Vegagjörð á sumri komanda . Nú hefir í nokkur ár undanfarin verið unnið af landssjóðs hálfu langmest eða því nær eingöngu að þjóðvegum í nánd við höfuðstaðinn , einkum Hellisheiðarvegi , og þar næst Mosfellsheiði . Gjöra má ráð fyrir , að ýmsum muni þykja sú ráðmennska landsstjórnarinnar kenna hlutdrægni til hagsmuna fyrir höfuðstaðinn . Sumir hafa meira að segja látið sér um munn fara , að höfðingjarnir í Reykjavík hugsi ekki um annað en að útvega góða vegi handa sjálfum sér að skemmta sér á í útreiðum og smáskjökti til næstu héraða . Til þess eyði þeir fé landsins , og láti önnur héruð sitja alveg á hakanum . Hinir eru þó eflaust fleiri , og það þeir , sem best kunna að skynja , er vita , að góðir vegir nærri höfuðstað landsins eru eigi síður gerðir fyrir þá , sem þar sækja að sí og æ árið um kring , heldur en hina , er þaðan bregða sér eitthvað stöku sinnum - með öðrum orðum , að móts við hvern höfðingja eða heldri mann úr Reykjavík , er notar hina nýju vegi þar í grennd lítils háttar , koma tuttugu sveitamenn , er nota þá eigi miður hver um sig , og það til nauðsynja sinna , í kaupstaðinn eða í erindagjörðum við höfðingja í Reykjavík í sínar þarfir . Með því að Reykjavík er langmestur bær á landinu , 5 - 6 sinnum stærri ( fólksmeiri ) en stærstu kaupstaðir aðrir , liggur í augum uppi , að þangað muni meiri aðsókn en til nokkurs staðar annars á landinu . En þar sem mest er umferðin , verða góðir vegir að mestum notum . Er því síður en svo , að nein hlutdrægni þurfi því að valda , að unnið hefir verið að vegagjörð í nánd við Reykjavík fremur en annarsstaðar . Stendur auk þess svo á um þá tvo vegi , er mest hefir verið unnið að hér , og áður eru nefndir , að þeir eru báðir kaupstaðarvegir fyrir allmikla byggð landsins , þá er eigi getur haft strandferðanna not sakir hafnleysis , en annar þar á ofan hinn fjölfarnasti vegur á landinu af útlendum ferðamönnum , en af þeim hafa landsmenn talsverða hagsmuni , og hefðu stórum meiri , ef vegaleysi og léleg aðhlynning á ferðum hér fældi þá ekki einmitt frá að leggja hingað leiðir sínar . Enn má og nefna það , að frá höfuðstaðnum er langhelst svo um , að hið nýja vinnulag og verkkunnátta , er hingað hefir færst með hinni útlendu vegagjörð , dreifst út um landið . Enn eru samt hinir nýju vegir í grennd við höfuðstaðinn ekki nema vegarstúfar . Hvorugur þeirra nær nema hálfa leið milli byggða eða fyrirhugaðra endastöðva þeirra í næstu byggðalögum ; og er öllum sýnilegt að ekki verða þeirra hálf not , meðan svo stendur . Hefði því mesta nauðsyn verið , að reyna að halda vegum þessum áfram og fullgjöra þá , áður en tekið væri til verulegrar vegagjörðar annarsstaðar . Útlendingar mundu kalla það bersýnilega ráðleysu , að hætta við þá á miðri leið . Mundu og naumast innlendir valdamenn eða löggjafar hafa látið sér það til hugar koma , þrátt fyrir nokkurn héraðaríg og dálitla amasemi við höfuðstaðinn á stundum , ef vegaféð úr landssjóði væri eigi hvort sem er mikils til of lítið til að ljúka við þessar eða aðrar vegagjörðir , sem nokkuð kveður að , öðruvísi en á ævalöngum tíma . Það er með öðrum orðum , að hefði átt að halda áfram og hætta eigi fyr en Mosfellsheiðarvegur og Hellisheiðarvegur voru fullgerðir alla leið , þá hefði aðrir landsfjórðungar orðið að bíða tíu ár enn eftir því , að nokkur skapaður hlutur væri gerður til að bæta þjóðvegi