Eftir nokkurra ára skeið af mánudagsmætingu í World Class og háskólaræktina ákvað ég að breyta til og skrá mig í Þrekið í Mjölni . Strax í upphafi tók stóraukið álagið á líkamann verulega á . Segja má að það hafi kostað blóð svita og tár að komast upp á lagið með að halda við góðri mætingu . Þegar líkaminn var farinn að láta undan þessu aukna álagi sló ég gjarnan til og henti mér í pott og gufu eftir æfingu . Þar eins og annars staðar , hvar fólk iðkar sínar íþróttir af kappi , skeggræða gestirnir hin ýmsu samfélagslegu mál . Umræðuefnin spanna allt frá því sem gengur og gerist í heimsmálunum yfir í það nýjasta sem kemur fram í bættu mataræði . Sitt sýnist hverjum , að minnsta kosti hvað varðar heimsmálin og mataræðið , en ég hef tekið eftir því að ágæti „ kalda pottsins ” virðast allir sammála um . Heyrst hefur að umræddur pottur flýti fyrir endurhæfingu , auki styrk og bæti um leið ónæmiskerfið . Já , kalda pottinum er margt til listarinnar lagt . En hvað er til í þessu ? Stendur kaldi potturinn raunverulega undir lofinu sem á hann er lagt ? Ætla má að „ Ísmaðurinn ” Wim Hofhafi eitthvað um það að segja . En hvað segja rannsóknir og fræðin ? Til að ná árangri í íþróttum þarf mikilla ákefð og tíðar æfingar . Endurhæfing líkamans á milli æfinga getur því skipt sköpum . Við líkamlega áreynslu verða töluverðar breytingar á líkamsstarfseminni . Lífeðlisfræðin þar á bakvið er flókið samspil margra þátta . Í stuttu máli hjálpa þessar breytingar líkamanum að takast á við álagið sem fylgir áreynslunni . Við ákafar æfingar er gengið á orkubirgðir líkamans , líkamshiti hækkar , örskemmdir verða á vöðvum ( e. microtrauma ) , bólgur myndast hvarvetna og miðlæg þreyta ( e. central fatigue ) gerir vart við sig . Þessir þættir geta svo leitt til minnkaðs vöðvakrafts , aukinna verkja , breytinga á stöðuskyni ( e. proprioception ) og aukið líkur á meiðslum . Af þessum sökum hafa menn reynt ýmsar aðferðir til að endurheimta fyrri getu æfinga á milli . Kaldur pottur eða köld böð ( e. cold water immersion ) gefur sig einmitt út fyrir það . Í stuttu máli gengur aðferðin út á það að einstaklingur dýfir sér í bað eða pott við 10 - 15°C hitastig í 5 - 20 mínútur í senn . Samkvæmt tilgátunni á kælingin sem felst í því að dýfa sér ofan í baðið að leiða til breytinga á blóðflæði til vöðva . Í kjölfar þess á bólga að minnka , ásamt breytingum á efnaskiptum og taugaleiðni . Víðtækari áhrif koma einnig við sögu svo sem lækkun á innra hitastigi líkamans og áhrifum á hjarta - og æðakerfið . Önnur tilgáta nefnir að við aukna þrýstinginn frá vatninu sem verður á líkamann við að sökkva sér ofan í vatnið spili sitt hlutverk í ferlinu . Samanlögð áhrif þessara þátta eiga svo að stytta þann tíma sem það tekur líkamann að komast í sitt fyrra horf . Staðan í dag Köld böð hafa þó nokkuð verið rannsökuð í gegnum tíðina . Til staðar eru bæði margar rannsóknir sem sýna fram á nytsemi þeirra en einnig eru rannsóknir þar sem haldið er fram að köld böð geri lítið sem ekkert . Það sem flækir málin enn frekar er að hver rannsókn getur verið með mismunandi æfingafyrirkomulag , mismunandi aðferðir við böðin ásamt því að mæla mismunandi breytur . Þessir þættir vanda gjarnan samanburð milli rannsókna . Undanfarin ár hafa verið gerðar tilraunir til að bera saman rannsóknir og niðurstöður þeirra teknar saman í svokölluðum safngreinum ( e. meta-analysis ) og kerfisbundnum umsögnum ( e. systematic review ) . Niðurstöður þeirra benda til þess að böðin hafi jákvæð áhrif á þreytu ( e. fatigue ) og fyrirbæri sem kallast DOMS ( e. delayed onset of muscle soreness ) . DOMS eru verkirnir og stirðleikinn sem við finnum fyrir í vöðvum klukkustundirnar og dagana eftir líkamlega áreynslu . Báðar þessar breytur ; DOMS og þreyta , eru þó háðar persónulegri upplifun einstaklinganna . Margir hafa þar bent á að áhrifin á breyturnar gætu skýrst af lyfleysuáhrifum ( e. placebo ) , en þess konar áhrif eru vel þekkt fyrirbæri í heimi íþróttanna . Ein helsta áskorun þeirra sem ætla sér að rannsaka áhrif kaldra baða , er að ná að útbúa rannsókn sem fullnægir þeim kröfum sem þurfa þykja til að minnka lyfleysuáhrifin . Þó hafa tilraunir í þá átt verið gerðar þar sem greinarhöfundum þótti niðurstöðurnar benda til að áhrif kaldra baða væru að minnsta kosti að hluta til skýrð af lyfleysuáhrifum . Einnig hefur verið reynt að notast við mælingar á ýmsum niðurbrotsefnum vöðva og bólguprótínum til að segja til um áhrif áreynslu á líkamann . Í dag er þó talið umdeilt hvort slíkar mælingar séu viðeigandi við mat á þessum áhrifum . Niðurstöður þessarra rannsókna verið ómarkvissar og óljósar . Þá eru þær rannsóknir sem sýna marktækar breytingar á gildum efnanna yfirleitt svo léttvægar að þær hafa varla hagnýtt gildi . Eitt er þó víst , og það er að einstaklingar með ákveðna hjarta - og æðasjúkdóma ættu að forðast kalda pottinn . Hvort sem um er að ræða lyfleysuáhrif eða ekki virðist kaldi potturinn kominn til að vera á helstu bað - og íþróttaaðstöðum landsins og víðar . Sjálfspyntingarfólk um land allt geta svamlað í þeim með góðri samvisku á meðan ég fylgist með þeim frá þægindum heita pottsins .