Bráð blæðing frá meltingarvegi er algeng ástæða komu á bráðamóttöku og innlagnar á spítala . Þessum blæðingum er vanalega skipt í efri og neðri meltingarvegarblæðingar . Í þessari yfirlitsgrein verður farið yfir nýgengi þessara blæðinga , áhættuþætti , orsakir , þátt blóðþynningarlyfja , mat á alvarleika blæðinga , meðferðarúrræði og horfur . Reynt verður að varpa ljósi á þetta viðfangsefni í íslensku heilbrigðiskerfi en einnig í víðara samhengi . Blæðingar frá meltingarvegi eru algeng orsök innlagnar á spítala , nýgengi blæðinga frá efri hluta meltingarvegar var á árinu 2010 í framskyggnri rannsókn á Íslandi 87 / 100.000 íbúa 1 og nýgengið var hið sama hvað varðar blæðingu frá neðri hluta meltingarvegar . 2 Erlendis hefur nýgengi blæðinga frá efri hluta meltingarvegar verið talið um 90 - 110 / 100.000 íbúa / ár í nýlegum framskyggnum rannsóknum , 3 - 5 en minna í þeim fáu og eldri rannsóknum sem kannað hafa nýgengi blæðinga frá neðri hluta meltingarvegar , eða 21 - 43 / 100.000 íbúa / ár . 6 - 8 Nýgengi þessara blæðinga eykst mikið með aldri . 1,2 Þannig má búast við að með vaxandi aldri þýðis í hinum vestræna heimi muni blæðingar frá meltingarvegi verða enn fyrirferðarmeiri á komandi áratugum . 9 Bráð blæðing frá meltingarvegi er vanalega skilgreind sem sýnileg blæðing sem leiðir til innlagnar á spítala eða á sér stað hjá inniliggjandi sjúklingi . 8,10 - 12 Blæðingum er skipt í efri og neðri blæðingar eftir því hvoru megin við trefjavefsband Treitz ( ligament of Treitz ) blæðir en það er staðsett á mótum skeifugarnar ( duodenum ) og ásgarnar ( jejunum ) . 7 , 8 , 10,13 Lagt hefur verið til að skilgreina blæðingar í ás - og dausgörn ( ileum ) sem blæðingar frá miðju meltingarvegar þar sem þær blæðingar eru talsvert frábrugðnar blæðingum frá ristli , en sú skilgreining hefur ekki náð fótfestu enn sem komið er . 14,15 Maga - og skeifugarnarsár eru algengustu orsakir blæðinga frá efri hluta meltingarvegar , eða um 40 - 60% í flestum rannsóknum ( tafla I ) . Aðrar algengar orsakir eru vélindabólga og slímhúðarrof á mótum vélinda og maga , einnig þekkt sem Mallory-Weiss - heilkenni ( tafla I ) . Tíðni maga - og skeifugarnarsára hefur þó farið minnkandi síðastliðna áratugi , líklega vegna meiri vitundar um áhættuþættina bólgueyðandi lyf sem ekki eru sterar ( non-steroidal anti-inflammatory drugs ) og H. pylori en algengi bakteríunnar hefur einnig lækkað verulega . Tilkoma prótonupumpu-hemla hefur einnig spilað rullu . 3 , 7,16 Algengasta orsök bráðra blæðinga frá neðri hluta meltingarvegar er blæðing frá ristilpokum en aðrar algengar orsakir eru blóðþurrðarbólga í ristli og aðrir bólgusjúkdómar í ristli ( tafla II ) . Tíðni blóðþurrðar virðist hafa farið vaxandi síðastliðna áratugi ef hlutfall þessara blæðinga af öllum blæðingum frá neðri hluta meltingarvegar er borið saman á milli eldri og nýrri rannsókna ( tafla II ) en tíðni blæðinga frá ristilpokablæðingum hefur staðið í stað á Íslandi undanfarin 10 ár . 17 Áhættuþættir Það er vel þekkt að bólgueyðandi lyf geti orsakað maga - og / eða skeifugarnarsár . 