CLT einingar er eitt umhverfisvænasta byggingefni sem völ er á um þessar mundir . CLT einingar hafa rutt sér rúms á íslenskum byggingamarkaði og eru nú nokkrir endur söluaðilar að bjóða upp á slíkar einingar . CLT einingar eru rómaðar fyrir lítið kolefnis fótspor , mikinn styrk miðað við þyngd , hraða og einfaldleika við uppsetningu . Þegar þessi kostir eru lagðir saman er ljóst að CLT einingar eru mjög aðlaðandi byggingaraðferð fyrir marga húsbyggjendur . Þó að CLT einingar séu til þess að gera nýjar af nálinni á þessi tækni sér langan aðdraganda . Hana má að einhverju leiti reka til þýsks byggingakerfis sem nefnist ” Brettstapel ” eða “ Dowllam ” á ensku , DLT . Líkt og í DLT kerfinu þá er hugmyndafræðin að stafla timbur fjölum saman í massa og mynda þannig stóra fleka . DLT einingarnar eru hins vegar í eðli sínu mun líkari límtrés bitum en krosslímdu CLT einingarnar . DLT kerfið var þróað á fyrri hluta tíunda áratugarins og er enn nokkuð útbreitt í Þýskalandi og Austurríki . Megin munurinn á krosslímdu CLT einingunum og Brettstapel DLT einingunum er að í CLT einingum eru notaðar fjalir sem staflað er þvert á hverja aðra , þ.e. þær eru límdar saman í kross . Með því verður til mun eining sem er sterkari þegar litið er til hreyfinga bæði lárétt og lóðrétt . CLT einingar eru minnst með þrem lögum af timbur fjölum sem oftast eru úr þurrkuðu greni eða furu og hvert lag er límt saman við það næsta við 90° horn með polyurethan lími . CLT einingahús á tveim hæðum CLT einingahús á tveim hæðum CLT einingahús á tveim hæðum CLT einingahús á tveim hæðum Þegar flekarnir eru límdir saman eru þeir jafnframt pressaðir saman í stórum vökvapressum . Þannig verða til einingar sem eru í nákvæmum stærðum sem geta í sumum tilfellum verið allt að 3,5 x 20 m að stærð . Á íslenskum markaði er þó algengast að einingar séu að hámarki 3 x 13,6 m . CLT einingar fást í þrem mismunandi gæðaflokkum hjá flestum framleiðendum . Þeir nefnast “ non-visual ” , “ industrial visual ” og “ high-grade visual ” . Þessir flokkar eru allir mismunandi að gæðum og ætlaðir í mismunandi lausnir . Non visual gæði eru ætluð í veggi sem á að klæða af , t.d með gifsplötum . Industrial visual og high grade visual eru fínni yfirborð sem eru alla jafnan höfð sýnileg . Hverjir eru helstu kostir CLT eininga ? Það eru nokkrir kostir sem gera CLT einingar mjög gott byggingarefni . Helst ber að nefna nákvæmnina sem nær alla leið frá teikniborði hönnuða inn í verksmiðjurnar og niður á verksmiðjugólfið í CNC vélarnar . Með réttum vinnubrögðum er hægt að ná ótrúlegri nákvæmni í þessu ferli . Einingar eru framleiddar af mikilli nákvæmni eftir teikningum hönnuða , allt er teiknað upp í þrívíðum tölvu módelum sem gera árekstraprófun og samkeyrslu einfalda . Einingarnar eru því framleiddar nákvæmlega eins og þær eru hannaðar og þeim skilað þannig á byggingastað . Þetta gerir allan eftirleik á framkvæmdatímanum mun einfaldari en t.d með staðsteyptum mannvirkjum . Óhætt er að panta glugga , gler , innihurðir ofl . Um leið og CLT einingar eru pantaðar . Framkvæmdahraði með CLT einingum er mikill . Það er bæði fljótlegt og snyrtilegt að byggja hús úr CLT einingum . Einingarnar eru einfaldar í samsetningu á byggingarstað . Sem dæmi ná nefna að áætlanir gera ráð fyrir að reisning á fjögurra herbergja einbýlishúsi á tveimur hæðum taki um 5 - 7 daga . Hraðinn sem fæst með því að nota CLT einingar er því þónokkur . Það getur því verið mikill kostur fyrir einstaklinga sem eru að byggja að nota CLT einingar , enda hægt að ná fyrr því markmiði að koma upp fokheldu húsi sem þýðir að fjármögnunarkostnaður getur verið lægri en með því að staðsteypa hús . CLT einingar geta einnig verið mjög fallegar séu þær hafðar sýnilegar að innanverðu í húsum . Með því má ná nútímalegu útliti innanhúss og á sama tíma bættum loftgæðum . Það er einnig mjög einfalt að