1 Svæfinga - og gjörgæsludeild Landspítala , 2 Svæfinga - og gjörgæsludeild Inselspital háskólasjúkrahússins í Bern , Sviss Inngangur : Ein af aðalorsökum fjöllíffærabilunar eftir sepsis er skortur á blóðflæði í þörmum og lifur . Beta-agónistar eins og dópamín og dóbútamín eru oft notaðir í sepsis til að auka hjartaútfall í þeirri von að hluti af auknu flæði frá hjarta muni fara í að bæta smáæðablóðflæði ( microcirculation ) í lifur og þörmum . Tilgangur þessarar rannsóknar var að mæla áhrif dópamíns og dóbútamíns á almennt flæði ( cardiac index ; CI ) , staðbundið flæði ( superior mesenteric artery ; SMA ) og smáæðablóðflæði ( MBF ) í kviðarholslíffærum í septísku sjokki ( blóðeitrunarsjokki ) . Efniviður og aðferðir : Átta svín voru svæfð , ventileruð ( vélræn öndun ) og septískt sjokk var framkallað með faecal peritonitis ( hægðalífhimnubólgu ) . CI var mælt með hitaþynningartækni , SMA-flæði með hljóðbylgjuflæðimæli og smáæðablóðflæði var mælt stöðugt með laser Doppler flæðimæli í nýrum , lifur , brisi , maga - , smáþarma - og ristilslímhúð . Hvert dýr fékk í slembiröð ( random order ) , crossover design , 5 og 10 mcg / kg / mín dópamín og 5 og 10 mcg / kg / mín dóbútamín . Lyfið var gefið í 20 mínútur en eftir það var 40 mínútna aðlögunartími þar sem blóðþrýstingur og CI voru látin jafna sig áður en hitt lyfið var gefið . Helstu niðurstöður : Bæði lyfin juku CI ; dópamín um 18% og dóbútamín um 48% , miðað við grunnlínu ( p < 0,001 í báðum tilvikum ) . SMA-flæði jókst um 33% með dópamíni ( p < 0,01 ) en hélst óbreytt með dóbútamíni . Engar marktækar breytingar voru á smáæðablóðflæði undir meðferð þessara lyfja í neinu þeirra líffæra sem rannsökuð voru . Ályktun : Niðurstöður þessarar rannsóknar sýna að þótt hjartaútfall ( CI ) aukist umtalsvert við gjöf á dópamíni eða dóbútamíni í sepsis tryggir það engan veginn að sú aukning skili sér í auknu smáæðablóðflæði í mikilvægum líffærum eins og lifur eða þörmum . 1 Svæfinga - og gjörgæsludeild Landspítala , 2 Svæfinga - og gjörgæsludeild Inselspital háskólasjúkrahússins í Bern , Sviss Inngangur : Notkun æðaherpandi lyfja til að hækka blóðþrýsting í sepsis getur truflað smáæðablóðflæði í mikilvægum kviðarholslíffærum eins og lifur og þörmum . Tilgangur þessarar rannsóknar var að mæla áhrif adrenalíns , noradrenalíns og fenýlefríns ( phenylephrine ) á almennt flæði ( cardiac index ; CI ) , staðbundið flæði ( superior mesenteric artery ; SMA ) og smáæðablóðflæði ( microcirculatory blóðflæði , MBF ) í kviðarholslíffærum í septísku sjokki . Aðferðir : Átta svín voru svæfð , ventileruð og septískt sjokk var framkallað með faecal peritonitis . CI var mælt með thermodilution , SMA-flæði með ultrasound transit time flæðimæli og smáæðablóðflæði var mælt stöðugt með laser Doppler flæðimæli í nýrum , lifur , brisi , maga - , smáþarma - og ristilslímhúð . Hvert dýr fékk í slembiröð ( random order ) , crossover design , adrenalín , noradrenalín og fenýlefrín í nægilega háum skömmtum til að hækka meðalblóðþrýsting ( MAP ) um 20 mmHg . Hvert lyf var gefið í 20 mínútur en eftir það var 40 mínútna aðlögunartími þar sem blóðþrýstingur og CI voru látin jafna sig áður en næsta lyf var gefið . Niðurstöður : Bæði adrenalín ( 0,75 mcg / kg / mín ) og noradrenalín ( 1,0 mcg / kg / mín ) juku hjartaútfall ( 43 ± 9% , p < 0,01 og 41 ± 8% , p < 0,01 ) , en minnkuðu SMA-flæði ( 11 ± 4% , p < 0,05 og 26 ± 6% , p < 0,01 ) . Bæði lyfin drógu úr smáæðablóðflæði í smáþörmum ( 21 ± 5% , p < 0,01 og 23 ± 3% , p < 0,01 ) og í brisi ( 16 ± 3% , p < 0,05 og 8 ± 3% ) . Fenýlefrín ( 2 mcg / kg / mín ) sem hækkaði blóðþrýsting svipað og adrenalín og noradrenalín hafði lítil sem engin áhrif á systemískt flæði ( CI ) , regional flæði ( SMA ) eða smáæðablóðflæði ( MBF ) . Ályktun : Æðaherpandi lyf eru oft gefin í þeim tilgangi að bæta " perfusionsþrýsting " og þar með blóðflæði í sepsis . Þessi rannsókn sýnir að þótt adrenalín og noradrenalín bæði hækki