Hvað er tilfinningagreind ? Er hún mikilvæg ? Hér er einnig svarað spurningunni : Hvernig nýtist tilfinningagreind stjórnendum fyrirtækja ? ( Sigrún Grímsdóttir ) Aðrir spyrjendur eru : Ingimar Guðmundsson , Davíð Þorgeirsson , Silja Baldursdóttir og Þórður Grímsson . Tilfinningagreind ( e. emotional intelligence ) er hugtak sem á rætur sínar að rekja til starfa tveggja bandarískra sálfræðinga , þeirra Johns Mayers við Háskólann í New Hampshire og Peters Saloveys við Yale-háskóla . Samkvæmt þeim vísar tilfinningagreind meðal annars til hæfni fólks til að þekkja , skilja og hafa áhrif á eigin tilfinningar . Mayer og Salovey settu kenningu sína upphaflega fram í greininni Emotional intelligence sem birtist árið 1990 í tímaritinu Imagination , Cognition , and Personality . Greinin vakti á sínum tíma fremur litla athygli almennings og fræðimanna . Þá kemur til sögunnar sálfræðingur að nafni Daniel Goleman sem vann á þessum tíma við að skrifa fréttir um vísindi í dagblaðið New York Times . Hann hreifst af hugtakinu tilfinningagreind og samdi við Mayer og Salovey um að fá það lánað . Goleman virtist þó hafa haft lítinn áhuga á rannsóknum og hugmyndum Mayers og Saloveys og mótaði í raun nýtt hugtak sem hann nefndi þessu sama nafni , tilfinningagreind . Í kjölfarið skrifaði Goleman bókina Tilfinningagreind : Hvers vegna hún getur skipt meira máli en greindarvísitala ( e. Emotional intelligence : Why it can matter more than IQ ) . Sú bók sló í gegn og vakti heimsathygli . Bókin hefur nú selst í meira en fimm milljónum eintaka um allan heim . Tilfinningagreind er samkvæmt Goleman samsett úr fimm lykilþáttum : Hæfni til að þekkja og nefna réttilega eigin tilfinningar ásamt skilningi á tengslum hugsana , tilfinninga og hegðunar . Í tilfinningagreind Golemans felst meðal annars að geta lesið í tilfinningar annarra . Eins og sést á undirtitli bókar hans er Goleman alls óhræddur við að setja fram yfirlýsingar og fullyrðir meðal annars að mælingar á tilfinningagreind geti verið mikilvægari og réttmætari en hefðbundin greindarpróf . Goleman bendir réttilega á að niðurstöður greindarprófa spái alls ekki fullkomlega fyrir um árangur fólks í skóla , í vinnu eða í lífinu almennt . Hann heldur því þá fram að hugtak hans , tilfinningagreind , geti að minnst kosti í sumum tilvikum spáð betur fyrir um árangur fólks en greindarvísitala . Þar sem hugtak hans er yfirgripsmikið mætti alveg búast við að finna mætti ákveðin störf þar sem góð mæling á tilfinningagreind spái betur fyrir um árangur en hefðbundið greindarpróf . Greindarpróf eru til dæmis ekki sérlega næmur mælikvarði á samskiptahæfni en skilgreining Goleman á tilfinningagreind felur einmitt í sér slíkt . Einfalt starf sem fælist í því að vera viðkunnanlegur og lipur í samskiptum en reyndi ekki sérlega mikið á skilning , rökhugsun eða dómgreind kynni að vera dæmi um starf sem tilfinningagreind ætti að spá betur fyrir um árangur í en greindarvísitala . Þó skortir enn rannsóknir sem sýna fram á að svo sé . Gagnrýni : Skilgreining hugtaksins og skortur á rannsóknargögnum Mörgum fræðimönnum þykir skilgreining Golemans á tilfinningagreind heldur óskýr . Sjálfir hafa þeir Mayer og Salovey gagnrýnt Goleman þar sem þeim finnst hann blanda tilfinningagreind , í upphaflegum skilningi hugtaksins ( hæfni til að þekkja og hafa áhrif á tilfinningar sínar ) , saman við persónuleikaþætti ( vilja til að ná árangri , hæfni til að taka tillit til tilfinninga annarra ) og félagsfærni ( hæfni í mannlegum samskiptum ) . Þeir telja því að Goleman skelli alls óskyldum hugsmíðum saman í eitt risastórt hugtak . Miklu æskilegra væri að rannsaka áhrif hvers þessara þátta sérstaklega fremur en allra í einu . Þetta hefur reyndar verið gert með ágætum árangri , og það löngu áður en Goleman setti fram sína útgáfu af tilfinningagreind . Margir telja