Ísafold , 17. jan. 1891 , 18. árg. , 5. tbl. , forsíða : Brynjólfur Jónsson skrifar um póstveginn í Árnessýslu og mótmælir hugmyndum “ m-g ” í þeim efnum . Nú get ég því verið stuttorður , og skal að eins líta á aðalspursmálið , sem er þetta : Er það samgöngumáli sýslunnar í hag , eða óhag , að fallast á tillögu " m-g´s " ? Og þau viðskipti hafa ekki minnkað að sama skapi sem viðskipti við Eyrarbakka hafa aukist , síðan einokunin var rofin þar og síðan farið var að hafa lóð til fiskiveiða þar . En viðskiptalífið hefir mikið glæðst síðan . En nú vill " m-g " , að hann hafi skipti : láti landssjóð taka við Melaveginum , þar sem af er hið harðasta , en taki aftur að sér Hraungerðisveginn , þar sem hvað mest er ógjört : það sem þar er búið að gjöra , er varla nema byrjun . Slík skipti mundu því auka vandræði vegasjóðsins að miklum mun , og það yrði því meiri brestur eftir en áður á því , að vegasjóðurinn gæti fullnægt þörfum sýsluveganna . Ég er nú engan veginn vonlaus um , að þetta verði gjört með tímanum , t . a . Vilji hann það ekki , er hætt við , að fleirum en mér detti í hug , að sá fiskur liggi undir steini , sem ekki er lagaður til að greiða fyrir Þjórsárbrúnni eða samgöngunum yfir höfuð . Brynjólfur Jónsson . Ísafold , 21. jan. 1891 , 18. árg. , 6. tbl. , forsíða : Hér er fjallað um hvað þyrfti að gera í vegagerð næsta sumar . Hinir eru þó eflaust fleiri , og það þeir , sem best kunna að skynja , er vita , að góðir vegir nærri höfuðstað landsins eru eigi síður gerðir fyrir þá , sem þar sækja að sí og æ árið um kring , heldur en hina , er þaðan bregða sér eitthvað stöku sinnum - með öðrum orðum , að móts við hvern höfðingja eða heldri mann úr Reykjavík , er notar hina nýju vegi þar í grennd lítils háttar , koma tuttugu sveitamenn , er nota þá eigi miður hver um sig , og það til nauðsynja sinna , í kaupstaðinn eða í erindagjörðum við höfðingja í Reykjavík í sínar þarfir . Enn eru samt hinir nýju vegir í grennd við höfuðstaðinn ekki nema vegarstúfar . Það er með öðrum orðum , að hefði átt að halda áfram og hætta eigi fyr en Mosfellsheiðarvegur og Hellisheiðarvegur voru fullgerðir alla leið , þá hefði aðrir landsfjórðungar orðið að bíða tíu ár enn eftir því , að nokkur skapaður hlutur væri gerður til að bæta þjóðvegi öðruvísi en með bráðabyrgðakáki , ruðningum o . s . Á sumri komanda fer því aðalvegavinnan af landssjóðs hálfu að sögn fram ekki hér syðra , heldur fyrir norðan , á aðalpóstleiðinni um Húnavatnssýslu , þar sem hún þarfnast þess mest . Verði nokkuð gert hér , þá er það að ljúka við ofaníburð í Svínahraunsveginn , það sem eftir var í fyrra , á kafla í sjálfu hrauninu , og ef til vill að brúa eina litla á skammt frá Reykjavík , á leið póstanna norður og vestur . Lauslega áætlaður kostnaður 1.700 kr . Minnst var á í sumar er leið í þessu blaði , að brýna nauðsyn bæri til að gera veg frá brúarstæðinu hérna megin Ölfusár beina leið upp undir Ingólfsfjall , á þjóðveginn þar , jafnskjótt sem brúin væri á komin , með því að hún gæti eigi komið að fullum notum að öðrum kosti , og meira að segja allar líkur til , að margir kysu heldur að fara á ferju yfir ána eins eftir sem áður , heldur en að tefja sig og þreyta á því að brjótast yfir vegleysu og kviksyndi að brúnni . En fyrir því er fengin full reynsla , að óhyggilegt er að vera mjög spar á ofaníburð , hvort heldur er að vöxtum eða gæðum . Er þar um tvennt að velja : að halda hina gömlu leið niður Seljadali allt þar til er vegir koma saman skammt fyrir ofan Árbæ , eða að stytta sér leið með því að nota hinn nýja þjóðveg austur yfir fjall ( Hellisheiðarveg ) spölkorn upp fyrir Hólm og leggja þaðan nýjan veg eftir holta - og melbörðunum sunnan með Seljadölum upp á Borgarhólamel , þ.e. þar sem fjallvegurinn gamli tekur við . En á gamla veginum er svo mikið um vatnsrennsli , stærri og smærri , og sumsstaðar kaldavermsl , að þar þarf 4 brýr og 16 rennur ; þar er og all-hæðótt og lautótt , og fannasamt mjög á vetrum . Ætlar Erlendur , að sá munur muni valdið geta allt að helmings-mun á kostnaði , þannig , að vegurinn niður Seljadal o.s.frv. kosti 4 - 5 kr. faðmurinn , en eftir syðri leiðinni ekki nema 2 kr. 60 a . Talsvert hefir verið kostað til vegabóta eftir Seljadalnum eða -dölunum fyrir eigi mörgum árum , og stóðu fyrir því vorir eldri , innlendu vegameistarar , einn eða fleiri . Þarf þá ekki frekara því verki að lýsa , og engar áhyggjur að bera út af því , að þar sé merkilegt mannvirki lagt fyrir óðal , ef sá vegur legðist niður . Þjóðólfur , 23. janúar 1891 , 43. árg. , 4. tbl. , forsíða : “ Vegagjörðarmaður ” skrifar um miður heppilegt fyrirkomulag vegagerðar hér á landi . Nokkur orð um vegagjörð . Hingað til hefur vegagjörð hér á landi verið hagað þannig , að sinn vegspottinn hefur verið gerður hvert árið , eitt árið á þessum stað , hitt árið á öðrum stað . Þessi skipting er mjög óheppileg ; notin verða svo lítil að þessum vegspottum , sem unnið er að hér og hvar ; stefnuleysi og ósamkvæmni kemur fram í verkinu , vegagjörðin verður miklu dýrari en ella , því að flutningur á verkfærum fram og aftur og öllu , sem til verksins heyrir , kostar ótrúlega mikið , þar sem allt verður að flytja á hestum , en engu verður ekið á vögnum . En auk þess ætti þá að gera vegspotta hingað og þangað , þar sem mest á liggur . Það er því mín tillaga , að næsta þing veiti 60 - 70.000 kr. alls til vegagjörða á næsta fjárhagstímabili , þar af til áðurnefndra tveggja aðalvega 20 - 25.000 kr. til hvors þeirra . Þá mætti vinna nokkurn veginn tafarlaust að áframhaldinu ár eftir ár . Mér þætti því heppilegast , að þessi vegur að minnsta kosti og jafnvel allir aðalvegir , þótt ekki séu póstvegir , kæmust undir stjórn landsstjórnarinnar og landssjóður kostaði þá að miklu leyti , en sýslusjóður í þeirri sýslu , sem vegurinn væri gjörður í , legði þó nokkuð til , eftir því sem þingið ákvæði nánara um hvern veg fyrir sig . Vegagjörðarmaður . Ísafold , 28. jan. 1891 , 18. árg. , 8. tbl. , bls. 31 : Brúarstrengirnir í Ölfusárbrúna eru komnir upp að Selfossi . Þjóðólfur , 2. feb. 1891 , 43. árg. , 6. tbl. , bls. 24 : Nú eru öll stykkin í Ölfusárbrúna komin að brúarstæðinu . Ísafold , 14. feb. 1891 , 18. árg. , 13. tbl. , bls. 51 : Hér er sagt frá vegagerðinni milli Reykjavíkur og “ fiskimannahverfis þess í landi bæjarins suður við Skerjafjörð , er Kaplaskjól nefnist ” . Vegargjörð þessi er mikið vel vönduð , öllu betur en á hinum nýju þjóðvegum hér í grennd að tvennu leyti : 1. , ofaníburður miklu meiri , sumsstaðar hálfu þykkri en vanalegt hefir verið , með því reynslan hefir sýnt , að ofaníburður hefir verið hafður heldur þunnur víðast hvar ; 2. , skurðir meðfram veginum hafðir talsvert fjær : hafður nær 3 álna ( 69 þml . ) Dýrara varð verkið fyrir það , að eigi voru tök á að hafa hesta til að aka ofaníburði . Kostað hefir vegur þessi alls um 3.300 kr. , eða um 5. kr. faðmurinn . fl. , er menn föluðu fram með honum jafnskjótt sem hann var lagður . Þjóðólfur , 20. feb. 1891 , 43. árg. , 9. tbl. , forsíða : Björn Bjarnason jarðyrkjumaður álítur greiðar samgöngur hið mesta nauðsynjamál og er þeirrar skoðunar að nú þurfi að stofna “ embætti samgangnamálastjóra ” og fá íslenskan verkfræðing til að stjórna vegagerð hér á landi . Þá lætur hann í ljósi skoðanir sínar á ýmsum einstökum vegamálum . Samgangnamál . Eftir Björn Bjarnason , jarðyrkjumann . I. Flestir , sem um " landsins gagn og nauðsynjar " hugsa , munu nú orðið viðurkenna hversu lífsnauðsynlegar greiðar samgöngur eru - álíka nauðsynlegar fyrir þjóðlífið , eins og æðarnar fyrir líkamann . Lítið er smátt og stutt er skammt " . Í sumar tók blaðið Ísafold - sem oft þykir fara furðu nærri um hugsunarhátt landsstjórnarinnar - alveg í sama strenginn . Ég gæti því trúað , að mönnum þeim , er nú hafa á hendi yfirumsjón með vegagjörð hér á landi , væri kærast að losast sem fyrst við þann starfa . Og þó er það einungis hyggileg " vátrygging " veganna ( eins og Ísafold tók fram ) . Ég þori að fullyrða , að þessi ár ( 5 - 6 ) , sem fengist hefur verið við reglulega vegagjörð hér á landi , hefur það kostað miklu meiri fjárútlát fyrir landið að hafa ekki slíkan mann , en þó hann hefði verið með 3 - 4.000 kr. launum árlega . fl . II . Væri nú sævarsamgöngunum komið í það horf , að eimskip kæmi 1 - 4 sinnum í mánuði á hverja höfn við landið allt árið , þegar ís eigi hindraði , má geta nærri , hver ómetanlegur léttir það væri fyrir samgöngur og öll viðskipti landsmanna . Þetta er sú frumregla ( system ) , sem byggja bæri á allar framkvæmdir til umbóta á samgöngunum hjá oss . Hvað viðvíkur samgöngum á sjó , skal ég hér aðeins taka það fram , að ég álít ástand það , sem þær nú eru í , svo ófullkomið og óhagkvæmt , að það mætti telja frámunalegt rænuleysi , ef eigi væri reynt hið bráðasta að bæta úr því , í hið minnsta að leita fyrir sér um hagkvæmari skipaleigu-samning en nú er við að búa . Hann álítur " að halda ætti áfram sama veginum ár eftir ár þangað til hann er búinn " og telur til þess helstu landspóstvegina austur og norður ( frá Reykjavík ) . Ætti svo austurendi vegarins , eða armur af honum að ná til sjávar við Blönduós eða annan hentugan stað þar nálægt ( eða þá byrja þaðan ) . Kaflinn yfir Borgarfjarðarsýslu gæti byrjað við Hrafnabjargahöfn eða annan hentugan stað við Hvalfjörð , og endað við brú yfir Hvítá . Landssjóður ætti að leggja fram fé til vegagjörðanna , en sýslufélögin afborga það að meiru eða minnu leyti , þar sem vegirnir væru ekki á aðalpóstleið ( væru aðeins héraðsvegir , t . d. Akraness-armurinn ) . III . Undirtektirnar urðu þá svar frá einum af " vorum eldri innlendu vegameisturum " ( auðvitað kryddað með persónulegum móðgunaryrðum , eins og oftítt er hjá oss , þegar um almenn mál er að ræða 1 ) . Mér þykir of vænt um þennan litla vísi til framfara í vegagjörð hjá oss , vegastúfinn frá Reykjavík uppí Svínahraun , til þess að fara nú að finna að honum . Einungis skaði , að hann liggur að mestu í óbyggð , svo hann verður eigi að notum til vagnferða fyrir landsmenn , eða til að hvetja til að taka upp vagna , fyr en ef hann kæmist austur yfir fjallið . Þá er vegarstefnan til að vegleggja miðja heiðina , í líka stefnu og gamli götustígurinn lá , vegurinn varðaður , sæluhús byggt - en þegar til kemur , er ómælt og ákveðið hvar vegurinn á að liggja til byggða ! - Þó játa ég , að þetta mundi nú ráðlegast , úr því sem komið er með Hellisheiðarveginn , ef Mosfellsheiðar-vegurinn væri rétt lagður og honum ætti þannig að framhalda . En svo álít ég ekki . Hvenær sem farið verður að tengja saman suðurland og norður - og vesturland með landvegi , verður vegur lagður frá Reykjavík norður að Hvalfjarðarbotni . Beinasta leiðin mun þá vera um Svínaskarð ; og sænski vegfræðingurinn , sem hér kom í fyrra sumar , hefur sjálfsagt farið þá leið , því hann gjörir ráð fyrir - af ókunnugleika eðlilega - að veginn eigi eða verði þar að leggja . Frá Fossá mætti til bráðabyrgða ferja vagnflutning yfir fjörðinn að Hrafnabjörgum . Brunná , 5 . Bláskeggsá , 6 . Kostirnir við að leggja vegina þessa leið eru : 1 . Spara má allan kostnað framvegis við hinn lagða Mosfellsheiðarveg og framhald hans vestur á við . ( Frá Fellsenda er lítið lengra austur af heiðinni en frá Vilborgarkeldu , þar sem vegurinn nú endar ) . Leið þessi er tíðfarin á vetrum bæði á norðurleiðinni , þegar Svínaskarð er ófært sökum harðfennis , ófærðar eða hálku , og á austurleiðinni , þegar Þingvallavatn er autt . En þegar leggja á " mac-admiseraðra " 2 ) vegi , er hið eina skynsamlega tillit , sem tekið verður til stefnu fyrri vega það , hvar farið er á vetrum undir ýmsum kringumstæðum . Sumt aldrei fullgjört , og spillist því brátt . ( Fossárbrú ) . Hin litla Varmárbrú ekki fullgjör enn eftir nokkur ( 4 - 5 ? ) 2 ) Englendingurinn Mac Adam kenndi fyrstur ( 1835 ) reglur þær fyrir vegagjörð , sem nú er farið eftir . Ísafold , 25. feb. 1891 , 18. árg. , 16. tbl. , bls. 62 : Menn eru ekki sammála um hvar leggja eigi aðalpóstveginn um Húnavatnssýslu . En þegar litið er á , að vegfræðingurinn var erlendur maður , lítt kunnugur öllum högum þjóðarinnar , er það afsakanlegt , þótt miður tækist en skyldi með þessa álitagjörð hans . Í öðru lagi er skammt frá Blönduós eitthvert hið ágætasta brúarstæði á Blöndu , sem til er . Í þriðja lagi virðist það eiga vel við , að póstleiðin liggi um Blönduós , þar sem hann er hinn fjölfarnasti staður sýslunnar , og má með réttu nefnast miðdepill hennar , að því er snertir samgöngur og viðskipti sýslubúa . Margt er það fleira , sem mælir með því , að Blönduósleiðin verðu aðalpóstleið , og þar sem vegalengdarmunur er næsta lítill á henni og hinni fremri leið , búast menn við æskilegum úrslitum í þessu máli , samkvæmt tillögum sýslunefndarinnar , einkum þar sem landshöfðingi vor hefir nú sjálfur séð þessar umræddu leiðir , og þarf ekki að byggja það á sögusögn vegfræðingsins né annarra , hvað muni kostnaðarminnst og sýslubúum hagfelldast í þessu tilliti . Ísafold , 28. mars 1891 , 18. árg. , 25. tbl. , forsíða : Tryggvi Gunnarsson telur nauðsynlegt að innheimt verði brúargjald á “ Ölvesárbrúnni ” enda verði brúargæsla viðhöfð til að vernda hana frá illri meðferð manna . Ég hef líka , eins og margir aðrir , séð meðferðina á brúm þeim , sem þegar eru komnar upp á norður - og austurlandi . Brúin yfir fjörðinn Firth of Forth á Skotlandi er hin stærsta og dýrasta brú , sem enn hefir verið gjörð ; mig minnir að hún kostaði 7 milljónir punda sterling . Mörg þús. naglar verða í brúnni , sem allir hljóta að slitna lítið eitt í hvert skipti , sem núningur fram kemur við mikinn hristing , og þar af leiðandi endast skemur . Hvar sem farið er um útlönd , standa lögregluþjónar við báða brúarsporða á öllum stærri brúm , og skrifa upp til sekta alla þá , er fara með hesta yfir brýrnar harðara en fót fyrir fót , enda þótt þær séu 10 sinnum sterkari en Íslendingar hafa efni á að gjöra brýr sínar ; ég er sannfærður um , að enginn hefði í nokkru öðru landi en Íslandi komist hjá miklum fjárútlátum , sem riðið hefði yfir brú eins glannalega og þeir , sem ég gat um að framan . Flestir þekkja , hve fljótt járn ryðgar , ef það liggur bert í vætu ; er því nauðsynlegt að mála jafnóðum hvern blett á brúnni , sem farfinn slitnar af ; en þetta getur dregist , ef ekki er duglegur gæslumaður . Þeim mönnum , sem hafa ferðast yfir landið , mun hafa sárnað , ekki síður en mér , að sjá , hversu nýir vegir verða því nær ófærir á fáum árum vegna viðhaldsleysis . En því miður eru Íslendingar á eftir í því , eins og svo mörgu öðru , sem bætt gæti efnahag manna . Útlendingar koma mest til Íslands til þess að sjá Heklu og Geysi , en leiðin þangað frá Reykjavík getur legið yfir Ölvesárbrúna , og væri því hyggilegt af stjórn landsins og þeim sem búa í nánd við þessa leið , að laða útlenda ferðamenn til sín ; en því verður best náð með sanngjörnum viðskiptum og ákveðnum föstum áfangastöðum . II. ( síðari kafli ) . Þegar landssjóður er búinn að leggja margar brýr , annaðhvort að öllu leyti eða að mestum hluta , þá þarf hann að viðhalda þeim að öllu leyti eða að réttri tiltölu , og svo síðan gera þær aftur að nýju , þegar þær eru orðnar affarafé . Það er miklu hentugra en að demba öllu á landssjóð , sem þá getur ekki staðist nema með nýjum álögum á bændur . Ég hygg , að meiri hluti þingmanna og margir málsmetandi menn hafi óbeit á brúargjaldi ; en engu að síður vil ég skýra frá , hver rök álit mitt hefir við að styðjast , og þó menn ekki vilji taka þau til greina , þá getur verið að menn sjái það seinna , að ég hefi ekki svo rangt fyrir mér í þessu efni . Mér sýnist , að þeir , sem yfir brúna fara , hafi talsverðan hag í samanburði við þá , sem þurfa að fá ferju , þó þeir þurfi að greiða jafnhátt gjald eins og ferjutollurinn er fyrir ofan og neðan , því þeir komast hjá tímamissi við það , að bíða við ána í krapaförum um vetrartímann og í ófærum vöxtum á vorin . Ég svara undir eins fyrirfram nei . Á líkan hátt ættum vér að fara að . Landstjórnin gefur út 50 - 100 þúsund af álíka smámiðum , og um leið semur alþingi lög um hegningu fyrir fölsun á þeim , samkvæmt því ef bankaseðlar eru falsaðir eða peningar slegnir og seldir . Þannig er farið að á járnbrautarvögnum og sporvögnum um allan heim , og ætti ekki að vera meiri vandi að heimta fargjald hjá 70 þús. manna á Íslandi , en 700.000.000 um öll þau siðuðu lönd . Svik á sölu miða þessara geta varla komið fyrir nema hjá brúarverðinum . fyrir klyfjahest , 5 a . fyrir gangandi mann og 5 a . 