Séra Solveig Lára Guðmundsdóttir vígslubiskup telur bjart fram undan hjá kirkjunni . Segir þjóðina samt verða að vera vakandi gagnvart ábyrgð sinni á ungu kynslóðinni og höfðar til foreldra og fjölskyldna en ekki skólanna . Solveig Lára í helgidóminum á Hólum , sem altaristaflan Hólabríkin , mikil gersemi sem Jón Arason biskup keypti í Hollandi , setur sterkan svip á . Fréttablaðið / Anton Brink Auglýsing Tilkomumikill kirkjuturninn vísar hug til hæða á Hólum í Hjaltadal og það er hátíðlegt að aka þangað heim í hvítri mjöllinni . Við Fréttablaðsfólk rennum í hlað á biskupssetrinu . Þar fagna okkur hjónin Solveig Lára Guðmundsdóttir og Gylfi Jónsson og við erum ekki fyrr sest inn í stofu en séra Gylfi snarar þangað inn kaffi og smákökum . Þar sem um tvo presta er að ræða á sama heimilinu eru þau spurð hvort trúariðkun sé ríkur þáttur í daglegu lífi þeirra . „ Já , mjög svo , “ svarar Solveig Lára að bragði . „ Við biðjum alltaf borðbæn og sameiginlega kvöldbæn . Allt helgihald byggist á því að sá sem þjónar eigi sitt trúarlíf , annars verður hann eða hún aldrei trúverðug í boðuninni . Mitt fyrsta verk þegar ég vakna á morgnana er að ná í símann fram í skrifstofu , því ég sef ekki með hann í svefnherberginu , fara aftur upp í rúm , inn á biblian.is og draga mannakorn , afrita það og setja það inn á fésbókarsíðuna mína . Síðan hefjast dagleg störf . Mannakorn ? hvái ég , eins og sauður . „ Já , það er biblíuvers sem við reynum að hafa sem leiðarstef inn í daginn . Á biskupsetrinu ríkir ylur og eining . Gylfi , Solveig Lára og heimilishundurinn Glói fylgja gestunum til dyra . Fréttablaðið / Anton Brink Hálft landið undir Gylfi er hættur prestskap en Solveig Lára er vígslubiskup og kveðst lítið vera í beinu safnaðarstarfi nema hvað hún messi alltaf á Hólum á jóladag , páskadag , gamlársdag og hvítasunnu . Þá daga þurfi Halla Rut Stefánsdóttir , sóknarprestur í Hofsós - og Hólaprestakalli , að þjóna í mörgum kirkjum . „ Biskupsstarfið er ólíkt prestsstarfinu , “ segir Solveig Lára og talar af reynslu því hún var þjónandi prestur á Möðruvöllum og þar áður á Seltjarnarnesi . „ Biskupsstarfið er yfirumsjónarstarf , ég hef mikið samband við presta á Norður - og Austurlandi því biskupsdæmið nær allt frá Prestbakka í Hrútafirði að Hofi í Álftafirði eystri . Ég er því talsvert á ferðinni og svo er ég líka hluti af yfirstjórn kirkjunnar sem er með höfuðstöðvar í Reykjavík og þarf oft að fara á fundi þar líka . “ Auk þessa er Solveig Lára formaður stjórnar Guðbrandsstofnunar sem er samstarfsverkefni Háskóla Íslands , Háskólans á Hólum og Þjóðkirkjunnar um menningarstarfsemi á Hólum . „ Við erum með tónleika vikulega allt sumarið , frá júní út ágúst og fræðafundi annan hvern mánudag alla vetrarmánuðina og bjóðum bæði tónlistarfólkinu og fræðafólkinu að dvelja hér í viku . Auk þess er ein ráðstefna á ári í samstarfi við virtar stofnanir í samfélaginu , nú erum við að undirbúa þá sem verður í vor , hún verður um réttlætið í samfélaginu . Þar verða fulltrúar frá Öryrkjabandalaginu , ASÍ , Mannréttindaskrifstofu Íslands , Jafnréttisstofu og Rithöfundasambandinu . Það fer mikill tími í að skipuleggja þetta allt . Svona ráðstefna er gott dæmi um hvernig kirkjan getur haldið úti öflugu andlegu velferðarstarfi . “ Svo er það prestsvígsluhlutverkið . „ Ég var að vígja prest 1. desember hér á Hólum , hann er að koma til þjónustu á þessu svæði . Ég er búin að vígja þrjá presta hér í haust , kornungt fólk sem er að koma til