Rödd úr Árnessýslu . um " fljóthugsuðu lagasmíðina " . Það er enginn vafi á því , að " Ísafold " er greinilega farin að " stálma " undir væntanlegar alþingiskosningar í Árnessýslu að vori , svo að það má gera ráð fyrir reglulegum fæðingarhríðum innan skamms , er sjálfsagt verða harðari og harðari eftir því , sem nær dregur kjördegi . Enn sem komið er hefur " stálminn " lýst sér í því , að ritstj. " Ísaf . " hefur gefið Árnesingum ofurlítinn " forsmekk " þess , hvað hann vill , að þeir skuli gera , sérstaklega með greininni í 74. tbl. , er á að vera eftir einhvern " Sveitabónda " einhverstaðar í þokunni . Í sömu átt stefnir og greinin í síðasta blaði frá einhverjum " helsta og merkilegasta " manni í Grímsnesinu , slitin sundur með innskots-fleygum , og stöguð aftur saman með rembihnútum af ritst . " Ísaf . " sjálfum . Til samanburðar við þessar greinar og hinar fávíslegu staðhæfingar þeirra , látum vér oss nægja að birta hér í blaðinu grein , er oss barst fyrir stuttu , frá öðrum Árnesingi , vafalaust fullt eins merkum , sem Ísafoldarmanninum . Hún er rituð gegn grein " Sveitabóndans " og lítur dálítið öðruvísi á þetta mál , en hann og Grímsnesingurinn . Rúmsins vegna birtist aðeins helmingur greinarinnar í þetta skipti . Vér látum höf. sjálfan tala , enda höfum vér aldrei fylgt þeirri reglu að limlesta það , er aðrir rita , eða snúa því við eftir eigin geðþekkni . Greinin er svo látandi : Í 74. tölubl . " Ísafoldar " þ.á. er grein með yfirskriftinni " Fljóthugsuð lagasmíð " eftir einhvern , er nefnir sig " Sveitabónda " , og fjargviðrast persóna þessi mikillega út af grein í " Þjóðólfi " í haust með sömu yfirskrift , áhrærandi lagafrumvarp það frá síðasta þingi , sem ákveður , að gæslukostnaður á brúnum yfir Ölfusá og Þjórsá skuli greiddur úr sýslusjóðum Árnes - og Rangárvallasýslna . Þó að þessi Ísafoldar-grein máske eigi að vera vörn fyrir formælendur þessa máls á þingi , eða einkum fyrir herra Þorlák í Fífuhvammi , og þótt hún kunni að vera hlutdrægnislaust rituð , þá virðist hún samt frá hlið Árnesinga vera sumsstaðar nokkuð fljóthugsuð , eins og lagafrumvarp það , sem hér er um að ræða . Ég skal því leyfa mér , eins og " Sveitabóndinn " kemst að orði , " að leggja orð í belg " um þetta mál . Hvað lagafrumvarpinu viðvíkur , þá get ég ekki annað álitið , en að Rangvellingar séu eftir því allvel íhaldnir með sinn hluta af gæslukostnaðinum , ( þó það hljóti samt að verða æði-hár skattur , þegar Þjórsárbrúin er komin á ) , þar sem allir hreppar sýslunnar nota sjálfsagt báðar brýrnar að miklu leyti ; en með Árnesinga er öðru máli að gegna , því fyrst og fremst nota ekki Ölfusárbrúna nema hrepparnir austan Hvítár og Ölfusár , svo teljandi sé , en Þjórsárbrúna munu Árnesingar aldrei nota svo teljandi sé , eða fremur en önnur héruð , en eftir fumvarpinu eiga Árnesingar fyrir það , að nál . helmingur þeirra notar aðeins aðra brúna , að borga - segi og skrifa - hálfan gæslukostnað á báðum brúnum , eða máske meira . Þó það sé nú sanngjarnt , að þeir , sem nota brýrnar á einhvern hátt , borgi gæsluna , þá get ég ekki annað álitið , en að þetta sé nokkuð ósanngjarn skattur á sýslusjóð Árnessýslu , og verður Árnesingum æði tilfinnanlegur , þegar þess er gætt , að sýslusjóðurinn hefur í mjög mörg horn að líta , hvað vega - eða samgöngumál snertir . Þannig hefur til dæmis verið lagt til vegamála , samkvæmt áætlun og tillögum sýslunefndarinnar , á yfirstandandi ári , 1.811 kr. 14 au . , og munu þó sýsluvegirnir vera víða ennþá lítt færir yfirferðar nema í þurrkatíð um hásumarið , og verða svo eflaust í mörg ár enn , þó lögð væri