44 -i Tyv T' - TUT' - FTOJTOM MORGUNBLAÐIÐ , ÞRIÐJUDAGUR 19. APRÍL 1988 + Bókval-Tölvutæki : Fyrsti beini sölu - aðili IBM úti á landi Morgunblaðið / RÞB Frá sýningu Gallerí Allrahanda í Gamla Lundi þar sem um tuttugu Iistamenn sýna verk sín . Bókval-Tölvutæki á Akureyri hefur nú fengið umboð frá IBM tíl sSlu á IBM-vörum og er versl - unin þar rneð orðin viðurkenndur söluaðili IBM . Áður seldi Bókval IBM-vörur i gegnum Skrifstofu - vélar . Þegar IBM markaðssetti fyrst IBM PS einvalatölvur , voru þrír við - urkenndir söluaðilar á landinu , Skrif - stofuvélar , Gfsli J. Johnsen og Ört - ðlvutækni , en þegar Gfsli J. keypti Skrifstofuvélar , voru þeir aðeins tveir . Nokkrum mánuðum siðar fjölg - aði IBM sðluaðilum sínum og út - nefndi fyrirtækið Magnús sf. í Reykjavík og Hjarna hf. í Hafnar - firði sem beina söluaðila og er Bók - val því sjötta fyrirtækið á landinu sem fær beint umboð frá IBM og eina fyrirtækið á Iandsbyggðinni sem slíkt . Eigendur Bókvals eru bræðurnir Jón Ellert og Unnar Þór Lárussynir og hafa þeir nýlega innréttað hús - næði fyrir tölvudeild sína sem er til húsa á annarri hæð Kaupvangsstræt - is 4 , þar sem bóka - og ritfangaversl - un er á neðri hæð . Jón Ellert sagði I samtali við Morgunblaðið að tölvu - markaðurinn fyrir - norðan væri mun minni en sunnanmenn gjarnan álitu . „ Því vill oft brenna við að opin - berar stofnanir og stærri fyrirtæki senda vörur að sunnan til sinna útibúa hér fyrir norðan svo sem tryggingafélaga , olíufélaga og banka . « og rfkið til sinna stofnana , til dæmis til skólanna . Þetta finnst okkur hér á landsbyggðinni síst til fyrirmyndar fyrir uppbygginguna þegar litið er á að hið opinbera þykist reka ákveðna byggðastefnu . Fyrirtæki og stofnanir vilja fá okkar þjónustu og okkar við - skiptí , " sagði Jón EUert . Gamli Lundur : Sýning 20 listamanna ÁKVEÐEE ) hefur veríð að fram - lengja kynningar - og sölusýn - ingu sem nú stendur yfir í Gamla Lundi á Akureyri . Það er Gallerí Allrahanda sem stendur að sýningunni og eru þar verk eftir ýmsa listamenn að sunnan . Um tuttugu listamenn eiga verk á sýningunni . Skúlptúr og silfur - munir eru eftir Jens Guðjónsson , Hansínu Jensdóttur og Jón Snorra Sigurðsson . Myndvefnaður er eftir þær Ásu Ólafsdóttir og Guðrúnu Gunnarsdóttur , leirmuni gerðu þær Kogga , Kolbrún S. Kjarval , Lísbet Sveinsdóttir , Guðný Magn - úsdóttir og Bryndís Jónsdóttir . Textílverk eru e'ftir Valgerði Torfadóttur , ínu Salóme Hallgrí - msdóttur , Steinunni Bergsteins - dóttur , Jónu S. Sigurðardóttur og Heiðu Björk Vignisdóttur . Grafík - verkin eru eftir Þórð Hall , Hörpu Björnsdóttur , Jenný Guðmunds - dóttur og Guðrúnu G. Ólafsdóttur . Sýningin verður opin í dag og á morgun , þriðjudag og miðviku - dag , frá kl. 17.00 til 21.00 og á fimmtudaginn , sumardaginn fyrsta , frá kl. 14.00 til 21.00 . Morgunblaðið / RÞB Jón EUert og Unnar Þór Lárussynir eigendur Bókvals . Matf iskeldi mun í aukn - um mæli flytjast í land - segir Guðmundur Valur Stefánsson fram - kvæmdastjóri Fiskeldisþjónustunnar hf . EKKI er vitað nákvæmlega hversu góðar aðstæður eru til fiskeldis í Norður-Þingeyjar - sýslu . Samkvæmt niðurstöðum Orkustofnunar hafa athuganir við Oxarfjörð á síðustu árum sýnt að úr jörðu má sækja hita - orku , ferskt vatn