Í trúariðkun kirkjunnar mynda bænadagarnir eina heild með páskum , allt frá messu á skírdagskvöldi þar sem síðustu kvöldmáltíðar Jesú Krists með lærisveinunum er minnst , til kvöldbæna að kveldi páskadagsins þar sem rifjuð er upp frásagan um lærisveinanna í Emmaus sem það kvöld buðu hinum upprisna Drottni inn til sín án þess að þekkja hann , en þegar hann braut með þeim brauðið lukust augu þeirra upp og þeir sáu að það var Jesús . Hjartað eitt er tilfinning . Höndin ein er ómarkvisst fálm . En hugur sem horfir til hjartans lætur höndina gjöra hið rétta . Það er von í vatninu . Það er líka von í öllum fermingarbörnunum sem fyrir skemmstu söfnuðu mörgum milljónum króna til þess að gefa deyjandi fólki líf og von með vatni . Þau hafa með því sett af stað læki lifandi vatns í eftirfylgdinni við hina sönnu uppsprettu . Dagur sigra og ósigra . Guð treystir okkur eins og Jósef . Það er jólagjöfin sanna og eina . Tvisvar hef ég vitjað friðarkapellu Uppsaladómkirkju þar sem Dag Hammarskjölds er minnst og staðið við leiði hans í gamla hluta Uppsalakirkjugarðs og lesið áletrunina á legsteininum . Þar er ritað : " Ekki ég , heldur Guð , í mér . Dag Hammarskjöld 1905 - 1961 . " Drottinn dvelur í gröf sinni . Í dag er kyrrasti dagur hinnar kyrru viku . Sabbatum sanctum - hinn heilagi hvíldardagur . Pálmasunnudagur var í sum um löndum kallaður græni sunnudagur . Með honum mætti kirkjan hinum forna sið náttúrudýrkunarinnar að fagna nýju lífi , nýjum gróanda , og gerði að helgum siðum kirkjunnar . Fólkið tók með sér sprota af brumandi trjám til kirkju þar sem þeir voru blessaðir . Í lífi flestra er eitthvað sem kalla má eða kallað er heilagt . Það hefur verið tekið frá og enginn óviðkomandi má snerta það eða spilla því . Guðspjallið ,, Nú fór Jesús í bátinn og lærisveinar hans fylgdu honum . Mennirnir undruðust og sögðu : „ Hvílíkur maður er þetta ? Jafnvel vindar og vatn hlýða honum . “ ( Matt 8.23 - 27 ) Guð sem skapar tímann , kallar okkur til að minnast þess og helga honum tíma og stundir , - ekki bara helgistundir í gróðureit hinnar frjálsu náttúru , eða í honum helguðu húsum , heldur fyrst og fremst við vöggu barns og rúm með bænarorðin sem fyrst bæra varir hins ómálga og sem síðust lifa á vörum öldungs í andláti hans . Þegar það var ákveðið á sínum tíma að fæðingarhátíð Jesú Krists skyldi haldin sem næst vetrarsólstöðum og þeim tíma þegar dag fer að lengja , þá var það til þess að minna á að okkur er ætlað að vaxa með honum , og meira en það : hlutverk hans í lífi okkar á að stækka . Það er eins og Jóhannes skírari sagði : Hann á að vaxa , ég á að minnka . Strax þar verður verk andans augljóst . Þau sem kenna sig til kristinnar trúar hafa ýmsar skoðanir og meiningar og kenningar um allt sem varðar trúna og túlkun ritninganna og játninganna . Enn komum við saman við sólarupprás á Þingvöllum til að fagna upprisunni , til að fagna hinum upprisna Drottni Jesú Kristi sem sigrað hefur dauðann og þjáninguna , brotið niður múrinn milli þessa jarðneska , stundlega heims og hins himneska heims eilífðarinnar . Enginn atburður sem minnst er á ári hverju er með nokkrum hætti sambærilegur við þennan . Þýski presturinn og listamaðurinn Sieger