Slakað á aðhaldi í fjárlögum 2020 – opinber fjárfesting minni en ætlað var Miklar sveiflur hafa verið í opinberri fjárfestingu að undanförnu . Á fyrstu þremur fjórðungum ársins dróst opinber fjárfesting t.d. saman um tæp 6% frá sama tíma á síðasta ári . Þá dróst fjárfestingin einnig saman um 6% milli 2. og 3. ársfjórðungs í ár . Fjárfestingin stökk upp í miklar hæðir á 4. ársfjórðungi í fyrra vegna Hvalfjarðarganganna . og því þarf mikið að gerast til þess að breytingin á milli 2018 og 2019 verði jákvæð . 6. desember 2019 | Hagfræðideild Fjárlög voru samþykkt á dögunum í samræmi við breytingartillögur meirihluta fjárlaganefndar . Niðurstaðan varð því tæplega 10 ma. kr. halli á fjárlögum næsta árs . Samkvæmt þessu nemur hallinn um 0,3% af vergri landsframleiðslu en óvissusvigrúm vegna tilslökunar , sem kveðið var á um í fjármálastefnu 2020 - 2024 , hljóðaði upp á hámark 0,8% af VLF fyrir árin 2019 - 2022 . Samkvæmt niðurstöðum þjóðhagsreikninga jókst samneyslan um 2,8% á fyrstu þremur fjórðungum ársins miðað við sama tíma á síðasta ári . Opinber fjárfesting dróst hins vegar saman um 5,8% á sama tíma . Umfang samneyslunnar í hlutfalli við landsframleiðslu er jafnan mismunandi innan ársins , minnst á 3. ársfjórðungi þegar sumarleyfi hafa mikil áhrif á starfsemi hins opinbera . Svo er að sjá sem þessar sveiflur hafi aukist frá árinu 2010 . Sveiflur í opinberri fjárfestingu eru einnig töluverðar innan ársins og eru fjárfestingar oft minnstar á 1. ársfjórðungi þegar erfiðara er um framkvæmdir . Samneysla jókst stöðugt að raungildi allt frá aldamótum fram til ársins 2008 . Eftir það fór hún lækkandi fram til ársins 2012 þegar hún fór að hækka aftur . Samneyslan náði ekki fyrra hámarki sínu frá 2008 fyrr en á árinu 2017 og síðan bættist enn við 2018 . Annar mælikvarði á samneysluna er hlutdeild hennar í landsframleiðslunni ( VLF ) , en hún varð hæst um 25% á árunum 2003 og 2008 . Hlutur samneyslu af VLF lækkaði stöðugt frá 2008 fram til 2016 en hefur hækkað síðan . Hlutur samneyslu af VLF í fyrra var 1,3 prósentustigum minni en var 2008 . Síðustu ársfjórðunga hefur heldur dregið úr vexti samneyslu og hefur aukningin verið u.þ.b. 3% á ári síðustu fjórðunga . Frá aldamótum hefur hlutfall opinberrar fjárfestingar af VLF verið að meðaltali 3,8% á ári . Hæstu gildin voru 5,1% á árunum 2000 og 2001 og lægsta gildið var 2,7% á árinu 2013 . Gildið fyrir 2018 var 3,9% sem er nálægt meðaltali frá aldamótum . Í gildandi fjármálastefnu og fjármálaáætlun stjórnvalda hafa verið yfirlýsingar um nauðsyn aukinnar opinberrar fjárfestingar , sérstaklega í innviðum . Sérstaklega hefur verið bent á að einmitt nú , þegar atvinnuvegafjárfesting er í lágmarki , sé lag fyrir hið opinbera til þess að stíga inn og láta til sín taka . Eins og getið var um hér að framan hafa verið miklar sveiflur í opinberri fjárfestingu að undanförnu . Á fyrstu þremur fjórðungum ársins dróst opinber fjárfesting t.d. saman um tæp 6% frá sama tíma á síðasta ári . Þá dróst fjárfestingin einnig saman um 6% milli 2. og 3. ársfjórðungs í ár . Fjárfestingin stökk upp í miklar hæðir á 4. ársfjórðungi í fyrra vegna Hvalfjarðarganganna og því þarf mikið að gerast til þess að breytingin á milli 2018 og 2019 verði jákvæð . Í afgreiðsluferli fjárlagafrumvarpsins voru framlög til nýbyggingar Landspítalans lækkaðar um 3,5 ma. kr. vegna tafa á framkvæmdum . Í frumvarpinu er gert ráð fyrir fjárfestingu upp á 72,4 ma. kr . Hækkunin frá árinu 2019 nemur rúmum 10 ma. kr. sem sé aukning um 17% . Opinber fjárfesting af því tagi að taka við Hvalfjarðargöngum eða greiða viðbótarkostnað vegna ferju sem þegar er komin í notkun er væntanlega ekki sú innviðafjárfesting sem stefnt var að í fjármálastefnu . Það lítur því út fyrir að sú stefna ríkisstjórnarinnar að koma sterkt inn á sama tíma og atvinnuvegafjárfesting er að dragast saman sé ekki að takast sem skyldi . Mikilvægt er að áform um aukna fjárfestingu hins opinbera á næstu misserum verði hrundið í framkvæmd tímanlega því annars er hætt við að þær komi til þegar hagsveiflan hefur snúist á ný og magni því hagsveifluna fremur en að vera hagsveiflujafnandi eins og ætlunin er . Innihald og form þeirra greininga sem birtast hér er unnið af starfsmönnum Hagfræðideildar Landsbankans hf. og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem þær voru unnar . Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsmanna Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar þær voru dagsettar , en þær geta breyst án fyrirvara .