MORGUNBLADID , SUNNUDAGUR 6. MAÍ 1984 37 ÞINGBREF eftir STEFÁN FRIDBJARNARSON bæði til fagleg ráðgjöf og hagstæð lánsfjárútvegun . Iðnaðarráðu - neytið mun skipa þriggja manna verkefnisstjórn , sem ber ábyrgð á framkvæmd þessa verkefnis . Gert er ráð fyrir að lán verði veitt í samræmi við lög um Húsnæðis - stofnun ríkisins . Lífskjör sem renna til sjávar Ein af þeim leiðum sem fara þarf til að tryggja framtíðarat - vinnuöryggi og framtíðarlífskjör þjóðarinnar er að beizla vatnsaflið og breyta orku fallvatna í störf og útflutningsverðmæti . Þegar hafa glatazt dýrmæt ár á altari aðgerð - arleysis . Lífskjaraskerðing , sem rætur á í samdrætti sjávarfangs og sjávarvöruframleiðslu , hefur í litlu verið bætt upp með nýrri verðmætasköpun . Lífskjör renna í raun til sjávar í óbeizluðum vatnsföllum — og fara forgörðum í vannýttum tækifærifærum líf - efnaiðnaðar , sem kallaður hefur verið auðlind nýrrar aldar . Byggðaröskun nyrðra , sem frá er greint í upphafi þessa bréfs , verður vart stöðvuð nema með bættum alhliða möguleikum fólks í fjórðungnum , ekki sízt í starfs - tækifærum og betri efnalegri af - komu ; þó muna verði vel , að mað - urinn lifir ekki á brauðinu einu saman . Samkvæmt áætlun orkuspár - nefndar verður raforkueftirspurn núverandi markaðar , þ.e. almenn - ingsveitna og núverandi stóriðju , tæplega 6 TWH / ár um næstu aldamót . Þetta þýðir í stuttu máli að Blönduvirkjun , sem væntan - lega verður næsta virkjun hér á landi , endist fram á árið 1994 , ef ekki kemur til nýr orkufrekur iðn - aður . Nú er hinsvegar , gagnstætt því sem var á gengnum árum , unnið ötullega að því af hálfu stjórnvalda að finna leiðir til upp - byggingar orkufreks iðnaðar hér á landi . Myndin breytist hinsvegar ef horft er til nýrrar stóriðju , s.s. helmingsstækkunar álversins við Straumsvík , kísilmálmverksmiðju á Austurlandi og nýrrar álbræðslu við Eyjafjörð , svo nokkur líkleg dæmi séu tíunduð . Upptalningin er þó ekki tæmandi . Auk Blönduvirkjunar , fram - kvæmda við Kvíslaveitu og Sult - artangastíflu og stækkunar Þór - versnaði og verðhækkunarþörf óx , vegna skuldakostnaðar , langt um - fram það sem orðið hefði með verðþróun í samræmi við almenn - ar verðlagsbreytingar í landinu . Niðurstaða miðstýringar ( of - stjórnunar ) varð verri fjárhags - staða fyrirtækjanna og hærra verð en ella til notendanna , enda þótt afskiptasemin væri réttlætt með meintri verðstýringu og meintu verðlagseftirliti . Efnisatriði frumvarpsins Sverrir Hermannsson , iðnaðar - ráðherra , sagði m.a. , er hann mælti fyrir frumvarpi sínu um jöfnun húshitunar : „ Kostnaður við olíuhitun með olíustyrk er nú talinn nema um 69% af óniðurgreiddri olíuhitun , en niðurgreidd rafhitun kostar um 58% af verði olíu án niðurgreiðslu . Verð hitaveitna er mjög mismun - andi . Hinar dýrari og nýrri veitur eru á svipuðu verði og niðurgreidd rafhitun eða olíuhitun en t.d. Hitaveita Reykjavíkur kostar um 26% af óniðurgreiddri olíu . " f frumvarpinu er gert ráð fyrir að raforka og varmaorka sé greidd niður þannig að hlutfall raforku - verðs og vegið meðalverð allra hitaveitna sé 1 : 1,8 . Þessu hlutfalli hefur eins og áður segir þegar ver - ið