Ráðstefna SAFT og Heimilis og skóla , Borgarleikhúsinu , 6. janúar , 2004 . Það er tímabært , að efnt sé til þessarar ráðstefnu um rétt barna til öryggis á Netinu . Við eigum auðvitað öll rétt til til öryggis á Netinu – en börn eru varnarlausari gagnvart því , sem þar er að finna , en við hin eldri og þess vegna er eðlilegt að koma saman til að ræða stöðu þeirra sérstaklega . Ég hef haldið úti eigin vefsíðu í meira en níu ár og átt tölvusamskipti við þúsundir manna á þeim tíma , bæði unga og gamla . Í störfum mínum sem menntamálaráðherra lagði ég áherslu á að tryggja aðgang sem flestra skóla , nemenda og kennara að Netinu . Varð árangur af því starfi öllu mun meiri og örari en mig gat nokkru sinni grunað , þegar lagt var af stað . Á örfáum árum varð hér til rafrænt menntakerfi , sem enn vex og dafnar . Fjarnám er algengara hér en í flestum löndum . Aðgangur að hvers kyns gagnagrunnum , námsefni og öðru þroskandi efni er auðveldur og almennur , því að ekkert land stenst okkur snúning , þegar um aðgengi að Netinu er að ræða . Um þessa kosti Netsins til samskipta og öflunar upplýsinga þarf ekki að orðlengja . Eins og við var að búast endurspeglar Netið ekki aðeins hið besta í fari manna heldur einnig hið versta . Allt , sem finnst í samfélaginu , bæði gott og illt , er einnig á Netinu og þar er auðveldara að koma því á framfæri en með nokkrum öðrum miðli . Unnt er að kaupa milljónir netfanga fyrir fáeina tugi króna og nota þau til að senda eitthvað á hraða ljóssins til allra heimshorna . Tæknilegu varnarkerfin gegn því að ruðst sé inn á tölvu manns með slíkum aðgerðum eru alltaf að verða öflugri . Er ástæða til að vekja rækilega athygli á þeim tæknilegu síum , sem unnt er að nota til að verja einkalíf sitt og sinna gegn slíkri ásókn . Skólar hafa gripið til öflugra úrræða í þessum efnum til að tryggja öryggi nemenda sinna . Heimilin geta einnig varist með þessum hætti . Í íslenskri löggjöf eru úrræði til að sporna við að Netið sé notað í ólögmætum tilgangi . Ekki hafa verið sett nein ein lög um allt , sem birtist eða fer fram á Netinu , heldur gilda öll lög samfélagsins jafnt um þá háttsemi sem aðra . Þannig gilda sömu refsiákvæði um birtingu og dreifingu kláms á Netinu og um birtingu og dreifingu þess með öðrum hætti . Samkvæmt 210. gr. almennra hegningarlaga getur varðað sektum eða fangelsi allt að 6 mánuðum að birta , búa til eða flytja inn í útbreiðsluskyni , selja , útbýta eða dreifa á annan hátt klámritum , klámmyndum eða öðrum slíkum hlutum . Ef slíkt efni sýnir börn á kynferðislegan hátt getur refsing þó varðað allt að 2 árum . Þessi lagagrein nær til þess að dreifa klámi á Netinu eða á annan rafrænan hátt . Hvað varðar ábyrgð þeirra sem hýsa efni hér á landi gilda lög um rafræn viðskipti og aðra rafræna þjónustu nr. 30 / 2002 . Samkvæmt þeim lögum bera þeir sem hýsa barnaklámefni ekki ábyrgð á því , svo framarlega sem þeir fjarlægja efnið eða hindra aðgang að því um leið og þeir fá vitneskju um það . Geri þeir það ekki eru þeir ábyrgir fyrir vörslu efnisins . Sumir vilja ganga lengra en þetta og gera þá , sem reka netþjóna ábyrga fyrir því , sem er að finna undir handarjaðri þeirra . Þeim sé gert skylt að eyða eða stöðva frekari útbreiðslu á ákveðnu efni , þar á meðal barnaklámi . Við setningu slíkra ákvæða er óhjákvæmilegt að taka tillit til evrópskra reglna og hljótið þið , sem standið að þessari ráðstefnu , að hafa kynnst umræðum um slíkar takmarkanir og lögmæti þeirra í Evrópustarfi ykkar . Eitt er að setja reglur með landslögum og grípa til aðgerða gegn heimamönnum – annað að ná til þeirra , sem misnota frelsi Netsins á fjarlægum stöðum og senda ólögmætt efni þaðan . Til að tryggja friðhelgi borgara sinna sem best hafa mörg ríki heims brugðist við með sameiginlegu átaki og gripið til fjölþjóðlegra aðgerða gegn misnotkun Netsins . Í þessu sambandi má nefna aukna lögreglusamvinnu milli landa en bæði EUROPOL og INTERPOL , sem Ísland á aðild að , beita sér fyrir baráttu gegn misnotkun Netsins í ólögmætum tilgangi . Þá vil ég sérstaklega nefna Evrópuráðssamninginn um tölvuglæpi