starfa , það er skemmtilegt . Það eru mikil kynslóðaskipti að verða í kirkjunni , fjöldi presta er að fara á eftirlaun og margt ungt fólk í startholunum því atvinnuleysi hefur verið meðal ungra guðfræðinga . Við höfum misst marga til Noregs , ég held það séu tuttugu íslenskir prestar starfandi í Noregi . En nú eru þeir að tínast til baka einn af öðrum , til dæmis ungur maður sem var vígður hér til starfa nýlega , hann var búinn að starfa í Noregi sem óvígður prestur . Þetta var í fyrsta skipti sem ég vígi mann sem er bæði búinn að skíra og jarða . Hann verður héraðsprestur í Eyjafjarðar - og Þingeyjarprófastsdæmi . Sú endurnýjun sem er að eiga sér í stað er frábært dæmi um að kirkjan á enn erindi í samfélaginu og mun sækja af krafti inn í framtíðina í samfylgd með þjóðinni . “ Í Auðunarstofu er skrifstofa vígslubiskups og einnig fyrirlestrasalur sem notaður er fyrir fræðafundi . Húsið gáfu Norðmenn Hólastað í stað annarrar Auðunarstofu sem þar stóð í fimm hundruð ár , frá 1300 til 1800 , er hún var rifin . Fréttablaðið / Anton Brink Fólk finnur helgi staðarins Í Skagafirði eru yfir tuttugu kirkjur . Hvernig gengur að halda uppi safnaðarstarfi í þeim og sinna viðhaldi þeirra ? „ Þetta er góð spurning . Um kirkjustarfið er það að segja að í langflestum litlu kirkjunum er bara messað einu sinni á ári , annaðhvort á jólum eða sumrin . Varðandi viðhaldið þá hafa sóknargjöld farið hríðlækkandi síðustu ár , við fáum ekki nema örlítið brot af því sem við eigum að fá , lögum samkvæmt . En þau nægja til að hita kirkjurnar upp einu sinni á ári og borga organista jafn oft . Viðhald er ekkert til að ræða um . Einu peningarnir í það eru þeir sem fást frá Minjavernd . Þannig er staðan . Sumir sækja hart á Minjavernd og kirkjur hafa verið gerðar upp fyrir stórfé . Aðrir finna sig ekki í að verja almannafé í að halda við þessum húsum . Þéttleiki kirknanna hér kemur til af því að þær eru margar byggðar milli 1850 og 1870 og þá var miðað við að fólk færi ríðandi eftir morgunmjaltir til messu , drykki kaffi á kirkjustað og væri komið aftur heim fyrir kvöldmjaltir . Það grunaði ekki að nokkrum áratugum seinna yrði komið eitthvað sem héti bíll . En það gerðist . “ Hóladómkirkja er aðalaðdráttarafl ferðamanna heim að Hólum , að sögn Solveigar Láru . „ Kirkjunnar er getið í mörgum ferðabókum þannig að hingað koma túristar yfir sumartímann . Langf lestir koma vegna sögu staðarins en upplifunin verður oft trúarleg því algengt er að fólk finni fyrir sterkum hughrifum þegar það kemur inn í kirkjuna – og jafnvel þó það fari ekki inn þá finnur það fyrir helgi staðarins . Það er mjög sérstakt . “ Spurð hvort kirkjan sé vinsæl til kirkjulegra athafna svarar hún : „ Það er aðallega fólk sem hefur tengsl við staðinn sem lætur skíra hér og gifta , svo eru auðvitað jarðarfarir fólks sem býr í söfnuðinum . En ég er svolítið hissa á að kirkjan skuli ekki vera vinsælli fyrir hjónavígslur en hún er , því hér er góður salur fyrir 100 - 150 manna veislu og einnig hægt að gista , þannig að þetta er ekta brúðkaupsstaður . “ Sjálf kveðst Solveig Lára lítið sinna athöfnum . „ Það var mesta breytingin frá því sem ég var í áður og ég saknaði þess til að byrja með en komst svo í aðra rútínu . Ég er búin að skíra yfir þúsund börn og ferma annað eins í gegnum tíðina . Ég starfaði í sautján ár sem prestur á höfuðborgarsvæðinu og síðan tólf ár á Möðruvöllum , svo er ég búin að vera sjö ár hér , þannig að samanlagt gera þetta hundrað ár eða eitthvað