16 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 7. MAÍ 1991 Hversu lengi má mis - bjóða þolinmæðinni ? Nokkur orð um ástand í sjúkrahúsi eftirSigurð Árnason í lítilli íbúð hér í borginni búa Ingimar og Anna ; gömul hjón um áttrætt . Hún með gigtarsjúkdóm , sem hún hefur barist við frá því hún var ung . Hann rúmlægur með krabbamein í blöðruhálskirtli og mikil meinvörp í beinum , sem gera það að verkum að hann þarf á sterk - um verkjalyfjum að halda og sum í sprautuformi . Takirðu í hönd Önnu , koma viprur í andlitið enda verkjar í hnútótta höndina . Samt sér hún um Ingimar , færir honum í rúmið og aðstoðar sem hún má . Hann getur verið heima með henn - ar hjálp og vegna þess að hjúkruna - rfræðingar koma til þeirra daglega og læknir vitjar þeirra eftir þörfum . Ingimar er nú með versnandi verki í baki og máttleysi í fótum og þarf að komast inn á sjúkrahús til með - ferðar í nokkra daga . Anna er orð - in langþreytt og mikilvægt að hún geti hvílt sig í 1 — 2 vikur til þess að geta haldið áfram að sinna Ingi - mari . Eftir að hafa reynt í 10 daga án árangurs að fá pláss fyrir sjúkl - ing , verður það úr að læknirinn hefur samband við sjúkrahús sem var á vakt og Ingimar er lagður inn bráðainnlögn . En áður en sjúkrahúsið tók við sjúklingnum átti viðkomandi læknir m.a. í orðaskiptum um eftirfarandi atriði : „ Hvers vegna leggurðu hann ekki inn á skurðdeild ? " „ Hvers vegna leggurðu hann ekki inn á lyfjadeild ? " „ Hvers vegna leggurðu hann ekki inn á krabbameinslækn - ingadeild ? " „ Hann hefur ekki legið hér sl. þrjá mánuði , þriggja mánaða reglan gildir ekki . " „ Auðvitað vilj - um við gera allt til þess að leysa þetta en deildin er full og það eru fjórir sjúklingar á ganginum , þar af tveir með helftarlömun auk þess sem hálf deildin er lokuð vegna hjúkrunarfræðingaskorts . " „ Við erum hrædd um að sitja uppi með svona sjúklinga , deildin er svo erfið að við ráðum ekki við það að fá einn svona þungan sjúkling til við - bótar . " Ofangreindur atburður er aðeins dæmi um marga líka , enda dagleg - ur viðburður á sjúkrahúsum borg - arinnar . En þetta þunga álag sem fram kemur í atburðarásinni og við - brögð starfsfólks sjúkrahússins , hefur áhrif á alla þá sem eiga hlut að máli og eykur mjög angist og vanlíðan þeirra sem síst skyldi , sjúklinga og aðstandenda . Fara sjúkdómar í sumarfrí ? En neikvæð áhrif þessa sjúkdóms einskorðast ekki við ofangreinda . Af samskiptum læknis og starfs - fólks stofnunarinnar má gíöggt sjá álagið sem fylgir því að vinna við gersamlega óviðunandi aðstæður , að hafa þekkingu og vjjja til þess að leysa vandamál hins sjúka og ættingja hans en geta það ekki vegna þess að sjúkrahúskerfinu er skorinn slíkur stakkur í fjárútlátum og skipulagi . Starfsfólkinu er þess vegna ekki unnt að gegna því hlut - verki sem því er ætlað : Að sinna sjúkum , þegar þeir þurfa þess við . Af fjárhagasástæðum og vegna skorts á starfsfólki eru heilu og hálfu deildirnar lokaðar langar helgar . Þó ber mest á þessum lokun - um yfir sumartímann , rétt eins og krabbamein hætti að vaxa , hjarta - sjúkdómar hætti að