Við Rut héldum til Parísar föstudaginn 2. október , daginn eftir að Alþingi var sett og Davíð Oddsson flutti stefnuræðu sína . Þingsetningin var með nýju sniði . Fer vel á því , að forsætisráðherra geri þingi og þjóð strax á fyrsta degi grein fyrir meginatriðum í stefnu ríkisstjórnarinnar . Hins vegar getur orkað tvímælis að höggva umræðurnar um stefnuna í sundur eins og gert var . Hafi stjórnarandstaðan verið sundurleit fyrr á kjörtímabilinu er hún orðin ennþá sundurleitari núna , þrátt fyrir samfylkinguna . Var athyglisvert , að ræður fulltrúa stjórnarandstöðunnar snerust ekki síður um ávirðingar hver annars en gagnrýni á ríkisstjórnina . Sérkennilegt er einnig að fylgjast með því , að samfylkingaráráttan þokar stjórnarandstöðuflokkunum frekar til vinstri heldur en hitt , því að þeir eru farnir að keppa um einhver sérviskuleg málefni , sem skipta litlu sem engu nema í innbyrðis kapphlaupi þeirra . Við hinir sitjum og hlustum undrandi á það , sem um er deilt , eins og til dæmis , hvort Ísland eigi að vera í NATO eða herinn að fara . Hvernig er unnt að taka þá menn alvarlega sem stjórnmálamenn á þessum tímum , sem halda því blákalt fram , að Ísland eigi að verða varnarlaust ? Engu að síður eru þau Steingrímur J. Sigfússon og Margrét Frímannsdóttir nú farin að keppa um þessa stefnu og Margrét stofnar á sama tíma til pólistísks bandalags við Alþýðuflokkinn . Við höfðum stutta viðdvöl í París og héldum þaðan í lest með Sverri Hauki Gunnlaugssyni sendiherra til bæjarins Saint-Malo á Bretagne-skaga . Þar vorum við gestir borgarstjórnarinnar í tvær nætur en laugardaginn 3. október afhenti ég bænum sem gjöf frá ríkisstjórn Íslands styttu , sem Einar Jónsson gerði í minningu skipstapa dr. Charcot haustið 1936 , það er þegar skip dr. Charcot , Pourquoi-Pas ? fórst við Álftanes á Mýrum . Þegar þess var minnst 1996 , að 60 ár voru liðin frá þessu hörmulega sjóslysi var ég í safni Einars Jónssonar og sá þar þessa styttu , vaknaði þá hugmyndin að því að afsteypu af henni yrði valinn staður í Frakklandi . Sverrir Haukur tók að sér að kanna viðbrögð þar við því . Var Hrafnhildur Schram , forstöðumaður safns Einars Jónssonar með í ráðum við allan undirbúning og val á afsteypumönnum í Bretlandi , kom hún einnig með okkur til Saint-Malo til að sannreyna , að vel væri frá styttunni gengið aþr . Eftir samráð við dótturdóttur dr. Charcot varð niðurstaðan sú að taka málið upp við bæjaryfirvöld í Saint-Malo , þar sem var heimahöfn Pourquoi-Pas ? og sumardvalarstaður Charcot-fjölskyldunnar . Tók René Couanau , þingmaður og bæjarstjóri , þessum tilmælum ákaflega vel . Um það bil tveimur árum síðar rættust sem sé áformin með því að við borgarstjórinn afhjúpuðum styttuna á fjölförnum en samt friðsælum stað við turninn Solidor í Saint-Malo . Hafði bæjarstjórnin látið gera fallegan stöpul undir styttuna . Flutti ég ræðu við þessa hátíðlegu athöfn . Þá var boðið til móttöku í ráðhúsi bæjarins og undir lok dagsins bauð ég þeim , sem það vildu , að sjá mynd Kristínar Jóhannesdóttur , Svo á jörðu sem á himni , þar sem hún lýsir síðustu vikum Pourquoi-Pas ? og tengir við íslenskar sagnir . Var það sérstök reynsla að horfa á myndina í þessu umhverfi og með mörgum , sem höfðu ættar eða tilfinningatengsl við þá , sem fórust með skipinu . Sérstaklega var eftirminnilegt að fá tækifæri til að kynnast því , hve minningin um afdrif Pourquoi-Pas ? er lifandi á