10% mega heita sanngjörn sölulaun fyrir alla aðra , er versla með þau . Ég vona líka að lærðum og leikum skiljist , að það er fullkomlega eins áríðandi að viðhalda vegum og brúm , og hlífa þeim fyrir illri meðferð , eins og að gjöra það hvorttveggja af nýju í upphafi , og að kostnaðurinn við brúargæsluna verður að tiltölu margfalt minni með föstum brúarverði , en sá skaði yrði , sé brúin gæslulaus . Ritað í febrúarm . 1891 . Ísafold , 25. apríl 1891 , 18. árg. , 33. tbl. , forsíða : Þorlákur G. Guðmundsson ritar hér langa grein sem fjallar að mestu um brúargæslu og brúargjald og er ósammála Tryggva Gunnarssyni að slíkt sé nauðsynlegt . Fyrsta ástæðan , sem hann kemur með , og sem hann kveðst hafa haft fyrir vopn á mótmælendurna á næstliðnu sumri , er ekki heppilega valin . Það mun óþekkt , að minnsta kosti hér á landi , að menn láni grip , hús eða skip , og láti gæslumann fylgja með , til að upp eta meira eða minna af leigunni . Það virðist vera nokkuð annað um að ræða , þó settir séu gæslumenn og lögregluþjónar við stærstu brýr í heimi , eða víða erlendis , þar sem allt er á þjótandi ferð með gufuafli og umferðin svo mikil , að hér er engu við slíkt að jafna . Þá minnka ekki laun og eftirlaun , og þá mun verða eins og Einar á Þverá sagði - Þá munu álögurnar verða þungar ; og ættu brúarverðirnir svo að lifa og laumast mest megnis af veitingum , mundi lítið batna siðferði eða efnahagur manna í nálægum héruðum við brýrnar , og mundi þá eins gott að synda í gamla haftinu . Þeir gætu slegið undir nára , þegar þeir væri komnir út á brúna , og brúarvörður hefði ekki meira af þeim . Oft gæti orðið erfitt að sanna brotið , sem gæti þá kostað málavastur og peningaútlát fyrir landssjóð . Að hér sé ofurlítið gert til að viðhalda vegum og brúm , dettur mér ekki í hug að afsaka , því ég hata allan trassaskap , í hverri mynd sem hann birtist , og án þess að leggja fram stórfé mætti gera miklu meira en gert er til viðhalds á vegum og brúm . G. heldur að kostnaður við gæslu á brúnni þurfi ekki að vera mikill . Þetta er í miðri sveit og margir eins og heim komnir þegar yfir ána er komið . Þó að upp væri sett veitingahús við brúna , mundi það ekki færa landið í virðingarskrúða í augum útlendinga , því þeir fara svo fáir þessa leið . En það mál þarf góðan undirbúning heima í héruðum , og getur ekki vel gengið fyr en búið er að fastákveða aðal-vegina í landinu , og þá er það fyrst , að menn sjá , hvar greiðasölu - og veitingahús eiga að vera . Það mætti því eins tolla vegina . Hverjir eru þessir óviðkomandi menn ? G. telur það sanngjarnt , að tolla brúna á Ölfusá og allar stórbrýr , sem gjörðar verða í landinu . Aðalástæðan er sú , að landið er stórt og strjálbyggt og árnar margar , sem brúa þarf . Hér er ég þá kominn að því merkilega atriði í ritgjörð hr. Tr . Samt verða þeir að borga dómsvaldinu , af því að þeir eru í þjóðfélaginu , en aðrir t.a.m. hér fyrir sunnan , eru oft í málaferlum og þurfa á dómsvaldinu að halda . Ég skal leitast við að gera hr. Tr . G. þá ánægju , að rökstyðja það , að ekki er ástæða til að tolla brýrnar fyrir það , að lögferjur hafa verið og eru keyptar af hverjum einstökum , sem hefir þurft að nota þær . Ég sé það , að hr. Tr . Mér virðist það vera líkt og ef húsbóndi , sem hefði mörg hjú , og þyrfti að láta vinna eitthvert stórvirki , segði : " Þetta verk þarf að gera , en það er ofvaxið öllum mínum hjúum að gjöra það með samtökum og félagsskap , en ég ætla að láta eitt eða tvö gera það ; þau geta þá lánað krafta hjá hinum , ef þau hafa ekki afl á því sjálf . Þjóðólfur , 29. maí 1891 , 43. árg. , 25. tbl. , forsíða : Menn eru ekki sammála um hvar leggja eigi þjóðveginn um Húnavatnssýslu en hér skýrir séra Stefán M. Jónsson frá skoðunum sínum í langri grein . Ný aðalpóstleið í Húnavatnssýslu . Póstvegirnir eru því sannir þjóðvegir ; og vegna þess , að þessi er aðal tilgangur þeirra , segja lögin , að leggja aðra vegi , sýsluvegi , sem sérstaklega eiga að greiða samgöngurnar innansýslu . Auðvitað er ákjósanlegt , þegar gagn þjóðar og héraðsbúa getur komið saman , án þess réttur aðalmálsaðila sé borinn fyrir borð , en þegar það lætur sig ekki gjöra , verður hinn rétthærri að ganga fyrir . d. til þess , að nokkrir hreppar hvers héraðs gætu fengið greiða götu í kauptún sitt , ef þar við ykist óþarfur kostnaður og erfiðleikar á póstferðum landsins um héraðið , en þessa þörf sýslufélagsins eiga sýsluvegirnir einkum að bæta samgönguþörf hreppsfélagsins . Þó ég sé fjarri því að vera lögfróður , hygg ég að enginn óhlutdrægur maður vilji eða geti neitað því , að þetta , sem ég nú hefi sagt , sé andi vegalaganna , um leið og það er bókstafur þeirra . Og frá þessu sjónarmiði vil ég segja ágrip af sögu aðalpóstleiðarmálsins um austanverða Húnavatnss . Fáeinir voru á því , að vegurinn lægi , eins og nú , að Reykjum á Reykjabraut , þaðan fram með austanverðu , eða réttara norðanverðu , Svínavatni , yfir Blöndu á Finnstunguvaði og að Hlíð . Hann kom og hafði um 3.000 kr. fyrir starfa sinn sumarið 1889 . Siwerson vegfræðingur sendi í fyrra vetur skýrslu sína til landshöfðingja , með áliti sínu um , hvar hentugast sé að leggja aðalpóstleiðina , og áætlun um kostnað hennar . Á leiðinn fram Langadalinn af Blönduós yrði vegurinn , að hans sögn , að liggja yfir 5 smáskriður og eina stóra 1 ) . Auk þessa segir hann , að mjög sé hætt við , að Blanda bryti af veginum á 2 stöðum í Laugadal ; vegurinn mundi stöðugt liggja undir skemmdum , og viðhald hans kosta stórfé . Miðleiðin er 4.140 metr . 6 . Á fremstu leiðinni er gott vað á Blöndu . En einmitt nærri þessu er ysta leiðin lengri en hin fremsta . Frá Blöndu að Bólstaðarhlíð er væn bæjarleið , og góður vegur eins og er . Þetta hefir og amtsráðinu eflaust fundist , því nú þegar það í annað sinn fær málið til meðferðar , fellur meiri hluti þess ( amtmaður og Einar í Nesi ) inn á skoðun Siwersons , og ræður til að aðhyllast fremstu leiðina ( í fyrra skiptið lá engin vegfræðingsskoðun fyrir ráðinu ) . Hver dirfist nú að segja að Ísland sé fátækt land ? Hver dirfist að segja , að hentugra sé að fara stuttan veg en langan , ódýran veg en dýran ? Það er svo að sjá , sem sýslunefndarmenn hafi viljað forðast , að vera nokkursstaðar nálægt skoðunum Siwersons , og því hafi þeir yfirgefið hinn fyrri dýrling sinn , miðleiðina , og hörfað út að sjó . ( Skaði að engin tillaga lá fyrir um , að láta aðalpóstleiðina liggja út á Skagastr ) - Ég játa mig vankunnandi mjög í fræði " Ingeniöra " , og voga mér því ekki að rengja eða lítilsvirða álit og áætlanir þessa vegfræðings , og það hefði ég aldrei lagt út í , þó hann hefði ráðið til að aðhyllast aðra leið en Svínavatnsleiðina ( fremstu leið ) , því ég álít sjálfsagt að virða og fara eftir skoðunum þeirra manna , sem hafa full skilyrði fyrir þekkingu sinni , reynslu og lærdómi , meðan skoðanir þeirra eru með öllu óhraktar . Af því ég var og er svona mikið barn í vegfræðinni , gat ég ekki fylgst með meðnefndarmönnum mínum í sýslunefndinni , né gefið atkvæði mitt með hinum afar stóra vinkilkrók aðalpóstleiðarinnar út á Blönduós og fram allan Langadal , og sem þá byrjar annan vinkilinn fram við ármót Blöndu og Svartár upp að Hlíð að ógleymdum brattanum , skriðunum , landbrotunum af Blöndu , og hinum voðalegu ísbunkum í Hlíðarskriðu , sem ýkjulaust mestallan veturinn er mjög hættuleg leið , og mun sífellt verða , hversu breiður vegur sem þar kæmi , og sem Blanda gín neðanundir . Ég man ekki allar þær gullvægu ástæður , sem þessi meiri hluti sýslunefndarinnar færði fyrir ystu leiðar áliti sínu ; en það man ég , að á þögn Siwersons um Svartá voru allir hattar hengdir . Svartá á að vera jafnaðarlega mikill farartálmi - Ég leyfi mér að segja , að af öllum sýslunefndarmönnunum , er ég kunnugastur Svartá , og hefi án efa oftast átt yfir hana að sækja af þeim öllum . Þegar hún ryður sig , hreinryður hún sig vanalega , og aldrei hefi ég séð ruðning til fyrirstöðu á eyrunum . Enda hafa Bólstaðarhlíðarhreppsmenn oft sótt um fé af sýsluvegasjóði til að brúa Hlíðará , og var eitt sinn byrjað á að efna til hennar en við það situr , því að féð fékkst þá ekki . En hvað gjöra nú þessir ystu leiðarmenn úr Laxá ( ytri ) ? Það er satt , en vaðið á henni er við ós hennar , áður en nokkur sitra rennur í hana , vaðið er lygnt sem pollur , grunnt með sléttum malarbotni , að tala þar um brú er hlægilegt fyrir Íslendinga enn sem stendur . Annar hattasnagi mótstöðumannanna er , að mig minnir , mismunurinn á brúarkostnaðinum yfir Blöndu útfrá og framfrá . Jú , eftir áætlun Siwersons , er brúin framfrá rúmum 8.000 kr. dýrari en útfrá , en skyldu ekki þær 8.000 kr. nást oftar en einu sinni af mismun vegakostnaðarins ? Reyndar hefir hengibrúarefni aldrei verið ekið þessa leið , en sjálfur hefi ég látið aka þessa leið 1000 pundum korns í einu hingað á heimili mitt , á einum hesti , og gekk það ágætlega vel . Öðru sinni lét ég aka af Ósnum brúartrjánum í hina fyrirhuguðu Hlíðarárbrú . Er nú annað eðlilegra , en að bæði póstur og ferðamenn milli fjórðunga , fari Svínavatn að vetrinum , hvar svo sem aðalpóstleiðin liggur um sýsluna ? Ég segi nei ; enda hefir núverandi póstur sagt , að hann óneyddur færi eigi aðra leið ; en að fleygja mörgum tugum þúsunda í veg , sem ekki er farinn af þeim , sem hann er ætlaður , er ekki við vort hæfi . Ég veit reyndar eigi hverjum þeir félagar mínir ætla að fara eftir þessari ráðleggingu , hvort það er hugsunin , að landshöfðinginn einn breyti nú þegar lögunum og fyrirskipi að leggja klyfjagötur í stað 6 álna breiðra vega eða hvort Húnavatnssýsla ein sé óhæf fyrir akvegi . Þó nú svo ólíklega kunni að fara , að þessi ysta leið verði gjörð að aðalpóstleið , er ólíklegt að alþing verði fúst til að fleygja peningum alls landsins þannig á glæður , úr því það væri þvert ofan í tillögu amtsráðs og vegfróðra manna ( sbr. 6. gr. laga nr. 25 , 10. nóv. 1887 ) , sem líkindi væru til að ættu að hafa meira að segja , en meiri hluti einnar sýslunefndar , sem er sannarlega ekki vegfróð ; og suma norðanþingmenn hefi ég heyrt segja , að þó vegurinn yrði lagður ofan á Langadal yfir hjá Tindum ( hvað þá út á Bl . ós ) , mundu þeir aldrei fara hann . s . frv . Póstur heimtaði launabót , almenningur , nema nokkrir Langdælir og Ósverjar óánægðir , og leiðin á næsta ári afmáð sem óhafandi . Á þessu eina ári komst þáverandi póstur tvisvar í lífshættu í ytri Laxá , ( fyrir framan Ósinn ) sem nú er eigi nefnd sem farartálmi . Og nú væri fróðlegt að fá að vita , til hvers aukapóstar eru settir ; mun það ekki einmitt til þess að fara króknana af aðalpóstleiðinni svo aðalpósturinn þurfi ekki að tefja ferðina á því , en geti haldið sem beinast og greiðast . Í febrúar 1891 . Ísafold , 17. júní 1891 , 18. árg. , 48. tbl. , forsíða : Hér svarar Tryggvi Gunnarsson grein Þorláks Guðmundssonar varðandi brúargæslu og brúargjald á Ölfusárbrú en þeir eru ekki alveg sammála um það mál . Brúargæsla og brúargjald . Þetta síðara er aðalatriðið ; því ef ekki er haft stöðugt eftirlit , einkum á hengibrúm og járnbrúm , þá endast þær meir en helmingi skemur , og eykur það bæði feykilega útgjöld landssjóðs og getur leitt til þess , að áhugi sá , sem nú er vaknaður til brúargjörða , hverfi aftur . Gólfið í brúnni slitnar við það að gengið er á því , naglarnir og uppihöldin slitna í öllum samskeytum við hristinginn af umferðinni , farfinn dettur af , svo járnið stendur bert eftir , og ýmsir fara óvarlega yfir brúna af drykkjuskap , gapaskap og skeytingarleysi . Þú verður því , svo framarlega sem þú ekki villt fyrirlíta þekking og reynslu , að byggja á venju og reynslu annarra þjóða , sem brýr leggja og brýr hafa haft . En þá verður þú að halda setningunni með mér til enda , en ekki hætta á miðri leið . Ég get ekki séð nokkuð í móti því , að vér semjum okkur að sið annarra þjóða í líku efni . Ég veit að sönnu , að þú getur minnt mig á , að margar brýr séu erlendis , sem ekkert kostar að fara yfir . Þegar þú ert að fárast yfir kostnaðinum , þá getur þú ekki þess , að það fé , sem gengur til brúargæslunnar , verður kyrrt í landinu sjálfu . Nú verða aðrir að dæma um þetta milli okkar . Til skýringar vil ég setja hér eitt dæmi . Dæmi þessi má setja upp á marga vegu , en ég held að þessi ágiskan sé ekki fjarri sanni . Ég hef hér að framan minna talað um brúargæslu en brúargjald ; orsökin er sú , að ég tel sjálfsagt , að flestir skynsamir hirðumenn álíti brúargæslu ómissandi , einkum á járnbrautum og hengibrúm . Þetta er misskilningur . Þú talar um " að óþekkt sé að menn láti gæslumenn fylgja þó þeir láni grip , hús eða skip " og ef " refar ásækja fé þitt " að " landssjóður græði ekki á því , þó menn séu settir í hegningarhúsið " , að brúarvörðurinn , ef hann hefir veitingar " rýi á tvær hendur úr vasa þjóðarinnar " , að " hótel eigi að vera á Þingvelli og við Geysi en muni verða siðum spillandi , ef það standi við Ölvesábrú " , að " það sé ekki skylda vor að ganga berir fyrir eftirkomandi kynslóðum og skilja blóðið eftir í sporunum " , sem sé fyrir brúargjaldið !! Að öðru leyti ætla ég ekki að svara ofannefndu , til þess að flytja ekki umræðurnar út í smámuni frá aðalatriðunum , og líka vegna kunningsskapar við höfundinn ; því mér finnst sumt af því nokkuð óheppilegt . Eigum við ekki , gamli vin , að koma okkur saman um , að koma þessu yfir á prentarana , og kalla þetta eina stóra prentvillu ? Jæja , þó við getum ekki orðið sammála um það , þá gjörir það minna til ; hitt er meira vert , ef okkur tekst að sannfæra menn um að , að gæsla á brúm sé ómissandi , og brúargjald sé eðlilegt hjálparmeðal til þess , að sem flestar brýr komist sem fyrst á , og að þeirra verði vel gætt . Ísafold , 24. júní 1891 , 18. árg. , 50. tbl. , forsíða : Jens Pálsson segir samgöngumálið vera landsins mikilvægasta framtíðarmál . Hið mesta velferðarmál . Það er sannarlega hneyksli , að bréfaskipti manna með póstum skuli vera því sem næst heft að sumrinu , og að heilar sýslur landsins skuli ekki geta með póstum fengið fréttir af þinginu frá því þing er að eins sett og til þingloka . - Til þess að reisa sér ekki hurðarás um öxl , gæti landið í þessu skyni tekið að eins eitt lítið gufuskip á leigu , og látið það stöðugt vera á ferðinni t . 