30 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4 . JANUAR 1994 Guðjón B. Olafsson , forstjórí — Minning Fæddur 18. nóvember 1935 Dáinn 19. desember 1993 Ástkær bróðir minn , Guðjón Bald - vin Ólafsson , er látinn eftir nær þriggja ára baráttu við erfiðan og óvæginn sjúkdóm . Enda þótt ég hafi vitað að hverju stefndi , er óum - ræðilega erfitt að horfast í augu við þessa staðreynd . Ég hef fylgst náið með hetjulegri baráttu hans , sem lengst af einkenndist af bjartsýni hans á að honum tækist að hafa betur . Hann tókst á við sjúkdóm sinn af mikilli skynsemi , gerði allt sem í hans valdi stóð til að auka líkur á bata en gerði sér jafnframt fulla grein fyrir alvöru sjúkdómsins . Baddi bróðir minn var frumburður foreldra okkar , þeirra Filippíu Jóns - dóttur og Ólafs Kjartans Guðjóns - sonar . Hann fæddist í Hnífsdal 18. nóvember 1935 og bjó fyrstu æviár - in ásamt foreldrum okkar á heimili föðurafa okkar og ömmu . Aldrei heyrði ég talað um hann öðruvísi en sem sérstaklega ljúfan og góðan dreng , og þannig eru líka allar mín - ar minningar um stóra bróður minn , sem var tæpum fimmtán árum eldri en ég . Mér fannst ekkert eins dásam - legt eins og að eiga stóran bróður , sem var óspar á að sýna systur sinni einlægar tilfmningar , leika við hana og dekra á alla lund . Ein af mínum fyrstu minningum er þegar hann var í Gagnfræðaskólanum á ísafírði . Hann kom brunandi út í Hnífsdal á mótorhjólinu sínu til þess eins að svæfa mig , og fór síðan aftur inn á ísafjörð til að spila á harmonikkuna sína á skólaballi . Stuttu seinna var Baddi farinn að heiman , fyrst í skóla í Reykjavík og síðan erlendis til starfa . Það var því beðið með óþreyju eftir jóla - og sumarfríum , að ógleymdum ófáum gjöfunum sem hann sendi mér frá útlondum . Við systkinin óiumst upp við mik - ið ástríki foreldra okkar og ömmu , sem Iengi bjó á heimilinu . I mínum huga lék þó aldrei vafí á hver væri bestur , það var Baddi bróðir . Enda þótt faðir okkar reyndi oft á sinn glettna hátt að fá mig til að segja að hann væri betri en Baddi , -fókst honum það aldrei , ekki einu sinni þó að hann gæfi mér sælgæti . í mörg ár sáumst við systkinin stop - ult vegna langvarandi búsetu hans og fjölskyldu hans erlendis . Nú hin síðustu ár höfum við fengið tæki - færi til að bæta okkur þennan að - skilnað upp og fundið að þræðirnir sem mynduðust milli okkar í upp - j hafí voru jafn sterkir og væntum - þykján jafn innileg og fyrrum . Um jólin þegar ég var sjö ára , j kom Baddi í fyrsta skipti heim með | unnustu sína , Guðlaugu Brynju Guð - j jónsdóttur , sem síðar varð eiginkona » hans og dyggur lífsförunautur . Lúlú ; mágkona mín hefur staðið með manni sínum í blíðu og stríðu og hefur sýnt einstaka umhyggju og dugnað í veikindum hans . Sama er að segja um Bryndísi , dóttur þeirra , sem hefur verið stoð þeirra og stytta hér heima og síðustu mánuðina fengu hin börnin þeirra fjögur , sem öll eru í Bandaríkjunum , tækifæri til að vera nálægt föður sínum . Baddi var mikill fjölskyldumaður og sýndi það sig best í veikindum hans hve fjölskyldan mat hann mikils . Þá var hann umhyggjusamur og stoltur afi , en hann átti orðið tvo afastráka . Annar þeirra , Ólafur Friðrik , hefur verið mikið á heimili afa síns og ömmu og saknar nú sárt afa síns . Baddi bróðir var tilfinninganæm - ur maður , hafði einstaklega gott skap og var léttur í lund . Þessir eig - inleikar hans hafa án efa hjálpað honum að takast á við veikindi sín . Frá því að hann veiktist hefur hann ekki einungis þurft að