Hvers vegna dóu svona margir indjánar úr kvefi eftir komu Evrópumanna til Ameríku ? Með auknum samgöngum og svonefndri alþjóðavæðingu má segja að heimurinn sé orðinn nánast eitt sóttkveikjusamfélag . Gott dæmi um það er bráðalungnabólgan HABL ( e. SARS ) sem kom upp í Suður-Kína fyrir nokkrum mánuðum en setti brátt alla heimsbyggðina í uppnám . Annað dæmi er eyðni , sjúkdómur sem upphaflega hefur sennilega aðeins smitað íbúa í örlitlum hluta Afríku en dreifðist seinna um heim allan . Rétt er að greina milli tvenns konar sjúkdómsfaraldra . Annars vegar eru landlægir ( e. endemic ) sjúkdómar . Þeir eru að staðaldri til í viðkomandi landi , flestir smitast af þeim á unga aldri og ósjaldan hafa íbúarnir í rás kynslóðanna myndað ákveðið ónæmi fyrir slíkum sjúkdómum . Hins vegar eru farsóttir ( e. epidemics ) . Sýklar eru þá upphaflega óþekktir í tilteknu landi en berast þangað skyndilega og úr verður farsótt sem drepur fjölda manns . Á öldum áður voru íbúar mismunandi heimshluta tiltölulega einangraðir hverjir frá öðrum og hver heimshluti hafði sitt sérstaka „ sóttkveikjusamfélag “ . Mestu pestarbæli mannkynsins voru þá í tiltölulega hlýjum löndum , stundum þéttbýlum , einkum í Afríku sunnan Sahara en þó mest í Kína og á Indlandi . Samskipti manna í ýmsum hlutum hinnar víðlendu Evrasíu ( Evrópu og Asíu ) voru löngum lítil og urðu fyrst veruleg eftir 200 - 400 f.Kr . Í kjölfarið fóru að berast ýmsir sjúkdómar frá suður - og austurhlutum Evrasíu til vesturkjálkans í Evrópu . Þar fóru farsóttir af austrænum uppruna að hrjá íbúana , einkum eftir 200 e.Kr . Fólk hrundi niður í mislingafaröldrum og fleiri sóttum . En smám saman urðu þessir sjúkdómar landlægir þar , einkum eftir að Evrópa varð þéttbýlli og auðveldara varð fyrir sýkla að ná í hýsla sína meðal manna . Segja má að mestöll Evrasía hafi verið orðin samfellt sóttkveikjusamfélag við lok miðalda ( um 1500 ) ; þó voru Vestur-Evrópubúar áfram veikari fyrir sjúkdómum frá suður - og austurhlutum álfunnar en íbúarnir þar . Afríka sunnan Sahara hélt hins vegar áfram að vera hálfgerð drápsgildra fyrir Evrópumenn lengi vel og er það að vissu leyti enn þá . Hlutar Evrasíu urðu seint eða aldrei partar af þessu sóttkveikjusamfélagi og ber þar fyrst að nefna íbúa Austur-Síberíu . Að nokkru leyti átti þetta við Íslendinga einnig eins og vikið verður að síðar . Ameríka var byggð í nokkrum fólksfjöldabylgjum að því er best er vitað , mest fyrir 10.000 - 20.000 árum . Sumir komu þó síðar eins og Na-dene-Indíánar í norðvestanverðri Norður-Ameríku og Ínúítar nyrst í álfunni , fyrir um 4.000 - 8.000 árum . Frumbyggjar Ameríku komu að því er best er vitað nær eingöngu frá Austur-Asíu og auk þess áður en íbúar Evrasíu höfðu skapað sér eitthvert sameiginlegt sóttkveikjusamfélag . Auk þess voru einmitt íbúar Austur-Asíu aldrei hluti þess eins og fyrr var nefnt . Því var það að með komu Evrópumanna til Ameríku 1500 – 1850 ( Ameríka var lengi að byggjast ) , komu ekki til álfunnar aðeins stríðsglaðir menn heldur einnig alls kyns sýklar sem gerðu Evrópumönnum tiltölulega lítinn skaða en strádrápu frumbyggja álfunnar . Meira að segja kvefpestin varð drepsótt meðal Indíána . Þessi skyndilega árás hins evrasíska sóttkveikjusamfélags á Ameríku var meginorsökin fyrir miklu mannfalli Indíána , einkum þar sem byggð var þéttbýl fyrir eins í Mexíkó . Heimildum ber illa saman um það hve margir íbúar Mexíkó hafi verið um árið 1500 ; lægsta talan sem nefnd hefur verið er 5 milljónir , sú hæsta um 50 milljónir . Hitt er hins vegar vitað með vissu að fjöldinn var um 3 milljónir einni öld síðar . Indíánar Karíbahafseyja voru að mestu leyti horfnir þaðan á 17. öld , mest vegna sjúkdóma . Skást sluppu þeir Indíánar sem bjuggu strjált og kynntust „ dásemdum “ Evrópubúa seint . Í heild má telja að Indíánum hafi fækkað um rúman helming hið minnsta eftir kynnin við Evrópubúa . Þessi fækkun var að vísu ekki eingöngu af völdum sýkla heldur einnig vegna fjöldamorða , hungurs þar sem frumbyggjar voru sviptir landi sínu , og þrælkunar . Innrás evrópskra sýkla hafði víðar áhrif en í Ameríku . Evrópskir sjúkdómar fækkuðu þannig frumbyggjum Austur-Síberíu , Ástralíu og Kyrrahafseyja . Íslendingar stóðu að sumu leyti mitt á milli almennra Evrópubúa og frumbyggja Ameríku í sýklamálum þessum . Þegar landið byggðist frá útjöðrum Evrópu á tímabilinu 800 – 900 , hefur hið evrasíska sóttkveikjusamfélag vafalaust verið farið að móta eitthvað landnemana , að minnsta kosti hafa þeir þolað kvefpest að vissu marki ! En frá 11. öld til þeirrar 15. var Ísland mjög einangrað frá Evrópu og nýir sjúkdómar sem þá urðu landlægir víða í álfunni , hafa sennilega verið óþekktir hér á landi . Eftir árið 1400 opnaðist Ísland fyrir erlendu fólki og erlendum sýklum . Margar farsóttir gengu yfir landið á 15. öld . Af ástæðum sem ekki verða raktar hér , virðist mannfjöldinn þó alltaf hafa jafnað sig tiltölulega skjótt eftir áföllin . Sumir íslenskir sagnfræðingar telja raunar að það hafi tekið þjóðina um 500 ár að innleiða evrópska sóttkveikjusamfélagið , það er að breyta farsóttum í landlæga sjúkdóma á sama hátt og tíðkaðist almennt í Evrópu . Þessari aðlögun hafi fyrst lokið við upphaf 20. aldar .