Guðmundur Hannesson Mynd þorgeir Baldursson 2019 Guðmundur Hannesson var í hópi fjórtán manna sem stofnuðu Kælismiðjuna Frost ehf. í árslok 1993 á Akureyri . Það hefur vaxið úr því að vera 14 manna fyrirtæki í 70 - 90 manna alþjóðafyrirtæki með verkefni út um allan heim . Kælismiðjan Frost er hluti af Knarr-samstæðunni og hefur tekið þátt í uppsetningu á landvinnslu á Shikotan-eyju í Kúrileyjaklasanum ásamt öðrum fyrirtækjum samstæðunnar og sér um framleiðslu , hönnun og uppsetningu frystibúnaðar í 6 togara Norebo útgerðarrisans í Rússlandi svo fátt eitt sé nefnt . Framundan eru landvinningar undir merkjum Knarr í Nýja-Sjálandi og á vesturströnd Bandaríkjanna . Verkefnastaðan nú er reyndar sú að Kælismiðjan Frost hefur ekki aldrei selt jafn mikið af verkefnum jafnlangt fram í tímann . Seld verkefni ná nú fram til áranna 2023 / 2024 og næsta ár er nú þegar þéttbókað . „ Alveg frá því að ég byrjaði í kæligeiranum hefur alltaf verið mjög mikið að gera . Öll þessi ár hefur verið aukning og fyrstu árin eingöngu á innanlandsmarkaði . Þó svo það verði niðursveiflur í hagkerfinu breytir það ekki því að fólk þarf á matvælum að halda og það þarf að kæla matinn og frysta hann . Í niðursveiflum fækkar hugsanlega stærri verkefnum en á móti fjölgar þjónustuverkefnunum . Það fellur því aldrei úr dagur hjá okkur , “ segir Guðmundur . Búnaður til 14 landa á hverju ári Nánast frá upphafi hefur Frost engu að síður haft með höndum verkefni í útlöndum . Eitt af þeim fyrstu var smíði á sjókælisamstæðu fyrir skip á Nýja-Sjálandi . 1995 var Guðmundur um fjögurra mánaða skeið í Namibíu að setja upp kæli - og frystikerfi í frystihús SÍF . Straumhvörf verða þó í lok árs 2005 þegar verkefnum fjölgar verulega utan landsteinana . Upp frá því hefur Frost framleitt og afhent búnað og tæki að jafnaði í tólf til fjórtán löndum á hverju ári . Guðmundur segir skort á faglærðu starfsfólki setja skorður á það hve mikið fyrirtækið getur vaxið . Í Verkmenntaskólanum á Akureyri hafa til að mynda einungis tveir nemendur sóst eftir því að læra rennismíði á síðustu tíu árum og hvorugur þeirra lauk námi . Sama á við um blikksmíði og aðrar iðngreinar . „ Verkefni okkar innanlands og erlendis fela í sér uppgripavinnu . Það er næstum eins og vertíð að komast í svona vinnu . Þetta býður upp á þrifaleg störf , ferðalög , ævintýri og góð laun , “ segir Guðmundur . Önnur Dalvík á Nýfundnalandi Verkefnastaðan er gríðarlega sterk hjá Kælismiðjunni Frosti . Framundan er að taka þátt í endurbyggingu á stóru fiskiðjuveri í Arnold‘s Cove á Nýfundnalandi . Skrifað var undir samning um þetta verk í sumar og er hönnunarvinna nú í fullum gangi . Frost áætlar að afhenda sinn búnað og tæki í lok janúar á næsta ári . Verksmiðjan á að vera komin í gang um mitt næsta sumar . Kerfið frá Frosti er 2 megavött í kæliafli sem er svipað og í nýrri landvinnslu Samherja á Dalvík . Þar er einmitt allt á fullu núna því Kælismiðjan Frost er með allan frystibúnað í nýju landvinnslunni á Dalvík . Áætlað er að verkinu ljúki upp úr áramótum . Þegar litið var til Guðmundar á Fjölnisgötu á Akureyri stóð yfir undirbúningur fyrir þátttöku Kælismiðjunnar Frosts á NEVA sjávarútvegssýningunni í Pétursborg . Leið Guðmundur lá