24 MORGUNBLAÐID , FIMMTUDAGUR 24 . MAl 1984 pgygimfrfaftift Útgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Aostooarritstjóri Fulltrúar ritstjóra Fróttastjórar Auglýsingastjóri hf . Björn Bjarnason . Afgreiosla : Skeifunni 19 , sími 83033 . Áskrift - argjald 250 kr. á mánuoi innanlands . f lausasölu 20 kr. eintakiö . Horft um öxl við þinglausnir Alþingi er í senn æðsta stofnun íslenzka lýðveldis - ins og elzta löggjafarþing heims . Þjóðin á að standa trú - an vörð um veg þess og virð - ingu — til langrar framtíðar . Þetta þýðir þó ekki að þing - menn eða þinghald eigi að vera hafið yfir málefnalega gagn - rýni . Þvert á móti . Lýðræðis - legt aðhald , sem hvarvetna er nauðsynlegt , á fyrst og síðast að beinast að þessari stofnun , sem svo miklu ræður um fram - vindu mála og almanna hag . Hún á að vera lifandi í huga hvers þjóðfélagsþegns . Þetta var fyrsta þing nýrrar ríkisstjórnar . Hún tók við þjóð - arþrotabúi : 130% verðbólgu , sem sigldi , án mótaðgerða , hraðbyri upp annað hundraðið ; hættulega miklum viðskipta - halla við útlönd , sem speglaði þjóðareyðslu umfram þjóðar - tekjur ; erlendum skuldum , sem fjármögnuðu þessa umfram - eyðslu , og kosta í greiðslubyrði tæpan fjórðung útflutnings - tekna okkar ; hækkandi fjár - magnskostnaði og viðvarandi taprekstri undirstöðuatvinnu - vega , sem stóðu á stöðvunar - þrepskildi fjölda fyrirtækja ; viðblasandi víðtæku atvinnu - leysi — og samdrætti í þjóðar - framleiðslu og þjóðartekjum , sem rýrðu lífskjör í landinu umtalsvert . Ríkisstjórnin greip til fljót - virkra mótaðgerða , sem skilað hafa miklum árangri í hjöðnun verðbólgu , stöðugu gengi og verðlagi , lækkun viðskipta - halla , frjálsræði í viðskiptum og atvinnuöryggi . Hún hefur og dregið úr ríkisútgjöldum sem hlutfalli af þjóðartekjum . Næstu skref þurfa að vera kerfisbreytingar ( stjórnkerfi og peningamál ) , nýsköpun at - vinnulífs til að treysta framtíð - aratvinnuöryggi og framtíðar - lífskjör , samhliða lækkun er - lendra skulda , sem ógna efna - hagslegu sjálfstæði og rýra skiptahlut þjóðarinnar — lífskjör — meir en góðu hófi gegnir . Meðal þingmála , sem efst eru í huga við þinglausnir , eru stjórnarskrár - og kosningalög , sem fela í sér áfangajöfnun á vægi atkvæða . Kosningalögin verða áfram í endurskoðun milli þinga og koma til nýrrar umfjöllunar á haustþingi . — Þá má nefna samdrátt í ríkis - umsvifum , en ríkissjóðstekjur 1984 eru 3.500 m.kr. lægri en orðið hefði að óbreyttum þjóð - artekjum og skattheimtu árs - ins 1982 . — Sparnaður , sem fólk vill verja sem áhættufé í atvinnurekstur , þ.e. til nýrra starfa og nýrrar verðmæta - sköpunar , hefur verið gerður skattalega jafnrétthár og ann - ar sparnaður . — Viðskipta - og gjaldeyrismálum hefur verið þokað í frjálsræðisátt og stjórnarflokkarnir báðir hafa undirgengizt í bindandi rök - semdum fyrir málvísun til rík - isstjórnar , að afnema einokun í tiltekinni búvöruverzlun . Framgangur þess samkomu - lags er mikið hagsmunaatriði heimilanna í landinu . — Ný lög hafa verið sett um hollustu - hætti og heilbrigðiseftirlit og fleiri þætti heilbrigðismála . — Stefna hefur verið mörkuð um sölu ríkisfyrirtækja á verksvið - um sem betur henta einka - rekstri . — Á sviði menntamála vóru sett höfundalög , lög um kvikmyndamál og lög um nám fullorðinna í menntaskólum og fjölbrautaskólum . Þá sam - þykkti Alþingi stefnumarkandi þingsályktun um framburðar - kennslu móðurmáls og mál - vernd . — Sett var löggjöf um veiðisókn , vegna stofnstöðu helztu nytjafiska , einkum þorsks , og lög um ríkismat sjávarafurða . — Þá vóru sett lög um Húsnæðisstofnun ríkis - ins , erfðafjárskatt , jafna stöðu kvenna og karla , skógrækt og m.fl. 106. löggjafarþing íslendinga var um margt athyglisvert . Það speglaði einnig , ekkert síð - ur en áður , ýmsa agnúa í starfsskipulagi . Fjölgun þing - flokka hefur heldur ekki létt starfsróðurinn . Nauðsynlegt er að jafna störfum mun betur á þingtímann í heild , þann veg , að hann nýtist betur og mál safnist ekki fyrir í hrönnum , óafgreidd , í þingnefndum , á síðustu vikum þinghalds . Það er ekki kappsmál í sjálfu sér að afgreiða fleiri lög eða þings - ályktanir , en Alþingi á að hafa þor og þrek til að taka afstöðu til mála eftir hæfilega skoðun ; fella þau ef svo ber undir . Þingskaparlög eru í endur - skoðun . Það er vel . Setja þarf umræðum utan dagskrár , fyr - irspurnum og tillögum til þing - sályktunar skýrari mörk . Um - fang þessara þingþátta hefur vaxið mjög á kostnað löggjafar . Þingmenn mega og hafa í huga , að þingdeildarfundir , sem þeir móta í viðveru , orðum og hegð - an , eru sýnigluggi Alþingis út í þjóðfélagið . Og töluð orð verða ekki tekin aftur . Lýðræði og þingræði eru hornsteinar þegnréttinda . Þessa hornsteina þarf að styrkja og fegra , bæði af þingi og þjóð . „ Harma þá skammsýni sem birtist í ákvörðuninni - segir Gísli V. Einarsson framkvæmdastjóri „ Ég harma bá skammsýni , sem birtist í þessari ákvörAun landbúnaö - arráðuneytisins , en ég bjóst svo sem ekki vio öðru úr þeim herbúðum , " sagði Gfsli V. Einarsson , fram - kvæmdastjóri hjá Eggerti Kristjáns - syni hf. , í samtali við blm . Morgun - blaðsins , þegar álits hans var leitað á þeirri ikvörðun landbúnaðarráðu - neytisins að hafna kröfu innflytjenda um frjálsan innflutning á kartöflum . „ Það er talað um að veita frjáls - um innflutningsaðilum leyfi til inn - flutnings á 150 tonnum af kartöfl - um til 15. júní nk . Eðlileg neyzla á kartöflum hér á landi til 15. júní er varlega áætluð 1300 — 1500 tonn , ef neytendur fá ætar kartöflur . Það sem ráðuneytið ætlar því frjálsum innflutningsaðilum er um það bil 10 af hundraði af þeirri neyslu . Ráðuneytið ber fram sem ástæð - ur að til séu birgðir af kartöflum í landinu , þ.e. finnskar kartöflur , því aðrar eru borðaðar jafnóðum og þær koma á markað . í öðru lagi tel - ur ráðuneytið sig þurfa að gæta hagsmuna innlendra kartðflufram - leiðenda , en fslenskar kartöflur í einhverju magni koma venjulega ekki á markað fyr en í ágústmán - uði . f þriðja lagi ber ráðuneytið fyrir sig að tryggja þurfi vandlega sjúkdómavarnir , en slfkt er þegar framkvæmt með prýði í dag að mér sýnist auk þess sem þær nýju kart - öflur , sem fluttar eru inn yfir sumarmánuðina , fara ekki ofan f jörðina til ræktunar heldur til neyslu og þar af leiðandi er engin sýkingarhætta af þeim . Það er þvf