Eitt merkasta framlag Íslendings til söguþekkingar á Norðurlöndum er nú í fyrsta skipti komið út á norrænni tungu . Þormóður Torfason fæddist í Engey 1636 . Hann var ungur settur til náms við latínuskólann í Skálholti og hélt átján ára til náms í klassískum fræðum við háskólann í Kaupmannahöfn . Hann snéri aftur til Íslands að námi loknu , en bauðst staða sem konunglegur þýðandi íslenskra handrita í Kaupmannahöfn 1659 . Þar vakti hann athygli Friðriks III . Danakonungs , sem sendi hann til Íslands til að safna norrænum handritum fyrir konunglegu þjóðarbókhlöðuna . Hann var tilnefndur konunglegur fornritavörður 1667 , en þurfti að láta það starf af hendi við fráfall Friðriks III . Hann var síðar skipaður konunglegur söguritari við hirð Kristjáns V. Þormóður , sem notaði höfundarnafnið Tormod Torfæus á latínu , giftist norskri ekkju 1665 og fluttist síðar með henni til Karmøy á vesturströnd Noregs , en þar skrifaði hann m.a. sögu Noregs , Historia Rerum Norvegicarum . Hann vann að verkinu í 30 ár og var 75 ár að aldri þegar það kom út . Næsta lítið hefur verið fjallað um Þormóð Torfason á Íslandi til þessa , en landi hans og embættismaður við dönsku hirðina , Jón Eiríksson , ritaði stutta ævisögu hans á átjándu öld . Ein skýringin fyrir fálæti Íslendinga gagnvart þessum mikilvirka lærdómsmanni er vafalítið sú að hann skrifaði á latínu og var því ekki aðgengilegur , hvorki almenningi né fjölda fræðimanna . Meginástæðan kann þó að vera að orðspor Þormóðs sem fræðimanns var lengi málum blandið , þar sem hann þótt ekki umgangast heimildir sínar á nægilega gagnrýnan hátt . Hér kann samtíðamaður Þormóðs , handritasafnarinn Árni Magnússon , að bera nokkra ábyrgð , en ummæli hans þess efnis " að sumir hjálpi erroribus ( latína : villum ) á gang , og aðrir leitist síðan við að uppræta aftur þá sömu erroribus " hafa síðan verið heimfærð upp á iðju sitt hvors þessarra heiðursmanna . Seinni tíma fræðimenn , ekki síst í Noregi , hafa á hinn bóginn farið mýkri höndum um söguritun Þormóðs og m.a. bent á að þar sem hann beri fyrir sig arfsagnir og goðsagnir ætlist hann að jafnaði ekki til þess að lesandinn taki þær bókstaflega . Á hinn bóginn hefur hann einnig tamið sér persónulegri og litríkari stíl en títt er um sagnfræðinga samtímans . Á móti má e.t.v. færa rök fyrir því að Þormóður komi til dyranna eins og hann er klæddur og fari ekki í grafgötur með þær forsendur sem hann gefur sér . Það hefur oft verið á það bent að það hafi verið íslenskir sagnaritarar sem færðu frændum sínum í Noregi sögu þeirra í letri . En með útgáfu Noregssögu Þormóðs og Flateyjarbók fyrir skemmstu má e.t.v. til sanns vegar færa að Norðmenn hafi gefið Íslendingum nokkuð til baka . Þeir hafa fært Íslendingum aftur þessi höfuðrit lærdómsmanna sinna í formi sem gerir þau mörgum , ekki einungis á Íslandi , heldur einnig á öðrum Norðurlöndum , í fyrsta skipti aðgengileg og þar með goldið gjöf við gjöf . Fyrir það eiga frændur okkar í Noregi þakkir skildar .