þó til vesturs og í aðra heimsálfu eins og vikið verður að síðar . Fyrir rúmu ári fór hann vestur um haf til ráðgjafar um varmaendurnýtingarbúnað í fiskvinnslu sem starfrækt er á vesturströndinni . Fyrirtækið hafði fjárfest í búnaðinum árið 2009 og hann hafði nýst þeim illa , verið erfiður í rekstri og bilað mikið . Frost hannaði nýjan búnað fyrir fyrirtækið sem var nokkurs konar próf á áframhaldandi viðskipti . Smá verk skila sér í stærri „ Við hönnuðum nýjan búnað og afhentum í janúar síðastliðnum . Á vetrarmánuðunum kom í ljós að nýi búnaðurinn skilaði fyrirtækinu mikilli rekstrarhagræðingu með betri nýtingu á varma . Þeir ákváðu í framhaldinu að fá okkur til að endurhanna allt húsið . Það borgar sig því að vanda vel til verka í upphafi , jafnvel þótt verkin séu lítil að umfangi , því það getur hæglega skilað sér í stærri verkefnum síðar . Þetta er samningur upp á 3,5 milljónir dollara , “ segir Guðmundur . Verkefnið ytra er stórt og slagar í hátt í 10% af ársveltu Kælismiðjunnar Frosts . Verkefnið er enn á hönnunarstigi en fljótlega hefst smíði á búnaðinum . „ Pútin Rússlandsforseti er nýlega búinn að ræsa verksmiðjuna sem við reistum undir merkjum Knarr fyrir Gidostroy á Kúril-eyjum . Það verk hefur gengið mjög vel og afkastageta verksmiðjunnar er um 900 tonn á sólarhring . Þarna hefur verið mannskapur frá okkur í tæpt eitt ár á gríðarlega fjarlægu og einangruðu svæði . Við erum svo heppnir að búa yfir einstökum starfsmönnum sem eru tilbúnir að taka þátt í verkefni við þessar einstöku aðstæður . Þarna hafa þeir verið 4 - 5 vikur á staðnum og ferðalagið fram og til baka tekur 10 daga . Í vetur sat sjö manna hópur frá okkur fastur í ís í ferju í fimm daga . Það bættist ofan á úthaldið . Flogið er frá Moskvu til Shakalin-eyjar og þaðan er sólarhringssigling til Shikutan-eyju þar sem verksmiðjan er . Tvö þorp eru á eynni , hvort með um 2.000 íbúum . “ Nú eru að hefjast framkvæmdir við nýja verksmiðju V.I. Lenín í Petropavlosk á Kamtsjatka skaganum . Samningurinn var undirritaður við hátíðlega athöfn í íslenska sendiráðinu í Moskvu 25. Júlí 2018 og fyrstu menn á vegum Kælismiðjunnar Frosts komu á staðinn seinnihlutan í Júlí 70 daga tekur að flytja búnað og tæki í gámum frá Íslandi . Verksmiðjan verður með búnaði til að stærðarflokka , vinna og frysta tegundir eins og alaskaufsa , nokkrar tegundir villts lax , kyrrahafsþorsk , uppsjávarfisk og smokkfisk . Kælismiðjan Frost sér um allt kælikerfið í verksmiðjunni . Kælikerfið verður af fullkomnustu gerð og stenst allar nútímakröfur um orkunýtingu og umhverfismál . Í heildina er verksmiðjan hönnuð til að geta fryst yfir 500 tonn á sólarhring með möguleika á aukningu seinna . Hér innanlands er Kælismiðjan Frost í miðjum klíðum við smíði og uppsetningu á frystibúnaði fyrir nýja landvinnslu Samherja á Dalvík . Áætlað er að skila verkinu eftir áramót og skilin á því verkefni helst í hendur við skil á verksmiðjunum á Shikutan-eyju og Kamtsjatka . „ Í þessum töluðu orðum erum við einnig að setja niður frystibúnað í nýsmíði Brims í Gijon á Spáni . Skipið verður afhent á haustdögum . Við erum líka með sex nýsmíðatogara fyrir Norebo í Rússlandi . Þar er ennfremur verið að ganga frá framhaldssamningi