28 B MORGUNBLAÐIÐ VELVAKANDI SUNNUDAGUR 29 . NOVEMBER 1992 mm / m Ást er ... V V ... að vera aldrei of viss hvort um annað . TM Reg . U.S Pat 011 — all rlQms reserved • 1992 Los Angeles Times Syndlcate 1154 Til hamingju . Þið eruð ein - ustu „ fjölskyldumeðlimirn - ir " sem ekki hafa skilið ... HOGNI HLREKKVISI „ EKKI ÍXBRI HARlWSÖNGVW . . VIDERIM . KVZMft . VEL.KO / V1IN AF " TUI ? & KOUAMN BREF TIL BLAÐSINS Aðalstræti 6 101 Reykjavík - Sími 691100 - Símbréf 691222 Um örnefni á Öxnadalsheiði Frá Jóni Kr . Ingólfssyni : OFT hefur mig langað til að leið - rétta allar þær vitleysur sem ég hefi séð og heyrt á undanförnum árum um örnefni á Öxnadalsheiði . Bréf Benedikts Gunnarssonar , sem birtist í Morgunblaðinu 29. október , átti að vera leiðrétting á frétt í blaði á Norðurlandi um að nýhafnar væru vegaframkvæmdir í Giljareitum á vestanverðri Öxnadalsheiði og taldi hann að þar væri farið rangt með ðrnefni . En þar sem „ leiðrétting " hans var röng fannst mér mælirinn fullur og ákvað ég því að stinga niður penna . Fyrst er til að taka að á Öxnadals - heiði hefur aldrei verið nema einn Giljareitur . Ekki veit ég hver fann upp á því að hafa orðið í fleirtölu en það er ekki Benedikt Gunnars - son . En sá örnefnaruglingur sem kemur síðan fram í grein hans tel ég fáséðan og skal nú reynt að leið - rétta hann . Sé farið yfir heiðina frá austri til vesturs frá sýslumörkum Skaga - fjarðar og Eyjafjarðarsýslu heitir þar fyrst Grjótá . Þar sem nýjasti vegarkaflinn byrjar vestan Grjótár - eyrar liggur vegurinn eftir Hleið - aráreyrum , sem Benedikt tilgreinir réttilega , neðan við svokallaðar Sel - grundir vestur að Klifi . Giljareitur byrjar síðan þar sem Klifinu Iýkur . í honum eru fjögur nafngreind gil sem heita Reitagil , Austara-Hlein - argil , Vestara-Hleinargil og Dag - dvelja vestast . Skammt vestan Dagdvelju beygir Heiðaráin til suð - urs þar sem hún fellur í Króká og heitir áin Króká allt til þess að hún fellur í Norðurá . Skógarhlíðin er síðan kaflinn frá Dagdvelju að Heið - arsporði eða Heiðarraná . Liggur vegurinn þar niður að Norðurá og endar þar heiðin Skagafjarðarmeg - in . Nýi vegarkaflinn nær skammt vestur í Giljareitinn vestur fyrir Reitagil , sem í daglegu tali er kallað Reiðgil en það er rangt . Mér fmnst að þeir sem setja ofan í við aðra fyrir rugl á örnefnum ættu að kynna sér hlutina betur en Benedikt gerði í þetta skipti . Ég get aftur á móti verið sammála honum um ónákvæman fréttaflutning fjöl - miðla þegar verið er að staðsetja atburði sem sagt er frá . Mætti þar nefna mörg dæmi en ég læt nægja að nefna tvö . Fyrir einu til tveimur árum var frá því sagt að bifreið hefði kastast út af veginum skammt vestan Grjót - ár og lent á hvolfi í Norðurá . Þar átti að sjálfsögðu að vera Heiðará . Fyrir skömmu kom fram í fréttum að maður hefði hrapað í svonefndri Trippaskál . Hún er í fjallinu milli Öxnadalsheiðar og Hörgárdalsheið - ar , Hörgárdalsheiðarmegin . Tiltölu - lega stutt ganga er frá Grjótárbrú