versna og öll angist hverfi í júní , júlí og ágúst af einskærri tiilitssemi við skrif - borðskerfi hagræðingarráðunauta , sem að sjálfsögðu eru einungis að framkvæma fyrirmæli þings og rík - isstjórnar : að spara , spara , spara . En þingmenn og ráðherrar virðast ekki gera sér grein fyrir bögglinum sem skammrifinu fylgir . Reynslan sýnir vissulega að lokanir deilda , af hvaða orsökum sem þær verða , bitria á sjúklingum og fjölskyldum þeirra . Og litlu skiptir þá hversu ákaflega það er tíundað fyrirfram að slíkt megi aldrei verða . Lokun einnar deildar eða kreppa þar leiðir til streitu á öðrum deild - um , því þetta er allt eitt stýrikerfi svo notað sé þekkt orð úr stjórnun - arfræðum . Hvert sjúkrahús er svo - lítill kroppur út af fyrir sig og sé höggvinn af fmgur eða skorið í þá , finnur allur líkaminn fyrir því . Þannig er ljóst að niðurskurður á einni deild gætir á öðrum deildum og sérreglur einnar bitna á annarri . Ábyrgðarleysi fjárhirðanna Starfsfólki spítalans , sem annast sjúklinga , blöskrar skilningsleysi og ábyrgðarleysi fjármálavaldsins þeg - ar sífellt koma ný fyrirmæli um niðurskurð hér og niðurskurð þar . Slíkt leiðir af sér lokun deilda og vaxandi þrengsli og streitu sem síð - an bitnar á sjúkum ( sbr. Önnu og Ingimar hér að ofan ) . En skilnings - leysið verður kannski skiljanlegt þegar horft er til þess hverjir það eru sem taka ákvarðanir . Það eru fílhraustir karlmenn á besta aldri sem margir hafa aldrei á sjúkrahús Jcomið nema til að taka ákvarðanir i peningamálum . Og þurfi þingmað - ur eða þingmannsígildi , svo ekki sé talað um ráðherra , á sjúkrarhúsvist að halda , þá mun afar sjaldgæft að hann fari á biðlista og þurfi að bíða eftir plássi . Hann notfærir sér heldur sambönd sem gera það að verkum að hann fær samstundis pláss á einbýli , hvort sem um er að ræða innvortis aðgerð , hjartaöng eða fingurmein . Og þeir sem valdið hafa geta ímyndað sér síðan að það sé allt í lagi á sjúkrahúsunum , nóg sé þar - plássið og útsýnið fallegt ! Og valdamenn hafa að ýmsu leyti rétt fyrir sér . Á íslandi er til góð sjúkragæsla . En þessi sjúkragæsla er ekki jafngóð öllum . Hinn gamli og hrumi á þar ógreiðari aðgang en þyrfti að vera vegna þess að það er enginn sem getur tekið við hon - um þegár búið er að gera fyrir hann það sem unnt er á viðkom - Sigurður Árnason „ Það er mælikvarði á menningarstig hvers samfélags hvernig það býr að þeim sem minnst mega sín . Og heilsu - gæsla og sjúkrahús eru þeím ætluð . Missum ekki sjónar af því ! " andi sérdeild . Á gigtardeild Land - spítalans eru 17 pláss . Þar hafa undanfarið verið að jafnaði 5 — 8 sjúkrarúm „ teppt " af langlegusjúkl - ingum sem betur væru komnir ann - ars staðar og ódýrara væri að vista annars staðar . Er þá ekki hagræðingar þörf ? Nú spyr einhver : „ Hvað á mað - urinn við ? Er hann í raun á því að ekki sé hagræðingar þörf í heil - brigðiskerfinu ? " Að sjálfsögðu ekki ! Auðvitað er þar þörf hagræðingar eins og annars staðar og starfsfólk spítalanna leggur hagræðingu lið . En hagræðing má aldrei leiða til þess að sjúkrahúsin verði verr búin til að sinna