takast á við afleiðingar sinna eigin veikinda , því að meðan hann háði sína baráttu , létust báðir foreldrar okkar af völd - úm sapia sjúkdóms . Þeim var hann afar kær sonur og sýndi hann þeim mikla umhyggju alla tíð . Nú , þegar ég er ein eftir af litlu fjölskyldunni okkar , verð ég að trúa því að þau séu öll sameinuð á ný . Um leið og ég bið Guð að styrkja Lúlú mágkonu mína , börn hennar , tengdadóttur og barnabörn , bið ég þess að minningin um yndislegan eiginmann og fjölskylduföður lýsi þeim áfram veginn . Blessuð sé minning míns kæra bróður . Ásgerður Ólafsdóttir . Guðjón B. Ólafsson , afi minn , hann var góður maður . Hann var duglegur maður . Hann starfaði allavega í Sam - bandi íslenskra samvinnufélaga , Frí - múrurum og Samband of Iceland . Hann var góður í skapi . Hann hjálpaði mér mjög mikið í lífínu . Og hann var mjóg gjafmildur . Hann var mér mjög mikið f lífínu . Hann gerði mjög mikið fyrir mig . Hann var og er okkur mikils virði . Sem dóttursonur hans hefði ég viljað að hann hefði ekki dáið . Ég hefði viljað að hann hefði lifað yfir jólin . Bara aðeins yfír jólin . Það væri þó miklu , miklu betra ef honum hefði batnað . En það gerðist , að hann andaðist á sjúkrahúsi í Bandaríkjunum . Það þykir mörgum leitt , til dæmis Ásgerði systur Guðjóns , Bryndísi , dóttur Guðjóns , Lúlú , konu Guðjóns , Ásu , dóttur Guðjóns , Brynju , dóttur Guðjóns , Jenna , syni Guðjóns , og Ólafi Kjartani , syni Guðjóns . Mér þótti mjög vænt um afa minn . Hann gaf mér lífið , hann gaf mér ást . Mér þykir jafn vænt um hann og honum j ) ótti vænt um mig . Olafur Friðrik Magnússon , 10 ára . Hann opnaði bílgluggann og bauð mér far . Hann vissi hvert ég var að fara og að við áttum stutta samleið . Ég þáði farið og þannig hófst sú langa samleið sem við áttum . Þetta var fyrir þrjátíu árum og þó tveimur mánuðum betur . Guðjón var þá tæpra tuttugu og átta ára að aldri , beinvaxinn og stæltur , maður sem sá enga ástæðu til að opna garðs - hlið sem hægt var að stökkva yfir , glaðvær og fullur áhuga á öllu því sem kom starfinu við og sjálfsagt mörgu öðru , þó að ég vissi minna um það . Og nú er Guðjón allur , langt um aldur fram . Þetta var ekki í fyrsta sinn sem ég sá Guðjón . Við höfðum fyrr átt orðaskipti , en í þessari stuttu öku - ferð varð mér ljóst hveni mann hann hafði að geyma . Dugnaður og áhugi voru mest áberandi í fari hans , ásamt hjálpsemi og góðvild , hrein - lyndi og drengskap . Síðar varð mér það ennþá betur Ijóst að hann kom jafnan til dyranna eins og hann var klæddur , við hvern sem við var að eiga . Þó að það sé mikill kostur er því ekki að leyna að síðar á lífsleið - inni varð Guðjóni þetta oft þungt í skauti . Skömmu eftir þetta fór Guðjón til starfa sem framkvæmdastjóri Lundúnarskrifstofu Sambandsins . Af starfi hans þar bárust þær frétt - ir einar að þegar ráða þurfti nýjan framkvæmdastjóra að sjávarafurða - deild Sambandsins með stuttum fyr - irvara síðla vetrar 1968 var valið auðvelt . Guðjón var framkvæmda - stjóri sjávarafurðadeildar í nærri sjö ár , uns hann lét undan þrýtingi um að taka að sér forystu í Iceland Seafood Corp. í Bandaríkjunum . Guðjón tók til starfa í sjávaraf - urðadeild í djúpri kreppu í sjávarút - vegi og raunar þjóðlífinu öllu . Síldin hvarf og það varð aflabrestur á þorskveiðum , jafnhliða miklu verð - falli . Þessu fylgdi fólksflótti úr landi . Kreppan kom harðar niður á sjávar - afurðadeild Sambandsins og þeim fyrirtækjum sem framleiddu fyrir hana en almennt gerðist . Ástæða þess verður ekki