norður í Trippaskál . í fréttinni var hins vegar Trippaskál sögð í Silfra - staðafjalli , sem er 10 km vestar í Norðurárdal . JÓN KR . INGÓLFSSON , Bárustíg 2 , Sauðárkróki . Náttúran Frá RonaldM . Kristjánssyni : Náttúran er sístritandi . Náttúran er sífellt að endurnýja sig og bæta . Við lítum sorgaraugum á dauðann , en dauðinn er aðeins upphaf nýs lífs . Án dauða væri ekkert líf . Við lítum hörmungaraugum á náttúru - hamfarir , en náttúruhamfarir eru aðeins hamskipti náttúrunnar . End - urnýjun , endursköpun eða endur - fæðing . Hið gamla víkur úr vegi fyrir hinu nýja . Fæðingin ryður burtu ellinni . Dauðinn víkur fyrir lífinu . Lögmál eilífrar hringrásar að verki . Sólin er orku - og lífgjafi . Án sólarinnar væri ekkert líf á þessari jörð . Og meðan myrkrið grúfir yfir tilverunni , stritar náttúran . Þá fara lífverur næturinnar á stjá , starfa og strita , til að náttúran geti vakn - að endurnærð í dagrenningu eilífrar framþróunar , líkt og maðurinn eftir væran blund . Jafnvel maðurinn stritar sofandi . Meira að segja hið dauða , sem virðist hreyfingarlaust , stritar og lýtur lögmáli umbreyting - arinnar , til að viðhalda sköpuninni . Án dauðans væri ekkert líf ! Mannin - um er ekkert ómögulegt . Allt er manninum leyfilegt , en ekki endi - lega Guði þóknanlegt . Því verður æðsta dýr merkurinnar , maðurinn , að sýna varúð , lipurð og tillitsemi gagnvart náttúrunni . Öllu er af - mörkuð stund og meira að segja mun alheimurinn , í fyllingu tímans , líða undir lok , eingöngu til að upp - fylla lögmál hinnar eilífu hringrás - ar . Það er ekki í hendi mannsins , að sitja á strák sínum , og flýta fyr - ir eyðingunni . Berum því virðingu fyrir öllu er lífsanda dregur og strit - ar undir sólinni . Því sú stund kem - ur , að maðurinn i efninu , eins og við þekkjum það , fær að bergja á kaleik dauðans . Dauðinn er ekki sorglegur , heldur liður í þróuninni til æðra lífs . Náttúran er sístrit - andi . Náttúran er sífellt að end - urnýja sig og bæta . Lögmál eilífrar hringrásar stöðugt að verki . Maður - inn er aðeins nauðsynlegur þáttur í gangverki sköpunarinnar , til að uppfylla þetta lögmál og þegar því takmarki er náð , kemur „ sköpunar - mátturinn " með nýjan himinn og nýja jörð . RONALD M. KRISTJÁNSSON Reynimel 47 , Reykjavík . Víkverji skrifar Ekki fer á milli mála , þótt oft gleymist þeim er ganga heilir til skógar , að ekkert er einstakling - um , mér og þér , dýrmætara en heilsan , heilbrigði til sálar og lík - ama . En oft er það svo með þessi mestu verðmæti einstaklings og þjóðar að enginn veit hvað átt hef - ur fyrr en misst hefur . Víkverji gerir sér ljósa grein fyr - ir því að enginn ræður alfarið heilsufari sínu . Enginn ræður erfð - um ( eigin foreldrum ) sem miklu ráða í þessu efni . Enginn ræður inn í hvers konar aðstæður eða samfé - lag hann fæðist , en það kann að skipta sköpum um andlegt og lík - amlegt heilsufar einstaklings hvort hann fæðist inn i vanþróað þriðja heims samfélag eða háþróuð