því að Goleman sé alls ekki að búa til neitt nýtt heldur aðeins að hræra saman gömlum hugtökum í einn stóran graut . Að auki finnst mörgum sem Goleman ( og raunar Mayer og Salovey ) fari skringilega með orðið greind , þar sem alls ekki sé augljóst að um greind sé að ræða . Goleman hefur einnig verið gagnrýndur harðlega fyrir að raunprófa ekki kenninguna sína . Stundum hefur hann að vísu reynt að nýta rannsóknir annarra máli sínu til stuðnings . Ein slík var gerð á verkfræðingum hjá rannsóknarstofunni Bell Laboratory þar sem í ljós kom að enginn munur var á greindarvísitölu þeirra verkfræðinga sem stóðu sig best í starfi og annarra verkfræðinga fyrirtækisins . Þetta fullyrti Goleman að væri vegna þess að bestu verkfræðingarnir hefðu meiri tilfinningagreind . Sú fullyrðing var úr lausu lofti gripin þar sem í raun var engin mæling á tilfinningagreind viðhöfð í rannsókninni . Hefðbundin greindarvísitala enn mikilvægust Þó svo að rannsóknir á áhrifum tilfinningagreindar á frammistöðu í starfi og skóla skorti , hafa vissulega verið gerðar margar rannsóknir á persónuleikaþáttum sem svipa mjög til skilgreiningar Goleman á tilfinningagreind . Hér má nefna þætti á borð við viðkunnanleika ( e. agreeableness ) og mannblendni ( e. extraversion ) . Þessir persónuleikaþættir eru samsettir úr nokkrum undirþáttum sem fara oft saman hjá fólki og eru sennilega að einhverju leyti skyldir hver öðrum . Undirþættirnir eru meðal annarra traust , samhygð , hreinskilni , hógværð , hlýja , samviskusemi , jákvæðni , metnaður , virkni og staðfesta ; eiginleikar sem vel mætti fella undir skilgreiningu Goleman á tilfinningagreind . Teknar hafa verið saman 117 rannsóknir , með samanlagt úrtak upp á 23.994 manns , þar sem þessir persónuleikaþættir voru mældir og athugað hvort þeir spái fyrir um árangur í ýmsum störfum . Í ljós hefur komið að þættirnir hafa minni fylgni við starfsárangur en margir ætla , meira að segja í störfum sem krefjast mikilla mannlegra samskipta eins og sölumennsku og stjórnun . Viðkunnanleiki og mannblendni hafa því lítið að segja um hvernig fólki gengur í vinnunni . Almennt er viðurkennt að greindarvísitala hafi mun sterkari fylgni við starfsárangur og sé því mikilvægari mæling en tilfinningagreind þegar segja á fyrir um árangur í starfi . Greindarvísitala tengist ýmsu , til dæmis giftingar - og skilnaðartíðni . Greindarpróf voru upphaflega hönnuð til að spá fyrir um árangur barna í skóla en ekki um árangur í starfi og því síður í lífinu almennt . Engu að síður hefur greindarvísitala reynst afar sterkur mælikvarði á margt annað en skólahæfni . Fjölmargar rannsóknir hafa ítrekað sýnt fram á að þeir sem hafa háa greindarvísitölu fá almennt hærri einkunnir í skóla , eru líklegri til að afla sér góðrar menntunar , standa sig betur í vinnunni , eru líklegri til að giftast og ólíklegri til að skilja , eru sjaldnar atvinnulausir , ólíklegri til að lifa undir fátæktarmörkum , ólíklegri til að verða fangelsaðir og eru almennt hærra settir og betur launaðir en aðrir . Það er því afar erfitt að finna annað hugtak , hvort sem það er tilfinningagreind eða eitthvað annað , sem er í einhverjum skilningi mikilvægara en greindarvísitala . Enda er ljóst , þrátt fyrir fullyrðingar Golemans um annað , að það hefur ekki tekist enn . Þess má geta að Mayer og Salovey hafa haldið áfram rannsóknum á tilfinningagreind eins og þeir skilgreindu hugtakið upphaflega . Þær rannsóknir eru áhugaverðar í sjálfu sér en hafa vakið frekar litla athygli og umræðu samanborið við kenningar Golemans . Steinunn Kristjánsdóttir er prófessor í fornleifafræði við Sagnfræði - og heimspekideild Háskóla Íslands . Helstu rannsóknasvið hennar eru miðaldafornleifafræði , norræn fornleifafræði , kirkjusaga , klausturfornleifafræði , kynjafornleifafræði , þróun húsagerða og miðlun vísindalegrar þekkingar .