3 . Aðalgalli þeirra er sá , að frumstefna þeirra er skökk . Þess vegna þarf að breyta þeim í þá átt , að akvegir þeir , sem gjörðir verða fyrst um sinn , verði miðaðir við flutningsmagn og flutningaþörf almennings , og liggi þess vegna upp eftir héruðum frá höfnum þeim , er vöruflutningsstraumarnir að og frá landi liggja um , en sjórinn sé notaður til ferða og flutninga hvar sem því verður við komið , af því að hann er sú braut , sem ekkert kostar og aldrei þarf að gjöra við . p.t. Reykjavík 23. júní 1891 . Jens Pálsson . Ísafold , 24. júní 1891 , 18. árg. , 50. tbl. , bls. 199 : Hér er sagt frá þingmálafundi Kjósar - og Gullbringusýslubúa sem vilja láta setja toll á Ölfusárbrúna . Ísafold , 11. júlí 1891 , 18. árg. , 55. tbl. , forsíða : Þorlákur Guðmundsson andmælir Tryggva Gunnarssyni varðandi brúartoll á Ölfusárbrú og vill meina að brúin þurfi ekki fastan brúarvörð . Enn um brúartoll . En þó okkur ekki takist að sannfæra hvor annan um það , sem okkur hér ber á milli , þá er ekki óhugsandi , að við getum sannfært fleiri eða færri nær eða fjær um það , hvort hyggilegra sé , að setja fastan brúarvörð við Ölvesárbrúna og tolla hana , eða hafa eftirlitið lauslegt og tolla hana ekki . Það eru eins miklar ástæður til að hugsa og segja , að þó nú væri sett föst brúargæsla og lagður á brúartollur , og eftir lengri eða skemmri tíma yrði það niðurstaðan , þó brúin nú ekki verði tolluð , að tolla hana og hafa fastan brúarvörð . Nú vita það allir , að einn maðurinn fer harðara en annar , án þess að sagt verði að hann fari ógætilega , einn hesturinn er harðari í sporum en annar , hvort sem honum er riðið eða hann er rekinn eða hann er teymdur . Hefði Ölvesá og Þjórsá báðar verið brúaðar undir eins , svo verið settur fastur brúarvörður við aðra , en hinnar gætt lauslega , þá væri það fyrst eftir 10 ár eða lengri tíma , að sjá hefði mátt , hver munurinn var . Ég vildi að hann hefði bæði heiður og hag af brúarsmíðinu . Verði brúin traust gerð , verður það honum til sóma , og er hann þá líka vel að því kominn , þó hann hefði hag af samningnum . Hann segir sjálfur , að svo sé það í öðrum löndum , og hann vill steypa þetta allt í erlendu móti , svo það eru í rauninni hans orð , en ekki mín . En svo eru ástæður mínar fyrir , að þessa þyrfti hér , með öllu óhraktar , ef brot ættu sér stað og sektirnar ættu að nást . Töludæmi hans er , eins og hann sjálfur játar , að það má setja slík dæmi á marga vegu . Þetta dugar ekki að mæla á hreppakvarða . Ekki get ég haft samkomulag við hann um það að koma neinu af því sem ég hef skrifað um þetta mál , yfir á prentarana , því það er ekki minn vani og á ekki við mitt skap . Geti ég ekki varið það sjálfur eða það verji sig sjálft , þá falli það á mig . Ég skal ekki hót afsaka þekkingarleysi mitt í þessu efni ; en eins og ég hefi áður tekið fram , vantar hann reynslu og þekkingu með slíka brú sem þessa hér á landi . Þjóðólfur , 17. júlí 1891 , 43. árg. , 32. tbl. , bls. 134 : Hér er skýrt frá þingmannafrumvörpum er varða samgöngumál . Alþingi . III . Þingmannafrumvörp þessi hafa við bæst síðan seinast : .... , Sig . Þjóðólfur , 31. júlí 1891 , 43. árg. , 35. tbl. , bls. 147 : Samkvæmt viðaukalögum má verja allt að 2.000 kr. til að styrkja Ölfusárbrú með hliðarstrengjum . Lög afgreidd frá alþingi . V. Viðaukalaga við lög um brúargjörð á Ölvesá 3. maí 1889 . Í viðbót við þær 40.000 kr. , sem verja má úr landssjóði samkvæmt lögum 3. maí 1889 til brúargjörðar á Ölvesá , má ennfremur verja úr landssjóði allt að 2.000 kr. til að styrkja brúna með hliðarstrengjum . ........ Ísafold , 5. ágúst 1891 , 18. árg. , 62. tbl. , forsíða : Tryggvi Gunnarsson lýsir enn einu sinni skoðun sinni á nauðsyn brúargæslu á Ölfusárbrú og segir það fullkomlega eins nauðsynlegt að verja hengibrýr fyrir óþarfa hristingi , eins og að mála járnið og tjarga tréð . Ofurlítil ádrepa . Og fyrir hve mikið vill reglulegur brúarvörður taka að sér þennan starfa ? Sá sem annaðhvort hefir greiðasölu eða handverk við hliðina sér til framfærslu . Ef þingið fylgir nú hans skoðunum og leggur á landssjóð kostnaðinn við gæslu og viðhald á Ölvesárbrúnni , þá verður að mæla á sama mælikvarða fyrir aðrar brýr , sem komnar eru og koma munu , og er þá ekki ólíklegt , að dragast muni nokkur ár , sem nauðsynlegt er að brúa sem fyrst . En ef þingið þar á móti hlífir landssjóði við þessum gæslu - og viðhaldskostnaði , þá er þess að gæta , að þingið hefir ekki veitt nema 40.000 kr. til brúarinnar , en 20.000 hafa nokkur nálæg héruð lagt til þess frá sér gegn endurborgun á láni þessu til landssjóðs ; er því sjálfsagt , að kostnaði við gæslu og viðhald verður jafnað annaðhvort að öllu leyti eða að þriðjungi að minnsta kosti á nefnd héruð , ef brúargjald verður ekki tekið . En þingið virðist til þessa tíma hafa haft gagnstæða skoðun . Hvað verður hér eftir , er óráðin gáta . Herra Þ. G. sér , að ég hef skrifað almennt um þetta mál í þetta sinn , og ekki svarað grein hans í Ísaf . 1891 . Tr . Gunnarsson . Ísafold , 12. ágúst 1891 , 18. árg. , 64. tbl. , forsíða : Gaman væri að geta farið viðstöðulaust yfir nýju Ölfusárbrúna og aðrar brýr en hætt við óheyrilegum viðhaldskostnaði ef þær væru gæslulausar . Brúartollsmálið . Það er gaman að geta farið Ölfusárbrúna nýju og aðrar væntanlegar brýr yfir stórár landsins alveg viðstöðu - og tafarlaust og alveg eftirlitslaust , alveg afskiptalaust um , hversu hirðulauslega eða gapalega sem brúin er notuð . Þannig horfir málið við frá þeirra sjónarmiði , er brúna eiga að nota . Án tollheimtu yrði það eftirlit naumast trútt , þótt launað væri allvel á annan hátt . En öðruvísi gæslu en stöðugrar , daglegrar gæslu er hégómi eða þá að minnsta kosti óþarfi að kosta fé til að neinum mun . Landssjóður , sem enn á eftir óbrúaðar flestar stórár á landinu og hefir þar að auki í nógu mörg horn að líta önnur . Það er smátt , og hafa þó jafnan orði fullnýtir menn til að sækja um þá sýslu , en hálfu örðugra til bjargar með alla hluti og aðdrátta þar upp á heiði en í miðri byggð í blómlegri sveit , þar sem að öllum líkindum mundi upp rísa dálítið þorp með tímanum , þar sem eigi einungis einn maður , heldur jafnvel margir mundu geta haft allgóðan atvinnuauka af því að sinna margvíslegum þörfum ferðamana . Hafi aðrar þjóðir , meðan fátækar voru eins og vér , og þó ekki jafnfátækar , þóst þurfa að láta þá , sem notuðu kostnaðarsöm mannvirki , gjalda eitthvað eftir þau , til þess að létta byrði á almenningi , hví skyldi oss þá láandi , þótt vér gerðum slíkt hið sama . Ísafold , 15. ágúst 1891 , 18. árg. , 65. tbl. , bls. 259 : Í fjáraukalögum eru veittar 5.000 kr. til vegarins frá Ingólfsfjalli niður að Ölfusárbrú . Þar af til vegarins frá Ingólfsfjalli niður að Ölfusárbrúnni ( sem nú er verið að leggja ) 5.000 kr. ; til fjallvega ( vegagjörðar á Mosfellsheiði 1891 ) 2.500 kr. ; styrkur til gufubátsferða á Faxaflóa sumarið 1891 3.000 kr. ; til bráðabyrgðauppbótar fátækum brauðum 1891 ( Sauðlauksdal ) 250 kr. ; til tímakennslu í lærða skólanum ( í sjúkdómsforföllum adjunkts B. Jenssonar ) 768 kr. ; til aðgjörðar á skólahúsinu á Möðruvöllum 500 kr. ; styrkur handa einum manni ( stúdent Karl Nikulássyni ) til að búa sig undir að verða dýralæknir hér á landi 300 kr . Ísafold , 26. ágúst 1891 , 18. árg. , 68. tbl. , bls. 271 : Alþingi vill láta vegfræðing gera áætlun um brúargerð á Lagarfljóti og á Jökulsá í Öxarfirði . Ísafold , 2. sept. 1891 , 18. árg. , 70. tbl. , bls. 278 : Gert er ráð fyrir miklum mannfjölda við vígslu Ölfusárbrúar . Vígslan mun fara fram austan megin árinnar ( Selfossmegin ) , og verða þá aðkomumenn að láta ferja sig yfir um þangað , sem sunnan að koma eða vestan , ef þeir vilja vera viðstaddir . En hesta sína geta þeir skilið eftir vestan megin árinnar , enda slæmur sundstaður fyrir þá hjá Selfossi , þótt gott sé að ferja þar og sjálfsagt nóg um ferjubáta , er notaðir hafa verið við brúarsmíðið í sumar . Mikið láta þeir , er séð hafa brúna uppkomna , þessa daga , yfir styrkleika hennar og fegurð . Ísafold , 2. sept. 1891 , 18. árg. , 70. tbl. , bls. 278 : Nú er komin brú á Leirvogsá . Þjóðólfur , 4. sept. 1891 , 43. árg. , 41. tbl. , forsíða : Hér er sagt frá lögum og þingsályktunartillögu varðandi samgöngumál . Lög um brýrnar á Skjálfandafljóti . Ísafold , 5. sept. 1891 , 18. árg. , 71. tbl. , bls. 282 : Verið er að undirbúa hátíðarhöldin vegna vígslu Ölfusárbrúarinnar . Ísafold , 9. sept. 1891 , 18. árg. , 72. tbl. , forsíða : Hér er sagt frá vígslu Ölfusárbrúarinnar . Hver hópurinn leiddi annan úr garði , sumir örsmáir , sumir heilar fylkingar . Hér sunnan fjalls var að vísu eigi bjart veður að morgni , í gærmorgun , en allt útlit fyrir uppihald , sem og raun varð á . Hér settust því engir aftur veðursins vegna í gærmorgun , þeir er höfðu ætlað sér að láta morguninn duga , sem og vel tókst ; voru komnir sumir austur að brú stundu fyrir hádegi , þeir er höfðu lagt af stað kl. 5 eða þar um bil . Mannsöfnuðurinn varð á endanum full 1700 , eflaust hin mesti mannsöfnuður , er nokkurn tíma hefir verið saman kominn í einum hóp hér á landi , utan höfuðstaðarins að minnsta kosti . En á 3. þús. eitthvað , heldur meira en minna líklega , hefði hann sjálfsagt komist ef veðrið hefði gengið að óskum . Þá var hafinn hornablásturinn , nýtt lag , eftir Helga Helgason , við kvæði það , er landritari Hannes Hafstein hafði ort og hér fer á eftir . Þunga sigursöngva söng hér elfan löngum , byst fann skemmtan besta banna ferðir manna . Annan söng nú ítar vaskir kveði , upp skal hefja róm með von og gleði Nú er móðan ekki einvöld lengur , einvald hennar binda traustar spengur . Trausti , dáð og framkvæmd greiðum veginn . Þá mun rísa brú til betri tíða , brú til vonarlanda frónskra lýða , brú til frelsis , brú til mennta-hæða , brú til mannfélagsins æðstu gæða . Blessist framkvæmd , blómgist sviti lýða . Var það þegar mikil framför frá því sem áður var , einkum strandferðirnar , sem áður voru alls engar . Værum vér staddir upp á fjalli því , er hér er oss næst , Ingólfsfjalli , og bjart væri veður , mundi blasa við sjónum vorum hið stærsta sléttlendi þessa lands , hinar frjósömustu og blómlegustu sveitir þess . Þegar forfeður vorir reistu sér byggðir og bú hér fyrir rúmum 1000 árum , var flói þessi orðinn að þurru , grónu landi fyrir ævalöngu , og eyjarnar að fjöllum og hæðum . En það hafa útlendir náttúrufræðingar fullyrt , að væri það land orðið vel ræktað , mýrarnar ristar fram , þúfur sléttaðar og móarnir uppstungnir o . Eftir því sem landslagi hagar hér , þurfa brýrnar að koma á undan vegunum . Þegar þær eru komnar , mun ganga greitt eða greiðara miklu að koma á vegunum . Það er algengast , að hið fyrsta sem þeir gjöra flestir , er nefnt er við að standa fyrir viðlíka meiri háttar mannvirkjum og þetta er , það er , að leggja niður fyrir sér , hve mikinn gróða þeir muni geta haft upp úr því handa sjálfum sér . Þessi maður , hr. Tr . Og um það munu allir samdóma , er nú hafa séð brúna upp komna , að " verkið lofi meistarann " . Biðjum hann að gefa þjóðinni í dug og dáð , áræði og framtakssemi til að halda áfram því sem vel er byrjað með þessu fyrirtæki , svo að það marki nýtt tímabil í viðburðum hennar til samgöngubóta og öðrum samkynja fyrirtækjum þjóðinni til hagsældar . Að svo mæltu lýsi ég brúna opna og heimila til almennrar notkunar og frjálsrar umferðar . Voru þá eftir ýmsir smá-hópar og einstakir menn á strjálingi hingað og þangað nokkuð frá brúnni , eða inni í tjöld og brúarsmíðahúsinu ( Tryggvaskála ) , vegna úrfellisins , og var giskað á , að það mundi nema nær 2 hundruðum . Lýsing brúarinnar . Lengdin járnbrúarinnar sjálfrar er um 180 álnir . Brúin er hengibrú , eins og menn vita , þ. e. brúin sjálf hengd með uppstöndurum af járni neðan í þrjá járnstrengi hvers vegar . Járnstrengir þessir eru alldigrir , og strengdir yfir tvo stöpla við hvorn brúarsporð , 20 álna háa alls að austanverðu , og er neðri hlutinn , 9½ alin , úr vel límdu og vel höggnu grjóti , en efri hlutinn ferföld járnsúla eða súlnagrind , og haft á milli þeirra að ofan . Plankagólfið er tvöfalt . Umferð um brúna á eftir . Skömmu eftir prósessíuna var tekið til að fara með hesta yfir brúna fram og aftur , bæði lestir og lausa hesta , og von bráðar ríðandi . Yfir höfuð var eigi hræðslu að sjá nema á einstöku manni , helst börnum og gamalmennum , er tveir menn leiddu þá á milli sín eftir miðri brúnni . Þóttist hver hreppnastur , er fyrst komst burtu úr þeirri þvögu og leirleðju , er menn óðu út í og inni nærri því . Skorti eigi alla þá aðhlynningu af hálfu hr. Tryggva Gunnarssonar og hans manna , sem og Gunnars bónda á Selfossi , hvað húsaskjól snertir og þess háttar , er hægt var í té að láta . Við lítilsháttar skilnaðarskál í " Skálanum " hafði og verið mælt fyrir minni brúarsmiðsins enska , Mr. Vaughans frá Newcastle , er farinn er heim til sín fyrir nokkru , og sömuleiðis ingenieurs Ripperda , er haft hefir umsjón með brúargerðinni í sumar af hálfu K. hafnarstjórnarinnar , og verður samferða Tryggva norður þessa daga til þess að fá far þaðan heimleiðis . Saga Ölfusárbrúarinnar . Vér höfum þá örugga von og sannfæringu , að landið eigi þá framtíð fyrir höndum , að komandi kynslóðir muni eiga bágt með að skilja í jafnlítil-sigldum hugsunarhætti , sem að þurfa fram undir tuttugu ár til að hugsa sig um að brúa eina á , fyrir ekki meira fé en 60 - 70.000 kr . Fundurinn ákvað , að kjósa 1 mann fyrir hvern hrepp í sýslunni til að ganga í nefnd til að framfylgja málinu bæði innan héraðs og utan , og skutu jafnframt saman nokkru fé , 110 rd . ( 220 kr. ) , " er skyldu vera til taks , ef á lægi eða nefndin krefði " . Af hinum eru fyrir víst 3 dánir , prestarnir Hannes Stephensen , Skúli Gíslason og Sveinbjörn Guðmundsson . Hann átti þar að auki að rannsaka , hvort hægt væri að gera höfn við Dyrhólaey ; en það leist honum ófært . Hitt var hann þegar sannfærður um , að vel mætti brúa árnar báðar , og gerði nákvæma áætlun um tilhögun á báðum brúnum og kostnað til þess . Til næsta þings komu bænarskrár úr báðum sýslunum , um 168.000 kr. fjárveitingu úr landssjóði til að gera báðar brýrnar , samkvæmt áætlun Windfeldt Hansens ; en fellt var málið á því þingi . Tveim árum síðar ( 1879 ) komst svo langt , að þingið samþykkti lög um brúargjörð á báðum ánum , Þjórsá og Ölfusá , og veitti til þess 100.000 kr. vaxtalaust lán , er borgast skyldi á 40 árum , af sýslusjóðum 4 næstu sýslna og bæjarsjóði Reykjavíkur . Var þá að eins hugsað um aðra brúna , þá á Ölfusá , og farið fram á 80.000 kr. úr landssjóði til hennar að gjöf , en ekki láni ; það skildi frá því árinu áður hafði verið , og fyrir það féll málið á þingi í það sinn . Nærri lá , að lög þessi yrðu árangurslaus . Stjórnin sendi áskoranir í ýmsar áttir um að taka að sér brúarsmíð fyrir hina ákveðnu fjárupphæð , en allra-lægsta tilboð var 65.000 kr. ; hin kring um 70.000 . - Þá var það , að Tryggvi Gunnarsson , er áður hafði annast hið langhelsta brúarsmíði hér á landi annað , Skjálfandafljótsbrúna , fyrir 20.000 kr. , bjargaði málinu , fyrir bænastað þeirra , er annast var um það , og réðst í að reyna að koma brúnni upp , hengibrú , fyrir hina ákveðnu upphæð . Mundi fyrirtækið að öðrum kosti hafa farist fyrir enn sem fyr , og fer eigi tvennum sögum um það , að hann hefir að vonum gert sér mikinn sóma og landinu gagn að því skapi með stakri alúð og samviskusemi hvað snertir allan frágang á þessu merkilegasta mannvirki , er hér hefir gert verið , þrátt fyrir það , þótt hann sæi skjótt fyrir mikinn óhag af því fyrir sig , vegna mikillar verðhækkunar á brúarefninu ( járninu ) meðal annars . Þjóðólfur , 11. sept 1891 , 43. árg. , 42. tbl. , forsíða : Ölfusárbrúin hefur nú verið vígð og segir hér frá hátíðarhöldunum . Brúnni er lýst og aðdraganda brúargerðarinnar . Klukkan rúmlega 2 safnaðist manngrúinn að brúnni , en upp á brúarsporðinn að austanverðu gekk landshöfðingi , frú hans , Tr . Annan söng nú ýtar vaskir kveði , upp skal hefja róm með von og gleði Nú er móðan ekki einvöld lengur , einvald hennar binda traustar spengur . Trausti , dáð og framkvæmd greiðum veginn . Þá mun rísa brú til betri tíða , brú til vonarlanda frónskra lýða , brú til frelsis , brú til mennta-hæða , brú til mannfélagsins æðstu gæða . Blessist framkvæmd , blómgist sviti lýða . En allir hlutar landsins gætu eigi notað strandferðirnar . Á allri strandlengjunni frá Reykjanesi austur fyrir Lónsheiði væri hafnaleysið því til fyrirstöðu , að þar gætu verið gufuskipaferðir ; samgöngur þar því eingöngu á landi ; því brýn nauðsyn að allir leggist á eitt að bæta samgöngur á þessu svæði . frv . Þegar þetta væri borið saman við það , sem var , er forfeður vorir settust hér að , og það sem nú er , gæti maður tekið undir með skáldinu , sem kvað " gat ei nema guð og eldur gert svo dýrðlegt furðuverk " . Þar næst þakkaði landsh . Þegar landshöfðingi hafði lokið ræðu sinni , gengu menn í prósessíu yfir brúna . Fór hornleikendaflokkur Helga kaupmanns Helgasonar fyrir og lék á horn . Brúin er hengibrú , sem hangir neðan í snúrum , margþættum og digrum járnstrengjum , sem þandir eru yfir ána , þrír á hvora hlið . og breidd 6 álnir . Austan megin er grjótstöpullinn 9½ al . Úr uppihaldsstrengjunum ganga niður í brúarkjálkanna , sem eru úr járni , eru járnslár margar og yfir þær er lagt gólfið úr plönkum ; gólfið er hið eina , sem er úr tré , en að öðru leyti er öll brúin úr járni . Alls er hengibrúin þannig 180 álnir danskar . Kostnaðurinn o . Brúin er smíðuð í Englandi og flutt hingað til lands alsmíðuð í sættri og smærri stykkjum . Í fyrra sumar var Tryggvi Gunnarsson alllengi með nokkra menn við brúarstæðið að hlaða stöplana beggja megin árinnar . Vegurinn að brúnni . Alfaravegurinn austur hefur hingað til legið annarstaðar að Ölvesá en þar sem brúin er nú komin á hana . 