blóðþrýsting og auki hjartaútfall beina þau blóðflæði frá mikilvægum líffærum eins og lifur og þörmum . Fenýlefrín sem hækkar blóðþrýsting á svipaðan hátt og adrenalín og noradenalín virðist ekki hafa slík áhrif . Þar sem fenýlefrín er hreinn alfa-agónisti er líklegt að beta - 2 áhrif adrenalíns og noradrenalíns valdi æðavíkkun í öðrum " þýðingarminni " vefjum , svo sem húð og vöðvum ( steal effect ) . Inngangur : Eistnakrabbamein er eitt algengasta krabbameinið í ungum karlmönnum . Orsakir sjúkdómsins eru að mestu ókunnar en samkvæmt erlendum rannsóknum hafa < 5% sjúklinga jákvæða fjölskyldusögu með tilliti til meinsins . Tilgangur okkar rannsóknar var að kanna ættlægni eistnakrabbameins á Íslandi og að athuga hvort tíðni annarra krabbameinsgerða sé hækkuð í ættum sjúklinga . Efniviður og aðferðir : Rannsóknin tók til allra karla sem greindust með eistnakrabbamein á Íslandi á tímabilinu 1955 - 2001 ( n = 200 ) samkvæmt sjúkraskrám , vefjasvörum og krabbameinsskrá KÍ . Ættfræðigagnagrunnur Íslenskrar erfðagreiningar var hafður til grundvallar tölfræðiútreikningum . Reiknuð var hlutfallsáhætta ( relative risk ) krabbameins í ættingjum sjúklinga og ennfremur var ættlægni metin með skyldleikastuðlum ( kinship coefficient ) . Fjölskyldutré sjúklinga og samband ættlægni við greiningaraldur var einnig athugað . Niðurstöður : Alls fundust 20 fjölskyldur ( 43 einstaklingar , 19% ) með tvo eða fleiri eistnakrabbameinssjúklinga sem tengdust í innan við sex meiósum . Meðalaldur við greiningu í þessum fjölskyldum var ekki hærri en hjá öðrum sjúklingum . Eistnakrabbameinssjúklingar voru innbyrðis skyldari en við mátti búast ( P = 0,005 ) og hélst marktæknin þegar vægi nánustu ættingja ( fyrsta og annars stigs ) var undanskilið ( P = 0,027 ) . Áhætta eistnakrabbameins var marktækt aukin í fyrsta , þriðja og fjórða stigs ættingjum sjúklinga en hjá bræðrum var áhættan sjöföld ( CI 95% 3,8 - 10,3 ) . Eistnakrabbameinshópurinn var marktækt skyldur sjúklingum með Non-Hodgkins eitilkrabbamein ( P = 0,003 ) og skjaldkirtilskrabbamein ( P = 0,023 ) en áhætta á þessum sjúkdómum var um það bil tvöfölduð hjá fyrsta stigs ættingjum . Ályktun : Ættingjum eistnakrabbameinssjúklinga er hættara við að fá sjúkdóminn en körlum í viðmiðunarhópum . Þessi tengsl eru ekki bundin við nánustu ættingja og því mögulegt að erfðir hafi þýðingu í hluta tilfella . Eitil - og skjaldkirtilkrabbamein eru einnig algengari í ættingjum sjúklinga með eistnakrabbamein . Hugsanlegt er að samband milli þessara krabbameinsgerða stafi af erfðum . Inngangur : Óstöðugleiki á vissum litningasvæðum er talinn endurspegla tilvist mikilvægra krabbameinsgena . Í þessari rannsókn var óstöðugleiki í erfðamengi eistnakrabbameinsæxla kortlagður með notkun fjölforma PCR erfðamarka . Tilgangurinn var að fá vísbendingar um staðsetningu þeirra gena sem eru mikilvægust fyrir þróun og framvindu eistnakrabbameins en jafnframt vildum við skoða möguleika aðferðarinnar með tilliti til annarra aðferða . Efniviður og aðferðir : DNA var einangrað úr 32 ferskum frystum eistnakrabbameinsæxlum ásamt aðliggjandi heilbrigðum vef . Sýnin voru arfgerðargreind með um það bil 1000 fjölforma PCR erfðamörkum sem dreifast um erfðamengið með um það bil þriggja centimorgan millibili . Flúrmerktar afurðir PCR hvarfa voru rafdregnar í ABI 3700 sjálfvirkum raðgreinum og útslag flúrljómunar í samsætum frá heilbrigðum vef og æxlisvef sama sýnis var til grundvallar ákvörðunar á óstöðugleika . Niðurstöður : Algengast var að 4 - 500 erfðamörk gæfu upplýsingar fyrir hvert æxli sem var rannsakað . Meðaltíðni ójafnvægis fyrir stök erfðamörk var 17% og var enginn munur á tíðninni á milli æxlisgerða . Há tíðni ójafnvægis fyrir stök erfðamörk ( > 35% ) fannst á 9q ( 38% ) , 10 ( 35% ) , 11 ( 55% ) , 12p ( 61% ) , 13 ( 39% ) , 15 ( 40% ) , 16q ( 41% ) , 18 ( 50% ) , 19 ( 35% ) og 22 ( 36% ) . Ályktanir : Mesti óstöðugleiki reyndist vera á litningi 11 og 12p sem er svipað og í öðrum rannsóknum . Niðurstöður okkar fyrir suma aðra litningshluta ( til dæmis 9q , 16q ) eru þó töluvert frábrugðnar niðurstöðum annarra . Þetta er í fyrsta sinn sem fjölforma erfðamörk eru notuð til að kortleggja óstöðugleika í eistnakrabbameins-æxlum með tilliti til alls erfðamengisins . Rannsóknin leggur grunninn að frekari fínkortlagningu sem getur leitt til einangrunar gena sem eru mikilvæg fyrir upphaf og framþróun eistnakrabbameins . 