Söngkonan Anna María Björnsdóttir samdi tónlist við ástarbréf afa síns . Myndir úr einkasafni Ólafur Björn Guðmundsson skrifaði 53 ástarljóð til Elínar Maríusdóttur eiginkonu sinnar . Ljóðin orti hann yfir sextíu ára tímabil og voru þau öll handskrifuð . Anna María Björnsdóttir barnabarn hjónanna samdi tónlist við ljóðin og gaf út á plötu árið 2015 eftir að þau féllu frá . Hún heldur nú tónleika þar sem lögin verða flutt en segist stundum eiga erfitt með að syngja textana vegna söknuðar . „ Hann skrifaði ljóðin ekki með neinum boðskap held ég , þetta voru persónuleg ástarljóð bara til hennar . En núna eftir á er hægt að túlka boðskapinn á mismunandi hátt . Það sem mér finnst skína í gegnum ljóðin og það að hann orti þetta mörg ástarljóð til konu sinnar yfir allan þennan tíma er að taka maka sínum ekki sem sjálfsögðum hlut . Ég held að maður geri það allavega ekki ef maður yrkir ljóð sem þessi með reglulegu millibili , “ segir Anna María um ljóðin . „ Eftir að amma veiktist af alzheimer og afi gat lítið unnið úti í garði sem hann annars gerði mikið af , settist hann niður og fór að skrifa þessi ljóð inn í tölvuna sína . Fjölskyldan tók öll ljóðin hans svo saman og prentaði í bók sem fjölskyldan fékk í jólagjöf eitt árið , líklega komin 15 ár síðan . Hann orti líka mörg tækifærisljóð , náttúruljóð og fleira , þau ljóð höfðu flestir séð einhvern tímann en ástarljóðin hafði næstum enginn séð . Ég fór svo fyrst að skoða þessi ljóð almennilega eftir að þau dóu árin 2007 og 2008 . “ Ólafur og Elín giftu sig í skrúðgarðinum við Múlakot í Fljótshlíð þann 23. júní 1946 , tveimur árum eftir að þau kynntust . Þau eyddu restinni af ævinni saman og ástarsaga þeirra spannar því meira en sextíu ára tímabil . „ Þau kynntust í Farfuglum , sem var svona einskonar ferðafélag Íslands á þeim tíma . Skipulögðu ferðalög og fóru í ferðir saman . “ Mynd úr einkasafni Tenging við skáldið og yrkisefnið Anna María segir að hún hafi ákveðið fyrir mörgum árum að semja tónlist við ljóðin en í fyrstu reyndist það henni erfitt . „ En ég fór að semja við ljóðin að ég myndi gera plötu með þessum ljóðum einhvern tíma , fannst þau of falleg til að gera það ekki . Ég gerði svo nokkrar tilraunir að semja við þau án árangurs . Svo runnu lögin upp úr mér á stuttum tíma fyrir um sex eða sjö árum síðan . “ Hún segir að það hafi gert upplifunina enn sterkari að hafa svo persónuleg tengsl við ljóðin . „ Þetta verkefni er mér mjög kært . Ég hef samið tónlist við ljóð eftir aðra , hef alltaf fundið tengingu við þau ljóð sem ég hef samið við en í þessu tilviki er tengingin held ég sterkari , því ég þekkti báða aðilana í ljóðunum , skáldið og yrkisefnið . Amma og afi stóðu oft ljóslifandi fyrir mér þegar ég var að semja lögin , ég gat líka skoðað myndir og myndefni af þeim til að fá innblástur . Mér finnst ég eiginlega vera mjög heppin að hafa haft aðgang að þessu fallega efni og að það sé innan fjölskyldunnar . “ Anna María segir að hún hafi eingöngu fengið jákvæð viðbrögð frá fjölskyldumeðlimum um þetta verkefni . „ Flestum finnst gaman að búið sé að gefa þessum ástarljóðum nýtt líf á þennan hátt . Ég held líka að verkefni eins og þetta fái aðra dýpt þar sem bæði afi og amma eru látin og við erum að segja þeirra sögu eftir þeirra dag . “ Anna María Björnsdóttir flutti nýlega heim eftir tíu ára dvöl í Danmörku . Þar vann hún Dönsku tónlistarverðlaunin með hljómsveitinni IKI . Aðsend mynd Anna María sá samband þeirra með augum barnabarns . Þau hafi alltaf verið ótrúlega skemmtileg og alltaf létt andrúmsloft í kringum þau . „ Manni leið alltaf vel með þeim . Þau voru mjög samrýmd og gott teymi . Afi var rólegur en mikill húmoristi á laun . Það var alltaf þægilegt að vera í kringum hann . Amma var alltaf hlæjandi og glöð , vinsæll leikur hjá barnabörnunum var „ amma komdu að hlæja “ og svo var