gera breytingar á húsum sem byggð eru úr CLT einingum , hverjum vegg fylgir framleiðsluteikning . Hverjir eru helstu ókostir við að byggja úr CLT einingum ? Megin vandamálið við CLT einingar er að þær eru ekki framleiddar á Íslandi . Það þarf því að flytja CLT einingar inn erlendis frá til Íslands . Flestir framleiðendur eru í Austurríki og nærliggjandi löndum og einhverjir við Eystrasaltið . Þetta hefur í för með sér að taka þarf tillit til flutningsstærða við hönnun á CLT einingum . Einn fullur gámur eða trukkur af CLT einingum dugar til að flytja einingar fyrir stök minni hús , eða allt að 40 - 50 m³ af CLT einingum . Flestir framleiðendur selja ekki beint til einstaklinga eða fyrirtækja og því þarf í mörgum tilfellum að fara í gegnum innlenda umboðsmenn eða milliliði til að kaupa CLT einingar . BK Hönnun verslar milliliðalaust við tvo framleiðendur og gefst húsbyggjendum að nýta sér þá þjónustu , óháð því hvort við sjáum um aðalhönnum eða ekki . Það liggur í hlutarins eðli að þegar unnið er með verksmiðjuframleidda húshluta þarf að hafa sérstaklega í huga að aðgengi á verkstað sé tryggt . Því þarf að vera nægt aðgengi fyrir vagna með CLT einingum og tryggt að krani geti athafnað sig þannig að hægt sé að reisa húsið á hagkvæman hátt . Þegar uppsetning CLT eininga er lokið þarf að einangra húsið að utan og ganga frá utanhúss klæðningum . Hvað kostar að byggja hús úr CLT einingum ? Það er ekki til neitt einfalt svar við þessari spurningu enda margir þættir sem hafa áhrif . Byggingakostnaður ákvarðast af miklu leiti af hönnun , húsagerð og uppbyggingu bygginga og er því breytilegur . Flestir söluaðilar gera verðáætlanir ef viðskiptavinir leggja til grunnmynd , útlit og snið teikningar . Tilboð söluaðila eru mismunandi uppsett , ýmist er magntaka mjög gróf og eingöngu til viðmiðunar eða mjög nákvæm og unnin af reyndum burðarvirkjahönnuðum . Þá bjóða sumir söluaðilar upp á burðarvirkjahönnun með sínum einingum og aðrir bjóða einnig gerð framleiðsluteikninga fyrir verkefmiðjurnar . Flestir bjóða svo þær festingar og þá fylgihluti sem til þarf svo hægt sé að setja einingarnar upp . Þá eru einhverjir söluaðilar sem bjóða uppsetningu . Greiðslukjör hjá söluaðilum eru mismunandi . Algilt er að söluaðilar á Íslandi tengi tilboð sín við gengi evru . Enda eru CLT einingar ekki framleiddar á Íslandi enn sem komið er og því um innflutta sér framleidda vöru að ræða . Algengt er að söluaðilar fari fram á innborgun sem getur samsvarað frá 30% af heildar verði og upp í 50% af heildar verði . Þetta er í flestum tilfellum gert til að greiða fyrir framleiðslukostnað eininga og til að takmarka áhættu beggja aðila af gengi íslensku krónunnar . Með þessu er í reynd bara tekin gengisáhætta á eftirstöðvum samninga . CLT í nútíð og framtíð Þar til framleiðsla hefst á CLT einingum á Íslandi er ólíklegt að verð muni breytast eða gengi evru muni hafa minna vægi í markaðsverði á CLT einingum . Þó svo að framleiðsla hefjist af einhverju leiti á Íslandi er jafnframt ólíklegt að slík framleiðsla geti keppt af einverju marki við þær risa verksmiðjur sem framleiða CLT einingar á meginlandi Evrópu . Aukinn áhugi einstaklinga á að byggja sér hús úr CLT einingum er fyrirsjáanlegur og vega þar kostirnir þyngra en ókostirnir . Þegar er búið að byggja talsvert af CLT húsum á Íslandi og er þekking á efnunum og byggingaraðferðinni að verða almennari . Öll stór verkefni hjálpa verulega en síðastliðin misseri hafa leitt af sér mörg stór og smá verkefni úr CLT einingum . BK Hönnun ehf. er teiknistofa sem sérhæfir sig einnig í innflutningi á byggingarefni . Félagið aðstoðar viðskiptavini með allt sem viðkemur CLT einingum . Við getum hannað hús frá grunni , aðstoðað aðra hönnuði við tæknilegar útfærslur , reiknað verð á CLT einingum og fylgihlutum , séð um gerð framleiðsluteikninga og flutt inn hágæða CLT einingar .