Úrslit bæj - ar - og borg - arstjórnar - kosninganna síðastliðinn sunnudag ollu Sjálf - stœðísmönn - um óneitan - lega nohkr - um vonbrigð - um . „ Við eig - um þetta ekki skilið " , heyrðust ýmsir Reyk - víkingar segja á mánudaginn var . Það er rétt að því leyti , að aldrei hafa framkvæmdir verið meiri í Reykjavík en undanfarið kjör - tímabil , og aldrei fyrr hefur al - menn velmegun verið meiri en nú . Hins vegar má ekki gleyma því , að fólk hugsar um fleira en góða stjórn borgarinnar , þegar það stendur með blýantinn og kjörseð - ilinn í kosningáklefanum . Þótt stjórn landsins hafi sjaldan eða aldrei farizt ráðamönnum eins vel úr hendi og síðustu sjö ár , að dómi þess , er þetta ritar , hafa ýmis ó - ánægjuefni óumflýjanlega hlaðizt upp á sjö ára stjórnarsetutímabili , sem Sjálfstæðisflokkurinn geldur óhjákvœmilega í sveitarstjórnar - kosningum . Sumt er þó þess eðlis , að á - stœðulaust virðist að láta það hafa áhrif í kosningum til borgar - og bœiarstjórna . Talið er , að andúð farmanna í lofti og álegi á nýrri tollreglugerð hafi valdið því , að margir þeirra skiluðu auðum at - fcuœðaseðli eða . sóttu ekfci kjörfund . Með engu móti er þó unnt að kenna borgaryfirvöldum um setningu þeirra reglugerðarákvœða , sem böggluðust fyrir brjósti far - manna , fljúgandi eða siglandi . — Einkennileg staðreynd er það og að margt óánœgt fólk kýs fremur að kjósa Alþýðuflokkinn en sitja heima , þótt sá stjómmálaflokkur sé samábyrgur Sjálfstœðisflokkn - um um þá hluti , er óánœgjunni valda . Fólkið vill heldur kjósa Alþýðuflokkinn en kommúnista eða Framsóknarmenn . Fylgistap stjórnarflokkanna er ekki nándar nærri því eins hroða - legt og ýmsir vilja vera láta . Mér skilst , að þeir hafi ekki tapað nema 0,7% í Reykjavík og 1,4 % samtals í borginni og kaupstöð - unum . Það er ekki mikið eftir svo langan valdatíma . Menn mega ekki gleyma því , að kommúnistar og Þjóðvörn fengu alls 20,8% at - kvœða við kosningarnar í Reykja - vík árið 1962 , en ekki nema 19,7% núna . Það er að vísu alveg nóg , en raunverulegt fylgistap er það engu að síður . Sjálfstœðismönnum í Reykjavík finnst það huggun harmi gegn , að Alþýðuflokksmenn skyldu vinna níunda manninn , en eJcki Fram - sóknarmenn . Þekktur Reykvíking - ur , sem ég hitti % Austurstrœti á mánudagsmorgun , sagði : „ Ég vil heldur sjá hafís á Rauðarárvíkinni en þriðja Framsóknarmanninn í borgarstjórn " . Oft finnst manni röksemdir þeirra , sem heima sitja eða skila Framhald á bls. 6 . MOSKVA Framhald af bls. 3. þegja . Mér til undrunar þögðu nœst - um allir . Tvair eða þrír spurðu mig : Hvað álítið þér um þetta allt ? Ég tautaði eitthvað á borð við „ Ég veit ekki .... við skulum nú sjá fyrst , ... " . Og með því var samtalinu lokið . þetta . 1 neðanýarðarlestinni , í kvik - myndahúsunum , á götum úti sást fólk nálgast hvert annað með auð - mjúku brosi og fitfa upp á samrœð - um um sjúkdóma sína , fiskveiðar , um vangœði nœlonsokkanna — í stuttu máli um allt milli himins og jarðar . Og ef hinn ávarpaði greip ekki þeg - ar fram í fyrir því , heldur hlustaði á það , þá þrýsti það hönd hans lengi hafði þá um langt bil trúað á sovézku dagblöðin , sem voru raunar hin einu , sem hann gat fengið að sjá . „ Segðu mér heldur , hvernig gengur hjá þér og Niruku " , sagði ég sefandi , „ hvenær sástu hana síðast ? " Það glaðnaði yfir Volodjka . „ Ó , veiztu það , Tolja , ég fæ ekki við neitt ráðið . Ég elska hana . Því verður ekki breytt . í gær hringdi ég til henn - ar , til þess að mæla mér mót við hana , og hún sagði .... " . Volodjka talaði nærri hálfa klukku - N , I æsta dag var löng ritstjórnar - grein í Izvestia undir fyrirsögninni „ Fyrir morðdaginn " . Þar stóð fátt eitt um efni tilskipunarinnar , hins vegar var endurtekið hið venjubundna gasp - ur og kjaftæði : vaxandi velmegun , — hraðstígar framfarir — hið sanna lýð - ræði — í voru landi eingöngu — allir — í fyrsta skipti í sögunni — frum - drætti skipulagsins — auðvaldsblöðin Það var enn fremur kunngert , að ekki yrði leyfilegt að valda tjóni á al - þýðueign , þar af leiðandi voru íkveikj - ur og sprengingar bannaðar . Auk þess náði tilskipunin