MORGUNBLAÐIÐ , LAUGARDAGUR 15. OKTÓBER 1977 HMBKX 5 IMAK jj ^ J 28810 carrental 24460 bílaleigan GEYSIR BORGARTÚNI 24 IQFTLEIÐIR TS 2 1190 2 11 38 FERÐABILAR hf . Bílaleiga , sími 81260 . Fólksbilar , stationbilar . sendibil - ar , hópferðabílar og jeppar BIIASAIAN GRENSASVEGI 11 SÍMAR 83150 - 83085 Opiðfrá 9 - laugardaga 10 - 7 Við viljum vekja at - hygli á eftirtöldum bíl - um sem eru til sýnis hjá okkur . Cortina 1600 L. 4ra dyra . árg 1977 , ekin 10 þús. km Verð 2 2 millj Volvo 144 , 4ra dyra , árg 1974 , ekinn 79 þús km Verð 2 2 mill ] Mazda 929 , 2ja dyra . árg 1976 , ekinn 23 þús km Verð 1800 þús Benz 230 , árg 1972 , ekinn 115 þús km Verð 2.1 millj Skipti á Bronco Saab 99 S , 2ja dyra , árg 1974 , ekinn 50 þús km Verð 1950 þús . BronCO , 6 cyl , árg 1974 , ekinn 56 þús km Verð 2.4 millj Willys blæjujeppi , árg. 1974 , ekinn 40 þús km V - 8 vél . veltigrind . teppalagður o.fl . Verð 2 1 millj Ford Econeline sendibíii með gluggum , árg 1974 , ekinn 70 þús km . 8 cyl , sjálfskiptur , vel með farinn bíll , verð 2 3 millj Leggjum áherslu á öruggan frágang afsalsgagna og skuldaviðurkenninga . 4 ^ \ AIGLYSINGA - SÍMINN ER : 22480 Olafur Oddur Jónsson , sóknarprestur í Keflavik : Þroskahjálp á Suðurnesjum i . Mannréttindi . Hvers vegna er þessi félat , ^ stofnun æskileg ? Allir eiga svtr við þeirri spurningu . Eins og þeg ar hefur komið fram opinberlega verður einn tilgangur félagsins , „ að berjast fyrir réttindum og vinna að málefnum þroskaheftra og tryggja þeim f'ulla jafnréttisað - stöðu á við aðra þjóðfélags - þegna " . Segja má að menn geti á marg - þættan hátt gerst rödd hinna þroskaheftu , sem til þessa dags hafa ekki átt þess kost að standa vörð um þau mannréttindi , sem sérhver maður hefur fengið í vöggugjöf . Menn eru að vísu ekki fæddir jafnir , en þeir eru fæddir með jafnan rétt , enda þótt áðstað - an sé misjöfn til þess að standa vörð um réttindi sín . Við erum stödd hér í kvóld , ekki einvörðungu til þess að stofna samtök , heldur einnig til þess að standa vörð um gildi mannlífsins og rétt allra manna . Innst inni vita menn að lifið er það dýrmætasta sem þeir eiga , og ef þeir bera ekki virðingu fyrir eigin lífi og annarra , þá mun allt gildismat þessa mannkyns riða til falls . I kvöld verður hafin sókn til sigurs varðandi málefni þroska - heftra á Suðurnesjum , málefni , sem allir sanngjarnir menn ættu að geta sameinast um hvar í flokki sem þeir standa og hvaða trú sem þeir játa . Við erum minnt á gildi lífsins og virðinguna fyrir lífinu , sem stundum virðist létt - vægt metið og litið sinnt . Það sýn - ir að samtíðin er mótuð af annar - legu gildismati . Kristinn boðskapur leggur áherslu á , að sérhver maður sé óendanlega dýrmætur f augum Guðs . Hin ævagamla kenning um jafnrétti og bræðralag allra manna felur í sér að allir séu fæddir með jafnan rétt . Þá yfir - lýsingu finna menn í stofnskrá Sameinuðu þjóðanna frá 1945 og mannréttindayfirlýsingunni frá 1948 . Ef við lítum á spjöld sögunnar , þá verðum við vitni að þv'í hvern - ig hugmyndin um líkt gildi og jafnan rétt manna hefur stundum verið látin víkja fyrir kenningum um yfirburði einstakra