MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 25 . MAI 1991 15 Er rétt að veiða hvali ? Ráðstefna um hvalveiðar eftir Orn D. Jónsson Má veiða hvali ef ekki er um ofveiði að ræða ? Niðurstaða vísindanefndar hval - veiðiráðsins verður líklega sú að nokkrir hvalastofnar séu ekki í út - rýmingarhættu og að þeir séu það sterkir að þeir leyfi veiði . Einnig er líklegt að lagðar verði fram til - lögur vísindaráðsins um stjórn veið - anna . Hvort Alþjóðahvalveiðiráðið fer að þessum tillögum er óráðið og jafnvel þó veiðar verði leyfðar halda hvalfriðunarsinnar baráttu sinni áfram . Spurningin er þá ekki lengur um ofveiði , eða vistfræðilega hlið málsihs , heldur er hún siðfræði - legs eðlis . Eru hvalveiðar sið - fræðileg spurning ? Hvalamálið snýst ekki aðeins um útrýmingarhættu og stjórn veið - anna heldur um heimspekilegar for - sendur veiðanna . Robbins Barstow , forstöðumaður Cetacean Society International , er þeirrar skoðunar . Ámóta hugleiðingar er að finna í grein eftir dr. Sidney Holt sem á sæti í vísindanefnd Alþjóða hval - veiðiráðsins fyrir Seychelles-eyjar . 1 Að þeirra mati er málið ekki hvort það sé vistfræðilega réttlætanlegt að veiða hvali og jafnvel ekki hvem - ig og hvar eigi að veiða þá , heldur hvort rétt sé að veiða hvali yfir - leitt . Stjórnunarreglur snúast þá ekki um veiðar heldur um sambýli manns og hvals á jörðinni eða eins og Robbins Barstow orðar það : „ . . . hvalamálið er orðin siðfræðileg spurning og við verðum að meta heildaráhrif þeirra mismunandi leiða sem við stöndum frammi fyrir að meta þær og forsendur þeirra á gagnrýninn hátt . " 2 Sjávarútvegsstofnun Háskóla ís - lands efnir til ráðstefnu um ýmsar hliðar hvalveiða í samvinnu við sam - tökin Lifsbjörg í norðri . Samtökum hvalfriðunarsinna var boðin þátt - taka en fulltrúar þeirra afþökkuðu boðið sökum tímaskorts . Á ráð - stefnunni flytja þrír fyrirlesarar erindi . Dr. Margaret Klinowska frá Cambridge-háskóla í Englandi fjall - ar um greind hvala , dr. Milton Free - man frá Alberta-háskólanum í Kanada fjallar um vistfræðilegar forsendur hvalveiða og Finn Lynge frá danska utanríkisráðuneytinu fjallar um mismunandi viðhorf til sambands manns og náttúru . Hagsmunir og tilf inningar íslendingar standa höllum fæti í hvalveiðideilunni ef aðeins er stuðst Nokkur orð til leiðarahöfundar DV eftir Albert Kemp Þann 18. maí fer Jónas Kristjáns - son með þvílíkt þvaður um fyrrum þingmann Sjálfstæðisflokksins í Austurlandskjördæmi , Sverri Her - mannsson , að með ólíkindum er . Hann segir að Sverrir hafí verið svo óvinsæll að fylgishlutfall Sjálfstæð - isflokksins á Austurlandi hafi minnkað kosningu eftir kosningu . Staðreyndin er hinsvegar sú að eft - ir að Sverrir hóf afskipti af stjórn - málum í kjördæminu jókst fylgi flokksins í hverjum kosningum og 1983 vann flokkurinn sinn stærsta kosningasigur í kjördæminu . í síð - ustu kosningu náði hann ekki sama hlutfalli . í 12 ár hafði flokkurinn tvo menn á þingi ^ sem vannst með jöfnunar - sæti . í síðustu kosningu tapaði flokkurinn jöfnunarsætinu , sem auðvitað er ekki sjálfgefíð að hann hafi . Menn sem ' gefa sig í að miðla upplýsingum í gegnum leiðara dag - blaða verða að temja sér að fara með rétt mál , nema þeir vilji hafa þau orð Páls postula að það góða Albert Kemp sem ég vil geri ég ekki , en það vonda sem ég vil ekki geri ég . Höfundur er fyrrverandi formaður kjördæmisráðs Sjálfstæðisflokksins á Austurlandi . við hagræn rök . Veiðarnar vega ekki þungt í þjóðarbúskapnum , jafnvel þó veiðarnar séu vel hag - kvæmar innan settra vistmarka . Við erum ekki í sömu stöðu og ýmsar jaðarbyggðir í Grænlandi og Norður-Noregi þar sem hvalveiðar eru eiginleg lífsbjörg . Hins vegar má spyrja hvort rétt sé að setja algilt bann við nýtingu ákveðinnar dýrategundar á þeirri forsendu að dýrategundin hafi sérstöðu eins og sumir hafa haldið fram , t.d. Robb - ins Barstow . Fyrir fáeinum árum hefðu slíkar hugmyndir þótt sérviskulegar og fráleitt að þær næðu almannahylli , en í dag er reyndin önnur . Hvalveið - Örn D. Jónsson ar eru þegar orðnar tilfinningamál þar sem vísindaleg þekking er að - eins eitt lóð á vogarskálarnar við ákvarðanatöku . Við slíkar aðstæður er mikil þörf á víðsýnni , hispurs - lausri og gagnrýninni umfjöllun . Fyrirlesararnir á ráðstefnunni munu hver um sig fjaila um þau rök sem fram hafa komið um sér - stöðu hvalanna . Greind þeirra , hæf - ileika til samskipta og stöðu í lífk - eðjunni . Þau munu einnig greina frá rökum með og á móti hvalveið - um . Ráðstefnan verður haldin í Odda við Háskóla íslands , 28. maí í sal 101 . Hefst hún kl. 13.00 og lýkur kl. 17.00 . ' Dr. . Sidney Holt , The Un-Ethics of Whaling . tímantsgrem . 1 Dr. Robhins Barstow . Bevond Whale Snecies Survival , Peaceíul Cöexistence and Mutual Enrichment as a Basis for Human Cetacean Relations , Sonar , no. 2 , 1989 . Höfundur er forstöðumaður Sjá varútvegsstofnunar Háskóla Islands . Amsterdam 5 sinnum í viku . Flug fríllífjártán duga . m FLUGLEIÐIR Upplýsingar í síma 690300 ( alla 7 daga vikunnar ) á soluskrifstofum okkar , hjá umboðsmönnum um land allt og ferðaskrifstofum . ^ Stgr . á manninn m.v. 4 í bíl í c-flokki ( 2 fullorðna og 2 börn , 2 - 11 ára ) .