62 MORGUNBLAÐIÐ , SUNNUDAGUR 25. SEPTEMBER 1988 Minning : Elín Geira Oladóttir Fædd 5. ágúst 1905 Dáín 17. september 1988 Mig langar til að minnast tengda - móður mínnar Elínar Geiru Óladótt - ur sem lést á Vífílsstaðaspítala þ. 17. september sl. með fáeinum orð - um og þakka henni allt sem hún var mér og minni fjölskyldu . Geiru kynntist ég fyrir þrjátíu og fímm árum , er ég varð tengda - dóttir hennar og alla tíð síðan hefur mér þótt einstaklega vænt um þessa konu . Þó við værum ekki sammála um marga hluti og málefni , reynd - ist hún mér ákaflega vel alla tíð og þó sér í lagi er hún tók son minn , Svein , 3 mánaða , upp á arma sína , svo ég gæti lokið námi . Var hún honum alla tíð síðan einstak - lega góð amma . Geira var stórbrotinn persónu - leiki en átti þó ekki skap sem öllum hæfði , en heiðarleiki og hreinskilni hennar var hressandi . Skopskyn hennar var sérstakt og reyndist henni vel og ættingjum hennar í því langa veikindastríði er hún háði . Fyrir utan ást og hlýju er hún sýndi ástvinum sínum fræddi hún okkur um land forfeðra og mæðra , ^ sögu þess og menningu . Lengst af bjó Geira með eigin - manni sínum Sveini Sæmundssyni í Tjarnargötu lOb , hann missti hún 19. aprfl 1979 . í Tjarnargötunni var jafnan margt manna og minnast ættingjar og vinir margra gleðistunda þaðan með þeim hjónum . Stuttu eftir lát Sveins fluttist Geira til dóttur sinnar , Valborgar , og fjölskyldu hennar að Hlíðargerði 3 . Þar leið henn vel , umvafín um - hyggju og ást dóttur og eiginmanns hennar Eiðs Bergmanns og sona þeirra . Ekki var það sársaukalaust að flytjast úr Tjarnargötunni eftir fjörutíu og fjögurra ára búsetu . Geira var sérlega mikill dýravinur og er það sérstök saga sem ekki verður hér rakin . Á erfiðum stundum var Geira staðföst , sterk og veitti þeim sem voru hjálparþurfi öruggan stuðning . Fastheldin var hún á hefbundnar venjur og góða siði . Til hinstu stundar fylgdist hún vel með ætt - ingjum og ástvinum og öllu því sem fram fór í kringum hana , þjóðmál - um sem öðru . Elín Geira var afar þakklát þeim ástvinum og öllu því starfsfólki sem hjúkrauði henni á Vífílsstaðaspít - ala , það sagði hún mér oft og vil ég og eiginmaður minn þakka öllu starfsfólki á lungna - og öldrunar - deild , sem veitti henni hjálp í erfíð - um veikindum , hjartans þakkir . Elín Geira var fædd að Höfða á VöHum í S-Múlasýslu 5. ágúst 1905 . Ung fluttist hún til Reykjavíkur með foreldrum sínum , er æskuheimili hennar brann til kaldra kola . Þann 1. nóvember 1929 giftist hún Sveini Sæmundssyni rannsókn - arlögreglumanni , sem var einstak - lega elskulegur eiginmaður , faðir og tengdafaðir . Þau eignuðust þrjú börn , Ola Hauk , Sæmund Örn og Valborgu , afkomendur hennar eru orðnir margir og ætla ég öðrum að rekja ætt hennar og afkomendur . Eg kveð hana Geiru mína með söknuði og virðingu . Hún þráði orð - ið hvíldina og ég veit að hún er komin til ástvina sem farnir eru yfír móðuna miklu . Blessuð sé minning hennar . Dögg Björgvinsdóttir Elín Geira — eða Geira eins og hún var oftast kölluð , var Aust - fírðingur að ætt og uppruna , fædd að Höfða á Völlum í S-Múlasýslu 5. ágúst 1905 . Foreldrar