1873 ) . Nefnd þessi stofnaði til samskota , til þess að minnsta kosti að standast kostnað við að fá útlendan ingeniör til að skoða brúarstæðin . Á þingi 1879 komu enn bænarskrár til þingsins um að fá 100.000 kr. til beggja brúnna sem vaxtalaust lán , er skyldi endurborgast á 40 árum af sýslusjóðum fjögra næstu sýslnanna og bæjarsjóði Reykjavíkur . Stjórnin staðfesti lögin ekki fyr en 3. maí 1889 og gerði í s . m. samninginn við Tryggva Gunnarsson , sem síðan tók til óspilltra málanna og hefur nú komið brúnni á Ölvesá , eins og áður er frá skýrt . Fyrirtæki þetta hefur þannig átt erfitt uppdráttar , eins og oft á sér stað , þótt um nauðsynjafyrirtæki sé að ræða ; þau verða flest , áður en þeim verður framgengt , að ganga í gegn um margs konar mótmæla . En það er ekki vert að æðrast yfir slíku , heldur gleðjast yfir , að þetta fyrirtæki er til lykta leitt , og samfagna héraðsbúum þeim , sem þess eiga helst að njóta , og þeim mönnum , sem mest hafa fyrir því barist . Ísafold , 12. sept. 1891 , 18. árg. , 73. tbl. , bls. 290 : Ingeniör Ripperda hefur nú skoðað brúarstæði á Þjórsá að tilhlutun landshöfðingja . Austri , 30. sept 1891 , 1. árg. , 6. tbl. , bls. 22 : Halda á sameiginlegan sýslufund beggja Múlasýsla og ræða m.a. vegagerð á Seyðisfjarðarheiði sem mörgum finnst tímabær . Þegar nú á loks að byrja á því nauðsynjaverki að leggja veg yfir heiðina , þá ætti það ekki að lenda í káki einu , eins og vegagjörðin á Vestdalsheiði , þar sem mörgum hundruðum króna var eitt til einskis , heldur ætti nú að leggja góðan upphækkaðan veg yfir alla heiðina , sem gæti verið til frambúðar og sjá svo um að vegurinn upp á heiðina beggja megin yrði miklu betur sniðskorinn en nú á sér stað . Austlendingar hafa réttláta og fulla heimting á því , að hinn fjölfarnasti þjóðvegur þeirra og aðalviðskipta - og kaupstaðarleið verði nú loksins gjörð svo , að það verði ekki lengur lífsháski fyrir menn og skepnur að fara hana . Það má því heita lífsspursmál fyrir Norðurþingeyinga að verða aðnjótandi að gufubátsferðum og mundi líka hagnaður fyrir hina hluta amtsins að geta skipst vörum á við þá . Hið núverandi fyrirkomulag er alveg óhafandi , því hálfan hluta ársins , og það einmitt þann hlutann , er öll viðskipti manna eru mest , á vorin og sumrin , fer sunnanpósturinn ekki lengra en að Höfða , en ekki er svo mikið sem aukapóstur sendur á Seyðisfjörð . Það stendur líkt á með hann og sunnanpóstinn . Ef menn þurfa að koma bréfi á hann , þá þarf að senda með það gagngjört að Höfða , því hann fer strax þaðan eftir komu norðanpóstsins . Það virðist örðugt að neita því , að það sé ranglátt að menn þurfi að senda 2 hraðboða héðan við hverja póstferð til að taka og flytja frímerkt bréf til og frá Höfða á sunnanpóstinn , og aðra tvo til þess að hafa gagn af Vopnafjarðarpóstinum . Finnst oss sem þetta kóróni hið óhagkvæma núverandi fyrirkomulag með aðalpóststöðvarnar upp í Héraði og aukapóst þaðan til Vopnafjarðar . Ísafold , 17. okt. 1891 , 18. árg. , 83. tbl. , forsíða : Hér er fjallað um vegagerð frá Ölfusárbrú og upp að Ingólfsfjalli og er þetta sagður dýrasti vegaspotti sem lagður hefur verið á landinu og að sama skapi vandaður . Ekki eru menn þó sáttir við vegastæðið og finnst kominn tíma til að fá fastan vandlega valinn verkfræðing , útlendan eða innlendan til að stjórna vegagerð landsins . Hefir verkinu síðan verið haldið áfram til skamms tíma , eða 10. þ. m. , er því var að fullu lokið , en byrjað var það 7. júlí . Mundu því flestir hafa fortekið , að faðmurinn af honum mundi geta kostað stórum meira en á var ætlað , 4 kr. , eða um 5.000 kr. vegurinn allur . Lengd vegarins alls er 1322 faðmar . Eftir uppástungu Erl. Zak . Loks hagar svo til , að þótt vegurinn þannig lagður kæmi talsvert utar saman við Ingólfsfjallsveginn heldur en ef stefnt var þverbeint frá brúnni upp undir fjallið , þá hefði hann samt eigi orðið hóti lengri , heldur jafnvel nokkrum föðmum styttri , 1300 faðmar í stað 1322 . Og geri maður 400 faðma langt bilið með fjallinu milli þessara tveggja vegarstefna , þá er það , að kjósa hina eystri , beint upp undir fjallið , sama sem að láta landssjóð kosta 1722 faðma veg þar , sem komast mátti af með 1300 faðma . En því fer svo fjarri , að slíku væri hér til að dreifa , að eystra vegarstæðið var einmitt miklu ógreiðara , miklu torfærumeira , sem sýnir sig best á því , hve dýrt hefir orðið að leggja þar veginn , um mikinn kafla af því að minnsta kosti . Þar er sem sé mishæðótt , svo grafa þurfi stórum niður veginn sumsstaðar og hækka upp þess á milli , en sumsstaðar kviksyndis-dý og -fen , er gerði vegarvinnuna afar-erfiða og kostnaðarsama . Ripperda , er Kaupmannahafnarstjórnardeildin hafði útvalið til umsjónar af sinni hálfu við Ölfusárbrúarsmíðið í sumar , - það var hann , er réð þessari óhappabreytingu á vegarstefnunni , mældi hinn nýja veg og sagði fyrir um alla tilhögun á honum . Þar við bættust svo býsna miklar hallajafna-reikningsvillur hjá honum , er aukið hefðu enn kostnaðinn mikið , ef þær hefðu fengið að standa . Lærdómurinn , sem leiða má út úr þessu óhappi , þessari handvömm , - hann er sá , sem Ísafold hefir margsinnis vikið á , hvílík ráðleysa það er , að ætla sér að bjargast að föngum til með verkfróðra aðstoð við mannvirki á almennings kostnað , í stað þess að hafa hér fastan vandlega valinn verkfræðing , útlendan eða innlendan , mann , sem ekki þarf að fara hót eftir annarra sögusögn , og hefir von bráðara í huganum greinilegt yfirlit yfir , hvernig vegir eigi að liggja um landið , og framfylgir því , svo eigi þurfi að vera að hlaupa í vegargjörð hingað og þagnað að handa hófi , án þess að vita , hvernig þeir molar falla í aðalbygginguna , né annað , sem vita þarf og leggja niður fyrir fram , eigi nokkurn tíma að fást sæmileg trygging fyrir því , að vegabótafé landsins eigi varpað á glæ fyrir ráðleysu og handvömm . Aðfengnir verkfræðingar um stuttan tíma eru harla gagnslitlir á við það sem þeir geta orðið , og hljóta að verða , séu þeir vel valdir , ef þeir ílengjast hér . Takist valið heppilega , svo sem segja má vafalaust um þá Hovdenak og Siwertson , þá eru þeir tapaðir óðara en þeir fara að kynnast , í stað þess að þá ríður hvað mest á að halda í slíka menn . Austri , 20. okt. 1891 , 1. árg. , 8. tbl. , bls. 31 : Hér segir Austri frá vígslu Ölfusárbrúar . Brúarkjálkarnir hanga í mörgum járnböndum neðan í brúarstrengjunum og úr kjálkunum ganga þverslár margar , og er allt þetta úr járni . Austri , 30. okt. 1891 , 1. árg. , 9. tbl. , forsíða : Til stóð að halda sameiginlegan sýslufund Múlasýsla en fáir mættu úr Suður-Múlasýslu . Voru því málin aðeins rædd frá hálfu Norður-Múlasýslu og ályktað m.a. um veg yfir Fjarðarheiði . Tunguhreppi , Hjaltastaðahr . Um gufubátsferðir á Austfjörðum og hluttekning sýslufélagsins í þeim kostnaði , er þær mundu hafa í för með sér , gagnvart styrk þeim , er veittur er á fjárlögunum fyrir 1892 - 93 úr landssjóði . Um kaup á trébrú þeirri , er kaupm . Ísafold , 25. nóv. 1891 , 18. árg. , 94. tbl. , forsíða : Enn vantar brú á Hvítá í Borgarfirði og er greinarhöfundur mjög óhress með það . Þeir væru og líklegast búnir að því nú , ef eigi væri vegalögin frá 1887 , er vörpuðu öllum slíkum fyrirtækjum á landssjóð , með öðrum torfærum á aðalpóstleið ; því aðalbrú á Hvítá verður að vera á póstleið og þjóðleið . Það mun hafa kostað um 3.000 kr. , brúin sjálf og steinstöplarnir undir brúarsporðana beggja vegna . Leirvogsárfarvegurinn er 22 álnir á breidd á brúarstæðinu . En vitanlega hlaut hún að takast af undir eins og hún fúnaði , eftir íslenskri manndáð á 14. og 15. öld . Miklir garpar erum vér , Íslendingar . En af því það á að vera aðalbrú , er hæfilegt að ætlast til , að hún sé höfð þeim mun veigameiri , að trésmíðið , brúin sjálf , verði samt eins dýrt , - þó að miklu skemmra sé að flytja efnið og þó að mikill viður og talsverður smíðakostnaður hafi farið í kvíar úr frá báðum brúarsporðunum á Barnafossi , vegna gljúfrahættunnar þar . Bresti það á þeim stað eða þar nærri , mun verða að hafa steinlím , og eykur það kostnaðinn nokkuð , en eigi stórkostlega . Hér skal og eigi dirfst að rengja einn staf í þeirri áætlun . Eða því skyldi hún , 17 álna lögn , eiga að nefnast stórbrú , og vera smíðuð úr járni , en 20 , 30 eða jafnvel 40 álna brýr á öðrum ám heita smábrýr og hafðar úr tré , eins og altíðkanlegt er , hvor sem þær eru í þjóðbraut ( aðalpóstleið ) eða eigi ? Er það af því , að Hvítá þessi er fræg , mikils háttar , göfug á , sem skilur landsfjórðunga ? Vextir og vaxtavextir af kostnaðarmuninum á járnbrú og trébrú er miklu , miklu meiri en viðhaldskostnaðurinn á trébrúnni , að fyrningu meðtalinni eða endursmíðun trébrúarinnar í hvert sinn sem þess þarf . Munurinn er sá , að viðhaldið er meira á trébrúnum , er til lengdar lætur , en það á niðjum vorum eigi að vera nein ofætlun . Enginn færi að metast um það , þó að varið væri 3.000 kr. af þess árs vegabótafé ( 30.000 ) til jafnáríðandi og merkilegrar samgöngubótar , úr því að enginn fékkst um aðra eins fjárbrúkun við Leirvogsána í sumar . Og að fara að kosta upp á brú hinna vegna neðar á ánni , brú , sem hlyti að verða sjálfsagt meira en tífalt dýrari en á Kláffossi , það væri hin mesta fjarstæða , og er furða , að slíkt skuli hafa verið tekið í mál . Auk þess er einmitt þar niður frá vað á ánni , alfært fyrir kunnuga meiri hluta sumars . Ísafold , 5. des. 1891 , 18. árg. , 97. tbl. , bls. 186 : Hér er sagt frá vegagerð í Húnavatnssýslu en þar hefur verið unnið á nokkrum köflum milli Miðfjarðarár og Stóru-Giljár . Á Miðfjarðarhálsi var langmest unnið : lagður þar nýr vegur um 3.400 faðma , frá Káradalslæk ( suður frá Sporði ) vestur um Sellæk , er fellur í Miðfjarðarvatn . Það kvað vera mjög vandaður og vel gerður vagnvegur , og halli hvergi meiri en 1:15 , og það aðeins á einum stað . Þar að auki var gert við eða lagðir smáspottar á 4 - 5 stöðum á téðum vegi , svo sem 25 faðma spotti nýr norðanvert við Dalsá í Víðidal ; 174 faðma löng brú fyrir vestan Gröf í Víðidal umbætt , gerð 6 álna breið og ræsi gerð næg í gegn um hana og borið ofan í ; gjört við brú fyrir sunnan Hólabak ; loks gert mikið við veginn frá Skriðuvatni út fyrir neðan Brekkukot í Sveinsstaðahreppi , meira en 2300 faðma , einkanlega á Axlarbölu , 300 faðma löngum kafla , gert mikið við tvær langar brýr þar , m. m . Ísafold , 16. des. 1891 , 18. árg. , 100. tbl. , forsíða : Hér er fjallað um veginn frá Ölfusárbrú að Ingólfsfjalli og vill sr. Ísleifur Gíslason taka á sig ábyrgðina á vegstæðinu . Ritstjóri Ísafoldar er honum ekki sammála . Hvorki prest ( hinn heiðr . Hinn heiðraði höf. berst alveg við skuggann sinn , þar sem hann er að bera af sér athugasemdina um sérplægnisástæðu fyrir vegarstefnubreytingunni . Kunnugir vissu , að hann býr of fjarri til þess , að slíkt væri einu sinni hugsanlegt , en ókunnugir vissu eigi , að hann hefði nærri þessu vegagjörðarráðabruggi komið . - Vitanlega er til lítils að fást um orðinn hlut , er eigi verður aftur tekinn . En " til þess eru víti til að varast þau " , og var það auðvitað tilgangurinn með greininni í haust , er þessi eftirfarandi grein gjörir fremur að styrkja en veikja , ef rétt er að gáð . og gefa honum nauðsynlegar upplýsingar , er hann ákvæði vegarstefnuna . Þegar taka skyldi ákvörðun um stefnuna , fórum við fyrst eftir því svæði , er Erl. Zak . Þeir sem kunnugir eru þessum stöðvum , sérstaklega á vetrum og í vorleysingum , geta því naumast betur séð , en að hér hafi einmitt verið " betri ( lítill ) krókur en kelda " , og að hr. R. sé í þessu efni , hvað vegarstefnuna snertir , alls eigi ámælisverður , þar sem hann gjörði sér far um , að leita sér allra þeirra upplýsinga er föng voru á , áður en hann ákvað stefnuna [ en óheppinn með að nota " upplýsingarnar " ] . Annað mál er það , að ekki verður betur séð , en að honum hafi missést í því , að binda sig of mjög við þráðbeina stefnu á veginum yfir mýrina , og því lagði hann fyrir , að grafa gegn um tvo mýrarbala , þær einu mishæðir , sem eru á mýrinni á þessum vegi [ en því miður svo slæmar , að það hleypti kostnaðinum gífurlega fram ] , og við það lenti , er svo djúpt var grafið niður , í þessum " dýjum og fenjum " , sem greinin getur um , því annars eru þar engin dý , að heita má [ annað fannst vegagjörðarmönnunum ] ; og það voru einmitt þessir tveir kaflar , sem gjörðu veginn svo óvanalega dýran ; en hjá því hefði mátt sneiða , sjálfsagt á öðrum staðnum og að líkindum á báðum stöðunum , með því að hafa litla bugðu á veginum . Auðvitað hef ég ekki mælt þetta nema með augunum ; en mér er óskiljanlegt annað en að hér hljóti í greininni að vera " hausavíxl " , sem menn kalla , eða vel það , og breytist þá reikningurinn talsvert við það [ nei , engin hausavíxl ; báðar vegalengdir mældar reglulega með mælisnúru , en ekki tómum augunum ; eystri leiðin er svo mislend , og það gjörir hana lengri ] ; og auk þess mun bæði vera vel í lagt með vegalengdina á þessum spotta með fjallinu , þar sem hún er talin 400 faðmar [ ekki fullyrt , en áætlað ; er áreiðanlega nær 4 en 3 hundr . Ripp , leitaði ekki upplýsinga nema hjá mér , og skildi ekki aðra en mig í það sinn . En nú vill svo óheppilega til , að ég hef alls engin not af þessum vegi fyrir sjálfan mig , í hvorri stefnunni sem hann hefði legið , og get ekki haft tækifæri til að fara hann , nema með því að gjöra mér mjög bagalegan krók , sem þó hefði verið fylgt . Arnarbæli 28. nóv. 1891 . Virðingarfyllst . Ísl . Gíslason . Tenging í allt