Lokaskýrsla vegna flugslyss sunnan Hafnafjarðar árið 2015 Frétt skrifuð kl. 22:28 Flugslysið átti sér stað þann 12. nóvember árið 2015 í hrauninu sunnan Hafnafjarðar Rannsóknardeild samgönguslysa ( RNSA ) hefur gefið út lokaskýrslu er varðar flugslys sem átti sér stað þann 12. nóvember árið 2015 er kennsluflugvél af gerðinni Tecnam P2002 JF brotlenti í æfingarsvæði í hrauni skammt sunnan Hafnarfjarðar . Flugvélin , sem bar skráninguna TF-IFC , var með tvo flugkennara um borð sem voru í æfingarflugi og var tilgangur flugsins að venja annan flugkennarann við nýrri tegund flugvélar sem Flugskóli Íslands hafði þá nýlega tekið í notkun en TF-IFC hafði aðeins verið flogið í 16 klukkustundir frá því hún var framleidd . Báðir flugmennirnir létust í slysinu . TF-IFC fór í loftið frá Reykjavíkurflugvelli kl. 14:10 og var lagt inn flugplan í 30 mínútur en eftir þrjár snertilendingar var ákveðið að halda út í æfingarsvæði og var áætlaður komutími til baka klukkan 14:40 . Talið er að tilgangur flugsins hafi verið að æfa hægflug , beyjur og æfingar í ofrisi sem er hluti af æfingum sem nauðsynlegt er að fara yfir er verið er að kynnast nýrri tegund samkvæmt reglum skólans . Þegar flugvélin hafði ekki skilað sér til baka til Reykjavíkurflugvallar á tilsettum tíma kl. 15:05 var lýst yfir óvissuástandi 25 mínútum eftir áætlaðan komutíma en skömmu síðar barst Landhelgisgæslunni boð frá neyðarsendi vélarinnar en slíkur sendir ( ELT ) fer í gang við högg eða við lendingu á vatni . Ekkert neyðarkall barst frá flugvélinni og engin fjarskipti höfðu átt sér stað milli vélarinnar og flugturnsins inni í svæðinu enda flugvélin stillt á aðra tíðni og ekki venjan að vélar séu í sambandi við flugturn er þær eru við æfingar þar sem hlustvörður er í gangi á tíðninni í viðkomandi svæði . Fram kemur að vélin hafi verið í 2.400 feta hæð ( yfir sjávarmáli ) undir það síðasta en eftir það eru engar frekari upplýsingar um flughæð hennar á ratsjá . Slysið átti sér stað í æfingarsvæði sunnan Hafnafjarðar , skammt norður af Kleifarvatni Þyrsla Landhelgisgæslunnar fann slysstaðinn um 7 mínútum eftir að hún hóf sig á loft frá Reykjavíkurflugvelli eða um 37 mínútum eftir að boð barst frá neyðarsendi vélarinnar . Flakið var staðsett í hrauni með nefið niður á við og miðað við stöðu vélarinnar og ummerki á slysstað er talið líklegast að hún hafi farið í spuna . Fram kemur að miðað við kraftinn frá högginu er hún brotlenti hafi möguleikarnir á því að lifa slysið af verið hverfandi . Fram kemur að við vinnslu skýrslunnar hafi verið tekin saman þau flugslys sem hafa átt sér stað með vélar af gerðinni Tecnam P2002 en af þeim 330 flugvélum , sem Tecnam-framleiðandinn , hafði afhent í mars 2019 voru búin að eiga sér stað 62 atvik og flugslys og þar af voru 18 banaslys . Þar með talin eru sjö slys þar sem sama undirtegundin , P2002 JF , átti í hlut . Á fimm mánaða tímabili , frá nóvember 2015 til apríl 2016 , áttu sér stað þrjú flugslys þar sem P2002 JF átti í hlut . Það fyrsta á Íslandi í nóvember 2015 , annað í Ungverjalandi þann 25. mars 2016 og það þriðja í Póllandi þann 1. apríl árið 2016 . Sambærileiki er með öllum slysunum þremur og í öllum slysunum voru tveir um borð þar sem enginn komst lífs af . Öll slysin áttu sér stað í kennsluflugi . Út frá gögnum frá radar og öðrum upplýsingum þá er talið að á þeim tímapunkti , þar sem talið er að flugmennirnir misstu stjórn á vélinni , hafi þeir verið að framkvæma ofrisæfingar með afli . Ofris , sem á ensku nefnist „ stall “ , kallast er hornið á milli vængsins og stefnu loftsins sem fellur á vænginn , verður það mikið að loftsteymið hættir að flæða yfir vænginn og vængurinn hættir að mynda lyftikraft . Viðbrögð við ofrisi er hluti af