1 Læknadeild Háskóla Íslands , 2 Landspítali , 3 Rannsóknastofa háskólans í meinafræði og 4 Þvagfæraskurðdeild Landspítala Hringbraut Inngangur : Góðkynja stækkun hvekks ( benign prostatic hyperplasia , BPH ) er vaxandi aldurstengt vandamál og hefur oft talsverð áhrif á lífsgæði . Síðasta áratug hefur brottnámsaðgerðum á hvekk um þvagrás ( transurethral resection of the prostate , TURP ) fækkað mikið . Lyfjameðferð hefur hins vegar aukist verulega . Rannsóknin er framhald og viðbót við fyrri rannsókn . Eins og áður var sjónum beint að breytingum á meðferð BPH á Íslandi með tilliti til meðferðarforms og kostnaðar . Efniviður og aðferðir : Rannsóknin var afturskyggn og tók til fjölda TURP-aðgerða sem gerðar voru vegna BPH árin 2001 - 2002 . Upplýsingar um fjölda sjúklinga fengust frá sjúkrahúsunum LSH , FSA , SHA og Rannsóknarstofu háskólans í meinafræði . Staðreyndir um lyfjanotkun voru fengnar frá Lyfjastofnun . Útreiknaður kostnaður fékkst samkvæmt DRG ( diagnosis related group ) flokkun . Farið var yfir sjúkraskrár allra sem fóru í TURP á LSH á fyrrnefndu tímabili vegna BPH . Skráðar voru ábendingar , fyrri lyfjameðferð , fylgikvillar , legudagar , magn vefs , fjöldi enduraðgerða og fleira . Niðurstöður : Á tímabilinu voru árlega gerðar um 190 skurðaðgerðir vegna BPH . Langflestar voru hefðbundnar TURP-aðgerðir ( 91% ) . Um tvö þúsund ársskammtar lyfja vegna BPH hafa verið skrifaðir út á ári að andvirði 100 milljóna króna . Kostnaður aðgerða er áætlaður 49 milljónir króna á ári . Lyfjanotkun eykst á sama tíma og aðgerðum fækkar og því vex heildarkostnaður við meðferð á BPH . Ábendingar aðgerða hafa breyst marktækt frá því fyrir rúmum áratug . Ályktanir : Fjöldi aðgerða hefur minnkað síðasta áratug en lyfjanotkun fer vaxandi . Meirihluti þeirra sem fara í aðgerðir hafa áður reynt lyfjameðferð og hafa algera ábendingu fyrir aðgerð . Því má gera ráð fyrir því að lyfjameðferð hafi áhrif bæði á fjölda aðgerða og ábendingar þeirra . Inngangur : Skurðaðgerðum vegna brjóstakrabbameins fylgja oft bráðaverkir , ógleði og langvinnir verkir ( 1 ) . Í fyrri rannsóknum hefur verið sýnt fram á að gera má brjóstaaðgerðir í thorakal paravertebral deyfingu ( TPD ) . Verkir og ógleði eru minni eftir slíka aðgerð í deyfingu en svæfingu . Brjóstaaðgerðir eru þó yfirleitt gerðar í svæfingu til þæginda fyrir sjúklinga . Áhrif mismunandi lyfjagjafar í thoracal paravertebral deyfingu eru lítt rannsökuð . Við hyggjumst rannsaka hvort lausn sem inniheldur staðdeyfilyf og morfín valdi betri og / eða lengri verkjastillingu en staðdeyfilyf eitt sér , þar sem aðgerð er gerð í deyfingu og svæfingu . Sýndar eru niðurstöður forkönnunar ( pilot study ) sem er undanfari stærri rannsóknar . Aðferðir : 12 konur voru teknar inn í rannsóknina og fengu til skiptis thorakal paravertebral deyfingu , eins og lýst er af Eason og Wyatt ( 2 ) , við T 3 með búpivakaíni og adrenalíni annars vegar og búpivakaíni , adrenalíni og morfíni hins vegar . Sprautað var búpivakaíni 0,5% með adrenalíni 5 µg / ml 0,3 ml / kg ( hámark 100 mg búpivakaíns ) eða sömu lausn að viðbættu morfíni 0,2 mg / ml . Sjúklingar sem ekki fengu morfín í deyfingu fengu sama magn morfíns undir húð . Sjúklingarnir voru síðan svæfðir . Gefið var paracetamól 1g x 4 fyrsta sólarhring eftir aðgerð og ondansetron 4 mg í æð 15 mínútum fyrir lok aðgerðar . Verkjastilling eftir aðgerð var gefin með PCA dælu , sem innihélt morfín 1 mg / ml . Styrkur verkja og ógleði fyrstu þrjá sólarhringa eftir aðgerð var