Þegar hugað er að störfum og stefnu Margaret Thacther sem andaðist í dag 87 ára gömul er alltof mikil einföldun fólgin í að lýsa henni sem baráttumanni fyrir peningahyggju og kapítalisma . Áhrif hennar voru miklu víðtækari . Rangt er að takmarka minninguna um hana við þetta eitt . Bent er á að henni hafi tekist að grafa svo undan trú manna á sósíalisma í Bretlandi að Verkamannaflokkurinn hafi að lokum tileinkað sér stefnu hennar um frjálsan markað og þar með áunnið sér vinsældir meðal kjósenda og náð völdum . Þrek hennar og baráttuhugur fyrir málstað sem hún tileinkaði sér er hið eftirminnilegasta í fari hennar . Hæfni hennar til að hrinda hugmyndum í framkvæmd skilja eftir sig spor sem leitt hafa breskt þjóðfélag inn á nýjar og farsælli brautir en við blöstu á árum stöðnunar og félagslegrar upplausnar sem ríkti þegar hún náði völdum í Íhaldsflokknum og ýtti þeim til hliðar sem hún taldi hálfvolga og án hugsjóna samboðna Bretum . Sérkennilegasti kafli stjórnmálaferils Thatcher er þegar leiðtogasætið og forsætisráðherraembættið rann úr greip hennar og hún ákvað að reyna ekki í annað sinn hvort hún nyti meirihluta meðal þingmanna flokks hennar sem höfðu vald til að reka og ráða leiðtoga . Innan Íhaldsflokksins boðaði hún hugmyndafræði sem átti ekki upp á pallborðið hjá öllum . Hún talaði gjarnan um „ þá “ og „ okkur “ innan flokksins en leit svo á að sér hefði tekist að „ snúa “ mörgum „ þeirra “ sem hún leiddi til æðstu valda í flokknum og ríkisstjórninni til fylgis og stuðnings við sig . Undir lok níunda áratugarins deildi hún við Nigel Lawson , fjármálaráðherra sinn , og Geoffrey Howe utanríkisráðherra um aðildina að ERM , gjaldmiðlasamstarfi ESB-ríkja . Hún vildi ekki aðild , Lawson hætti í ríkisstjórninni , hún svipti Howe embætti utanríkisráðherra , gerði hann að vara-forsætisráðherra og leiðtoga í lávarðadeildinni . Howe fyrirgaf henni þetta aldrei auk þess sem hann undi því illa hvernig hún niðurlægði hann hvað eftir annað á fundum ríkisstjórnarinnar . Í minningargrein blaðsins The Daily Telegraph sem studdi Thatcher á valdatíma hennar segir að við upphaf tíunda áratugarins hafi hún aðeins átt einn öruggan stuðningsmann í forystusveit Íhaldsflokksins , Cecil Parkinson . Það var vegna andstöðu innan ríkisstjórnarinnar sem hún varð að víkja sem forsætisráðherra og flokksleiðtogi . Í minningargreininni í The Daily Telegraph segir : „ Staða Thatcher á alþjóðavettvangi hafði einnig beðið hnekki sumarið 1990 . Eftir að stjórn Sovétmanna á Austur-Evrópu féll hlupu fréttaskýrendur til og vildu kasta stríðsmönnum kalda stríðsins á öskuhaug sögunnar með heimsveldi hins illa . George Bush hafði tekið við völdum af Ronald Reagan , hinum gamla sálufélaga Thatcher , í Bandaríkjunum . Nýi forsetinn galt varhug við áhrifum hennar og hvattur af ráðgjöfum sínum þótti honum miklu skipta að ýta undir forystuhlutverk Þýskalands , Thatcher hafði staðið gegn sameiningu þess fram að ( og raunar fram yfir ) síðustu mínútu . Á meginlandi Evrópu stóð Thatcher hins vegar frammi fyrir áskorunum sem reyndust henni ofviða af því að hana skorti nægan stuðning á heimavelli . Afstaða Margretar