Af hverju ætti fólk að hafa áhuga á og áhyggjur af loftslagsmálum ? Það hefur nóg annað að gera . Nóg af öðrum áhyggjum . Nóg á þeirra könnu . Það er óþarfi að bæta við einhverju sem virðist ekki einu sinni vera vandamál . But it is . Skoðum það en byrjum á grundvallaratriðunum . Gróðurhúsaáhrif er hugtak sem flestir hafa heyrt . Þegar geislar sólarinnar lenda á jörðinni , endurkastast hluti þeirra . Lendi endurkastsgeislarnir á gróðurhúsalofttegundum í lofthjúpnum , t.d. koltvísýringi , metani , vatnsgufu , nituroxíði og brennisteinshexaflúoríði , kastast geislarnir í allar áttir í stað þess að sleppa út úrlofthjúpnum . Gróðurhúsalofttegundir loka því hitann inni í lofthjúpi jarðar . Án þeirra væri jörðin klakabolti en of mikið af þeim leiðir til hlýnunnar , enda sleppa þá enn færri geislar út fyrir lofthjúpinn . Í kringum 1850 var iðnbyltingin að hefjast og mannkyn , sem þá var 80% stritandi bændur , uppgötvaði almennilega orkuna í jarðefnaeldsneyti ( kolum , olíu og gasi ) . Þegar jarðefnaeldsneyti er brennt , sem og þarf að gera til að heimta orkuna úr því , binst kolefnið við súrefni og myndar koltvísýring sem losnar út í andrúmsloftið ( The Climate Reality Project 2019 ) . Munum : því meiri gróðurhúsalofttegundir , því meiri hiti . Grafið ( Michael E. Mann 1998 ) hér að neðan sýnir þróun hitastigs vel . Hér má sjá að hitastig hefur aukist í samræmi við aukningu koltvísýrings í andrúmslofti . Í dag á útblásturinn aðallega uppruna sinn að rekja til orkuframleiðslu , t.d. kolaorkuvera , samgangna , vöruframleiðslu og mannvirkjagerðar , heimila og þjónustu . Fyrir 4 árum síðan náðu 195 þjóðir samkomulagi um að ráðast í aðgerðir til að halda hnattrænni hlýnun undir 2°C , miðað við hnattrænt meðalhitastig fyrir iðnbyltinguna , og jafnframt reyna að halda hlýnuninni undir 1,5°C . Þetta samkomulag ber heitið Parísarsamkomulagið . Samkomulagið biðlar einnig til þjóða að ná stigi samdráttar í útblæstri og kolefnishlutleysi sem fyrst . Efla hefur á síðu sinni ágætis samantekt um hugtakið kolefnisspor . Hér er tól sem reiknar út kolefnissporið þitt . IPCC ( Intergovernmental Panel on Climate Change ) , milliríkjanefnd Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar , gegnir mikilvægu hlutverki á sviði loftslagsmála . Hún hefur það hlutverk að halda utanum fræðileg gögn og upplýsingar sem tengjast loftslagsmálum , og miðla til almennings og þeirra sem hafa að gera með stefnumörkum varðandi loftslagsmál heimsins ( aðallega stjórnmála - og embættismenn ) ( sjá grein eftir Svein Atla á Loftslag.is . ) Nefndin gaf út skýrslu um sviðsmyndir við 1,5 og 2°C hnattræna hlýnun miðað við hnattrænt meðalhitastig fyrir iðnbyltinguna . Neðangreindar afleiðingar eru settar fram með miðlungs til háu öryggi : Hitastig við miðbaug mun almennt hækka um 3°C á sumrin og hitastig á norðurslóðum um 4,5°C yfir sumartímann , Fjöldi heitra daga mun fjölga . Eyðimerkur breiða úr sér , t.d. við Miðjarðarhaf . Sífreri á 1,5 - 2,5 milljón km 2 svæði bráðnar , svæði sem er 15 - 24x stærra en Ísland . Líkur á að Norðurpóllinn verði hafíslaus einu sinni á hverjum áratug aukast töluvert ef hnattræn hlýnun helst undir 2°C miðað við hnattræna hlýnun sem helst 1,5°C . Hækkun yfirborðs sjávar , vegna bráðnunar jökla , og söltun grunnvatns við strandlengjur . Neikvæð