metinn með visual analog skala ( VAS ) og sársaukafull hindrun hreyfanleika í axlarlið metin í þremur stigum . Notkun PCA-morfíns og ógleðistillandi lyfja á fyrsta sólarhring var skráð . Tegundir skurðaðgerða voru brottnám brjósts með eitlanámi í holhönd eða fleygskurður með eitlanámi í holhönd . Niðurstöður : Einn sjúklingur var útilokaður frá rannsókninni vegna fyrri sögu um gífurlega ógleði og tveimur sjúklingum tókst ekki að fylgja til enda rannsóknar . Styrkur verkja var lágur í báðum hópum , en með greinilegri tilhneigingu til lægri VAS-gilda í hópnum sem fékk deyfingu með morfíni á fyrsta sólarhring eftir aðgerð . Mesti munur sex klukkustundum eftir aðgerð , 15,5 / 1,3 . Aðrir rannsóknarþættir sýndu ekki mun á hópunum . Ályktun : Fjöldi sjúklinga í forkönnun þessari er of lítill til að tölfræðileg úrvinnsla geti skilað marktækum niðurstöðum . Könnunin gefur vísbendingar um hvers megi vænta af fjölmennari rannsókn , auk gagnlegra upplýsinga fyrir framkvæmd hennar . Við teljum að munurinn á VAS-verkjagildum sem fram kom í forkönnuninni sé næg ástæða til hefja stærri rannsókn . 1 Háskóli Íslands , læknadeild , 2 Svæfinga - og gjörgæsludeild Landspítala Hringbraut Inngangur : Hjartastopp utan spítala á Íslandi eru um það bil 200 á ári . Nýlegar klínískar rannsóknir ( 1 , 2 ) benda til þess að kæling eftir hjartastopp sé taugaverndandi . Kælingu hefur verið beitt sem meðferð eftir hjartastopp síðan í apríl 2002 á Landspítala Hringbraut . Tilgangur þessarar rannsóknar var að : 1 ) meta áhrif kælingar á afdrif sjúklinga , 2 ) meta árangur þess hversu hratt og vel tókst að kæla sjúklingana . Efniviður og aðferðir : Alls var 21 sjúklingur kældur á tímabilinu apríl til desember 2002 . Þessir sjúklingar voru bornir saman við 32 sjúklinga sem voru ekki kældir sem lögðust inn eftir hjartastopp á tímabilinu janúar 2000 til apríl 2002 . Upplýsingar voru fengnar úr sjúkraskrám varðandi : tíma frá áfalli að endurlífgun ( t - 1 ) , tíma frá áfalli að því að sjálfvirkt blóðflæði komst á ( t - 2 ) , tíma frá áfalli þar til kæling er hafin ( t - 3 ) , tíma frá áfalli þar til lægsta hitastig náðist ( t - 4 ) og hversu margir náðu kjörhitastigi ( 32 - 34°C ) . Afdrif sjúklinganna var metið eftir hvert þeir útskrifuðust . Útkoma var talin góð ef sjúklingur útskrifaðist heim eða á endurhæfingardeild , slæm ef sjúklingur útskrifaðist á langlegudeild eða lést . Niðurstöður : Góð útkoma var skráð hjá 38,1% kældra samanborið við 28,1% ekki kældra . T - 1 ) var 3,2 mínútur og 3,3 mínútur , t - 2 ) var 35,4 mínútur og 29,3 mínútur að meðaltali hjá kældum og ekki kældum , í þessari röð . T - 3 ) var 2,8 klukkustundir og t - 4 ) var 9,8 klukkustundir að meðaltali hjá kælda hópnum . 43% sjúklinganna í kælda hópnum fóru ekki undir 34°C . Umræður : Niðurstöður sýna að árangur meðferðar meðvitundarlausra sjúklinga eftir hjartastopp er lélegur . Kæling gæti hugsanlega bætt þennan árangur , en stærri rannsókna er þörf . Einnig benda niðurstöður þessarar rannsóknar til að nýrrar aðferðar sé þörf við kælingu þar sem núverandi aðferð tekur bæði langan tíma og er óáreiðanleg . 1 Skurðlækningadeild og 2 Rannsóknastofa Landspítala í meinafræði Inngangur : Brottnámsaðgerðir bris - og skeifugarnar ( Whipple's aðgerð eða total pancreato-duodonectomy ) eru stórar skurðaðgerðir þar sem hættan á fylgikvillum er mikil . Algengasta ábending aðgerðar er krabbamein í brisi og eru horfur sjúklinga slæmar þrátt fyrir aðgerð . Ávinningur aðgerðar hjá þessum sjúklingahópi er umdeildur , sérstaklega ef tíðni fylgikvilla er há . Aðgerð þessi er einnig gerð við nokkrum öðrum sjúkdómum og eru horfurnar þá töluvert betri . Hin síðari ár hefur bætt myndgreiningartækni auðveldað val skurðtækra sjúklinga til aðgerðar . Einnig má búast við að meiri sérhæfing skurðlækna og betri svæfinga - og gjörgæslumeðferð stuðli að betri árangri . Tilgangur þessarar rannsóknar er að kanna árangur þessara aðgerða í Reykjavík frá upphafi