Óli Björn Kárason formaður efnahags - og viðskiptanefndar Alþingis : Ég nokkuð viss um að margir vinir mínir á vinstri kantinum súpa hveljur þegar þeir átta sig á að frá því að Sjálfstæðisflokkurinn tók sæti í ríkisstjórn árið 2013 hefur tekist að lækka álögur á heimili og fyrirtæki um tugi milljarða á ári . Í huga þeirra er slíkt glapræði og vitnisburður um að verið sé að „ veikja “ skattstofna , „ afsala “ ríkinu tekjum og nýta ekki „ tekjutækifæri “ sem ríkið hefur með því að vera ekki dýpra í vösum launafólks og fyrirtækja . Á sama tíma og vinstrimenn berjast við sálfræðilegt áfall eru ekki allir hægrimenn kátir ; telja að of hægt gangi að koma böndum á skattakrumlu hins opinbera . Ég er sammála samherjum mínum en ég líkt og þeir verð að viðurkenna staðreyndir : Skattkerfisbreytingar í tíð Sjálfstæðisflokksins í ríkisstjórn frá 2013 , hafa leitt til þess að ráðstöfunartekjur heimilanna hafa hækkað um nær 30 milljarða króna . Séu afnám auðlegðarskatts og orkuskatts á rafmagn talin með má ætla að ráðstöfunartekjur heimilanna á þessu ári séu um 40 milljörðum hærri en þær hefðu orðið ef breytingar , sem Bjarni Benediktsson hefur beitt sér fyrir sem fjármálaráðherra og forsætisráðherra , hefðu ekki náð fram að ganga . Þessar upplýsingar koma m.a. fram í ítarlegu svari fjármála - og efnahagsráðherra við fyrirspurn um breytingar á sköttum og gjöldum frá árinu 2013 . ( Óskað var eftir upplýsingum um hverjar skatttekjur ríkisins hefðu orðið , að öðru óbreyttu , ef skattar og tryggingagjöld hefðu verið óbreytt miðað við árið 2012 . ) Tekjuskattur einstaklinga hefur lækkað um nær 24 milljarða króna vegna ýmissa breytinga sem gerðar hafa verið á síðustu árum . Án þeirra breytinga , sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur haft forystu um , væru heimilin því að greiða nær tveimur milljörðum krónum meira í hverjum mánuði í tekjuskatt en þau gera á þessu ári . Til viðbótar kemur skattfrjáls ráðstöfun séreignasparnaðar vegna íbúðakaupa . Áætlað er að eftirgjöf / lækkun tekjuskatts vegna séreignasparnaðar sé um 3,8 milljarðar á þessu ári . Í byrjun komandi árs kemur til framkvæmda fyrri áfangi í kerfisbreytingum á tekjuskatti en síðari áfanginn næst árið eftir sem tryggir launafólki um 21 milljarðs króna lækkun tekjuskatts . Lækkun tryggingagjalds nemur um 17,8 milljörðum en frá 2013 hefur skatthlutfallið lækkað úr 7,69% í 6,60% . Á næsta ári lækkar gjaldið enn frekar eða um fjóra milljarða króna . Afnám almennra vörugjalda hefur lengi verið baráttumál sjálfstæðismanna . Sú barátta skilaði árangri 2015 þegar gjöldin voru felld niður . Árin 2016 og 2017 voru tekin stór skref með því að afnema tolla á flestar vörur utan landbúnaðarvara . Í heild hafa álögur ríkisins á vörur – almenn vörugjöld og tollar – lækkað um rúmlega 14 milljarða króna miðað við heilt ár . Heimilin hafa fengið að njóta þessa í formi lægra vöruverðs og aukins kaupmáttar . Alls hafa skattar verið lækkaðir um 57 milljarða króna frá árinu 2013 eða um meira en 4,7 milljarða á mánuði . Þessu til viðbótar rann auðlegðarskatturinn sitt skeið , þrátt fyrir háværar kröfur vinstrimanna um að skatturinn skyldi framlengdur og það varanlega í einu forminu eða öðru . Auðlegðarskatturinn nam 10,7 milljörðum árið 2015 . Ári seinna var hætt að innheimta orkuskatt á rafmagn upp á liðlega 2,2 milljarða . Að teknu tilliti til auðlegðarskatts og rafmagnsskattsins nema skattalækkanirnar nær 70 milljörðum króna frá því að Sjálfstæðisflokkurinn tók sæti í