ekiki til hegningar - fanga . Þannig var það . jfXllir lásu greinina , orð fyrir orð , enginn skildi neitt — frekar en áð - ur og vant var — en þrátt fyrir það varð öllum samstundis hughægra , guð veit hvers vegna . Sennilega hafði sjálf - ur ritstíll greinarinnar — hátíðlegur og íburðarmikill að venju — róandi áhrif . Þetta var ekkert sérstakt : dagur stór - skotaliðsins , dagur sovét-pressunnar , dagur morðsins . . . Hin opinberu sam - göngutæki halda uppi starfsemi sinni , heraflinn verður ekki skertur , Sovét - ríkin halda friðsamlegum varnarmætti sínum - - - - - - - - - - - - . Sem sagt , skipulag mun rikja . — Allt var aftur komið í eðlúegt horí . Á þennan hátt leið hálf önnur vika . Og svo byrjaði eitthuað , sem erfitt verður að lýsa með orðum . Órói , ólga , undarlegt ástand . Nei , ég get ekki fundið neitt orðasamband , sem hœfir . Allir tóku til við að gera hitt og og horfði djúpt í augu hans með innilegu þakklœti . Aðrir voru aftur á móti Mvœrir . Ögrandi í framkomu . Það var sungið á götunum oftar en áður og þrumuð kvœði , aðallega eft - ir Ésenin . Skrítlur voru sagðar í himinháum hrönnum . Volodjka Margulis hljóp frá einum til annars , og fyndniyrðin foss - uðu blátt áfram af honum . Dag einn , þegar birgðir hans af bröndurum voru allar þrotnar , sagði hann mér , að ígor hefði sagt á fundi í námsstofnun sinni , að tíundi ágúst væri árangurinn af vit - urlegri stjórnmálastefnu flokksins , að tilskipunin væri enn frekari sönnun um þróun hins skapandi frumkvæðis lýðsins — og svo framvegis í venju - legum dúr . „ Ég skal segja þér , Tolja " , sagði hann , „ að vísu vissi ég , að ígor var tækifærissinni og yfirleitt .... — . en þvíumliku og öðru eins hafði ég þó ekki búizt við af honum " . „ Og þvi þá ekki ? " spurði ég , hissa á kjarki hans að tala einu sinni af hreinskilni . „ Hvað er undarlegt við það ? Honum var skipað að tala , og því tal - aði hann . Ef þú hefðir verið ílokks - félagi eins og ígor , hefðir þú einmg tekið til máls " . „ Ég ? Aldrei . í fyrsta lagi myndi ég aldrei ganga í Flokkinn og í öðru lagi „ í öðru lagi , í öðru lagi ? Hafðu þig hægan ! Þú ert sjálfur engu betri en ígor . Þetta með gyðingalæknana um árið — rausaðir þú þá kannske ekki um þjóðernisstefnu í þínum skóla ? " Ég hafði ekki fyrr sagt þetta , en ég iðraðist orða minna . Þetta var snöggur blettur á honum . Hann gat aldrei fyrirgefið sjálfum sér , að hann 29. maí 1966 stund um hin flóknu ástamál sín og fór síðan . Ég fylgdi honum til dyra , en hann hringdi óðara aftur , stakk höfð - inu inn fyrir og hvíslaði , til þess að eng - inn nágrannanna gæti heyrt , „ Tolja , ef þeir hefja gyðingaofsóknir einu sinni enn þann tíunda ágúst , þá ver ég hend - ur minar ! Þetta er ekki Babijar og engin fjandans dráttarvélaverksmiðja ! Ég skýt á svínin . Sjáðu ! " Hann hneppti frá sér jakkanum og sýndi mér skefti á marghleypu , sem stóð upp úr brjóstvasanum . Hún var frá því úr stríðinu . „ Þeir skulu ekki ná mér svona alveg fyrirhafnarlaust ..... " . Þegar hann var loksins farinn , stóð ég lengi kyrr í miðju herbérginu . Hverjir voru „ þeir " ? „ Æ , Tolja , þér viljið blátt áfram ekki hugsa alvarlega um það . Það ligg - ur þó í augum uppi . Sambýlingur minn var að þvo matar - diska . Vömb hans , vaxin gráum hár - um og fast gyrt í netskyrtunni , flæddi yfir buxnastrenginn og hvíldi á vask - röndinni . Hann var óvenju æstur , enda þótt ég hefði ekki andmælt einu orSi . , ..... Nei , nei , skiljið mig rétt . Sem sagt , ég hef ekkert dálæti á blaðaupp - tuggum . En staðreyndir eru staðreynd - ir , og maður verður að horfast í augu við þær : það orkar ekki tvímælis , að skilningur þjóðarinnar hefur aukizt að mun . Ergo : ríkinu ber réttur til þess að hætta á mjög umfangsmikla tilraun ; því ber réttur til þess að fela nokkurn hluta af starfsemi sinni í hendur al - þýðunnar . Sjáið nú til — alþýðuher - inn , sem hefur samvinnu við land - varnarliðið , komsomolvarðflokkarnir , æskulýðsfylkingarhersveitirnar , al - þýðusveitirnar til verndar opinber - um aga — allt eru þetta staðreyndir , og -LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5