Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir ferðamála - , iðnaðar - og nýsköpunarráðherra : Það hljómar eins og atriði í hamfaramynd frá Hollywood en í vikunni var það íslenskur raunveruleiki : Mágkona mín , sem vinnur á Heilbrigðisstofnun Vesturlands á Hvammstanga , þurfti í óveðrinu að finna til lyf handa sjúklingum í svartamyrkri með vasaljós á enninu . Bærinn rafmagnslaus og ekkert varaafl . Eitt dæmi af ótalmörgum um hrikaleg áhrif óveðursins á það sem við köllum því stofnanalega nafni „ flutnings - og dreifikerfi raforku “ en snýst auðvitað um líf fólksins í landinu . Unnur Valborg Hilmarsdóttir , framkvæmdastjóri Samtaka sveitarfélaga á Norðurlandi vestra , birti á Facebook hreint ótrúlegt yfirlit yfir lýsingar sveitunga sinna á ástandinu : Sjö stiga hiti inni á heimilum , margra daga rafmagnsleysi , símalaust , netlaust , hitaveitulaust , þúsundum lítra af mjólk hent , hross grafin úr snjó , fólk notandi bílana sína til að hlaða farsíma og hitandi sér tebolla með kertum . Bætum bæði kerfið og viðbragðið Ástandið var sannarlega skelfilegt víða um land . Í gær ( föstudag ) fórum við norður fjórir ráðherrar til að sjá það með eigin augum . Mér eru efst í huga annars vegar allir þeir sem máttu , og mega jafnvel sumir enn , þola harðindi af ýmsu tagi vegna þessara atburða og hins vegar þakklæti til þeirra fjölmörgu viðbragðsaðila , björgunarsveita og annarra , sem hafa lagt nótt við dag til að liðsinna fólki og koma málum í lag , oft við hrikalegar aðstæður . Nú ríður á að greina strax hvaða lykilþættir ollu því að ástandið varð svona slæmt og langvinnt og hvernig við komum í veg fyrir að það gerist aftur . Sumt snýst um úrbætur á kerfinu . Það þarf t.d. að byggja yfir fleiri tengivirki . Mögulega var berskjaldað tengivirki í Hrútafirði í aðalhlutverki í vikunni . Halda þarf áfram að færa línur í jörð , sem stórátak hefur verið gert í á undanförnum árum í samræmi við skýra stefnu stjórnvalda . Sumt snýst um betri viðbragðsbúnað . Varaafl þarf að vera til staðar . Bæði inni á lykilstofnunum eins og sjúkrahúsum og eins stærri búnaður sem getur þjónað fleirum , jafnvel heilu byggðarlögunum . Varastöðin sem sett var upp á Vestfjörðum fyrir nokkrum árum skipti algjörlega sköpum þar í vikunni . Það væru yfirdrifin viðbrögð að dæma flutnings - og dreifikerfi raforku í einhvers konar ruslflokk á grundvelli þessara atburða . Truflanir á þessum skala eru nær óþekktar þó að horft sé áratugi aftur í tímann , þó að hrikaleg veður hafi oft gengið yfir landið . Það segir sitt um gæði kerfisins . Landsnet hefur líka í níu ár af síðustu tíu náð markmiði sínu um 99,99% áreiðanleika gagnvart forgangsnotendum . Svipaða sögu er að segja af dreifiveitunum . Eftir stendur hins vegar að engin keðja er sterkari en veikasti hlekkurinn . Það er lykilatriði . Við eigum að einhenda okkur í að útrýma þeim . Undanfarin sex ár hefur Landsnet fjárfest í flutningskerfinu fyrir 13 milljarða . Þar af langmest síðustu þrjú ár . Til viðbótar því koma fjárfestingar hjá dreifiveitum . Það er því alls ekki hægt að segja að ekkert hafi verið að gert . Sem dæmi má nefna að unnið er að jarðstreng sem fullyrt er við mig að hefði mögulega komið í veg fyrir rafmagnsleysið á Sauðárkróki . Framkvæmdin hefur tafist meira en Landsnet hefði kosið en verkefnið er þó komið af stað og í það hefur verið varið tæpum 300 milljónum króna . Á hinn bóginn hefði Landsnet viljað og getað framkvæmt u.þ.b. tvöfalt meira á undanförnum árum ef ekki hefðu komið til óvæntar tafir á leyfisveitingum . Meðal annars hafa lykilverkefni til styrkingar flutningskerfisins , ekki síst á Norður - og Austurlandi , tafist óhóflega . Það er óviðundandi . Einföldum ferlið í þágu lífsgæða Ég legg áherslu á að við straumlínulögum leyfisveitingarferlið , ekki til að draga úr kröfum heldur til að útrýma óþarfa töfum . Ég hef þegar bent á mögulegar leiðir til þess í minnisblaði til ríkisstjórnar , nánar tiltekið í september síðastliðnum . Núverandi ferli er í einu orði sagt tætingslegt . Mun æskilegra væri að beina ólíkum öngum þess – til að mynda skipulagsþættinum , umhverfismati framkvæmda og framkvæmdaleyfi – í einn og sama farveginn strax í upphafi . Aðkoma almennings yrði óbreytt nema hvað hún yrði í tengslum við eina málsmeðferð í stað margra eins og nú er . Þetta er lykilatriði . Ég leyfi mér að vona að við getum núna sameinast þvert á alla pólitík um að styrkja þessa nauðsynlegu innviði , sem eru algjör grundvöllur lífsgæða í landinu . Greinin birtist fyrst í sunnudagsblaði Morgunblaðsins 15. desember 2019 .