hennar voru hjónin Herborg Guðmunds - dóttir og Óli Halldórsson . Þau áttu sex börn , en tveir drengir dóu í bernsku . Hin komust til fullorðins - ára en þau voru : Guðmundur , Guðný , Hólmfríður og Elín Geira , en hún var langyngst . Þau eru nú öll látin . Þau Herborg og Óli brugðu búi árið 1923 og fluttust til Hafnar - fjarðar . Hjá þeim bjó Geira þar til hún giftist Sveini Sæmundssyni 1. nóvember 1929 . Fyrsta heimili þeirra var á Skólavörðustíg 36 og síðar á fleiri stöðum í borginni , þar til árið 1936 að þau keyptu íbúð í húsinu Tjarnargötu lOb , en þar bjuggu þau síðan , meðan þau lifðu bæði . Sveinn hafði stundað sjó - mennsku , en í ársbyrjun 1930 hóf hann störf sem lögreglumaður , og um mitt ár 1938 var hann skipaður yfírmaður Rannsóknarlögreglunn - ar , en það var þá nýtt starf , sem Sveinn átti stærstan þátt í að byggja upp . Því starfí gegndi hann um 30 ára skeið . Sveinn lést 19. apríl 1979 . í Tjarnargötu lOb héldu þau hjónin uppi miklu rausnarheimili . Oft var þar gestkvæmt , bæði af utanbæjar - og innanbæjarfólki , og þeir voru ófáir , sem dvöldu þar langdvölum af ýmsum orsökum , stundum fólk sem átti í erfiðleikum og hafði ekki í önnur hús að venda . Óhætt er að segja að þau hjónin vildu hvers manns vanda leysa og voru ákaflega samhent í því . I starfí sínu átti Sveinn eðlilega mikil samskipti við ýmsa ógæfu - menn , sem höfðu komist í kast við lögin , eða af öðrum sökum voru utangarðsmenn í þjóðfélaginu . Margir þessara manna mátu Svein mjög mikils og leituðu til hans á erfíðum stundum . Og ekki var óal - gengt að sjá einhvern þessara rhanna í eldhúskróknum hjá Geiru , þar sem þeir þáðu matarbita eða kaffiboUa , og það kom líka fyrir að þeir fengju að liggja inni á köld - um nóttum . Sá sem þetta ritar bar gæfu til að eiga margar stundir á heimili Sveins og Geiru . Þar var gott að koma og maður alltaf velkominn . Og þar áttu eldri drengirnir okkar sitt annað heimili mörg ár . Þeim Sveini og Geiru varð þriggja barna auðið . Þau eru : 1 . Óli Haukur , vélfræðingur hjá Landsvirkjun , kvæntur Margréti Stefánsdóttur . Þau eiga 3 dætur : Önnu Maríu , Elínu Geiru og Haf - dísi . 2 . Sæmundur Örn , fyrrv. skip - stjóri , nú öryggisvörður í Seðla - banka íslands . Kona hans er Vígdögg Björgvinsdóttir , hjúkrun - arfræðingur . Börn þeirra eru : Sveinn , Arna og Stefanía Björg . 3 . Valborg , meinatæknir í Rann - sóknarstofu Háskólans , gift Eiði Bergmann , framkv.stj. Þau eiga 4 syni : Frosta , Loga , Hjalta * og Sindra . Barnabörn Geiru og Sveins eru orðin 14 . Það yngsta fæddist 2 dögum eftir andlát Geiru , og mun bera nafn hennar . Eftir að Geira missti eiginmann sinn og hún orðin heilsutæp , flutti hún úr Tjarnargötunni og í ná - grenni við dóttur sína í Austurbæn - um , en skömmu síðar heim til henn - ar , þar sem henni var búið heimili , uns hún hlaut að fara á sjúkrahús , en þaðan átti hún ekki afturkvæmt . Með Elínu Geiru er genginn mjög sérstæður og eftirminnilegur per - sónuleiki . Hún hafði fastmótaðar skoðanir á mönnum og málefnum og lét þær í ljós í fullrihreinskilni , hverjar sem þær voru . Ókunnugum fannst hún stundum þurr á manninn