og sjó , en ekki vitað hversu mikið magn af hverju . Þetta kom meðal annars fram í máli Guðmundar Vals Stefánssonar framkvæmdastjóra Fiskeldisþjónustunnar hf. á ráð - stefnu um atvinnumál á Raufar - höfn fyrir skömmu . Guðmundur Valur sagði að ýmis - legt benti til þess að strandeldi sé besti kosturinn í fiskeldi miðað við þær aðferðir sem þekkjast nú . Norðmenn eiga um 700 sjókvíaeld - isstöðvar sem framleiddu um 47.000 tonn af laxi í fyrra . Samt sem áður er vaxandi áhugi fyrir strandstöðvum í Noregi . Til marks um þennan áhuga má nefna að fé - lag norskra verkfræðinga hefur tvö sl. ár verið með fjórar til sex ráð - stefnur varðandi strandeldisstöðv - ar , þar sem mætt hafa 100 til 300 manns í hvert skipti . Talið er að eldistækni sé í mikilli þróun og muni breytast mikið fyrir árið 2000 . Líklegt er að matfiskeldi muni í vaxandi mæli flytjast á land , vegna vaxandi erfiðleika í sjókvíaeldi og aukinnar tækni við strandeldi . Þeir þættir sem mæla með strandstöð framyfir sjókvíar eru m.a. þeir , að sögn Guðmundar , að minni smithætta er við strandeldið , betra umhverfí eldisfisksins , auð - veldari stjórnun umhverfisþátta , minni afföll , aukin framleiðslugeta , lægri rekstrarkostnaður , betri gæði , meiri sveigjanleiki með tilliti til eldistegunda og möguleíki á að yfirmetta vatnið með súrefni , en eftir því sem yfirmettun er meiri verður vatnsþörfin minni . I strand - eldisstöð þar sem hægt er að velja hita , seltu og súrefnismagn er hægt að velja á milli ýmissa eldisteg - unda . Þær sem helst koma til greina að frátöldum laxi eru bleikja í fersku vatni eða sjóblöndu , sand - hverfa í fullsöltum sjó og áll í fersku vatni . Heimskautadrottningin Bleikja fínnst við og á íslandi , Norður-Noregi , Grænlandi , Syal - barða , Bjarnarey , Novaja Zenilja , Síberíu , Alaska og Kanada . Fyrstu tvö til fjögur árin lifír hún í fersku vatni en fer svo í sjó snemma að vori þar sem möguleikar eru til þess . Hún heldur sig í nágrenni við árósinn og fer sjaldan lengra þar frá en 80 km. í sjónum dvelst hún í einn til tvo mánuði og fer svo I ána aftur . Bleikjan hrygnir í októ - ber og nóvember . Erfitt er að stað - hæfa um markaðshorfur fyrir eldis - bleikju . Villt 200 til 500 gramma bleikja hefur verið markaðssett í Evrópu og skilaverð hennar hefur Verið um 120 krónur kg . Útflutn - ingsfyrirtækin Stefnir hf. , Mar - bakki hf. og fleiri hafa markaðssett villta bleikju . Norðmenn eru þegar byrjaðir að markaðssetja eldis - bleikju til fyrsta flokks veitingahúsa undir nafinu „ Artic queen " eða Heimskautadrottningin fyrir svipað - skilaverð og fyrir lax . Guðmundur sagði að Fiskeldisþjónustan hefði látið senda fyrirspurnir varðandi markaðshorfur á eldisbleikju til dreifingaraðila í Bandaríkjunum , á Norðurlöndum og víðar í Evrópu . Eftir þeim viðbrögðum að dæma má búast við að skilaverð liggi á bilinu 250 til 440 krónur fyrir kg . Sandhverfueldi er nú f mikilli þróun . Heildar matfiskframleiðslan 1987 var 200 - 300 tonn , framleidd að mestu í fjórum löndum . í Noregi og Skotlandi er notast við kælivatn úr málmbræðsluverksmiðjum en í Suðvestur-Frakklandi og á Norð - vestur-Spáni er náttúrulegt hitastig sjávar , 13 - 18 gráður , hagstætt fyr - ir sandhverfueldi . í Galiciu á Norð - vestur-Spáni er