vel - ferðarþjóðfélög Vesturlanda . Sérhver einstaklingur hefur þó ríkuleg áhrif á eigið heilbrigði með lífsmáta sínum , mataræði , líkams - rækt og síðast en ekki sízt með viðhorfum sínum , jákvæðum eða neikvæðum , til lífsins , náungans , samfélagsins og umhverfisins . Það gleymist og oftlega , ekki sízt offörum í hagræðingu og sparnaði , sem þó ástunda mikilvæg - ar dyggðir , að jafnan vantar mikil - vægar færslur í tekjudálk útgjalda - freks heilbrigðiskerfis . Þar er ekki færð til tekna lengd starfsævi einstaklinganna , ekki færri fjarvistardagar frá vinnu vegna veikinda eða sú verðmæta - sköpun sem í kjölfar fylgir fyrir samfélagið . Og að sjálfsögðu ekki bætt líðan tugþúsunda landsmanna sem sótt hafa og sækja bata á margs konar sjúkleika , að hluta til eða að fullu , til þessa viðamikla kerfis . Það er að sjálfsögðu af hinu góða , ekki sízt á tímum þjóðareyðslu langt umfram þjóðartekjur og hrikalegs ríkissjóðshalla , að beita sterku út - gjaldaaðhaldi í heilbrigðiskerfinu sem annars staðar í samfélaginu . Það hefur og sitt hvað áunnizt í hagræðingu í heilbrigðiskerfinu og sjálfsagt má þar enn betur gera . En vit verður að stýra striti í þess - um efnum . Þær öfgar mega ekki ráða stefnumörkun í þessum efnum sem kunningi Víkverja felldi í þessi slagorð : smækkum sjúkrahúsin , stækkum kirkjugarðana ! Skoðum lítillega einn þungar - vigtarþátt í heilbrigðiskerfinu , gigtsjúkdóma . Víkverji sá það í greinargerð með tillögu til þings - ályktunar um rannsóknar - , for - varna - og fræðslustörf um gigtsjúk - dóma , að fimmti hver íslendingur fái gigt einhvern tíma á lífsferli sínum . Beinn og óbeinn kostnaður samfélagsins vegna þessara sjúk - dóma er mjög mikill og margvísleg - ur . Hann segir m.a. til sín í sjúkra - húss - og heilsugæzlukostnaði , kostnaði vegna læknishjálpar sér - fræðinga , sjúkra - og iðjuþjálfunar , hjálpartækja , lyfja , sjúkradagpen - inga , endurhæfíngar , vinnutaps og örorkubóta . „ Giskað hefur verið á , " segir í greinargerð , „ að hægt væri að spara þjóðfélaginu allt að 10 mill - jarða króna árlega ef unnt væri að koma í veg fyrir gigt . Bandarískir arðsemisútreikningar hafa leitt í ljós að hver króna til gigtarlækn - inga skilar sér fertugfalt til baka . Auknar rannsónir ættu því að vera þjóðhagslega hagkvæmar . Sama gildir um forvarna og fræðslustarf . " Að sögn sérfræðinga nýtur Is - land nokkurrar sérstöðu sem gerir rannsóknir á gigtsjúkdómum auð - veldari hér en víða erlendis . „ Kemur það til hversu fámenn þjóðin er en það m.a auðveldar faraldurs - og erfðafræðilegar rannsóknir , svo og nálægð og náin samvinna vissra sérgreina læknisfræðinnar ... Þá eru ættartölur góðar og almennur ættfræðiáhugi ríkjandi , svo og skilningur á nauðsyn læknisfræði - legra rannsókna . Er því brýnt að gerðar verði tillögur um eflíngu rannsókna á þessu sviði , enda kosta gigtsjúkdómar þjóðfélagið ómælt fé og sjúklinga miklar og varanlegar þjáningar . " Víkverji gerir þessi orð að sínum . I