Fréttir af framferði Samherja koma jafnt kennurum sem nemendum Sjávarútvegsskóla Háskóla S.Þ. í opna skjöldu . Verkefnastjóri FarFish segir málið einnig geta dregið úr trúverðugleika . „ Við erum auðvitað leið eins og allir yfir þessu . Ég held að það sé eina orðið sem nær yfir þetta , ” segir Þór Heiðar Ásgeirsson , forstöðumaður Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna . „ Hins vegar verðum við líka að halda því á lofti að Samherji hefur sem og iðnaðurinn allur reynst okkur mjög vel í gegnum tíðina . Þess vegna er maður miður sín og undrandi yfir stöðunni . ” Sjávarútvegsskóli Háskóla Sameinuðu þjóðanna hefur starfað hér á landi í rúma tvo áratugi . Starfsemi hans er hluti af þróunaraðstoð Íslendinga . Hingað koma nemendur frá þróunarlöndum í sex mánaða þjálfunarnám , þar á meðal frá Namibíu , fátæku landi sem nú er í fréttum vegna uppljóstrunar um framferði Samherja þar undanfarin ár . „ Við höfum verið með nemendur frá Namibíu nánast frá fyrsta degi og tengdist það þróunaraðstoð Íslands við Namibíu á sínum tíma . Namibía hefur síðan þá verið einn af okkar stærri samstarfsaðilum , ” segir Þór . Fyrsti nemandinn frá Namibíu kom hingað árið 1999 , á öðru starfsári skólans . Þau tuttugu ár sem síðan eru liðin hafa um tuttugu nemendur frá Namibíu fengið þjálfun við skólann . Þeir hafa felstir starfað í sjávarútvegsráðuneyti Namibíu , við namibísku hafrannsóknarstofunina eða kenna í sjómannaskólanum þar . „ Við erum að þjálfa fagfólk sem hafa áhrif á stefnumótun í þessum löndum en eru ekki áberandi í fjölmiðlum en vinna með þá þætti sem nýttir eru til grundvallar ákvarðanatöku í fiskveiðistjórnun . ” Hann er spurður hvort hann sjái fyrir sér að Samherjamálið hafi einhverjar afleiðingar fyrir skólann eða nemendur hans . „ Nei , ekki á þessu stigi málsins , en trúverðugleiki okkar gæti skaðast . Það á eftir að rannsaka þetta mál og það lítur ekki vel út . En Sjávarútvegsskólinn er staðfastur í því að byggja upp faglega færni í sjávarútvegi hjá lykilfagfólki í okkar samstarfslöndum . ” Fagleg nálgun „ Gagnsæið vinnur gegn spillingu , ” segir Þór Heiðar . Skólinn hafi jafnan lagt mikla áherslu á gagnsæi og nemendur kynnist því að hér á landi taki sjávarútvegurinn þeim opnum örmum . „ Þau fá að fara inn fjölda fyrirtækja og sjá samvinnuna milli rannskóknastofnana , háskólaumhverfisins og stjórnsýslunnar . Þetta sést ekki víða og þetta er eitt af því sem þeir taka heim með sér . ” „ Við reynum að nálgast þetta mjög faglega . Samstarfsaðilar okkar eru aðallega ráðuneyti og undirstofnanir þeirra , og við leggjum okkur fram við að hlusta eftir bæði þörfum þeirra og forgangsatriðum þegar kemur að þróunarmálum í sjávarútvegi . Þegar við veljum inn í hópinn á hverju ári kemur það í kjölfarið á góðu samtali . Við tryggjum að menn uppfylli ákveðin skilyrði en síðan eru það samstarfsaðilar okkar sem taka endanlega ákvörðun um það hverjir koma til okkar í þjálfun . ” Þór tók við starfi forstöðumanns í ágúst sl. en hefur starfað við skólann nánast frá upphafi og verið í samskiptum við yfirvöld í sjávarútvegi í fjölmörgum löndum víðs vegar um heim . „ Ég er búinn að ferðast til yfir 20 Afríkulanda og unnið með þeirra helstu