náð . " Áætlað er að niðurgreiðsla inn - lendra orkugjafa , samkvæmt frumvarpinu , nemi um 190 m.kr. , en niðurgreiðsla olíu um 60 m.kr. , en til annarra framkvæmda , sam - kvæmt því , verði varið um 90 m.kr . Samtals er kostnaður í ár áætlaður um 340 m.kr . Meginmarkmið frumvarpsins eru : 1 ) jöfnun hitunarkostnaðar , 2 ) lækkun kostnaðar við hitun húsnæðis , 3 ) aukin notkun inn - lendra orkugjafa . Framkvæmdin felst í niðurgreiðslu raf - og varmaorku , olíustyrkjum , aðstoð við illa staddar hitaveitur og að - gerðir ( bætt einangrun ) sem leiða til orkusparnaðar . í athugun sem Rannsóknar - stofnun byggingariðnaðarins gerði á 300 húsum í 4 sveitarfélög - um 1979 - 1980 kemur í ljós allt að fimm - til sjöfaldur mismunur í orkunotkun einstakra notenda . Þessi munur vegur ekki sízt þungt hjá þeim sem búa við hátt orku - verð . Helzta nýmæli frumvarpsins er skipulegt átak til endurbóta á húsum ( s.s. einangrun ) sem leiða til orkusparnaðar . Kemur þar isvatnsmiðlunar , sem eru fram - kvæmdir á byggingarstigi , eru verkhannaðar virkjanir þessar , samkvæmt upplýsingum sem fram komu í erindi Jóhanns Más Marí - ussonar , aðstoðarforstjóra Lands - virkjunar , á ársfundi stofnunar - innar : 1 ) Fljótsdalsvirkjun , 2 ) Sultartangavirkjun , 3 ) stækkun Búrfellsvirkjunar og 4 ) Villinga - nesvirkjun . Þá er Vatns - fellsvirkjun ( milli Þórisvatns og Krókslóns ofan Sigöldu ) talin mjög hagkvæmur virkjunarkost - ur . Röðun þessara virkjunar - framkvæmda hlýtur að vera í stöðugri endurskoðun . Fram - kvæmdaákvörðun á að miðast við það eitt , hvern veg framkvæmda - röð kemur bezt út fyrir þjóðarbúið í heild . Fjárfestingarmistök eru of skammt að baki sem stórtækur lífskjaraskerðir til að vera ekki víti til varnaðar . Síðar á þessu ári lýkur hringtengingu byggðalínu - kerfisins ( Suðurlína ) sem eykur mjög á afhendingaröryggi raforku hvar sem er á landinu . Ef rétt er að staðið og hag - kvæmur orkumarkaður helzt í hendur við nývirkjanir mun niður - staðan verða betra orkuverð til alls almennings í landinu . íslendingar hafa yfir að ráða þeirri menntun , fagþekkingu og starfsþjálfun , að ráða við þau verkefni , sem í sjónmáli eru á sviði stórvirkjana . Hinsvegar er óhjákvæmilegt að til komi sam - starf við erlenda aðila á sviði fjár - magns , hráefnis og markaðsmála . Það er beinlínis æskilegt að erlent fjármagn beri höfuðþunga áhættu meðan orkufrek fyrirtæki eru að komast yfir byrjunarörðugleika , festa rætur og vinna sér stöðu á markaðnum . Við þurfum að lifa í sátt við land okkar og umhverfi , umgang - ast hvort tveggja með virðingu og hlýhug . Það þarf að vernda við - kvæma náttúru landsins , græða þau sár , sem hún hefur orðið fyrir í tímans rás og skila landinu betra til næstu kynslóðar en við tókum við því . En við þurfum jafnframt að lifa í landinu , á gögnum þess og gæðum , þeim auðlindum láðs og lagar sem forsjónin hefur lagt okkur upp í hendur til framfærslu . Án þess að nýta þau tækifæri , sem bíða framtaks , hugvits og þekk - ingar fólksins í landinu , verður ís - lenzk velferð og hagsæld ekki sá veruleiki sem hún getur orðið . Lífskjörin í landinu felast í framtaki , menntun og