20 - 24 Þetta kemur til vegna staðbundinna áhrifa þessara lyfja í slímhúð 24 auk hamlandi áhrifa þeirra á ensímið COX - 1 sem er meðal annars mikilvægt til þess að viðhalda heilbrigðri magaslímhúð . 25 Þessi lyf geta jafnframt valdið skaða neðar í meltingarvegi , bæði í smágirni og ristli . 26 - 30 Hemlun ensímsins COX - 2 er það sem veldur bólgueyðandi , verkjastillandi og hitalækkandi áhrifum þessara lyfja , 25 því voru sértækir COX - 2 hemlar þróaðir til þess að sneiða hjá aukaverkunum tengdum hemlun á COX - 1 . Hætta á sárasjúkdómi í meltingarvegi af völdum sértækra COX - 2 hemla er þó enn til staðar en er mun minni en fyrir bólgueyðandi lyf sem ekki eru sterar . 31 Vert er að hafa í huga að samhliðanotkun asetýlsalicýlsýru , til dæmis hjartamagnýls , með COX - 2 hemlum virðist draga verulega úr þessum ávinningi . 31,32 Hjartamagnýl heyrir undir bólgueyðandi lyf sem ekki eru sterar en er þó oft flokkað utan þeirra vegna óafturkræfrar blóðflöguhamlandi verkunar . 33 Jafnvel þótt lyfið sé gefið í smáum skömmtum hefur hjartamagnýl einnig verið tengt sáramyndunum bæði í efri 34 - 36 og neðri hluta meltingarvegar . 26 - 28 , 37,38 Nota má vefsíðuna asarisk.doctime.es / calculator / en til þess að auðvelda ákvarðanatöku um það hvaða sjúklingar á hjartamagnýli eiga að fá prótonpumpuhemla í forvarnaskyni fyrir blæðingu . Blóðþynningarlyf auka líkur á blæðingu frá meltingarvegi 34 , 39,40 en nokkur atriði þarf að hafa í huga með tilliti til sambands notkunar slíkra lyfja og blæðinga frá meltingarvegi . Gamalreynda lyfið warfarín ( kóvar ) hefur þann kost að þynningarstyrkleikinn er vel mælanlegur með INR , það er ódýrt , auk þess að hægt er að snúa við blóðþynningu á skömmum tíma með K-vítamíni og plasma . Auk þess er hægt að snúa þynningu við mjög snögglega með próth-rombín komplex sem er þó talsvert dýrari meðferð . 41 Vert er að hafa í huga að nauðsynlegt er að gefa K-vítamín til þess að viðhalda viðsnúningsáhrifum plasma eða próthrombín-komplex eftir að áhrif þeirra fara þverrandi . 41 Ókostir kóvar-meðferðar eru meðal annars lyfjamilliverkanir og tíðar mælingar en það er spurning hvort þétt eftirlit kóvar-meðferðar skili sér í betri meðferðarheldni . Af nýrri blóðþynningarlyfjunum ( direct oral anticoagulants , DOACs ) , apixaban ( Eliquis ® ) , rivaroxaban ( Xarelto ® ) , dabigatran ( Pradaxa ® ) og edoxaban ( Lixiana ® ) , virðast apixaban og edoxaban ekki auka líkur á blæðingu frá meltingarvegi í samanburði við kóvar en hættan virðist vægt aukin fyrir rivaroxaban og dabigatran . 42 Kostir nýju blóðþynningarlyfjanna eru minni milliverkanir og sjúklingar eru lausir við reglulegar blóðmælingar sem fylgja kóvar . Þó þarf að hafa í huga að meiri reynsla er fyrir kóvar með tilliti til auka - og milliverkana og færð hafa verið rök fyrir því að mæla eigi virkni nýju blóðþynningarlyfjana reglulega , að minnsta kosti í völdum sjúklingahópum en tækni til slíkra mælinga er enn skammt á veg komin . 43 Hægt er að snúa við virkni dabigatran með idarucizumab ( Praxbind ® ) og virkni apixaban og rivaroxaban með nýlega samþykkta lyfinu andexanet alfa ( Andexxa ® ) , en kostnaður þessara lyfja er talsverður . 