UMRÆÐAN 44 ÞRIÐJUDAGUR 11. DESEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ Í BYRJUN nóvember sl. óskuðu Samtök iðnaðarins eftir því að Fjármálaeftirliti , Seðlabanka eða öðrum opinberum hlutlausum aðila yrði falið að kanna þróun vaxta - munar hjá íslenskum lánastofnun - um þar sem samtökunum virtist að álagning banka og annarra lána - stofnana , bæði í formi vaxtamunar og þóknana , færi mjög hækkandi . Með öðrum orðum : Við fáum ekki betur séð en að ofan á svimandi háa grunnvexti hér á landi hafi bankar og aðrar lánastofnanir að undan - förnu , í skjóli fákeppni , notað tæki - færið og aukið sína álagningu . Viðskiptaráðherra hefur tekið þessu erindi vel og er þess að vænta að niðurstöður komi fyrir al - mennings sjónir fljótlega . Það er sannarlega ekki vanþörf á að fyr - irtæki og almenningur fylgist með þessari þróun en það er ekki auð - velt því þessar upplýsingar liggja ekki á lausu . Sú var að minnsta kosti raunin þegar eftir þeim var leitað sl. haust . Vaxtatekjur aukast sem svarar gengistapi Í Morgunblaðinu 15. nóvember fullyrti Guðjón Rúnarsson , fram - kvæmdastjóri Samtaka banka og verðbréfafyr - irtækja , að vaxtamun - ur hér á landi færi minnkandi . Svo skemmtilega vildi til að daginn eftir birtist í sama blaði frétt í til - efni af níu mánaða uppgjöri Landsbank - ans þar sem sagði : ? Gengistap af hluta - bréfum nam 1.610 milljónum króna og eru umskiptin frá fyrra ári um tveir milljaðar króna , en á sama tímabili í fyrra nam gengishagnaður af hlutabréfum 424 milljónum króna . Vaxtatekjur jukust u.þ.b. sem svarar auknu gengistapi af hlutabréfum og koma þar til aukin áhrif verðbólgu , að því er fram kemur í fréttatilkynningu frá Landsbankanum . ? Í annarri frétt sagði : ? Hreinar vaxtatekjur bank - ans jukust um 44% eða 1.892 millj - ónir króna í samanburði við fyrstu níu mánuði ársins 2000 . ? Ég skil þessar fréttir ósköp ein - faldlega svona : Lántakendur bank - ans eru umsvifalaust látnir greiða tapið af hlutabréfaeign bank - ans . Reikningskúnstir Guðjón Rúnarsson er aftur kominn fram á ritvöllinn í Morgun - blaðinu 4. desember og er enn við sama heygarðshornið . Hann segir álagningu bank - anna fara minnkandi nema bara rétt núna allra síðustu mánuð - ina . Hann tekur mis - mun vaxtatekna - og vaxtagjalda og deilir í með niðurstöðutölu efnahagsreikn - ings . Þetta segi ég að sé villandi málflutningur . Nær væri að deila með meðalstöðu inn - og útlána eða vaxtaberandi eigna og skulda bank - anna . Undanfarin ár hafa bankar og aðrar lánastofnanir þanið út efnahagsreikninga sína með endur - lánuðu erlendu lánsfé , skuldabréfa - og hlutabréfakaupum innanlands og utan . Hlutabréfin skila bönkunum engum vaxtatekjum og reyndar engum arði heldur um þessar mundir . Vaxtagjöldin aukast og nið - urstöðutala efnahagsreikningsins stækkar . Ég fæ hins vegar ekki séð að vaxtamunurinn hafi minnkað . Þvert á móti . Að reikna niður vaxtamuninn Tökum lítið dæmi : Í Morgun - blaðinu 5. des. sl. er þessi frétt á bls. 20 : ? Þá jók Íslandsbanki-FBA eignarhlut sinn í Baugi í gær í 10,15% með því að kaupa hlutabréf að nafnvirði 5.000.000 í félaginu . Eignarhlutur bankans í Baugi er því 172.186.775 að nafnvirði ... ? Bankinn á sem sagt rúmlega 1,7 milljarða að markaðsverði í Baugi . Þetta eykur vaxtagjöld bankans , sem þarf að fjármagna þessa eign , og um leið stækkar efnahagsreikn - ingur bankans . Hefur vaxtamunur eða álagning Íslandsbanka minnkað við þessi kaup ? Ég segi nei . Guðjón Rúnarsson reiknar út að vaxtamun - urinn hafi minnkað . Hvað segja við - skiptavinir bankans og þú lesandi góður ? Vaxtamunur bankanna er reynd - ar orðinn ótrúlega lítill samkvæmt þessum útreikningum Guðjóns Rúnarssonar : Innan við 3% í fyrra og myndi minnka stórlega ef ís - lensku bankarnir væru með hús - næðislánin eins og t.d. í Danmörku þá ? mundi vaxtamunurinn vera um 1 - 1,5% stigum lægri en hann er nú ? . Þeir sem af eigin raun þekkja hver munur er á inn - og útláns - vöxtum íslenskra