Helgarpistill fyrir Morgunblaðið 24.03.13 . Bruno Kaufmann heitir maður . Hann er Svisslendingur að uppruna og hefur sérhæft sig í öllu sem lýtur að lýðræði . Tvisvar hefur Kaufmann komið að fundum og ráðstefnum á vegum Innanríkisráðuneytisins þar sem fjallað hefur verið um lýðræði . Í báðum tilvikum kveikti hann í fundarmönnum . Hann býr yfir mikilli þekkingu um viðfangsefnið frá Sviss , landi hins beina lýðræðis , en einnig Svíþjóð þar sem hann er nú búsettur , nánar tiltekið í Falun sem er sveitarfélag norður af Stokkhólmi . Þar hefur Bruno það viðfangsefni á vegum sveitarfélagsins að þróa " lýðræðisáætlun " . Fram kom í erindi hans á nýafstöðnum fundi að þessi áætlun byggðist á því að þróa samtal við íbúana . Íbúakosningar væru góðra gjalda verðar , sagði hann , en þær hefðu líka sína ókosti . Íbúakosning gæti klofið samfélag og sundrað því þótt stundum væru mál þess eðlis að ekki væri um annað að ræða en leiða deilur til lykta í íbúakosningu . Betra væri að yfirvöldin og samfélagið ræddu sig til niðurstöðu . Bruno Kaufmann sagði mikilvægt að örva fólk til þess að taka þátt í mótun umhverfis síns með því að kynna sér mál og hafa á þeim skoðanir . Hann kvaðst líta svo á að skoðanamyndun í samtímanum einkenndist um of af neyslusamfélaginu , fólk notaðist við skoðanir annarra , " neytti " þeirra eins og hverrar annarrar vöru . Ég leyfði mér að botna þessa hugsun með hinni augljósu gagnályktun , að viðfangsefnið væri þá að fá fólk til að framleiða eigin skoðanir . Þetta held ég reyndar að sé lykilatriði . Ekki aðeins í því skyni að þróa áfram lýðræðisþjóðfélagið heldur kennir sagan okkur hve lífsnauðsynlegt það er að fólk skynji ábyrgð sína í samfélaginu nær og fjær , á vinnustaðnum , í stjórnmálaflokki , félagasamtökum , sveitarfélagi og þjóðfélagi . Þekkt er tilraunin sem gerð var til að kanna einmitt þetta . Búnar voru til mjög trúverðugar aðstæður fyrir tilraun sem gekk út á að leiða í ljós hve langt fólk væri reiðubúið að ganga í pyntingum og jafnvel drápi á mannlegu " tilraunadýri " sínu . Einstaklingur var látinn setjast í rafmagnsstól og sá sem tók þátt í tilrauninni átti síðan að gefa honum raflost , fyrst vægt og síðan meira , stig af stigi þar til sagt var að lostið væri orðið mjög kvalafullt og að lokum að það leiddi til dauða . Getur það verið að ég sé látinn drepa mann , hugsuðu eflaust einhver tilraunadýranna . Þetta er þrátt fyrir allt í bandarískum háskóla og þeir sem segja mér fyrir verkum eru í hvítum sloppum vísindamanna . Þetta hlýtur að vera í lagi . Svo var opnað fyrir strauminn . Eflaust hugsuðu einhverjir á þennan veg í fangabúðum nasista þar sem fólk var myrt af fagmennsku , með tækjum og tólum hönnuðum af verkfræðingum á hvítum sloppum . Og flugmennirnir sem vörpuðu sprengjum úr háloftum yfir Víetnam hlýddu skipunum borðaklæddra manna og tóku við heiðursmerkjum úr hendi stífpressaðra fulltrúa samfélagsins . Því nefni ég Víetnam að fyrrgreind tilraun var gerð á dögum Víetnamstríðisins og var tilefnið , ef ég man rétt , að leita svara við því hvernig á því stæði að hægt væri að fá fólk til að drýgja glæpi gegn öðru fólki . Svarið var þetta : Fylgispekt og gagnrýnislaus meðvirkni . Þess vegna þarf að vekja fólk . Fá okkur til að framleiða eigin skoðanir , styrkja eigin dómgreind , ekki " neyta " gagnrýnislaust skoðana annarra . ( Fyrir mistök birtist rangur pistill í Sunnudagsblaði Morgunblaðsins - hálfs mánaðar gamall en eftir mig . Til leiðréttingar birtist rétti pistillinn síðan í Morgunblaðinu í dag 25. mars . ÖJ )