarefni hversvegna þessi knáa og léttfætta kona sem “ kvað kvenna best ” slapp undan galdrabálinu og það í lögsagnarumdæmi ekki afkastaminni manns en Þorleifs Kortssonar . Eitthvað hefur hún haft til að bera sem gerði það að verkum að menn gátu sig hvergi hreyft undan augnaráði hennar ; heilluðust af söng hennar , og a.m.k. tveir prestar lögðu æru sína í hættu við að liðsinna henni . Jafnvel sjálfur “ brennuvargur ” 17 du aldar ” , snerti aldrei hár á höfði hennar . Það varð , þvert á móti , hlutskipti þeirra sem urðu á vegi þessarar sérstæðu konu , að engjast sjálfir í logum þess báls sem hún virðist hafa kveikt innra með þeim . ” Hér er svo viðtal við Valdimar Björn Valdimarsson frá 1967 sem þá er greinilega kominn á háan aldur . Valdimar kemur með heilmikið af nýjum upplýsingum um Möngu t.d. að kona prestsins hefði verið látin þegar Manga kom á bæinn og það að hún hafi verið í manntalinu 1703 þá orðin 87 ára gömul . Engu að síður gékk sú saga við Djúp að Möngu hefði verið drekt í hylnum við Möngufoss , en fossinn er hár og tigulegur foss Norðan megin við Djúp og sést því víða að og ætti að vera þeim kunnur sem aka til Ísafjarðar . Það þykir ólíklegt að henni var drekt 87 ára , sér í lagi þar sem hún eignaðist börn sem komust á legg og náði þetta háum aldri skv. manntali . Það að hún skuli hafa komist svona nálægt dauðanum og óréttlætinu en samt sloppið við aftöku án dóms og laga má teljast kraftaverk , en án þessa kraftaverks þá stæði ég ekki hérna í dag , brúkandi munn og óþægilegan sannleikann rétt eins og Margrét og fleiri formæður mínar , þakklát fyrir að njóta málfrelsisins .