svoleiðis ! Þetta hefur verið ánægjulegur starfstími . “ „ Það er einstaklega áhugavert og ánægjulegt að kynnast því unga fólki sem er að koma inn í prestsstarfið , það er einlægt trúfólk , vandað og vel gert , “ segir Solveig Lára . Fréttablaðið / Anton Brink Má ekki láta keðjuna slitna Solveig Lára er ósátt við að unga kynslóðin kynnist almennt ekki lengur biblíusögum . „ Sum börn sem eru að koma til fermingarundirbúnings hafa ekki heyrt eina einustu biblíusögu . Þó tiltölulega stutt sé síðan hætt var að kenna þær í skólum þá er þetta fljótt að gerast . Nú er að koma upp í háskóla fólk sem aldrei hefur lesið biblíusögur og það hefur farið mikils á mis . Heimsbókmenntirnar gera ráð fyrir að fólk hafi vissan grunn – orðatiltæki , ljóð og tilvitnanir vísa í biblíusögurnar , við getum nefnt söguna um miskunnsama Samverjann eða um bjálkann og f lísina . Ungt fólk veit ekkert um hvað er verið að tala . Ég er ekki að kenna skólunum um , heldur varpa ábyrgðinni á fjölskyldur og foreldra . Þeirra ábyrgð er miklu meiri eftir að skólarnir hættu að taka að sér þetta hlutverk . Foreldrar ættu að fara með börnin í kirkjuna , þar er öf lugt barna - og unglingastarf . Ég höfða líka oft til afa og ömmu og segi þeim að vera ekki feimin við að biðja með barnabörnunum . “ Ekki hefur Solveig Lára samt miklar áhyggjur af minnkandi þjóðkirkjuaðild , telur að breytt skráningarfyrirkomulag sé stór þáttur í henni . „ Núna fara börn ekki lengur sjálf krafa inn í þjóðkirkjuna , þó þau séu skírð af presti heldur þurfa foreldrar að skrá þau þar , þetta eru ekki allir meðvitaðir um , “ útskýrir hún . „ Það er þó rúmlega meiri hluti þjóðarinnar í þjóðkirkjunni og vaxandi fjöldi í kaþólsku kirkjunni , því margir útlendingar sem hingað f lytja eru kaþólskir . Söfnuðir Fríkirknanna í Hafnarfirði og Reykjavík eru vaxandi , auk þess eru margir aðrir kristnir söfnuðir og ég hugsa að samtals séu um 90% þjóðarinnar kristin . Meðan svo er þurfum við ekki að hafa áhyggjur en verðum samt að vera vakandi gagnvart ábyrgð okkar á ungu kynslóðinni . Það er ekki nóg að við séum kristin , við þurfum að miðla trúnni áfram til næstu kynslóðar . Það hefur verið gert í yfir 2000 ár að ein kynslóð hefur miðlað til annarrar , það má ekki láta þessa keðju slitna . “ Þú talar um að fólk sé að koma í Háskólann sem ekki þekki dæmisögurnar úr biblíunni . Sækir fólk samt enn í að læra til prests ? „ Það hefur lengi verið vinsælt að fara í guðfræðideildina og ég hef þakkað það hinu góða barnaog unglingastarfi í kirkjunni . En vegna atvinnuleysis meðal ungra guðfræðinga undanfarið hefur dregið úr aðsókn í deildina . Fólk er ekki að leggja á sig fimm ára nám til að hanga atvinnulaust að því loknu . Þannig að nú þegar svona margt ungt fólk er að koma inn í kirkjustarfið þá gætum við upplifað prestaskort um tíma . Vonandi eykst þá aðsóknin að deildinni á ný . Það er einstaklega áhugavert og ánægjulegt að kynnast því unga fólki sem er að koma inn í prestsstarfið , það er einlægt trúfólk , vandað og vel gert . Mér finnst því bjart fram undan í kirkjunni . “ Aðskilnaður ríkis og kirkju fer líka ágætlega í Solveigu Láru . „ Hinn stóri aðskilnaður fór eiginlega fram um áramótin 1997 - 1998 , þegar ríkið tók við kirkjujörðunum . Afgjald af þeim var bundið í laun fyrir 138 prestsembætti . Nú um áramótin verður sú breyting að ekki verður miðað við ákveðinn embættafjölda heldur ákveðna fjárupphæð . Það býður upp á allt annað vinnuumhverfi innan kirkjunnar og auðveldar okkur