Thatcher til samrunans í Evrópu breyttist meira en hún vildi nokkurn tíma viðurkenna . Upphaflega hafði hún hóflegan áhuga á samvinnu undir merkjum Evrópubandalagsins [ EB eins og það hét á þeim tíma ] . Á fyrstu árum sínum sem forsætisráðherra tókst henni að ná sínu fram í fjármálaátökum við aðra EB-leiðtoga – deilan snerist um það sem hún kallaði án sáttfýsi sókn þeirra eftir „ okkar peningum “ – sigrar hennar í þessum átökum urðu til þess að hún fylltist að nokkru ofmetnaði og taldi að unnt yrði með hörku að ná breskum sjónarmiðum fram gegn samaðilunum innan EB . Af þessari trú leiddi síðan að hún samþykkti að afsala Bretum neitunarvaldi á ýmsum sviðum í viðleitninni við að skapa einn markað , á þeim grunni yrði „ raunverulegur “ innri markaður reistur . Þegar á reyndi var aukið vald framkvæmdastjórnar ESB undir stjórn hins öfluga franska sósíalista Jacques Delors notað til að vinna að framgangi allt annarra mála . Thatcher óttaðist æ meira hátimbraðar yfirlýsingar um evrópskt sambandsríki . Þetta leiddi til hinnar áhrifaríku Bruges-ræðu hennar 1988 , þar steig hún á stokk með byltingarfána gegn evrópskri miðstjórn á kostnað þjóðríkisins . Þessi afstaða hennar naut lítils stuðnings í Mið-Evrópu ; þótt flestir í Íhaldsflokknum fögnuðu ræðunni innilega olli hún reiði og hneykslan meðal lítils en áhrifamikils hóps EB-sinna sem hafði hlutfallslega of mikinn styrk innan ríkisstjórnarinnar miðað við almenna stöðu í flokknum . Á síðasta leiðtogafundi EB-ríkja sem Thatcher sótti í Róm í október 1990 var hún bæði einangruð vegna myntsambandsins ( EMU ) og þróunar í átt til evrópsks stjórnmálasambands . Þegar hér var komið sögu höfðu flokksfélagar hennar ekki lyst á nýjum átökum við forystumenn í Evrópu . ( Sjálf hafði hún viðurkennt veika stöðu sína með því að samþykkja ítrekaðar óskir fjármálaráðherra síns , Johns Majors , um að breska pundið yrði hluti af ERM ; það gerðist 5. október 1990 . ) Þegar hún sneri heim frá Róm var hún þó ekki í neinu skapi til að gera málamiðlanir . Í ræðu í neðri deild breska þingsins hafnaði hún opinberlega Delors-áætluninni um evrópskt sambandsríki með eigin þingi , framkvæmdavaldi og öldungadeild – hún sagði um hvern þessara þátta : „ Nei ! Nei ! Nei ! “ Vegna þessarar djörfu en hvatvísu framgöngu sagði Howe af sér ráðherraembætti og flutti síðan sögulega afsagnarræðu í neðri deildinni sem dró dilk á eftir sér . Hún varð til þess að Michael Heselitine ákvað að gefa kost á sér sem leiðtogi Íhaldsflokksins . Thatcher var illa búin undir slaginn . Árið áður fékk Sir Anthony Meyer aðeins 33 atkvæði í leiðtogakjöri en hann viðurkenndi að hafa verið „ staðgengill “ fyrir Michael Heseltine . Að þessu sinni yrði baráttan miklum mun alvarlegri . Thatcher naut þess að alþjóðleg stjarna hennar hafði risið að nýju eftir innrásina í ríki Saddams Husseins í Írak í ágúst . Staðfesta hennar og einstök reynsla hafði fengið mikið lof frá Bush forseta . Frú Thatcher var eftir þetta sjálf alltaf full fyrirlitningar í garð samstarfsmanna sinna fyrir landráð með því að bola sér á brott þegar þjóðin stóð á barmi vopnaðra átaka . Þessi sama tenging við alþjóðlega