öðruvísi en með bráðabyrgðakáki , ruðningum o . s . frv . Það er þá fyrst , er landssjóður er orðinn því vaxinn og þingmenn svo stórhuga , að verja má 50 til 100.000 kr. á ári til vegagjörða - það er þá fyrst , að verulegt skrið getur komist á vegalagning um landið . Þá fyrst er hægt að fullgera aðra eins vegi og þá , er hér hafa nefndir verið , á eigi mjög löngum tíma , og sinna þó öðrum landsfjórðungum að nokkrum mun . Nema ef sérstaklegar ástæður hefðu svo mikil áhrif á þingið , að það vildi leggja fram fé aukreitis handa einhverjum ákveðnum vegi , svo sem t.d. Mosfellsheiðarveginum , til þess að reyna að auka með því aðstreymi útlendra ferðamanna til landsins , eða vegna brúarinnar yfir Ölfusá : að gera almennilega fært að henni undir eins og hún kemst á , að sumri . Á sumri komanda fer því aðalvegavinnan af landssjóðs hálfu að sögn fram ekki hér syðra , heldur fyrir norðan , á aðalpóstleiðinni um Húnavatnssýslu , þar sem hún þarfnast þess mest . Verði nokkuð gert hér , þá er það að ljúka við ofaníburð í Svínahraunsveginn , það sem eftir var í fyrra , á kafla í sjálfu hrauninu , og ef til vill að brúa eina litla á skammt frá Reykjavík , á leið póstanna norður og vestur . Það er Leirvogsá , sem getur orðið mikið slæm torfæra , þótt lítil sé fremur . Erlendur Zakaríasson hefir verið látinn mæla brúarstæðið nýlega og gera áætlun um kostnaðinn , líklega í því skyni , að tekið verði til starfa í vor . Er gjört ráð fyrir trébrú , 21½ al . á lengd , og 5 - 6½ álna háir steinstöplar undir endunum , en 5 álnir á breidd og 7 - 8 álnir á lengd . Lauslega áætlaður kostnaður 1.700 kr . Minnst var á í sumar er leið í þessu blaði , að brýna nauðsyn bæri til að gera veg frá brúarstæðinu hérna megin Ölfusár beina leið upp undir Ingólfsfjall , á þjóðveginn þar , jafnskjótt sem brúin væri á komin , með því að hún gæti eigi komið að fullum notum að öðrum kosti , og meira að segja allar líkur til , að margir kysu heldur að fara á ferju yfir ána eins eftir sem áður , heldur en að tefja sig og þreyta á því að brjótast yfir vegleysu og kviksyndi að brúnni . Nú hefir landshöfðingi látið fyrir skemmstu mæla vegalengdina frá brúarsporðinum væntanlegum upp undir Ingólfsfjall , líklega í því skyni , að fá bætt úr áminnstum annmarka við notkun brúarinnar hið bráðasta að auðið er . Skýrir maður sá , er það gerði , Erlendur Zakaríasson svo frá , að vegalengdin sé alls 1300 faðmar , og er fjórðung vegar ( 350 faðmar ) yfir móa að fara og holt , en hitt mýri , 950 faðmar ; en mýrar þykja nú orðið allgott vegarstæði , þótt áður þættu hið versta , meðan vankunnáttan sat í öndvegi . Halli er góður á kafla þessum , og því hægt um frárennsli . En langt þarf nokkuð að sækja góðan ofaníburð , allt að 600 föðm . lengst , og fyrir þá skuld mest er búist við að 4 kr. muni kosta hver faðmur í vegi þessum . En fyrir því er fengin full reynsla , að óhyggilegt er að vera mjög spar á ofaníburð , hvort heldur er að vöxtum eða gæðum . Með fram Ingólfsfjalli er allgóður vegur mikið af leiðinni undir heiðina , Hellisheiði , er herfilegur úr því lengst af alla leið að Kolviðarhól og Svínahrauni . Þess hefir verið áður getið , að mjög mikið er eftir ógjört af Mosfellsheiðarveginum beggja vegna , þótt lokið sé við há-heiðina , sjálfan fjallveginn , sem svo er kallaður , og landssjóður á að kosta samkvæmt vegalögunum nýju . Eru