kynþátta . Um leið má sjá sinnuleysi gagn - vart ýmsum minnihlutahópum , sem ekki hafa átt þess kost að koma málum sínum á framfæri á lýðræðislegan hátt . Ef við lítum okkur nær þá má ljóst vera , að Suðurnesjamenn hafa verið af - skiptir á einn og annan hátt , vegna þess að þungi atkvæða - magnsins hvílir annars staðar . Eitt sifin var orðuð athyglisverð en umdeild hugsun sem er á þessa leið : „ Frá sérhverjum eftir hæfi - leikum hans , til sérhvers eftir þörfum hans " . Þetta er fyllilega réttlætanleg viðmiðun , enda þótt seint muni takast að skapa algjör - an jöfnuð . Hugmyndin felur í sér markmið að stefna að í mannúðar - málum , sem miða að því að bæta stöðu þeirra sem minna mega sín . Allir eru reiðubúnir að viður - kenna , að nútíma læknislist , hjúkrun og félagsleg umsjá , sé vitnísburður um hátt mat á gildi einstaklingsins . S.júkrahús , trygg - ingar , barn : vernd , Rauði kross - inn , Hjálparstofnun kirkjunnar , heilsuverndarfélög , félög til bar - áttu gegn krabbameini og lömun , slysavarnarfélög , aðstoð við áfengissjúklinga og annað menn - úðarstarf , talar sínu máli um sið - ferðilega ábyrgð , sem er fram - kvæmd í verki . Nú er ætlunin að bæta einu félaginu við , sem á fullan rétt á sér , þó fyrr hefði verið , en hefur ekki verið til stað - ar hér á SuðurneSjum . Mér leyfist um leið að minna á , að erindi Krists , kristins boðskapar , við þennan heim var og verður fyrst og fremst þetta : Að gera heiminn , þetta mannlíf mennskara og' mannúðlegra . Allir þeir sem eru kenndir við hans nafn ættu að hafa áhuga á þeirri viðleitni og i þeim efnum gefst mönnum nú enn eitt tækifærið . II . Þroskahjálp . Félag sem Þroskahjálp getur unnið ómetanlegt starf fyrir þroskahefta , sem hefur verið gef - inn allt of lítill gaumur hingað til . Málefni þeirra er eitt af þvi sem menn hafa forðast að ræða opin - skátt . Við könnumst öll við þess háttar feimnismál . Eitt sinn var feimnismál að ræða um kynlíf , og nú vill samfélagið sem minnst vita og ræða uni dauðann , enda vita fáir hvernig best er að bregð - ast við , þegar hann ber að dyrum . Segja má að allt til þessa hafi málefni þroskaheftra verið þoku hulin . En sem betur fer er breyt - ing i aðsigi . Við getum t.d. spurt hver hafi látið sig varða örvitann , sem ekki kann að forðast augljósar hættur , kann ekki að gæta þarfa sinna nema með langvarandi þjálfun ? Hann veit vart um hvað óhætt er að leggja sér til munns , er ótal - andi og verksvit hans er afar tak - markað . Örvitinn er líkamlega vanþroska og verður að fá alla þá aðhlynningu , sem unnt er að láta í té , en aðeins fámennur hópur hef - ur borið byrðina með honum . Hvað höfum við gert til þess að hjálpa fávitanum til að forðast augljósar hættur , kenna honum að matast og klæðast , en einmitt það hefur hann tök á að gera , ef honum er liðsinnt og hjálpað til þroska ? Það er fásinna að ein - angra hann frá samfélaginu , því með hjálp og skilningi getur hann orðið all vel talandi og myndað einfaldar setningar , enda þótt orðaforðinn sé lítill . Að mati sér - fræðinga getur hann unnið ein - föld verk undir annarra stjórn . En hversu mikið hefur ekki