rakin hér . En þetta varð til þess að gerðar voru skipu - lagsbreytingar í starfsemi sjávaraf - urðadeildar , hún varð sjálfstæðari en aðrar deildir Sambandsins , og starfaði í nánari tengslum við fram - leiðendur . Við þetta hófst mikill upp - gangur í starfsemi deildarinnar . Á sjöunda áratugnum snerist þjóðlífið um síld , allt þar til síldin hvarf haustið 1967 . Þá varð ófyllt skarð í atvinnulífinu . Á síldarárun - um sat margt annað á hakanum í sjávarútvegi , meðal annars frysti - húsin , sem áttu örðugt með að halda í horfinu hvað þá að sækja verulega fram . Það átti ekki síst við um frysti - hús á vegum sjávarafurðadeildar , sem mörg voru á aðal síldarsvæðinu á Austur - og Norðausturlandi , en þau voru mörg um það bil að verða ónothæf í þann mund er síldin hvarf . Um þetta leyti voru kröfur um vöru - meðferð og hollustuhætti líka að aukast og jók það á vanda þessara gömlu og úreltu húsa . Á sama hátt snerist útgerðin að mestu um síldina og leið meira en hálfur annar áratug - ur frá því að skuttogarar komu fram á sjónarsviðið þangað til sú tækni náði hingað til lands . Ný ríkisstjórn sem mynduð var í júlímánuði 1971 hafði enduruppbyggingu frystiiðn - aðarins og fiskiskipaflotans að for - gangsverkefni og kom það í hlut sjávarútvegsráðherra að leiða það verkefni , meðal annars með útvegun fjármagns . En það þurfti fleira til en stjórnvaldsaðgerðir og átti Guð - jón drjúgan hlut í þeim stórstígu framförum sem urðu á næstu árum , ekki síst í því að stýra endurupp - byggingunni í þann farveg að ís - lenskur frystiiðnaður kæmist í fremstu röð í heiminum , en þar hef - ur hann verið síðan , þó að nú sé fast að honum sótt . Á þessum árum ávann Guðjón sér traust langt út fyrir raðir samverka - manna sinna , viðskiptavina og keppinauta og átti hann margra kosta völ , en kaus að starfa áfram " ' á sama vettvangi . En svo fór að hann lét undan þrýstingi í ársbyrjun 1975 að fara vestur til Bandaríkj - anna og gerast forstjóri Iceland Se - afood Corporation , sem , þá hét reyndar Iceland Product Inc , en ég kýs að nefna það nýrra nafninu . Bandaríkjamarkaður er erfiður við - fangs og má lítið út af bera . Það hafa mörg fyrirtæki , bæði bandarísk og erlend , fengið að reyna . Iceland Seafood hafði nokkru áður reynt fyrir sér um nýja markaðssetningu , sem fólst meðal annars í því að slíta í sundur framleiðslustarfsemina og markaðssetninguna og var það í samræmi við kenningar í rekstrar - fræðum á þeim tíma . Þessi tilraun tókst ekki og þó að nokkur tími væri liðinn átti fyrirtækið í erfiðleik - um með að ná sér á strik að nýju , og kom raunar fleira til . Viðskiptabanka Iceland Seafood Corp. leist ekki alltof vel á blikuna þegar Guðjón kom vestur og byrjaði feril sinn á því að eyða fé í að laga til í fyrirtækinu , ytra sem innra , og planta blómum . Hann var kallaður á teppið en honum tókst að sann - færa bankann um að hann væri á réttri leið . Og á undraskömmum tíma breytti fyrirtækið um svip , ekki eingöngu í útliti , afkoman varð við - unandi á skömmum tíma og síðar mjög góð . Og innan skamms hafði fyrirtækið tileinkað sér alla nýjustu tækni á sínu sviði og raunar haft forgöngu um áður óþekkta tækni og unnið sér það traust sem nauð - synlegt var til þess að halda velli á þessum erfiðasta markaði heims og leggja grunn að markvissri sókn til langrar framtíðar . Þrátt fyrir að Ice - land Seafood væri smátt fyrirtæki á bandarískan mælikvarða leið ekki á löngu þar til Guðjón varð þekktur í bandarísku viðskiptalífi og raunar meðal allra