þekkingu þjóðarinnar sjálfrar . Það kann að vera nauðsynlegt að kortleggja vandamál á svartar skýrslur skrifræðis . En þau einföldu sann - indi mega þó aldrei gleymast að Guð hjálpar þeim sem hjálpa sér sjálfir . - Daði Guðbjörnsson : An titils , 1983 . þrótti sem fyrr en hann er merkilega ópersónulegur í þess - um myndum sínum , ég kunni betur að meta myndir hans í Listaskála alþýðu í vetur . Fram - lag Kristins G. Harðarsonar virk - ar hálf furðulega , því ég sé ekki betur en að landslagsmyndir hans í pasteltækni séu eins kon - ar átthagamyndir , snoturlega gerðar . Betur hugnuðust mér myndir hans nr. 1 — 16 en þar er vettvangurinn útlendur . Myndir Steinunnar Þórarinsdóttur njóta sín ekki þar sem þær hanga , ljósflæðið frá gluggunum leysir formið upp . Myndir Tuma Magn - ússonar eru mjög hrjúfar í út - færslu og hér er myndræn tækni látin lönd og leið og er ég þá ekki með á nótunum . Valgarður Gunnarsson er ljóðrænn „ artisti " í myndum sínum og eftirminni - legast tekst honum upp í mynd sinni „ Fljúgari " ( 88 ) , — en mér þóttu Htlu myndirnar er hann sýndi á Mokka fyrir skömmu áhrifaríkari og betur byggðar upp . Framtakið með þessari sýn - ingu er mjög gott en hefði að ósekju mátt koma nokkrum ára - tugum fyrr . Slíka sýningu mætti endurtaka á 5 — 10 ára fresti og hér þarf ekkert tímamarkandi afmæli að koma til heldur list - ræn nauðsyn . Sem fyrr segir þá tel ég að sýningin hefði getað orðið mun áhrifaríkari ef fleiri hefðu tekið þátt í henni og betur hefði verið valið úr verkum þátttakenda inn á sýninguna . Ég segi fyrir mig , að glaðastur varð ég er ég leit barnateikningarnar í litla herb - erginu , lífrænar , opinskáar og einlægar . Bragi Ásgeirsson Morjrunblaðiö / GunnlauKur . Þeir Páll Samúelsson , forstjóri , Bogi Pálsson og Birgir Sigurðsson hjá Toy - ota , standa hér íyrir framan húsnæðið í Hafnarstræti þar sem fyrirtækið opnar söluumboð á næstunni . Bflaumboð opnar söludeild í miðbænum „ VIÐ ÆTLUM með þessu að reyna að fríska upp á mannlífið og vio.skiptalífio í miðbænum og reynum að hafa hlutina sem veglegasta í samræmi við gæði bflanna , " sagði Páll Samúelsson , forstjóri Toyota , í samtali við Morgunblaðið , en fyrirtækið vinnur þessa dagana að uppsetningu sólu og sýningarsalar nýrra bfla í Hafnarstræti í Reykjavík . Mun það vera í fyrsta skipti sem bflaumboð hefur aðsetur í miðbæ hófuðborgarinnar , hin síðari ár . „ Það er mjög algengt að bílasölur séu miðsvæðis í borgum og bæjum erlendis og vonandi mælist þetta vel fyrir hjá almenningi hérlendis . Sýningarsalurinn verður í nýbygg - ingu að Hafnarstræti , en hugmynd - in að þessu öllu saman kom fyrst fram fyrir þremur árum er smíði hússins hófst , " sagði Páll . „ Það verður pláss fyrir tvo sýningarbíla í salnum , enda er þetta eingöngu hugsað sem einskonar útibú fyrir söludeildina að Nýbýlavegi , en alls erum við með 30 gerðir bíla í sölu . Tveir sölumenn munu annast við - skiptavini og öll aðstaða verður höfð sem glæsilegust . Við verðum með kynningarmyndir á mynd - bandatæki og fáum bráðlega sér - stakt tæki til að varpa þeim á stó'f - an vegg í salnum . " „ Með því að opna sýningarsal í miðbænum gefum við