vant - að á , að honum sé sýnd full virð - ing ? Hann hefur þörf fyrir upp - örvun og hrós , sem eflir sjálfs - traust hans \ en í stað þess hefur hann oft orðið fyrir aðkasti og fengið steina fyrir brauð . Markmiðið með þessari félags - stofnun er að skapa þroskahefl - um aðstöðu til að efla hug sinn og hönd , en það er forsenda þess , að þeir geti tekið að sér létt störf i samfélaginu , störf , sem þeir ráða við og glæðir líf þeirra fyllingu . Þeir sem til þessa fundar boða vilja berjast fyrir því , „ að þroska - heftum veitist ákjósanleg skilyrði til þess að ná þeim þroska , sem hæfileikar þeirra leyfa , og að starfsorka þeirra verði fullnýtt " . En félagið mun einnig , ef tími og tækifæri gefst til , vinna al - mennt að málefnum þeirra sem eru vanþroska . I hugann koma börn , sem ekki geta fylgst með venjulegri kennslu i skólum svo vel sé . Köllum skólayfirvöld til ábyrgðar í þeim efnum , meir en orðið er . Þau bórn þurfa einnig að fá kennslu við hæfi , ekki aðeins hvað varðar þekkingaratriði , heldur alhliða mótun persónu - leikans , sem miðar að þvi að hjálpa þeim til þess að verða nýtir Ólafur O. Jónsson . borgarar . Við skulum ekki loka augum fyrir þeim tækifærum . sem eru fyrir hendi . Eg er þess full viss , að því meir sem að þessu málefni verður unnið , þeim mun meiri blessun mun af því hljótast fyrir alla viðkomandi . Hjálpum þroskaheftum til sjálfsbjargar , ef þess er nokkur kostur . III . Skólakerfið Það er kunnara en frá þurfi að segja , að íslenska skólakerfið hef - ur til skamms tima ætlað öllum nemendum sama námsefnið . Það hefur ekki verið ákvörðun skóla - stjóra og kennara , heldur kerfis - ins , sem að baki stendur . Einn kennari minn við M.R. sagði eitt sinn , „ að svo virtist sem skapa ætti snillinga úr öllum á islandi " . Það sem mestu skiptir hefur ef til vill gleymst , en það er að efla þann þroska og þá hæfileika , sem blunda i hverjum og einum og eru vissulega fjölbreytilegir . Það virðist vera að rofa til í þessum efnum , í það minnsta hefur verið gefin út reglugerð um sér - kennslu , enda þótt engir peningar fáist til þess að framfylgja henni . Það má þvi betur ef duga skal og um leið verður að afnema það furðulega mat , að bóknám sé æðra en verknám . Þess háttar skilgreining er ekki á rökum reist , hún byggist einfaldlega á „ snobbi " . Afleiðingin af þessum rang - snúna hugsunarhætti hefur síðan orðið sú , að skólanum hefur tekist á einstæðan hátt að skapa van - metakennd hjá þeim nemendum , sem valda ekki því námsefni , sem öllum er ætlað . Skólinn hefur þannig átt sinn þátt i þvi að svipta þroskahefta nemendur sjálfsvirð - ingunni með því að gera ósann - gjarna námskröfu til þeirra . Það væri ekki fráleitt að móta grunn - skölann eftir fjölbrautahugmynd - inni . Þannig væri hægt að sníða nemendum stakk eftir vexti , eftir þvi sem hæfileikar og áhugamál leyfa . Það er kominn tími til , að skólinn sjái hlutverk sitt ekki ein - vörðungu í þvi að miðla þekkingu , heldur einnig í þvi að skapa já - kvætt og heilbrigt lifsviðhorf hjá nemendum á öllum þroskastigum . Þá er von til þess , að hæfileikar nemenda nái að njóta sín , og það laðar