verklegri flugkennslu og er það bæði æft með fullu afli ( „ power on stall “ ) og einnig án afls ( „ power off stall “ ) . Flugvélin var af gerðinni Tecnam P2002 JF Í lokaskýrslunni segir að líklegast þykir að vélin hafi fallið í spuna í kjölfar ofrissins í 2.200 feta hæð yfir jörðu og er talið að flugmennirnir hafi ekki náð að bregðast við með viðeigandi aðgerðum . Ekki voru nægilegar upplýsingar fyrir hendi til þess að greina hversvegna ofrisið þróaðist út í spuna . Þá kemur fram að ekki sé heldur vitað hvor flugmannanna var við stjórnina undir það síðasta . Við rannsóknina kemur fram að Tecnam P2002 JF hafi öðruvísi eiginleika samanborið við hinar flugvélategundirnar sem flugskólinn hefur haft í flotanum . Sumir flugkennarar höfðu greint frá því að þeir voru ekki sáttir við upplifun þeirra við að meðhöndla vélina og eiginleika hennar . Flugmennirnir tveir sem voru um borð í vélinni voru báðir flugkennarar hjá skólanum . Sá sem var skráður flugkennari í þessu flugi var 25 ára gamall með 382 flugtíma að baki og þar af 95 tíma á þessa flugvélategund og hafði hann mestu reynsluna af P2002 JF af öllum flugkennurunum hjá skólanum . . Hann hafði öðlast atvinnuflugmannsréttindi þann 27. maí 2015 og fyrsta flugið hans sem flugkennari var 6. júní sama ár og hafði hann flogið 116.5 tíma sem FI ( flugkennari ) . Sá flugkennari sem var með stöðu nemanda í fluginu var 35 ára gamall og hafði hann 4.880 heildarflugtíma að baki . Sá flugmaður hafði mikla reynslu sem atvinnuflugmaður og hafði flogið meðal annars Fokker 50 flugvélum Flugfélags Íslands . Sá flugmaður hafði ekki flogið Tecnam P2002 JF áður en hann hafði flogið 16 tíma sem flugkennari eftir að hafa endurnýjað flugkennararéttindi sín . TF-IFC kom með stafrænum mælum og stjórntækjum um borð og voru báðir flugmennirnir vanir slíkum mælum en ekki þeim mælum sem voru á TF-IFC . Talið er mögulegt að lítil reynsla flugmannanna á þá mæla sem þessi tiltekna flugvél var útbúin gæti hafa spilað inn í að einhverju leyti á krefjandi tímapunkti þótt það sé ekki vitað með vissu . Lokaniðurstöður Lokaniðurstöður skýrslunar eru þær að flugmennirnir voru að framkvæma krefjandi æfingar undir lágmarksflughæð yfir landi m.a.v. það sem reglugerðir skólans segja til um . Þá kemur fram að áætlun um hleðslu - og jafnvægisútreikninga hafi ekki verið gerð með nákvæmum hætti og er talið að flugvélin hafi verið frekar framhlaðin og hafi hún verið mjög nálægt hámarksflugtaksþunga í flugtakinu . Talið er að flugvélin hafi fallið til jarðar í spuna sem að flugmennirnir náðu ekki að koma sér úr þrátt fyrir viðeigandi viðbrögð í slíkum æfingum . Síðasti flugferill vélarinnar var í átt að sól sem var lágt á lofti . Talið er mögulegt að sólin gæti hafa takmarkað ásýnd á mæla vélarinnar sem gæti hafa gert flugmönnunum erfitt fyrir að sjá afstöðu hennar eftir að hún fór í spuna . Þar sem að engin um borð lifði slysið af og engir flugriti var í vélinni , þá segir að erfitt sé að greina með nákvæmum hætti orsök flugslyssins . Takmarkaðar upplýsingar hafa verið til að vinna úr og erfitt að finna orsök þess og ekki hægt að segja til um hversvegna vélin fór í spuna . Í skýrslunni er komið fram með ábendingar til framleiðandans Tecnam að endurhanna staðlað eyðublað fyrir þyngdar - og jafnvægisútreikninga fyrir Tecnam P2002 JF vélarnar til að lágmarka að hægt sé að gera ranga útreikninga fyrir flug . Þá er þeirri ábendingu komið á framfæri til flugskóla almennt að auka lágmarkshæð upp í 5.000 fet yfir jörðu ( AGL ) fyrir þær æfingar þar sem hætta er á að flugvél geti farið í spuna í kjölfar ofrisæfinga . Lokaskýrslan var samþykkt af Geirþrúði Alfreðsdóttur , Gesti Gunnarssyni , Tómasi Davíð Þorsteinssyni og Herði Arilíussyni .