til loka árs 2002 . Efniviður og aðferðir : Farið var í gegnum meinafræðisvör fyrir öll brissýni sem rannsökuð voru á Rannsóknastofu háskólans í meinafræði og sjúklingar sem fóru í þessar aðgerðir fundnir . Nánari upplýsingar voru fengnar frá sjúkraskrám í skjalasöfnum Landspítala Hringbraut , Fossvogi og Landakoti . Niðurstöður : Gerð var 101 aðgerð hjá 54 körlum og 47 konum . Sjúklingar voru á aldrinum 35 - 89 ára en meðalaldur var 62,5 ár . Ábendingar voru eftirfarandi : Kirtilkrabbamein í brisi 44% , önnur krabbamein í brisi 4% , krabbamein í gallrásaropi 23% , krabbamein neðst í gallgangi 15% , krabbamein í skeifugörn 1% og annað 14% . Fjöldi aðgerða skipt eftir tímabilum var 1971 - 1980 : 14 , 1981 - 1990 : 25 , 1991 - 2000 : 51 og 2001 - 2002 : 11 . Fjöldi skurðlækna sem gerðu þessar aðgerðir voru ( skipt eftir tímabilum ) : 1971 - 1980 : 8 , 1981 - 1990 : 11 , 1991 - 2000 : 13 og 2001 - 2003 : 3 . Alls létust 12% sjúklinga innan 30 daga . Skipt eftir tímabilum : 1971 - 1980 : 36% , 1981 - 1990 : 36% , 1991 - 2000 : 4% . Meðallegutími var , skipt eftir tímabilum : 1971 - 1980 : 41 dagur , 1981 - 1990 : 44 dagar , 1991 - 2000 : 29 dagar og 2000 - 2001 : 22 dagar . Inngangur : Própófól hefur um margra ára skeið verið notað sem innleiðslulyf með góðum árangri við svæfingar . Kostir þess liggja í skjótri verkan bæði við innleiðslu og ekki síður við vöknun , oftast án mikilla eftirkasta . Þetta lyf hefur náð miklum vinsældum við svæfingar inniliggjandi sjúklinga og við dagdeildaraðgerðir . Notkun þess við svæfingar var í byrjun bundin við fullorðna en nú er heimilt að nota það við innleiðslu barna niður í eins mánaðar aldur . Notkun lyfsins hefur og farið vaxandi á gjörgæsludeildum bæði sem innleiðslulyf og ekki síður til slævingar sjúklinga meðan á erfiðri meðferð stendur . Þrátt fyrir miklar vinsældir og útbreidda notkun fóru að berast fréttir af alvarlegum fylgikvillum sem tengdust langtímanotkun lyfsins hjá yngri einstaklingum á gjörgæsludeild . Lýst er einu slíku tilfelli á gjörgæsludeild Landspítala Hringbraut . Efniviður og niðurstaða : 14 ára drengur innlagður á gjörgæsludeild með 15% bruna , að mestu annarrar gráðu , í andliti , á höndum og baki , auk þess innöndunarbruna í loftvegum . Vegna brunans í loftvegum var nauðsynlegt að setja sjúkling í öndunarvél og var honum haldið sofandi með própófól og fentýl dreypi . Vegna endurtekinna aðgerða og vefjaskemmda af völdum bruna í loftvegum reyndist nauðsynlegt að halda sjúklingi sofandi áfram og voru notuð til þess ofangreind lyf . Sjúklingur var stabíll í lífsmörkum fyrstu sólarhringana en á þriðja degi reyndist nauðsynlegt að setja inn dópútamín vegna óstöðugs blóðþrýstings og þar sem sýkingarþættir fóru hækkandi var sjúklingur settur á sýklalyf frá fjórða degi . Þrátt fyrir ofangreinda meðferð versnaði ástandið , vaxandi súrefnisþörf , óstöðugur blóðþrýstingur og hár hiti . Á níunda degi uppgötvast hátt CK svo og mýoglóbúlín sem tugfaldast síðan næstu daga . Hugsanlegt var talið að um fylgikvilla lyfja væri að ræða og var því gjöf sýklalyfja og veirulyfja hætt . Þrátt fyrir það héldust gildi há . Á þrettánda degi var própófólgjöf hætt . Næstu daga féllu ofangreind gildi mjög hratt . Ljóst var að própófól sem gefið var til slævingar hafði framkallað þetta mikla vöðvaniðurbrot . Sjúklingur hafði fengið meðan á meðferð stóð á bilinu 2,9mg / kg / klst upp í 7,4 mg / kg / klst . Ályktun : Ofangreint sjúkratilfelli er frá miðju ári 2001 . Í ljósi þessarar óvæntu lífshættulegu fylgikvilla var sett sú regla á gjörgæsludeild Landspítala Hringbraut að nota ekki própófól til langtímaslævingar hjá börnum . Á árinu 2002 kom fram viðvörun frá bandarísku lyfjastofnuninni ( FDA ) þar sem varað er við notkun þessa lyfs við langtímaslævingu hjá sjúklingum undir 18 ára aldri og takmarka heildargjöf við 4 mg / kg / klst hjá eldri einstaklingum . Svæfinga - og gjörgæsludeild Fjórðungssjúkrahússins á Akureyri ( FSA ) Inngangur : Um nokkurra ára bil hafa sjúkraflutningamenn frá slökkviliði Akureyrar farið í öll sjúkraflug sem farin hafa verið frá Akureyri . Þann 15. mars 2002 var aukið við þessa þjónustu með fastri læknavakt á vegum FSA . Þjónustusvæði sjúkraflugsins er Norðausturland , það er frá Hrútafirði að Höfn í Hornafirði auk austurstrandar Grænlands . Tilgangur samantektar var að kanna fjölda sjúkrafluga þar sem óskað var eftir lækni , viðbragðstíma miðað við ósk um viðbragðsflýti og hvaða vandamálum sjúkraflugið er að sinna . Efniviður og aðferðir : Farið var yfir öll gögn varðandi sjúkraflug frá Akureyri árið 2002 . Skráð var kyn og aldur sjúklings , ástæða sjúkraflugs , viðbragðsflýtir og hvort óskað var eftir lækni . Viðbragðsflýtir var flokkaður í A - alger forgangur , B - hámark 90 mínútur , C - innan sex klukkustunda og D - pantað eftir samkomulagi . Viðbragðstími ( VBT ) var reiknaður frá tímasetningu beiðna um sjúkraflug að flugtakstíma fyrir flokka A , B og C . Niðurstöður : Alls voru farin 188 sjúkraflug frá Akureyri árið 2002 . Þar af voru 89 þeirra mönnuð með lækni . Fluttir voru alls 194 sjúklingar , 60% þeirra voru karlkyns en 40% kvenkyns . Fjöldi A útkalla var 49 , meðal VBT 55 mínútur , miðgildi 50 mínútur . Í níu tilfellum var VBT yfir 60 mínútur . B útköll voru 59 og var meðal VBT 62 mínútur , miðgildi 46 mínútur . Í 10 tilfellum fór viðbragðstími yfir áætlaðar 90 mínútur að hámarki . Skráning á viðbragðsflýti var ófullnægjandi , þannig voru alls 49 sjúkraflug óflokkuð . Sjúklingum var skipt í aldurshópa og var fjölmennasti hópurinn aldraðir , eða 68 einstaklingar . Athyglisvert er að í þeim hópi var ósk eftir læknisfylgd minnst , eða 26% miðað við 59% hjá miðaldra . Stærsti hluti bráðaútkalla var vegna slysa , eða 41% , en alls voru sjúkraflug vegna slysa 58 talsins . Ályktanir : Fjöldi sjúkrafluga þar sem óskað er eftir lækni réttlætir læknavakt við sjúkraflug frá Akureyri . Viðbragðstími er að jafnaði undir 60 mínútum ef um bráðaútkall er að ræða . Inngangur : Til að draga úr tvískráningu og sameina skráningarblöð var útbúin aðgerðaskrá sem tekur yfir upplýsingasöfnun fyrir , í og eftir aðgerð . Þeir sem skrá upplýsingar í aðgerðaskrána eru sjúklingar eða aðstandendur , skurðlæknir , svæfingalæknir , hjúkrunarfræðingur á deild , svæfingu , skurðstofu , og vöknun . Aðgerðaskráin hefur verið í notkun í tvö ár . Efniviður og aðferðir : Vegna endurskoðunar á aðgerðaskránni var gerð könnun á viðhorfi starfsmanna gagnvart skránni . Spurt var um álit á þáttum eins og áhrif á vinnuálag , öryggi sjúklings , notagildi upplýsinga og hvernig skráin venst . Úrtakið var fremur lítið og því ekki gerðir neinir tölfræðilegir útreikningar . Niðurstöðurnar verða kynntar sem og aðgerðaskráin sjálf . Niðurstöður : Flestir töldu að aðgerðaskráin yki öryggi sjúklinga umtalsvert . Hjúkrunarfræðingar telja hana létta vinnu sína en læknar töldu hana hafa í för með sér aukna vinnu . Inngangur : Vaginal atresia er meðfæddur galli ( Müllerian defect ) sem leiðir til þess að hluti af leggöngum myndast ekki . Tíðni meðal fæddra stúlkna er 1 : 4000 - 5000 . Þessi galli hefur verið þekktur frá tímum Hippókratesar og fjallað hefur verið um skurðaðgerðir vegna hans í evrópskum fræðiritum frá upphafi 20. aldar . Húð-ígræðslutækni sem McIndo og Counsellor kynntu var þróuð í Bandaríkjunum um 1940 . Meginmarkmið skurðaðgerðar er að búa til opin leggöng og draga þannig úr verkjum og gefa möguleika á eðlilegu samlífi og getu til barneigna . Tilfelli : Fimmtán ára stúlka sem ekki var byrjuð á tíðablæðingum þrátt fyrir ytri merki um eðlilegan kynþroska var rannsökuð vegna endurtekinna heiftarlegra kviðverkjakasta . Hún greindist með lokað meyjarhaftsop sem var talið ástæða verkjanna og var því opnað , en kviðverkjaköstin héldu áfram . Eftir nánari rannsókn , þar með talið kviðsjárskoðun , kom í ljós að leggöng vantaði og blætt hafði inn í kviðarholið . Það sást eðlilegt leg og eggjastokkar og