Vernharður Gunnarsson , formaður Félags garðplöntuframleiðenda Garðyrkjuskólinn að Reykjum í Ölfusi fagnar 80 ára starfsafmæli sínu á þessu ári . Það er langur tími hvort sem það er í lífi einstaklings eða skóla . Langar mig að minnast þessara tímamóta hér . Búnaðarskólinn í Ólafsdal Fyrst ætla ég þó að skreppa með þig , lesandi góður , vestur í Dalasýslu í Ólafsdal í Gilsfirði . Þar stofnaði Torfi Bjarnason , ásamt eiginkonu sinni , Guðlaugu Sakaríasdóttur , fyrsta búnaðarskólann á Íslandi , árið 1880 . Búnaðarskólinn í Ólafsdal starfaði til ársins 1907 eða í 27 ár . Saga þessa skóla er mjög merkileg . Saga áræðni , hugvits og óbilandi hugsjóna við erfiðar aðstæður . Fyrsta starfsárið voru teknir inn sex nemendur í skólann en seinna voru þeir yfirleitt 12 – 14 og var námstíminn tvö ár . Námið var mjög metnaðarfullt , bæði verklegt og bóklegt . Lagði Torfi mikla áherslu á að nemendur hans yrðu góðir þjóðfélagsþegnar að námi loknu . Mér er þessi saga kær , því afi minn var nemandi þar árin 1891 - 1893 . Hann byrjaði að skrifa dagbók þegar hann hóf nám í skólanum og lýsir skólavist sinni hvern dag allan námstímann . Þar er einstæð lýsing á skólastarfinu og daglegu lífi í Ólafsdal frá sjónarhóli nemandans . Hann hélt síðan áfram að skrifa dagbók allt sitt líf . Þegar Torfa naut ekki lengur við vegna heilsubrests , lagðist skólinn niður . Smátt og smátt fennti yfir sporin og skólinn gleymdist . Áhrif hans á samfélagið lifðu hins vegar áfram , þótt margir geri sér ekki grein fyrir því í dag hvaðan þau komu . Skógræktarmenn ættu að minnast Torfa því ljárinn sem hann hannaði og lét framleiða í Skotlandi , Torfaljárinn , bjargaði sennilega síðustu skógarleifunum á Íslandi . Járnið í honum var svo gott að mun minna þurfti að dengja hann til að halda biti . Þar með þurfti að fella færri tré til kolagerðar . Ostagerði í Dalasýslu væri líklega ekki jafn gróskuleg og hún er í dag , því í Ólafsdal var unnið brautryðjendastarf í nútímaostagerð og svo mætti lengi telja . Það líða síðan um 100 ár þangað til langafabörn Torfa stofna Ólafsdalsfélagið til að endurreisa minningu skólans . Nú hefur Minjavernd tekið við keflinu og uppbygging hafin af fullum krafti . Ég segi þessa sögu til að minna okkur á að tíminn getur verið fljótur að afmá gott starf frumkvöðlanna úr huga okkar . Stofnun Garðyrkjuskóla ríkisins Færum okkur nú suður yfir heiðar og hugum að afmælisbarninu . Garðyrkjuskóli ríkisins tók til starfa að Reykjum í Ölfusi þann 1. apríl 1939 og var settur formlega sumardaginn fyrsta það ár . Sá dagur hefur æ síðan verið sérstakur hátíðisdagur á Reykjum . Þá er skólinn opnaður fyrir almenningi og haldin hátíð . Þúsundir landsmanna heimsækja nú skólann ár hvert á þessum degi , þar sem nemendur kynna nám sitt og atvinnulífið störfin í faginu . Mikil samsvörun er milli Búnaðarskólans í Ólafsdal og Garðyrkjuskólans . Báðir eru stofnaðir vegna þess að knýjandi þörf var fyrir menntun í þessum greinum . Landbúnaðurinn að stíga inn í nýja öld og garðyrkjan á Íslandi að stíga sín fyrstu skref . Upp úr aldamótunum 1900 fóru einstaklingar og áhugafélög að gera ýmsar ræktunartilraunir . Áhuginn var mikill . Farið var að huga að möguleikum á nýtingu hveravatnsins til upphitunar gróðurhúsa . Hverirnir höfðu annars frekar verið litnir hornauga , voru bara slysagildra fyrir fólk og fénað . Erlendir garðyrkjumenn , menntaðir í nágrannalöndum okkar komu til landsins og sáu þá möguleika sem heita vatnið gaf . Þeir unnu brautryðjendastarf og Íslendingar lærðu af þeim . Næstu áratugina fóru að rísa garðyrkjustöðvar þar sem heitt vatn var að fá . Í Mosfellsdal , Ölfusinu , uppsveitum