eða „ Convention on Cyber Crime “ frá árinu 2001 . Samningurinn , sem fulltrúi Íslands undirritaði um leið og hann var lagður fram til undirritunar , tekur annars vegar til atriða sem tengjast uppbyggingu og gerð veraldarvefsins og hins vegar til þess efnis sem þar er að finna . Meðal annars er þar sérstaklega fjallað um barnaklám og skylda lögð á aðildarríkin að banna birtingu barnakláms á netinu . Dómsmálaráðuneytið vinnur nú að nauðsynlegri undirbúningsvinnu til að unnt sé að fullgilda samninginn . Þrátt fyrir samstöðu ríkja um að berjast gegn því að Netið sé notað til að fremja afbrot er löggjöf einstakra ríkja æði mismunandi og það sem telst refsivert brot í einu ríki er það ekki í öðru . Eins og áður sagði skiptir viðbúnaðurinn við hverja einstaka tölvu raunar mestu . Hvaða síur er unnt að setja á tölvuna ? Hvernig er unnt að nota þær til varnar ? Hér á ráðstefnunni á að leggja fram niðurstöður í tveimur könnunum , þar sem leitað hefur verið eftir viðhorfum foreldra og barna til þess , hvað börn eru á gera á Netinu . Ég veit ekki um niðurstöðu þessara kannana en ég minnist könnunar á vegum SAFT , sem kynnt var í maí á síðasta ári . Þar kom fram , að öll íslensk börn á aldrinum 9 til 16 ára hafa notað tölvur . 87% foreldra sögðust sitja hjá börnum sínum þegar þau væru að vafra um Netið , en einungis um 22% barna upplifðu að svo væri . Þessar tölur segja okkur , að það er verk að vinna , sé markmiðið að efla samskipti foreldra og barna við notkun Netsins , tryggja að foreldrar veiti börnum sínum sem besta leiðsögn á þessu nýja sviði mannlegra samskipta . Réttur barna til öryggis á Netinu byggist ekki aðeins á lagaákvæðum eða viðbrögðum þegar gegn þeim er brotið – heldur einnig á því öryggi , sem umhverfi þess tryggir því , heimili og skóli . Ríkisstjórnin samþykkti á fundi sínum í morgun stefnu um upplýsingasamfélagið fyrir árin 2004 - 2007 . Þar er fjallað um tækifæri , ábyrgð öryggi og lífsgæði í krafti upplýsingatækninnar . Í þessu stefnuskjali ríkisstjórnarinnar segir meðal annars : “ Foreldrar standa frammi fyrir því að með nýjum samskiptamiðlum hafa börn nú nánast óheftan aðgang að upplýsingum og ýmsu efni inni á heimilum sínum eða hvar sem er . Þetta felur bæði í sér gífurlega möguleika til að þroskast og menntast en einnig ýmislegt sem ber að varast . Foreldrar og skólar þurfa að bregðast við nýjum aðstæðum og axla ábyrgð á tölvu - , Net - og símanotkun barna sinna ” . Og ríkisstjórnin hefur ákveðið að menntamálaráðuneyti og dómsmálaráðuneyti skuli huga sérstaklega að velferð barna á þessum breytingatímum . Foreldrar og skólar verði hvattir til að axla ábyrgð á tölvu - , Net - og símanotkun barna sinna sem eru að feta sig áfram í flóknu upplýsingasamfélagi . Góðir áheyrendur . Eins og ég sagði í upphafi máls míns hef ég verið virkur netverji í tæpan áratug mér til mikils gagns og ánægju . Ég hef starfað í umhverfi , þar sem mér hefur gefist kostur á að vera í miklu tölvusambandi við börn og unglinga í íslenskum skólum . Það heyrir til algjörra undantekninga , að þessi tölvutengsl mín hafi verið misnotuð á einn eða annan hátt af þessu unga fólki – þvert á móti dáist ég oft af því , hvernig þau nota þennan nýja áhrifaríka miðil til samskipta og til að sýna hvað í þeim býr . Ég hef nær einvörðungu kynnst hinni björtu hlið á notkun Netsins og reynt að haga samskiptum mínum þannig að ég sé ekki að ganga á rétt neins . Ég hef einnig oftar en einu sinni fundið að því , þegar einstaklingar eða skoðanir þeirra eru lagðar í einelti af nafnlausum notendum Netsins , sem vega úr launsátri . Enn verri eru þó þeir , sem vega að blygðunarkennd manna og þó sérstaklega barna eða nýta sér opin hug þeirra og varnarleysi á ósæmilegan hátt . Við eigum hiklaust að ræða kosti og galla Netsins . Hlutur þess á vafalaust enn eftir að vaxa og nauðsynlegt er að gera sér sem gleggsta grein fyrir öllu , sem það býður , eins og því , sem þar þarf að varast . Ég vil því óska SAFT á Íslandi og Heimili og skóla til hamingju með þetta mikilvæga framtak í vissu þess , að það mun skila góðum árangri .