- - - - - - - - Ritstjórar : N Kristj án Guðiaugsson Hersteinn Pá Isson Skrifstofur : Félagsp rentsmiðjan ( 3. hæð ) Ritstjórar Biaðamenn Auglýsingar * Gjaldkeri Afgreiðsla Simf . 1660 5 llnur 33. ár . Reykjavík , miðvikudaginn 28. júlí 1943 . 169. tbl . Eisenhower fær fulit vaid til þess að semja viö ítali Dadogrlio hefir ekki tekizt að friða . IAalíu Kröfugöngur og fjöldafundir , þrátt fyrir herlög | ÆR FRÉTTIR SEM BERAST FRÁ ÍTALÍU benda ekki til að Badoglio hafi á nokkurn hátt tekizt að ráða við ólguna . Þrátt fyrir skeytaeftirlit , ber - ast stöðugt fréttir um uppþot , kröfugöngur , múgsam - komur og mótmæli gegn stríðinu . Múgurinn rífur fasistamerki af opinberum bygging - um og minnisvörðum og hefir að engu áskoranir kon - ungs um að leita ekki hefnda . „ Daily Mail " upplýsir í morgun , að Eisenhower hers - höfðinja hafi verið falið að standa fyrir friðarsamningr - um við Itali , ef til komi , og að Murphy Macmillan hafi verið falið að aðstoða hann . Ef þessi fregn er rétt , bendir það til þess að banda - menn sjái ekki ástæðu til neinna pólitískra viðræðna , því að ólíklegt er að sigursæll hershöfðingi semji um annað en skilyrðislausa uppgjöf . Forsljóri Stefani fréttastof - unnar er látinn , segir í fregn frá Italíu . Sjálfsmorð , segja Stokk - hólmsblöðin . Nafni blaðsins „ Lavoro Fascista " ( Fasista - verkalýður ) hefir verið breytt í „ Lavoro Italiano " . Það þykir nú upplýst , að Mussolini hafi að undirlagi Hitl - ers lagt til við stórráðið á fundi þess aðfaranótt sunnudags að leitazt yrði við að verja ítalíu s , unnan Pódalsins en banda - mönnum látinn eflir allurltalíu - skagi . Stórráðið felldi þessa til - lögu með 19 atkv. gegn 6 , og baðst Mussolini þá lausnar . I útvarpi á ensku frá Róm er því aftur og aftur haldið fram að ítalía hafi sagt skilið við fas - ismann , og er illa um fasista talað , þeim kennt um allt , sem af laga f er . Það er ekki nóg með að Italir afneiti nú Mussolini hver um annan þveran . Útvarpið í páfa - garði flutti í gær erindi , þar sem fasisminn er harðlega for - dæmdur og einkum það að heil þjóð skuli setja ofurtraust á einn mann . Þær fregnir verða æ hávær - ari , þótt óstaðfestar sé , að Italir hafi gert út nefnd manna til að semja frið . Ræða ChurchiIIs í brezka þinginu í gær hef ir vakið heims - athygli , einkum það sem hann sagði um friðarskilmála við Itali : „ ftalía verður að gefast upp í einu lagi , ekki smátt og smátt . " Morgunblöðin í London Ijúka yfirleitt lofsorði á ræðu Chur - chills . En „ News Chronicle " segir þó , að óviðkunnanlegt sé að tala um friðarskilmála við Itali , nema spyrja þingið fyrst ráða . Flugmálafréttaritari brezka útvarpsins hefir látið svo um mælt , að þótt Italía gefist upp , þurfi Italir ekki að óttast loft - árásir af hálfu Þjóðverja , því að til þess haf i þeir ekki nægan styrk , nema með því að taka flugvélar frá vigstöðvunum í Rússlandi . Kröfugöngur og uppþot hafa átt sér stað í Mílanó og Como . I Eisenhower — setur skilmálana .... Mílanó réðist mannf jöldi að rit - stjórnarskrifstofum „ Popolo