Háey í Mývatni . Bláfjall í baksýn . Myndin fengin að láni úr ritinu Landið þitt , Ísland . [ Smellið til að sjá stærri mynd ] Himneskt sælubros færðist yfir andlit hins finnska forseta , segir Leifur Sveinsson . Hann hafði fundið það , sem hann leitaði að . Það er 6. desember , þjóðhátíðardagur Finna , og Finnlandsvinafélagið Suomi efnir til fagnaðar , þar sem sýnd er kvikmynd af heimsókn forseta Finnlands til Íslands árið 1957 . Eins og í öðrum heimsóknum þjóðhöfðingja var dagskráin nokkuð stíf , en þó átti hann þess kost að eiga frí í hálfan dag í heimsókn sinni í Mývatnssveit 18. ágúst 1957 . Valdi Kekkonen forseti að hitta " en typisk islandsk bonde " og var bón hans vel tekið . Fór fylgdarliðið með hann til Sigfúsar Hallgrímssonar bónda og organista í Vogum og var þar vel fagnað . Mælti Sigfús bæði á skandinavísku og ensku , spurði hvort forseti vildi heldur heyra í kvartett , oktett eða 16 manna blönduðum kór , en Kekkonen afþakkaði þetta allt með þeim orðum , að þessi fjölhæfi maður væri hinn ágætasti í viðkynningu , en þetta væri bara enginn venjulegur bóndi . Var þá haldið til Jóabræðra á Geiteyjarströnd , en þeir voru þá þegar þjóðsagnapersónur í lifanda lífi . Þeir hétu Sigurður , Jón og Jóhannes , ýmist nefndir Jókar eða Jóabræður . Þeim er nú tilkynnt , hver sé kominn í heimsókn og þeir beðnir um að heilsa upp á stórmennið . Svo ganga þeir nú út úr húsi sínu í réttri aldursröð , Siggi fyrstur , Jón svo , en Jói síðastur . Gengur Siggi fyrir Kekkonen , skekur hönd hans að mývetnskum sið og segir : " Svo þú ert frá Finnlandi , kallinn . " Himneskt sælubros færðist yfir andlit hins finnska forseta . Hann hafði fundið það , sem hann leitaði að . Kvikmyndaatriði þetta var svo frábært , að ég man ekki eftir öðru , sem tekur því fram . Vonandi er þessi filma til ennþá , en kvikmyndin mun hafa verið tekin á 16 mm filmu . ( Urho Kekkonen 1900 - 1986 , forseti Finnlands 1956 - 1982 . ) En hverjir voru Jókar og hver voru kynni mín af þeim ? Þeir bræður urðu fljótt vinir mínir á Mývatnsárunum 1936 - 1941 . Ég útvegaði þeim á hverju vori " Mývatnsspæni " og vargskýlur úr Sportvöruhúsi Reykjavíkur . Fór ég ávallt á bát með þessar vörur , því þá gat ég haft spón minn úti í landhelgi þeirra báðar leiðir . Fór ekki hjá því , að ég setti í eina og eina bröndu á þennan hátt . Fyrstu sumur mín í sveitinni bjuggu þeir í gamla bænum , en árið 1937 ráðast þeir í að byggja myndarlegt steinhús . Ráðskona þeirra hét Sigríður Daníelsdóttir ( 1890 - 1979 ) , sköruleg ekkja , barnmörg . Ég kom einu sinni í gamla bæinn og þóttu mér göngin ansi löng og torratað um þau . Eitt sinn fórum við Þórhallur Hallgrímsson , húsbóndi minn í Vogum , til spónveiða suður í Flóa . Veðrið versnaði skyndilega og ég ekki nógu vel búinn að mati Þórhallar , svo hann biður Jóka að taka mig með sér til lands en þeir voru um það bil að hætta veiðum . Fór ég yfir í bát þeirra og var þegar haldið til lands . Jókar buðu mér í mat og er sú máltíð mér mjög eftirminnileg . Greinilegt var , að í eftirrétt átti að vera skyr með bláberjum , því tvær skálar voru þegar komnar á borðið með þessum glæsilegu veitingum . Aðalrétturinn , sem reyndist vera hangiketskássa , var