Stjórnunarhættir ört að nálgast það ástand sem var fyrir bankahrunið Rússíbanareiðum íslensks efnahagslífs er ekki lokið , samkvæmt niðurstöðu nýrrar rannsóknar á hvort að stjórnunarhættir á Íslandi hafi breyst eftir hrunið 2008 . Þvert á móti eru hlutirnir að nálgast það ástand sem þá ríkti , þótt mesta „ bægslaganginum “ sé haldið bak við tjöldin . Stjórnunarhættir ört að nálgast það ástand sem var fyrir bankahrunið Rússíbanareiðum íslensks efnahagslífs er ekki lokið , samkvæmt niðurstöðu nýrrar rannsóknar á hvort að stjórnunarhættir á Íslandi hafi breyst eftir hrunið 2008 . Þvert á móti eru hlutirnir að nálgast það ástand sem þá ríkti , þótt mesta „ bægslaganginum “ sé haldið bak við tjöldin . Fyrst eftir bankahrunið breyttust stjórnunarhættir í íslensku viðskiptalífi . Óttinn við að gera mistök varð allsráðandi og um tíma dró úr áhættusækni stjórnenda . Um áratug síðar eru hlutirnir hins vegar ört að nálgast það ástand sem áður var . Íslenskt viðskiptalíf stefnir í svipað horf þótt að „ bægslaganginum sé þó núna að mestu haldið bak við tjöldin “ . Þetta er meðal þess sem fram kemur í grein Ástu Dísar Óladóttur og Gylfa Magnússonar sem birtist í nýjasta tölublaði Tímarits um viðskipti og efnahagsmál og ber heitið : „ Var Adam ekki lengi í helvíti ? Hafa stjórnunarhættir á Íslandi breyst eftir hrunið 2008 ? “ Greinin byggir á rannsókn höfunda sem náði til 42 stjórnenda , 31 karla og ellefu kvenna , á lista yfir 300 stærstu fyrirtæki landsins . Voru þeir meðal annars spurðir hvort stjórnunaraðferðir þeirra hefðu eitthvað breyst eftir hrunið 2008 . Góðærið Í greininni er rakið að fjárfestingar íslenskra fyrirtækja fyrir hrunið í október 2008 hafi verið það umfangsmiklar að Ísland leiddi World Investment Report listann ár eftir ár , allt fram til ársins 2008 . „ Íslenskir fjárfestar og stjórnendur fjárfestu mikið og iðulega í stærri fyrirtækjum en þeim sem þeir störfuðu fyrir eða áttu . Með viljann að vopni og nægan aðgang að fjármagni voru tækifærin á hverju strái . Umsvif íslenskra fjárfesta erlendis vöktu athygli í fjármálageiranum og í fjölmiðlum , sérstaklega í Danmörku og á Bretlandi . Tímabilið í aðdraganda hruns var iðulega kallað góðærið . Það einkenndist m.a. af mjög örum hagvexti , mikilli lántöku bæði fyrirtækja og heimila og eignaverðsbólu sem birtist bæði á fasteignamarkaði og þó sérstaklega hlutabréfamarkaði . Auglýsing Eignaverðsbólan ýtti undir áhættusækni íslenskra stjórnenda og var raunar einnig að nokkru leyti afleiðing hennar . Hækkun eignaverðs bjó til hagnað , a.m.k. á pappír , og hvatti til frekari eignakaupa sem hækkaði enn eignaverð . Skuldsett eignarhaldsfélög gátu skilað ævintýralegri ávöxtun eigin fjár á skömmum tíma . Það bjó til fyrstu milljarðamæringana í Íslandssögunni hvern á fætur öðrum . Lykillinn að velgengni var auðvelt aðgengi að lánsfé og þar skipti lykilmáli hverjir héldu um stjórnartaumana í bankakerfinu . “ Markaður verðlaunaði þá áhættusæknustu og bjó til jákvæða endurgjöf fyrir áhættusækni . Þannig var ýtt undir hana . Það var liður í því að