banka finnst þetta ef til vill fyndið eða að minnsta kosti hlægilegt . ? Umbreytingar - fjárfestingar ? Við Guðjón erum ósammála um fleira . Ég tel að bankar og spari - sjóðir hafi gengið allt of langt í því að fjárfesta í atvinnurekstri . Fleiri og fleiri dæmi eru um það að lána - stofnanir sem ætluðu upphaflega að taka þátt í því sem Guðjón kallar því skondna nafni ? umbreytingar - fjárfestingar ? hafa brunnið inni í fjárfestingum sem hafa súrnað og orðið að gamaldags fjárfestingar - mistökum . Fleiri og fleiri forsvars - menn fyrirtækja innan Samtaka iðnaðarins kvarta yfir því að vera komnir í samkeppni við banka og aðrar lánastofnanir . Jafnvel eigin viðskiptabanka . Áður þóttu það hin verstu mál ef lánastofnanir þurftu að taka yfir rekstur þrotabúa tímabundið til að verja eigin hagsmuni og koma eign - um í verð . Nú eru bankarnir á fullri ferð í því sem talsmaður þeirra kallar ? framtaksfjármögnun ? og keppa þar hver við annan og við eigin viðskiptamenn . Hvað við tek - ur þegar þessi fyrirtæki hrapa í verði eða fara á hausinn er hins vegar áhyggjuefni . Það eru nefni - lega ekki allir sem búa við sam - keppni á fjármálamarkaðinum ís - lenska . Þeir sem ekki eiga í önnur hús að venda eru lítil og meðalstór fyrirtæki og heimilin . Þau eru látin borga brúsann í formi aukins vaxta - álags . Þetta er augljóst hverjum þeim sem les fréttatilkynningar bankanna sjálfra . Bættur skaði Sveinn Hannesson Vaxtamunur Smærri lántakendur eru , segir Sveinn Hannesson , umsvifa - laust látnir greiða tapið af hlutabréfaeign bankanna . Höfundur er framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins . STEFÁN Snævarr gerir mér mikinn sóma hér í blaðinu á laugardag ( 8/12 ) og auðvitað gladdist ég mjög við að heyra að ? ódrjúgan ? hluta af visku sinni um örlög gelískunnar hefði hann úr lítilli grein sem ég skrifaði í Skírni vorið 1998 . Sé hins vegar um það að ræða að Stefán telji sig hafa verið að endursegja umfjöllun mína í fyrri Morgun - blaðsgrein sinni ( 2/11 ) verð ég að lýsa and - mælum mínum . Alltént get ég ekki skrifað upp á að fúlmennska Eng - lendinga ein og sér hafi valdið undanhaldi gelískunnar á Írlandi á nítjándu öld , líkt og Stefán óneit - anlega færði rök að . Sagan er nefnilega margslungn - ari en þetta , eins og hann raunar viðurkennir í sinni nýjustu ritsmíð . Ég verð að játa að ég undraðist það nokkuð að Stefán skyldi í fyrri grein sinni gagnrýna Kristján Árnason og Sigurð Kristinsson fyrir ummæli sem þeir létu falla um örlög gelískunnar enda þótt ljóst mætti vera , í það minnsta hvað Sigurð varðaði , að þar var hann að vitna til skrifa minna . Taldi ég auðsýnt að úr því að mín væri einskis getið í þessu samhengi hlyti ég að vera einn landráða - mannanna , sem Stef - án ræddi um , og sem hann telur vilja ís - lenska tungu feiga . Þykir mér gott að fá nú hreint sakarvott - orð útgefið af Stefáni hvað það varðar . Rétt er hins vegar að ég lýsi við þetta tækifæri efasemdum mínum um að sú að - ferð Stefáns , að saka mann og annan um landráð fyrir að nota ekki íslenskuna sem skyldi , sé líkleg til árangurs . Slík stóryrði fá áreiðanlega marga upp á móti málverndarátakinu fremur en hitt . Um annað geri ég ekki ágrein - ing ? er honum raunar sammála um sumt af því er varðar verndun íslenskunnar . Ég get þó ekki stillt mig um að nefna við hann að jafn - vel þó að Írland hafi til skamms tíma verið eitt af fátækustu lönd - um Vestur-Evrópu þá hefur hag - vöxtur hvergi verið meiri en þar undanfarinn áratug . Ekki er mér kunnugt um að menn telji þá þró - un skýrast af endurreisn gelísk - unnar , enda fer litlum sögum af henni . Enn um Írafár Davíð Logi Sigurðsson Höfundur er blaðamaður . Gelíska Ég efast um að sú aðferð Stefáns , segir Davíð Logi Sigurðsson , að saka mann og annan um landráð fyrir að nota ekki íslenskuna sem skyldi , sé líkleg til árangurs . KVEN - SÍÐBUXUR 3 SKÁLMALENGDIR Bláu húsin við Fákafen . Sími 553 0100 . Opið virka daga 10 - 18 , laugardaga 10 - 16 .