ekki kominn á borðið , svo bræður , sem voru svangir af vatninu , tóku upp sjálfskeiðunga sína og fengu sér eitt og eitt bláber með því að stinga hnífsoddinum í þau . Nú var komið að hangiketskássunni og tókum við allir vel til matar okkar , en síðan var komið að skyrinu góða með bláberjunum . Þá mátti glöggt sjá , hver var í forystu á þessu heimili , því Siggi , sem var elstur þeirra bræðra , teygði sig upp í bita og tók þaðan hornspón einn , hinn ágætasta grip . Borðaði hann síðan skyrið með spæninum , en við hinir urðum að láta okkur nægja skeiðar . Að máltíð lokinni sleikti Siggi spóninn vandlega , pússaði hann síðan á olnboga jakka síns og setti síðan upp á bitann aftur . Ég hefi snætt í Versölum í boði utanríkisráðherra Frakka og hjá fleiri stórmennum , en engin máltíð kemst í hálfkvisti við þá , er ég neytti hjá Jókum sumarið 1940 . Sigurleifur var maður nefndur Vagnsson ( 1897 - 1950 ) , aðstoðarmaður í atvinnudeild Háskóla Íslands . Hann hitti ég á Geiteyjarströnd um 1939 og stóð hann þar á hlaðinu hjá Jókum við vinnuborð eitt mikið , sem stóð á búkkum . Þar slægði hann og aldursgreindi silung og þótti mér fróðlegt að fylgjast með honum við þetta verk . Dóttir hans Erna ( f. 1922 ) var um tíma með honum í för . Þótt Jókar væru líklegast hreinir sveinar , þá fór ekki svo , að brúnin lyftist á þeim , er þeir litu þetta ljósa man augum . Erna giftist síðar Árna Ársælssyni lækni ( 1922 - 1993 ) , sem lengi var yfirlæknir á sjúkrahúsinu á Húsavík , en sjálf varð hún kunn leikkona . Best man ég eftir henni í hinu frábæra leikriti " Djúpt liggja rætur " , sem sýnt var í Iðnó 1952 . Hún býr nú í Reykjavík . Helgi Þorsteinsson frá Skörðum í Reykjahverfi keypti Geiteyjarströnd árið 1784 og bjuggu afkomendur hans í beinan karllegg á jörðinni allt fram á 7. tug síðustu aldar , þegar Jókar hættu búskap á hálflendunni , háaldraðir og barnlausir . Faðir þeirra hét Jóhannes Sigurðsson ( 1855 - 1934 ) fæddur á Geiteyjarströnd , en móðir þeirra Guðrún Jóhannesdóttir ( 1852 - 1931 ) fædd á Krákárbakka . Þau hófu búskap á Geiteyjarströnd árið 1880 . Synir þeirra : 1 ) Sigurður Jóhannesson , fæddur 2. mars 1881 , dáinn 23. mars 1966 . Búfræðingur frá Hólum 1907 í tíð Sigurðar skolastjóra Sigurðssonar frá Draflastöðum . 2 ) Jón Jóhannesson var fæddur 12. febrúar 1884 , dáinn 10. janúar 1966 . 3 ) Jóhannes Jóhannesson var fæddur 21. febrúar 1888 , dáinn 25. janúar 1969 . Eftir lát Guðrúnar , móður þeirra , árið 1931 var um skeið ráðskona hjá þeim feðgum Sigrún Sigurjónsdóttir ( 1885 - 1983 ) , systir Fjalla-Bensa . Þannig er jörðinni lýst í " Byggðir og bú " 1963 : " Jörðin er fremur landlítil . Landið mest grýtt land og hraun . Graslendisræma er meðfram vatninu , en allmikill skógur í austasta hluta landsins . Þar eru Dimmuborgir , allhrikalegar hraunmyndanir , sem ferðamenn skoða . Jörðin á Háey í Mývatni og tvo góða varphólma , Krókhólma og Landhólma . Jörðin var um langan aldur mesta veiðijörð við Mývatn , meðan engar hömlur voru á riðsilungsveiði , og hitasilungur veiddist oft á sumrin á dráttum við landið . Enn er þar góð aðstaða til veiðiskapar . " Margir hafa furðað sig á því , að jörðin heiti Geiteyjarströnd , en eigi ekki Geitey