viðburði leiddi því miður til þess að hún var fjarverandi á leiðtogafundi á vegum Öryggis - og samvinnustofnunar Evrópu ( ÖSE ) í París , reyndist það henni pólitískur dauðadómur . Baráttu hennar var illa stjórnað en hún einkenndist einnig af ofursigurvissu og viljaleysi höfuðpersónunnar til að skipta sér sjálf af málinu . Fyrsta atkvæðagreiðslan var 20. nóvember , Thatcher fékk 204 atkvæði en Heseltine 152 , 16 skiluðu auðu – atkvæðin reyndust rétt of fá til að koma í veg fyrir aðra atkvæðagreiðslu . Valdastaða hennar hafði verið löskuð meira en við varð ráðið . Þegar hún kom aftur til London leitaði hún stuðnings innan ríkisstjórnarinnar , hún ræddi við hvern ráðherra einslega . Með grunsamlega svipuðum rökum lýsti mikill meirihluti ráðherranna þeirri skoðun að hún gæti ekki sigrað . Hinn 22. nóvember [ 1990 ] tilkynnti Thatcher ríkisstjórn sinni grátklökk að hún mundi draga sig í hlé fyrir aðra atkvæðagreiðsluna . Síðdegis sama dag flutti hún síðustu , og ef til vill bestu , ræðu sína í neðri málstofunni og lýsti árangri stjórnar sinnar . Sex dögum síðar sagði hún af sér eftir að hafa lýst öflugum stuðningi við framboð Johns Majors sem hún taldi ( einnig ranglega ) að væri sama sinnis og hún sjálf . “ Hér skal ekki vitnað meira í The Daily Telegraph . Sjónvarpsstöðin Arte hefur gert frábæra heimildarmynd um fall Thatcher þar sem rætt er við marga helstu þátttakendur aðra en hana sjálfa og ráðherrar í ríkisstjórn hennar segja frá afstöðu sinni . Fall hennar tengist átökunum sem enn eru innan Íhaldsflokksins um afstöðuna til Evrópusambandsins . Innan flokksins hefur elítan sem vann að því að koma Thatcher frá völdum haft skoðanir hins almenna flokksmanns á ESB-málum að engu . Nú hefur David Cameron forsætisráðherra mótað stefnu sem miðar að sérstöðu Breta innan ESB . Takist honum að skapa hana á viðunandi hátt að eigin mati ætlar hann að mæla með aðild að nýju ESB í þjóðaratkvæðagreiðslu sem efnt verður til fyrir árslok 2017 . Í atkvæðagreiðslunni fá Bretar tækifæri til að segja af eða á um aðild að ESB . Ég starfaði sem blaðamaður með áherslu á stjórnmál og erlend málefni allan valdatíma Thatcher og dáðist að framgöngu hennar , stefnu hennar og stefnufestu . Þá var skemmtilegt að fylgjast með samvinnu hennar og Ronalds Reagans Bandaríkjaforseta í átökunum við Sovétmenn . Þau hefðu þó ekki náð þeim árangri sem leiddi til hruns Sovétríkjanna nema með aðstoð tveggja jafnaðarmanna eða sósíalista , Helmuts Schmidts í Þýskalandi og François Mitterrands í Frakklandi . Nú er Schmidt ( f. 1918 ) hinn eini af þessum fjórmenningum á lífi , hann lætur enn að sér kveða í þýskum stjórnmálum . Það er til marks um styrk Thatcher og áhrifamátt að enn vekur hún heitar tilfinningar með og á móti . Sumir treystu sér meira að segja ekki til að sjá Meryl Streep leika hana í nýlegri kvikmynd af því að hún væri sýnd of ellimóð . Hún var hins vegar orðin það þegar hún kvaddi . Hún verður borin til grafar með svipaðri virðingu og forsætisráðherrann sem hún dáði mest , Sir Winston Churchill . Sú ákvörðun á örugglega eftir að valda deilum eins og svo margt annað í tengslum við hina mikilhæfu konu .