Köder er einn af þeim á þá náðargáfu að segja hið ósegjanlega með list sinni . Hann hefur gert óvenulega mynd af Kristi sem ber krossinn . Myndin var gerð fyrir fjölskylduföður sem mætti dauða sínum í trú en háði mjög langt og mjög hart dauðastríð . Listamaðurinn gerði myndina honum til huggunar og hjálpar . Guð skuldar mér ekki neitt . Mikils er um vert að niðurstaða ákvæðisins um Þjóðkirkjuna tryggi frelsi hennar frá ríkinu en staðfesti um leið sáttmála milli ríkis og kirkju um gagnkvæmar skyldur og réttindi , þar sem til dæmis kirkjuheimsóknir barna sem eru í þjóðkirkjunni séu ekki hindraðar vegna þeirra sem eru það ekki . Hugtakið þjóðkirkja felur ekki í sér neitt beinlínis um tengsl kirkjunnar við ríkisvaldið , heldur um tengslin við þjóðina og felur því í sér starfsáætlun . Þó hugtakið sé notað í gildandi stjórnarskrá skýrir það ekki í hverju tengslin við ríkið felast . María og Jósef þurftu að flýja með barnið til Egyptalands . Á þessum dögum þegar Ísland hefur fyrir sitt leyti samþykkt fullveldi Palestínu tryggir sá velgjörningur ekki frið né lífsöryggi barna og foreldra , og alls ekki þeirra sem eru á leið til Betlehem , þó að Ísraelsmenn hafi í gær lokið upp stóra hliðinu sem annars er notað fyrir herinn , svo að rúturnar frá Jerúsalem ættu greiðari aðgang . Í dag , á fyrsta sunnudegi í aðventu , eru það ekki bara réttlæti og friður sem fallast í faðma , heldur allt þetta : 40 ára afmæli Bústaðakirkju , upphaf aðventu með innreið Jesú til safnaðarins , og jólasöfnun Hjálparstarfsins til að færa þyrstum vatn og opna nýja brunna . Og yfir þessu öllu má skrifa eitt orð með stórum stöfum . Það er orðið VON . Það er óttinn við refsingu . Sá Jesús sem við fylgjum er ekki bara brosandi á gangi í grængresinu með dansandi börn í kring í endalausri himneskri gleði , þó að það sé sannarlega ein hlið þeirra göngu . Hann fer líka hörðum orðum um skinhelgi og yfirdrepskap , hann rekur út víxlarana , hann grætur yfir borgunum og kvelst á krossinum . Jesús vitjar okkar með heilögum anda sínum . Jesús breytir mönnum með anda sínum . Hann setur kærleika til annarra í stað sjálfselsku og sjálfsvorkunnar , hann setur fyrirgefninguna í stað beiskju og haturs , hann setur umhyggju fyrir öðrum í stað afskiptaleysis . Góður efi er alltaf betri er syfjulegt afskiptaleysi . Sá sem efast í trúnni er í djúpum sálar sinnar að leita að sannleikanum , að leita Guðs . Efinn táknar í raun ekkert annað en að mér er ekki sama um Guð og um trúna . Mér er ekki sama um það hvernig ég hugsa um Guð og hvort ég hugsa um hann . Þessir dagar mitt á milli , eru þetta árið líka dagar ótta og angistar vegna óróleika úr iðrum þeirrar jarðar sem við erum vön að geta treyst sem grundvelli að standa á og vegna óheiðarleika og ágirndar einstaklinga sem áður voru grundvallandi aðilar í grósku og velmegun samtímans . Akurlendi orðsins er kirkjan . Það er kirkjan í tvöfaldri merkingu . Það er söfnuðurinn og og einstaklingarnir , bæði þeir sem þegar hafa valið að vera hluti af lærisveinahópi Jesú Krists og einnig þau sem eru það ekki en fá að heyra og fá að bregðast við , og það er kirkjan sem er hús og heimili Guðs orðs . Við tendrum ljós á kyndilmessu . Ljós fyrir Maríu Guðsmóður , ljós fyrir móður okkar kirkjuna , ljós fyrir Guðs son , sem er ljós heimsins , ljós fyrir þau sem enn hafa ekki fundið ljósið , og ljós fyrir það ljós sem okkur sjálfum er gefið , að það lýsi öllum í húsinu en kafni ekki undir mælikerinu . Andinn er guðleg ákvörðun huggarans að vera hjá söfnuðinum allar stundir allt til hinnar nýju aldar , og í þeirri mynd er Kristur með söfnuði sínum og í kirkju sinni allt til þess að hann kemur aftur um síðir . Það mætti þess vegna kalla andann staðarhaldara Jesú Krists á jörðu þangað til hann kemur og verður allt í öllu . Inntak páskaboðskaparins er að það var sjálfur höfundur lífsins sem kom til jarðarinnar og gerðist maður eins og þú , fæddur af Maríu og lagður í jötu , lítið ósjálfbjarga barn , til þess að taka á sig alla mannlega neyð , allar misgjörðir þeirra og syndir og síðast dauðann sjálfan sem er afleiðing syndarinnar , og sigra það allt . Krossinn er andsvarið við skilningstré góðs og ills í frásögninni um Adam og Evu . Eins og ávöxtur þess trés leiddi til syndafallsins , og syndin leiddi af sér dauða Adams og allra síðan þá , er krossinn hið raunverulega lífsins tré og ávöxtur þess er frelsið frá syndinni , frelsið frá dauðanum . Guðspjallið er saga úr daglega lífinu . Það fannst hálfdauður maður á götuhorni . Um hann var ekkert annað sagt , og ekkert annað er frétt . Þó að tilefni kirkjugöngu okkar á þessum almenna bænadegi kirkjunnar séu ekki beinlínis kosningarnar og úrslit þeirra , þá kunna þær nú samt að hafa haft veruleg áhrif á kirkjuferðina og jafnvel hafa komið af stað meira róti tilfinninganna en kirkjuferðir gera á venjulegum sunnudegi . Samt er alltaf ýmislegt sameiginlegt með kosningum og kirkjuferðum . Kristindómurinn snýst ekki um neitt annað en að fylgja Kristi . Upprisukrafturinn sem brýtur dauðann á bak aftur og Jesús Kristur gefur þeim sem trúa , er ekki bara áhrifavaldur á dauðastundu minni , leiðin sem ég fer með honum gegnum dauðans göng inn í ríki hans , ef hann hleypir mér þangað ; upprisuaugnablikið á mótum lífs og dauða er bara einn lítill hluti . Þegar Jesús fæddist á jörðu mátti enginn nefna nafn Guðs . Það var of heilagt til þess . Þess vegna sagði fólkið : Herra og Drottinn , í stað þess að nefna nafnið . Það er hollt að minnast þeirrar miklu breytingar sem varð með boðun og kenningu Jesú Krists , að hann kenndi þeim sem voru slegin ótta frammi fyir nafni Guðs að segja faðir , eða abba , sem er augljóslega skylt orðinu pabbi . Jólahátíðin er umbreytingartími . Hinn dapri verður glaður , hinn smáði fær nýjan styrk , hinn háleiti horfir niður . Það er inntakið í lofsöng Maríu sem verður að veruleika á jólanótt , og veruleikinn er lítið barn , í engu frábrugðið öðrum litlum hjálparvana börnum . Hvað ætla ég að segja við hann þegar hann kemur ? Köllunin til eftirfylgdar við Krist gerist ekki með útskýranlegum rökum um grundvöll kristnilífsins og með sannfæringarkrafti , heldur fyrst og fremst með því að það gerist eitthvað , sem er gjarna ekki í neinu samhengi við það sem vænst er eða líkindi eru til , eða getur með nokkrum hætti verið skilgreint sem árangur mannlegs erfiðis . Lærisveinar Jesú Krists áttu forðum