Kristín Eysteinsdóttir leggur áherslu á tímaleysi í uppsetningu sinni á Heddu Gabler í Þjóðleikhúsinu . Þýðing Bjarna Jónssonar er afar áheyrileg en líka algerlega úr nútímanum – til dæmis orðtak Jörgens Tesman eiginmanns Heddu sem er svo skemmtilega notað í verkinu : pældu í því . Svið Finns Arnars er sannarlega ekki sú borgaralega stofa sem Heddu finnst hún vera að kafna inni í ( og horfið er málverkið af pabba hennar sem ríkti yfir þeirri stofu samkvæmt fyrirmælum höfundar ) . Búningar Filippíu Elísdóttur vísa í ýmsar áttir ; Berta vinnukona ( Harpa Arnardóttir ) er í síðpilsi , Júlíana Tesman ( Kristbjörg Kjeld ) í buxnadragt , Hedda ( Ilmur Kristjánsdóttir ) og Thea ( Brynhildur Guðjónsdóttir ) í pilsum með faldinn vel fyrir ofan hné . Það er ábyggilega líka hægt að farast úr þunglyndi í lítt mubleraðri stofu sem minnir mest á smarta biðstofu hjá arkitekt eða tískulækni og sveiflurnar á pilsfaldinum hafa verið stórar alveg frá lokum fyrri heimsstyrjaldar , en Hedda Gabler er samt ekki tímalaust verk . Við erum minnt á það aftur og aftur að það er skrifað fyrir aldamótin 1900 , ef ekki með öðru þá því að aldrei er ýjað að því að Hedda eigi val í lífi sínu , geti valið að vera annað en „ bara “ frú Tesman . Og ég verð að viðurkenna að það truflaði mig á köflum að uppsetningin skyldi ekki gangast undir það . Síðasta uppsetning á verkinu sem ég sá í London fyrir sex árum gerði það – en þá kemur önnur játning : ég er nærri því viss um að þessi nýja uppsetning á eftir að lifa lengur og betur í minningunni en hún . Líklega er ég að leiða að því að væntanlegir áhorfendur eigi að horfa framhjá umbúðunum , endanlega skipta þær ekki máli heldur verkið og leikurinn – og þar er erfitt að gera meiri kröfur en voru uppfylltar á frumsýningunni í gærkvöldi . Hedda og Jörgen Tesman ( Valur Freyr Einarsson ) eru nýkomin úr hálfs árs brúðkaupsferð um Ítalíu þegar leikritið hefst og sest að í stóru glæsihýsi sem keypt hefur verið handa þeim eftir duttlungum Heddu meðan þau eru í burtu . Í ferðinni hefur hún eytt og spennt óhóflega , enda giftist hún Tesman ekki af ást heldur til að geta verið áhyggjulaus um eigin hag . Hann á von á prófessorsstöðu í menningarsagnfræði og hefur tekið stór lán út á væntanleg laun . Það er dýrt að hafa náð í Heddu sem allir karlmenn í bænum vildu eignast . Ekki er langt liðið á dag þegar Hedda kemst að því að gamall kærasti , Ellert Lövborg ( Stefán Hallur Stefánsson ) , er kominn í bæinn og búinn að drífa í því sem bóndi hennar hefur ekki komið í verk : að gefa út bók um menningarsagnfræði . Hún hætti við hann á sínum tíma vegna þess að hann virtist ekki eiga neina framtíð fyrir sér en nú er sýnt að hann getur orðið Tesman skæður keppinautur um prófessorsembættið . Ennþá verra finnst Heddu að gömul skólasystir hennar og kærasta Tesmans , Thea Elvsted , á stóran hlut í endurreisn Lövborgs og verki hans og enn stærri hlut í framhaldinu sem nú er fullgert í handriti . Hedda verður bæði svekkt og afbrýðisöm og verandi gáfuð kona verður hefnd hennar grimmileg . Við hana nýtur hún óvæntrar aðstoðar fjölskylduvinarins Brakks lögmanns ( Eggert Þorleifsson ) sem sér sér hag í því að aðstoða Heddu við að tortíma Lövborg . Hedda Gabler er óskahlutverk leikkvenna enda stórt og dramatískt og persónan ekki einhlít . Kristín og Ilmur hlífa Heddu ekki í þessari sýningu . Hún er ergileg þegar hún vaknar að morgni eftir ferðalagið , hún er hrokafull við gömlu fröken Tesman , meinfýsin í orðum og athugasemdum og heiftúðug þegar á líður . Ibsen hefur lagt sig allan fram við að gera texta hennar auðugan og persónuna spennandi þó ekki sé hún aðlaðandi . Þó getur Hedda vel breitt yfir ergelsið þegar á þarf að halda , verið elskuleg við Theu meðan hún er að hafa upp úr henni leyndarmálin , daðursleg við Brakk og í samtölum við Lövborg glittir í viðkvæma stúlku undir niðri . Hedda Ilmar er hvorki femínisti né fórnarlamb eins og maður hefur séð hana túlkaða , hún er reið ung kona , kannski fyrst og fremst sjálfri sér fyrir að hafa ekki þorað að fylgja eigin sannfæringu , fyrir að hafa valið vitlaust , fyrir að vera búin að loka sig inni . Ilmur var sannfærandi refsigyðja yfir sjálfri sér og leið hennar út úr búrinu varð skiljanleg . Karlarnir í kringum hana voru hver með sínu móti . Valur Freyr var Jörgen Tesman lifandi kominn , menntamaður af þeirri tegund sem Ibsen bæði vorkennir og viðurkennir og svo vandræðalega hræddur við konu sína . Stefán Hallur var öflugur Lövborg . Munurinn á stærð þeirra Vals Freys var vel nýttur og senur þeirra Ilmar voru sterkar . Brakk lögmaður verður smám saman fangavörður Heddu og það er ekki síst hann sem ýtir henni út á ystu brún . Mér fannst Eggert búa til alveg nýja manngerð – makalaust hvað hann er mikið kamelljón – en nautnin af valdinu mætti verða sýnilegri undir lokin . Kristbjörg var glæsileg Júlíana Tesman og í samspili þeirra Vals Freys sá maður í sjónhending alla hans ævi , munaðarleysingjans sem var alinn upp hjá tveimur föðursystrum . Ástin milli þeirra var greinileg og ekki furða þótt Hedda þyldi hana illa . Brynhildur túlkar Theu Elvsted af heitri ástríðu og senurnar með þeim Ilmi voru einna áhrifamestar í sýningunni . Óvæntur senuþjófur var Harpa Arnardóttir í hlutverki Bertu vinnukonu . Vinnukonan hér er miklu yngri en Ibsen hugsaði sér og allt önnur týpa . Hér verður hún einna líkust njósnara , hlerara sem allt sér og heyrir . Kannski var það hún sem sagði Ibsen frá öllu saman ? Þessi túlkun á hlutverkinu passaði Hörpu afar vel , hún var ískyggileg , sannkölluð óheillakráka þar sem hún leið um eins og skuggamynd á bak við , pússaði gler með hægum hreyfingum eða stóð grafkyrr með kökudisk , sjáandi allt og heyrandi . Hedda veit það ekki af því hún er yfirstéttarstúlka sem sér ekki þjónustufólkið en kannski er það Berta sem hún ætti að vera hrædd við . Barði Jóhannsson býr sýningunni volduga hljóðumgerð sem setur áhorfendur í réttar stellingar fyrir hádramatísk átök strax í upphafi . Hún sýnir að þetta er ekki kammerverk sem við erum í þann mund að upplifa heldur örlagasinfónía . Silja Aðalsteinsdóttir