þeirra sem fengust við fískviðskipti að einhverju marki um allan heim . Mér er til efs að meira orð hafi nokkurn tíma farið af nokkr - um íslendingi í viðskiptum á alþjóða - vettvangi . Það var mikið átak að slíta sig frá þessu þegar til orða kom að hann gerðist forstjóri Sambands ís - lenskra samvinnufélaga . Guðjón B. Ólafsson sjálfur og Iceland Seafood höfðu á vissan hátt tvinnast saman , þannig að ekki varð auðveldlega sundur slitið , eins og greinilega kom í ljós þegar hann fór þaðan og kom það víðar niður en réttmætt var . En það er til marks um þá virðingu og vinsældir sem hann naut í fyrirtæk - inu að nú , meira en sjö árum eftir að hann hvarf á braut , óskaði starfs - fólkið eftir því að haldin yrði minn - ingarathöfn um hann áður en jarð - neskar leifar hans yrðu fluttar til íslands . Árið 1986 var ennþá full þörf fyrir Guðjón fyrir vestan , en hins vegar voru margir þeirrar skoð - unar að þörfín fyrir starfskrafta hans hér heima væri brýnni . Og Guðjón varð við kallínu að koma heim . Ég hygg að langur tími líði áður en menn átta sig til fulls á því sem gerðist í Sambandi íslenskra sam - vinnuféiaga áður og eftir að Guðjón kom heim . Enn sem komið er veldur það því að erfitt er að meta síðustu ár starfsævi hans og skipa honum sess í sögunni . Það verður auðveld - ara þegar horft verður yfir sviðið úr meiri fjarlægð . En þegar kapp var lagt á að fá Guðjón til þess að koma heim var það vegna þess að mörgum var ljóst að þörf var fer - skrar forystu . Margir telja að Sam - bandið hafi ekki getað lifað við já - kvæða raunvexti og í þeim hafí fall þess verið falið . Þetta er mikill mis - skilningur . Það er að vísu rétt að sveiflan frá neikvæðum raunvöxtum til óeðlilegra hárra raunvaxta var öllu atvinnulífi þung í skauti , Sam - bandinu einnig . Mörg fyrirtæki hafa lotið að moldu að undanförnu og hafa háir vextir vissulega komið þar við sögu . En þeir réðu ekki úrslitum um örlög Sambandsins . Flest fellur innanfrá , fyrirtæki , stofnanir ; stefnur , ríki , heimsveldi . Og flest það sem er , áeftir að falla , fyrr eða síðar . Það er lögmál lífsins . Þó að hart væri löngum sótt að Sambandinu að utan og miklar kröf - ur til þess gerðar , ekki síst af ríkis - valdinu , þá var hitt þó þyngra á metunum að kröfurnar innan frá urðu sífellt háværari . Og undan þeim kröfum var látið í ríkari mæli en að undir yrði risið . Það hefur löngum verið einkenni á íslenskri samvinnuhreyfingu að leggja áherslu á allsherjar framfarir , ekki síst á sviði atvinnusköpunar , fremur en að leggja höfuðáherslu á verslun og viðskipti , eins og víðast annars stðar . Þegar tók að halla undan fæti í framleiðsluiðnaðinum , ekki síst fyrir sókn fjarlægra þjóða á því sviði , kom það hart niður á Sambandinu eins og fleirum . Sam - dráttur varð í atvinnu við hefð - bundna Iandbúnaðarframleiðslu . En í kjölfarið á þessu tvennu var sú krafa gerð til Sambandsins að bæta þetta upp með stuðningi við upp - byggingu nýrra framleiðslugreina , þar sem áhættan var oft mikil , og að styðja greinar þar sem lítil von var um arð í nánsutu framtíð . Jafn - framt þessu jukust áhrif Suðvestur - landsins í Sambandinu og þar með fékk sú skoðun vaxandi fylgi að Sambandið hefði vanrækt þann hluta landsins . Úr því var talið að þyrfti að b ^ æta . Margir sáu augljós hættumerki framundan . Og það var einmitt þá sem Guðjón var kallaður til . Þegar hann kom heim frá Ameríku kom hann í efnahagsumhverfi , sem var gerólíkt því sem hann hafði starfað í um hríð . Sjálfur hefur hann