ríkisstjórn 2013 . En sumt hefur hækkað En til að öllu sé haldið til haga þá hafa ýmsir skattar verið hækkaðir . Mest munar um töluvert róttækar breytingar á virðisaukaskatti . Neðra þrep virðisaukans var hækkað , efra þrepið lækkað og skattstofninn breikkaður . Vegna þessa eru tekjur ríkissjóðs um 13,9 milljörðum hærri á þessu ári en þær hefðu verið án breytinga , að öðru óbreyttu . Kolefnisgjald hefur einnig hækkað – nokkuð hressilega . Það hefur verið markmið allra ríkisstjórna síðustu ár að stuðla að orkuskiptum . Kolefnisgjaldi er ætlað að styðja við að markmið í loftslagsmálum náist – draga úr losun gróðurhúsalofttegunda , hvetja til orkusparnaðar og notkunar á vistvænni ökutækjum en um leið ýta undir aukna notkun á innlendum orkugjöfum . Kolefnisgjaldið er umdeilt og efasemdir hafa komið fram um að það skili tilætluðum árangri . Þá eru vísbendingar um að gjaldið leggist misjafnlega þungt á atvinnugreinar sem og launafólk . Ég hef áður vakið athygli á því að umhverfisskattar – grænir skattar – geti verið skynsamlegir en sú hætta sé alltaf fyrir hendi að þeir myndi skjól fyrir aukna skattheimtu hins opinbera . En fleira skiptir máli . Grænir skattar , líkt og kolefnisgjald , geta haft neikvæð áhrif á samkeppnishæfni þjóðarinnar . Ef umhverfisskattar á íslensk fyrirtæki eru hærri en þeir sem samkeppnisaðilar í öðrum löndum þurfa að standa undir , er augljóst að samkeppnisstaðan versnar . Því miður leiða of fáir hugann að þessum þætti þegar tekin er ákvörðun um skatta - og gjaldumhverfi atvinnulífsins . Vísbendingar eru einnig um að grænir skattar leggist hlutfallslega þyngra á tekjulága hópa en tekjuháa . Þannig kunna umhverfisskattar að leiða til aukins efnahagslegs ójöfnuðar . Byrðin 36 milljörðum léttari Bankaskattur er þriðji skattstofninn sem skilar hærri tekjum en fyrir 2013 vegna lagabreytinga . Skatturinn var fyrst lagður á 2011 en var hækkaður gríðarlega í stjórnartíð Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks , ekki síst til að standa undir fjármögnun umfangsmikillar leiðréttingar verðtryggðra húsnæðislána . Skatturinn var m.a. lagður á þrotabú hinna föllnu banka . Alþingi samþykkti í byrjun þessa mánaðar að lækka bankaskattinn verulega í áföngum fram til ársins 2024 . Lækkunin er hluti af stefnu ríkisstjórnarinnar að stuðla að aukinni skilvirkni í fjármálakerfinu með það að leiðarljósi að lækka kostnað neytenda . Eins og sést á meðfylgjandi töflu nema brúttó hækkanir ýmissa skatta frá 2013 um 33,7 milljörðum króna en 24 milljörðum að undanskildum bankaskattinum . En vegna umfangsmikilla skattalækkana á öðrum sviðum er ljóst að nettó skattalækkun á þessu ári borið saman við 2013 , að öðru óbreyttu er rúmlega 23 milljarðar króna og tæpir 33 milljarðar sé horft fram hjá bankaskattinum . Þegar haft er í huga að auðlegðarskattur og orkuskattur á rafmagn heyra sögunni til þá er skattbyrði heimila og fyrirtækja yfir 36 milljörðum króna léttari á þessu ári en hún hefði orðið án afskipta Sjálfstæðisflokksins . Án bankaskatts eru álögurnar nær 46 milljörðum lægri . En jafnvel þótt okkur hafi í mörgu miðað í rétta átt stendur eftir sú staðreynd að Ísland er háskattaland í alþjóðlegum samanburði . Skattbyrði , samkeppnishæfni og lífskjör eru samtvinnuð og verða ekki aðskilin . Því miður gengur illa að fá þá stjórnmálamenn , sem líta á einstaklinga og fyrirtæki sem tekju-hlaðborð hins opinbera , til að skilja einföld sannindi . Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 18. desember 2019 .