til þeirra sama fjárupphæð árlega ; og til þess að geta staðist þetta og önnur óumflýjanleg útgjöld sýslusjóðsins hefur verið jafnað niður á hreppana 1.200 kr. , því vegagjaldið var aðeins eftir áætlun 1.753 kr. 13 a . ; nú má gera ráð fyrir , að frumv. þetta auki útgjöld sýslusjóðsins um 400 - 500 kr. að minnsta kosti , svo nú verður sýslunefndin að gera annaðhvort framvegis , að láta ógert eitthvað , sem er til nytsemdar og bráðnauðsynlegt fyrir sýsluna í heild sinni eða einstakar sveitir , eða þá að jafna gæslukostnaðinum niður á hreppana , og verð ég að álíta , að þær sveitir að minnsta kosti , sem hvoruga brúna nota , hafi fullgilda ástæðu til að una þeim málalokum illa , og ég segi fyrir mig , að mér þykir hvorugt gott . Úr því nú að útlit er fyrir , að þingmenn okkar Árnesinga hafi ekki fundið neinn heppilegan veg til að ráða þessu brúargæslumáli til lykta , þá verð ég að álíta , að þeir hefðu gert réttara í því , að láta tollfrumvarpið hlutlítið , nema máske reyna til að hafa einhver breytingar-áhrif á það til bóta , heldur en að gerast formælendur þessa fljóthugsaða lagafrumvarps . Ég skal samt geta þess , að ég er enginn vinur brúatollanna , nei , þvert á móti , ég hygg að þeir næðu aldrei tilgangi sínum , heldur mundi tollgæslan , sem hlyti að verða afardýr , gleypa allan brúartollinn og jafnvel meira , eins og ljóslega hefur verið tekið fram á þinginu í sumar , þegar þetta mál var til umræðu ; en það er gamalt máltæki : " Af tvennu illu , þá tak ei hið lakara " , en frá sanngirninnar " sjónarmiði " er frumvarp þetta miklu verra fyrir Árnessýslu í heild sinni , en tollfrumvarpið með öllum sínum annmörkum . Ég verð yfir höfuð að álíta , að eftir þessu frumvarpi verði Árnessýsla miklu harðar úti en önnur héruð , þar sem brýr væntanlega verða byggðar , því fylgi þingið sömu stefnu og það hefur gert í sumar , þá verða brýr framvegis byggðar á landssjóðs kostnað , enda er ekkert líklegra og eðlilegra , en þó héruðum verður ef til vill gert að skyldu að kosta gæsluna , þá verða samt Árnesingar að borga sinn hluta af láninu til Ölfusárbrúarinnar , sem önnur héruð verða laus við ( að borga nokkuð af byggingarkostnaði sinna brúa ) , og verður því á einhvern hátt að leggjast skattur á þá , sem ég sé ekki , að verði lagður á annað en landbúnaðinn ( að miklu leyti ) eftir núgildandi lögum , og því held ég , að " Sveitabóndinn " hefði mátt láta ógert að hrópa hátt til okkar Árnesinga , til að vekja okkur til meðvitundar um , hvílíka ósvinnu " Þjóðólfur " fari fram á , þar sem hann vilji , eins og " Sveitabóndinn " að orði kemst , " velta þessari byrði á þá eina , sem landbúnað stunda , en sleppa öllum öðrum " , því ég get ekki annað séð , en að við einir , sem höfum einhvern landbúnað , verðum , eftir því sem nú er uppi á teningnum , að borga " ballið " . En að landssjóður geti bæði byggt brýr , eins og landið þarfnast og kostað gæslu á þeim í framtíðinni eða þegar þær fjölga , er óhugsandi , eða þá að þingið yrði að sjá að sér í einhverju tilliti , og vera sparara á " bitlingum " til einstakra manna , en það stundum hefur verið , og álít ég það að vísu engan skaða fyrir landið . Ég verð því eindregið að hallast að þeirri aðalstefnu , sem fram kom í áminnstri " Þjóðólfs " grein í haust , þeirri , að stofna einn sameiginlegan brúasjóð fyrir land allt , sem standi í sambandi við landssjóð , ef því yrði svo fyrir komið , að skattur þessi yrði lagður á eitthvað fleira eða annað en eingöngu landbúnað , og álít þá stefnu miklu betri en allt annað , sem komið hefur fram í þessu máli og mér er kunnugt um . Að skatturinn væri