blaðaefni ársins 1891 Ísafold , 17. jan. 1891 , 18. árg. , 5. tbl. , forsíða : Brynjólfur Jónsson skrifar um póstveginn í Árnessýslu og mótmælir hugmyndum “ m-g ” í þeim efnum . Nú get ég því verið stuttorður , og skal að eins líta á aðalspursmálið , sem er þetta : Er það samgöngumáli sýslunnar í hag , eða óhag , að fallast á tillögu " m-g´s " ? Og þau viðskipti hafa ekki minnkað að sama skapi sem viðskipti við Eyrarbakka hafa aukist , síðan einokunin var rofin þar og síðan farið var að hafa lóð til fiskiveiða þar . En viðskiptalífið hefir mikið glæðst síðan . En nú vill " m-g " , að hann hafi skipti : láti landssjóð taka við Melaveginum , þar sem af er hið harðasta , en taki aftur að sér Hraungerðisveginn , þar sem hvað mest er ógjört : það sem þar er búið að gjöra , er varla nema byrjun . Slík skipti mundu því auka vandræði vegasjóðsins að miklum mun , og það yrði því meiri brestur eftir en áður á því , að vegasjóðurinn gæti fullnægt þörfum sýsluveganna . Ég er nú engan veginn vonlaus um , að þetta verði gjört með tímanum , t . a . Vilji hann það ekki , er hætt við , að fleirum en mér detti í hug , að sá fiskur liggi undir steini , sem ekki er lagaður til að greiða fyrir Þjórsárbrúnni eða samgöngunum yfir höfuð . Brynjólfur Jónsson . Ísafold , 21. jan. 1891 , 18. árg. , 6. tbl. , forsíða : Hér er fjallað um hvað þyrfti að gera í vegagerð næsta sumar . Hinir eru þó eflaust fleiri , og það þeir , sem best kunna að skynja , er vita , að góðir vegir nærri höfuðstað landsins eru eigi síður gerðir fyrir þá , sem þar sækja að sí og æ árið um kring , heldur en hina , er þaðan bregða sér eitthvað stöku sinnum - með öðrum orðum , að móts við hvern höfðingja eða heldri mann úr Reykjavík , er notar hina nýju vegi þar í grennd lítils háttar , koma tuttugu sveitamenn , er nota þá eigi miður hver um sig , og það til nauðsynja sinna , í kaupstaðinn eða í erindagjörðum við höfðingja í Reykjavík í sínar þarfir . Enn eru samt hinir nýju vegir í grennd við höfuðstaðinn ekki nema vegarstúfar . Það er með öðrum orðum , að hefði átt að halda áfram og hætta eigi fyr en Mosfellsheiðarvegur og Hellisheiðarvegur voru fullgerðir alla leið , þá hefði aðrir landsfjórðungar orðið að bíða tíu ár enn eftir því , að nokkur skapaður hlutur væri gerður til að bæta þjóðvegi öðruvísi en með bráðabyrgðakáki , ruðningum o . s . Á sumri komanda fer því aðalvegavinnan af landssjóðs hálfu að sögn fram ekki hér syðra , heldur fyrir norðan , á aðalpóstleiðinni um Húnavatnssýslu , þar sem hún þarfnast þess mest . Verði nokkuð gert hér , þá er það að ljúka við ofaníburð í Svínahraunsveginn , það sem eftir var í fyrra , á kafla í sjálfu hrauninu , og ef til vill að brúa eina litla á skammt frá Reykjavík , á leið póstanna norður og vestur . Lauslega áætlaður kostnaður 1.700 kr . Minnst var á í sumar er leið í þessu blaði , að brýna nauðsyn bæri til að gera veg frá brúarstæðinu hérna megin Ölfusár beina leið upp undir Ingólfsfjall , á þjóðveginn þar , jafnskjótt sem brúin væri á komin , með því að hún gæti eigi komið að fullum notum að öðrum kosti , og meira að segja allar líkur til , að margir kysu heldur að fara á ferju yfir ána eins eftir sem áður , heldur en að tefja sig og þreyta á því að brjótast yfir vegleysu og kviksyndi að brúnni . En fyrir því er fengin full reynsla , að óhyggilegt er að vera mjög spar á ofaníburð , hvort heldur er að vöxtum eða gæðum . Er þar um tvennt að velja : að halda hina gömlu leið niður Seljadali allt þar til er vegir koma saman skammt fyrir ofan Árbæ , eða að stytta sér leið með því að nota hinn nýja þjóðveg austur yfir fjall ( Hellisheiðarveg ) spölkorn upp fyrir Hólm og leggja þaðan nýjan veg eftir holta - og melbörðunum sunnan með Seljadölum upp á Borgarhólamel , þ.e. þar sem fjallvegurinn gamli tekur við . En á gamla veginum er svo mikið um vatnsrennsli , stærri og smærri , og sumsstaðar kaldavermsl , að þar þarf 4 brýr og 16 rennur ; þar er og all-hæðótt og lautótt , og fannasamt mjög á vetrum . Ætlar Erlendur , að sá munur muni valdið geta allt að helmings-mun á kostnaði , þannig , að vegurinn niður Seljadal o.s.frv. kosti 4 - 5 kr. faðmurinn , en eftir syðri leiðinni ekki nema 2 kr. 60 a . Talsvert hefir verið kostað til vegabóta eftir Seljadalnum eða -dölunum fyrir eigi mörgum árum , og stóðu fyrir því vorir eldri , innlendu vegameistarar , einn eða fleiri . Þarf þá ekki frekara því verki að lýsa , og engar áhyggjur að bera út af því , að þar sé merkilegt mannvirki lagt fyrir óðal , ef sá vegur legðist niður . Þjóðólfur , 23. janúar 1891 , 43. árg. , 4. tbl. , forsíða : “ Vegagjörðarmaður ” skrifar um miður heppilegt fyrirkomulag vegagerðar hér á landi . Nokkur orð um vegagjörð . Hingað til hefur vegagjörð hér á landi verið hagað þannig , að sinn vegspottinn hefur verið gerður hvert árið , eitt árið á þessum stað , hitt árið á öðrum stað . Þessi skipting er mjög óheppileg ; notin verða svo lítil að þessum vegspottum , sem unnið er að hér og hvar ; stefnuleysi og ósamkvæmni kemur fram í verkinu , vegagjörðin verður miklu dýrari en ella , því að flutningur á verkfærum fram og aftur og öllu , sem til verksins heyrir , kostar ótrúlega mikið , þar sem allt verður að flytja á hestum , en engu verður ekið á vögnum . En auk þess ætti þá að gera vegspotta hingað og þangað , þar sem mest á liggur . Það er því mín tillaga , að næsta þing veiti 60 - 70.000 kr. alls til vegagjörða á næsta fjárhagstímabili , þar af til áðurnefndra tveggja aðalvega 20 - 25.000 kr. til hvors þeirra . Þá mætti vinna nokkurn veginn tafarlaust að áframhaldinu ár eftir ár . Mér þætti því heppilegast , að þessi vegur að minnsta kosti og jafnvel allir aðalvegir , þótt ekki séu póstvegir , kæmust undir stjórn landsstjórnarinnar og landssjóður kostaði þá að miklu leyti , en sýslusjóður í þeirri sýslu , sem vegurinn væri gjörður í , legði þó nokkuð til , eftir því sem þingið ákvæði nánara um hvern veg fyrir sig . Vegagjörðarmaður . Ísafold , 28. jan. 1891 , 18. árg. , 8. tbl. , bls. 31 : Brúarstrengirnir í Ölfusárbrúna eru komnir upp að Selfossi . Þjóðólfur , 2. feb. 1891 , 43. árg. , 6. tbl. , bls. 24 : Nú eru öll stykkin í Ölfusárbrúna komin að brúarstæðinu . Ísafold , 14. feb. 1891 , 18. árg. , 13. tbl. , bls. 51 : Hér er sagt frá vegagerðinni milli Reykjavíkur og “ fiskimannahverfis þess í landi bæjarins suður við Skerjafjörð , er Kaplaskjól nefnist ” . Vegargjörð þessi er mikið vel vönduð , öllu betur en á hinum nýju þjóðvegum hér í grennd að tvennu leyti : 1. , ofaníburður miklu meiri , sumsstaðar hálfu þykkri en vanalegt hefir verið , með því reynslan hefir sýnt , að ofaníburður hefir verið hafður heldur þunnur víðast hvar ; 2. , skurðir meðfram veginum hafðir talsvert fjær : hafður nær 3 álna ( 69 þml . ) Dýrara varð verkið fyrir það , að eigi voru tök á að hafa hesta til að aka ofaníburði . Kostað hefir vegur þessi alls um 3.300 kr. , eða um 5. kr. faðmurinn . fl. , er menn föluðu fram með honum jafnskjótt sem hann var lagður . Þjóðólfur , 20. feb. 1891 , 43. árg. , 9. tbl. , forsíða : Björn Bjarnason jarðyrkjumaður álítur greiðar samgöngur hið mesta nauðsynjamál og er þeirrar skoðunar að nú þurfi að stofna “ embætti samgangnamálastjóra ” og fá íslenskan verkfræðing til að stjórna vegagerð hér á landi . Þá lætur hann í ljósi skoðanir sínar á ýmsum einstökum vegamálum . Samgangnamál . Eftir Björn Bjarnason , jarðyrkjumann . I. Flestir , sem um " landsins gagn og nauðsynjar " hugsa , munu nú orðið viðurkenna hversu lífsnauðsynlegar greiðar samgöngur eru - álíka nauðsynlegar fyrir þjóðlífið , eins og æðarnar fyrir líkamann . Lítið er smátt og stutt er skammt " . Í sumar tók blaðið Ísafold - sem oft þykir fara furðu nærri um hugsunarhátt landsstjórnarinnar - alveg í sama strenginn . Ég gæti því trúað , að mönnum þeim , er nú hafa á hendi yfirumsjón með vegagjörð hér á landi , væri kærast að losast sem fyrst við þann starfa . Og þó er það einungis hyggileg " vátrygging " veganna ( eins og Ísafold tók fram ) . Ég þori að fullyrða , að þessi ár ( 5 - 6 ) , sem fengist hefur verið við reglulega vegagjörð hér á landi , hefur það kostað miklu meiri fjárútlát fyrir landið að hafa ekki slíkan mann , en þó hann hefði verið með 3 - 4.000 kr. launum árlega . fl . II . Væri nú sævarsamgöngunum komið í það horf , að eimskip kæmi 1 - 4 sinnum í mánuði á hverja höfn við landið allt árið , þegar ís eigi hindraði , má geta nærri , hver ómetanlegur léttir það væri fyrir samgöngur og öll viðskipti landsmanna . Þetta er sú frumregla ( system ) , sem byggja bæri á allar framkvæmdir til umbóta á samgöngunum hjá oss . Hvað viðvíkur samgöngum á sjó , skal ég hér aðeins taka það fram , að ég álít ástand það , sem þær nú eru í , svo ófullkomið og óhagkvæmt , að það mætti telja frámunalegt rænuleysi , ef eigi væri reynt hið bráðasta að bæta úr því , í hið minnsta að leita fyrir sér um hagkvæmari skipaleigu-samning en nú er við að búa . Hann álítur " að halda ætti áfram sama veginum ár eftir ár þangað til hann er búinn " og telur til þess helstu landspóstvegina austur og norður ( frá Reykjavík ) . Ætti svo austurendi vegarins , eða armur af honum að ná til sjávar við Blönduós eða annan hentugan stað þar nálægt ( eða þá byrja þaðan ) . Kaflinn yfir Borgarfjarðarsýslu gæti byrjað við Hrafnabjargahöfn eða annan hentugan stað við Hvalfjörð , og endað við brú yfir Hvítá . Landssjóður ætti að leggja fram fé til vegagjörðanna , en sýslufélögin afborga það að meiru eða minnu leyti , þar sem vegirnir væru ekki á aðalpóstleið ( væru aðeins héraðsvegir , t . d. Akraness-armurinn ) . III . Undirtektirnar urðu þá svar frá einum af " vorum eldri innlendu vegameisturum " ( auðvitað kryddað með persónulegum móðgunaryrðum , eins og oftítt er hjá oss , þegar um almenn mál er að ræða 1 ) . Mér þykir of vænt um þennan litla vísi til framfara í vegagjörð hjá oss , vegastúfinn frá Reykjavík uppí Svínahraun , til þess að fara nú að finna að honum . Einungis skaði , að hann liggur að mestu í óbyggð , svo hann verður eigi að notum til vagnferða fyrir landsmenn , eða til að hvetja til að taka upp vagna , fyr en ef hann kæmist austur yfir fjallið . Þá er vegarstefnan til að vegleggja miðja heiðina , í líka stefnu og gamli götustígurinn lá , vegurinn varðaður , sæluhús byggt - en þegar til kemur , er ómælt og ákveðið hvar vegurinn á að liggja til byggða ! - Þó játa ég , að þetta mundi nú ráðlegast , úr því sem komið er með Hellisheiðarveginn , ef Mosfellsheiðar-vegurinn væri rétt lagður og honum ætti þannig að framhalda . En svo álít ég ekki . Hvenær sem farið verður að tengja saman suðurland og norður - og vesturland með landvegi , verður vegur lagður frá Reykjavík norður að Hvalfjarðarbotni . Beinasta leiðin mun þá vera um Svínaskarð ; og sænski vegfræðingurinn , sem hér kom í fyrra sumar , hefur sjálfsagt farið þá leið , því hann gjörir ráð fyrir - af ókunnugleika eðlilega - að veginn eigi eða verði þar að leggja . Frá Fossá mætti til bráðabyrgða ferja vagnflutning yfir fjörðinn að Hrafnabjörgum . Brunná , 5 . Bláskeggsá , 6 . Kostirnir við að leggja vegina þessa leið eru : 1 . Spara má allan kostnað framvegis við hinn lagða Mosfellsheiðarveg og framhald hans vestur á við . ( Frá Fellsenda er lítið lengra austur af heiðinni en frá Vilborgarkeldu , þar sem vegurinn nú endar ) . Leið þessi er tíðfarin á vetrum bæði á norðurleiðinni , þegar Svínaskarð er ófært sökum harðfennis , ófærðar eða hálku , og á austurleiðinni , þegar Þingvallavatn er autt . En þegar leggja á " mac-admiseraðra " 2 ) vegi , er hið eina skynsamlega tillit , sem tekið verður til stefnu fyrri vega það , hvar farið er á vetrum undir ýmsum kringumstæðum . Sumt aldrei fullgjört , og spillist því brátt . ( Fossárbrú ) . Hin litla Varmárbrú ekki fullgjör enn eftir nokkur ( 4 - 5 ? ) 2 ) Englendingurinn Mac Adam kenndi fyrstur ( 1835 ) reglur þær fyrir vegagjörð , sem nú er farið eftir . Ísafold , 25. feb. 1891 , 18. árg. , 16. tbl. , bls. 62 : Menn eru ekki sammála um hvar leggja eigi aðalpóstveginn um Húnavatnssýslu . En þegar litið er á , að vegfræðingurinn var erlendur maður , lítt kunnugur öllum högum þjóðarinnar , er það afsakanlegt , þótt miður tækist en skyldi með þessa álitagjörð hans . Í öðru lagi er skammt frá Blönduós eitthvert hið ágætasta brúarstæði á Blöndu , sem til er . Í þriðja lagi virðist það eiga vel við , að póstleiðin liggi um Blönduós , þar sem hann er hinn fjölfarnasti staður sýslunnar , og má með réttu nefnast miðdepill hennar , að því er snertir samgöngur og viðskipti sýslubúa . Margt er það fleira , sem mælir með því , að Blönduósleiðin verðu aðalpóstleið , og þar sem vegalengdarmunur er næsta lítill á henni og hinni fremri leið , búast menn við æskilegum úrslitum í þessu máli , samkvæmt tillögum sýslunefndarinnar , einkum þar sem landshöfðingi vor hefir nú sjálfur séð þessar umræddu leiðir , og þarf ekki að byggja það á sögusögn vegfræðingsins né annarra , hvað muni kostnaðarminnst og sýslubúum hagfelldast í þessu tilliti . Ísafold , 28. mars 1891 , 18. árg. , 25. tbl. , forsíða : Tryggvi Gunnarsson telur nauðsynlegt að innheimt verði brúargjald á “ Ölvesárbrúnni ” enda verði brúargæsla viðhöfð til að vernda hana frá illri meðferð manna . Ég hef líka , eins og margir aðrir , séð meðferðina á brúm þeim , sem þegar eru komnar upp á norður - og austurlandi . Brúin yfir fjörðinn Firth of Forth á Skotlandi er hin stærsta og dýrasta brú , sem enn hefir verið gjörð ; mig minnir að hún kostaði 7 milljónir punda sterling . Mörg þús. naglar verða í brúnni , sem allir hljóta að slitna lítið eitt í hvert skipti , sem núningur fram kemur við mikinn hristing , og þar af leiðandi endast skemur . Hvar sem farið er um útlönd , standa lögregluþjónar við báða brúarsporða á öllum stærri brúm , og skrifa upp til sekta alla þá , er fara með hesta yfir brýrnar harðara en fót fyrir fót , enda þótt þær séu 10 sinnum sterkari en Íslendingar hafa efni á að gjöra brýr sínar ; ég er sannfærður um , að enginn hefði í nokkru öðru landi en Íslandi komist hjá miklum fjárútlátum , sem riðið hefði yfir brú eins glannalega og þeir , sem ég gat um að framan . Flestir þekkja , hve fljótt járn ryðgar , ef það liggur bert í vætu ; er því nauðsynlegt að mála jafnóðum hvern blett á brúnni , sem farfinn slitnar af ; en þetta getur dregist , ef ekki er duglegur gæslumaður . Þeim mönnum , sem hafa ferðast yfir landið , mun hafa sárnað , ekki síður en mér , að sjá , hversu nýir vegir verða því nær ófærir á fáum árum vegna viðhaldsleysis . En því miður eru Íslendingar á eftir í því , eins og svo mörgu öðru , sem bætt gæti efnahag manna . Útlendingar koma mest til Íslands til þess að sjá Heklu og Geysi , en leiðin þangað frá Reykjavík getur legið yfir Ölvesárbrúna , og væri því hyggilegt af stjórn landsins og þeim sem búa í nánd við þessa leið , að laða útlenda ferðamenn til sín ; en því verður best náð með sanngjörnum viðskiptum og ákveðnum föstum áfangastöðum . II. ( síðari kafli ) . Þegar landssjóður er búinn að leggja margar brýr , annaðhvort að öllu leyti eða að mestum hluta , þá þarf hann að viðhalda þeim að öllu leyti eða að réttri tiltölu , og svo síðan gera þær aftur að nýju , þegar þær eru orðnar affarafé . Það er miklu hentugra en að demba öllu á landssjóð , sem þá getur ekki staðist nema með nýjum álögum á bændur . Ég hygg , að meiri hluti þingmanna og margir málsmetandi menn hafi óbeit á brúargjaldi ; en engu að síður vil ég skýra frá , hver rök álit mitt hefir við að styðjast , og þó menn ekki vilji taka þau til greina , þá getur verið að menn sjái það seinna , að ég hefi ekki svo rangt fyrir mér í þessu efni . Mér sýnist , að þeir , sem yfir brúna fara , hafi talsverðan hag í samanburði við þá , sem þurfa að fá ferju , þó þeir þurfi að greiða jafnhátt gjald eins og ferjutollurinn er fyrir ofan og neðan , því þeir komast hjá tímamissi við það , að bíða við ána í krapaförum um vetrartímann og í ófærum vöxtum á vorin . Ég svara undir eins fyrirfram nei . Á líkan hátt ættum vér að fara að . Landstjórnin gefur út 50 - 100 þúsund af álíka smámiðum , og um leið semur alþingi lög um hegningu fyrir fölsun á þeim , samkvæmt því ef bankaseðlar eru falsaðir eða peningar slegnir og seldir . Þannig er farið að á járnbrautarvögnum og sporvögnum um allan heim , og ætti ekki að vera meiri vandi að heimta fargjald hjá 70 þús. manna á Íslandi , en 700.000.000 um öll þau siðuðu lönd . Svik á sölu miða þessara geta varla komið fyrir nema hjá brúarverðinum . fyrir klyfjahest , 5 a . fyrir gangandi mann og 5 a . 