Gleðileg jól . Hvað veitir gleði og hvað kallar fram mesta hamingju ? Hvernig tengjust við fólki , lífi og sjálfum okkur ? Hvernig lifum við ? Fyrr í þessum mánuði lést maður , sem ég þekkti . Hann stóð alla tíð lífisins megin , þjónaði fólki og veitti þúsundum heilsubót . Hann varð fyrir áföllum í lífinu en bugaðist ekki heldur þroskaðist í eldi lífsreynslunnar . Hann var vitur maður og mat gæði lífsins mikils . Meðal annars hafði hann áhuga á tónlist og fólkið hans söng . Svo brast heilsa hans og fyrr á árinu var ljóst að komið væri að lífslokum . Undir það síðasta gat hann ekki lengur talað . Síðustu vikurnar komu börn og ástvinirnir til hans og sungu fyrir hann og umvöfðu hann elsku . Lífi hans lauk nú á aðventunni . Síðustu dagana sungu þau fyrir hann aðventu - og jólasálma . Vonarstef aðventusálmanna hljómuðu . Gleðiefni jólasálmanna liðuðust að grunnri öndun hins deyjandi manns . Svo var komið að Heims um ból , erkisálmi íslenskra jóla . Og dóttir hans söng jólasálminn fyrir föður sinn . Í síðasta versinu lést maðurinn og fór inn í himininn . Um hvað fjallar síðasta erindið í Heims um ból ? Það er um englasönginn frá himnum . Og líka um frið á jörðu því Guð umvefur þau , sem eiga sér samastað hjá syninum – eru vinir Guðs , vinir Jesú Krists . Þegar dóttirin söng „ samstað syninum hjá “ fór faðir hennar inn í himininn . Tíminn endaði og eilífðin byrjaði . Barnið , sem fæðist á jólum , kom til hins deyjandi manns . Þeirra samastaður var hinn sami . Sálmurinn Heims um ból er jólasálmur . Guðspjallssagan í Biblíunni er jólasálmur líka . Allir jólatextarnir eru ljóðrænar tjáningar um hið mesta og besta , sem hægt er að tjá . Eru þessir textar blekkingasögur og ótendar við lífið , glimmersögur sem sem eru fyrir börn og hrifgjarnt fólk ? Nei . Þessir textar eru um það sanna og mikilvæga . Jólasagan er vissulega litrík . En það er engin ástæða til að taka skynsemi úr sambandi til að njóta hennar og virða . Jólaboðskapurinn er ekki fyrst og fremst um meyjarfæðingu , um vitringa , englaskara eða að Jesús fæddist í Betlehem . Þetta eru atriði varðandi umgjörð fremur en inntak . Erindi jólanna varðar ekki heldur hvort Jesús Kristur fæddist árið 1 , árið 0 eða 4 árum eða 6 fyrir tímatal okkar . Helgisögur eigum við ekki að taka bókstaflega heldur alvarlega . Trúin leitar að inntaki að baki bókstaf sögunnar – þarf að kafa í merkingu , meiningu , en staldra ekki í forskála sögunnar . Veruleiki helgisögu varðar gildi og dýpt . Hvernig eigum við að nálgast og túlka helgisögur ? Fólk fortíðar gerði sér vel grein fyrir staðreyndum og túlkun . Ytri veruleiki væri eitt en síðan mætti sjá mynstur , dýpri sannindi , viðmið og siðgildi menningar og einstklinga . Þau kunnu að greina að meginmál og aukaatriði . Þau skildu flest hvenær saga var krydduð og hvernig flokka ætti í viðburðasögur , viskusögur , kennslusögur , skemmtisögur eða siðkennsludæmi . Saga er meira en samsuða nokkra atriða um hvar , hvenær , hvernig og af hverju . Við þörfnumst meira en bara staðreynda til að líf okkar öðlist gildi og við njótum þess . Ást okkar á fólki verður hvorki vakin né kæfð vegna staðreynda einna . Lífið er meira en efnisveruleikinn . Þegar við lesum klassík , hvort sem er Biblíuna eða rit fornaldar , er vert að muna að lengi voru sögur og viðburðir marglaga og oft fjórþrepa . Það var túlkunarháttur , sem vestræn kristni tók í arf úr v-asísku og grísku samhengi . Hið fyrsta var , að nálgast viðburði í ljósi staðreynda , rétt eins og góðir fræðimenn og fjölmiðlafólk gera . Önnur túlkunarvídd var spávíddin sbr. allir textarnir í gamla testamentinu sem sögðu fyrir um uppfyllingu í Jesú Kristi – nú eða rannsóknir náttúruvísindamanna um mengun , sem hafa forspárgildi varðandi þróun veðurfars og þróun lífs á