44 Færa má rök fyrir því að mikilvægast í þessari umræðu sé hvaða lyf minnki mest áhættuna á blóðþurrðarslagi í heila eða heilablæðingu . Nýleg safngreining ( meta-analysis ) sem tók til sjúklinga með gáttatif , skoðaði apixaban sérstaklega í samanburði við kóvar og önnur nýrri blóðþynningarlyf . 45 Safngreiningin tók bæði til slembiraðaðra íhlutunarrannsókna ( randomized controlled trials ) þar sem meirihluti gagna er frá lyfjafyrirtækjum , og gagna úr raunverulegum aðstæðum . Niðurstöðurnar bentu til þess að apixaban sé að minnsta kosti jafn gott og önnur lyf til þess að draga úr líkum á blóðþurrðarslagi , auk þess að koma best út með tilliti til hættulegra aukaverkan , svo sem heilablæðinga eða alvarlegra blæðinga frá meltingarvegi . 45 Tilvist og skaðleg áhrif H. pylori á maga og skeifugörn hafa verið þekkt frá því snemma á níunda áratuginum . 46 Talið er að H. pylori smitist helst í gegnum saur / munn smit en einnig munn / munn smit . 47 Með auknu hreinlæti og betri vistarverum seinustu áratugi virðist hafa dregið verulega úr algengi H. pylori á Íslandi . 48 Greining fer vanalega fram með töku og greiningu vefjasýna úr magaspeglun . Einnig má greina H. pylori með svokölluðu ureasa - blástursprófi sem er mjög næmt og sértækt próf , það er þó aðallega notað til að kanna árangur af upprætingarmeðferð . 47 Við mat á sjúklingum með bráða blæðingu frá meltingarvegi skiptir sögutaka miklu máli , í mörgum tilvikum getur birtingarmynd blæðingarinnar og lyfjasaga gefið góðar vísbendingar um orsök blæðingar . Sjúklingar sem hafa blóðug eða korglituð uppköst eru með blæðingu frá efri hluta meltingarvegar . Þeir einstaklingar sem hafa tjöruhægðir ( melena ) eru líklegri til þess að hafa blæðingu frá efri hluta meltingarvegar en um 5% þeirra hafa blæðingu frá neðri hluta meltingarvegar . 18 Blæðing frá neðri hluta meltingarvegar lýsir sér vanalega með ferskri blæðingu ( hematochezia ) eða dumbrauðum ( maroon-colored ) hægðum . Ef sjúklingur hefur talsverða ferska blæðingu og óstöðug lífsmörk er mikilvægt að hafa í huga að 2% allra sjúklinga með blæðingu frá efri hluta meltingarvega hafa ferska blæðingu um endaþarm 1 og því mikilvægt að gera magaspeglun sem fyrst í þessum sjúklingahópi . Magaspeglun ætti að fara fram innan 24 klukkustunda eftir komu á spítala en ekki hefur verið sýnt fram á hag við notkun styttri viðmiða ( svo sem 12 klst. ) en erlendar leiðbeiningar hafa þó fyrirvara á því að mjög óstöðugir sjúklingar kunni að hafa hag af því að vera magspeglaðir sem fyrst , en þó ekki fyrr en tapað vökvarúmmál hefur verið bætt upp og lífsmörk stöðug . 49 Ristilspeglun ætti að gera innan sólarhrings í sjúklingum með slæm klínísk teikn eða merki um viðvarandi blæðingu , hjá öðrum ætti að framkvæma rannsókn við næsta hentugleika . 