og nokkuð orðhvöss . Sjálf kallaði hún þetta „ austfirska þyrkinginn " og henti gaman að . En enginn , sem kynntist henni , þurfti að efast um hennar góða hjartalag , þótt slíkt væri ekki borið á torg . Hún var trölltrygg vinum sínum og ætt - mennum , bar sífellt hag þeirra fyr - ir brjósti og veitti þeim stuðning við ýmis tækifæri . Þrátt fyrir aldur og langvarandi veikindi var hugsun hennar furðu skýr fram á síðustu daga . Síðustu árin dvaldist hún á Vífíls - staðaspítala . Þar naut hún frábær - lega góðrar umönnunar , og vilja aðstandendur færa starfsliði spítal - ans einlægar þakkir . Við kveðjum þessa góðu konu með söknuði . Blessuð sé minning hennar . Eiður Bergmann Minning : SnjáJríður Jónsdótt - irírá Stokkseyri Fædd 10. ágúst 1901 Dáin 7. september 1988 Þegar gengið er inn í kirkjugarð - inn á Stokkseyri blasir við brjóst - mynd af virðulegum öldungi með alskegg sem horfír til kirkjudyra . Mynd þessa gerði Sigurjón Ólafsson af Jóni Sturlaugssyni og stendur hún á leiði hans , konu hans Vilborg - ar Hannesdóttur og þriggja barna þeirra sem dóu úr berklum á besta aldri . Jón var útvegsbóndi og for - maður í Vinaminni á Stokkseyri og hafnsögumaður í 46 ár . Hann lét sig sjávarútveg miklu varða og stuðlaði að ýmsum framförum í þeirri grein en orðstír gat hann sér fyrir björgun mahna úr sjávar - háska . Hann afrekaði að bjarga alls 73 mónnum , íslenskum og er - lendum , úr hinu vota fangi Ægis . Vilborg kona hans var ein af stofn - endum og forvígiskonum kvenfé - lagsins á Stokkseyri en sá félags - skapur sinnti mikið líknarmálum með því að hlaupa undir bagga með fátækum og munaðarlausum og var ekki vanþörf á þar sem trygginga - bætur voru engar . Þau Jón og Vilborg eignuðust 10 börn og komust öll þeirra upp nema eitt sem dó í bernsku . Systk - inin voru mjög gerðarleg , sum nokkuð sérlunduð , og traust í öllu fari . Nú eru þau öll látin nema tvö , Anna ekkja Benedikts Benedikts - sonar , bifreiðarstjóra í Reykjavík , og Jón , stýrimaður í Hafnarfirði , kvæntur Sigríði Sigurðardóttur frá Hnjóti í Örlygshöfn . Snjáfríður var fædd í Vinaminni 10. ágúst 1901 og var þriðja barn þeirra Jóns og Vilborgar en hún var Iátin heita í höfuðið á Snjáfríði Nik - ulásdóttur síðari konu afa síns , Sturlaugs Jónssonar , bónda í Stark - aðarhúsum . I Vinaminni var heimil - isfólk á annan tug , húsráðendur , börn þeirra , tvær konur , önnur löm - uð , og þrír til fjórir vertíðarmenn sem reru á útvegi Jóns bónda . Eins og að líkum lætur þurftí svo stórt heimíli mikils með en það hafðist ekki fram nema með þrotlausri vinnu og búhyggindum . Börnin voru sett strax til verka og þau höfðu aldur til en þannig vöndust þau strangri vinnusemi sem varð síðan ættarmerki þeirra . Snjáfríður ólst upp í stórum systkinahópi , en 10 ára gömul gekk hún í barnaskól - ann á Stokkseyri og voru kennarar hennar Páll Bjarnason og Guð - mundur Sæmundsson . Áður en skólaskylda hennar hófst hafði hún fengið tilsögn í heimahúsum í lestri , skrift og reikningi . Móðir hennar kenndi henni að lesa í Nýja testa - metinu þar sem stafrófskver var ekki t.il . í barnaskólanum lærði Snjáfríður mikið af bundnu