að sameina prestaköll , auka samvinnu og jafna þjónustubyrði . “ Solveig Lára og Glói spásséra um Hólastað í jólasnjónum . Fréttablaðið / Anton Brink Jólin á Hólum Nú er vígslubiskupinn beðinn að lýsa jólahaldi á staðnum . Hvað er til dæmis á borðum á heimili þeirra hjóna á aðfangadagskvöld ? „ Við erum alltaf með gæs . Það er danskur siður frá mínu bernskuheimili . Við fylgjum líka þeim gamla danska sið að hafa jólagrautinn á undan gæsinni , fátækir höfðu það þannig til að fylla svolítið í magana áður en að steikinni kom . Svo er heimatilbúinn ís á eftir . En fyrst setjumst við hér niður í stofunni klukkan sex , prúðbúin og hlustum á útvarpsguðsþjónustuna . Borðum ekki undir messunni eins og margir gera . Ég kannski stelst aðeins frá til að hræra í einhverju . Setjumst svo að matborðinu eftir messu og síðan eru það pakkarnir . Klukkan ellefu á aðfangadagskvöld förum við út í kirkju . Þá er fjölskyldustund fyrir alla sem vilja , rétt rúmur hálftími , sungnir fjórir jólasálmar , jólaguðspjallið lesið og örstutt hugleiðing . Ég sé um þessa stund . Þegar við komum heim setjumst við aftur niður og lesum á jólakortin . Á jóladag er stór og mikil guðsþjónusta með hátíðasöngvum og öllu tilheyrandi klukkan tvö . Ég held líka utan um hana og er alltaf með jólakaffi og tilheyrandi hér heima á eftir . Svo messa ég á gamlársdag klukkan tvö , það er mjög huggulegt . Hápunkturinn er þegar ég fæ að hringja kirkjuklukkunum klukkan tólf á miðnætti á áramótunum . Það er hátíðlegt . Byrja á mínútunni tólf og hringi í þrjár mínútur . Um leið og ég er búin byrjar flugeldasýning . Allir íbúar Hóla safnast saman hér uppi á Hólnum . “ Misjafnt er hversu margir eru á heimilinu um jólin , að sögn Solveigar Láru . „ Annaðhvort koma allir eða enginn , “ segir hún hlæjandi . „ Í fyrra vorum við tvö og barnabörnunum fannst það algerlega hræðilegt , en jólin komu samt alveg . Nú verður meira fjör . Yngsta dóttir mín býr í New Orleans og hún kemur til landsins og kærastan hennar , þær verða báðar hér . Önnur dóttir mín býr í Reykjavík , á einn son og kemur með hann , svo væntanlega koma sonur minn og tengdadóttir , sem búa líka í Reykjavík , milli jóla og nýárs með sína tvo stráka , svo þetta verður mjög gaman . Gylfi á einn son sem býr líka í New Orleans en hann kemur ekki heim um jól . Við Gylfi eigum engin börn saman , bara hundinn , köttinn og hænsnin ! “ Jörðin okkar og flóttafólkið Solveig Lára segir andlega velferð hvers einstaklings jafn mikilvæga samfélaginu og félagslega velferð og öf lugt heilbrigðiskerfi . „ Hún er lykilþáttur í hamingju fólks og lífsfyllingu . Þar hefur kirkjan stórt hlutverk . Umhverfismálin eru líka köllun kirkjunnar og réttindi flóttafólks . Við eigum að gæta að náunga okkar á hverjum tíma og jörðin og flóttafólkið eru „ náungi okkar “ í dag . Við verðum að vernda jörðina . Kirkjan hefur verið með stóra fyrirlesara á Arctic Circle ráðstefnunni og öll predikun og allt starf í kirkjunni hefur verið helgað umhverfinu á tímabili sköpunarverksins frá miðjum september fram í miðjan október í mörg ár en betur má ef duga skal . Hvað flóttafólkið varðar þá erum við með fimm presta á höfuðborgarsvæðinu sem þjóna innflytjendum . Það á að vera áhersluatriði kirkjunnar að slá skjaldborg um fjölskyldur með lítil börn sem eru á flótta hér á landi undan harðstjórn eða stríðsástandi í heimalandinu . Að vísa þeim úr landi , jafnvel um miðjar nætur , á aldrei að gerast – það er nú bara jólaboðskapurinn í hnotskurn . “