þessum stað og raunar víðar í Frakklandi . Við Íslendingar áttum okkur ekki á því til fulls né heldur hinu , hve vitneskja Frakka um veiðar franskra sjómanna við Ísland er mikil . Er það ekki síst að þakka rithöfundinum Pierre Loti , sem skrifaði bókina Les Pêcheurs d'Islande , eða um fiskimennina við Ísland . Var þessi bók í gluggum í bókabúðum í Saint-Malo , er greinilegt , að hún er sígilt verk , sem er alþekkt í Frakklandi . Þegar við gengum inn í kirkjuna Eglise Sainte-Croix við upphaf hátíðarhaldanna þennan laugardagsmorgun vék einn prestanna sér að mér og spurði , hvort hann mætti gefa mér bók um síðustu vikur Pourquoi-Pas ? , sem hann hefði skrifað til minningar um föður sinn Guillaume Le Conniat skipherra Pourquois-Pas ? . Þessi prestur heitir Alexis Le Conniat og bók hans heitir : Au Vent de la destinée ! Byggist bókin á bréfum frá Le Conniat skipherra og dr. Charcot , af henni má til dæmis ráða , hve nákvæmlega Kristín Jóhannesdóttir fer eftir staðreyndum í kvikmynd sinni , þegar hún lýsir örlögum skipsins . Le Conniat er ættaður frá Paimpol , sem er smábær vestar á Bretagne-skaga en Saint-Malo . Þaðan héldu margir sjómenn til veiða við Ísland og voru þeir almennt kallaðir les Islandais , eða Íslendingarnir , í bænum og má fá það staðreynt með því að skoða götunöfn og heiti veitingastaða . Ókum við til Paimpol sunnudaginn 4. október áður en við tókum hraðlestina að nýju frá borginni Rennes til Parísar . Bretónar hafa tekið til við að skilgreina rætur sínar með skarpari hætti en áður og leggja vaxandi rækt við keltneskan uppruna sinn meðal annars með menningarmótum eins og sönghátíð í sumar , en Tjarnarkvartettinn var í hópi þeirra , sem þar skemmti . Er áhugi á því , að bretnóska verði endurlífguð sem tungumál og hafa yfirvöld í París ákveðið að leggja ekki stein í götu þess . Verður fróðlegt að fylgjast með því , hvernig til tekst á því sviði . Er ljóst að áhugi á menningarlegri ræktarsemi af þessum toga er vaxandi í Evrópu og er ástæða fyrir okkur frá litlum menningarsvæðum að gleðjast yfir þessari þróun , því að hún færir okkur fleiri bandamenn í baráttunni fyrir því , að menning okkar sé jafnmikils metin og fjölmennari þjóða . Mánudaginn 5. október hófst ráðstefna UNESCO í París um æðri menntun . Sóttu rúmlega 100 menntamálaráðherrar hana og daginn eftir flutti ég þar ræðu . Þann sama dag þriðjudaginn 6. október gafst okkur Rut tækifæri til að fara í frönsku vísindaakademíuna og vera viðstödd , þegar Haraldur Ólafsson veðurfræðingur var heiðraður af samtökum franskra veðurfræðinga fyrir ritgerð sína um samspil vinda og fjalla , eða um áhrif fjalla á vinda . Var ritgerðin valin til verðlauna úr flokki ritgerða um veðurfræðileg efni og varð Haraldur fyrstur útlendinga til að hljóta þennan heiður . Flutti hann erindi við athöfnina og svaraði lærðum spurningum fundarmanna og síðan var boðið til móttöku til að samfagna með verðlaunahafanum . Þarna hitti ég franska vísindamenn , sem töluðu um dr. Charcot af mikilli aðdáun og vissu um það framtak okkar að gefa styttuna til Saint-Malo . Að kvöldi þessa þriðjudags fórum við í kirkjuna Notre-Dame-des-Blancs-Manteux , þar sem Schola cantorum frá Hallgrímskirkju efndi til tónleika undir stjórn Harðar Áskelssonar , en kórinn var þarna á leið til bæjarins Noyon , þar sem hans beið að taka þátt í keppni kirkjukóra . Heim héldum við síðan frá París miðvikudaginn 5. október .