Efttl Föstudagur 25. nóvember 1994 Afmœlissýning í Listasafni íslands : Stofngjöf Listasafnsins Listasafn Islands er 110 ára um þessar mundir og í því tilefni veröur laugardaginn 26. nóvember opnuö sýning á stofngjöfinni . Á sýning - unni er úrval verka eftir nor - raena málára , aoallega danska , frá síðari hluta 19. aldar . Þessi gjöf er eitt heild - stæðasta safn erlendrar myndlistar í eigu Listasafns - ins og hefur ekki veriö sýnt síðan 1974 , en nú hafa myndirnar verið hreinsaðar og er nú nær öll stofngjöfin sýnd í heild sinni . Listasafn íslands var stofnað 1884 af stórhuga listunnanda , Birni Bjarnarsyni , sem síðar varð sýslumaður og alþingis - maður . Hann stóð sjálfur fyrir söfnun verkanna í Kaup - mannahöfn , fékk norræna málara tíl að gefa myndir til safnsins og skipulagði fjár - söfnun meðal íslendinga til að kosta innrömmun þeirra og flutning . Björn var langt á undan samtíð sinni í skilningi á mik - ilvægi safna fyrir almenning . í grein , sem hann skrifaði í tímaritið Heimdall í júlí árið 1884 , stendur eftirfarandi : „ Söfnin eru ekki að eins til skemmtunar , heldur nauðsyn - leg , og alveg ómissandi ef vís - indi og fagrar listir eiga að geta blómgast ; ... og auk þess að stór og góð söfn eru ómissandi fyrir lista - og vísindamenn eru þau mjög menntandi fyrir alla alþýðu , því að jafnvel þeir , sem skoða þau sjer til skemmt - unar , læra á því margt fyrir - hafnarlaust og hjá mörgum getur vaknað löngun til þess að læra meira . " Málverk eftir Anders M. Askevold : „ Selför " . Myndin er frá 1884 . Er myndirnar komu til landsins , lét landshöfðinginn , Bergur Thorberg , koma þeim fyrir í nýbyggðu húsi Barna - skólans í Reykjavík , sem var á horni Pósthússtrætis og Hafn - arstrætis . Þar voru þau al - menningi til sýnis um sumar - ið , en voru síðan hengd upp í lestrarsal Alþingishússins , sem hýsti safnið næstu árin og gat almenningur skoðað verkin um helgar . í stofngjöfinni er margt úr - vals verka og má þar nefna málverk listmálaranna Anna Ancher og Peter Severin Kroyer . Árið 1887 fólu forsetar Alþingis umsjónarmanni sín - um , Jónasi Jónssyni , að gera skrá yfir þau verk Listasafnsins sem þá voru komin til lands - ins . Flest þau verk , sem þar eru skráð , má títa á sem upphaf - legan stofn safnsins , en þar að auki eru nokkrar gjafir , þ.á m. dánargjöf Edvalds J. Johnsens læknis í Kaupmannahöfn , en Edvald var frá Húsavík . í gjöf hans voru 28 málverk og vatnslitamyndir . Til stofngjaf - arinnar teíjast öll þau verk , sem safninu bárust til alda - móta , en þá tilheyrðu safninu 74 myndverk og 2 höggmynd - ir , auk grafískra verka . í tengslum við sýninguna verður gefin út bók , prýdd fjölda ljósmynda af málverk - unum auk greinar um stofn - gjöfina eftir Beru Nordal . Sýningin verður opin dag - lega nema mánudaga frá kl. 12 - 18 , fram til 5. febrúar á næsta ári . Hægt ér að panta leiðsögn um sýninguna fyrir hópa . VESTURFARARNI Texti og teikning : Haraidur Einarsson 9 . HLUTI Byggt á frásögn Eiríks sögu rauba og Grænlendingasögu . MHn ^ ^ Hm