áhrif á sveita , strand - og eysamfélög verður meiri en önnur samfélög . Tíðni kuldakasta mun minnka , en hitastig þeirra lækka , sér í lagi á þeim svæðum þar sem þegar er ís - eða snjóþekja . Ákefð og tíðni úrkomu eykst á nokkrum svæðum ( t.d. Íslandi ) og sums staðar mun tíðni og ákefð þurrka aukast . Frárennsli eykst sem og flóðahætta á sumum svæðum . Lítil úrkoma annars staðar mun leiða til álags á vatnsforða og vatnsskorts . Uppskerubrestir , svo sem á maís , hrísgrjónum , hveiti og öðru kornmeti , sérstaklega við Miðbaug . Húsdýrum mun fækka , fæðuöryggi minnkar , næringaskortur . Áköf veður valda skemmdum á eignum og innviðum , orkuöflun minnka , hagvöxtur dregst saman , ferðamannaflaumur minnkar , fátækt og ójöfnuður eykst . Áframhaldandi súrnun sjávar hefur neikvæð áhrif á sjávarlífverur . Sjávarlífverur færa sig nær pólunum og fiskur á lágum breiddargráðum ( s.s. við miðbaug ) verður takmarkaður . Vistkerfi hrynja , svo sem fen og votlendi , kóralrif , þaraskógar . Súrefnisþurrð í sjó leiðir til dauðra svæða . 8 - 18% hryggdýra , skordýra og plantna mun hverfa við 2°C hækkun en einungis 2 - 6% við 1,5°C . Ágengar tegundir lífvera munu breiða úr sér . Útbreiðsla sjúkdóma á borð við malaríu og beinbrunasótt vegna hitabylgna . Til ítrekunar þá er upptalningin hér að ofan miðlungs til mjög líklegar afleiðingar ef við náum markmiðum Parísarsamkomulagsins . Sviðsmyndir Neðangreint graf sýnir fjórar sviðsmyndir er varða losun gróðurhúsalofttegunda , RCP 8.5 , 6 , 4.5 og 2.6 . Besta útkoman er blái ferillinn , RCP 2.6 , en til þess að ná því þarf samhent átak . Samdráttur í útblæstri þarf að hefjast med det samme . RCP 8.5 : Losun gróðurhúsalofttegunda heldur áfram að aukast . Ekki ráðist í neinar aðgerðir til þess að sporna við hlýnuninni . RCP 4.5 og 6 : Ýmsar tæknilausnir og aðferðir við að draga úr losun leiða til þess að hlýnun staðnar rétt eftir 2100 . RCP 2.6 : Harðar mótvægisaðgerðir til að sporna við hlýnuninni og draga úr losun allra gróðurhúsalofttegunda og loftmengunar . Heimild . Staðan IPCC hafa reiknað út hversu mikið af koltvísýringi við megum losa til viðbótar til þess að það séu 67% líkur á að við höldum hlýnun undir 1.5°C og eins og útblástur okkar er um þessar mundir þá klárum við þær birgðir á áratug . Þá hafa líkurnar á að halda hlýnun undir 1,5°C lækkað úr 67% niður í 50% . “ Í aðdraganda Parísarsamkomulagsins sendu aðildarþjóðir Sameinuðu þjóðanna inn yfirlýsingar um það hversu mikið þær hygðust draga úr losun á næstu áratugum . Ljóst er að heildarárhif þessara loforða munu ekki ná að uppfylla markmið samkomulagsins . Yfirlýsingarnar ná flestar einungis til 2030 en ef gert er ráð fyrir álíka metnaði aðildarþjóða næstu áratugi eftir þá verður hlýnunin á bilinu 2.6 – 3.2°C. ” ( Loftslagsbreytingar og áhrif þeirra á Ísland , bls. 35 ) . Ímyndum okkur afleiðingarnar sem listaðar eru hér að ofan ef hlýnunin fer upp fyrir 2°C . Þá má draga upp enn svartari mynd af framtíð mannkyns , sem þegar er farin að sortna . Þess vegna hafa ungmenni á borð við Gretu Thunberg gripið til aðgerða til að vekja athygli á málefninu , s.s. loftslagsverkfalla . Þess vegna er Greta Thunberg svona sár og reið þar sem hún flytur ræðuna hér að ofan . Þess vegna er vont að horfa upp á aðgerðarleysi þjóða , stjórnvalda , einstaklinga .