Af RitstjórnÞann 8. janúar 2020 Síðast uppfært 8. janúar 2020 Ég get ekki hugsað þá hugsun til enda að þessi maður hefði verið kosinn forseti Íslands . Undanfarinn áratug höfum við þráfaldlega spurt okkur þeirrar spurningar hvort , og þá hvaða , lærdóma við höfum dregið af fjármálahruninu 2008 sem skildi eftir stórt sár á þjóðarsálinni . Og sitt sýnist hverjum um það eins og annað . Einn mikilvægur þáttur hrunsins og eftirmála þess varðar ábyrgð og skilning okkar á ábyrgðarhugtakinu . Í skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis kemur fram að enginn , já enginn , sem kallaður var fyrir nefndina gekk fram fyrir skjöldu og lýsti ábyrgð sinni á því sem gerðist . Til að bíta höfuðið af skömminni segist hann enga ábyrgð bera á upphæðinni sem Ólína fékk greidda . Viðbrögð formanns Þingvallanefndar við niðurstöðu úrskurðarnefndar jafnréttismála koma því varla á óvart . Hann segist að vísu bera ábyrgð á því að niðurstaða nefndarinnar – og ráðning þjóðgarðsvarðar á Þingvöllum – hafi verið ólögleg en ekki verður séð að hann líti svo á að það hafi einhverjar sérstakar afleiðingar fyrir hann sjálfan eða stöðu hans innan nefndarinnar . Engin krafa hafi verið gerð um það að hann viki úr nefndinni í apríl á síðasta ári þegar niðurstaða úrskurðarnefndarinnar lá fyrir – hvorki „ lögmaður nefndarinnar né þingflokksformaður VG hafi talið ástæðu til þess . “ Í þessum viðbrögðum nefndarformannsins og fyrrverandi forsetaframbjóðanda er einkum tvennt sem stingur í augu : Annars vegar það viðhorf að maður beri / geti borið ábyrgð á mistökum eða misgerð án þess að það hafi neinar afleiðingar fyrir mann sjálfan . Hins vegar er óbein vísun í kennivald lögfræðings og að hann njóti áfram trausts á meðal félaga sinna . Til að bíta höfuðið af skömminni segist hann enga ábyrgð bera á upphæðinni sem Ólína fékk greidda . Það hafi verið ríkislögmanns að semja um bótagreiðslur . „ Það hefði engu máli skipt hvort þau hefðu samið um eina milljón eða tuttugu . Ég ber enga ábyrgð á þessum gjörningi þarna . Hann er alfarið á ábyrgð Ólínu og ríkislögmanns . “ Þessi ábyrgðarskilningur gegnsýrir opinbert líf á Íslandi og sennilega líka samfélagið allt . Hann er í senn til marks um takmarkaðan siðferðisþroska ( skilning ) einstaklinga og siðferðilegt menningarstig þjóðarinnar . Og hvað þetta áhrærir þá höfum við ekkert lært af hruninu . Og hvað þetta áhrærir þá höfum við ekkert lært af hruninu . Við eigum ennþá svo langt í land með það að ég og mín kynslóð munum örugglega ekki upplifa neina breytingu í þessu sambandi . Jafnvel ekki heldur kynslóð barnanna minna … . Ég get ekki hugsað þá hugsun til enda að þessi maður hefði verið kosinn forseti Íslands . PS . Loks má geta þess að nefndarformaðurinn viðurkennir eigin vanhæfni með því að hann hafi „ treyst hinum ráðna ráðgjafa , sem viðstaddur var allt ferlið , til þess að gera hlutina rétt . “