50 Hafa má í huga eftirfarandi hluti sem skipta máli í sögu : uppköst , í upphafi óblóðug sem síðar verða blóðug , tengjast Mallory - Weiss-heilkenni , bólgueyðandi lyf sem ekki eru sterar benda til sára í meltingarvegi , lifrarsjúkdómur eða líkamleg teikn um lifrarsjúkdóm geta bent til blæðingar frá æðagúlum í vélinda , fersk og verkjalaus blæðing um endaþarm samrýmist ristilpokablæðingu , skyndilegur kviðverkur með niðurgangi og blóði um endaþarm getur bent til blóðþurrðar í ristli , tíðar klósettferðir með slími og blóði benda til ristil - eða þarmabólgusjúkdóma ( inflammatory bowel disease ) og að lokum benda hægðatregða og verkir í endaþarmi til gyllinæðar eða rifu í endaþarmi . Þó ber þess að geta að skyndilegur niðurgangur sem hefur hafist innan eins til tveggja sólarhringa hjá sjúklingi sem leitar læknishjálpar ( stundum blóðugur niðurgangur ) er oftast vegna bráðrar iðrasýkingar af bakteríuvöldum . Slíka sjúklinga á yfirleitt ekki að spegla nema fyrir liggi neikvæðar saurræktanir hjá sjúklingi sem sýnir engin batamerki . Fyrri saga um blæðingu frá meltingarvegi og áfengisneysla eru einnig veigamiklir þættir í sögu . Nýlega hafa verið sett fram áhættulíkön sem spá fyrir um hvaða einstaklingar með bráða blæðingu frá efri hluta meltingarvegar sem koma á bráðamóttöku munu ekki þurfa meðhöndlun á spítala og er þannig hægt að útskrifa heim með áætlun um uppvinnslu síðar . Glasgow-Blatchford blæðingarlíkanið ( mdcalc.com / glasgow - blatchford-bleeding-score-gbs ) hefur komið best út af þeim líkönum sem snúa að blæðingum frá efri hluta meltingarvegar , en það inniheldur efirfarandi breytur : Blóðrauði , úrea , slagbilsþrýstingur , kyn , púls ≥ 100 , tjöruhægðir , yfirlið , saga um lifrarsjúkdóm og hjartabilun . 51 Sjúklingar með 1 stig eða minna á áhættulíkaninu hafa tæplega 99% líkur á því að þurfa ekki meðhöndlun á spítala . 51 Áhættulíkön með tilliti til blæðinga frá neðri hluta meltingarvegar eru skemur á veg komin en eitt slíkt hefur verið þróað hér á Íslandi , SHA 2 PE líkanið ( tafla III ) , en það hefur ekki verið sannreynt á framskyggnum hátt hér á landi eða í erlendu þýði . 52 Aðeins 4 af 181 ( 2% ) sjúklingum sem notaðir voru til þess að gagnreyna líkanið voru ranglega flokkaðir sem sjúklingar ólíklegir til þess að þurfa meðhöndlun á spítala . Sjúklingar með eitt stig eða minna samkvæmt SHA 2 PE-líkaninu hafa 96% líkur á því að þurfa ekki meðhöndlun á spítala . Oakland-líkanið , ( mdcalc.com / oakland-score-safe-discharge-lower-gi-bleed ) er annað slíkt áhættulíkan sem var þróað út frá rannsókn sem var úttekt á landsvísu í Bretlandi sem náði til tæplega 2400 sjúklinga með blæðingu frá neðri hluta meltingarvegar , þau sannreyndu líkanið á tveimur breskum spítölum sem ekki tóku þátt í rannsókninni . 53 Líkanið inniheldur breyturnar : aldur , kyn , fyrri saga um blæðingu frá neðri hluta meltingarvegar , niðurstöður endaþarmsskoðunar , hjartsláttur , slagbilsþrýstingur og blóðrauðagildi . Sjúklingar með 8 stig eða minna höfðu 95% líkur á því að þurfa ekki meðhöndlun á spítala . 53 Meðferð Prótonupumpu-hemlar eru notaðir við blæðingum frá efri hluta meltingarvegar en slembiraðaðar rannsóknir hafa sýnt fram á lægri tíðni endurblæðinga , minni hættu á endurtekinni magaspeglun og sömuleiðis minni hættu á skurðaðgerð . 54,55 Óvissu hefur gætt um hvort dreypi með prótonupumpu-hemli hafi ávinning fram yfir töflumeðferð eða ósamfellda meðferð í æð en dreypi er dýrara , eykur hjúkrunarþyngd og er hamlandi fyrir sjúkling . Alþjóðlegar leiðbeiningar frá 2010 taka ekki skýra afstöðu til þessarar spurningar 56 og nýrri leiðbeiningar frá Evrópu og Asíu gera það ekki heldur en ýja þó að því að sídreypi geti verið óþarfi . 