10% mega heita sanngjörn sölulaun fyrir alla aðra , er versla með þau . Ég vona líka að lærðum og leikum skiljist , að það er fullkomlega eins áríðandi að viðhalda vegum og brúm , og hlífa þeim fyrir illri meðferð , eins og að gjöra það hvorttveggja af nýju í upphafi , og að kostnaðurinn við brúargæsluna verður að tiltölu margfalt minni með föstum brúarverði , en sá skaði yrði , sé brúin gæslulaus . Ritað í febrúarm . 1891 . Ísafold , 25. apríl 1891 , 18. árg. , 33. tbl. , forsíða : Þorlákur G. Guðmundsson ritar hér langa grein sem fjallar að mestu um brúargæslu og brúargjald og er ósammála Tryggva Gunnarssyni að slíkt sé nauðsynlegt . Fyrsta ástæðan , sem hann kemur með , og sem hann kveðst hafa haft fyrir vopn á mótmælendurna á næstliðnu sumri , er ekki heppilega valin . Það mun óþekkt , að minnsta kosti hér á landi , að menn láni grip , hús eða skip , og láti gæslumann fylgja með , til að upp eta meira eða minna af leigunni . Það virðist vera nokkuð annað um að ræða , þó settir séu gæslumenn og lögregluþjónar við stærstu brýr í heimi , eða víða erlendis , þar sem allt er á þjótandi ferð með gufuafli og umferðin svo mikil , að hér er engu við slíkt að jafna . Þá minnka ekki laun og eftirlaun , og þá mun verða eins og Einar á Þverá sagði - Þá munu álögurnar verða þungar ; og ættu brúarverðirnir svo að lifa og laumast mest megnis af veitingum , mundi lítið batna siðferði eða efnahagur manna í nálægum héruðum við brýrnar , og mundi þá eins gott að synda í gamla haftinu . Þeir gætu slegið undir nára , þegar þeir væri komnir út á brúna , og brúarvörður hefði ekki meira af þeim . Oft gæti orðið erfitt að sanna brotið , sem gæti þá kostað málavastur og peningaútlát fyrir landssjóð . Að hér sé ofurlítið gert til að viðhalda vegum og brúm , dettur mér ekki í hug að afsaka , því ég hata allan trassaskap , í hverri mynd sem hann birtist , og án þess að leggja fram stórfé mætti gera miklu meira en gert er til viðhalds á vegum og brúm . G. heldur að kostnaður við gæslu á brúnni þurfi ekki að vera mikill . Þetta er í miðri sveit og margir eins og heim komnir þegar yfir ána er komið . Þó að upp væri sett veitingahús við brúna , mundi það ekki færa landið í virðingarskrúða í augum útlendinga , því þeir fara svo fáir þessa leið . En það mál þarf góðan undirbúning heima í héruðum , og getur ekki vel gengið fyr en búið er að fastákveða aðal-vegina í landinu , og þá er það fyrst , að menn sjá , hvar greiðasölu - og veitingahús eiga að vera . Það mætti því eins tolla vegina . Hverjir eru þessir óviðkomandi menn ? G. telur það sanngjarnt , að tolla brúna á Ölfusá og allar stórbrýr , sem gjörðar verða í landinu . Aðalástæðan er sú , að landið er stórt og strjálbyggt og árnar margar , sem brúa þarf . Hér er ég þá kominn að því merkilega atriði í ritgjörð hr. Tr . Samt verða þeir að borga dómsvaldinu , af því að þeir eru í þjóðfélaginu , en aðrir t.a.m. hér fyrir sunnan , eru oft í málaferlum og þurfa á dómsvaldinu að halda . Ég skal leitast við að gera hr. Tr . G. þá ánægju , að rökstyðja það , að ekki er ástæða til að tolla brýrnar fyrir það , að lögferjur hafa verið og eru keyptar af hverjum einstökum , sem hefir þurft að nota þær . Ég sé það , að hr. Tr . Mér virðist það vera líkt og ef húsbóndi , sem hefði mörg hjú , og þyrfti að láta vinna eitthvert stórvirki , segði : " Þetta verk þarf að gera , en það er ofvaxið öllum mínum hjúum að gjöra það með samtökum og félagsskap , en ég ætla að láta eitt eða tvö gera það ; þau geta þá lánað krafta hjá hinum , ef þau hafa ekki afl á því sjálf . Þjóðólfur , 29. maí 1891 , 43. árg. , 25. tbl. , forsíða : Menn eru ekki sammála um hvar leggja eigi þjóðveginn um Húnavatnssýslu en hér skýrir séra Stefán M. Jónsson frá skoðunum sínum í langri grein . Ný aðalpóstleið í Húnavatnssýslu . Póstvegirnir eru því sannir þjóðvegir ; og vegna þess , að þessi er aðal tilgangur þeirra , segja lögin , að leggja aðra vegi , sýsluvegi , sem sérstaklega eiga að greiða samgöngurnar innansýslu . Auðvitað er ákjósanlegt , þegar gagn þjóðar og héraðsbúa getur komið saman , án þess réttur aðalmálsaðila sé borinn fyrir borð , en þegar það lætur sig ekki gjöra , verður hinn rétthærri að ganga fyrir . d. til þess , að nokkrir hreppar hvers héraðs gætu fengið greiða götu í kauptún sitt , ef þar við ykist óþarfur kostnaður og erfiðleikar á póstferðum landsins um héraðið , en þessa þörf sýslufélagsins eiga sýsluvegirnir einkum að bæta samgönguþörf hreppsfélagsins . Þó ég sé fjarri því að vera lögfróður , hygg ég að enginn óhlutdrægur maður vilji eða geti neitað því , að þetta , sem ég nú hefi sagt , sé andi vegalaganna , um leið og það er bókstafur þeirra . Og frá þessu sjónarmiði vil ég segja ágrip af sögu aðalpóstleiðarmálsins um austanverða Húnavatnss . Fáeinir voru á því , að vegurinn lægi , eins og nú , að Reykjum á Reykjabraut , þaðan fram með austanverðu , eða réttara norðanverðu , Svínavatni , yfir Blöndu á Finnstunguvaði og að Hlíð . Hann kom og hafði um 3.000 kr. fyrir starfa sinn sumarið 1889 . Siwerson vegfræðingur sendi í fyrra vetur skýrslu sína til landshöfðingja , með áliti sínu um , hvar hentugast sé að leggja aðalpóstleiðina , og áætlun um kostnað hennar . Á leiðinn fram Langadalinn af Blönduós yrði vegurinn , að hans sögn , að liggja yfir 5 smáskriður og eina stóra 1 ) . Auk þessa segir hann , að mjög sé hætt við , að Blanda bryti af veginum á 2 stöðum í Laugadal ; vegurinn mundi stöðugt liggja undir skemmdum , og viðhald hans kosta stórfé . Miðleiðin er 4.140 metr . 6 . Á fremstu leiðinni er gott vað á Blöndu . En einmitt nærri þessu er ysta leiðin lengri en hin fremsta . Frá Blöndu að Bólstaðarhlíð er væn bæjarleið , og góður vegur eins og er . Þetta hefir og amtsráðinu eflaust fundist , því nú þegar það í annað sinn fær málið til meðferðar , fellur meiri hluti þess ( amtmaður og Einar í Nesi ) inn á skoðun Siwersons , og ræður til að aðhyllast fremstu leiðina ( í fyrra skiptið lá engin vegfræðingsskoðun fyrir ráðinu ) . Hver dirfist nú að segja að Ísland sé fátækt land ? Hver dirfist að segja , að hentugra sé að fara stuttan veg en langan , ódýran veg en dýran ? Það er svo að sjá , sem sýslunefndarmenn hafi viljað forðast , að vera nokkursstaðar nálægt skoðunum Siwersons , og því hafi þeir yfirgefið hinn fyrri dýrling sinn , miðleiðina , og hörfað út að sjó . ( Skaði að engin tillaga lá fyrir um , að láta aðalpóstleiðina liggja út á Skagastr ) - Ég játa mig vankunnandi mjög í fræði " Ingeniöra " , og voga mér því ekki að rengja eða lítilsvirða álit og áætlanir þessa vegfræðings , og það hefði ég aldrei lagt út í , þó hann hefði ráðið til að aðhyllast aðra leið en Svínavatnsleiðina ( fremstu leið ) , því ég álít sjálfsagt að virða og fara eftir skoðunum þeirra manna , sem hafa full skilyrði fyrir þekkingu sinni , reynslu og lærdómi , meðan skoðanir þeirra eru með öllu óhraktar . Af því ég var og er svona mikið barn í vegfræðinni , gat ég ekki fylgst með meðnefndarmönnum mínum í sýslunefndinni , né gefið atkvæði mitt með hinum afar stóra vinkilkrók aðalpóstleiðarinnar út á Blönduós og fram allan Langadal , og sem þá byrjar annan vinkilinn fram við ármót Blöndu og Svartár upp að Hlíð að ógleymdum brattanum , skriðunum , landbrotunum af Blöndu , og hinum voðalegu ísbunkum í Hlíðarskriðu , sem ýkjulaust mestallan veturinn er mjög hættuleg leið , og mun sífellt verða , hversu breiður vegur sem þar kæmi , og sem Blanda gín neðanundir . Ég man ekki allar þær gullvægu ástæður , sem þessi meiri hluti sýslunefndarinnar færði fyrir ystu leiðar áliti sínu ; en það man ég , að á þögn Siwersons um Svartá voru allir hattar hengdir . Svartá á að vera jafnaðarlega mikill farartálmi - Ég leyfi mér að segja , að af öllum sýslunefndarmönnunum , er ég kunnugastur Svartá , og hefi án efa oftast átt yfir hana að sækja af þeim öllum . Þegar hún ryður sig , hreinryður hún sig vanalega , og aldrei hefi ég séð ruðning til fyrirstöðu á eyrunum . Enda hafa Bólstaðarhlíðarhreppsmenn oft sótt um fé af sýsluvegasjóði til að brúa Hlíðará , og var eitt sinn byrjað á að efna til hennar en við það situr , því að féð fékkst þá ekki . En hvað gjöra nú þessir ystu leiðarmenn úr Laxá ( ytri ) ? Það er satt , en vaðið á henni er við ós hennar , áður en nokkur sitra rennur í hana , vaðið er lygnt sem pollur , grunnt með sléttum malarbotni , að tala þar um brú er hlægilegt fyrir Íslendinga enn sem stendur . Annar hattasnagi mótstöðumannanna er , að mig minnir , mismunurinn á brúarkostnaðinum yfir Blöndu útfrá og framfrá . Jú , eftir áætlun Siwersons , er brúin framfrá rúmum 8.000 kr. dýrari en útfrá , en skyldu ekki þær 8.000 kr. nást oftar en einu sinni af mismun vegakostnaðarins ? Reyndar hefir hengibrúarefni aldrei verið ekið þessa leið , en sjálfur hefi ég látið aka þessa leið 1000 pundum korns í einu hingað á heimili mitt , á einum hesti , og gekk það ágætlega vel . Öðru sinni lét ég aka af Ósnum brúartrjánum í hina fyrirhuguðu Hlíðarárbrú . Er nú annað eðlilegra , en að bæði póstur og ferðamenn milli fjórðunga , fari Svínavatn að vetrinum , hvar svo sem aðalpóstleiðin liggur um sýsluna ? Ég segi nei ; enda hefir núverandi póstur sagt , að hann óneyddur færi eigi aðra leið ; en að fleygja mörgum tugum þúsunda í veg , sem ekki er farinn af þeim , sem hann er ætlaður , er ekki við vort hæfi . Ég veit reyndar eigi hverjum þeir félagar mínir ætla að fara eftir þessari ráðleggingu , hvort það er hugsunin , að landshöfðinginn einn breyti nú þegar lögunum og fyrirskipi að leggja klyfjagötur í stað 6 álna breiðra vega eða hvort Húnavatnssýsla ein sé óhæf fyrir akvegi . Þó nú svo ólíklega kunni að fara , að þessi ysta leið verði gjörð að aðalpóstleið , er ólíklegt að alþing verði fúst til að fleygja peningum alls landsins þannig á glæður , úr því það væri þvert ofan í tillögu amtsráðs og vegfróðra manna ( sbr. 6. gr. laga nr. 25 , 10. nóv. 1887 ) , sem líkindi væru til að ættu að hafa meira að segja , en meiri hluti einnar sýslunefndar , sem er sannarlega ekki vegfróð ; og suma norðanþingmenn hefi ég heyrt segja , að þó vegurinn yrði lagður ofan á Langadal yfir hjá Tindum ( hvað þá út á Bl . ós ) , mundu þeir aldrei fara hann . s . frv . Póstur heimtaði launabót , almenningur , nema nokkrir Langdælir og Ósverjar óánægðir , og leiðin á næsta ári afmáð sem óhafandi . Á þessu eina ári komst þáverandi póstur tvisvar í lífshættu í ytri Laxá , ( fyrir framan Ósinn ) sem nú er eigi nefnd sem farartálmi . Og nú væri fróðlegt að fá að vita , til hvers aukapóstar eru settir ; mun það ekki einmitt til þess að fara króknana af aðalpóstleiðinni svo aðalpósturinn þurfi ekki að tefja ferðina á því , en geti haldið sem beinast og greiðast . Í febrúar 1891 . Ísafold , 17. júní 1891 , 18. árg. , 48. tbl. , forsíða : Hér svarar Tryggvi Gunnarsson grein Þorláks Guðmundssonar varðandi brúargæslu og brúargjald á Ölfusárbrú en þeir eru ekki alveg sammála um það mál . Brúargæsla og brúargjald . Þetta síðara er aðalatriðið ; því ef ekki er haft stöðugt eftirlit , einkum á hengibrúm og járnbrúm , þá endast þær meir en helmingi skemur , og eykur það bæði feykilega útgjöld landssjóðs og getur leitt til þess , að áhugi sá , sem nú er vaknaður til brúargjörða , hverfi aftur . Gólfið í brúnni slitnar við það að gengið er á því , naglarnir og uppihöldin slitna í öllum samskeytum við hristinginn af umferðinni , farfinn dettur af , svo járnið stendur bert eftir , og ýmsir fara óvarlega yfir brúna af drykkjuskap , gapaskap og skeytingarleysi . Þú verður því , svo framarlega sem þú ekki villt fyrirlíta þekking og reynslu , að byggja á venju og reynslu annarra þjóða , sem brýr leggja og brýr hafa haft . En þá verður þú að halda setningunni með mér til enda , en ekki hætta á miðri leið . Ég get ekki séð nokkuð í móti því , að vér semjum okkur að sið annarra þjóða í líku efni . Ég veit að sönnu , að þú getur minnt mig á , að margar brýr séu erlendis , sem ekkert kostar að fara yfir . Þegar þú ert að fárast yfir kostnaðinum , þá getur þú ekki þess , að það fé , sem gengur til brúargæslunnar , verður kyrrt í landinu sjálfu . Nú verða aðrir að dæma um þetta milli okkar . Til skýringar vil ég setja hér eitt dæmi . Dæmi þessi má setja upp á marga vegu , en ég held að þessi ágiskan sé ekki fjarri sanni . Ég hef hér að framan minna talað um brúargæslu en brúargjald ; orsökin er sú , að ég tel sjálfsagt , að flestir skynsamir hirðumenn álíti brúargæslu ómissandi , einkum á járnbrautum og hengibrúm . Þetta er misskilningur . Þú talar um " að óþekkt sé að menn láti gæslumenn fylgja þó þeir láni grip , hús eða skip " og ef " refar ásækja fé þitt " að " landssjóður græði ekki á því , þó menn séu settir í hegningarhúsið " , að brúarvörðurinn , ef hann hefir veitingar " rýi á tvær hendur úr vasa þjóðarinnar " , að " hótel eigi að vera á Þingvelli og við Geysi en muni verða siðum spillandi , ef það standi við Ölvesábrú " , að " það sé ekki skylda vor að ganga berir fyrir eftirkomandi kynslóðum og skilja blóðið eftir í sporunum " , sem sé fyrir brúargjaldið !! Að öðru leyti ætla ég ekki að svara ofannefndu , til þess að flytja ekki umræðurnar út í smámuni frá aðalatriðunum , og líka vegna kunningsskapar við höfundinn ; því mér finnst sumt af því nokkuð óheppilegt . Eigum við ekki , gamli vin , að koma okkur saman um , að koma þessu yfir á prentarana , og kalla þetta eina stóra prentvillu ? Jæja , þó við getum ekki orðið sammála um það , þá gjörir það minna til ; hitt er meira vert , ef okkur tekst að sannfæra menn um að , að gæsla á brúm sé ómissandi , og brúargjald sé eðlilegt hjálparmeðal til þess , að sem flestar brýr komist sem fyrst á , og að þeirra verði vel gætt . Ísafold , 24. júní 1891 , 18. árg. , 50. tbl. , forsíða : Jens Pálsson segir samgöngumálið vera landsins mikilvægasta framtíðarmál . Hið mesta velferðarmál . Það er sannarlega hneyksli , að bréfaskipti manna með póstum skuli vera því sem næst heft að sumrinu , og að heilar sýslur landsins skuli ekki geta með póstum fengið fréttir af þinginu frá því þing er að eins sett og til þingloka . - Til þess að reisa sér ekki hurðarás um öxl , gæti landið í þessu skyni tekið að eins eitt lítið gufuskip á leigu , og látið það stöðugt vera á ferðinni t . 