Orðið húfur merkir ‘ síða eða bógur skips ’ , en í orðtakinu að vera heill á húfi er upprunalega merkingin ‘ skip ’ , það er ' að vera heill á skipinu' ( hluti fyrir heild ) . Sjálft orðasambandið merkir að ‘ vera óskaddaður ’ og er oftast notað um þann sem hefur verið í hættu staddur . Þá er gjarnan sagt : ,, Þeir komu í leitirnar heilir á húfi “ eða ,, Hún komst heim heil á húfi eftir nokkra hrakninga “ . Þetta orðasamband virðist lítið notað fyrr en á 20. öld . Það voru ekki margir sem sluppu heilir á húfi frá skipinu Titanic . Annað orðasamband sömu merkingar er að vera heill á hófi en um það á Orðabók Háskólans dæmi allt aftur á 16. öld . Líkingin er talin runnin frá hesti sem hefur óskaddaða hófa eftir langferð eða svaðilför . Halldór Halldórsson ( Íslensk orðtök , 1968 : 280 ) taldi síðarnefnda sambandið upprunalegra en að vera heill á húfi og að húfur hafi komist inn í stað hófur fyrir áhrif frá samböndunum eitthvað er í húfi ‘ eitthvað skiptir ( einhvern ) miklu , eitthvað er í hættu ’ og eiga mikið í húfi ‘ eiga mikið í hættu ’ . Jón G. Friðjónsson bendir á dæmi í Fornaldarsögum Norðurlanda um að vera heill á húfi og bendir það til þess að sú mynd sé því í raun eldri en hin ( Mergur málsins , 2006 : 379 ) . Samkvæmt því vísar orðtakið til þess að menn bjargist úr sjávarháska .