Íslensk stjórnvöld eru vart farin að átta sig á hvaða þýðingu hertar kröfur Bandaríkjanna muni hafa fyrir útflutning okkar á fiski þangað . Líklegt að netaveiðar smábáta komist í uppnám og herða þurfi skráningu meðafla . „ Við erum rétt að sjá toppinn á ísjakanum og þetta verður eiginlega verra eftir því sem maður sér meira , “ segir Brynhildur Benediktsdóttir , sérfræðingur í atvinnuvegaráðuneytinu , sem hefur verið að kynna sér hertar kröfur Bandaríkjanna til innflutnings á sjávarafurðum . Kröfur Bandaríkjamanna lúta að vernd sjávarspendýra við fiskveiðar og fiskeldi . Í bandarískum lögum eru ákvæði sem banna innflutning á sjávarafurðum frá þjóðum sem ekki hafa sömu eða sambærilegar reglur og Bandaríkin varðandi verndun sjávarspendýra við veiðar og eldi . Brynhildur segir þó flest óljóst ennþá um það hvaða áhrif þessar bandarísku reglur muni í reynd hafa , því bæði virðast bandarísk stjórnvöld ekki hafa útfært það fyllilega ennþá hvernig þau ætli sér að standa að framkvæmdinni , og svo hefur reynst erfitt að fá greinagóðar upplýsingar frá þeim . „ Þeir vísa bara á netið , þangað setji þeir allar upplýsingar , “ segir Brynhildur . Hún er nýkomin af fundi með embættismönnum frá Grænlandi , Færeyjum og Noregi . Þar ræddu þau meðal annars þessar nýju kröfur frá Bandaríkjunum , og reyndu að fá botn í það sem í vændum gæti verið . Vernd sjávarspendýraForsagan er sú að snemma á áttunda áratugnum settu Bandaríkin sér harla ströng lög til verndar sjávarspendýrum sem meðal annars fela í sér að tryggja beri að sjávarspendýr hvorki drepist né beri skaða af fiskveiðum og fiskeldi . Ólíkar tegundir veiðarfæra og veiðisvæða eru flokkaðar eftir því hvort mikil eða lítil hætta þykir á því að sjávarspendýr drepist , eða skaðist við veiðar . Einungis þær veiðar flokkast sem undanskildar þar sem sáralítil eða nánast engin hætta þykir stafa af fyrir sjávarspendýr . Einnig mun alfarið vera ólöglegt að skjóta eða skaða sjávarspendýr við fiskeldiskvíar . Þessi lög , sem nefnast Marine Mammal Protection Act , voru upphaflega sett árið 1972 . Árið 2016 var síðan virkjað svokallað innflutningsákvæði , sem setur öðrum ríkjum þau skilyrði að þau setji sér sömu eða sambærilegar reglur við veiðarnar eins og Bandaríkin gera . Verði aðrar þjóðir uppvísar að því að sjávaspendýr veiðist til dæmis sem meðafli í veiðarfæri í nokkru magni verða þær þjóðir að leggja fram áætlun um hvernig taka eigi á vandanum og gera grein fyrir eftirfylgni , að öðrum kosti eiga þær á hættu að missa leyfi til að flytja sjávarafurðir inn til Bandaríkjanna . Frestur til 2022 Gefinn hefur verið út bráðabirgðalisti með mati á veiðum og eldi allra þeirra þjóða sem selja sjávarafurðir til Bandaríkjanna . Þar eru veiðarnar flokkaðar í veiðar sem eru undanskildar banni ( excempt ) og veiðar til útflutnings ( export fisheries ) , eftir því hverjar líkur eru á meðafla sjávarspendýra . Bráðabirgðalistinn er byggður á upplýsingum sem allar þjóðir sem selt hafa sjávarafurðir inn á þeirra markað síðustu ár sendu inn , varðandi veiðar þeirra tegunda , sem og veiðar annarra tegunda sem hugsanlega yrðu fluttar þangað . Frestur til að veita fyrstu upplýsingar var í apríl og skila mátti athugasemdum við mat á fyrstu upplýsingum í október 2017 . Innflutningsreglurnar munu hins vegar taka gildi í upphafi árs 2022 . Algerlega óljóst er því enn hvaða þýðingu þetta getur haft fyrir íslenskan sjávarútveg , en ráðuneytið er nú þegar byrjað að kynna málið fyrir fulltrúum íslensks sjávarútvegs . Á aðalfundi Landssambands smábátaveiðimanna , sem haldinn var 19. og 20. október , komu fram áhyggjur af því að þessi bandarísku lög gætu haft afdrifarík áhrif hér á landi . Fyrir aðalfundinum lágu tillögur um að heimila smábátum að stunda netaveiðar . Sú tillaga var naumlega felld á fundinum , en í umræðum kom fram að fari Bandaríkjamenn sínu fram í þessu mætti jafnvel búast við því að Íslendingar þyrftu hvort eð er að hætta alveg netaveiðum . Að öðrum kosti myndu Bandaríkin hreinlega hætta að kaupa af okkur fisk . Efla þarf skráningu meðaflaAð sögn Brynhildar virðist að minnsta kosti stefna í að þessar nýtilkomnu kröfur geti haft áhrif á netaveiðar smábáta hér á landi , enda er langstærstur hluti meðafla sjávarspendýra við fiskveiðar á Íslandsmiðum í net . Það eru þá þorskveiðar og grásleppuveiðar . Einnig sé nokkuð ljóst að Íslendingar þurfi nú að ráðast í nákvæma skráningu á meðafla sem og mat á stofnstærð sela og hvalategunda . Skráningu meðafla hefur verið verulega ábótavant hér á landi frá því að rafrænar afladagbækur voru teknar í notkun . Ef meta eigi á meðafla sjávarspendýra verði að byggja á áreiðanlegum gögnum , endaljóst að bandarísk stjórnvöld muni meta sjálfstætt hvort þau telji gögn nægilega nákvæm , að öðrum kosti muni þau nota upplýsingar um „ sambærilegar “ veiðar eigin skipa og áætla áhættu fyrir sjávarspendýr samkvæmt því fyrir íslensk skip . Í skýrslu frá Hafrannsóknarstofnun um meðafla sjófugla og sjávarspendýra í fiskveiðum á Íslandsmiðum , frá árinu 2015 , segir að mat stofnunarinnar á meðafla sé byggt á takmörkuðum gögnum sem auka þurfi og bæta með virku skráningarkerfi fyrir sjómenn og meiri eftirfylgni . Árið 2016 seldu Íslendingar sjávarafurðir til Bandaríkjanna fyrir nærri 19 milljarða króna , og voru Bandaríkin í fjórða sæti yfir helstu útflutningslönd sjávarafurða okkar , næst á eftir Bretlandi , Frakklandi og Spáni .