deginum ljósara að þær ástæður sem tilgreindar eru í béfi landbún - aðarráðuneytisins eru hreinar tylli - ástæður . Hinar raunverulegu ástæður eru aðrar . Hugsanlega eru hinar raunveru - legu ástæður þær að landbúnaðar - ráðuneytið vilji fyrir hvern mun vernda einokunarfyrirtækið Græn - metisverslun Landbúnaðarins og allt það apparat , sem i kringum þá stofnun hefur skipað sér , og jafn - framt því að þær títtnefndu og ill - ræmdu finnsku kartöflur , sem til eru í birgðum hjá fyrirtækinu , Stjórnstöð Almannavarna : Orugg í 14 daga frá kjarnorkusprengingu BÚNAÐUR hinnar nýju stjórnstöðv - ar Almannavarna í lögreglustöðinni við Hverfisgötu mun gera mönnum kleift að dveljast þar í um 14 daga eftir kjarnorkusprengingu í ákveð - inni fjarlægð , þegar endanlegum frágangi verður lokið . Að sögn Guðjóns Petersen , framkvæmdastjóra Almanna - varna , á hreinsibúnaður stjórn - stöðvarinnar að ráða við geisla - virkt ryk og eiturgas vegna hern - aðar . Stjórnstöðin hefur tæplega tvö þúsundfalda skýlingu gegn geislavirku útfalli utan dyra og er styrkt þannig , að hún á að þola , að byggingin hrynji yfir hana . Guðjón sagði ennfremur , að þegar stjórnstöðin yrði endanlega frágengin ættu menn að geta hafzt við í henni í 14 daga eftir kjarnorkusprengingu í ákveðinm fjarlægð . Hún væri byggð til að standa af sér eins megatonns sprengju í 3 til 4 kílómetra fjar - lægð og langtímaafleiðingar slíkr - ar sprengingar . Nú væri aðeins eftir að ganga frá vatnstanki og matvælageymslu stjórnstöðvar - innar , allur annar búnaður væri til staðar . Forsætisráðherra á EFTA-fundi í Visby : Tollurinn gengur gegi myndum um frjáls vtó STEINGRÍMUR Hermannsson for - sætisriðherra , sem nú situr EFTA - fund í Visby i Gotlandi flutti ræðu á fundinum í gær , þar sem hann m.a. gerði að umtalsefni 12% innflutnings - toll á óverkaðan saltfísk til Portúgal . Ræða forsætisráðherra fer hér á eftir : Herra fundarstjóri . Leyfist mér í upphafi máls míns að þakka yður að hafa stofnað til þessa fundar . Þótt víða um lönd megi nú sjá velkomin batamerki , er efnahagsbatinn enn heldur hæg - fara . Mér virðist þessvegna vel til fundið , ef ekki beinlínis nauðsyn - legt , að EFTA-ríkin komi saman til þess að meta þróun og horfur í hverju aðildarriki , og móta sameig - inlega stefnu , sem komið geti í veg fyrir annan afturkipp í efnahags - málum og stuðlað geti að varanleg - um hagvexti . Það er ljóst , að markmiðin , sem sett voru í Stokkhólmssáttmálanum um stofnun EFTA fyrir 24 árum — og endurtekinn í þeim drögum að ályktun , sem liggja fyrir þessum fundi — eru enn jafnmikilvæg og þau voru þá . Hagvöxtur , full at - vinna , aukin framleiðni og skyn - samleg nýting auðlinda , stöðugleiki í fjármálum , efling alþjóðaviðskipta og markvisst afnám viðskiptatálm - ana eru enn grundvallaratriði fyrir traustan efnahag og forsenda bættra lífskjara . öll EPTA-ríkin ættu að stefna að þessum markmið - um , hvert fyrir sig og í sameiningu . Efling frjálsra viðskipta milli ríkja er sameiginlegt áhugamál okkar enda forsenda varanlegs efnahags - bata í heiminum . Einn jákvæðasti þáttur hag - þróunarinnar að undanförnu er , að veruleg lækkun verðbólgu hefur