Æskuvinkona mín ein var í neyslu . Hún hafði verið misnotuð sem barn , misst foreldri í upphafi unglingsáranna , 12 ára gömul var hún byrjuð að reykja gras og við 16 ára aldur var hún komin í harða neyslu . Á þessum árum neyddist hún til að fjármagna neyslu sína , ekki bara með innbrotum og smáglæpum , heldur einnig með því að selja blíðu sína . Þrátt fyrir að hafa farið ítrekað í meðferð dugði ekkert fyrr en hún fór í meðferð í Noregi . Í dag er hún glæsileg ung kona í námi og vinnu , en ég get nefnt um 4 - 5 dæmi þar sem fólk í áþekkri stöðu hefur þurft að fara úr landi , ýmist til Noregs eða Svíþjóðar , í meðferð til að ná bata . Erfiðar heimilsaðstæður eða kynferðisleg misnotkun er samt ekki alltaf baksaga þeirra sem eiga við fíknivanda að stríða , en þó hefur um helmingur kvenna sem sótt hafa aðstoð hjá SÁÁ hafa slíka sögu að segja . Að vera kona í meðferð sem er sniðin að körlum Í íslenskum og erlendum rannsóknum á konum í áfengismeðferð hefur komið fram að margar þeirra eru þjakaðar af skömm eða sektarkennd yfir því að hafa ekki staðið sig í sínum hefðbundnu kynhlutverkum t.d. sem mæður eða eiginkonur , ásamt því að upplifa hjálparleysi og vantrú á sjálfum sér . Algengara er hjá konum en körlum að hafa alist upp með alkóhólista á heimilinu , auk þess sem konurnar hafa frekar orðið fyrir kynferðislegri misnotkun í æsku . Þær eiga því erfiðara með samlagast öðrum börnum eða unglingum , og hófu drykkju snemma til að deyfa sig . Sjálfsmynd þeirra er mjög brotin og einkennandi er að þær leiti í áfengi og í óheilbrigð ástarsambönd til að reyna draga úr vanlíðan sinni . Sumar hafa endað í heimilisofbeldis-samböndum þar sem áfengi er notað sem deyfilyf eða sem aðferð til að gera uppreisn . Svona lífsreynsla hefur eðlilega mjög neikvæð áhrif á viðhorf kvenna til karla og í meðferð eiga þær því mjög oft erfitt með að tala um vandamál sín og líðan innan um karlmenn . Annar munur milli kvenna og karla í meðferð er að konur sem misnota áfengi eru óánægðar með líf sitt og kenna sjálfum sér um hluti sem þær eru ófærar um að breyta . Karlar kenna hins vegar frekar öðrum um ófarir sínar eða sjá þær sem afleiðingu aðstæðna . Það er því kynjamunur á því hvernig fíknin þróast en rannsóknir á meðferðarþörfum einstaklinga með fíknivanda eru yfirleitt mjög karlægar , þar sem karlar hafa yfirleitt verið helstu svarendur í gegnum árin . Það grefur augljóslega undan skilvirkni þessa meðferðarúrræða fyrir konur . ,, Meðferð með manninum sem nauðgaði mér ” Það að konurnar verði fyrir ofbeldi og áreiti í meðferð er sérstaklega slæmt í ljósi þess að um rúmlega helmingur þátttakenda höfðu orðið fyrir kynferðislegri misnotkun í æsku , og 75% kynferðislegu ofbeldi á fullorðinsárum , 88% fyrir andlegu ofbeldi og 56% fyrir líkamlegu ofbeldi . Þessar konur eru því flestar sennilega með áfallastreituröskun , sem meðferðin er ekki að huga að og bætir jafnvel olíu á eldinn . Fyrir utan mörg dæmi þess að þolendur mæti gerendum sínum í meðferð . Kynjaskipt meðferð en bara fyrir karla Þess verður þó að geta að SÁÁ hefur staðið sig vel í aðstoða þúsundir Íslendinga við að ná bata síðast liðin 40 ár og verið brautryðjandi á Íslandi . Stofnunin hefur breyst og vaxið í tímans rás með auknu fjármagni og árið 1995 var sett á laggirnar sérstök kvennameðferð á Vík á Kjalarnesi . SÁÁ hefur því líkt og allar aðrar heilbrigðisstofnanir aðlagast nýrri þekkingu með árunum , en þótt þátttakendur í rannsókn Rótarinnar hefðu í gegnum árin flestir farið í meðferð hjá SÁÁ , sótti um þriðjungur meðferð hjá Landspítalanum . Því þarf ekki að vera að sömu verkhættir og vandkvæði sem leiddu af sér niðurstöður Rótarinnar séu eingöngu hjá SÁÁ né að öllu leyti enn við lýði . Hins vegar má ekki líta framhjá því að þó boðið sé upp á kvennameðferð þurfa konur í áfengis - og vímuefnameðferð að deila húsnæði með körlum , bæði í byrjunarmeðferð og í framhaldsmeðferð . Karlar hins vegar þurfa einungis að deila húsnæði með konum í byrjunarmeðferð á Vogi , nema þeir karlar sem að fara í framhaldsmeðferð á Vík . Eina meðferðarúrræðið á Íslandi sem er algjörlega kynjaskipt er karlameðferðin á Staðarfelli . Flestum meðferðum erlendis er hagað þannig að þær eru sniðnar að kynjunum og ólíkum hópum en fjölmargar rannsóknir hafa sýnt fram á jákvæð áhrif kynjaskiptingar meðferðar svo sem aukna meðferðarheldni , betri árangur til langs tíma , minni kynferðislega áreitni , aukin félagsleg úrræði svo sem barnapössun og aðstoðar við að útvega húsnæði , úrvinnslu úr áföllum og fleira . En í ljósi þess að 85% kvenna sem leita sér aðstoðar á Íslandi eiga börn má sjá hversu gríðarlega mikilvægt það er að meðferðarúrræði kvenna á Íslandi séu heildstæð . Ég er hrædd um að hér sé annað dæmi um að í heilbrigðisgeiranum sé litið framhjá þörfum kvenna . Þrátt fyrir augljósan langtímaágóða þess að hér séu almennileg meðferðarúrræði sem hugi að þörfum kvenna til jafns við karla er vandanum viðhaldið vegna skorts á fjárveitingum til SÁÁ og breytingum á verkferlum , en SÁÁ eru að öllum vilja gerð til að gera breytingar til framfara . Í lok sumars sendi Rótin heilbrigðisráðuneytinu tillögur að breytingum sem taka mið af erlendum og íslenskum rannsóknum á upplifun kvenna , en í þeim er einnig fjallað um hvað það er sem skilar langvarandi árangri fyrir þær í meðferð . Þá er spurningin : Ætla yfirvöld að gera eitthvað í þessu eða bara halda áfram að viljandi gleyma þessum konum ?