Virðulegur forseti . Ég þakka hv. þm. Þorsteini Sæmundssyni fyrir að óska eftir sérstakri umræðu um geðheilbrigðisvanda ungs fólks . Þingmaðurinn óskaði eftir umfjöllun um tilteknar spurningar sem mér voru sendar og mér er bæði ljúft og skylt að verða við þeim óskum hér . Hann óskar fyrst eftir umfjöllun um ótímabæran dauðdaga ungs fólks sem getur auðvitað verið af ýmsum orsökum . Það er mjög vandasamt að fjalla um viðkvæm mál af þessu tagi hér , en ég mun fjalla stuttlega um tvennt , annars vegar sjálfsvíg ungs fólks og hins vegar andlát af völdum ofskömmtunar lyfja . Embætti landlæknis birtir árlega tölur um sjálfsvíg eins og þau eru skráð í dánarmeinaskrá . Þar sem þjóðin er mjög fámenn valda litlar breytingar á fjölda óhjákvæmilega nokkrum sveiflum í dánartíðni . Þess vegna þarf að túlka tölur frá ári til árs af varúð . Síðasta áratuginn hefur árlegur fjöldi sjálfsvíga verið á bilinu 27 – 49 , að meðaltali 39 á ári . Sjálfsvíg eru að jafnaði tíðari meðal karla en kvenna , bæði á Íslandi og í nágrannalöndunum , og ef litið er á tíðni sjálfsvíga í mismunandi aldurshópum á þessum tíma sést að þau voru flest hjá einstaklingum 30 ára og eldri en hins vegar er hlutdeild sjálfsvíga í öllum andlátum mun hærri meðal yngra fólks . Þannig skýrðu sjálfsvíg um þriðjung andláta einstaklinga á aldrinum 15 – 29 ára undanfarinn áratug og eru ein algengasta dánarorsökin í þeim aldurshópi . Embætti landlæknis skilgreinir síðan lyfjatengd andlát sem andlát þar sem lyfjaeitrun er undirliggjandi dánarorsök án tillits til ásetnings . Ef litið er á tíðni slíkra andláta í mismunandi aldurshópum sést að þau eru algengust hjá 30 ára og eldri af báðum kynjum en í aldurshópnum 15 – 29 ára var tíðni slíkra andláta 11,4 á hverja 100.000 íbúa hjá körlum og fjögur á hverja 100.000 íbúa hjá konum . Engin slík andlát voru skráð fyrir börn yngri en 15 ára . Gögn um það hvaða lyf leiddu til dauða í þessum tilvikum eru ekki aðgengileg en ópíóíðaeitranir eru algengar . Í því samhengi vil ég segja frá því að fyrr á þessu ári tók gildi reglugerð um lyfjaávísanir og afhendingu lyfja sem m.a. takmarkar ávísanir ópíóíða og örvandi lyfja . Sé notkun þeirra lyfja skoðuð ári fyrir og eftir reglugerð kemur í ljós að dregið hefur úr ávísunum á þessi lyf um 9,2% milli ára í fjölda dagskammta . Einstaklingum hefur fækkað um 5,8% þannig að það er mælanlegur árangur hvað það varðar . Hv. þingmaður spyr um ótímabæra dauðdaga ungs fólks með geðrænan vanda sem er tengdur fíkniefnaneyslu . Þetta er tölfræðilega flókin spurning sem er erfitt að svara miðað við fyrirliggjandi upplýsingar . Ekki eru alltaf skráðir greindir geðsjúkdómar í dánarmeinaskrá þar sem upplýsingar liggja yfirleitt ekki fyrir við andlát . Þrátt fyrir að við hefðum þessarar upplýsingar myndu þær ekki endilega gefa rétta mynd af því hve mörg af þeim andlátum sem eru vegna lyfja , fíkniefna eða sjálfsvíga eru tengd fyrri sögu um geðrænan vanda . Margar ástæður geta legið að baki þessu , geðrænn vandi er á rófi og hann er vangreindur í heilbrigðiskerfinu . Hann getur verið undir viðmiðum fyrir sjúkdómsgreiningu og svo mætti lengi telja . Hv. þingmaður nefnir líka að hann óski eftir umfjöllun um það hvað sé til ráða varðandi þessi mál í geðheilbrigðiskerfinu og nefnir líka hugleiðingar sínar í þeim efnum . Eins og fram kemur í þessari umræðu hér er mikil vitundarvakning um geðheilbrigðismál . Ég held að við séum að átta okkur á því að geðheilbrigðismál hafa um langt árabil mætt afgangi og þurfa meiri þunga í umræðunni . Við höfum skilning á því að geðheilbrigði er undirstaða heilbrigðs lífs og heilbrigðra lifnaðarhátta , hefur áhrif á lífsgæði okkar sem einstaklinga og fjölskyldna o.s.frv . Stýrihópur Stjórnarráðsins í málefnum barna og þingmannanefnd vinnur nú að breyttri skipun velferðarmála í heild sinni til að ná betur utan um börn og ungmenni almennt . Þessi heildarendurskoðun á þjónustu við börn er mikilvægt skref til að bæta vellíðan og heilbrigði barna . Virðulegur forseti . Ég verð að stikla á stóru en hv. þingmaður spyr líka um fjármagn , hvort það þurfi meira fjármagn . Um fjárveitingar til geðheilbrigðismála til að efla heilbrigðisþjónustu á undanförnum árum til að uppfylla stefnu í geðheilbrigðismálum má segja að í ár voru fjárframlög til heilsugæslunnar aukin um 650 milljónir , í fjárlögum 2018 um 60 milljónir , auk 45 milljóna til að efla göngudeild BUGL , og í fjárlögum 2017 voru fjárframlög til heilsugæslunnar hækkuð um 60 milljónir til að auka geðheilbrigðisþjónustu . Í fjárlögum ársins 2018 var fjárlagagrunnur Landspítala hækkaður um 180 milljónir , ( Forseti hringir . ) beinlínis til að efla geðheilbrigðisþjónustu , og í sömu fjárlögum fyrir Sjúkrahúsið á Akureyri . Virðulegi forseti . Ég vonast til þess að geta svarað spurningum hv. þingmanns ítarlegar síðar í umræðunni en auðvitað er það þannig að einfaldar lausnir eru ekki til . Ég þakka enn og aftur hv. þingmanni fyrir að taka þetta mikilvæga umræðuefni hér upp .