virtist vera eðlilegur vefur niður að ytra leghálsopi sem tengdist litlum stúf af efsta hluta leggangna . Stúlkan var strax sett á GnRH-agónista meðferð til að stöðva blæðingar meðan beðið var skurðaðgerðar . Aðgerð : Gerð var reconstructio vagina a.m McIndo með mjúkri silicone-prothesu 4,5 cm að breidd , 1 cm að þykkt , 11 cm á dýpt . Húðtransplantatið var saumað utan um fyllinguna , sárflötur húðtransplantatsins látinn snúa út og húðin inn að prothesunni . Penrose dren var sett í holrýmið inni í prothesunni . Aðgerð tók 155 mínútur , engir aukakvillar komu upp . Eftirmeðferð : Inj . Ekvacillin 1g x 4 i.v. , Mixt . Sorbitol 15 ml x 2 p.o. , verkjalyf pn og rúmlega . Sjúklingur var hitalaus eftir og með eðlileg lífsmörk . Dren var tekið á 11. degi og hún útskrifaðist á 12. degi eftir aðgerð . Áætluð er önnur aðgerð þar sem tengja á leggöng við legháls . Samantekt : Lýst er fyrsta hluta meðferðar vegna atresia vaginae . Þessi hluti aðgerðar tókst vel og var án alvarlegra fylgikvilla . Reconstructio vaginae a.m McIndo leiðir til þess að leggöng verða eðlileg hjá flestum sjúklingum . Fylgikvillar vegna aðgerða eru oftast minniháttar . Lýst hefur verið hættu á sáramyndun og neovaginal-rectal fistlum , auk lítillar hættu á illkynja breytingum í nýju skeiðarslímhúðinni . Kviðsjáraðgerðir með aðstoð handar ( hand-assisted laparoscopic surgery ) geta verið ákjósanlegar þar sem fjarlægja skal nýra og þá ekki hvað síst ef mikilvægt er talið að ná líffærinu út í heilu lagi til vefjagreiningar eða ígræðslu . Slíkar aðgerðir hafa verið að þróast í tæpan áratug , en fyrsta nýrnanámið með kviðsjártækni og aðstoð handar var framkvæmt 1994 . Framan af voru ýmis tæknileg vandamál með búnað þann sem notaður var , eins og loftleki og handarþreyta í handaropi . Nýlega kom á markað búnaður til hjálpar við slíkar aðgerðir af gerðinni Applied GelPortTM . Hann var fyrst reyndur á FSA í október 2002 og verið notaður við nýrnanám með kviðsjártækni og aðstoð handar hjá fjórum sjúklingum . Applied GelPortTM búnaðurinn samanstendur af þremur lausum hlutum sem eru : sáraskýla ( Wound Protecting Sheath ) , sárahaki ( Wound Retractor ) og hlaupkennt handarop ( gelport ) . Notkunarferlið er eftirfarandi : 1 ) Merkið lengd húðskurðar eftir hanskastærð skurðlæknis ( dæmi : ef handarstærð hanska er 8 , þá þarf húðskurður að vera 8 cm ) . 2 ) Opnið kviðvegg samkvæmt venju , farið með hendi inn um skurðinn til að tryggja rétta stærð opsins fyrir hendina og gætið þess að jaðrarnir séu fríir . 3 ) Komið þar til gerðri sáraskýlu fyrir í skurðinum og spennið hana uppá sárahakann . 4 ) Smellið hinu hlaupkennda handaropi á sárahakann . 5 ) Komið fyrir loftnál og holrörum eftir þörfum . Það tekur einungis tvær til þrjár mínútur að koma hinum þrískipta búnaði fyrir eftir að skurður er gerður og brottnám er á sama hátt einfalt og tekur innan við mínútu . Engin tæknileg vandamál hafa verið með þennan búnað fram að þessu , enginn loftleki og auðvelt að setja hendi inn og taka út án þess að breyting verði á kviðarholsþrýstingi . Sáraskýlan getur hugsanlega minnkað líkur á ígræðsluútsæði krabbameins auk sýkingar í skurðsári . Sýnt verður myndband þar sem uppsetning búnaðarins er sýnd við hefðbundið nýrnanám . Inngangur : Opin skurðaðgerð hefur fram að þessu verið hefðbundið meðferðarúrræði hjá sjúklingum þar sem gera þarf nýrnanám . Kviðsjártækni hefur rutt sér til rúms síðasta áratuginn og var tekin í notkun á FSA í lok árs 2001 . Rannsókn þessi er gerð til að gera grein fyrir fyrstu reynslu deildarinnar þar sem gert var nýrnanám með kviðsjártækni og aðstoð handar ( hand-assisted laparoscopic nephrectomy ) . Efniviður og aðferðir : Fimm sjúklingar undirgengust nýrnanám með kviðsjártækni og aðstoð handar frá des. 2001 . - jan. 2003 . Sérstakt handarslíður var notað ( Applied GelportTM fjórir sjúklingar , IntromitTM einn sjúklingur ) . Af þessum sjúklingum reyndust þrír hafa illkynja nýrnafrumuæxli og einn óstarfhæft