d' Italia " . Gestapo-menn og japanskir erindrekar reyna unnvörpum að flýja land . Eenito finito . Fréttaritari brezka útvarpsins simar , að almenningur á Sikiley fagni mjög endalokum Musso - linis , og að það sé algengt að heyra Itali hrópa eða tauta fyr - ir munni sér með mikilli ánægju „ Benito finito " . ( Uti um Beni - to ) . Corso Vittorio Emanuele , götu sem kennd er við Italíu - konung , hefir múgurinn skírt upp og nefnt Corso Matteotti eftir ítalska verkalýðsleiðtogan - um , sem Mussolini lét drepa 1924 . 8 rússneskir kerir lia að flrnl . ws . Rússar sóttu enn fram í gær úr öllum áttum til Orel og tóku 50 bæi og þorp , þar á meðal járnbrautarstöðvar . Átta rúss - neskir tíerir sækja nú til borg - arinnar úr öllum áttum nema vestri , eftir 3 járnbrautarlínum og tveim þjóðvegum . Mótspyrna Þjóðverja hefir ' ekki . harðnað að sama skapi sem hringurinn þrengist . Þjóðverjar halda nú aðeins tveim járnbrautarstöðvum , ' á Kursk — Orel járnbrautarlínu - unni . Rússar hafa tekið Evkina , 25 km. fyrir sunnan Orel . Rússar hafa nú loks getið um sókn siria við Leningrad . I her - stjórnartilkynningunni í gær - kveldi gátu þeir um sigur rauða hersins í orustum suður af Len - ingrad og hefði herinn tekið bæinn Mga , 20 km. suður af Ladogavatni . » Kortið sýnir vigstöðuna á Sikiley fyrir siðustu helgi . — Nú liggur víglínan í þvi sem næst beina línu milli Catania og Cefalu , og sýnir neðsta öriri sókn 8. hers Breta , miðörin sókn Kanada - hersins , en hin efsta , sem ætti að vera við Cefalu , sókn 7. hers Bandarikjanna . Kvislingar Balkanland - anna óttast um sig . Horthy , Boris og Antoneseu slaka til . FREGNIN UM FALL MUSSOLINI hefir aukið ugg þann , sem gripið hefir um . sig meðal forystumanná Balkanlanda . I Ungverjalandi , Búlgaríu og Rúmeníu höfðu stjórnarvöldin fyrir löngu tekið upp hógværari stjórnarstefnu , og olli þvi fyrst og fremst ótti þeirra um sigur bandamanna í stríðinu , enda för ýmissa ráðstafana þeirra verða vart um það leyti , sem byrjað var að búast við því að sumarsókn Þjóðverja myndi mistakasl og að bandamönnum myndi takast að setja lið á land i Evrópu . Einkaskeyti frá Dana Adams Schmidt , frétta - ritara United Press í Kaíró . Kaíró í gær . Fregnum frá Balkanlöndum ber saman um það , að kvisling - ar þeir , semstjórnað hafa fyrir nasista , sé nú farnir að óttast um afdrif sín og farnir að taka upp „ léttara hjal " . Það eru einkum tvær staðreyndir , sem hafa valdið þeim hughvarfi : Ófarir Þjóðverja á austurvíg - stöðvunum , þegar sumarsókn þeirra bilaði i fyrsta skipti fyrir alvöru , og innrás bandamanna á Sikiley , sem opnar banda - mönnum leið til Balkanskaga , ef hei-naðaráætlun þeirra skyldi beint í þá átt . Samkvæmt beztu fáanlegu , upplýsingum hjá heimildar - mönnum , sem hæði hafa kynnt sér blaðakost Mið - og Suður - evrópuríkjanna og eiga þess ut - an aðgang að upplýsingum \ x \ - anríkisþjónustunnar , er því haldið fram , að þrír aðal-fram - j kvæmdastjróar möndulsins . i sambandslöndum Þýzkalands , ! Horthy ríkisstjóri Ungverja - | lands , Antonescu