bara hlegið . Amma var samt mjög svona heimspekilega þenkjandi hef ég heyrt frá eldri systkinum mínum sem áttu mjög heimspekilegar umræður við hana um lífið og tilveruna . “ Platan kom út árið 2015 en Anna María segir að enn þann dag í dag eigi hún stundum erfitt með að syngja lögin því ljóðin fái hana til að tárast , stundum yfir söknuði , stundum yfir fegurðinni í orðunum . „ Fljótlega eftir að ég man eftir mér var amma komin með alzheimer en það var samt alltaf gaman að heimsækja hana , hún gat ennþá hlegið og verið glöð . Afa heimsótti ég svo meira allt þar til hann dó árið 2008 og átti ég ótrúlega góðar stundir með honum þar sem hann sagði mér til dæmis frá gömlu dögunum , þar sem hann bjó í torfbænum Tungu í Skagafirði . “ Ólafur Björn afi Önnu Maríu kenndi henni mikilvægi þess að sinna áhugamálum sínum og að það er hægt að gera þau að hluta af lífi sínu . „ Garðvinna hefur held ég verið hans hugleiðsla en hann eyddi miklum tíma við að dunda sér í garðinum og úti í gróðurhúsinu . Þessi tenging við náttúruna sem afi hafði og skín í gegnum ljóðin hans hafa einnig haft áhrif á mig , einskonar lotning fyrir náttúrunni . Amma hefur líka ómeðvitað kennt mér fíflaskap og ærslagang . “ Ætluðu að hittast „ að handan “ Anna María segir að efni ljóðanna hafi breyst töluvert í gegnum árin þó að rauði þráðurinn í þeim hafi alltaf verið ástin . „ Eftir að hafa grúskað í ljóðunum hans finnst mér eins og í byrjun hafi hann verið að yrkja um ástina í núinu , brosið hennar , hvernig honum líður með henni en einnig draumar og vonir um framtíðina . Það gerir hann til dæmis í ljóðinu Ljóðabréf . „ ... Ég hugsa um það , hvort ástin okkaralla sigri ei þrautog okkur fylgi , er fölna lokkar , fram á huldu braut .... “ Ljóðabréf orti hann 18. júní 1945 . Á stöku stað í þessum fyrstu ljóðum yrkir hann þó um dauðann á mjög fallegan hátt . Það gerir hann til dæmis í Rökkurljóði . „ ... Þegar hinzta kvöldið kemurkveð ég lífsins ströndglaður , og í gullnu skiniglitra sólarlönd . Þar sem rætast draumar dýrirdags , sem eitt sinn var . - Þeir sem unnast hér í heimi hittast aftur þar .... “ Hann yrkir þetta ljóð á svipuðum tíma og Ljóðabréfið sem segir að hann hafi séð fyrir sér að þau myndu hittast aftur „ að handan “ eftir þeirra dag . Og þó voru þau bara 26 eða 27 ára þegar þetta var ort . Í einu af síðustu ljóðunum sem hann orti horfir hann yfir farinn veg með henni og lýsir honum . Það gerir hann til dæmis í ljóðinu Í ljósi augna þinna . Þetta ljóð orti hann árið 1992 og þau farin að eldast . „ Eins og ljúfur , bjartur dagurhefur líf mitt gengið hjá , í ljósi augna þinna . Svifið eins og blærinnum sumarfjöllin blátil sólskinsdrauma minna . - - - Draumanna , sem lifðuí ljósi augna þinna . “ Ólafur og Elín ásamt börnum sínum . Mynd úr einkasafni Hlýjaði hjartarótunum Anna María flutti nýverið til Íslands eftir 10 ára búsetu í Danmörku . Hún söng lengi í Norrænu spunasönghljómsveitinni IKI , gaf út tvær plötur með þeim . Önnur þeirra vann Dönsku tónlistarverðlaunin árið 2011 . Anna María gaf einnig út sólóplötuna Saknað fornaldar árið 2012 . Söngkonan gaf svo út plötuna sína , Hver stund með þér - ástarljóð afa til ömmu í 60 ár , árið 2015 . Samhliða því var unnin heimildarmynd um verkefnið . Myndin var frumsýnd á RIFF árið 2015 og verður sýnd á RÚV þann 15. janúar klukkan 20:20 . Að því tilefni ætlar Anna María að halda tónleika í Iðnó þann 20. janúar næstkomandi . Hún segist hafa lært mikið af því að gera heimildarmynd um þetta verkefni . „ Afi átti gamla kvikmyndatökuvél og hafði tekið upp þöglar kvikmyndir . Pabbi minn hafði svo farið með VHS myndavélina sína nokkrum áratugum síðar og tekið upp lífið heima hjá þeim í Langagerði . Tjarnargatan var svo í samstarfi við okkur í upptökunum á viðtölunum og myndefni fyrir tónlistina sem notað var í heimildarmyndina . Sigríður