máli en þá þótti ekki tiltökumál að skóla - börn lærðu Iexíur utanbókar . Skól - inn gaf henni þarna veganesi sem hún bjó að alla ævi . Hátt í tvítugt sótti hún í tvo vetur kvöldskóla sem Sigurður Heiðdal og kennarar við barnaskólann stóðu að og þar lærði hún tungumál og bókfærslu . í heimahúsum lagði Snjáfríður hönd á margt , barnagæslu , matar - gerð , ræstingu , fískverkun , mó - tekju , garðrækt og annað sem til féll . Þegar hún var komin á ungl - ingsaldur fór hún að ráða sig í kaupavinnu og var á ýmsum stöð - um , Brúnavöllum , Rauðalæk , Hvanneyri hjá Haildóri Vilhjálms - syni og einna lengst , fjögur sumur , í Holtsmúla . Og eítt sinn var hún hjálparstúlka við Rjómabúið á Seljalandi . Á þessum árum voru sum systkina hennar , eins og svo margt ungt fólk í sjávarplássum og sveitum , að drífa sig burt að heim - an og freista gæfunnar i Reykjavík . Snjáfríður var í þessum sömu hug - leiðingum því að það var lítið gengi í því að vinna kauplaust mestan part árs í foreldrahúsum . Að ráði móður sinnar hélt hún til Reykjavík - ur þar sem hún dvaldist einn vetur og lærði kjólasaum hjá Rebekku Halldórsdóttur . Þótt hún væri lagin við sauma og hannyrðir kaus hún þó að leggja annað starfssvið fyrir sig . Búnaðarfélag íslands taldi það í sínum verkahring að sinna hús - mæðrafræðslu í sveitum . Sigurborg Kristjánsdóttir fra Múla við ísa - fjarðardjúp ferðaðist um landið og hélt matreiðslunámskeið . Hún þótti afbragðskennari . Á Stokkseyri efndi hún til tveggja námskeiða og sótti Snjáfríður í Vinaminni þau bæði . Þetta átti mikinn þátt í því að hún ásetti sér að gerast mat - reiðslukona . Hún tók sig upp 1928 , þá 27 ára gömul , og hélt alfarin til Reykjavíkur . Um sumarið vann hún við fískverkun á Kirkjusandi til þess að afla sér tekna en um haustið fór hún á matreiðslunámskeið hjá The - odóru Sveinsdóttur í Kirkjustræti . Að því loknu ráðstafaði hin dug - mikla forstöðukona henni til Al - þingis , „ Það var veturinn sem Einar á Eyrarlandi var bakaður til ráð - herra , " eins og Snjáfríður orðaði það . Þá var enn ríkjandi sú lenska að yfirmenn ráðskuðust með undir - menn sína . í þinghúsinu vann Snjáfríður við bakstur , framreiðslu og ræstingar . „ En mér þótti það skrítið , " sagði hún , „ að hann Einar á Eyrarlandi gaf mér eina krónu meðan hann var þingmaður en 50 aura eftir að hann var orðinn ráð - herra . " Þá fengu stúlkurnar sem gengu um beina og þógu rykið undan skóm þingmanna ekkert kaup , aðeins þjórfé . Þegar þingtíminn var úti vorið 1929 réðst Snjáfríður til Sigríðar Fjeldsted , sem rak fjölsóttan mat - sölustað í Lækjargötu . Þar var hún um tíma en eftir það varð hún matráðskona á ýmsum stöðum eins og í mötuneyti stúdenta á Gamla - Garði og á Hótel Vík og um skeið aðstoðarráðskona á Landspítalan - um . Óthætt er að segja að nokkur þáttaskil hafí orðið á starfsferli Snjáfríðar þegar hún gerðist fyrsta matráðskonan á Vistheimilinu á Reykjalundi í Mosfellssveit . Þegar henni var boðinn sá starfí ætlaði hún að hafna því boði en að áeggj - an móður sinnar skipti hún um skoðun . Móðir hennar kvaðst hafa misst þrjú börn sín úr berklum og hún gæti ekki verið þekkt