„ Í ilming ok í berging ok í allri hneigingu líkams míns “ Úr beygingarsögu kvenkynsnafnorða sem enda á -ing Kvenkynsnafnorð sem enda á -ing , eins og kenning , hafa í nútímamáli endinguna -u í þolfalli og þágufalli eintölu en -ar í eignarfalli . Í elstu heimildum um forníslensku voru orðin hins vegar endingarlaus í þolfalli . Enn fremur var þágufall þeirra ýmist með eða án endingarinnar -u , samanber eftirfarandi máldæmi úr Íslensku hómilíubókinni ( 1 ) . ( 1 ) ek hefi mér fyr gjört í öllum vitum líkams , í sjón ok í heyrn , í ilming ok í berging ok í allri hneigingu líkams míns ( Holm perg . 15 4 to 68 r 3 - 5 um 1200 ) Kvenkynsnafnorð með viðskeytið -ing tilheyra sögulega ō-stofnum en beyging þeirra var nokkuð breytileg í elstu forníslensku . Þá höfðu langflest einkvæð ō-stofna orð , eins og nál og sǫk , lagt af fornu þágufallsendinguna -u og voru því endingarlaus í bæði þolfalli og þágufalli . Eingöngu lítill hópur orða varðveitti þágufallsendinguna að einhverju marki , sbr. sólu , laugu , jǫrðu af sól , laug og jörð . Orð með viðskeytinu -ing varðveittu yfirleitt endinguna -u í þágufalli og voru að því leyti fornlegri en ō-stofna nafnorð almennt . Þess hefði helst verið að vænta að -ing - orð fetuðu sömu slóð og flest önnur ō-stofna orð og legðu af þágufallsendinguna -u . Um hríð virtust orðin stefna í þá átt en töluvert bar á endingarleysi á 13. – 15. aldar en það hörfaði eftir því sem leið á 16. öld . Um svipað leyti breiddist endingin -u út í þolfall orðanna . Þessar málbreytingar tengjast nánum böndum . Beyging kvenkynsnafnorða með viðskeytið -ing hefur nefnilega haft tvær tilhneigingar í sögu málsins . Annars vegar hefur hún stefnt að beygingu orða eins sök sem eru endingarlaus í þolfalli og þágufalli . Ef það mynstur hefði orðið ofan á hefðu -ing - orð eignarfallsendinguna -ar en væru endingarlaus í öllum öðrum föllum . Það væri til samræmis við ríkjandi beygingarmynstur í ō-stofnum almennt ( t.d sǫk ) , kvenkyns i-stofnum ( eins og bø ́ n ) og kvenkyns samhljóðsstofnum ( s.s. bók ) . Hins vegar hafa orð með viðskeytið -ing haldið fast í endinguna -u í þágufalli sem hefur enn fremur breiðst út í þolfall . Sú beyging sést einungis í -ing - orðum og kvenmannsnöfnum eins og Ingibjörgu . Hvernig ber að túlka þessar ólíku tilhneigingar -ing - orða ? Hvers vegna fóru þau sínar eigin leiðir í stað þess að falla að reglulegri beygingu og beygjast eins og sǫk , bø ́ n eða bók ? Hvenær fékk þolfall -ing - orða endinguna -u ? En þágufall þeirra ? Í þessum fyrirlestri verður reynt að svara þessum spurningum með hliðsjón af stóru dæmasafni úr ritheimildum frá ólíkum málstigum íslensku , þar á meðal íslenskum biblíuþýðingum , elstu íslensku handritunum og völdum ritum frá 12. – 21. aldar . Forsaga -ing - orða verður rakin ásamt fyrri skrifum fræðimanna um viðfangsefnið og því næst fjallað um breytingar á þágufalli og þolfalli í eintölu -ing - orða í ljósi kenninga um áhrifsbreytingar og máltöku barna . Velt verður vöngum yfir því hvað olli umræddum beygingarbreytingum , hvort breytingarnar séu að einhverju leyti „ rökréttar “ með tilliti til þróunar íslensks beygingakerfis og hvort þróunin fram að þessu hafi einhvers konar forspárgildi fyrir aðrar breytingar á beygingu -ing - orða .