forsætisráð - herra Rúmena og Boris Búlgar - íukonúngur , hafi nú allir byrj - I að að reyna að pota sér út úr ábyrgðum . sinum gagnvart Þýzkalandi . Fyrir ári unnu þessir menn af öllum mætti fyrir nasista , en nú eru þeir teknir að reyna að iáta líta svo út sem þeir hafi I neyðst til að hegða sér eins og , þeir gerðu og að þeir hafi ekki átt annars úrkosta . Ungverska stjórnin varð fyrst til að reyna að skjóta sér undan skuldbindingum sínum , þegar I hún Ieysti upp og kallajSi heimi 2. ungverska herinn , sem i voru næstum því allar hersvekir þær , Þjóðverjar anka enii liðsaf la - - sran á Sikiley Víglínan liggur nú milli Cataníu og Cefalu qjÖTTI HER BANDARÍKJANNA hefir tekið ^ Cefalu á norðurströnd Sikileyjar og nálgast nú óðum varnarlínu Þjóðverja . Þ jóðverjar senda enn auk - ið herlið suður til eyjarinnar , enda virðast þeir nú vera orðnir einir til varnar , því að Itölum hafa algerlega fall - izt hendur . Bretar hafa hert mjög flotasóknina á Miðjarðarhafi . Brezkir kafbátar hafa undanfarið sökkt 23 möndulskipum og skotið á landvirki . Við Cataniu miðar 8. hernum mjög hægt áfram , enda er nú verið að vinna að þvi að undir - búa allsherjarsókn á allri víg - línunni , en hún liggur nú frá Cataniu norður til staðar á norð - urströndinnl , skammt austan við Cefalu . Er talið að sókn þarna verði hagað likt og sókn 8. hersins í Egiptalandi , ákveð - inn staður þar sem varnarlína óvinanna verði rofin og siðan gerðar sóknir á víð og dreif til að rugla varnarliðið og koma því að óvörum . Flugher bandamanna skaut i j gær niður 21 Junkers-flutninga - j flugvélar og 5 orustuflugvélar I yfir Messínasundi . 3 orustuflug - j vélar voru eyðilagðar annars - S staðar . sem Ungverjar höfðu sent til Rússlands . Að nokkuru leyti má vera að tilgangurinn hafi verið sá að hafa her þennan til taks , ef til landamæradeilna leiddi við nábúana , eins og til dæmis Rúmeniu . En staðreynd e'r , að Ungverjaland hefir um skeið dregið sig i hlé og tekur nú tæplega virkari þátt í ó - friðnum heldur en t . d. Dan - mörk , þótt Ungverjaland sé enn að nafninu til bandamaður möndulsins og þess vegna i striði við Breta , Bandaríkja - menn og Rússa . Um nokkurt skeið hefir ung - verska stjórnin séð sig til - neydda að sætta sig við starf - semi svonefndrar „ alþýðufylk - ingar " lýðræðissinna og sósíal - istá , og má nærri geta að slikt er ekki gert með glöðu geði eða velþóknun Þýzkara , þvi að í fyrra var öll slik starfsemi harðlega bönnuð . Ungverjar hafa jafnvel slakað til á and - kommúnistalögunum . Nú leggja þeir tiltölulega milda dóma við kommúnistastarfsemi , þetta tvö til fjögur ár , en i fyrra lá dauðarefsing við . Þá hefir ungverska stjórnin sent út sæg af erindrekum í all - ar áttir undir því yfirskini að þeir sé kaupsýslumenn eða menningarfrömuðir . Þessir menn hulda sig aðallega i Sví - þjóð og Tyrklandi og hafa það hlutverk á hendi að leita hóf - anna um afstöðu bandamanna - stjórna . Rúmenar og Búlgarar senda sina menn aðallega til Tyrklands . Þá hafa öll Balkanlönd slakað nokkuð til á eftirliti með blöð - um