plánetu okkar . Þriðja merkingarlagið varðaði siðvit og andlega visku . Rétt eins og við verðum fyrir áhrifum frá þroskuðu fólki getum við gert annað fólk fortíðar að viðmiðum okkar á lífsgöngunni og hvernig við getum orðið ábyrgari í athöfnum og samskiptum við aðra og náttúruna . Svo er síðasta víddin og varðar framtíð , hinstu tíma og eilífðina . Samstaðurinn í eilífðinni hefur áhrif á hvernig við lifum í þessu lífi . Staðreyndir þurfa samhengi . Öll þörfnumst við næringar líkama , en líka andlegt fóður og gjöfula menningu og réttlátt samfélag . Við erum ekki einvíddar heldur fjölvídda . Merking er alls konar , söguleg og staðreyndir en líka andleg , siðferðileg , samfélagsleg , tilfinningaleg og trúarleg . Jólasagan er helgisaga . Og slíkar sögur eru flétta stefja , ímynda og minna , sem þjóna boðskap eða virkni helgisögunnar . Við megum reyna að skræla burt það , sem ekki hefur í okkar samtíð skiljanlega skírskotun til hins guðlega . Forðum voru kraftaverk talin skýr tákn um Guðsnánd , en eru það ekki lengur . Vitringar voru tákn um stórviðburði og þjónuðu þar með ákveðnu hlutverki mikilvægis . En þannig er það ekki lengur . Svo var þjóðmenning og túlkunarhefð að baki í Biblíunni , sem var eins og stýrikerfi , sem stjórnaði hvaða atriði varð að nefna til að hægt væri að gera skiljanlega dulkóðun merkjakerfisins , hvernig átti að segja hlutina til að samhengið væri ljóst . Þetta var túlkunarhefðin , sem stýrði skilningi . Í spekibókinni Litla Prinsinum segir refurinn við drenginn þessi merkilegu orð : “ Hér er leyndarmálið . Það er mjög einfalt : Maður sér ekki vel nema með hjartanu . Það mikilvægasta er ósýnilegt augunum . ” Við ættum ekki að láta hið yfirborðslega í jólasögunni rugla okkur og ekki taka söguna bókstaflega . En hvernig eigum við þá að skilja hana alvarlega ? Þegar allt er skoðað og líka með hjartanu er boðskapurinn að Guð elskar . Guð tjáir þá ást með róttæku móti , ekki aðeins skriflega , bréflega eða með fréttatilkynningu í helgri bók . Guð sendir ekki fyrirskipanir og skoðanabombur eins og gamaldags einvaldur , heldur kemur – í eigin persónu . Þegar við játumst veruleika þess , að Guð er og elskar , verður nýr samastaður okkar til . Við verum börn tíma en líka eilífðar , að við megum lifa hamingjuna í samskiptum við fólk og náttúru og líka lifa í opnum tengslum við himininn . Hvert barn – hver lifandi mannvera – getur skilið með hjartanu . Sannindi lífsins verða ekki bara túlkuð með vitsmunum , heldur lifuð á dýptina . Engin stærri gjöf fæst í lífinu , heldur en þegar sagt er við okkur og tjáð með margvíslegu móti : „ Ég elska þig . “ Í því ljósi megum við hugsa og lifa guðssambandið – og tjá hvernig Guð er : Guð elskar ákaft og ævinlega . Í trú lærir þú að skynja , að alltaf er Guð að tala – á öllum stundum lífsins , á álagstundum , á hátíðum , með börnum , þegar þú faðamar ástvini þína . Alltaf eru skilaboðin þau sömu , tjáningin hin sama : „ Ég elska þig . Mig langar til að vera þinn og langar til að þú sért mín og minn . ” Samastaðurinn Þegar við syngjum jólasálmana syngjum við um ást himinsins á heiminum . Og þegar Heims um ból er sungið kyssir himinn heim . Og því er undurfagurt þegar lífi lýkur í ómfangi sálmsins – að eiga heima , hvílustað hjá Guði . Það er margvídda mál að fara úr tíma og inn í líf himins , fara úr fangi ástvina inn í Guðsfangið . Þú ert elskuð og elskaður , þú mátt njóta þess að lifa , njóta þess sem þér er gefið , horfa í augu fólksins þíns og sjá í þeim undur lífsins . Samastað syninum hjá . Gott líf í heimi og gott líf í veröld Guðs . Orðið varð hold og bjó með oss . Jól þessa heims og annars . Guð gefi þér gleðileg jól . Meðfylgjandi mynd er eftir Karolínu Lárusdóttur og ég hef aðeins enskt heiti hennar : Wondrous Happenings .