49,57 Nýlegar safngreiningar benda sterklega til þess að meðferð með dreypi borið saman við meðferð með töflum / ósamfelldri meðferð í æð minnki ekki líkur á klínískt mikilvægum endapunktum , svo sem endurblæðingu , lengri spítaladvöl , skurðaðgerð eða dauða . 56,58 Önnur þessara safngreininga sýndi ekki fram á ávinning af meðferð í æð borið saman við um munn 58 en hin 56 gerði ekki greinarmun á milli meðferðar um munn og ósamfelldrar meðferðar í æð þar sem heildarsýrumhemjandi áhrif þessara meðferðarleiða er svipuð þó að meðferð í æð virki fyrr . 59 Ef meðhöndla ætti án dreypis gæti verið skynsamlegt að gefa 80 mg esomeprasól í æð sem hleðsluskammt og 40 mg x 2 í æð eftir það . Allir sjúklingar sem taldir eru vera með blæðingu frá æðagúlum í vélinda ætti að meðhöndla sem fyrst með terlipressin ( Glypressin ® ) 2 mg x 6 í æð , sem er smíðuð hliðstæða vasopressin en það dregur saman garnahengisslagæðar ( mesenteric arteries ) og minnkar portæðaflæði . 60 Af æðavirkum lyfjum í iðrablóðrás ( terlipressin , vasopressin , somatostatin og smíðuð hliðstæða þess octreotide ) , er terlipressin eitt og sér eina lyfið sem sýnt hefur verið fram á að dragi úr hættu á dauða hjá sjúklingum með blæðingu frá æðagúlum í vélinda , hlutfallsleg áhætta 0,66 , 95% ÖB 0,49 - 0 , 88.61 Jafnframt hefur verið sýnt fram á það að vikulöng sýklalyfjameðferð ( svo sem ceftriaxone 1g x 1 ) í þessum sjúklingahópi dregur úr sýkingum ( HÁ 0,43 95% ÖB 0,19 - 0,97 ) , endurblæðingu ( HÁ 0,53 95% ÖB 0,38 - 0,74 ) og dauða ( HÁ 0,79 95% ÖB 0,63 - 0,98 ) . 62 Ekki hefur verið sýnt fram á ávinning af meðferð með prótonupumpu - hemlum í blæðingum frá æðagúlum í vélinda . 60 Sýklalyfið erythromycín er notað fyrir sjúklinga með alvarlega blæðingu frá efri hluta meltingarvegar . Erythromycín er motilín viðtakaörvi ( agonist ) í maga sem eykur magahreyfingar og flýtir þannig fyrir tæmingu maga en ef mikið blóð er í maga torveldar það greiningu blæðingarstaðar og meðhöndlun . 57 Mælt er með að gefa stakan 250 mg skammt í æð 30 - 120 mínútum fyrir speglun , en sýnt hefur verið fram að það auki yfirsýn , minnki þörf á endurtekinni magaspeglun , dragi úr blóðgjöfum og stytti spítaladvöl . 57 Blóðgjöf Samkvæmt ráðleggingum blóðbanka Landspítala frá 2012 er ráðlagt að halda blóðrauða yfir 100g / L í blæðandi sjúklingum . 63 Erlendis er víða farið að miða við 70 - 90g / L , en > 90g / L í einstaklingum með stórfellda blæðingu , krans - , útlægan eða heilaæðasjúkdóm . 49 , 50,57 Þetta viðmið byggist aðallega á tveimur slembiröðuðum rannsóknum sem náðu einvörðungu til einstaklinga með blæðingu frá efri hluta meltingarvegar , 64,65 útilokaðir voru einstaklingar með stórfellda blæðingu ( skilgreint sem neyðarblóð gefið , merki um lost eða speglun á bráðamóttöku / gjörgæslu , 64 ekki skilgreint 65 ) og krans - , útlægan eða heilaæðasjúkdóm . 