því það á að bæta við fjórum skipum þannig að þau verða alls tíu . Þetta er verkefni undir merkjum Knarr . Í vor gengum við líka frá samningi um tæki og búnað í stærsta frystiskip sem hefur verið smíðað í Rússlandi . Það eru sömu aðilar sem standa að því og verksmiðjunni í Petropavlosk á Kamtsjatka . Skipið á að afhenda 2023 . Hönnun á okkar búnaði er komin af stað en skipið verður byggt í Kalíningrad , “ segir Guðmundur . Guðmundur segir að fyrirtækið og önnur fyrirtæki innan Knarr hafi dregið mikinn lærdóm af verkefnunum í Rússlandi . Það sé mikil áskorun að taka þar að sér stór verkefni . Menningarheimurinn sé allt annar . Tungumálið er ein áskorunin því þótt þýtt sé yfir önnur tungumál verði meiningarmurinn oft allverulegur . Þótt hægt sé að fá til sín góðan túlk þá eru góðir tæknitúlkar ekki á hverju strái . Að skilja vinnslu flókinna kerfa og varmafræði og koma því yfir á annað tungumál sé ekki færi hvers sem er . Ekki hafi þó risið ágreiningur milli aðila af þessum völdum en þeir hafi á stundum lagt misjafnan skilning í vissa hluti . „ Ég vona að það sjái ekki fyrir lokin á verkefnum okkar í Rússlandi . Við verjum enn miklum fjármunum og krafti í markaðssetningu þar í landi . Við höfum miklar væntingar um frekari verkefni þar . “ Mikil tækifæri í Bandaríkjunum Sem kunnugt er hefur Knarr stofnað fyrirtæki og ráðið framkvæmdastjóra á Nýja-Sjálandi . Skipulögð hefur verið ferð þangað í október með fulltrúum frá Kælismiðjunni Frost , Nautic og Skaganum 3X . Guðmundur segir að fyrirséð er að farið verði í nýsmíðar þar í landi og menn ætla að hamra stálið þar meðan það er heitt . Tækifærin liggja ekki síður í Bandaríkjunum . Í Seattle á vesturströndinni er bækistöð sjávarútvegs í Bandaríkjunum . Þar ætlar Knarr-samstæðan að reyna að ná fótfestu en Guðmundur segir flækjustigið nokkuð hátt . „ Bandaríkjamenn hafa látið það dragast lengi að endurnýja frystiskipaflotann . Það er reyndar ekki hlaupið að því fyrir bandarískar útgerðir að fara út í nýsmíðar . Stjórnvöld hafa sett mikil höft á nýsmíðar gagnvart erlendum aðilum . Reglurnar eru þær meðal annars þær að ný skip skuli byggja í Bandaríkjunum úr stáli frá Bandaríkjunum . Af þeim sökum er gríðarlega kostnaðarsamt að smíða ný skip þar og það kostar ekki minna en 50% meira þar en víðast annars staðar . Einnig eru reglur um kælimiðla að breytast í takt við strangari umhverfiskröfur . Bandaríkjamenn notast nánast eingöngu við freon á sínum frystiskipum og nú liggur fyrir að þeir þurfa endurbyggja öll sín frystikerfi svo þau geti notað ammóníak eða CO2 . Flotinn er því allur undir þegar litið er til endurnýjunar á þessu svæði og þar er um að ræða mörg hundruð skip . Þarna eru gríðarleg tækifæri en þau koma ekki upp í hendurnar á okkur . Við þurfum að sýna okkur og sanna að við séum með betri lausnir en aðrir . Þetta byggist því að miklu leyti á tengsla - og kynningarmálum og fyrirtækin innan Knarr eru vel í sveit sett hvað það varðar því Knarr er markaðsarmur þessara fyrirtækja og getur einbeitt sér alfarið að tengsla - og kynningarmálum . Á meðan geta fyrirtækin sjálf einbeitt sér að sinni hönnun og framleiðslu , “ segir Guðmundur . Greinin birtist upphaflega í Tímariti Fiskifrétta 2019 .