fyrir annað en að fara upp að Reykja - lundi . Saga Reykjalundar er stórmerk - ur þáttur í hinni sigursælu baráttu við berklaveiki sem herjaði á mörg heimili svo að margur átti um sárt að binda . Sú saga ætti að vera þjóð - inni vel kunn því að hún er þörf hollvekja . Hinn 24. október 1938 stofnuðu berklasjúklingar samtök , Samband íslenskra berklasjúklinga , í því skyni að styðja hver annan til sjálfsbjargar . Þá voru berklahælin þéttsetin svo að fjöldi manns sem þurfti á læknishjálp að halda varð að bíða í lengri eða skemmri tíma eftir að fá hælisvist . SÍBS ákvað brátt að gera það að meginverkefni sínu að koma upp vistheimili þar sem útskrifaðir sjúklingar frá berklahælunum gætu fengið að - hlynningu og endurhæfíngu svo að þeir þyrftu ekki að vera i heimahús - um við misjafnar og oft bágar að - stæður . SÍBS réðst í byggingu vist - heimilis í Mosfellssveit og var það tekið í notkun 1. febrúar 1945 er fyrstu vistmennirnir komu þangað . Oddur Ólafsson varð yfirlæknir , Valgerður Helgadóttir yfírhjúkrun - arkona og Snjáfríður Jónsdóttir matráðskona svo að einhverjir séu nefndir af því einvalaliði sem vald - ist til starfa við vistheimilið . Snjáfríður hóf störf á Reykja - lundi 14. maí 1945 en þá stóðu þar yfír miklar framkvæmdir . Eldhúsið var í herskála og fátt um nauðsyn - leg áhöld til matargerðar en aðstað - an batnaði stórum fáeinum árum síðar þegar stóra húsið var tekið í gagnið . Handtökin voru ófá þar sem margir gengu til borðs , vistmenn , starfsfólk og byggingaverkamenn svo og géstir sem komu til þess að heimsækja vistmenn eða litast þar um garða . Kapp var lagt á að vinna allan mat heima því að bæði voru aðdrættir örðugir og eins þurfti að gæta allrar hagsýni þar sem SÍBS réð ekki yfír digrum sjóðum . Snjáfríður var hamhleypa til verka og verklagin í besta máta en hún krafðist líka mikils af stúlkum sínum eins og af sjálfri sér . Hún fór eitt sinn til Danmerkur á Reykjalundsárunum þar sem hún lærði um heilsufæði á Glostrups Amtsygehus . Snjáfríður lét af mat - ráðskonustarfinu 1965 , lúin orðin og heilsubiluð , og settist að í íbúð sinni í Eskihlíð 6B hér í borginni . Fyrir hið mikla og heilladrjúga starf sitt á Reykjalundi sæmdi SÍBS hana gullmerki sínu 1985 er Reykjalund - ur varð 40 ára og tveim árum síðar sæmdi forseti íslands hana riddara - krossi fálkaorðunnar . Snjáfríður var búin stórum skapsmunum og var ekki allra en reyndist þó mörgum hjálpsöm og rausnarleg . Hún var síálminnug allt undir það síðasta og hafði yndi af kveðskap og næma málkennd . Hún kunni býsn af kvæðum , þulum , vísum og gátum og fór með létt og reiprennandi . Oft vék hún máli sínu að Stokkseyri æskuáranna og sá þann stað í morgunbirtu ævi sinnar þótt hann væri henni enginn aldinreitur . Veg hans vildi hún sem mestan . Við kveðjum Snjáfríði og þökkum henni samfylgdina með upphafserindi að kvæði sem hún fór oft með . Það heitir Glerbrot og er eftir Freystein Gunnarsson : Ég fann það um síðir , að gæfan er gler , svo grátlega brothætt hún reyndist mér , því æskan er léttstíg og leikur sér að ljómandi gullinu ftíða . En glerið er brothætt , og grjótið er víða . Jón Guðnason