fylgt efnahagsbatanum . Jafnvel í ríkjum , sem hingað til hafa átt við mikla og þráláta verðbólgu að etja , hefur tekist að draga úr henni . Is - land er í þessum hópi . Tekist hefur að lækka verðbólguna á íslandi úr rúmum 130% á fyrri helmingi árs - ins 1983 niður í um 10 — 15% . Sam - tímis hefur tekist að minnka hall - ann á viðskiptajöfnuði úr 10% af þjóðarframleiðslu ( 2% samkvæmt spám fyrir 1984 . Þessi mikilvæga breyting í átt til betra jafnvægis á íslenska þjóðarbúinu hefur orðið án þess að atvinnuleysi hafi aukist að marki , en það er nú um 1% af mannafla . Þessi árangur í efna - hagsmálum hefur hins vegar ekki náðst án fórna . Lífskjör hafa rýrnað verulega . Hjá því varð ekki komist , þar sem þjóðarframleiðsla minnk - aði mjög mikið í kjölfar aflabrests , en islenska þjóðarbúið er mjög háð aflabrögðum . Talið er að þjóðar - framleiðslan muni dragast saman á árinu 1984 , sem yrði þá þriðja sam - dráttarárið í röð . Ýmislegt bendir þó til að botni hagsveiflunnar sé nú náð . Útflutningsframleiðslan fer nú vaxandi eftir tvö mikil erfiðleikaár í sjávarútvegi og ný iðnaðarverkefni eru í bígerð . Fyrsti áfangi þeirrar efnahags - stefnu , sem stuðlaði að þessum góða árangri , var mjög hörð tekjustefna , sem m.a. fólst í afnámi vísitölubind - ingar launa , hámarki á launahækk - unum , gengisfellingu krónunnar í maí en gengisfestu eftir það . Hin harða tekjustefna rann sitt skeið um siðustu áramót og í öðrum áfanga er áherslan lögð á að skapa stöðuga umgjörð fyrir efnahags - ákvarðanir fyrirtækja , einstaklinga Rai og aðila vinnumarkaðarins með að - sér haldi í ríkisfjármálum og pen - efn ingamálum og festu i gengismálum . hap Þessi stefna hefur hingað til ver reynst árangursrík . Kjarasamn - jafi ingar fyrir árið 1984 og fyrsta árs - fjái fjórðung 1985 eru fremur hóflegir ger og ættu að geta samrýmst þeirri atv stefnu ríkisstjórnarinnar að koma atv verðbólgunni niður fyrir 10% á í ve næsta ári . og t Enn er þó við vanda að glíma í Þ ríkisfjármálum og peningamálum . fyri Halli myndaðist á fjárlögum á sam - glæ dráttarskeiðinu og þrátt fyrir all - vini mikla hækkun raunvaxta , er enn ur 1 skortur á jafnvægi á lánamarkaði . mjí Þetta eru aðlögunarvandamál , sem mil ríkisstjórnin reynir um þessar svii mundir að leysa með aðgerðum á er ' sviði ríkisfjármála og peningamála . ar . Frumskilyrði þess að takast megi að S staðfesta þann árangur , sem náðst lam hefur á undanförnum tólf mánuð - tek : um , er að jafnvægi náist í rikis - hag fjármálum og innlendur sparnaður kos glæðist . Að þessu er stefnt í þriðja bre ; áfanga efnahagsstefnunnar , en hann hát miðar að því að leggja grunninn að ára varanlegum og jöfnum hagvexti á síðí næstu árum . Nauðsyn ber til að ven skapa stöðugri efnahagsskilyrði og náð koma á sveigjanlegra og traustara frei skipulagi í efnahagsmálum , til að kja : fást við þær breytingar sem hag - þes : vöxtur felur í sér . bja : Frumforsenda stöðugra efna - hag hagsskilyrða er að verðbólgu sé gru haldið í skefjum . Markmið efna - S hagsstefnunnar hlýtur því að vera un að miða að stöðugum og fyrirsjáan - skil legum breytingum peningatekna frá atri ári til árs innan raunhæfra marka . anh