SKÍRNIR HALLDÓR LAXNESS OG ... 41 spretta af kristnum og ókristnum rótum , og vaxa upp báðum megin landamæranna milli kristni og annarra trúarbragða . I Vestur-Evrópu þýðir þetta fyrst og fremst , að fástísk menning brýtur sér braut innan vestræns kristindóms og norræns heiðindóms . Spengler bar eddukvæðin saman við heilagra manna sögur frá fyrsta skeiði miðalda , og dróttkvæðin við hirðskáldskap frá hámiðöldum . Þess - ari nálgun kynntist Halldór áður en hann fór að fjalla um íslenzkar fornmenntir . „ Minnisgreinar um fornsögur " eru skrifaðar með hana í huga , þótt hvergi sé að finna beina tilvitnun ; en hugmyndir Hall - dórs um sjálfstæðan þátt Norðurlanda í sögu miðalda ganga mun lengra en nokkuð sem Spengler hafði um þetta mál að segja . Norrænir menn voru á undan öðrum Evrópubúum í því að opna nýjar leiðir og sigrast á fjarlægðum . Þessi niðurstaða Halldórs er líklega bezt orðuð í eftirfarandi setningu : „ Nú gerist það undur á Norðurlöndum , hliðstætt því er norrænir menn fundu leið til Aust - urlanda bakvið Evrópu , og til Ameríku um Norðuratlantshaf yfir Is - land og Grænland , auk leiðar skáldsins til hjarta síns sem barbarinn Egill fann , að grein þessa sama kynflokks finnur einsog Hesselmann hefur sagt , skemmri leið milli hlutar og orðs en þekt er í öðrum bók - mentum sambærilegum “ ( MF 26 ) . Síðari þróun leiddi svo til þess að allar þessar leiðir — tvær á jörðu niðri , tvær í hinum innra heimi — lokuðust eða gleymdust og fundust aftur löngu seinna við allt aðrar aðstæður . Oll væri þessi túlkun óskiljanleg án tengslanna við Spengler . í fyrsta lagi er frá honum komin forsenda þess að sam - nefnari leiðanna fjögurra sé meira en orðaleikur : það er rúmið sem menningartákn frekar en náttúrustaðreynd , sú eining ytra og innra rúms sem augljósust verður þegar fástísk menning hefur hvort tveggja í óendanlegt veldi . í öðru lagi er það óumdeilanlega í fást - ískum anda , þó svo að hið fástíska tákn óendanleikans sé ekki nefnt , að sigrast á fjarlægðum og kynnast andstæðum skautum , en hvort tveggja telur Halldór aðalsmerki norrænna manna á miðöldum , a.m.k. þeirra sem hæst ber og mest gerðu til að móta ímynd stærra samfélags ( MF 15 ) . í þriðja lagi eru þessi brautryðjendaspor nor - rænnar menningar forboðar þess sem hin vestræna afrekaði síðar í miklu stærri stíl , á öllum þeim slóðum sem Halldór nefnir . Nú mætti hreyfa þeim andmælum að leiðirnar fjórar hafi ekki fundizt