fólki sem lítið kemst frá vinnu tækifæri til að skoða nýjustu bílana , en opið verð - ur frá kl. 11.00 — 19.00 sem ætti að gera sem flestum kleift að líta við . Einnig er staðsetning salarins góð , því mikil umferð er um bæði Aust - urstræti og Hafnarstræti og utan - bæjarmenn leggja sér yfirleitt leið þarna um , " sagði Páll . Kynbætur nautgripa : Með Galloway-ræktun hef - ur versta leiðin verið farin — segir 1 laukur Hjaltason , framkvæmdastjóri og nautabóndi „ ÞAÐ HEFUR LENGI verið Ijós nauðsyn þess að kynbæta nautgripastofninn hér á landi , en hingað til hefur okkur ekki borið gæfa til þess , að gera það af viti . Þær tilraunir , sem nú standa yfir í Hrísey á ræktun Galloway-nauta , hafa engan veginn og geta ekki skilað þeim árangri , sem þörf er á . Miklu einfaldara og fljótlegra er að flytja inn frjóvguð egg og setja í kýr hérlendis . Til þess hefur hins vegar ekki fengizt leyfi þrátt fyrir aö sjúkdómahætta þvf fylgjandi sé aðeins talin O.or ,, . Það er því Ijóst að í þessum málum hefur versta leiðin verið farin , " sagði Haukur Hjaltason , framkvæmdastjóri Dreifingar og nauta - bóndi í Austurkoti , í samtali við Morgunblaðið . Haukur sagði ennfremur , að hann teldi það fáránlegt , að með Galloway-ræktuninni í Hrísey tæki það um 20 ár að ná 99% hreinum stofni og það með ærnum tilkostn - aði . Með því að flytja inn frjóvguð egg fengist hreinræktaður kálfur eftir 9 mánuði og eftir þrjú ár væru komnir fram hálfblendingar . Þessu til viðbótar mætti svo nefna það , að Galloway-kynið væri hægvaxta og þar að auki erfitt í burði fyrir ís - lenzkar kýr . Líklega væri eini kost - ur þess kyns sá , að það þrifist vel af rudda , en á hinn bóginn vildu íslenzkir nautakjötsframleiðendur væntanlega heldur ala gripi sína vel og fá afurðirnar fyrr . Skynsam - legast fyndist honum að kynbæta með Aberdeen Angus eða Here - ford , sem yxu hratt og sem dæmi um það mætti nefna , að Bretar ælu naut af þeim kynjum upp í 220 kíló á um 12 mánuðum , aðeins á súrheyi og fiskimjöli . Haukur sagði , að talsverður út - flutningur á frjóvguðum eggjum þessara kynja væri frá Bandaríkj - unum og Frakklandi og sjúkdóma - hætta í því sambandi nánast engin . Sér virtist því ekkert því til fyrir - stöðu að leyfa innflutning frjóvg - aðra eggja hingað til lands , sér - staklega með tilliti til þess , að sjálfsagt þætti að flytja inn fóður frá Danmörku þar sem vissulega væri hætta á sjúkdómum svo sem gin - og klaufaveiki og væri slíkra tilfella skammt að minnast . Hinu væri þó ekki að leyna , að þó tækn - inni hefði fleygt verulega fram , væru enn 40 til 50% afföll af flutn - ingi frjóvgaðra eggja milli kúa , en þó ekki meiri en svo , að slíkt marg - borgaði sig . Þá væri það athyglis - verð hugmynd að mennta íslenzka dýralækna í þessum fræðum , því það hlyti að vera möguleiki á út - flutningi frjóvgaðra eggja úr ís - lenzku sauðkindinni . Þau ættu að vera góð markaðsvara vegna þess hve ullargefið íslenzka kynið væri . Eins og nú væri staðið að málum líktist það mest kreddum og skiln - ingsleysi á möguleikum í íslenzkum landbúnaði . Þeir væru vissulega það miklir , að ekki væri réttlætan - Íegt að standa þar í vegi .