Áhrifin eru lengi að koma fram , segir Nick Spencer um áhrif kreppu á börn Það kom kannski engum beinlínis á óvart að yfirstandandi kreppa og afleiðingar hennar skyldu verða umfjöllunarefni á nokkrum málþingum á Læknadögum í ár . Það var einnig greinilegt að áhugi læknastéttarinnar á þessu málefni er mikill ef marka má aðsókn að málþingum sem tóku þetta fyrir . Læknisfræðin snertir margar hliðar kreppunnar , andleg og líkamleg heilsa stendur að sjálfsögðu og fellur með líðan , efnahag og möguleikum þeirra til atvinnu og mannsæmandi lífs . Geðlæknisfræðin kemur hér mjög við sögu og var athyglisvert að hlýða á framsögu Páls Matthíassonar framkvæmdastjóra geðsviðs Landspítala á málþingi um áhrif kreppu á heilsu barna . Þar kom ýmislegt fram sem hlýtur að vekja stjórnvöld til umhugsunar um hvernig skuli standa vörð um grunnþjónustu í velferðarkerfinu . „ Stúlkur gætu upplifað minni frjósemi þegar þær komast á barneignaraldur , ” segir Nick Spencer barnalæknir og prófessor emeritus við Warwick háskóla . Á sama málþingi flutti breski barnalæknirinn og prófessor emeritus við Warwick University , Nick Spencer , erindi en hann hefur kynnt sér sérstaklega áhrif kreppu á líkamlegt heilsufar barna . Þriðju framsöguna á þessu málþingi átti forseti Evrópusamtaka um geðheilsu barna og unglinga , Tuula Tamminen frá Finnlandi , en hún rakti fjölmörg dæmi um langtímaáhrif kreppunnar í Finnlandi á fyrrihluta tíunda áratugar síðustu aldar . Er ljóst að Finnar eru enn að súpa seyðið af mistökum sem gerð voru meðan á kreppunni stóð , sérstaklega eru langtímaáhrif gagnvart börnunum sláandi og auðvelt að nýta sér þau víti til varnaðar ef áhugi er fyrir hendi . Kreppa hefur áhrif á heilsufar Nick Spencer varð góðfúslega við þeirri beiðniLæknablaðsinsað svara fáeinum spurningum í lok ráðstefnudags og fyrsta spurningin kemur í rauninni af sjálfu sér ; hvað eigum við Íslendingar helst að varast til að tryggja heilsufar barna okkar þrátt fyrir núverandi kreppuástand . „ Ef við lítum á Ísland sem eitt af ríkari löndum heimsins má gera ráð fyrir að dánartíðni muni ekki aukast þrátt fyrir kreppuna en í fátækari ríkjum heimsins er það eitt hið fyrsta sem gerist þegar efnahagsáföll ríða yfir . Hins vegar munuð þið eflaust sjá önnur áhrif á heilsufar barna ykkar , sérstaklega andlega heilsu þeirra , sem prófessor Tamminen sýndi skýrt fram á . Það er flóknara að sýna fram á bein tengsl milli kreppu og líkamlegrar heilsu barna enda er kannski meira viðeigandi að beina sjónum að andlegri heilsu barnanna við þessar aðstæður . Ísland hefur mjög gott heilbrigðiskerfi og líkamleg heilsa barna er mjög góð eins og stendur , bæði börn og mæður þeirra hafa fengið góða næringu og aðstæður þeirra verið eins góðar og frekast er hægt að gera ráð fyrir . Þjóðin í heild er einnig nægilega vernduð fyrir sjúkdómum til að geta staðist verstu áhrif efnahagslegrar kreppu . Það er hins vegar hafið yfir vafa að aukið atvinnuleysi mun skapa umtalsverð vandamál fyrir margar fjölskyldur . Það mun birtast í versnandi andlegri heilsu bæði barna og foreldra en langtímaáhrifin gætu orðið þau að stúlkubörn í dag sem njóta ekki sömu umönnunnar og næringar og kynslóðin á undan gætu upplifað minni frjósemi þegar þær komast á barneignaraldur . Fæðingarþyngd barna þeirra gæti einnig orðið undir meðaltali dagsins í dag . Margar rannsóknir benda til þessa þó ég treysti mér ekki til að fullyrða að þessi þróun muni eiga sér stað . “ Mikilvægt að standa vörð um grunnstoðirnar Prófessor Spencer lagði áherslu í fyrirlestri sínum á áhrif ójöfnuðar innan samfélagsins á heilsufar einstaklinganna og hann dregur enga dul á og segir það stutt ótal rannsóknum , að því meiri sem ójöfnuður er í samfélaginu því meiri verða félagsleg og heilsufarsleg vandamál . Einhvern veginn finnst manni það næsta augljóst . „ Það fer að sjálfsögðu eftir því hversu neðarlega neðstu mörkin liggja . Í samfélagi þar sem hluti þjóðarinnar lifir undir fátækramörkum er enginn vafi á útkomunni . Ef hins vegar er gætt að þeim sem minnst eiga undir sér þá er líklegt að betur gangi . Í ykkar íslenska samfélagi snýst þetta um að standa vörð um grunnstoðir velferðarkerfisins til að tryggja að enginn verði útundan . Það er þekkt að þegar efnahagskreppa skellur á gliðna sprungurnar í kerfinu og fleiri falla í þær . Mér skilst reyndar að ójöfnuður hafi verið að aukast jafnt og þétt í íslensku samfélagi undanfarin ár og hugsanlega hefur kreppan hjaðnandi áhrif á þá þróun . Það er einnig þekkt að efnahagslegur ójöfnuður og félagsleg og efnaleg staða hafa streituvaldandi áhrif sem hefur síðan bein áhrif á heilsufar fólks . Þetta á reyndar aðallega við um fullorðna því ég er ekki sannfærður um að samkeppni um stöðu hafi merkjanleg áhrif á börn . En fátækt og hin félagslega niðurlæging sem henni fylgir hefur ekki síður áhrif á börn en fullorðna . “ Hann bendir að lokum á að rannsóknir sýni að börn sem líði skort af einhverju tagi og búi við versnandi andlega heilsu muni síðar á ævinni njóta verri líkamlegrar heilsu en ella . „ Þetta eru einstaklingar sem rannsóknir hafa sýnt fram á að taki meiri áhættu með heilsu sína og hirði minna um hana en aðrir . Þeir eiga frekar á hættu að ánetjast áfengi og tóbaki , fá lífsstílssjúkdóma sem tengjast slæmu mataræði og lenda frekar í slysum vegna ógætilegrar hegðunar eða skertrar dómgreindar . Það er því margt að varast þegar huga skal að vörnum við verstu mögulegum áhrifum kreppu , þó íslenskt samfélag virðist að mörgu leyti vel í stakk búið til að takast á við hana . “