misjafnlega hár á héruðunum , og ef til vill sumsstaðar enginn , þar sem víst væri , að engar brýr væru byggðar nokkurn tíma , það væri ekki nema sjálfsögð sanngirni , og væri að minnsta kosti ekki orsök til annarrar eins óánægju , eins og þessi fljóthugsaða lagasmíð frá síðasta þingi er fyrir hlutaðeigendur . - Um það , í hvaða tilgangi " Þjóðólfs " - greinin í haust mun hafa verið skrifuð , . skal ég ekkert segja , og skiptir í rauninni engu . Þó að Þorlákur í Fífuhvammi hafi lýst því yfir á kjörþinginu í fyrra , að hann væri móti brúartolli , þá var það síður en ekki ástæða fyrir Árnesinga til að hafna honum , heldur þvert á móti , en þá var ekki um annað en brúartoll að ræða ; þetta lagafrumv . mun alls ekki hafa verið komið í huga hans þá , því hefði mönnum verið kunnugt , að svo væri , þá efast ég um , að hann hefði fengið öll þau atkvæði , sem hann fékk , og þó Árnesingar yfirhöfuð hafi ávallt borið gott traust til hans , sem þingmanns , þá efast ég um , að hann fái nú við næstu kosningar öll þau atkvæði , sem hann fékk síðast . Ég þykist nú hafa leitt rök að því , að einn af þeim þremur vegum , sem " Sveitabóndinn " talar um , að séu sanngjarnir , þegar um gæslu á stórbrúm er að ræða , verði eftir lagafrumvarpinu oftnefnda mjög ósanngjarn , hvað Árnessýslu snertir að minnsta kosti , og skal ég í sambandi við það geta þess , að ég þykist hafa skoðað þetta mál hlutdrægnislaust , því ég á heima sunnanmegin við Ölfusá og þarf því oft að brúka brúna á henni . Árnesingur . Vér ætlum nú að lofa ritst . Ísafoldar að hugga sína sárþjáðu sál með þessum ofanrituðu línum , enda mun það ærin hugraun fyrir hann , að Árnesingar skuli yfirhöfuð ekki hafa jafn einhliða og takmarkaðar þrákálfaskoðanir , eins og hann sjálfur hefur , bæði í þessu máli og fleirum . Ritstj. Rödd úr Árnessýslu . um " fljóthugsuðu lagasmíðina " . Það er enginn vafi á því , að " Ísafold " er greinilega farin að " stálma " undir væntanlegar alþingiskosningar í Árnessýslu að vori , svo að það má gera ráð fyrir reglulegum fæðingarhríðum innan skamms , er sjálfsagt verða harðari og harðari eftir því , sem nær dregur kjördegi . Enn sem komið er hefur " stálminn " lýst sér í því , að ritstj. " Ísaf . " hefur gefið Árnesingum ofurlítinn " forsmekk " þess , hvað hann vill , að þeir skuli gera , sérstaklega með greininni í 74. tbl. , er á að vera eftir einhvern " Sveitabónda " einhverstaðar í þokunni . Í sömu átt stefnir og greinin í síðasta blaði frá einhverjum " helsta og merkilegasta " manni í Grímsnesinu , slitin sundur með innskots-fleygum , og stöguð aftur saman með rembihnútum af ritst . " Ísaf . " sjálfum . Til samanburðar við þessar greinar og hinar fávíslegu staðhæfingar þeirra , látum vér oss nægja að birta hér í blaðinu grein , er oss barst fyrir stuttu , frá öðrum Árnesingi , vafalaust fullt eins merkum , sem Ísafoldarmanninum . Hún er rituð gegn grein " Sveitabóndans " og lítur dálítið öðruvísi á þetta mál , en hann og Grímsnesingurinn . Rúmsins vegna birtist aðeins helmingur greinarinnar í þetta skipti . Vér látum höf. sjálfan tala , enda höfum vér aldrei fylgt þeirri reglu að limlesta það , er aðrir rita , eða snúa því við eftir eigin geðþekkni . Greinin er svo látandi : Í 74. tölubl . " Ísafoldar " þ.