65 Niðurstöður sýndu fram betri 6 vikna lifun ( 95% á móti 91% HÁ 0,55 95% ÖB 0,33 - 0,92 ) og minni hættu á áframhaldandi blæðingu ( 10% á móti 16% , HÁ 0,68 95% ÖB 0,47 - 0,98 ) hjá sjúklingum með blóðgjafaþröskuld < 70g / L borið saman við þá með þröskuld < 90g / L. 65 Sjúklingar sem fengu blóð ef blóðrauði féll undir 80g / L höfðu ekki verri 28 daga horfur borið saman við þá sem fengu blóðgjöf við blóðrauða < 100g / L. 64 Íhlutanir Blæðingu frá meltingarvegi má stundum meðhöndla beint , í flestum tilfellum er það gert með speglunartækni en í einstaka tilfelli er þörf á stíflun slagæða með æðaþræðingu eða skurðaðgerð . Leiðir til þess að meðhöndla blæðingu með speglunartæki eru nokkrar en það má skipta þeim gróflega í sprautumeðferð ( oftast adrenalín ) , brennslu ( argon plasma , rafmagn eða hiti ) og meðhöndlun með þar til gerðum búnaði speglunartækis , svo sem heftingu sem virkar eins og heftibyssa , eða teygjumeðferð sem er beitt á æðagúla í vélinda . Á mynd 1 má sjá dæmi um virka blæðingu frá magasári og hvernig það er meðhöndlað með speglunartæki . Seinast má nefna TIPS ( transjugular intrahepatic portosystemic shunt ) sem neyðarmeðferð við blæðingu frá æðagúlum í vélinda ef lyfja - eða speglunartækismeðferð duga ekki til en slík aðgerð dregur úr þrýstingi í portæðakerfi með því að leiða hluta bláæðablóðrásar fram hjá lifur . 60 Um 24% þeirra sem eru með blæðingu frá efri hluta meltingarvegar á Íslandi eru meðhöndluð með speglunartæki 1 en 7% þeirra sem eru með blæðingu frá neðri hluta meltingavegar . 2 Innan við 2% allra þessara sjúklinga eru meðhöndluð með stíflun á slagæð eða skurðaðgerð . 1,2 Algeng spurning sem vaknar við meðhöndlun sjúklinga með bráða blæðingu frá meltingarvegi er hvort og hvenær skuli stöðva og endurvekja blóðflöguhamlandi eða blóðþynningarlyf . Blóðflöguhamlandi lyfið hjartamagnýl ætti að endurvekja sem fyrst hjá sjúklingum með blæðingu frá meltingarvegi . Þetta er byggt á slembiraðaðri rannsókn sem náði einvörðungu til einstaklinga með sár í efri hluta meltingarvegar ( peptic ulcer ) , en hún sýndi fram á lægri tíðni dauða sem tengdist hjartakvillum , heilaslögum og meltingarvegakvillum í þeim sem fengu hjartamagnýl strax eftir speglun ( 1% ) borið saman við þá sem fengu hjartamagnýl 8 vikum síðar ( 10% ) . 66 Evrópskar og asískar leiðbeiningar í efri blæðingum ráðleggja að hjartamagnýl sé endurvakið strax nema speglun sýni fram á blæðandi sár eða sár með sýnilegri æð , þá innan þriggja daga . 49,57 Í neðri blæðingum ráðleggja breskar og amerískar leiðbeiningar að stöðva ekki hjartamagnýl . 50,67 Séu einstaklingar án sögu um hjarta - eða æðasjúkdóma á hjartamagnýli til forvarnar , mæla erlendar leiðbeiningar með því að meðferð sé hætt og ekki endurvakin nema skýr ástæða þyki til . 49 , 50 , 57,67 Fyrir sjúklinga á tvöfaldri blóðflöguhamlandi meðferð er mælt með því að halda áfram meðferð ef þeir hafa blæðingu frá efri hluta meltingarvegar nema ef speglun sýnir fram á blæðandi sár eða sár með sýnilegri æð , en þá er mælt með að halda áfram með hjartamagnýl en stöðva hitt blóðflöguhamlandi lyfið , fá í kjölfarið álit hjartalæknis og endurvekja fulla blóðflöguhamlandi meðferð sem fyrst . 