það sýslusjóðirnir í Árnessýslu og Gullbringu - og Kjósarsýslu , sem eiga að bera kostnað af því sem ógert er af vegi þessum , en það er sama sem að hafa þar vegleysu eða því sem næst um aldur og æfi ; sjóðir þessir hafa í svo mörg horn að líta önnur og nær sér , og eru þeim auk þess stórkostlegar vegabætur langt um megn , jafnvel á ævalöngum tíma . Það er ósagt látið , hvort landsstjórnin hefir annað í huga með þennan veg , fyr eða síðar . En geta má þess , að landshöfðingi hefir í haust látið Erlend Zakaríasson rannsaka nokkuð vegarstæði til framhalds Mosfellsheiðarvegi að sunnanverðu , frá heiðabrúninni fyrir ofan Seljadal efri á þjóveginn austan yfir Hellisheiði . Er þar um tvennt að velja : að halda hina gömlu leið niður Seljadali allt þar til er vegir koma saman skammt fyrir ofan Árbæ , eða að stytta sér leið með því að nota hinn nýja þjóðveg austur yfir fjall ( Hellisheiðarveg ) spölkorn upp fyrir Hólm og leggja þaðan nýjan veg eftir holta - og melbörðunum sunnan með Seljadölum upp á Borgarhólamel , þ.e. þar sem fjallvegurinn gamli tekur við . Er síðari kosturinn vitanlega langt um ákjósanlegri , sé þar engin veruleg fyrirstaða . Hann er nokkuð í þá áttina , er haldið hefir verið fram margsinnis í þessu blaði : að nota sem lengst sameiginlegan veg fyrir báðar heiðarnar , Mosfellsheiði og Hellisheiði , upp fyrir Lyklafell ; en það ráð var því miður eigi í tíma tekið , svo sem kunnugt er . Munurinn á því , að halda gamla veginum ofan Seljadalina , og að leggja nýjan veg niður með þeim að austan og sunnan , er nú sá , eftir skýrslu Erlendar , að gamli vegurinn , milli Borgarhólamels og Seláss , fyrir ofan Árbæ , er 10.200 faðmar á lengd , en hinn nýi , frá Borgarhólmamel ofan í Gjótulág , þar sem vegirnir eiga að koma saman fyrir ofan Hólm , ekki nema 7.200 faðmar . Þar við bætist , að á hinni nýju leið er landslag heldur sléttlent og þurrt ; þar er hálent , svo vegur ver sig vel , og vatnsrennsli mjög lítið . En á gamla veginum er svo mikið um vatnsrennsli , stærri og smærri , og sumsstaðar kaldavermsl , að þar þarf 4 brýr og 16 rennur ; þar er og all-hæðótt og lautótt , og fannasamt mjög á vetrum . Ætlar Erlendur , að sá munur muni valdið geta allt að helmings-mun á kostnaði , þannig , að vegurinn niður Seljadal o.s.frv. kosti 4 - 5 kr. faðmurinn , en eftir syðri leiðinni ekki nema 2 kr. 60 a . Ætti eftir því allur vegarkaflinn syðri leiðina að kosta 18.720 kr. , en hina nyrðri 40.800 kr. með 4 króna verði á faðminum , en 51.000 kr. með 5 kr. verði . Það er því mikið meira en helmings-sparnaður , að hætta við gamla veginn ( Seljadalsveginn ) og taka upp syðri leiðina . Þann einn ókost telja menn á syðri leiðinni , að þar er illt um áfangastaði . En við því segja menn auðgert með því að ryðja ómerkilega braut niður í Neðri-Seljadalinn , 800 faðma langa , og getur eigi mikið kostað , en vel fært ofan í Efri-Seljadal sunnan af hinum fyrirhugaða vegi , og auk þess smádalir uppi á heiðinni , sem gætu verið áfangastaðir ( Rótardalir og Hrossadalir ) . Talsvert hefir verið kostað til vegabóta eftir Seljadalnum eða -dölunum fyrir eigi mörgum árum , og stóðu fyrir því vorir eldri , innlendu vegameistarar , einn eða fleiri . Þarf þá ekki frekara því verki að lýsa , og engar áhyggjur að bera út af því , að þar sé merkilegt mannvirki lagt fyrir óðal , ef sá vegur legðist niður . Vegagjörð á sumri komanda . Nú hefir í nokkur ár undanfarin verið unnið af landssjóðs hálfu langmest eða því nær eingöngu að þjóðvegum í nánd við höfuðstaðinn , einkum Hellisheiðarvegi , og þar næst Mosfellsheiði . Gjöra má ráð fyrir , að ýmsum muni þykja sú ráðmennska landsstjórnarinnar kenna hlutdrægni til hagsmuna fyrir höfuðstaðinn . Sumir hafa meira að segja látið sér um munn fara , að höfðingjarnir í Reykjavík hugsi ekki um annað en að útvega góða vegi handa sjálfum sér að skemmta sér á í útreiðum og smáskjökti til næstu héraða . Til þess eyði þeir fé landsins , og láti önnur héruð sitja alveg á hakanum . Hinir eru þó eflaust fleiri , og það þeir , sem best kunna að skynja , er vita , að góðir vegir nærri höfuðstað landsins eru eigi síður gerðir fyrir þá , sem þar sækja að sí og æ árið um kring , heldur en hina , er þaðan bregða sér eitthvað stöku sinnum - með öðrum orðum , að móts við hvern höfðingja eða heldri mann úr Reykjavík , er notar hina nýju vegi þar í grennd lítils háttar , koma tuttugu sveitamenn , er nota þá eigi miður hver um sig , og það til nauðsynja sinna , í kaupstaðinn eða í erindagjörðum við höfðingja í Reykjavík í sínar þarfir . Með því að Reykjavík er langmestur bær á landinu , 5 - 6 sinnum stærri ( fólksmeiri ) en stærstu kaupstaðir aðrir , liggur í augum uppi , að þangað muni meiri aðsókn en til nokkurs staðar annars á landinu . En þar sem mest er umferðin , verða góðir vegir að mestum notum . Er því síður en svo , að nein hlutdrægni þurfi því að valda , að unnið hefir verið að vegagjörð í nánd við Reykjavík fremur en annarsstaðar . Stendur auk þess svo á um þá tvo vegi , er mest hefir verið unnið að hér , og áður eru nefndir , að þeir eru báðir kaupstaðarvegir fyrir allmikla byggð landsins , þá er eigi getur haft strandferðanna not sakir hafnleysis , en annar þar á ofan hinn fjölfarnasti vegur á landinu af útlendum ferðamönnum , en af þeim hafa landsmenn talsverða hagsmuni , og hefðu stórum meiri , ef vegaleysi og léleg aðhlynning á ferðum hér fældi þá ekki einmitt frá að leggja hingað leiðir sínar . Enn má og nefna það , að frá höfuðstaðnum er langhelst svo um , að hið nýja vinnulag og verkkunnátta , er hingað hefir færst með hinni útlendu vegagjörð , dreifst út um landið . Enn eru samt hinir nýju vegir í grennd við höfuðstaðinn ekki nema vegarstúfar . Hvorugur þeirra nær nema hálfa leið milli byggða eða fyrirhugaðra endastöðva þeirra í næstu byggðalögum ; og er öllum sýnilegt að ekki verða þeirra hálf not , meðan svo stendur . Hefði því mesta nauðsyn verið , að reyna að halda vegum þessum áfram og fullgjöra þá , áður en tekið væri til verulegrar vegagjörðar annarsstaðar . Útlendingar mundu kalla það bersýnilega ráðleysu , að hætta við þá á miðri leið . Mundu og naumast innlendir valdamenn eða löggjafar hafa látið sér það til hugar koma , þrátt fyrir nokkurn héraðaríg og dálitla amasemi við höfuðstaðinn á stundum , ef vegaféð úr landssjóði væri eigi hvort sem er mikils til of lítið til að ljúka við þessar eða aðrar vegagjörðir , sem nokkuð kveður að , öðruvísi en á ævalöngum tíma . Það er með öðrum orðum , að hefði átt að halda áfram og hætta eigi fyr en Mosfellsheiðarvegur og Hellisheiðarvegur voru fullgerðir alla leið , þá hefði aðrir landsfjórðungar orðið að bíða tíu ár enn eftir því , að nokkur skapaður hlutur væri gerður til að bæta þjóðvegi