Árið sem er senn á enda hefur verið gjöfult fyrir skuldabréfafjárfesta , bæði hér heima og erlendis , og þegar þetta er skrifað hefur bandaríska skuldabréfavísitalan frá Barcleys skilað um 9% ávöxtun á árinu , sem er svipað og skuldabréfavísitala íslenska markaðarins . Seðlabankar heimsins hafa mun oftar lækkað vexti en hækkað , nánar tiltekið um 129 vaxtalækkanir á móti 20 vaxtahækkunum , og telja fæstir að árið 2020 verði ár vaxtahækkana ; flestir seðlabankar þróaðra ríkja muni halda vöxtum óbreyttum eða lækka . Sú þróun sem hefur leitt til svo lágra vaxta í heiminum á sér langan aðdraganda . Á áratugunum eftir seinna stríð átti sér stað mikil framleiðniaukning á Vesturlöndum , laun verkafólks jukust hratt og eftirspurn einkaðila eftir fjármagni var mikil . Á áttunda áratugnum sótti Japan mjög í sig veðrið og framleiðsla og fjárfesting fluttist þangað á meðan framleiðsla á Vesturlöndum varð ósamkeppnishæfari og hægðist á vexti raunlauna . Á tíunda áratugnum tóku „ Tígralöndin “ , einkum Suður Kórea og Taíwan , við boltanum , og nú í byrjun 21. aldarinnar Kína . Flest þróuð ríki hafa því upplifað á undanförnum áratugum að sú tækniþróun og aukin framleiðslugeta sem knúið hefur áfram launahækkanir í framleiðslugreinum , hefur flust til annarra landa sem hafa búið yfir ódýrara vinnuafli . Fjárfestingar þróaðra ríkja hafa því hjálpað þeim minna þróuðu við að koma sér upp framleiðslugreinum byggða á tækniþróun þeirra fyrrnefndu . Hinn þekkti japanski hagfræðingur Richard Koo hefur spáð því að laun verkafólks í framleiðslustörfum , þau sem enn verði til , muni ekki taka að hækka fyrr en að engin fjölmenn ríki verði eftir til að flytja framleiðsluna til – í því sambandi er nærtækt að horfa til Indlands og annarra fjölmennra láglaunalanda með sterkra innviði og nægt framboð af hæfu starfsfólkisem munu taka við framleiðslu frá Kína , í auknum mæli horft fram á veginn . Breytt hegðun eftir fjármálakreppu Birtingarmynd þessarar þróunar hefur verið að finna í fækkandi fjárfestingartækifærum í þróuðum löndum , minni eftirspurn eftir fjármagni samhliða auknum sparnaði , m.a. vegna breyttrar aldurssamsetningar , sem hefur þrýst niður vöxtum til skemmri og lengri tíma . Á áratugunum fram að fjármálakreppunni var hagvöxtur þróaðra ríkja studdur af hratt vaxandi skuldum einkageirans , samhliða mikilli framþróun fjármálamarkaða . . Eftir fjármálakreppuna hefur viðsnúningurinn verið mikill , skuldir hafa lækkað og sparnaður heimila og fyrirtækja verið hár og viðarandi . Sú þróun hefur einnig verið mjög áberandi hjá íslenskum heimilum síðastliðin ár og vísbendingar um að íslensk fyrirtæki vilji frekar draga úr fjárfestingu og greiða niður skuldir . Á móti svo miklum sparnaði verður einhver lánveitandi að vera til staðar svo verðhjöðnunarspírall fari ekki af stað í umhverfi fárra fjárfestingakosta , og hafa ríkissjóðir hinna vestrænu ríkja komið þar inn af mismiklum þrótti . Sú eindregna afstaða Ben Bernanke , og síðar Janet Yellen , seðlabankastjóra Bandaríkjanna að ríkissjóður yrði að vera rekinn með talsverðum