ekki aðeins það sem þjónaði líkamlegri heilsu þeirra og velferð sameiginlegt , heldur var hið sameiginlega fyrst og fremst hið nýja réttlæti þeirra sem játast Kristi . Og það höfum við flest eða öll gert í fermingunni . Að taka við þessu réttlæti þýðir að komast til skilnings á því að tengslin milli manna , milli einstaklinga , það er sambandið milli fólks inbyrðis sé þar með komið á annað og æðra stig . Hversvegna fjölgar þeim sem gliðna frá kirkjunni innan frá ? Af því að kæruleysið og afskiptaleysið gagnvart kristnum sannindum og nálægð Jesú Krists sjálfs vex meðal þeirra . Og afhverju er það ? Það er ekki síst vegna þess að við sem berum ábyrgð í kirkjunni , stöndum okkur ekki . Fermingarbörn eru eins og blómknúppar að byrja að springa út . Og hvað verður svo ? Höfum við gefið börnum okkar það veganesti sem þeim reynist best fyrir lífið framundan ? Það er með þá spurningu í huga sem við göngum í annað sinn fram fyrir Guð með þessa dýrmætu gjöf sem hann hefur lagt okkur í fang , til þess að hann sem áður helgaði þau í skírninni megi að þeirra eigin vilja , vera sá sem leiðir og leiðbeinir , vakir og verndar . Í dag , skilur enginn til fulls . En það má segja það sem svo : Í dag er Kristur á krossinum . Í dag hefur þú játað synd þína , í dag hefur þú fengið fyrirgefninguna , í dag hefur opnast leiðin gegn um dauðann til eilífa lífsins , í dag ertu þess vegna í Paradís . Að vera eins og illa gerður hlutur er í málvenjunni ekki fyrst og fremst ástand eða ásigkomulag heldur tilfinning þess sem er hvorki á réttum stað né á réttri stundu . Þetta er óþægileg tilfinning . Vísast má reikna með því að enginn sækist eftir henni . Viðbragðið er þetta : að láta fara lítið fyrir sér og reyna að láta sig hverfa sem fyrst . Getur verið að þetta ,, verði þinn vilji ” sé fyrst og fremst varnagli til þess að við verðum ekki fyrir vonbrigðum ef Guð skyldi sjá bænarefnið öðrum augum ? Imbrudagar eru dagar íhugunar , dagar iðrunar , dagar alvöru , dagar hinna stóru spurninga frammi fyrir Guðs heilaga augliti . Í þeirri nýju víkingaöld sem upp er runnin yfir Ísland er ríkjandi það meginmarkmið víkinganna að flytja í bú sitt sem mestan feng héðan að og þaðan . Maður er feginn hverjum deginum sem líður án þess að fréttir berist um brennd þorp og hrunin samfélög . Í samhengi víkingatímans er guðspjallið um að hinir síðustu geti orðið hinir fyrstu , eins og afar mislukkaður brandari . Hver er munurinn á jarðneskum og himneskum veruleika ? Kæri söfnuður . Símon Jóhannesson gekk fram fyrir Jesú Krist og fékk nýtt nafn sem hefur djúpa merkingu fyrir alla kirkjuna og líf hennar síðan . Þegar við vorum borin fram fyrir frelsarann Jesú Krist í heilagri skírn fengum við nafn , eða það nafn sem við þegar bárum fékk dýpri merkingu . Það varð skírnarnafn . Englarnir syngja um frið á jörðu . Það er stór jólagjöf að mega búa í þessu landi , þó að myrkt sé stundum , en þakklætið fyrir birtuna og hlýjuna er væntanlega dýpra fyrir vikið . Og kerti í heyinu . Kerti til að minna á ljós heimsins , Jesús . Þriggja arma ljósastjakarnir tveir sem gefnir voru til kapellu Háskóla Íslands 1940 eru komnir aftur . Þeir voru í viðgerð . Dag nokkurn fyrir tveim árum