Þannig hefst frásögn Guðmundar Jónssonar Hoffells í bók hans Skaftfellskar þjóðsögur og sagnir , af forföður sínum , sýslumanninum í Hoffelli . Í Sýslumannaævum segir : ,, Þó tjáist hann hafa verið góðmannlegur ásýndum . “ En þegar til sögunnar koma glæpamál , þar sem við liggur líf manna eða Brimarhólmsþrælkun , þá er sem Jón verði annar maður og á undan sínum tíma í mildi . Björn og Lovísa voru skyld mér . Jú , það kom mér nokkuð á óvart hversu mikið má finna í skjalasöfnum af gögnum um hann , hér má nefna sérstök áhugamál hans eins og utanríkismál , náttúruverndarmál , sjávarútvegsmál , samgöngumál , landbúnaðarmál og heilbrigðismál svo ekki sé talað um efnahagsmál og löngun hans til að bæta hag þjóðarinnar í utanríkisviðskiptum . ( Sigurður Ragnarsson , óútgefið handrit bls 1176 ) Hvernig var ástand mála í landinu þegar Jón sýslumaður Helgason kemur að Hoffelli 1760 , hvernig skyldu aðstæður fólks hafa verið og hvernig var lífsafkoman ? Jú , mesti broddurinn var farinn af ísöldinni þó enn kæmu hafísár og harðindi , þjóðin hafði lært að búa við yfirgang útsendara konungs og fann sífellt ný ráð til sætta sig við þetta skelfingarástand , en það versta var eftir , fjárkláðinn og móðuharðindin . Þeir nafnar voru miklir áhugamenn um bætta búskaparhætti og eru taldir vera helstu hugmyndasmiðir að tillögum , sem konungur samþykkti 1776 , um garðhleðslur til að verja túnin fyrir ágangi búfjár og sléttun og betri ræktun túna . Af garðhleðslum komu eftir það , nokkuð árvisst , umtalsverðar tekjur til bænda í Austur-Skaftafellssýslu meðan Jón Helgason fór með sýsluvöldin . 1777 tókst að knýja fram umtalsverða hækkun á afurðum landsmanna án þess að erlendar vörur hækkuðu í verði . Afi svaraði að bragði : „ Það var eldiviðarleysið , það var óskaplegt , ef til vill ekki svo tilfinnanlegt hér á þessum bæjum [ Breiðabólsstaðarbæjunum ] því nokkur birkiskógur var í Staðarfjalli á þeim tíma , en fyrir þá sem ekki höfðu aðgang að skógi þá var eldiviðarleysið óskaplegt vandamál og menn notuðu öll ráð til að verða sér úti um eldivið . “ Sagði afi síðan frá því hvernig hann hefði orðið sér til skammar þegar hann gerði grín að sveitunga sínum í fjörustöðu í Bjarnahraunssandi , maðurinn var að safna smásprekum , hafði fundið rúmlega það sem hann gat sett í lófa sér . 1781 fékk Jón sýslumaður sérleyfi frá Rentukammerinu til handa Austur-Skaftfellingum , að þeir mættu brugga vín sitt heima , áður höfðu sýslubúar mátt búa við það að kaupa vatnsblandaðan spíra af kaupmanninum á Djúpavogi . Þorleifur Jónsson alþingismaður og bóndi í Hólum í Hornafirði , beinn afkomandi Jóns sýslumanns í Hoffelli , segir í ævisögu sinni að spírinn hafi verið vatnsblandaður þannig að hann hafi haft nálægt 8% styrkleika , en oft verið meira vatnsblandaður og þá talinn ódrekkandi , en samt seldur á sama verði . Í júní 1783 hefst gos í Lakagígum á Síðumannaafrétt , þetta gos í Lakagígum / það er trúlega eitt hættulegasta og eitraðasta gos hér á landi á seinni öldum , fólk , einkum karlmenn dóu úr eitruninni , en fjöldi fólks dó af harðindum þeim sem á eftir fylgdu . Þar misstu Íslendingar dyggan stuðningsmann og Hornfirðingar góðan vin og frænda . En darraðardansinn í Suðursveit var að hefjast og örlög Jóns sýslumanns í Hoffelli voru ráðin , eldra fólk í sveitinni vissi að eitthvað skelfilegt var í vændum , það höfðu verið framin helgispjöll í Bæjargilinu á Reynivöllum og það myndi draga dilk á eftir sér . Aðaldansarar í þeim dansi voru , Rannveig á Felli , Björn ríki á Reynivöllum og svo Jón sýslumaður sjálfur . Ýmis gögn hafa komið fram sem styðja þessa kenningu , en hitt þótti fólki einkennilegt að Rannveig , svo frjósöm kona sem hún síðar reyndist , gæti búið með þessum fyrsta manni sínum í ellefu ár án þess að verða þunguð aftur . Fullyrt hefur verið að þessi fyrsti maður Rannveigar hafi verið keyptur til að gangast við Valgerði og kvænast Rannveigu . Þorsteinn dó 1795 og enn er Rannveig frjáls kona um stund . 