Börn með ADHD eru gjarnan hressir , skemmtilegir orkuboltar með fjörugt ímyndunarafl . Eru oft listrænir skapandi einstaklingar og með leiðtogahæfileika . Athyglisbrestur , stutt úthald , ofvirkni og hvatvísi geta hins vegar haft afar hamlandi áhrif á hegðun , nám , félagasamskipti og líðan .... lesa meira Þjónusta ÞHS er fyrst og fremst fyrir höfuðborgarsvæðið , en einnig önnur landsvæði ef ekki býðst sambærilegt úrræði á heimaslóð . Ef áhyggjur eru fyrst og fremst af frávikum svo sem greindarskerðingu , málþroskaröskun eða sértækum námserfiðleikum heyrir málið undir sérfræðiþjónustu skóla og á ekki að vísa til ÞHS . Heilbrigðisfagfólk , sem ekki hefur yfir að ráða greiningarúrræðum , getur vísað í frumgreiningu . Miðað er við að greind sé almennt ekki undir þroskahömlunarmörkum og að þyngd vanda bendi ekki til fötlunar . Einnig samantekt um þroska - og félagssögu barns og núverandi stöðu þess heima og í skóla , varðandi námsframvindu , hegðun , líðan , fjölskylduhagi og samskipti við fullorðna og jafnaldra . Prenta útfyllta tilvísun , undirrita og senda ásamt undirrituðu leyfi foreldra og öðrum fylgigögnum í umslagi stílað á : Þroska - og hegðunarstöð – Inntökuteymi , Þönglabakka 1 , 109 Reykjavík . Í tímaröð eru næstu skref þessi : Öflun viðbótarupplýsinga , til dæmis með matslistum , ef þörf krefur . Í kjölfar greiningar býðst foreldrum ýmiss konar þjónusta eftir því sem þurfa þykir . Mikilvægt er að fara eftir eftirfarandi leiðbeiningum um fylgigögn með tilvísunum : Tilvísun í frumgreiningu Ef áhyggjur eru af hegðun , líðan eða einhverfueinkennum ungra barna er æskilegt að CBCL eða M-CHAT matslistar hafi verið lagðir fyrir . Matslistar þurfa að hafa sýnt sterkar vísbendingar um hamlandi vanda barnsins . Íhlutunin getur falist í úrræðum fyrir barnið innan og utan skóla og ráðgjöf , fræðslu og færniþjálfun foreldra . Samstarf skóla og foreldra þarf líka að vera reglubundið , markvisst og vel skilgreint . Þegar niðurstöður og æskileg úrræði eru rædd á skilafundum með skólafólki er yfirleitt mælt þjónustuteymi fyrir barnið . Fagfólk sem algengt er að komi að greiningu eru t.d. barnalæknar , sálfræðingar , talmeinafræðingar , iðjuþjálfar og sjúkraþjálfarar auk annarra sérfræðinga eftir atvikum . Mismunandi færniþjálfun eða meðferð barns í einstaklings - eða hóptímum . Grunur eða vísbendingar um frávik koma t.d. fram við hefðbundnar skoðanir og skimanir í ung - og smábarnavernd . Tilgangur frumgreiningar er að skera úr um tilvist frávika , skilgreina hvers eðlis þau eru og meta þörf á sérstakri íhlutun . Eftir frumgreiningu ætti að veita ráðgjöf í samræmi við niðurstöður og hlutast til um útvegun viðeigandi úrræða . Ýmsir matslistar notaðir til að afla sérstakra upplýsinga frá foreldrum og kennurum . Önnur úrræði geta t.d. verið lyfjameðferð fyrir barn , foreldraráðgjöf og færniþjálfunarnámskeið fyrir barn og / eða foreldra . Þótt þroskinn fylgi mestan part nokkuð ákveðnu ferli , er eðlilegt að ýmiss breytileiki komi fram á milli einstaklinga . Hér má sjá stuttar lýsingar á nokkrum algengustu frávikum hjá börnum en fræðsluefni um þroska - og hegðunarfrávik . Flestir sem greinast með ofvirkni hafa einnig einkenni athyglisbrests að einhverju marki . Mismunandi fjöldi og styrkleiki einkenna ásamt mikilli breidd í vitsmunaþroska ræður hinu fjölbreytta birtingarformi . Birtingarform einhverfu hjá ungum börnum getur verið mjög mismunandi . Í nýlegri íslenskri rannsókn svöruðu 76% foreldra barna með einhverfurófsraskanir að þeir hefðu haft áhyggjur af þroska eða hegðun fyrir 3 ára aldur . Ef áhyggjur vakna hjá foreldrum varðandi þroskaframvindu barnsins er reglubundið ungbarnaeftirlit í heilsugæslunni góður vettvangur fyrir foreldra til að viðra áhyggjur sínar . Til þess að hegðun barns eða