öðruvísi en með bráðabyrgðakáki , ruðningum o . s . frv . Það er þá fyrst , er landssjóður er orðinn því vaxinn og þingmenn svo stórhuga , að verja má 50 til 100.000 kr. á ári til vegagjörða - það er þá fyrst , að verulegt skrið getur komist á vegalagning um landið . Þá fyrst er hægt að fullgera aðra eins vegi og þá , er hér hafa nefndir verið , á eigi mjög löngum tíma , og sinna þó öðrum landsfjórðungum að nokkrum mun . Nema ef sérstaklegar ástæður hefðu svo mikil áhrif á þingið , að það vildi leggja fram fé aukreitis handa einhverjum ákveðnum vegi , svo sem t.d. Mosfellsheiðarveginum , til þess að reyna að auka með því aðstreymi útlendra ferðamanna til landsins , eða vegna brúarinnar yfir Ölfusá : að gera almennilega fært að henni undir eins og hún kemst á , að sumri . Á sumri komanda fer því aðalvegavinnan af landssjóðs hálfu að sögn fram ekki hér syðra , heldur fyrir norðan , á aðalpóstleiðinni um Húnavatnssýslu , þar sem hún þarfnast þess mest . Verði nokkuð gert hér , þá er það að ljúka við ofaníburð í Svínahraunsveginn , það sem eftir var í fyrra , á kafla í sjálfu hrauninu , og ef til vill að brúa eina litla á skammt frá Reykjavík , á leið póstanna norður og vestur . Það er Leirvogsá , sem getur orðið mikið slæm torfæra , þótt lítil sé fremur . Erlendur Zakaríasson hefir verið látinn mæla brúarstæðið nýlega og gera áætlun um kostnaðinn , líklega í því skyni , að tekið verði til starfa í vor . Er gjört ráð fyrir trébrú , 21½ al . á lengd , og 5 - 6½ álna háir steinstöplar undir endunum , en 5 álnir á breidd og 7 - 8 álnir á lengd . Lauslega áætlaður kostnaður 1.700 kr . Minnst var á í sumar er leið í þessu blaði , að brýna nauðsyn bæri til að gera veg frá brúarstæðinu hérna megin Ölfusár beina leið upp undir Ingólfsfjall , á þjóðveginn þar , jafnskjótt sem brúin væri á komin , með því að hún gæti eigi komið að fullum notum að öðrum kosti , og meira að segja allar líkur til , að margir kysu heldur að fara á ferju yfir ána eins eftir sem áður , heldur en að tefja sig og þreyta á því að brjótast yfir vegleysu og kviksyndi að brúnni . Nú hefir landshöfðingi látið fyrir skemmstu mæla vegalengdina frá brúarsporðinum væntanlegum upp undir Ingólfsfjall , líklega í því skyni , að fá bætt úr áminnstum annmarka við notkun brúarinnar hið bráðasta að auðið er . Skýrir maður sá , er það gerði , Erlendur Zakaríasson svo frá , að vegalengdin sé alls 1300 faðmar , og er fjórðung vegar ( 350 faðmar ) yfir móa að fara og holt , en hitt mýri , 950 faðmar ; en mýrar þykja nú orðið allgott vegarstæði , þótt áður þættu hið versta , meðan vankunnáttan sat í öndvegi . Halli er góður á kafla þessum , og því hægt um frárennsli . En langt þarf nokkuð að sækja góðan ofaníburð , allt að 600 föðm . lengst , og fyrir þá skuld mest er búist við að 4 kr. muni kosta hver faðmur í vegi þessum . En fyrir því er fengin full reynsla , að óhyggilegt er að vera mjög spar á ofaníburð , hvort heldur er að vöxtum eða gæðum . Með fram Ingólfsfjalli er allgóður vegur mikið af leiðinni undir heiðina , Hellisheiði , er herfilegur úr því lengst af alla leið að Kolviðarhól og Svínahrauni . Þess hefir verið áður getið , að mjög mikið er eftir ógjört af Mosfellsheiðarveginum beggja vegna , þótt lokið sé við há-heiðina , sjálfan fjallveginn , sem svo er kallaður , og landssjóður á að kosta samkvæmt vegalögunum nýju . Eru það sýslusjóðirnir í Árnessýslu og Gullbringu - og Kjósarsýslu , sem eiga að bera kostnað af því sem ógert er af vegi þessum , en það er sama sem að hafa þar vegleysu eða því sem næst um aldur og æfi ; sjóðir þessir hafa í svo mörg horn að líta önnur og nær sér , og eru þeim auk þess stórkostlegar vegabætur langt um megn , jafnvel á ævalöngum tíma . Það er ósagt látið , hvort landsstjórnin hefir annað í huga með þennan veg , fyr eða síðar . En geta má þess , að landshöfðingi hefir í haust látið Erlend Zakaríasson rannsaka nokkuð vegarstæði til framhalds Mosfellsheiðarvegi að sunnanverðu , frá heiðabrúninni fyrir ofan Seljadal efri á þjóveginn austan yfir Hellisheiði . Er þar um tvennt að velja : að halda hina gömlu leið niður Seljadali allt þar til er vegir koma saman skammt fyrir ofan Árbæ , eða að stytta sér leið með því að nota hinn nýja þjóðveg austur yfir fjall ( Hellisheiðarveg ) spölkorn upp fyrir Hólm og leggja þaðan nýjan veg eftir holta - og melbörðunum sunnan með Seljadölum upp á Borgarhólamel , þ.e. þar sem fjallvegurinn gamli tekur við . Er síðari kosturinn vitanlega langt um ákjósanlegri , sé þar engin veruleg fyrirstaða . Hann er nokkuð í þá áttina , er haldið hefir verið fram margsinnis í þessu blaði : að nota sem lengst sameiginlegan veg fyrir báðar heiðarnar , Mosfellsheiði og Hellisheiði , upp fyrir Lyklafell ; en það ráð var því miður eigi í tíma tekið , svo sem kunnugt er . Munurinn á því , að halda gamla veginum ofan Seljadalina , og að leggja nýjan veg niður með þeim að austan og sunnan , er nú sá , eftir skýrslu Erlendar , að gamli vegurinn , milli Borgarhólamels og Seláss , fyrir ofan Árbæ , er 10.200 faðmar á lengd , en hinn nýi , frá Borgarhólmamel ofan í Gjótulág , þar sem vegirnir eiga að koma saman fyrir ofan Hólm , ekki nema 7.200 faðmar . Þar við bætist , að á hinni nýju leið er landslag heldur sléttlent og þurrt ; þar er hálent , svo vegur ver sig vel , og vatnsrennsli mjög lítið . En á gamla veginum er svo mikið um vatnsrennsli , stærri og smærri , og sumsstaðar kaldavermsl , að þar þarf 4 brýr og 16 rennur ; þar er og all-hæðótt og lautótt , og fannasamt mjög á vetrum . Ætlar Erlendur , að sá munur muni valdið geta allt að helmings-mun á kostnaði , þannig , að vegurinn niður Seljadal o.s.frv. kosti 4 - 5 kr. faðmurinn , en eftir syðri leiðinni ekki nema 2 kr. 60 a . Ætti eftir því allur vegarkaflinn syðri leiðina að kosta 18.720 kr. , en hina nyrðri 40.800 kr. með 4 króna verði á faðminum , en 51.000 kr. með 5 kr. verði . Það er því mikið meira en helmings-sparnaður , að hætta við gamla veginn ( Seljadalsveginn ) og taka upp syðri leiðina . Þann einn ókost telja menn á syðri leiðinni , að þar er illt um áfangastaði . En við því segja menn auðgert með því að ryðja ómerkilega braut niður í Neðri-Seljadalinn , 800 faðma langa , og getur eigi mikið kostað , en vel fært ofan í Efri-Seljadal sunnan af hinum fyrirhugaða vegi , og auk þess smádalir uppi á heiðinni , sem gætu verið áfangastaðir ( Rótardalir og Hrossadalir ) . Talsvert hefir verið kostað til vegabóta eftir Seljadalnum eða -dölunum fyrir eigi mörgum árum , og stóðu fyrir því vorir eldri , innlendu vegameistarar , einn eða fleiri . Þarf þá ekki frekara því verki að lýsa , og engar áhyggjur að bera út af því , að þar sé merkilegt mannvirki lagt fyrir óðal , ef sá vegur legðist niður .