sérfræðingum á sviði sjávarútvegs og auðvitað veit maður að það gengur á ýmsu . Við vitum að ólöglegar veiðar er stórt vandamál í Afríku og ein gjöfulustu fiskimið í heimi eru þarna við norðvesturströndina . Evrópuverkefnið FarfishSkólinn tekur ásamt Matís þátt í Evrópuverkefninu FarFish , sem snýst um að stuðla að ábyrgum og sjálfbærum veiðum á vegum aðildarríkja ESB á fjarlægum veiðislóðum , þar á meðal við Afríku . „ Okkar hlutverk þar er að hjálpa fjórum samstarfslöndum okkar sem hafa samning við Evrópusambandið og styrkja þau við samningsborðið . ” Þau eru Seychelles-eyjar , Máritanía , Senegal og Grænhöfðaeyjar . Hlutverk skólans er að styðja þessar þjóðir þegar Evrópusambandið kemur að semja um veiðar , kvótaheimildir og verðlagningu . Í slíkum samningum er allt uppi á borðum og mat lagt á framkvæmd samningsins . „ Þetta eru opinberir samningar og þarna er verið að semja um aðgengi að auðlindum . Það má bera þetta saman við það sem Samherji er að gera sem er ekki mjög gagnsætt . ” Gerir okkur erfiðara fyrir „ Auðvitað slær þetta mann . Þetta er hið versta mál og út frá sjónarhóli þessa verkefnis kemur þetta sér mjög illa , þar sem við höfum notið góðs af því að Ísland er talið frekar hlutlaust þegar kemur að nýtingu erlendra þjóða á sjávarútvegsauðlindum við strendur Afríku , “ segir Jónas R. Viðarsson , fagstjóri hjá Matís . Hann hefur fyrir hönd Matís stýrt Evrópuverkefninu FarFish . „ Við erum að skoða veiðar Evrópusambandsins við strendur vestur Afríku og höfum álitið að Íslendingar væru að haga sér skikkanlega þarna . Í verkefninu höfum við jafnvel bent á að það sé í raun ekki svo langt síðan að Ísland var í þeirra stöðu , með stóran erlendan flota að ofveiða stofna í okkar lögsögu og aflinn ekki einu sinni að koma í land á Íslandi . Þetta er því alveg sérstaklega sorglegt fyrir okkur sem komum að FarFish verkefninu og gerir okkar starf erfiðara , þar sem verkefnið gengur mikið út á að byggja upp traust . " Heyrir alls konar sögurFarFish verkefnið er til fjögurra ára og er rúmlega hálfnað um þessar mundir . Ísland stýrir þessu verkefni og Jónas er verkefnastjórinn . „ Verkefnið nær ekki í Namibíu , en við erum hins vegar að skoða önnur hafsvæði á vesturströnd Afríku þ.m.t. Grænhöfðaeyjar , Máritaníu , Senegal og alþjóðleg hafsvæði sem liggja m.a. fyrir utan 200 mílurnar við Namibíu . En aðalfókusinn á uppsjávartegundir er við strendur Marokkó og Máritaníu . ” Hann segir mikið skorta upp á gagnsæi í veiðum út af ströndum Afríku og að það sé enginn hægðarleikur að bæta þar úr . Sum Evrópusambandsríki , sérstaklega Spánn , stundi miklar veiðar við vesturströnd Afríku og eru með öfluga hagsmunagæslu . Auk þess hafa bæði Tyrkir og Kínverjar verið stórtækir í fjárfestingum í sjávarútvegi á svæðinu . Þeir eru t.a.m. orðnir gífurlega fyrirferðarmiklir í Máritaníu í gegnum fyrirtæki sem þeir eiga í landinu . Á örfáum árum hafa þeir fjárfest í flota sem telur nú yfir 50 skip og um 30 fiskimjölsverksmiðjur . „ Maður er stöðugt að ganga á veggi í þessu verkefni “ segir Jónas . „ Þarna er um mikla peninga að tefla og maður hefur auðvitað heyrt alls konar sögur um það hvernig menn fara að því að fá veiðiheimildir . ”