á. er grein með yfirskriftinni " Fljóthugsuð lagasmíð " eftir einhvern , er nefnir sig " Sveitabónda " , og fjargviðrast persóna þessi mikillega út af grein í " Þjóðólfi " í haust með sömu yfirskrift , áhrærandi lagafrumvarp það frá síðasta þingi , sem ákveður , að gæslukostnaður á brúnum yfir Ölfusá og Þjórsá skuli greiddur úr sýslusjóðum Árnes - og Rangárvallasýslna . Þó að þessi Ísafoldar-grein máske eigi að vera vörn fyrir formælendur þessa máls á þingi , eða einkum fyrir herra Þorlák í Fífuhvammi , og þótt hún kunni að vera hlutdrægnislaust rituð , þá virðist hún samt frá hlið Árnesinga vera sumsstaðar nokkuð fljóthugsuð , eins og lagafrumvarp það , sem hér er um að ræða . Ég skal því leyfa mér , eins og " Sveitabóndinn " kemst að orði , " að leggja orð í belg " um þetta mál . Hvað lagafrumvarpinu viðvíkur , þá get ég ekki annað álitið , en að Rangvellingar séu eftir því allvel íhaldnir með sinn hluta af gæslukostnaðinum , ( þó það hljóti samt að verða æði-hár skattur , þegar Þjórsárbrúin er komin á ) , þar sem allir hreppar sýslunnar nota sjálfsagt báðar brýrnar að miklu leyti ; en með Árnesinga er öðru máli að gegna , því fyrst og fremst nota ekki Ölfusárbrúna nema hrepparnir austan Hvítár og Ölfusár , svo teljandi sé , en Þjórsárbrúna munu Árnesingar aldrei nota svo teljandi sé , eða fremur en önnur héruð , en eftir fumvarpinu eiga Árnesingar fyrir það , að nál . helmingur þeirra notar aðeins aðra brúna , að borga - segi og skrifa - hálfan gæslukostnað á báðum brúnum , eða máske meira . Þó það sé nú sanngjarnt , að þeir , sem nota brýrnar á einhvern hátt , borgi gæsluna , þá get ég ekki annað álitið , en að þetta sé nokkuð ósanngjarn skattur á sýslusjóð Árnessýslu , og verður Árnesingum æði tilfinnanlegur , þegar þess er gætt , að sýslusjóðurinn hefur í mjög mörg horn að líta , hvað vega - eða samgöngumál snertir . Þannig hefur til dæmis verið lagt til vegamála , samkvæmt áætlun og tillögum sýslunefndarinnar , á yfirstandandi ári , 1.811 kr. 14 au . , og munu þó sýsluvegirnir vera víða ennþá lítt færir yfirferðar nema í þurrkatíð um hásumarið , og verða svo eflaust í mörg ár enn , þó lögð væri til þeirra sama fjárupphæð árlega ; og til þess að geta staðist þetta og önnur óumflýjanleg útgjöld sýslusjóðsins hefur verið jafnað niður á hreppana 1.200 kr. , því vegagjaldið var aðeins eftir áætlun 1.753 kr. 13 a . ; nú má gera ráð fyrir , að frumv. þetta auki útgjöld sýslusjóðsins um 400 - 500 kr. að minnsta kosti , svo nú verður sýslunefndin að gera annaðhvort framvegis , að láta ógert eitthvað , sem er til nytsemdar og bráðnauðsynlegt fyrir sýsluna í heild sinni eða einstakar sveitir , eða þá að jafna gæslukostnaðinum niður á hreppana , og verð ég að álíta , að þær sveitir að minnsta kosti , sem hvoruga brúna nota , hafi fullgilda ástæðu til að una þeim málalokum illa , og ég segi fyrir mig , að mér þykir hvorugt gott . Úr því nú að útlit er fyrir , að þingmenn okkar Árnesinga hafi ekki fundið neinn heppilegan veg til að ráða þessu brúargæslumáli til lykta , þá verð ég að álíta , að þeir hefðu gert réttara í því , að láta tollfrumvarpið hlutlítið , nema máske reyna til að hafa einhver breytingar-áhrif á það til bóta , heldur en að gerast formælendur þessa fljóthugsaða lagafrumvarps . Ég skal samt geta þess , að ég er enginn vinur brúatollanna , nei , þvert á móti , ég hygg að þeir næðu aldrei tilgangi sínum , heldur mundi tollgæslan , sem hlyti að verða afardýr , gleypa allan brúartollinn og jafnvel meira , eins og ljóslega hefur verið tekið fram á þinginu í sumar , þegar þetta mál var til umræðu ; en það er gamalt máltæki : " Af tvennu illu , þá tak ei hið lakara " , en frá sanngirninnar " sjónarmiði " er frumvarp þetta miklu verra fyrir Árnessýslu í heild sinni , en tollfrumvarpið með öllum sínum annmörkum . Ég verð yfir höfuð að álíta , að eftir þessu frumvarpi verði Árnessýsla miklu harðar úti en önnur héruð , þar sem brýr væntanlega verða byggðar , því fylgi þingið sömu stefnu og það hefur gert í sumar , þá verða brýr framvegis byggðar á landssjóðs kostnað , enda er ekkert líklegra og eðlilegra , en þó héruðum verður ef til vill gert að skyldu að kosta gæsluna , þá verða samt Árnesingar að borga sinn hluta af láninu til Ölfusárbrúarinnar , sem önnur héruð verða laus við ( að borga nokkuð af byggingarkostnaði sinna brúa ) , og verður því á einhvern hátt að leggjast skattur á þá , sem ég sé ekki , að verði lagður á annað en landbúnaðinn ( að miklu leyti ) eftir núgildandi lögum , og því held ég , að " Sveitabóndinn " hefði mátt láta ógert að hrópa hátt til okkar Árnesinga , til að vekja okkur til meðvitundar um , hvílíka ósvinnu " Þjóðólfur " fari fram á , þar sem hann vilji , eins og " Sveitabóndinn " að orði kemst , " velta þessari byrði á þá eina , sem landbúnað stunda , en sleppa öllum öðrum " , því ég get ekki annað séð , en að við einir , sem höfum einhvern landbúnað , verðum , eftir því sem nú er uppi á teningnum , að borga " ballið " . En að landssjóður geti bæði byggt brýr , eins og landið þarfnast og kostað gæslu á þeim í framtíðinni eða þegar þær fjölga , er óhugsandi , eða þá að þingið yrði að sjá að sér í einhverju tilliti , og vera sparara á " bitlingum " til einstakra manna , en það stundum hefur verið , og álít ég það að vísu engan skaða fyrir landið . Ég verð því eindregið að hallast að þeirri aðalstefnu , sem fram kom í áminnstri " Þjóðólfs " grein í haust , þeirri , að stofna einn sameiginlegan brúasjóð fyrir land allt , sem standi í sambandi við landssjóð , ef því yrði svo fyrir komið , að skattur þessi yrði lagður á eitthvað fleira eða annað en eingöngu landbúnað , og álít þá stefnu miklu betri en allt annað , sem komið hefur fram í þessu máli og mér er kunnugt um . Að skatturinn væri misjafnlega hár á héruðunum , og ef til vill sumsstaðar enginn , þar sem víst væri , að engar brýr væru byggðar nokkurn tíma , það væri ekki nema sjálfsögð sanngirni , og væri að minnsta kosti ekki orsök til annarrar eins óánægju , eins og þessi fljóthugsaða lagasmíð frá síðasta þingi er fyrir hlutaðeigendur . - Um það , í hvaða tilgangi " Þjóðólfs " - greinin í haust mun hafa verið skrifuð , . skal ég ekkert segja , og skiptir í rauninni engu . Þó að Þorlákur í Fífuhvammi hafi lýst því yfir á kjörþinginu í fyrra , að hann væri móti brúartolli , þá var það síður en ekki ástæða fyrir Árnesinga til að hafna honum , heldur þvert á móti , en þá var ekki um annað en brúartoll að ræða ; þetta lagafrumv . mun alls ekki hafa verið komið í huga hans þá , því hefði mönnum verið kunnugt , að svo væri , þá efast ég um , að hann hefði fengið öll þau atkvæði , sem hann fékk , og þó Árnesingar yfirhöfuð hafi ávallt borið gott traust til hans , sem þingmanns , þá efast ég um , að hann fái nú við næstu kosningar öll þau atkvæði , sem hann fékk síðast . Ég þykist nú hafa leitt rök að því , að einn af þeim þremur vegum , sem " Sveitabóndinn " talar um , að séu sanngjarnir , þegar um gæslu á stórbrúm er að ræða , verði eftir lagafrumvarpinu oftnefnda mjög ósanngjarn , hvað Árnessýslu snertir að minnsta kosti , og skal ég í sambandi við það geta þess , að ég þykist hafa skoðað þetta mál hlutdrægnislaust , því ég á heima sunnanmegin við Ölfusá og þarf því oft að brúka brúna á henni . Árnesingur . Vér ætlum nú að lofa ritst . Ísafoldar að hugga sína sárþjáðu sál með þessum ofanrituðu línum , enda mun það ærin hugraun fyrir hann , að Árnesingar skuli yfirhöfuð ekki hafa jafn einhliða og takmarkaðar þrákálfaskoðanir , eins og hann sjálfur hefur , bæði í þessu máli og fleirum . Ritstj.