Ég var að koma í hús frá því að hafa tekið þátt í pallborðsumræðum og hlýtt á fyrirlestur Noam Chomsky í Háskólabíói . Það var fullt út úr dyrum , enda er mikill fengur að fá Noam Chomsky til að flytja fyrirlestur , þó svo það sé gert með hjálp nútímatækni þar sem hann var aðeins viðstaddur á tjaldinu í bíóinu . Það kom fram í umræðunum að hann er væntanlegur til Íslands að ári , sem hlýtur að teljast fréttnæmt . Chomsky kom með fróðlegar vangaveltur , sem byggja á gagnrýnni hugsun , í umræðuna um efnahags - og þjóðfélagsmál , en einnig komu vel fram hans vangaveltur varðandi loftslags - og umhverfismál . Við vorum fjögur sem tókum þátt í pallborðsumræðunum og voru hin þrjú , Guðni Elísson , Irma Erlingsdóttir og Sólveig Anna Jónsdóttir og þótti mér þeirra nálganir fróðlegar , alltaf fróðlegt að hlusta á gagnrýna umræðu . Pistillinn minn sem ég flutti á pallborðinu er hér undir fyrir þá sem vilja lesa hann . Chomsky virtist eftir hans nálgun að dæma , að einhverju leiti vera á sömu línu og ég sjálfur , sem var mjög fróðlegt fyrir mig og okkur hér að loftslag.is . Hann talaði um afneitun á vísindin almennt , einnig ræddi hann þá hættu sem er fólgin í því að gera ekkert varðandi umhverfis - og loftslagsmál , þar sem hann nefndi m.a. ytri þætti ( e. externalities ) sem eru þættir sem ekki eru taldir með þegar rætt er um kostnað varðandi hluti eins og losun CO2 . Losun CO2 er ekki verðlögð beint en hefur þó kostnað í för með sér fyrir alla . En nóg um það í bili , hér undir má lesa pistilinn sem ég flutti , ég hef bætti tenglum með efni sem tengist pistlinum í lokinn á færslunni fyrir þá sem vilja kynna sér málinn enn frekar . Loftslagsbreytingar af mannavöldum – Ákvarðanir til framtíðar Þegar rætt er um hlýnun Jarðar og loftslagsbreytingar er gott að líta á stóru myndina . Hvað vitum við með nokkurri vissu ? Í fyrsta lagi , þá sýna mælingar að Jörðin er að hlýna . Í sumar mældist t.d. hlýjasta 12 mánaða tímabil frá því mælingar hófust og það stefnir jafnvel í að árið í heild verði eitt af þeim hlýjustu frá upphafi mælinga . Þessi aukna hlýnun sést m.a. í beinum mælingum á hitastigi um allan heim , svo og í ýmsum náttúrulegum þáttum , samanber t.d. hop jökla , bráðnun hafíss á Norðurskautinu , vorkoman er almennt fyrr á ferð og mælingar sýna fram á hækkandi sjávarstöðu . Í öðru lagi , þá er ljóst að aukinn styrkur koldíoxíðs í andrúmsloftinu er af völdum brennslu jarðefnaeldsneytis . Þessi aukni styrkur hefur verið mældur með beinum mælingum síðan 1958 , og einnig með óbeinum mælingum enn lengra aftur í tímann , sem benda til þess að styrkur koldíoxíðs hafi ekki verið eins hár og núna í allavega 650 þúsund ár . Rannsóknir benda til að aukin styrkur gróðurhúsalofttegunda hafi áhrif á hnattrænt hitastig og þar með loftslag . Það þykir því nokkuð ljóst að hlýnunin heldur áfram miðað við núverandi losun koldíoxíðs . Og að afleiðingarnar geta mögulega orðið alvarlegar , það er allavega mat flestra vísindamanna . Hversu alvarlegar er óvissa um , en t.d. má áætla að hækkandi sjávarstaða sé ekkert gamanmál fyrir stórar borgir sem staðsettar eru við sjávarmál . Það er væntanlega hægt að finna einhverja jákvæða punkta , sérstaklega kannski fyrir kaldari lönd eins og Ísland , en þessi jákvæðu áhrif virðast því miður ekki vega upp neikvæðu áhrifin . Það má því segja að nettóútkoman fyrir heiminn líti kannski ekki allt of vel út , þó vissulega sé óvissa um einstök atriði . Reglulega koma upp mótrök þeirra sem vilja sjálfir kalla sig „ efasemdarmenn “ um hnattræna hlýnun og hlut manna í því . Þeirra rök eru allt frá því að hlýnun Jarðar og loftslagsbreytingar hljóti að vera af völdum sólarinnar eða annarra náttúrulegra sveiflna – út