datt annar í sundur . Þegar að var gáð kom í ljós að þeir voru báðir ryðgaðir að innan í svo miklum mæli að þeim var ekki lengur treystandi til að halda uppi ljósinu . Þeir voru settir til hliðar . Í dag á fyrsta sunnudegi í vetri eru ritningarlestrar dagsins með þeim hætti að fyrirgefningin myndar einskonar yfirskrift dagsins . Svör Biblíunnar taka aldrei ábyrgðina af þeim sem heyra orð Guðs . Á minningarhátíð um Brynjólf biskup þegar guðspjallið segir : Set þig ekki í hefðarsæti , er vandasamt að standa í predikunarstól úr kirkju Brynjólfs . Það er harla lítil huggun að vita að hann stóð hér ekki sjálfur , því að hann lifði það ekki að sjá þennan stól . En þetta timbur strauk Jón Vídalín , sem næst kemst því að kallast gullinmunnur meðal íslenskra kennimanna . Kæri söfnuður , hjartanlega til hamingju með þennan mikla dag í lífi Langholtssafnaðar , -þetta er gleðidagur okkar allra sem þykir vænt um þessa kirkju og þennan stað á jörðu og við fögnum honum , - og vonandi fá nú þau sem hér störfuðu fyrrum og farin eru á undan okkur heim til Guðs að gægjast út úr gáttum himnaríkis og sjá hvernig draumar hafa ræst og allt er prýtt og glæst hér í kringum kirkju og safnaðarheimili . Guðspjall þessa sunnudags er eitt af þeim guðspjöllum sem láta næsta lítið yfir sér í fyrstu , en reynast svo við nánari skoðun ekki aðeins ríkuleg uppspretta hugsana og leiðsagnar í daglegu lífi , heldur draga þau upp mynd af kirkjunni og af trúarlífi einstaklinga og persónulegu sambandi hins kristna manns við Krist sjálfan . Það fer ekki hjá því þegar gengið er hér um vellina , leitað Lögbergs eða bara rýnt í landslagið að ýmsar spurningar kunni að vakna um þá tíma þegar þjóð var að verða til á Þingvöllum . Hvernig var það til dæmis þegar lögsögumaðurinn sagði upp lögin ? Þyrptist að fólkið allt sem sótti þingstaðinn heim , eins næri lögréttu og það mátti , og sat eða stóð í andakt á meðan ? Hljóðnuðu samræður og hvíslingar ? Ef til vill finnst ykkur eins og mér að á sólríkum sumardagsmorgni sé maður ekkert endilega tilbúinn til þess að kafa mjög djúpt ofan í stórar guðfræðilegar spurningar eða rannsóknarefni . En nú vill svo til að guðspjall dagsins í dag leggur fyrir okkur ákveðið viðfangsefni og undan því verður ekki vikist . Kæri miðvikudagssöfnuður . Þá kom ævintýralausa tímabilið sem var eins og viðvarandi ský á himni nákvæmlega þar sem sólin hefði átt að vera . Far þú . Syndga ekki framar . Tvö hús . Tvisvar á ári rifja þau upp sína formlegu tengingu þegar þau sem þjóna landi og lýð í þinghúsinu ganga fram fyrir altari Guðs , ásamt þjónum kirkjunnar : Við setningu Alþingis og 17. júní . Í dag er hinn almenni bænadagur . Bænadagurinn er ekki fundinn upp á Íslandi eða í Danmörku þótt einhverjum hafi dottið þaðí hug nýverið , heldur er hann sameiginlegur arfur kirkjunnar um allan heim allt frá því á 4. öld . Elstu siðir hans eru frá þeim tíma þegar kristin trú var að breiðast út meðal þjóðanna . Í umræðum í íslenskum fjölmiðlum hefur ekki aðeins borið á verulega samstæðilegri vanþekkingu á því hvað kristni og kirkja merkja í raun og veru og fyrir hvað kirkjan og kristnin stendur , heldur einnig því að fjölmiðlafólk hefur kallað til