Eins og flestir vita eru nashyrningar í útrýmingarhættu . Ástæðurnar fyrir því eru nokkrar en helsta hættan sem steðjar að nashyrningum í dag er vegna veiðiþjófnaðar þar sem tilgangurinn er að ná í horn þeirra . Hornin eru eftirsótt til sölu á mörkuðum í Asíu . Löng hefð er fyrir notkun þeirra sem lyfs við hverslags meinum og veikindum en einnig hafa hornin verið notuð við gerð ýmissa muna . Rétt upp úr aldamótum jókst eftirspurn sérlega mikið frá Víetnam . Þar eru hornin vinsæl hjá auðugum einstaklingum og virka sem stöðutákn . Þá eru hornin jafnvel duftgerð og sett út í vín í veislum , mögulega til að draga úr þynnku , en líklega bara af því það þykir flott , og kannski sambærilegt við að setja gullflögur í drykk eða mat sem þótti flott á sínum tíma annarstaðar í heiminum . Markaðsverð á hornum hefur aukist gífurlega á seinustu árum og kílóverðið er svipað verði á kókaíni . Horn nashyrninga eru úr svipuðu efni og neglur á fólki . Hægt er að saga hornin af nashyrningum án þess að það hafi nokkur áhrif á þá . Hornin vaxa svo aftur og tekur um eitt til tvö ár að ná fyrri stærð . Veiðiþjófar hinsvegar drepa dýrin og höggva hornin af alveg niður í rót til að ná sem mestum verðmætum . Verndunaraðgerðir Í Afríku má finna tvær tegundir nashyrninga , þann svarta og þann hvíta . Fjöldi svartra nashyrninga var um 65 þúsund árið 1970 , en hafði fallið niður í 2.500 dýr árið 1993 . CITES , sáttmáli sameinuðu þjóðanna um verndun lífríkis í útrýmingarhættu , settu nashyrninga í áhættuflokk 1 árið 1977 . Allar þjóðir sem skrifað höfðu undir sáttmálan urðu því að banna alla millilandaverslun með hornin . Í kjölfarið snarjókst verðið á nashyrningshornum . Bannið gerði þó lítið til að draga úr veiðiþjófnaði sem hélt áfram að aukast . Næstu árin á eftir reyndu stjórnvöld að fá fleiri lönd til að skrifa undir CITES sáttmálan og framfylgja honum og árið 1993 skrifuðu þau fjögur lönd sem mest versluðu með hornin undir sáttmálann : Kína , Tævan , Suður Kórea og Yemen . Við það virtist draga talsvert úr veiðiþjófnaði og aðgerðirnar litu út fyrir að hafa virkað . CITES sáttmálin nær þó aðeins yfir millilandaverslun en tekur ekki á innanlandsverslun . Á þessum tíma var innanlandsverslun með nashyrningshorn ekki bönnuð íöllum löndum Afríku , þar á meðal í Suður Afríku en árið 1993 var fjöldi nashyrninga mestur þar í landi , en einnig var nokkur fjöldi í Namibíu og í Kenýu . Þessi lönd höfðu einnig að mestu sloppið við veiðiþjófnað . Í þessum löndum voru nashyrningarnir á svæðum og friðgörðum sem voru vel fjármagnaðir , þeim vel stjórnað og að miklu leyti fjármagnaðir af einkaaðilum . Friðgarðarnir fyrir nashyrninga í Suður Afríku skera sig að mörgu leyti frá friðgörðum í öðrum löndum þar sem hefur verið komið upp sterkum markaðsstofnunum . Þar á meðal lagalegum einkaeignarétti á nashyrningum og leyfum til sölu á þeim og afurðum þeirra , auk þess sem sportveiðar hafa verið leyfðar . Af þessum ástæðum hafði fjöldi nashyrninga aukist töluvert í Suður Afríku . Til dæmis fór fjöldi hvítra nashyrninga úr 700 dýrum árið 1964 í 20 þúsund dýr árið 2007 . Þar til ársins 2009 var sala á hornum nashyrninga leyfileg innanlands og höfðu sjálfstæðar opinberar stofnanir og einkaaðilar fengið að halda eftir tekjum sem fást af nashyrningum , eins og af sportveiðum , ferðaþjónustu og sölu á afurðum þeirra sem hefur síðan nýst til að endurfjárfesta í verndun og fjölgun þeirra stofna með góðum árangri . Í Suður Afríku hafa tekjurnar sem nashyrningar gefa af sér farið að stórum hluta til þeirra einstaklinga og samfélaga sem hafa beinan hag af þeim og að þeir deyji ekki út . Þetta fyrirkomulag virkaði vel til að viðhalda stofnum nashyrninga og miklu frekar en lög og reglur sem koma áttu í veg fyrir sölu á afurðum þeirra . Árið 2009 var sett algjört verslunarbann með nashyrninga og afurðir þeirra í Suður Afríku meðal annars vegna töluverðrar ásóknar Víetnamskra veiðimanna í nashyrningsveiði . Mjög líklegt verður að teljast að ástæða þessarar auknu eftirspurnar frá Víetnam í sportveiðina hafi fyrst og fremst verið vegna hornanna sem var svo smyglað úr landi . Sportveiði á nashyrningum er mjög dýr og að sú leið hafi verið notuð til að komast yfir hornin gefur til kynna hversu mikið markaðsverð á nashyrningshornum hefur aukist . Eftir að bannið tók gildi hefur veiðiþjófnaður rokið upp úr öllu valdi . Kostnaður við verndum hefur aukist að sama skapi og í