búist við mikilli aukningu í sandhverfueldi í náinni framtíð . Ár hvert má ætla að 10.000 tonn af sandhverfu séu sett á markað . í London er markaðsverð sandhverfu 440 - 620 krónur , í París G 20 - 990 krónur og í Madrid 500 - 760 krónur . Þess má geta að markaðsvérð er hærra yfir veturinn en á sumrin . Markaðshorfur áls góðar Markaðurinn fyrir ál er talinn góður og ekkert bendfr til að eftir - spurn minnki á næstu árum . Sölu - verð á stórál er um 435 krónur hvert kg . Að mörgu leyti er létt að vinna með álinn . Hann þolir að vera án vatns í langan tíma , súrefnis - magn í vatninu getur verið lítið án þess að hann saki og ásetning get - ur orðið mikil . Evrópski állinn geng - ur í ferskvatn í Skandinavíu , á meginlandi Evrópu og Norður - Afríku . Hingað til hefur ekki tekist að láta álinn hrygna í eldi , eins og gert er t.d. við laxfiska , þorskfiska og flatfiska . Hrygningin fer fram á 100 - 200 metra dýpi í Saragosahaf - inu . Þaðan rekur ungviðið með Golfstraumnum til baka til Evrópu . Þegar seiðin ná ströndinni hafa þau þroskast mikið og kallast þá gler - áll . Glerállinn andar einnig með húðinni og getur þess vegna skriðið tímum saman á rakri jörð . Við flutn - ing getur glerállinn verið allt að sólarhring án vatns , ef húðinni er haldið rakri . Stærsta vandamálið við álaeldi t.d. í Noregi og Svíþjóð er að geta tryggt sér glerál . Reynsl - an hefur leitt í ljós að miklar sveifl - ur eru í göngum gléráls til Skand - inavíu frá ári til árs . Einnig er ótryggt að reiða sig á innflutning gleráls því yfirvöld geta breytt inn - flutningsreglum með litlum fyrir - vara . Vaxtarhraði álsins er mjÖÉr háður hitastigi og miðað við t.d. lax þá vex állinn hægt . Við kjörhita , 25 - 27 gráður , vex állinn einungis um 0,5% til 0,7% á dag . Einnig er viðnáms - kraftur gegn sjúkdómum háður hitastigi , en hann minnkar verulega þegar hitastig fellur niður fyrir 20 gráður . Alheimsframleiðsla Búist er við að heimsframleiðslan í fiskeldi muni ná 30 milljónum tonna árið 2000 , en núverandi framleiðsla er 10 til 12 milljón tonn . Hjá mörgum þjóðum er fiskeldi í miklum vexti og framleiðslan vex víða um 10 - 15% á ári . Stærsti hluti eldis f heiminum fer fram með ein - földum eldisaðferðum , í skurðum og tjörhum þar sem ásetning er lítil . Umhirða er oft lítil og fóður er oftast áburður til þörunga , t.d. húsdýraáburður eða tilfallandi gróður . Þannig eru t.d. oft alin sam - an endur , svín og fískar . í Evrópu eru fáar tegundir í eldi miðað við Asíulönd . Japanir ala 40 til 60 teg - undir . Þar af eru um 15 þeirra umfangsmikiar . í Evrópu eruein - ungis 5 til 6 umfangsmiklartegund - ir í eldi . Evrópskar eldistegundir eru með hlutfallslega litla fram - leiðslu í dag , en spáð aukinni fram - leiðslu á nokkrum tegundum f framtfðinni svo sem bleikju , ál , sandhverfu , þorski og fleiri tegund - um . Ýmislegt bendir til þess að markaður fyrir eldisfísk , t.d. fyrir Atlantshafslax , muni aukast jafnt og þétt í framtíðinni og eru ástæð - urnar fyrir því minnkandi fískur í hafínu , heilsu - og hollustuástæður þar sem fískur er hollur matur , eldi á Atlantshafslaxi er á uppleið en erfiðlega hefur gengið með hafbeit á Kyrrahafslaxi vegna þurrka og markaðssetning á Atlantshafslaxi virðist ganga vel . -4 -