vatnsnýra með sýkingum . Einn undirgekkst róttækt nýrna - og þvagálsnám vegna illkynja þvagþekjuæxla . Aukalega var einnig gert gallblöðrunám hjá einum sjúklingi og ófrjósemisaðgerð hjá öðrum í sömu aðgerð og nýrnanám . Miðtala aldurs var 71 ár , ASA = 2 og BMI = 23,9 . Allar aðgerðir voru framkvæmdar í svæfingu að fengnu upplýstu samþykki sjúklings . Gerð var framsæ skráning . Niðurstöður : Miðtala legudaga var einn dagur ( bil 1 - 5 ) fyrir aðgerð og sjö ( bil 5 - 14 ) eftir aðgerð , heildarlegutími átta dagar ( bil 6 - 20 ) . Hjá fjórum síðustu sjúklingunum var legutími eftir aðgerð fimm til sjö dagar . Miðtala aðgerðartíma var 244 mínútur ( bil 145 - 310 ) . Fylgikvillar urðu engir í aðgerð og meðaltal blæðingar var 282 ml ( miðtala 350 , bil 110 - 350 ) . Einn sjúklingur er undirgekkst nýrna - og þvagálsnám þurfti blóð eftir aðgerð . Engir öndunarfærafylgikvillar urðu og engin merki um sýkingar . Af spurningalistum má ráða að líðan sjúklinga varð fljótt ágæt og verkir litlir . Fram til þessa hafa engin merki verið um æxlisvöxt á holröra - eða aðgerðasvæðum . Ályktun : Árangur fyrstu fimm aðgerða með kviðsjárspeglun og aðstoð handar lofar góðu . Legutími eftir aðgerð styttist miðað við það sem verið hefur , enginn alvarlegur fylgikvilli varð í aðgerð og ekki þurfti að skipta yfir í opna aðgerð . Ekki hafa fundist merki um æxlisvöxt á holröra - og aðgerðasvæðum . Inngangur : Vakið hefur athygli höfunda að sjúklingar sem greinst hafa með GIST æxli á síðustu árum hafa fundist vegna blæðinga frá meltingarvegi . Þar sem sjúkdómsmynd þessa sjúklingahóps hefur lítið verið rannsökuð skoðuðum við fjölda , aldur og kyn sjúklinga sem greinst hafa með GIST á Rannsóknarstofu háskólans í meinafræði frá árinu 1990 . Við bárum saman staðsetningu og stærð æxlanna , útbreiðslu þeirra og hegðun , einkenni sjúklinga , greiningaraðferðir og meðferð . Efniviður og aðferðir : Skoðuð voru meinafræðisvör , sjúkraskrár og aðgerðalýsingar allra sjúklinga sem greindust með GIST á tímabilinu samkvæmt gagnagrunni Rannsóknarstofu háskólans í meinafræði . Niðurstöður : Alls voru 33 sjúklingar greindir með GIST , þar af 15 konur og 18 karlar . Meðalaldur var 61,3 ár . Æxlin voru í : maga ( 17 ) , mjógirni ( 12 ) , vélinda ( 2 ) , endaþarmi ( 1 ) og netju ( 1 ) . Helstu einkenni voru blæðing frá meltingarvegi ( 14 ) og verkir ( 8 ) . Níu voru einkennalausir . Æxlin fundust við magaspeglun ( 14 ) , laparotomiu ( 8 ) , ómskoðun ( 5 ) , tölvusneiðmynd ( 4 ) , ristilspeglun ( 1 ) og angiographiu ( 1 ) . Þrjátíu sjúklingar gengust undir skurðaðgerð og eitt æxli var fjarlægt í gastroscopiu . Einn sjúklingur var með óskurðtækt æxli og fékk geislameðferð . Annar fékk enga meðferð vegna samhliða cholangiocarcinoma . Skurðaðgerðir voru magaresection ( 14 ) , mjógirnisresection ( 11 ) , gastrectomia ( 1 ) , omental resection ( 1 ) , vélindaresection ( 1 ) , local excision ( 1 ) og debulking ( 1 ) . Tuttugu og níu sjúklingar gengust undir radical aðgerð og enginn var með meinvörp við greiningu . Æxlin voru góðkynja ( 18 ) , illkynja ( 10 ) og æxli með óljósa hegðun ( 5 ) . Meðalstærð var 6 cm ( góðkynja 3,6 cm , óljós hegðun 5,2 cm , illkynja 10,8 cm ) . Æxli sem blæddu voru að jafnaði 1,3 cm stærri . Þriðjungur góðkynja og illkynja æxla og helmingur æxla í maga og mjógirni blæddu . Meinvörp hafa greinst hjá þremur sjúklingum og staðbundin endurkoma hjá tveimur . Umræður : Blæðingar frá meltingarvegi og verkir eru algengustu einkenni GIST . Æxlin koma oftast í maga eða mjógirni en eru sjaldgæf annars staðar . Greiningaraðferðir eru sambærilegar við greiningu annarra æxla í meltingarvegi . Stærð hefur forspárgildi varðandi illkynja vöxt en blæðingar koma jafnt fram hjá góðkynja og illkynja æxlum . Oftast er hægt að fjarlægja æxlin með skurðaðgerð . 1 . Klein SM , Bergh A , Steele SM , Georgiade GS , Greengrass RA . Thoracic paravertebral block for breast surgery . Anesth Analg 2000 ; 90 : 1402 - 5 .