fram virðingu fyrir sjálfum þeim ogöðrum . Sérhver einstaklingur og ekki sist þroskaheftir hafa þörf fyrir að fá tækifæri , sem efla og þroska huga og hönd , sál og líkama . Þetta tvennt verður að haldast i hend - ur . Við verðum að sjá manninn sem eina heild , þar sem hið and - lega og líkamlega þroskast jöfn - um höndum . Það verður öllum að vera ljóst , sem vinna að máiefn - um þroskaheftra . Auk þess er alkunna , að börn hafa þörf fyrir umhyggju og ör - yggi , einkum og sér i lagi ef þroska þeirra er ábótavant . Um - hyggjan verður að vera til staðar bæði heima og heiman . Skapa verður þroskaheftum skilyrði til þess að læra , ekki fyrst og fremst af bókum , heldur af reynslunni og í glimunni við verkefnin . Efla verður sköpunargleði þeirra og félagsþroska , enda hafa þau mikla þörf fyrir félagsskap . Þroskaheft börn hafa einnig þörf fyrir uppörvun og hrós , eins og áður sagði , en þá verða menn að hafa í huga hið algilda , „ að hrós : fyrir viðleitni en ekki gáfur " . IV . Gildi mannsins . Stundum spyr ég sjálfan mig að því hvers konar fólk þjöðfélagið vilji skapa ? Djörf spurning , en eflaust kýs það helst skyldurækna þegna . Það má öllum ljóst vera , að ef við beitum börn , þroskaheft sem önnur , of miklum'aga , þá fáum við ósjálfstæða einstakl - inga , sem eru ekki nægilega færir um að taka eigin ákvarðanir . Ef við veitum á hinn bóginn sömu börnunum of mikið frelsi , þá munu þau ekki taka nægilegt til - lit til annarra og verða óþolandi í umgengni . Meðalvegurinn hlýtur aó vera sá rétti , ef við stefnum að því að skapa heilbrigðan þroska barnanna . Of mikið virðist gert af því að gera eitthvað fyrir börnin í stað þess að fá þeim verkefni , og ljóst er , að oftast er reynt að skemmta þeim i stað þess að láta þau skemmta sér . Það verður að sýna öllum börnum visst traust , ef skapa á hjá þeim ábyrgðartil - finningu . Ábyrgðartilfinning skapast ekki einvörðungu af boð - um og bönnum . Aður fyrr var manngildi oft metið eins og sagt hefur verið „ eftir líkamshreysti og verk - lagni " , en með aukinni tækni hef - ur manngildið verið metið „ eftir þekkingarforða og tæknikunn - áttu " . Það er auðvelt að hláupa öfgana á milli i þessum efnum , og verum minnug þess , að maðurinn hefur gildi sem maður , sem mannvera , fædd í þennan heim . Vmsir hafa borið þvi vitni , að þroskaheft barn í skóla verði oft að láta af hendi heilbrigðan metn - að , en það fær í staðinn taumlausa vanmetakennd . Eg minnist þess , að ég kenndi eitt sinn piltum , sem voru búnir að bóka sig sem ónytj - unga framtíðarinnar , svo mjög hafði skólinn lamað sjálfstraust þeirra , vegna þess að þeir höfðu hvað eftir annað beðið ósigur i glímunni við námsefnið . Og þegar við dirfumst að spyrja hver sé Útvarp Reykjavfk VEÐURFREGNUM verður útvarpað frá Veðurstof - unni kl. 01.00 . 07.00 . 08.15 , 10.10 , 12.25 , 16.15 , 18.45 og 22.15 verkfallsdagana . Á sömu tímum verður útvarpað tilkynningum frá tilkynningaskyldunni , lögreglu , vitamálastjóra , almannavörnum , Slysavarnafélagi ís - lands björgunarsveitum , svo og nauðsynlegar tilkynn - ingar stjórnvalda varðandi öryggisvörslu og heilsu - gæslu .