einstaklinga sem í oftar en ekki koma fram annað hvort af lítilli þekkingu en stórum orðum , eða af einhverskonar blandi af minnimáttarkennd og hroka gagnvart trú og kristni og heimskulegum sleggjudómum . Freisting er ill löngun fædd af girnd og hroka sem hvetur til illra verka . Á bak við freistinguna er vilji freistarans til að spilla sambandi mannsins við Guð og spilla manninum . Freistingin er alltaf fyrst og fremst tilraun til að trufla samband manns og Guðs , og meira en það , að taka upp sið eða framkvæma gjörning sem stríðir gegn vilja Guðs og áætlun hans um samskipti barna hans innbyrðis , eða er beinlínis andstyggð í augum hans . Nýtt ár er hafið . Við gerum það einnig . Ein hinna fögru jólaminninga okkar hinna eldri er um ljósið . Það loguðu ljós alla nóttina . Hingað á þennan helga stað , Þingvelli , koma þúsundir . Tölfræðin segir að þau séu líkast til 300 þúsund á þessu ári sem koma hér að kirkjunni , margir gægjast inn , margir setjast niður . Fáir dvelja lengur en nokkur andartök . Svo skrítið sem það kann nú að hljóma , þá er afar algengt , og reyndar miklu algengara en nokkuð annað , að megin spurning þeirra sem hingað koma sé ekki : Hvernig get ég tilbeðið Guð á þessum stað ? Í nýjustu biblíuþýðingunni okkar frá árinu 1981 hefur guðspjall dagsins fyrirsögnina : Fiskidráttur Péturs . Nú fjölgar þeim sem telja að það eigi að lesa fyrirsögina með , þegar guðspjallið er kynnt . Fyrirsögnin , sem er bara lítil millifyrirsögn í kafla , er því farin að skipta verulegu máli . Í dag er bæði sjómannadagur og þrenningarhátíð . Þar sem líklegt er að þau sem vilja fara til kirkju til að fagna sjómannadeginum muni gera það nær sjó , er hér í Þingvallakirkju meginumhugsunarefni dagsins þrenningarhátíðin og tilefni hennar . Það eru lestrar og sálmar þess dags sem hér hafa hljómað . Ekki viljum við þó alveg horfa fram hjá sjómannadeginum , - því að : Föðurland vort hálft er hafið , eins og segir í sjómannasálmi Jóns Magnússonar . Engin nótt er jafn ágæt og þessi . Kæri söfnuður , það er ekki bara jólakvæði Einars í Eydölum sem kennir okkur það . Veruleiki jólanna sem við erum snortin af með einum eða öðrum hætti eða viljum láta snerta okkur og hreyfa við okkur í þeim tilgangi að hin djúpa merking þeirra , kraftur þeirra og blessun fái að hafa áhrif á okkur og verða hluti af okkur , hann kennir okkur það . Við höfum safnast saman hér í húsi Guðs á Hálogalandshæðinni . Við höfum heyrt og þekkt guðspjall dagsins . Því að það eru litlar líkur á því að þið sem hér eruð nær eða hlustið fjær þekkið það ekki og hafið hugsað um það , - og ef til vill líka einhverntíma sungið um það barnasönginn : Á bjargi byggði hygginn maður hús .... og látið eða séð regndropana streyma úr litlum tifandi fingrum og heyrt smellinn þegar hús hins heimska féll . Markaðstorg tækifæranna stækkar og stækkar . Þessi morgunlestur byrjar á hvatningunni að láta ekki hugfallast þó að við , - sérstaklega við sem eldri erum , - finnum að vor ytri maður hrörnar . Við eldumst og líkaminn lætur ekki að stjórn með sama hætti og þegar við vorum börn og unglingar . Þessi hvatning kemur ekki óvænt í bréfi Páls , heldur hefur hún afmarkaða og alveg skýra forsendu .