Virðulegi forseti . Ég mæli hér fyrir tveimur málum , annars vegar frumvarpi til laga um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði , 159. mál á þskj. 190 , og hins vegar frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 110 / 2000 , um lífsýnasöfn , þ.e. söfn heilbrigðisupplýsinga og leitargrunna , á þskj. 191 , 160. mál . Fyrra málið , frumvarp til nýrra heildarlaga um vísindarannsóknir — samhliða því og með því liggur líka frumvarp til laga um breytingar á lögum um lífsýnasöfnin . Frumvörpin voru undirbúin af nefnd um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði sem skipuð var haustið 2008 , en í henni sátu fulltrúar ráðuneytisins , vísindasiðanefndar , Lyfjastofnunar , embættis landlæknis , Landspítala og Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands . Tilefni endurskoðunar lagaumhverfis vísindarannsókna er meðal annars erindi sem barst frá landlæknisembættinu í janúar árið 2000 þar sem bent var á að mikil og vaxandi umræða hefði átt sér stað um hve hamlandi lagaumhverfi vísindarannsókna væri og tímabært að taka það til endurskoðunar . Einnig sendi fundur á vegum Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands áskorun til þáverandi heilbrigðisráðherra um að skipa sem fyrst starfshóp til að undirbúa drög að frumvarpi til nýrra laga um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði . Gagnrýni á gildandi löggjöf hefur meðal annars falist í því að umsóknarferli vísindarannsókna hefur þótt flókið , lagaramminn sé úreltur , endurskoða þurfi verkaskiptingu vísindasiðanefndar og Persónuverndar á þessu sviði , lagfæra þurfi ákvæði um samþykki þátttakenda , taka þurfi tillit til alþjóðlegra skuldbindinga á því sviði sem hér undir fellur . Loks var bent á að krafa gildandi laga um eyðingu rannsóknargagna gæti falið í sér sóun verðmæta . Nefnd um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði , sem starfað hefur nú í alllangan tíma , og unnið að þessu máli , lagði frá upphafi mikla áherslu á að vinna í víðtæku samráði við sem flesta aðila sem búa yfir reynslu og þekkingu á þessum sviðum eða vildu koma á framfæri sjónarmiðum um málefnið . Í þessu skyni var meðal annars boðað til sérstaks málþings haustið 2009 . Fjöldi sérfræðinga hefur komið á fund nefndarinnar . Drög að frumvarpinu voru kynnt á fundi sem boðað var til í velferðarráðuneytinu í júní árið 2011 . Þá var frumvarpið einnig sent formlega til umsagnar fjölda aðila . Að lokum var frumvarpið sett á vef ráðuneytisins til kynningar og jafnframt var þar gefinn kostur á að senda inn athugasemdir . Þetta var gert í desember árið 2011 . Sömuleiðis er vert að geta þess að við undirbúning frumvarpsins var einnig litið til nýlegra lagabreytinga á þessu sviði annars staðar á Norðurlöndunum , sérstaklega var horft til Noregs eins og kemur fram í þeim frumvörpum sem hér liggja fyrir . Nefndin lauk störfum í nóvember 2011 . Þetta frumvarp var lagt fram á síðasta þingi en ekki mælt fyrir því . Markmið frumvarps til laga um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði er að mynda samræmda heildstæða löggjöf um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði sem tryggir annars vegar hagsmuni þátttakenda í rannsóknum og hins vegar hagsmuni almennings af framförum í vísindum og heilbrigðisþjónustu . Í meginatriðum felur frumvarpið í sér lögfestingu á gildandi rétti um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði . Helstu efnisbreytingar sem frumvarpið felur í sér eru þessar : Í fyrsta lagi er gerður greinarmunur á vísindarannsóknum á mönnum — en það er rannsókn þar sem einstaklingur tekur virkan þátt í vísindarannsókn , svo sem með því að gangast undir rannsókn eða gefa sýni eða veita upplýsingar vegna rannsóknarinnar — og vísindarannsóknum á gögnum . Gagnarannsókn er rannsókn þar sem notuð eru fyrirliggjandi heilbrigðisgögn og einstaklingur sem upplýsingar eða gögn stafa frá tekur ekki virkan þátt í rannsókninni . Í öðru lagi er kveðið á um að ef varðveita eigi heilbrigðisgögn sem aflað var til vísindarannsóknar eða urðu til við framkvæmd hennar til frambúðar skuli þau varðveitt í lífsýnasafni eða safni heilbrigðisupplýsinga . Í stað eyðingar gagna að lokinni rannsókn verður meginreglan því varðveisla gagna til að koma í veg fyrir förgun verðmætra vísindarannsóknargagna og tryggja örugga varðveislu þeirra . Í þriðja lagi er gert ráð fyrir að vísindasiðanefnd og siðanefndir heilbrigðisrannsókna veiti leyfi til vísindarannsókna á heilbrigðissviði . Ef um lyfjarannsókn á mönnum er að ræða þarf einnig leyfi Lyfjastofnunar . Persónuvernd hefur eftirlit með vinnslu persónuupplýsinga en mun ekki hafa beina aðkomu að leyfisveitingu vísindarannsókna eins og nú er . Virðulegi forseti . Hér á landi hefur sem betur fer ríkt mikið traust milli almennings og vísindamanna og fólk verið mjög fúst til að taka þátt í vísindarannsóknum og leggja sitt af mörkum til að stuðla að framförum í læknavísindum . Við samningu og skrif frumvarpsins var lögð megináhersla á að undirbúa heildstæða löggjöf um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði með það að leiðarljósi að viðhalda trausti almennings með skýru regluverki sem eflir rannsóknir og tryggir jafnframt vönduð vinnubrögð á þessu sviði . Frumvarp til laga um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði hefur að geyma ný heildarlög á þessu sviði . Frumvarpið kemur í stað brotakennds regluverks er nú gildir um vísindarannsóknirnar og gerir réttarstöðu aðila skýrari . Þátttakendum í vísindarannsóknum eru tryggð mikilvæg réttindi eins og til dæmis aðgangur að upplýsingum um rannsóknir þar sem gögn sem frá þeim stafa eru notuð . Einnig er rannsakendum gefið færi á að stunda rannsóknir innan ramma heildarlaga um vísindarannsóknir sínar . Frumvarpið festir einnig í sessi mikilvægar alþjóðareglur um siðfræði rannsókna . Virðulegi forseti . Ég hef nú gert grein fyrir meginatriðum frumvarpsins og leyfi mér því að leggja til að frumvarpinu verði að lokinni þessari umræðu vísað til hv. velferðarnefndar . Ég mæli einnig fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 110 / 2000 , um lífsýnasöfn . Frumvarpið er lagt fram samhliða frumvarpi til laga um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði sem ég var að gera grein fyrir . Eins og áður hefur komið fram eru frumvörpin bæði unnin og undirbúin af nefnd um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði . Markmið beggja þessara frumvarpa er að mynda samræmda heildarlöggjöf um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði sem tryggir annars vegar hagsmuni þátttakenda í rannsóknum og hins vegar hagsmuni almennings að framförum í vísindum og heilbrigðisþjónustu . Meginefni frumvarpsins um breytingar á lífsýnasöfnunum er að þeim verði breytt á þann veg að þau taki einnig til safna heilbrigðisupplýsinga . Einnig er gerð tillaga um heimild til starfrækslu leitargrunna . Safn heilbrigðisupplýsinga er safn sem hefur fengið leyfi ráðherra til að varðveita heilbrigðisupplýsingar sem aflað er til vísindarannsókna eða verða til við framkvæmd þeirra . Gert er ráð fyrir að það verði starfrækt með hliðstæðum hætti og lífsýnasöfn sem geyma sýni sem aflað er vegna vísindarannsókna eða þjónustu við sjúklinga . Á þann veg er opnað fyrir þann möguleika að byggja ofan á fyrri rannsóknir svo að vísindamenn þurfi ekki að byrja sífellt á byrjunarreit . Meginreglan um varðveislu rannsóknargagna vísindarannsókna á heilbrigðissviði verður því að varðveita gögnin með öruggum hætti í stað þess að eyða þeim . Lögfesting slíkrar meginreglu samkvæmt frumvarpinu , og frumvarpi til laga um vísindarannsóknir á heilbrigðissviði , kæmi í veg fyrir sóun verðmæta sem felast í rannsóknargögnum . Þannig er það mat nefndarinnar sem vann frumvarpið að unnt sé að efla vísindarannsóknir og stuðla jafnframt að bættri heilbrigðisþjónustu . Einnig er í frumvarpinu lagt til að heimilt verði með leyfi ráðherra að koma á fót leitargrunnum á heilbrigðisstofnun . Tilgangur slíkra leitargrunna er að gera kleift að kanna fýsileika vísindarannrókna á heilbrigðissviði . Í leitargrunn mætti safna upplýsingum úr sjúkraskrá viðkomandi stofnunar sem nýst gætu í þessum tilgangi og gert er ráð fyrir því að þær verði varðveittar í aðgangsstýrðu safni á dulkóðuðu formi . Eingöngu yrði heimilt að veita upplýsingar úr leitargrunni í formi ópersónugreinanlegra tölfræðilegra svara sem átt geta við hópa einstaklinga . Til þess að gera vísindarannsókn á heilbrigðissviði á grundvelli tölfræðilegra upplýsinga úr leitargrunni þyrfti vísindamaður síðan að afla leyfis vísindasiðanefndar eða siðanefndar heilbrigðisrannsókna . Ef leyfið fengist þyrfti svo að rekja gögnin til baka þannig að afhenda mætti þau rannsakanda í samræmi við það leyfi sem siðanefnd hefði gefið . Virðulegi forseti . Ég hef nú gert grein fyrir meginatriðum þessa síðara frumvarps og leyfi mér því að leggja til að því frumvarpi verði að lokinni umræðu hér vísað til hv. velferðarnefndar .