sagt að þaðhafi tekið sig tvö ár að átta sig á málefnum Sambandsins . Það voru ár sem ekki mátti missa . Þeir sem lögðu kapp á að hann kæmi heim árið 1986 væntu þess að hann tæki þegar í stað þá forystu , sem á þurfti að halda , forystu í að breyta hugarfari , breyta viðhorfum innan Sambandsins og sambandsfyrirtækj - anna . Að hann snerist til varnar en blési jafnframt tii nýrrar sóknar . En Guðjón var ekki á því augnabliki tilbúinn að leggja til atlögu . Þar að auki voru ekki allir tilbúnir að taka við Guðjóni og þeim nýju viðhorfum sem þeir töldu að hann flytti heim með sér . En hinu má svo ekki gleyma að þó að Sambandið hætti starfsemi standa veigamiklir þættir starfsem - innar eftir og blómstra í nýjum far - vegi . Það skiptir ekki öllu máli að Sam - bandið hverfur af sjónarsviðinu . Sá lagarammi sem samvinnustarfi er settur er orðinn of þröngur og þar með taka við ný rekstrarform sem búa við rýmri skilyrði . Það sem skipt - ir máli er að sú hugsun lifi að mönn - um sé farsælast að hafa samvinnu . Sú hugsun fleytti okkur drjúgum " " fram á veg á þessari öld á leiðinni frá örbirgð til efna . Sú hugsun hefur átt örðugt uppdráttar um skeið , hef - ur vikið fyrir tískustraumum , sem væntanlega lifa ekki lengi . En lifa sennilega samt sem áður nógu lengi til þess að við verðurm að hefja nýja framfarasókn í byrjun nýrrar aldar , á sama hátt og um síðustu aldamót . Það er verðugt til umhugs - unar yfír moldum Guðjóns B. Ólafs - sonar . í dag kveðjum við Guðjón B. Ólafsson með miklum söknuði . Ég " átti við hann langt og gott sam - starf , sem var nánast á árúnum 1968 - 1975 . í því samstarfi var Guðjón veitandinn og ég á honum mikið að þakka . Hann var helsjúkur maður síðustu þrjú æviárin . Þrátt fyirr það bognaði hann ekki , því að hann var þeirrar gerðar að brotna fremur en bogna . En þetta varð til þess að erfiðara var að fylgja honum eftir . Þess vegna urðu samskipti okkur minni en áður síðustu tvö árin , einmitt þegar hann þurfti mest á stuðningi að halda . Það verður mér ævinlegt harmsefni . Við hjónin sendum Guðlaugu og fjölskyldunni samúðarkveðjur á þessari stund sorgarinnar . Þeir sem mikið hafa átt hafa mikið misst . Árni Benediktsson . Hvar hafa dagar lífsins lit sínum glatað ? 0g ljóðin er þutu um þitt blóð frá draumi til draums , hvar urðu þau veðrinu að bráð , ó barn , er þig hugðir borið með undursamleikans eigin þrotlausan brunn þér í brjósti ! Hvar ... ? Þessar upphafslínur úr Söknuði Jóhanns Jónssonar koma í hugann við ótímabært fráfall vinar míns Guðjóns B. Ólafssonar . Hann var eins og margir framúrskarandi menn borinn með „ undursamleikans brunn í brjósti " , en hvar og umfram allt hvernig og hversvegna , gerist það að Hf og starf góðra manna verður „ veðrinu að bráð " . Þegar litið er yfir ævi míns kæra vinar síðasta áratuginn , þá finnst mér líkt og for - ' sjónin sé að endurtaka tragísk efni úr leikritum Forn-Grikkja . Svo dramatískt er allt sviðið og Guðjón sjálfur í sporum harmsögulegrar persónu sem lætur að lpkum lífið með reisn hetjunnar . : Leiðir okkar lágu saman á skóla - bekk í Reykjavík fyrir fjórum ára - tugum og náin kynni og vinátta tókst fljótt með okkur , því við áttum það sameiginlegt að hafa mun meiri áhuga á íþróttum en bókfærslu og vélritun . I stað þess að lesa heima var farið beint út f íþróttahús KR í Kaplaskjóli eftir að skóladeginum lauk , og þar var hamast fram á kvöld . Guðjón var þá aðeins 18 ára , en stor og feykilega knár ; hann var augljóslega efni í afreksmann í íþróttum .