í það að efast um mælingar á hitastigi , og jafnvel að segja að það sé að kólna . Á sama tíma og þessir sjálfskipuðu „ efasemdarmenn “ gagnrýna mikið allt tal um hugsanlegar afleiðingar sem hræðsluáróður , þá veigra sumir þeirra sér ekki við að lýsa því yfir að Sólin sé að fara í mikin dvala með hugsanlegri ísöld innan fárra áratuga … ! Rök þessar sjálfskipuðu „ efasemdarmanna “ ( eins mótsagnarkennd og þau geta stundum verið ) eiga í þeirra augum að útiloka allar þær rannsóknir sem benda til annars , kannski í þeirri von , að þá séum við bara stikkfrí . En eru einhverjar stórar óleystar spurningar eða er nógu mikil óvissa til að stóra myndin falli saman . . ? ekki er svo að mínu mati . Stóra myndin lítur þannig út í dag , að Jörðin er að hlýna , losun mannkyns á koldíoxíð er talin vera aðal orsakavaldurinn og það er nokkur hætta fólgin í því að halda áfram á sömu braut , þó svo að það sé nokkur óvissa um atburðarrás framtíðar . Hitt er svo annað mál að sú óvissa sem hugsanlega er fyrir hendi er ekki afsökun fyrir aðgerðarleysi . Í raun má segja að því stærri sem óvissan er , því meiri eru líkurnar á því að áhættusöm atburðarrás geti orðið raunveruleiki framtíðarinnar . Óvissan er nefnilega gædd þeirri vissu að vera í báðar áttir og það er ekki nóg að skoða aðeins neðri hluta óvissunnar . Við þurfum að sjálfsögðu að vinna að því með rannsóknum að minnka óvissuna varðandi framtíðina , en það er líka mjög þýðingarmikið að viðurkenna þá þekkingu sem er til staðar og hvaða spurningum hefur verið svarað á sannfærandi hátt . Því fyrr sem við tökum á þessum málum , þeim mun einfaldara verður að leysa hugsanleg vandamál sem kunna að koma upp . En það virðist vera ákvarðanafælni í gangi og það á heimsvísu . Þeirri ákvarðanafælni er m.a. viðhaldið af þeim sem vilja ekki taka mark á vísindunum og / eða þeim sem eru bara hræddir við að taka ákvarðanir varðandi þessi mál , vegna þess að ákvörðunum fylgir ábyrgð og ákvarðanir geta haft afleiðingar sem geta t.d. skollið á innan kjörtímabila og ekki er alltaf vilji til þess . Okkur sem almenningi er hætt við að vilja ekki heyra slæmu fréttirnar , það má kannski segja að Hrunið sé einskonar afsprengi þess . Það vildi engin vera fyrstur með slæmu fréttirnar , kannski var bara betra að vona hið besta . Ef einhver minntist á sprungurnar í lakkinu , þá var hinn sami kallaður furðufugl eða svartsýnispési . En eftir á , þá segja ýmsir , að engar viðvaranir hafi sést eða að engin hafi minnst á veiku hliðarnar , þegar málið var að vísbendingarnar voru til staðar , en samt voru þær hunsaðar . Viljum við það sama varðandi loftslagsmálin … ? Vísbendingarnar eru til staðar og þær hlaðast upp … en viljum við opna augun fyrir þeim ? Það er kannski sú samviskuspurning sem við þurfum að spyrja okkur sjálf til framtíðar . Gagnrýnin hugsun er sú leið sem við eigum að velja fram á við , bæði varðandi loftslagsmál og efnahagsmál . Þó svo ákvarðanirnar virðist erfiðar núna , þá er best að reyna að hugsa út fyrir kjörtímabil og skammtímahagsmuni þegar við lítum til framtíðar , enda getur verið mikið í húfi . Þess má geta að við tökum við spurningum hér á eftir , sumum þeirra sem verður beint til mín munum við velja að svara á loftslag.is á næstu dögum , öðrum skal ég reyna að svara hér og nú . Ykkur er einnig velkomið að senda spurningar eða koma með þær á loftslag.is , við svörum gjarnan spurningum tengdum loftslagsfræðunum – þessi pistill fer einnig í loftið á eftir . Takk fyrir . Þess má geta að ekki vannst tími til mikillar umræðu , en við getum samt sem áður tekið við spurningum hér og reynt að svara þeim á næstu dögum . Mig langar einnig að nota tækifærið og benda á leiðakerfið fyrir nýja lesendur .