og fréttum . Síðan er banda - menn lentu liði síriu í Dakar , hefir ungverskum blöðum ver - Framh . á 2. síðu . Frá Sviþjód : Svíar rísa gegn Þjóðverjum . Vilja afnema leyfisferðir 1 þýzkra hermanna og neita Þjóðverjum um lán . Per Albin Hansson forsætis - ráðherra hélt á sunnudag ræðu , sem mikla athygli vakti í Sví - þjoð . Kvað hann striðið hafa færzt nær Svíþjóð og bað menn að vera vel á verði . Sænsk blöð leggja þann skilning í ræðuna , að sakir breyttra aðstæðna í stríðinu , muni sænska stjórnin hugsa til að segja upp samningi sínum við Þjóðverja um Ieyfis - flutninga þýzkra hermanna um sænskt land . Þjóðverjum hefir verið neitað um lánsverzlun við Sviþjóð það sem eftir er af árinu 1943 , og er þetta samkvæmt samningum , sem nýlega hafa verið gerðir á milli landanna . Samningurinn , sem náði yfir fyrstu 6 mánuð - ina er látin vera í gildi það sem ef tir er af árinu , en enginn nýr samningur hefir verið undirrit - aður . Samkvæmt samningnum fyr - ir fyrra missirið , gengust Þjóð - verjar inn á að senda til Sví - þjóðar 5 milljónir tonna af kol - um og koksi . 30. júní voru þeir búnir að senda Svium 2.100 . 00 tonn . Þar á móti höfðu Svíar sent umsamið magn af járn - málmi , timbri og öðru til Þýzka - lands . Maiski aðstoðaxutan - ríkisráðherra Rússa Ivan Maiski , sem um margra ára skeið hefir verið sendiherra Sovétríkjanna í London hefir verið kvaddur til að taka við embætti aðstoðarutanrikisráð - herra Sovétríkjanna . Maiski tók við sendiherra - embættinu í London , þegar Lit - vinoff gerðist utanríkisráð - herra , en hann er nú sendiherra i Washington . Maiski nýtur á - kaf lega mikilla persónulegra vinsælda í Bretlandi , og var hann vel látinn i London , jafn - vel þegar almenningur var sem fráhverfastur Rússum i Finna - stríðinu . Hann er og mikill Bretavinur . Maiski er sem stendur i Moskva . Var kvaddur þangað fyrir skömmu . Eldur . 1 morguti kviknaði eldur í mið - stöðvarkjallara í nýbyggingu verka - mannabástaðanna við Stórholt . — Hafði kviknað í spónahrúgu , en tókst fljótlega að ' kæfa eklinn . Harðar loítárásir á Kiska Amerísk loftárás á Wake-eyju . Knox flotamálaráðherra skýrði frá því i gær , að flugher Bandaríkjanna hefði gert harða árás á Wake-eyju , sem Japanir ráða , og valdið töluverðu tjóni . Amerískar flugvélar gerðu 11 árásir á Kiska á tveim sólar - hringum , sunnudag og mánu - dag . Fréttir frá Tokio hermdu i gær að 20 amei ^ ískar sprengju - flugvélar hefði gert árás á stöðv - ar Japana við Hankow . Flugher Bandaríkjanna hefir gert harða árás á Salamaua i Nýju-Gineu . \ Japanir gera ' árangurslausar tilraunir til að rjúfa hringinn um Munda . Roosevelt útvarpar í nótt Roosevelt forseti ætlar að halda hálftímá ræðu í útvarp í nótt . Hann hefir ekki sagt um hvað hann ætlar að tala . Ræðan verður í flokki „ arin - ræðna " hans , en talið er lík - legt að hann víki eitthvað að viðburðum siðustu daga . — Hann talar kl. 21.30 eftir austurtima Bandarikjanna , eða kl. 1.30 eftir miðnætti , ísl. sumartími . Moskitoflugvélar geriðu i gser fimnitu árásina á líamborg .