3 . Aðalgalli þeirra er sá , að frumstefna þeirra er skökk . Þess vegna þarf að breyta þeim í þá átt , að akvegir þeir , sem gjörðir verða fyrst um sinn , verði miðaðir við flutningsmagn og flutningaþörf almennings , og liggi þess vegna upp eftir héruðum frá höfnum þeim , er vöruflutningsstraumarnir að og frá landi liggja um , en sjórinn sé notaður til ferða og flutninga hvar sem því verður við komið , af því að hann er sú braut , sem ekkert kostar og aldrei þarf að gjöra við . p.t. Reykjavík 23. júní 1891 . Jens Pálsson . Ísafold , 24. júní 1891 , 18. árg. , 50. tbl. , bls. 199 : Hér er sagt frá þingmálafundi Kjósar - og Gullbringusýslubúa sem vilja láta setja toll á Ölfusárbrúna . Ísafold , 11. júlí 1891 , 18. árg. , 55. tbl. , forsíða : Þorlákur Guðmundsson andmælir Tryggva Gunnarssyni varðandi brúartoll á Ölfusárbrú og vill meina að brúin þurfi ekki fastan brúarvörð . Enn um brúartoll . En þó okkur ekki takist að sannfæra hvor annan um það , sem okkur hér ber á milli , þá er ekki óhugsandi , að við getum sannfært fleiri eða færri nær eða fjær um það , hvort hyggilegra sé , að setja fastan brúarvörð við Ölvesárbrúna og tolla hana , eða hafa eftirlitið lauslegt og tolla hana ekki . Það eru eins miklar ástæður til að hugsa og segja , að þó nú væri sett föst brúargæsla og lagður á brúartollur , og eftir lengri eða skemmri tíma yrði það niðurstaðan , þó brúin nú ekki verði tolluð , að tolla hana og hafa fastan brúarvörð . Nú vita það allir , að einn maðurinn fer harðara en annar , án þess að sagt verði að hann fari ógætilega , einn hesturinn er harðari í sporum en annar , hvort sem honum er riðið eða hann er rekinn eða hann er teymdur . Hefði Ölvesá og Þjórsá báðar verið brúaðar undir eins , svo verið settur fastur brúarvörður við aðra , en hinnar gætt lauslega , þá væri það fyrst eftir 10 ár eða lengri tíma , að sjá hefði mátt , hver munurinn var . Ég vildi að hann hefði bæði heiður og hag af brúarsmíðinu . Verði brúin traust gerð , verður það honum til sóma , og er hann þá líka vel að því kominn , þó hann hefði hag af samningnum . Hann segir sjálfur , að svo sé það í öðrum löndum , og hann vill steypa þetta allt í erlendu móti , svo það eru í rauninni hans orð , en ekki mín . En svo eru ástæður mínar fyrir , að þessa þyrfti hér , með öllu óhraktar , ef brot ættu sér stað og sektirnar ættu að nást . Töludæmi hans er , eins og hann sjálfur játar , að það má setja slík dæmi á marga vegu . Þetta dugar ekki að mæla á hreppakvarða . Ekki get ég haft samkomulag við hann um það að koma neinu af því sem ég hef skrifað um þetta mál , yfir á prentarana , því það er ekki minn vani og á ekki við mitt skap . Geti ég ekki varið það sjálfur eða það verji sig sjálft , þá falli það á mig . Ég skal ekki hót afsaka þekkingarleysi mitt í þessu efni ; en eins og ég hefi áður tekið fram , vantar hann reynslu og þekkingu með slíka brú sem þessa hér á landi . Þjóðólfur , 17. júlí 1891 , 43. árg. , 32. tbl. , bls. 134 : Hér er skýrt frá þingmannafrumvörpum er varða samgöngumál . Alþingi . III . Þingmannafrumvörp þessi hafa við bæst síðan seinast : .... , Sig . Þjóðólfur , 31. júlí 1891 , 43. árg. , 35. tbl. , bls. 147 : Samkvæmt viðaukalögum má verja allt að 2.000 kr. til að styrkja Ölfusárbrú með hliðarstrengjum . Lög afgreidd frá alþingi . V. Viðaukalaga við lög um brúargjörð á Ölvesá 3. maí 1889 . Í viðbót við þær 40.000 kr. , sem verja má úr landssjóði samkvæmt lögum 3. maí 1889 til brúargjörðar á Ölvesá , má ennfremur verja úr landssjóði allt að 2.000 kr. til að styrkja brúna með hliðarstrengjum . ........ Ísafold , 5. ágúst 1891 , 18. árg. , 62. tbl. , forsíða : Tryggvi Gunnarsson lýsir enn einu sinni skoðun sinni á nauðsyn brúargæslu á Ölfusárbrú og segir það fullkomlega eins nauðsynlegt að verja hengibrýr fyrir óþarfa hristingi , eins og að mála járnið og tjarga tréð . Ofurlítil ádrepa . Og fyrir hve mikið vill reglulegur brúarvörður taka að sér þennan starfa ? Sá sem annaðhvort hefir greiðasölu eða handverk við hliðina sér til framfærslu . Ef þingið fylgir nú hans skoðunum og leggur á landssjóð kostnaðinn við gæslu og viðhald á Ölvesárbrúnni , þá verður að mæla á sama mælikvarða fyrir aðrar brýr , sem komnar eru og koma munu , og er þá ekki ólíklegt , að dragast muni nokkur ár , sem nauðsynlegt er að brúa sem fyrst . En ef þingið þar á móti hlífir landssjóði við þessum gæslu - og viðhaldskostnaði , þá er þess að gæta , að þingið hefir ekki veitt nema 40.000 kr. til brúarinnar , en 20.000 hafa nokkur nálæg héruð lagt til þess frá sér gegn endurborgun á láni þessu til landssjóðs ; er því sjálfsagt , að kostnaði við gæslu og viðhald verður jafnað annaðhvort að öllu leyti eða að þriðjungi að minnsta kosti á nefnd héruð , ef brúargjald verður ekki tekið . En þingið virðist til þessa tíma hafa haft gagnstæða skoðun . Hvað verður hér eftir , er óráðin gáta . Herra Þ. G. sér , að ég hef skrifað almennt um þetta mál í þetta sinn , og ekki svarað grein hans í Ísaf . 1891 . Tr . Gunnarsson . Ísafold , 12. ágúst 1891 , 18. árg. , 64. tbl. , forsíða : Gaman væri að geta farið viðstöðulaust yfir nýju Ölfusárbrúna og aðrar brýr en hætt við óheyrilegum viðhaldskostnaði ef þær væru gæslulausar . Brúartollsmálið . Það er gaman að geta farið Ölfusárbrúna nýju og aðrar væntanlegar brýr yfir stórár landsins alveg viðstöðu - og tafarlaust og alveg eftirlitslaust , alveg afskiptalaust um , hversu hirðulauslega eða gapalega sem brúin er notuð . Þannig horfir málið við frá þeirra sjónarmiði , er brúna eiga að nota . Án tollheimtu yrði það eftirlit naumast trútt , þótt launað væri allvel á annan hátt . En öðruvísi gæslu en stöðugrar , daglegrar gæslu er hégómi eða þá að minnsta kosti óþarfi að kosta fé til að neinum mun . Landssjóður , sem enn á eftir óbrúaðar flestar stórár á landinu og hefir þar að auki í nógu mörg horn að líta önnur . Það er smátt , og hafa þó jafnan orði fullnýtir menn til að sækja um þá sýslu , en hálfu örðugra til bjargar með alla hluti og aðdrátta þar upp á heiði en í miðri byggð í blómlegri sveit , þar sem að öllum líkindum mundi upp rísa dálítið þorp með tímanum , þar sem eigi einungis einn maður , heldur jafnvel margir mundu geta haft allgóðan atvinnuauka af því að sinna margvíslegum þörfum ferðamana . Hafi aðrar þjóðir , meðan fátækar voru eins og vér , og þó ekki jafnfátækar , þóst þurfa að láta þá , sem notuðu kostnaðarsöm mannvirki , gjalda eitthvað eftir þau , til þess að létta byrði á almenningi , hví skyldi oss þá láandi , þótt vér gerðum slíkt hið sama . Ísafold , 15. ágúst 1891 , 18. árg. , 65. tbl. , bls. 259 : Í fjáraukalögum eru veittar 5.000 kr. til vegarins frá Ingólfsfjalli niður að Ölfusárbrú . Þar af til vegarins frá Ingólfsfjalli niður að Ölfusárbrúnni ( sem nú er verið að leggja ) 5.000 kr. ; til fjallvega ( vegagjörðar á Mosfellsheiði 1891 ) 2.500 kr. ; styrkur til gufubátsferða á Faxaflóa sumarið 1891 3.000 kr. ; til bráðabyrgðauppbótar fátækum brauðum 1891 ( Sauðlauksdal ) 250 kr. ; til tímakennslu í lærða skólanum ( í sjúkdómsforföllum adjunkts B. Jenssonar ) 768 kr. ; til aðgjörðar á skólahúsinu á Möðruvöllum 500 kr. ; styrkur handa einum manni ( stúdent Karl Nikulássyni ) til að búa sig undir að verða dýralæknir hér á landi 300 kr . Ísafold , 26. ágúst 1891 , 18. árg. , 68. tbl. , bls. 271 : Alþingi vill láta vegfræðing gera áætlun um brúargerð á Lagarfljóti og á Jökulsá í Öxarfirði . Ísafold , 2. sept. 1891 , 18. árg. , 70. tbl. , bls. 278 : Gert er ráð fyrir miklum mannfjölda við vígslu Ölfusárbrúar . Vígslan mun fara fram austan megin árinnar ( Selfossmegin ) , og verða þá aðkomumenn að láta ferja sig yfir um þangað , sem sunnan að koma eða vestan , ef þeir vilja vera viðstaddir . En hesta sína geta þeir skilið eftir vestan megin árinnar , enda slæmur sundstaður fyrir þá hjá Selfossi , þótt gott sé að ferja þar og sjálfsagt nóg um ferjubáta , er notaðir hafa verið við brúarsmíðið í sumar . Mikið láta þeir , er séð hafa brúna uppkomna , þessa daga , yfir styrkleika hennar og fegurð . Ísafold , 2. sept. 1891 , 18. árg. , 70. tbl. , bls. 278 : Nú er komin brú á Leirvogsá . Þjóðólfur , 4. sept. 1891 , 43. árg. , 41. tbl. , forsíða : Hér er sagt frá lögum og þingsályktunartillögu varðandi samgöngumál . Lög um brýrnar á Skjálfandafljóti . Ísafold , 5. sept. 1891 , 18. árg. , 71. tbl. , bls. 282 : Verið er að undirbúa hátíðarhöldin vegna vígslu Ölfusárbrúarinnar . Ísafold , 9. sept. 1891 , 18. árg. , 72. tbl. , forsíða : Hér er sagt frá vígslu Ölfusárbrúarinnar . Hver hópurinn leiddi annan úr garði , sumir örsmáir , sumir heilar fylkingar . Hér sunnan fjalls var að vísu eigi bjart veður að morgni , í gærmorgun , en allt útlit fyrir uppihald , sem og raun varð á . Hér settust því engir aftur veðursins vegna í gærmorgun , þeir er höfðu ætlað sér að láta morguninn duga , sem og vel tókst ; voru komnir sumir austur að brú stundu fyrir hádegi , þeir er höfðu lagt af stað kl. 5 eða þar um bil . Mannsöfnuðurinn varð á endanum full 1700 , eflaust hin mesti mannsöfnuður , er nokkurn tíma hefir verið saman kominn í einum hóp hér á landi , utan höfuðstaðarins að minnsta kosti . En á 3. þús. eitthvað , heldur meira en minna líklega , hefði hann sjálfsagt komist ef veðrið hefði gengið að óskum . Þá var hafinn hornablásturinn , nýtt lag , eftir Helga Helgason , við kvæði það , er landritari Hannes Hafstein hafði ort og hér fer á eftir . Þunga sigursöngva söng hér elfan löngum , byst fann skemmtan besta banna ferðir manna . Annan söng nú ítar vaskir kveði , upp skal hefja róm með von og gleði Nú er móðan ekki einvöld lengur , einvald hennar binda traustar spengur . Trausti , dáð og framkvæmd greiðum veginn . Þá mun rísa brú til betri tíða , brú til vonarlanda frónskra lýða , brú til frelsis , brú til mennta-hæða , brú til mannfélagsins æðstu gæða . Blessist framkvæmd , blómgist sviti lýða . Var það þegar mikil framför frá því sem áður var , einkum strandferðirnar , sem áður voru alls engar . Værum vér staddir upp á fjalli því , er hér er oss næst , Ingólfsfjalli , og bjart væri veður , mundi blasa við sjónum vorum hið stærsta sléttlendi þessa lands , hinar frjósömustu og blómlegustu sveitir þess . Þegar forfeður vorir reistu sér byggðir og bú hér fyrir rúmum 1000 árum , var flói þessi orðinn að þurru , grónu landi fyrir ævalöngu , og eyjarnar að fjöllum og hæðum . En það hafa útlendir náttúrufræðingar fullyrt , að væri það land orðið vel ræktað , mýrarnar ristar fram , þúfur sléttaðar og móarnir uppstungnir o . Eftir því sem landslagi hagar hér , þurfa brýrnar að koma á undan vegunum . Þegar þær eru komnar , mun ganga greitt eða greiðara miklu að koma á vegunum . Það er algengast , að hið fyrsta sem þeir gjöra flestir , er nefnt er við að standa fyrir viðlíka meiri háttar mannvirkjum og þetta er , það er , að leggja niður fyrir sér , hve mikinn gróða þeir muni geta haft upp úr því handa sjálfum sér . Þessi maður , hr. Tr . Og um það munu allir samdóma , er nú hafa séð brúna upp komna , að " verkið lofi meistarann " . Biðjum hann að gefa þjóðinni í dug og dáð , áræði og framtakssemi til að halda áfram því sem vel er byrjað með þessu fyrirtæki , svo að það marki nýtt tímabil í viðburðum hennar til samgöngubóta og öðrum samkynja fyrirtækjum þjóðinni til hagsældar . Að svo mæltu lýsi ég brúna opna og heimila til almennrar notkunar og frjálsrar umferðar . Voru þá eftir ýmsir smá-hópar og einstakir menn á strjálingi hingað og þangað nokkuð frá brúnni , eða inni í tjöld og brúarsmíðahúsinu ( Tryggvaskála ) , vegna úrfellisins , og var giskað á , að það mundi nema nær 2 hundruðum . Lýsing brúarinnar . Lengdin járnbrúarinnar sjálfrar er um 180 álnir . Brúin er hengibrú , eins og menn vita , þ. e. brúin sjálf hengd með uppstöndurum af járni neðan í þrjá járnstrengi hvers vegar . Járnstrengir þessir eru alldigrir , og strengdir yfir tvo stöpla við hvorn brúarsporð , 20 álna háa alls að austanverðu , og er neðri hlutinn , 9½ alin , úr vel límdu og vel höggnu grjóti , en efri hlutinn ferföld járnsúla eða súlnagrind , og haft á milli þeirra að ofan . Plankagólfið er tvöfalt . Umferð um brúna á eftir . Skömmu eftir prósessíuna var tekið til að fara með hesta yfir brúna fram og aftur , bæði lestir og lausa hesta , og von bráðar ríðandi . Yfir höfuð var eigi hræðslu að sjá nema á einstöku manni , helst börnum og gamalmennum , er tveir menn leiddu þá á milli sín eftir miðri brúnni . Þóttist hver hreppnastur , er fyrst komst burtu úr þeirri þvögu og leirleðju , er menn óðu út í og inni nærri því . Skorti eigi alla þá aðhlynningu af hálfu hr. Tryggva Gunnarssonar og hans manna , sem og Gunnars bónda á Selfossi , hvað húsaskjól snertir og þess háttar , er hægt var í té að láta . Við lítilsháttar skilnaðarskál í " Skálanum " hafði og verið mælt fyrir minni brúarsmiðsins enska , Mr. Vaughans frá Newcastle , er farinn er heim til sín fyrir nokkru , og sömuleiðis ingenieurs Ripperda , er haft hefir umsjón með brúargerðinni í sumar af hálfu K. hafnarstjórnarinnar , og verður samferða Tryggva norður þessa daga til þess að fá far þaðan heimleiðis . Saga Ölfusárbrúarinnar . Vér höfum þá örugga von og sannfæringu , að landið eigi þá framtíð fyrir höndum , að komandi kynslóðir muni eiga bágt með að skilja í jafnlítil-sigldum hugsunarhætti , sem að þurfa fram undir tuttugu ár til að hugsa sig um að brúa eina á , fyrir ekki meira fé en 60 - 70.000 kr . Fundurinn ákvað , að kjósa 1 mann fyrir hvern hrepp í sýslunni til að ganga í nefnd til að framfylgja málinu bæði innan héraðs og utan , og skutu jafnframt saman nokkru fé , 110 rd . ( 220 kr. ) , " er skyldu vera til taks , ef á lægi eða nefndin krefði " . Af hinum eru fyrir víst 3 dánir , prestarnir Hannes Stephensen , Skúli Gíslason og Sveinbjörn Guðmundsson . Hann átti þar að auki að rannsaka , hvort hægt væri að gera höfn við Dyrhólaey ; en það leist honum ófært . Hitt var hann þegar sannfærður um , að vel mætti brúa árnar báðar , og gerði nákvæma áætlun um tilhögun á báðum brúnum og kostnað til þess . Til næsta þings komu bænarskrár úr báðum sýslunum , um 168.000 kr. fjárveitingu úr landssjóði til að gera báðar brýrnar , samkvæmt áætlun Windfeldt Hansens ; en fellt var málið á því þingi . Tveim árum síðar ( 1879 ) komst svo langt , að þingið samþykkti lög um brúargjörð á báðum ánum , Þjórsá og Ölfusá , og veitti til þess 100.000 kr. vaxtalaust lán , er borgast skyldi á 40 árum , af sýslusjóðum 4 næstu sýslna og bæjarsjóði Reykjavíkur . Var þá að eins hugsað um aðra brúna , þá á Ölfusá , og farið fram á 80.000 kr. úr landssjóði til hennar að gjöf , en ekki láni ; það skildi frá því árinu áður hafði verið , og fyrir það féll málið á þingi í það sinn . Nærri lá , að lög þessi yrðu árangurslaus . Stjórnin sendi áskoranir í ýmsar áttir um að taka að sér brúarsmíð fyrir hina ákveðnu fjárupphæð , en allra-lægsta tilboð var 65.000 kr. ; hin kring um 70.000 . - Þá var það , að Tryggvi Gunnarsson , er áður hafði annast hið langhelsta brúarsmíði hér á landi annað , Skjálfandafljótsbrúna , fyrir 20.000 kr. , bjargaði málinu , fyrir bænastað þeirra , er annast var um það , og réðst í að reyna að koma brúnni upp , hengibrú , fyrir hina ákveðnu upphæð . Mundi fyrirtækið að öðrum kosti hafa farist fyrir enn sem fyr , og fer eigi tvennum sögum um það , að hann hefir að vonum gert sér mikinn sóma og landinu gagn að því skapi með stakri alúð og samviskusemi hvað snertir allan frágang á þessu merkilegasta mannvirki , er hér hefir gert verið , þrátt fyrir það , þótt hann sæi skjótt fyrir mikinn óhag af því fyrir sig , vegna mikillar verðhækkunar á brúarefninu ( járninu ) meðal annars . Þjóðólfur , 11. sept 1891 , 43. árg. , 42. tbl. , forsíða : Ölfusárbrúin hefur nú verið vígð og segir hér frá hátíðarhöldunum . Brúnni er lýst og aðdraganda brúargerðarinnar . Klukkan rúmlega 2 safnaðist manngrúinn að brúnni , en upp á brúarsporðinn að austanverðu gekk landshöfðingi , frú hans , Tr . Annan söng nú ýtar vaskir kveði , upp skal hefja róm með von og gleði Nú er móðan ekki einvöld lengur , einvald hennar binda traustar spengur . Trausti , dáð og framkvæmd greiðum veginn . Þá mun rísa brú til betri tíða , brú til vonarlanda frónskra lýða , brú til frelsis , brú til mennta-hæða , brú til mannfélagsins æðstu gæða . Blessist framkvæmd , blómgist sviti lýða . En allir hlutar landsins gætu eigi notað strandferðirnar . Á allri strandlengjunni frá Reykjanesi austur fyrir Lónsheiði væri hafnaleysið því til fyrirstöðu , að þar gætu verið gufuskipaferðir ; samgöngur þar því eingöngu á landi ; því brýn nauðsyn að allir leggist á eitt að bæta samgöngur á þessu svæði . frv . Þegar þetta væri borið saman við það , sem var , er forfeður vorir settust hér að , og það sem nú er , gæti maður tekið undir með skáldinu , sem kvað " gat ei nema guð og eldur gert svo dýrðlegt furðuverk " . Þar næst þakkaði landsh . Þegar landshöfðingi hafði lokið ræðu sinni , gengu menn í prósessíu yfir brúna . Fór hornleikendaflokkur Helga kaupmanns Helgasonar fyrir og lék á horn . Brúin er hengibrú , sem hangir neðan í snúrum , margþættum og digrum járnstrengjum , sem þandir eru yfir ána , þrír á hvora hlið . og breidd 6 álnir . Austan megin er grjótstöpullinn 9½ al . Úr uppihaldsstrengjunum ganga niður í brúarkjálkanna , sem eru úr járni , eru járnslár margar og yfir þær er lagt gólfið úr plönkum ; gólfið er hið eina , sem er úr tré , en að öðru leyti er öll brúin úr járni . Alls er hengibrúin þannig 180 álnir danskar . Kostnaðurinn o . Brúin er smíðuð í Englandi og flutt hingað til lands alsmíðuð í sættri og smærri stykkjum . Í fyrra sumar var Tryggvi Gunnarsson alllengi með nokkra menn við brúarstæðið að hlaða stöplana beggja megin árinnar . Vegurinn að brúnni . Alfaravegurinn austur hefur hingað til legið annarstaðar að Ölvesá en þar sem brúin er nú komin á hana . 