dag er ástandið orðið ósjálfbært . Flókin vandamál Vandamálin sem bannið leiðir af sér eru fleiri . Það þarf að líta til þess að landeigendur sem hafa nashyrninga á sínum jörðum hafa gert það meðal annars til að hafa af því tekjur . Ef kostnaðurinn við að vernda narshyrningana verður hærri en ábatinn sem af þeim má hafa , sérstaklega í hlutfalli við ábata af annari notkun á landinu , til dæmis fyrir búfénað , þá er líklegt að landeigendur færi sig yfir í slíka starfsemi . Önnur mikilvæg ástæða fyrir því að verslunarbann með nashyrningshorn virkar illa er vegna þess að eftirspurn eftir nashyrniningshornum er líklega mjög óteyginn . Það þýðir að þrátt fyrir að verðið hækki mikið , þá helst eftirspurnin . Spilling meðal þeirra sem framfylgja lögunum hefur einnig verið vandamál . Þetta er að mörgu leiti sambærilegt við fíkniefnastríðið þar sem markaðshindranir stjórnvalda hafa hækkað verðið á fíkniefnum stórlega , en vegna óteyginnar eftirspurnar hefur hefur verslun haldið áfram og gert markaðinn aðlaðandi fyrir glæpagengi sem fara nú með öll völd . Ef lagasetnining ein og sér virkar ekki nægilega vel , hvað er þá til bragðs að taka ? Nokkrar leiðir hafa verið ræddar en tvær hafa fengið mesta umfjöllun . Sú fyrsta er að draga úr eftirspurninni . Þetta er sú leið sem stjórnvöld og flest dýraverndunarsamtök leggja áherslu á . Hugmyndin er að með fræðslu og auglýsingum megi draga úr eftirspurninni . Hingað til hefur sú leið ekki virkað nægilega vel þegar kemur að nashyrningshornum . Óljóst er hversu mikla fjármuni eða tíma þarf svo þessi aðferð fari að hafa nægjanleg áhrif . Önnur leið er að leyfa sölu á nashyrningshornum . Það er sú leið sem landeigendur og fleiri aðilar í Suður Afríku hafa talað fyrir . Með því að leyfa sölu á hornunum mætti auka nauðsynlega fjármuni sem þarf til að vernda dýrin . Kostnaður við verndun þeirra hækkar stöðugt , auk þess sem spilling meðal þeirra sem eiga að vernda dýrin dregur undan þeim aðgerðum sem farið er í . Sérstaklega þar sem hægt er að fjarlægja hornin án þess að skaða dýrin og að þau vaxa aftur . Með því að koma upp löglegum markaði með ströngu eftirliti væri bæði hægt að auka fjármuni til verndunar og draga úr hvata til veiðiþjófnaðar . Þessi aðferð hefur fengið aukinn meðbyr seinustu ár en andstæðingar hennar benda á nokkra annmarka , bæði siðferðislega og aðferðafræðilega . Siðferðisleg rök gegn þessari leið verður þó að vega upp á móti raunveruleikanum sem blasir við . Bæði eru veiðiþjófar að ná að drepa nashyrninga en einnig er fullt af fólki sem þjáist og deyr í þeim átökum sem eiga sér stað milli veiðiþjófa og veiðivarða . Aðferðafræðileg rök gegn þessari leið hafa verið á þá leið að með löglegri sölu gæti eftirspurn aukist enn frekar eða jafnvel auðveldað ólöglega veiddum hornum að komast í sölu gegnum löglega markaðinn . Strangt eftirlit með slíkum markaði gæti þó komið í veg fyrir þessi vandamál . Með DNA greiningu og með búnaði til að merkja hornin væri hægt að búa svo um hnúta að erfitt væri fyrir veiðiþjófa að misnota löglega markaðinn . Fordæmi eru fyrir sambærilegu kerfi til dæmis á demantamörkuðum . Flókið vandamál kallar á flóknar lausnir Vandamálin við verndun nashyrninga eru augljóslega flókin og lausnin við þeim , ef hún er til , er væntanlega mjög flókin líka . Þær aðferðir sem farið hefur verið í hafa ekki skilað nægjanlegum árangri . Vandamálin eru orðin sérstaklega aðkallandi vegna þess að nú er fjöldi nashyrninga í Suður Afríku , þar sem flestir nashyrningar eru eftirlifandi , byrjaður að dragast saman . Engar lausnir eru áhættulausar , en það er alveg ljóst að það sem nú er gert , verslunarbann og markaðsherferðir gegn notkun nashyrningshorna er ekki nóg og það gæti verið vel þess virði að prófa nýjar aðferðir . Reynslan frá Suður Afríku bendir til þess að markaðsleið sé líkleg til að virka . Fundur CITES , sáttmála sameinuðu þjóðanna um verndun lífríkis í útrýmingarhættu , verður haldin í sautjánda skipti núna lok september þar sem meðal annars verður fjallað um stöðu nashyrninga . Ólíklegt verður að teljast að nokkru verði breytt á fundinum . Til að ná fram breytinum eins og að leyfa sölu á nashyrningshornum og skapa löglegan markað með þau þyrfti tvo þriðjuhluta samþykki á CITES fundinum og þar sem sú leið hefur ekki fengið mikin meðbyr meðal stjórnvalda og dýraverndunarsamtaka og ansi ólíklegt er að verslunarbann á hornunum verði aflétt .