Uppeldi og menntun - 16.02.2007 , Blaðsíða 34 34 JÁKVÆTT STARFSUMHVERF I KENNARA ? AUK IN V INNUGLEÐ I t.d. hvort skilgreindur vinnutími dygði til þess að sinna þeim verkefnum sem starf - inu fylgdu , um undirbúningsvinnu í skólanum og heima , vinnu að sumrinu og hug - myndir um að festa vinnutíma kennara meira en verið hefur . Sett var fram tilgáta um að samband væri milli vinnuálags kennara og kulnunar og að sá sveigjanleiki sem kennarar hafa til að ráða undirbúningstíma og flytja vinnu frá sumartíma yfir á vet - urinn kunni að valda því að þeir hafi ekki eins skýra tilfinningu fyrir vinnutíma sínum og þeir sem vinna skýrt afmarkaðar vinnustundir , t.d. kl. 8 ? 16 . Þetta gæti leitt til þess að þeir upplifðu meira vinnuálag og vakið þannig neikvæðar tilfinningar þeirra til starfsins . Líkan þeirra Leiter og Maslach um starfsumhverfi er nýlegt og virðast raunprófanir vera stutt komnar . Maslach hefur stundað víðtækar rannsóknir á kulnun og þríþátta - líkan hennar , sem er hluti af þessu nýja líkani , er margprófað og er talið hafa mik - inn áreiðanleika og réttmæti ( Schaufeli 2004 ; Maslach og Schaufeli 1993 ; Farber 1991 ) . Áhugi höfunda þessarar greinar á að nota þetta nýja líkan byggist á því að þeir hafa áður notað þríþáttalíkan Maslach þar sem eingöngu er fengist við kulnun , sem er neikvæð í eðli sínu . Við líkan þeirra Leiter og Maslach hafa bæði bæst tengingarnar við mögulega orsakaþætti í starfsumhverfinu og andstæða kulnunar , þ.e. vinnu - gleðin , sem höfundar kenninganna gera ráð fyrir að ríki hjá þeim sem eru nýir í starfi . Höfundum greinarinnar fannst því áhugavert að prófa nýja spurningalistann , þótt höfundar spurningalistans dragi ekki dul á að frekari vinna sé framundan . Úttektargögnum Leiter og Maslach ( 2000 ) fylgir sérstakt reikniforrit sem reyndist ónothæft vegna tæknilegra galla sem komu í ljós seint í vinnuferlinu . Því kusu höf - undar greinarinnar að kynna niðurstöður með lýsandi tölfræði og fylgnitölum . Svör við spurningum um viðhorf kennara til vinnutíma eru einnig sett fram með lýsandi tölfræði . Þátttakendur Spurningalisti var lagður fyrir grunnskólakennara í tveimur sveitarfélögum vorið 2005 . Þar störfuðu þá alls 584 kennarar í 537 stöðugildum í 14 grunnskólum . Alls bár - ust 269 svör eða frá liðlega 46% . Ekki var um úrtak að ræða og svaraði því tæplega helmingur heildarþýðis . Í öðru sveitarfélaginu var svörun tæplega 70% ( 188 svarend - ur ) og um 30% í hinu . Ákveðið var að fella fámennari hópinn út úr rannsókninni . Nið - urstöður eiga því við um kennara í sex grunnskólum í einu sveitarfélagi . Þar störfuðu þá 235 kennarar í 209 stöðugildum og tæplega 70% þeirra svöruðu . Nánari lýsingar á aðferð og upplýsingar um þátttakendur er að finna í fyrstu grein um niðurstöður þessarar rannsóknar frá 2005 , sem birtist í tímaritinu Uppeldi og menntun , 16. árgangi , 1. hefti 2007 . NIÐURSTÖÐUR Hér verður gerð grein fyrir helstu niðurstöðum úr spurningalista þeirra Leiter og Maslach ásamt svörum við spurningum rannsakenda um vinnutíma . Þegar skoðuð