á Mývatni . Sú skýring hefur lengi lifað meðal Mývetninga , að ekkja ein hafi búið á Geiteyjarströnd fyrr á öldum og sent eftir Reykjahlíðarpresti til að láta hann veita sér síðasta sakramenti . Gerir prestur bón hennar og var einn með henni , er hún tók síðasta andvarpið . Kemur síðan út úr kamersi ekkju og er spurður um líðan : " Ekki skildi hún laklega við , gaf Reykjahlíðarkirkju Geitey rétt áður en hún skildi við . " Þá varð til orðtak , sem ennþá heyrist í Mývatnssveit : " Gefur hún ennþá , heillin . " Hinn 4. apríl 1876 eru Skútustaðir gerðir að prestsetri og frá 1880 heitir prestakallið Skútustaðaprestakall . Í viðtali , sem Gísli Sigurðsson , þá ritstjóri Vikunnar , átti við Jóka 13. september 1962 segir m.a. um þá bræður : " Þetta voru barnslegir og einlægir , gamlir menn . Þeir kvöddu mig með virktum og þökkuðu kærlega fyrir heimsóknina . " Þetta var á ævikvöldi þeirra , þeir 74 , 79 og 81 árs . Í minningargrein , er ég reit um vin minn Stefán Jónasson ( 1919 - 2000 ) 31. ágúst í fyrra í Mbl . stendur m.a. : " Snemma á stríðsárunum ákveða þeir bræður Stebbi og Nóni að halda til Reykjavíkur í atvinnuleit , því þar hafði frést um næga vinnu , en lítil verkefni fyrir þá í Vogum . Þá var að leita til Jókabræðra á Strönd ( Jóhannesarsona á Geiteyjarströnd ) , því þeir voru þeir einu menn í sveitinni , sem áttu peninga . Þeir bera upp erindið og segjast þurfa farareyri til Reykjavíkur . Siggi á Strönd , sem hafði alla forystu á hendi fyrir þá Jókabræður , " fór í gamla kistilinn " og tók fram þá seðla , sem um var beðið , en bætti við : " Þurfið þið ekki meira ? " Jókar voru engum líkir , ógleymanlegir öllum , sem þeim kynntust . " Jókar geymdu peningana sína aðallega í kistli , því þeir höfðu slæma reynslu af því að geyma þá á bókum , áttu t.d. innlánsbók í Kaupfélagi Þingeyinga , en töpuðu megninu af innstæðu sinni , er K.Þ. riðaði til falls einu sinni sem oftar . Hólmfríður Pétursdóttir í Víðihlíð í Mývatnssveit hefur hlúð að minningu frænda sinna , Jóka , m.a. með því að setja upp hundrað ára gamlan vefstól Sigga á Strönd í Mývatnssafni á Skútustöðum . Þar naut hún aðstoðar Oddnýjar Magnúsdóttur á Húsavík . Einnig hefur Hólmfríður haldið til haga dagbókum Sigurðar , og verður fróðlegt að lesa sögu þessa einstæða heimilis , þegar sagnfræðingar hafa unnið úr þeim heimildum . Mér þótti vænt um Jókabræður , þeir tóku öllum gestum af jafnmikilli einlægni og höfðingsskap , hvort sem það var drengur af nágrannabænum í Vogum , eða forseti Finnlands . Erindi þeirra í þessa jarðvist var að verða náunga sínum að liði , en miklast ekki af seðlabúntum í fornum kistli . Þetta voru að vísu sérstæðir menn , þjóðsagnapersónur í lifanda lífi , en þeir settu mikinn svip á Mývatnssveit á fyrri helmingi síðustu aldar og minningin um þá mun lengi lifa , því þar sem góðir menn fara , þar eru Guðs vegir . 1 ) Ættir Þingeyinga I-IX , Sögunefnd og Héraðsnefnd Þingeyinga , 1969 - 2000 . Indriði Indriðason og Brynjar Halldórsson 2 ) Byggðir og bú , Búnaðarsamband Suður - 3 ) Byggðir og bú , Suður-Þingeyinga , 1985 . 4 ) Hólastaður , Bændaskólinn 75 ára eftir Gunnlaug Björnsson , Bókaútgáfan Norðri 5 ) Læknar á Íslandi I. , A-G , ritstjóri Gunn