57 Hjá sjúklingum með blæðingu frá neðri hluta meltingarvegar er mælt með því að halda áfram með tvöfalda blóðflöguhamlandi meðferð ef saga er um nýlegt kransæðaheilkenni eða stoðnet . 50,67 Ef ákveðið er að stöðva annað lyfið skal halda hjartamagnýl áfram en endurvekja fulla meðferð innan 5 - 7 daga . 50,67 Vísindagögnin á bak við þessar leiðbeiningar eru mjög takmörkuð og byggja aðallega á því að sýnt hefur verið fram á að dánartíðni einstaklinga sem hætta á blóðflöguhamlandi meðferð og eru með nýlegt stoðnet í kransæð eða kransæðaheilkenni er talsvert aukin . 49 , 50 , 57,67 Blóðþynningarmeðferð skal stöðva hjá einstaklingum með bráða blæðingu frá meltingarvegi , í alvarlegri blæðingum er rétt að snúa blóðþynningu við í samráði við meltingarlækni . Mælt er með því að endurvekja hana sem fyrst , en rannsóknir sem styðja við þessar ráðleggingar eru mjög takmarkaðar . 49 , 50 , 57,67 Um 6 - 17% sjúklinga með blæðingu frá efri hluta meltingarvegar og 26% sjúklinga með blæðingu frá neðri hluta meltingarvegar blæða aftur í sömu legu . 3 , 5 , 16,68 Á Íslandi blæða 13% ( 95% ÖB 9 - 17% ) þeirra með efri blæðingu [ óbirt gögn ] og 20% ( 95% ÖB 15 - 24% ) þeirra með neðri blæðingu 69 á næstu 5 árum eftir útskrift , sem er um 6 sinnum ( 95% ÖB 2,4 - 15 ) [ óbirt gögn ] og 6,9 sinnum meira ( 95% ÖB 3,4 - 14 ) 69 en viðmiðunarhópur þegar leiðrétt er fyrir kyni , aldri og fylgisjúkdómum . Skurðaðgerðir og dauðsföll af völdum blæðinga frá meltingarvegi eru mjög sjaldgæf . Á Íslandi 2010 fóru 2% ( 3 / 156 ) og 0% ( 0 / 163 ) í skurðaðgerð vegna blæðinga frá efri og neðri hluta meltingarvegar en 1,2% og 1,3% dóu vegna blæðingarinnar en þeir sjúklingar voru fjölveikir . 1,2 Enginn þurfti á stíflun á slagæð að halda á árinu 2010 þegar framskyggn rannsókn á blæðingum fór fram á Landspítala en þó er einstaka sinnum þörf á þessu inngripi þegar speglunarmeðferð dugir ekki og / eða skurðaðgerð er ekki æskileg vegna ástands sjúklings . Dánartíðni yfir 5 ára tímabil hjá sjúklingum með bráða blæðingu frá efri hluta meltingarvegar ( 39% ) er hærri en í viðmiðum ( 26% ) þegar leiðrétt er fyrir aldri , kyni og fylgisjúkdómum , hættuhlutfall 1,4 ( 95% ÖB 1,1 - 1,9 ) [ óbirt gögn ] en þessi munur er ekki til staðar í samanburði einstaklinga með blæðingu frá neðri hluta og viðmiða , 70% á móti 75% . 69 Af 118 sjúklingum á Íslandi með óútskýrða sýnilega blæðingu árið 2010 , voru einungis 5% sem blæddi aftur á rúmlega þriggja ára eftirfylgdartímabili og enginn þeirra greindist með illkynja mein á þessum tíma , 70 sem bendir til þess að ekki sé þörf á mjög þéttu eftirliti í þessum tiltekna sjúklingahópi . Niðurlag Blæðingar frá meltingarvegi eru algengt viðfangsefni á bráðasjúkrahúsum . Áhættu - og orsakaþættir eru fjölþættir en með góðri sögutöku er í mörgum tilfellum hægt að fá góða hugmynd um upptök og orsök blæðingar . Nýlega hafa komið fram áhættulíkön sem geta reynst hjálpleg þegar ákvarða þarf hvaða einstaklingar þurfa bráða innlögn á spítala og hverjir ekki . Fái sjúklingar rétta meðhöndlun með vökva - og blóðgjöf , auk frekari inngripa í sumum tilfellum , eru horfur góðar . Við kunnum Hallgrími Guðjónssyni , meltingarlækni , miklar þakkir fyrir yfirlestur og vandaðar athugasemdir .