Árnessýslu , Borgarfirði og víðar . Þessar stöðvar þurftu á garðyrkjumenntuðu fólki að halda . Ríkið hafði keypt svokallaða Reykjatorfu í Ölfusi og reist þar berklahæli árið 1931 . Um 1934 hefjast umræður um nauðsyn þess að stofna garðyrkjuskóla á Íslandi . Berklahælið á Reykjum var aflagt árið 1938 en þar hafði verið stundaður hefðbundinn búskapur og byggð upp gróðrarstöð sem nýtt var fyrir hælið . Árið 1936 eru síðan samþykkt lög á Alþingi um skólann þar sem staðsetning hans að Reykjum er ákveðin . Skólinn skuli vera sjálfstæð stofnun á ábyrgð ríkisins . Næstu tvö árin er samin reglugerð þar sem kveðið er á um kennslutilhögun og starfshætti . Unnsteinn Ólafsson var síðan ráðinn fyrsti skólastjóri Garðyrkjuskóla ríkisins . Starfsmenntanám í garðyrkju Fyrstu árin var námið eins hjá öllum nemendum skólans en árið 1967 kom skrúðgarðyrkjan til sögunnar sem sérbraut við skólann . Síðar bættust við garðplöntubraut , blómaskreytingar , umhverfisbraut og skógræktarbraut ( sem seinna sameinuðust í braut skógar og náttúru ) og á nýjustu braut skólans er hægt að læra lífræna ræktun matjurta . Garðyrkjuskólinn hraðaði mjög þróun garðyrkjunnar á Íslandi . Á fyrstu sex starfsárum skólans útskrifuðust 47 garðyrkjufræðingar frá skólanum . Í dag útskrifast um 30 - 40 nemendur frá skólanum annað hvert ár . Ræktunin á Reykjum varð fljótt gríðarlega fjölbreytt . Gróðurhúsum fjölgaði og tilraunir gerðar með ýmsar tegundir blóma , grænmetis og ávaxta . Síðar var byggt fullkomið tilraunahús á Reykjum , með aðkomu garðyrkjubænda sem studdu við bygginguna með veglegum hætti , bæði með fjármagni og búnaði . Hlutverk þess er að styðja enn betur við þróun garðyrkjunnar á Íslandi og hafa garðyrkjubændur lagt tilraunum lið með fé og fagþekkingu í gegnum árin . Námið við Garðyrkjuskólann er skilgreint sem starfsmenntanám á framhaldsskólastigi . Nemendum gefst tækifæri til að afla sér verklegrar færni og þekkingar á mismunandi starfsvettvangi sem tengist þeirra námi . Það er grundvöllur samstarfs skólans við atvinnulífið . Hlutverk Garðyrkjuskólans við að mennta hæft starfsfólk hefur aldrei verið mikilvægara . Á því byggist meðal annars framtíð okkar í nýtingu þeirra auðlinda sem landið býður upp á . Í skólanum er mikill mannauður , sem vel þarf að hlúa að . Þar er fjöreggið . Látum það ekki gerast að óvarlega verið farið með það . Munum eftir skessunum úr þjóðsögunum sem hentu því á milli sín þar til það brotnaði . Sameining í LbhÍ – hvernig tókst til ? Fyrir 15 árum var Garðyrkjuskólinn að Reykjum sameinaður inn í Landbúnaðarháskóla Íslands . Það reyndist óheillaspor . Starfsmenntanám og háskólanám fer ekki vel saman . Aðvörunarorðum hagsmunaaðila og velunnara skólans var ekki sinnt . Sameiningin var skref í þá átt að leggja starfsmenntanámið niður á Reykjum og flytja það á Hvanneyri . Allt í nafni hagræðingar sem enn hefur ekki verið útskýrð á sannfærandi hátt . Á þessum 15 árum sem liðin eru , hefur viðhaldi á byggingum skólans nánast ekkert verið sinnt . Starfsfólk og kennarar hafa hins vegar sýnt með frábæru skólastarfi að skóli er miklu meira en þak og veggir . Garðyrkjuskólinn á Reykjum þarf á því að halda að vel sé haldið utan um það starf sem þar er unnið . Þetta er sérstaklega mikilvægt í ljósi þeirra gífurlegu tækifæra sem felast í aukinni garðyrkju á Íslandi , hvort sem um er að ræða mótun og fegrun umhverfis , uppeldi skógarplantna og garðagróðurs , framleiðslu og notkun íslenskra blóma eða matvælaframleiðslu . Fljótt fennir í sporin , eins og saga Ólafsdalsskólans sýnir . Látum það ekki gerast á Reykjum . Vernharður Gunnarsson , formaður Félags garðplöntuframleiðenda