halla til að vinna á móti þessum sterku verðhjöðnunarkröftum , er talin hafa átt stóran þátt í meiri efnahagsbata þar í landi undanfarin ár en í flestum öðrum vestrænum ríkjum . En þótt verstu áhyggjur frá liðnu hausti um komandi heimssamdrátt hafi minnkað , bendir fátt til kröftugs efnahagsbata á næstu árum . Þrátt fyrir kraft bandarískra neytanda eru framleiðslutölur víðast mjög veikar , og síðast en ekki síst er vöxtur Kína að hægja verulega á sér samhliða því sem neikvæðar aukaverkanir gíðarlegra , en oft óarðsamra , fjárfestinga þar í landi byrja að koma fram . Greiningaraðilar hafa þó mismunandi skoðanir um þróunina á næsta ári . Þar mun viðgangur bandaríska hagkerfisins skipta mestu , og þróun gengis dollars og bandarískra ríkisskuldabréfa stýra öðrum mörkuðum . Áhugavert er þó spár stærstu banka um þróun langtímavaxta í Bandaríkjunum liggja þó á frekar þröngu bili , eða frá 1,2% til um 2,2% . Eyland í norðri ? En hvað með hina íslensku vexti ? Flestar hagspár , frá greiningaraðilum og Seðlabankanum , gera ráð fyrir að hagvöxtur á Íslandi byrji að hjarna við á næsta ári og taki svo ágætlega við sér árið 2021 . Sérstaklega vekur athygli bjartsýn hagvaxtarspá Seðlabankans upp á 1,6% á næsta ári og 2,9% árið 2021 og spá um atvinnuleysi sem , illu heilli , eru minnkandi líkur á að rætist . Það verður þó að skoðast í því ljósi þess að hagfræðisvið bankans og peningastefnunefnd eru sammála um að 1,5% vaxtalækkun hans muni ýta talsvert við fjárfestingu og hagvexti á næstu misserum . Því miður er það ekki raunin því þrátt fyrir vaxtalækkanir Seðlabankans hafa vextir á skuldabréfamarkaði staðið í stað eða lítillega lækkað . Þá hafa vaxtaálögur í bankakerfinu farið hækkandi . Tekið saman hefur ávinningur af lækkandi skammtímavöxtum Seðlabankans verið takmarkaður . Minnkandi og vamáttugt bankakerfi og vaxandi skuldabréfaútboð hér innanlands hafa hert fjármálaleg skilyrði enn frekar sem birtist í mjög háu raunvaxtastigi ríkisbréfa og annarra mjög tryggra markaðsskuldabréfa . Hvað er framundan ? Hið opinbera hefur að hluta tekið við slakanum á vinnumarkaði undanfarin misseri en hratt fallandi fjárfesting atvinnuvega og takmörkuð útlánageta í bankakerfinu gefa fyrirheit um litla fjárfestingu framundan . Að öðru óbreyttu má því fastlega gera ráð fyrir að atvinnuleysi muni halda áfram að aukast á næsta ári . Eftir miklar fjárfestingar undanfarin ár í byggingariðnaði , sjávarútvegi , verslun og þjónustu , orkuiðnaði og ferðaþjónustu , er erfitt að finna atvinnugrein í dag sem líkleg er til að ráðast í svo stórar fjárfestingar að nægi til að lyfta hér hagvexti á næstu árum . Ísland færist því jafnt og þétt í átt að efnahagslegum veruleika annarra þróaðra ríkja – að búast við öðru telst varla bjartsýni heldur frekar óskhyggja . Agnar Tómas Möller Greinin var birt í Viðskiptablaðinu þann 19. desember 2019 Júpíter rekstrarfélag hf. var stofnað af Kviku árið 2006 og hefur frá árinu 2007 starfað með leyfi Fjármálaeftirlitsins sem rekstrarfélag verðbréfasjóða skv. lögum nr. 161 / 2002 um fjármálafyrirtæki .