hlutverkum sínum , verði einfaldlega verri sjúkrahús . Faglegt mat á þörfum hinna sjúku verður að ráða ferð hagræðingarinnar . Sé það ekki haft að leiðarljósi , þá leið - ir slíkt til kreppu ; kreppu sem nú þegar er til staðar og er alltaf að versna . OSICOM , xecutive SL 386 / S 1 Mb vinnsluminni ( stækkanl . í 8 Mb á móðurborði ) Super VGA litaskjár ( l 024 x 768 ) 40 Mb harður diskur , 19 ms • 1.44 Mb disklingadrif Verð ..... kr. 137.914 , - Executive SL 386 / 2 : 2 Mb vinnsluminni ( stækkanl . í 8 Mb á móðurborði ) Super VGA litaskjár ( l 024 x 768 ) 40 Mb harður diskur , 19 ms 1.44 Mb disklingadrif 128 Kb Cache-minni Verð ..... kr. 184.044 , - ecutive m 4 Mb vinnsluminni ( stækkanl . í 32 Mb á móðurborði ) Super VGA litaskjár ( l 024 x 768 ) 90 Mb harður diskur , 17 ms 1.44 Mb disklingadrif 128 Kb Gache-minni Verð ..... kr. 274.060 , - K > H TÖLVUDEILD ^ ^ ARMÚLA 11 - SlMI 881 SOO Starfsfólki fækkar - sjúklingar sendir heim Starfsfólk flýr sjúkrahúsin , hjúkrunarfræðingaskorturinn er vaxandi vandamál . Og flóttinn er mestur frá þeim deildum sem erfið - astar eru : þaðan sem þörfin er mest . Flestir starfsmenn spítalanna eru konur en þær gefast líka upp þegar mótvindurinn er stöðugur og langvinnur . Léleg launakjör og lítill stuðningur frá ráðamönnum og full - trúum þeirra , ráða þar mestu . Þetta leiðir svo til vaxandi álags og úlfúð - ar meðal starfsfólks og þess í milli : „ Hvernig getið þið leyft ykkur að hafa auð rúm þegar við erum með sjúklinga á ganginum ? " Mótrök eins og að við á krabbameinsdeildinni séum alltaf með sjúklinga út í bæ sem geta þurft að komast inn með örskömmum fyrirvara , til dæmis vegna versnandi einkenna eða al - varlegra sýkinga í kjölfar krabba - meinslyfjameðferðar , stoða lítt . Enda svipaðar aðstæður á öðrum sérdeildum . í stað þess að beina reiði sinni og sárindum að þeim sem ábyrgðina bera , stjórnmálamönnum og yfirstjórn spítalans , þá fer sam - starfsfóik í hár saman . Og nú stend - ur til að draga verulega úr starf - semi sérhæfðrar legudeildar fyrir krabbameinssjúklinga vegna skorts á starfsfólki . Það er unnvörpum á förum , það lætur ekki misbjóða þolinmæði sinni lengur . Mannéskjuleg samskipti eru forsenda vellíðunar allra En það er fjarri því að krabba - meinslækningadeildin á Landspítal - anum sé einsdæmi . Sjúkir eru víða sendir heim fyrr en æskilegt er vegna plássleysis , og vegna þess að húsin eru barin utan af fólki sem þarf að koma inn til meðferðar , en kemst ekki vegna þrengsla . Milli þessara hópa er starfsfólkið , hjúkr - unarfræðingar , sjúkraliðar , læknar sem eyða allt of stórum hluta vinnu - tímans í að bjarga málum fyrir horn , að koma í veg fyrir að sjúkl - ingar séu teknir inn ( „ ef ég kem nú heim til þín og gef þér sprautu , þá kannski heldurðu út til morg - uns " ) . Og inni á sjúkradeildunum vinnst ekki tími til að sinna sjúkl - ingnum sem einstaklingi , heldur ¦ jAr GBC-Pappírstætarar Þýsk framleiðsla Ymsar stæröir og gerðlr fáanlegar OTTOB . ARNAR HF. Skipholti 33 • 105 Reykjavík Símar 624631 / 624699 AFGASRULLUR fyrir bílaverkstædi Olíufélagið hf 603300