Þóra Ásgeirsdóttir leikstýrði myndinni sem var alveg frábært , hún hafði einmitt gert heimildarmynd um ástarsögu ömmu hennar og afa áður þannig hún var fullkomin að fá í þetta verkefni . Ólafur Már Björnsson elsti bróðir minn sá svo um klippingu á myndinni . “ Þau fengu einnig ljósmyndir héðan og þaðan úr fjölskyldunni þannig að þau höfðu úr nógu efni að vinna úr . „ Ég myndi segja að það meira hlýjaði hjartarótunum að skoða allt þetta gamla myndefni og veitti mér líka innblástur á margan hátt . Það var til töluvert af myndefni frá ferðalögum um Ísland , ekta útilegustemningu og þetta hefur fengið mig til að vilja skapa fleiri svoleiðis minningar . “ Anna María segir að hjónin hafi verið sterkt teymi . Ljóðin sem afi hennar samdi hafi sýnt að hann tók eiginkonu sinni aldrei sem sjálfsögðum hlut . Myndir úr einkasafni Skildu ekki orð í ljóðunum Anna María segir að þetta verkefni hafi verið virkilega skemmtilegt og veitt henni mikinn innblástur á sama tíma . Önnu Maríu fannst ekki erfitt að skoða myndir og myndbönd frá hjónabandi þeirra Ólafar og Elínar og rifja upp minningar . „ Viðbrögðin við plötunni hafa verið mjög góð . Verkefnið er svo tímalaust og það tengja flestir við fallega ástarsögu á einhvern hátt . Ég gaf plötuna út á Íslandi og í Þýskalandi á Nordic Notes útgáfufyrirtæki . Ég fór í eitt tónleikaferðalag um Þýskaland og Sviss til að kynna plötuna á vegum Nordic Notes en tók eftir það smá pásu . Það var mjög gaman að sjá Þjóðverjana og Svisslendingana tengja við verkefnið , þó þeir skildu ekki orð í ljóðunum . “ Tónleikar Önnu Maríu verða í Iðnó mánudaginn 20. janúar klukkan 20 . „ Undirbúningurinn gengur vel , er í fullum gangi og nóg að gera . Á tónleikunum verður tónlistin af plötunni flutt ásamt brotum úr heimildarmyndinni . Ég er með alveg frábæra hljómsveit með mér ; Andri Ólafsson bassi og söngur , Magnús Tryggvason Eliassen trommur , Gunnar Jónsson gítar og söngur , Grímur Helgason klarínett , Margrét Arnardóttir harmonikka , Unnur Jónsdóttir selló , Björn Már Ólafsson sög , Jesper Pedersen söngur , ég syng og spila á píanó . Svavar Knútur syngur með á plötunni en verður því miður ekki með á þessum tónleikunum . “ Anna María byrjaði fyrst að skoða ljóðin almennilega eftir að amma hennar og afi létust , með árs millibili , 2007 og 2008 . Mynd úr einkasafni Anna María segir að hún eigi mjög erfitt með að velja eitt ljóð í uppáhaldi af þessum 53 sem afi hennar skrifaði . „ En ef ég á að velja eitt sem mér finnst mjög fallegt og hreyfir við mér í hvert sinn þá er það Eitt lítið ljóð . “ Ljóðið var samið í ágúst árið 1951 . „ Ég get ekki sungið þér sólfagran óðné seitt burtu kulda og hregg , en örlítið fátæklegt , flöktandi ljóðað fótum þér hikandi legg . Og þó eru í ljóðinu líf mitt og sálmín lofgjörð og þökk fyrir allt , sem tendraði í hjarta mér brennandi bálog bugaði skammdegið kalt . Þú komst inn í líf mitt sem ljómandi vorog lífgaðir blómin mín öll . Og andblær þinn vermdi mín vonlausu sporer ég villtist um tómleikans fjöll . Þá varð förin mér ljúf , þá varð gatan mér greið , þá fékk ganga mín stefnu og mið . Þá varð framundan blómskrýdd og brosandi leið , þar blasti nú hamingjan við . Þú færðir mér lífið , þú færðir mér allt , sem fegurst og dýrast ég ann . Þú veizt kannski ei sjálf hve í sál mér var kaltunz ég sumar þíns ástríkis fann . En í hjarta mér geymi ég glitrandi sjóð , eina gleym-mér-ei , hún er til þín ! - Svona örlítið fátæklegt , flöktandi ljóðer minn fjársjóður , ástin mín ! “ Anna María segir að hún tárist stundum þegar hún syngur texta afa síns . Aðsend mynd Anna María segir að hún sé núna að vinna í nýrri tónlist og í þetta skiptið er hún bæði að semja lög og texta . „ Ég er í fyrsta sinn að semja mína eigin texta , sem er alveg nýtt fyrir mér . Ég reikna með að gefa út EP plötu í ár með þeirri tónlist . “