1873 ) . Nefnd þessi stofnaði til samskota , til þess að minnsta kosti að standast kostnað við að fá útlendan ingeniör til að skoða brúarstæðin . Á þingi 1879 komu enn bænarskrár til þingsins um að fá 100.000 kr. til beggja brúnna sem vaxtalaust lán , er skyldi endurborgast á 40 árum af sýslusjóðum fjögra næstu sýslnanna og bæjarsjóði Reykjavíkur . Stjórnin staðfesti lögin ekki fyr en 3. maí 1889 og gerði í s . m. samninginn við Tryggva Gunnarsson , sem síðan tók til óspilltra málanna og hefur nú komið brúnni á Ölvesá , eins og áður er frá skýrt . Fyrirtæki þetta hefur þannig átt erfitt uppdráttar , eins og oft á sér stað , þótt um nauðsynjafyrirtæki sé að ræða ; þau verða flest , áður en þeim verður framgengt , að ganga í gegn um margs konar mótmæla . En það er ekki vert að æðrast yfir slíku , heldur gleðjast yfir , að þetta fyrirtæki er til lykta leitt , og samfagna héraðsbúum þeim , sem þess eiga helst að njóta , og þeim mönnum , sem mest hafa fyrir því barist . Ísafold , 12. sept. 1891 , 18. árg. , 73. tbl. , bls. 290 : Ingeniör Ripperda hefur nú skoðað brúarstæði á Þjórsá að tilhlutun landshöfðingja . Austri , 30. sept 1891 , 1. árg. , 6. tbl. , bls. 22 : Halda á sameiginlegan sýslufund beggja Múlasýsla og ræða m.a. vegagerð á Seyðisfjarðarheiði sem mörgum finnst tímabær . Þegar nú á loks að byrja á því nauðsynjaverki að leggja veg yfir heiðina , þá ætti það ekki að lenda í káki einu , eins og vegagjörðin á Vestdalsheiði , þar sem mörgum hundruðum króna var eitt til einskis , heldur ætti nú að leggja góðan upphækkaðan veg yfir alla heiðina , sem gæti verið til frambúðar og sjá svo um að vegurinn upp á heiðina beggja megin yrði miklu betur sniðskorinn en nú á sér stað . Austlendingar hafa réttláta og fulla heimting á því , að hinn fjölfarnasti þjóðvegur þeirra og aðalviðskipta - og kaupstaðarleið verði nú loksins gjörð svo , að það verði ekki lengur lífsháski fyrir menn og skepnur að fara hana . Það má því heita lífsspursmál fyrir Norðurþingeyinga að verða aðnjótandi að gufubátsferðum og mundi líka hagnaður fyrir hina hluta amtsins að geta skipst vörum á við þá . Hið núverandi fyrirkomulag er alveg óhafandi , því hálfan hluta ársins , og það einmitt þann hlutann , er öll viðskipti manna eru mest , á vorin og sumrin , fer sunnanpósturinn ekki lengra en að Höfða , en ekki er svo mikið sem aukapóstur sendur á Seyðisfjörð . Það stendur líkt á með hann og sunnanpóstinn . Ef menn þurfa að koma bréfi á hann , þá þarf að senda með það gagngjört að Höfða , því hann fer strax þaðan eftir komu norðanpóstsins . Það virðist örðugt að neita því , að það sé ranglátt að menn þurfi að senda 2 hraðboða héðan við hverja póstferð til að taka og flytja frímerkt bréf til og frá Höfða á sunnanpóstinn , og aðra tvo til þess að hafa gagn af Vopnafjarðarpóstinum . Finnst oss sem þetta kóróni hið óhagkvæma núverandi fyrirkomulag með aðalpóststöðvarnar upp í Héraði og aukapóst þaðan til Vopnafjarðar . Ísafold , 17. okt. 1891 , 18. árg. , 83. tbl. , forsíða : Hér er fjallað um vegagerð frá Ölfusárbrú og upp að Ingólfsfjalli og er þetta sagður dýrasti vegaspotti sem lagður hefur verið á landinu og að sama skapi vandaður . Ekki eru menn þó sáttir við vegastæðið og finnst kominn tíma til að fá fastan vandlega valinn verkfræðing , útlendan eða innlendan til að stjórna vegagerð landsins . Hefir verkinu síðan verið haldið áfram til skamms tíma , eða 10. þ. m. , er því var að fullu lokið , en byrjað var það 7. júlí . Mundu því flestir hafa fortekið , að faðmurinn af honum mundi geta kostað stórum meira en á var ætlað , 4 kr. , eða um 5.000 kr. vegurinn allur . Lengd vegarins alls er 1322 faðmar . Eftir uppástungu Erl. Zak . Loks hagar svo til , að þótt vegurinn þannig lagður kæmi talsvert utar saman við Ingólfsfjallsveginn heldur en ef stefnt var þverbeint frá brúnni upp undir fjallið , þá hefði hann samt eigi orðið hóti lengri , heldur jafnvel nokkrum föðmum styttri , 1300 faðmar í stað 1322 . Og geri maður 400 faðma langt bilið með fjallinu milli þessara tveggja vegarstefna , þá er það , að kjósa hina eystri , beint upp undir fjallið , sama sem að láta landssjóð kosta 1722 faðma veg þar , sem komast mátti af með 1300 faðma . En því fer svo fjarri , að slíku væri hér til að dreifa , að eystra vegarstæðið var einmitt miklu ógreiðara , miklu torfærumeira , sem sýnir sig best á því , hve dýrt hefir orðið að leggja þar veginn , um mikinn kafla af því að minnsta kosti . Þar er sem sé mishæðótt , svo grafa þurfi stórum niður veginn sumsstaðar og hækka upp þess á milli , en sumsstaðar kviksyndis-dý og -fen , er gerði vegarvinnuna afar-erfiða og kostnaðarsama . Ripperda , er Kaupmannahafnarstjórnardeildin hafði útvalið til umsjónar af sinni hálfu við Ölfusárbrúarsmíðið í sumar , - það var hann , er réð þessari óhappabreytingu á vegarstefnunni , mældi hinn nýja veg og sagði fyrir um alla tilhögun á honum . Þar við bættust svo býsna miklar hallajafna-reikningsvillur hjá honum , er aukið hefðu enn kostnaðinn mikið , ef þær hefðu fengið að standa . Lærdómurinn , sem leiða má út úr þessu óhappi , þessari handvömm , - hann er sá , sem Ísafold hefir margsinnis vikið á , hvílík ráðleysa það er , að ætla sér að bjargast að föngum til með verkfróðra aðstoð við mannvirki á almennings kostnað , í stað þess að hafa hér fastan vandlega valinn verkfræðing , útlendan eða innlendan , mann , sem ekki þarf að fara hót eftir annarra sögusögn , og hefir von bráðara í huganum greinilegt yfirlit yfir , hvernig vegir eigi að liggja um landið , og framfylgir því , svo eigi þurfi að vera að hlaupa í vegargjörð hingað og þagnað að handa hófi , án þess að vita , hvernig þeir molar falla í aðalbygginguna , né annað , sem vita þarf og leggja niður fyrir fram , eigi nokkurn tíma að fást sæmileg trygging fyrir því , að vegabótafé landsins eigi varpað á glæ fyrir ráðleysu og handvömm . Aðfengnir verkfræðingar um stuttan tíma eru harla gagnslitlir á við það sem þeir geta orðið , og hljóta að verða , séu þeir vel valdir , ef þeir ílengjast hér . Takist valið heppilega , svo sem segja má vafalaust um þá Hovdenak og Siwertson , þá eru þeir tapaðir óðara en þeir fara að kynnast , í stað þess að þá ríður hvað mest á að halda í slíka menn . Austri , 20. okt. 1891 , 1. árg. , 8. tbl. , bls. 31 : Hér segir Austri frá vígslu Ölfusárbrúar . Brúarkjálkarnir hanga í mörgum járnböndum neðan í brúarstrengjunum og úr kjálkunum ganga þverslár margar , og er allt þetta úr járni . Austri , 30. okt. 1891 , 1. árg. , 9. tbl. , forsíða : Til stóð að halda sameiginlegan sýslufund Múlasýsla en fáir mættu úr Suður-Múlasýslu . Voru því málin aðeins rædd frá hálfu Norður-Múlasýslu og ályktað m.a. um veg yfir Fjarðarheiði . Tunguhreppi , Hjaltastaðahr . Um gufubátsferðir á Austfjörðum og hluttekning sýslufélagsins í þeim kostnaði , er þær mundu hafa í för með sér , gagnvart styrk þeim , er veittur er á fjárlögunum fyrir 1892 - 93 úr landssjóði . Um kaup á trébrú þeirri , er kaupm . Ísafold , 25. nóv. 1891 , 18. árg. , 94. tbl. , forsíða : Enn vantar brú á Hvítá í Borgarfirði og er greinarhöfundur mjög óhress með það . Þeir væru og líklegast búnir að því nú , ef eigi væri vegalögin frá 1887 , er vörpuðu öllum slíkum fyrirtækjum á landssjóð , með öðrum torfærum á aðalpóstleið ; því aðalbrú á Hvítá verður að vera á póstleið og þjóðleið . Það mun hafa kostað um 3.000 kr. , brúin sjálf og steinstöplarnir undir brúarsporðana beggja vegna . Leirvogsárfarvegurinn er 22 álnir á breidd á brúarstæðinu . En vitanlega hlaut hún að takast af undir eins og hún fúnaði , eftir íslenskri manndáð á 14. og 15. öld . Miklir garpar erum vér , Íslendingar . En af því það á að vera aðalbrú , er hæfilegt að ætlast til , að hún sé höfð þeim mun veigameiri , að trésmíðið , brúin sjálf , verði samt eins dýrt , - þó að miklu skemmra sé að flytja efnið og þó að mikill viður og talsverður smíðakostnaður hafi farið í kvíar úr frá báðum brúarsporðunum á Barnafossi , vegna gljúfrahættunnar þar . Bresti það á þeim stað eða þar nærri , mun verða að hafa steinlím , og eykur það kostnaðinn nokkuð , en eigi stórkostlega . Hér skal og eigi dirfst að rengja einn staf í þeirri áætlun . Eða því skyldi hún , 17 álna lögn , eiga að nefnast stórbrú , og vera smíðuð úr járni , en 20 , 30 eða jafnvel 40 álna brýr á öðrum ám heita smábrýr og hafðar úr tré , eins og altíðkanlegt er , hvor sem þær eru í þjóðbraut ( aðalpóstleið ) eða eigi ? Er það af því , að Hvítá þessi er fræg , mikils háttar , göfug á , sem skilur landsfjórðunga ? Vextir og vaxtavextir af kostnaðarmuninum á járnbrú og trébrú er miklu , miklu meiri en viðhaldskostnaðurinn á trébrúnni , að fyrningu meðtalinni eða endursmíðun trébrúarinnar í hvert sinn sem þess þarf . Munurinn er sá , að viðhaldið er meira á trébrúnum , er til lengdar lætur , en það á niðjum vorum eigi að vera nein ofætlun . Enginn færi að metast um það , þó að varið væri 3.000 kr. af þess árs vegabótafé ( 30.000 ) til jafnáríðandi og merkilegrar samgöngubótar , úr því að enginn fékkst um aðra eins fjárbrúkun við Leirvogsána í sumar . Og að fara að kosta upp á brú hinna vegna neðar á ánni , brú , sem hlyti að verða sjálfsagt meira en tífalt dýrari en á Kláffossi , það væri hin mesta fjarstæða , og er furða , að slíkt skuli hafa verið tekið í mál . Auk þess er einmitt þar niður frá vað á ánni , alfært fyrir kunnuga meiri hluta sumars . Ísafold , 5. des. 1891 , 18. árg. , 97. tbl. , bls. 186 : Hér er sagt frá vegagerð í Húnavatnssýslu en þar hefur verið unnið á nokkrum köflum milli Miðfjarðarár og Stóru-Giljár . Á Miðfjarðarhálsi var langmest unnið : lagður þar nýr vegur um 3.400 faðma , frá Káradalslæk ( suður frá Sporði ) vestur um Sellæk , er fellur í Miðfjarðarvatn . Það kvað vera mjög vandaður og vel gerður vagnvegur , og halli hvergi meiri en 1:15 , og það aðeins á einum stað . Þar að auki var gert við eða lagðir smáspottar á 4 - 5 stöðum á téðum vegi , svo sem 25 faðma spotti nýr norðanvert við Dalsá í Víðidal ; 174 faðma löng brú fyrir vestan Gröf í Víðidal umbætt , gerð 6 álna breið og ræsi gerð næg í gegn um hana og borið ofan í ; gjört við brú fyrir sunnan Hólabak ; loks gert mikið við veginn frá Skriðuvatni út fyrir neðan Brekkukot í Sveinsstaðahreppi , meira en 2300 faðma , einkanlega á Axlarbölu , 300 faðma löngum kafla , gert mikið við tvær langar brýr þar , m. m . Ísafold , 16. des. 1891 , 18. árg. , 100. tbl. , forsíða : Hér er fjallað um veginn frá Ölfusárbrú að Ingólfsfjalli og vill sr. Ísleifur Gíslason taka á sig ábyrgðina á vegstæðinu . Ritstjóri Ísafoldar er honum ekki sammála . Hvorki prest ( hinn heiðr . Hinn heiðraði höf. berst alveg við skuggann sinn , þar sem hann er að bera af sér athugasemdina um sérplægnisástæðu fyrir vegarstefnubreytingunni . Kunnugir vissu , að hann býr of fjarri til þess , að slíkt væri einu sinni hugsanlegt , en ókunnugir vissu eigi , að hann hefði nærri þessu vegagjörðarráðabruggi komið . - Vitanlega er til lítils að fást um orðinn hlut , er eigi verður aftur tekinn . En " til þess eru víti til að varast þau " , og var það auðvitað tilgangurinn með greininni í haust , er þessi eftirfarandi grein gjörir fremur að styrkja en veikja , ef rétt er að gáð . og gefa honum nauðsynlegar upplýsingar , er hann ákvæði vegarstefnuna . Þegar taka skyldi ákvörðun um stefnuna , fórum við fyrst eftir því svæði , er Erl. Zak . Þeir sem kunnugir eru þessum stöðvum , sérstaklega á vetrum og í vorleysingum , geta því naumast betur séð , en að hér hafi einmitt verið " betri ( lítill ) krókur en kelda " , og að hr. R. sé í þessu efni , hvað vegarstefnuna snertir , alls eigi ámælisverður , þar sem hann gjörði sér far um , að leita sér allra þeirra upplýsinga er föng voru á , áður en hann ákvað stefnuna [ en óheppinn með að nota " upplýsingarnar " ] . Annað mál er það , að ekki verður betur séð , en að honum hafi missést í því , að binda sig of mjög við þráðbeina stefnu á veginum yfir mýrina , og því lagði hann fyrir , að grafa gegn um tvo mýrarbala , þær einu mishæðir , sem eru á mýrinni á þessum vegi [ en því miður svo slæmar , að það hleypti kostnaðinum gífurlega fram ] , og við það lenti , er svo djúpt var grafið niður , í þessum " dýjum og fenjum " , sem greinin getur um , því annars eru þar engin dý , að heita má [ annað fannst vegagjörðarmönnunum ] ; og það voru einmitt þessir tveir kaflar , sem gjörðu veginn svo óvanalega dýran ; en hjá því hefði mátt sneiða , sjálfsagt á öðrum staðnum og að líkindum á báðum stöðunum , með því að hafa litla bugðu á veginum . Auðvitað hef ég ekki mælt þetta nema með augunum ; en mér er óskiljanlegt annað en að hér hljóti í greininni að vera " hausavíxl " , sem menn kalla , eða vel það , og breytist þá reikningurinn talsvert við það [ nei , engin hausavíxl ; báðar vegalengdir mældar reglulega með mælisnúru , en ekki tómum augunum ; eystri leiðin er svo mislend , og það gjörir hana lengri ] ; og auk þess mun bæði vera vel í lagt með vegalengdina á þessum spotta með fjallinu , þar sem hún er talin 400 faðmar [ ekki fullyrt , en áætlað ; er áreiðanlega nær 4 en 3 hundr . Ripp , leitaði ekki upplýsinga nema hjá mér , og skildi ekki aðra en mig í það sinn . En nú vill svo óheppilega til , að ég hef alls engin not af þessum vegi fyrir sjálfan mig , í hvorri stefnunni sem hann hefði legið , og get ekki haft tækifæri til að fara hann , nema með því að gjöra mér mjög bagalegan krók , sem þó hefði verið fylgt . Arnarbæli 28. nóv. 1891 . Virðingarfyllst . Ísl . Gíslason .