1797 eignast Rannveig enn eitt barnið og svo aftur 1798 , nefnir hún Svein á Gerði föður þessara barna , nú er ljóst að í slíkt óefni er komið að ekkert verður við ráðið , bæði skötuhjúin áttu yfir höfði sér dauðadóm , eða í besta falli ævilanga Brimarhólmsvist . Rannveig fluttist frá Steinum að Felli í Suðursveit 1788 og með henni Valgerður elsta barn hennar . Honum var ljóst sem öðrum , eins og fram kom í dómsskjölum síðar , að Sigríður á Reynivöllum var fjölfötluð , því til viðbótar var hún nær dauða en lífi af holdsveiki og fullljóst að hún sem einstaklingur hafði ekki neina stjórn á þeirri atburðarás sem hér átti sér stað . Málaferli þessi urðu síðan til þess að Jón Helgason missti embætti sitt sem sýslumaður Skaftfellinga Hvað um það , tíminn líður og hann læknar öll sár að lokum , en 12. mars 1888 fæddist á Hala í Suðursveit drengur sem hlaut nafnið Þórbergur , sonur hjónanna Þórðar Steinssonar og Önnu Benediktsdóttur , og takið vel eftir , Þórbergur Þórðarson var afkomandi þessa þríeykis sem steig darraðardansinn í Suðursveit 90 árum áður . Það var ekki að sjá á þeim bræðrum frá Hala að það sætu í þeim neinar harðsperrur frá darraðardansinum mikla , þeir voru stoltir af uppruna sínum og hreyknir af forfeðrunum . Þó held ég að ekki sé ofmælt að Þórbergur hafi verið stoltastur af tengslum sínum við Jón sýslumann Helgason í Hoffelli . 416 . Bækur eru saklausir hlutir , en rithöfundar eru ægilegar verur . Mitt rómantíska æði Andlegi dauðinn hefst með værð , sívaxandi stemningasljóleik , hugsjónahruni og ást á sveitalífi . Erlendir ferðamenn sem dvelja á Hala spyrja oft um undarlegan nið sem berst til eyrna úr suðrinu , en stundum er þó eins og raddir taki undir allt um kring . Margbreytni þess virtist ekki eiga sér nein takmörk . Eina stolt mitt er vizkan . Hjónabandið er samábyrgð tveggja andlegra öreiga . Þá var gaman að líta út í baðstofugluggann eða standa hjá einhverjum úti á stéttinni og horfa á þetta fallega skáldverk , sem alltaf skín fyrir innri augum mínum , þegar ég heyri nefnda Tunglskinssónötu eftir Beethoven . Ég er einn af mestu ritsnillingum , sem ritað hafa íslenska tungu . Hugmyndaauður minn virðist óþrotlegur , … Sá sem veitir mannkyninu fegurð er mikill velgerðarmaður þess . Íslenskur aðall Hefur nokkurn tíma verið uppi Íslendingur sem er eins eðlilegur í sér og ég Í Suðursveit var sólin helgasta handarverk Guðs . Ég sá það stundum standa undir eldhúsgaflinum , þegar það kom á fætur , og krossa sig framan í hana . Þess vegna hefur enginn úr Suðursveit komist hátt í heiminum nema aðeins einn maður , og það er meira en öld síðan . ( Í Suðursveit bls 27 ) Gegnumsýrður af heilögum innblæstri sem blóðmörskeppur í blásteinslegi , titrandi af hamstola lyftingu , vaggandi af ómþýðum englaröddum , er til mín hljóma gegnum gengishrun og öreigahróp vorrar vesölu jarðar , tvíhendi ég pennastöngina þér til dýrðar , þér til eilífrar dýrðar og vegsömunar , sáluhjálpar og syndakvittunar , hvar af þú ljómar og forklárast eins og sólbakaður saltfiskur frammi fyrir lambsins stól . Pappír , blek og pennar voru lífsnauðsynjar , sem ég gat aldrei án verið , eftir að móðir mín hafði gert það axarskaft að kenna mér að skrifa . Af öllum " dauðum hlutum " fannst mér steinarnir mest lifandi En það sat í mér frá því ég mundi eftir mér , að allt væri lifandi og með vissu viti . Upplýsingar Í anddyri Þórbergsseturs er upplýsingamiðstöð þar sem starfsmenn Þórbergsseturs fræða gesti um starfsemi setursins , Þórberg Þórðarson og sögu Suðursveitar .