unglings uppfylli greiningarskilmerki fyrir hegðunarröskun þurfa þrjú hegðunareinkenni að vera til staðar í að minnsta kosti 12 mánuði ( en eitt þarf eingöngu að hafa verið til staðar í 6 mánuði ) . Slíkar leiðir má til dæmis læra á uppeldisnámskeiðum eða í ráðgjöf hjá sálfræðingi . Foreldrar geta fengið fræðslu um atferlismótandi aðferðir á uppeldisnámskeiðum . Honum er kennt að finna sjálfur lausnir á vandamálum út frá því að greina eigin ranghugmyndir og hugsanavillur og leiðrétta þær . Hugsanavillur sem þessi gætu mögulega verið að kalla fram erfiða líðan og í kjölfarið óæskilega hegðun . Á Íslandi hefur mótþróaröskun verið algengasta fylgiröskun ofvirkni með athyglisbrest . Þessi meðferð gagnast þó yfirleitt ekki börnum mikið yngri en 9 ára þar sem talsverðan þroska þarf til þess að geta nýtt sér hana . Dæmi um þetta er að barni gengur vel í nokkrum fögum í skólanum og kennarar eru jákvæðir í hans garð . Mótþróaröskun getur síðar þróast út í hegðunarröskun , sem er röskun sem lýsir mun alvarlegri hegðunarvanda . Önnur eru verkleg og leyst með því að handfjatla hluti , púsla og teikna . Greindarpróf Wechslers fyrir börn - fjórða útgáfa ( WISC-IVIS ) WISC-IVIS prófið veitir mikilvægar upplýsingar um vitsmunaþroska barna á aldrinum 6 : 0 til 16:11 ára . Árangur barna er borinn saman við árangur íslenskra jafnaldra . Annar þroski og dagleg færni Spurningalisti um færni barna við daglega iðju ( FBDI ) FBDI er spurningalisti sem aflar upplýsinga um þátttöku og færni barna við ýmsar daglegar athafnir . HELP nýtist einnig fyrir eldri börn með víðtæka hreyfihömlun og börn sem ekki er unnt að leggja fyrir stöðluð fyrirmæli . Metin er hegðun barnsins sem og viðbrögð við skynáreitum sem eru hluti af daglegum aðstæðum . Svörin eru borin saman við svör íslenskra mæðra jafngamalla barna . Prófinu er skipt í tvö aldursbil ( 2 ; 6 - 3 ; 11 og 4 ; 0 - 7 ; 11 ) . Viðmið eru bandarísk . Niðurstöður eru settar fram í staðaltölum og er meðalgeta barna á bilinu 7 - 13 . Niðurstöður eru gefnar upp í staðaltölum ( meðaltal 50 ± 10 ) og kvörðuðu gildi sem sýnir breytingar yfir tíma . Niðurstöður gefa vísbendingar um skynþröskuld barnsins og þörf fyrir aðlögun viðfangsefna og umhverfis . ADIS greiningarviðtal ADIS er staðlað greiningarviðtal , byggt á greiningarviðmiðum DSM-IV . Svör eru borin saman við það sem vitað er um svör foreldra íslenskra barna . Svör foreldra og kennara eru borin saman við það sem vitað er um svör foreldra og kennara íslenskra og bandarískra barna og unglinga á aldrinum 4 – 16 ára . Svör fullorðinna er þekkja barnið vel eru borin saman við svör foreldra og kennara íslenskra barna . Áherslan er m.a. á leik , samræður , spurningar sem snúa að félagsþroska og tilfinningum og atriði sem lúta að daglegu lífi auk tiltekinna verkefna eins og t.d. að endursegja stutta sögu og að búa til sögu úr hlutum . Viðtalið tekur um eina og hálfa til þrjár klukkustundir . Mikilvægt er að sá sem þekkir best til þroskasögu barnsins og núverandi hegðunar fylli út listann . Metin eru m.a. samskipti barnsins , viðbrögð við ýmsu í umhverfinu og sérkenni í hreyfingum og háttalagi . Metin eru m.a. samskipti barnsins , viðbrögð við ýmsu í umhverfinu og sérkenni í hreyfingum og háttalagi . Þeir sem þekkja barnið vel svara spurningunum . Gjarnan eru fengin svör foreldra og kennara . Fari stigafjöldi um og yfir 15 er mögulega um vanda á einhverfurófi að ræða og ástæða til að greina vandann frekar . Börnin svara listanum sjálf og eru í hverri spurningu beðin að velja eina setningu af þremur sem lýsir best hvernig þeim hefur liðið síðustu 2 vikurnar . CPT er tölvupróf sem metur hvernig börnum gengur að hafa stjórn á og viðhalda athygli og halda aftur af hvatvísi . Lág tala gefur til kynna meiri skerðingu en há tala .