búa til jákvæðan spíral þar sem áhættusækni bjó til eignaverðshækkun og þar með hagnað , og hagnaðurinn ýtti undir enn frekari áhættusækni og þannig koll af kolli . „ Meðan lánsfé var aðgengilegt , ýmist búið til í bankakerfinu eða fengið að utan , hélt spírallinn áfram . Um leið og aðgengi að lánsfé varð erfiðara stöðvaðist spírallinn og snerist við . “ Tróðust hver um annan í leit að neyðarútgangi Því fylgdi að lækkun á eignaverði leiddi til taps og lækkunar á eigin fé . Í greininni segir að fjárfestar hafi troðist hver um annan þveran í leit að neyðarútgangi en hvergi komist . „ Skortur á erlendu lánsfé þýddi að engin leið var að breyta innlendum eignum í erlenda mynt til að greiða niður lán í slíkum myntum . Fyrir vikið bæði hríðlækkaði eignaverð í krónum og gengi krónunnar gagnvart erlendum myntum . Eigið fé sem hafði orðið til í jákvæða spíralnum gufaði upp enn hraðar en það hafði myndast . Rúmu ári eftir að lækkunarhrinan hófst hrundi fjármálakerfið . Eftir sat hnípin þjóð í vanda með hrunið fjármálakerfi , gjaldmiðil með litlu lífsmarki , haldið á floti með höftum , stóran hluta fyrirtækja landsins með ónýta efnahagsreikninga og fjármál heimila í uppnámi . “ Auglýsing Eftir hrunið hafi heyrst mjög greinilega raddir sem kölluðu á nýtt gildismat . „ Spillingu skyldi útrýmt , græðgin skyldi minnka , heiðarleiki skyldi verða ríkjandi í íslensku viðskiptalífi og þannig skyldi byggja traust upp að nýju , stjórnunarhættir skyldu breytast í atvinnulífinu . Haldinn var þjóðfundur árið 2009 þar sem fjöldi fólks tók þátt og sett voru fram gildi sem fólk vildi sjá í íslensku viðskiptalífi . “ Hefur eitthvað breyst ? Markmið greinar Ástu Dísar og Gylfa var að skoða hvort stjórnunarhættir íslenskra stjórnenda hafi breyst eftir efnahagshrunið 2008 . Til að ná því markmiði voru spurningar sendar á íslenska stjórnendur sem allir eiga það sameiginlegt að hafa verið í stöðu stjórnenda fyrir og eftir hrunið árið 2008 og þekkja því vel til . Stjórnendum var heitið trúnaði og svör þeirra einungis sett fram eftir kyni og starfsvettvangi í greininni en ekki nafni . Stjórnendurnir 42 sem svöruðu komu úr i fjármálageiranum , verslun og þjónustu , flutninga - , fjarskipta - , fasteigna - og framleiðslustarfsemi , upplýsingatækni , heildsölu og flugtengdri starfsemi . Í niðurstöðukafla greinarinnar segir : „ Þegar litið er til þess hvað hefur breyst í aðferðum stjórnenda frá því fyrir hrun birtust þrjú meginþemu í svörum stjórnendanna sem mynda niðurstöður rannsóknarinnar . Þau eru áhættusækni , hugtakið 2007 og hroki og ábyrgðarleysi . “ Þar segir enn fremur að stjórnendunum hafi verið tíðrætt um að ,, glamourinn “ væri kominn aftur í íslensku viðskiptalífi , boðsferðir og kampavín sem þóttu einkennandi árið 2007 . „ Þá nefndu stjórnendur að mikið hafi breyst strax eftir hrun og aðhaldssemi , uppsagnir og 2007 hegðun eins og að þiggja boð í veiði hafi verið tabú . En að ástandið væri annað í dag , ,, Adam var ekki lengi í helvíti ” og allt væri komið á fulla ferð aftur , að ástandinu svipaði að sumu leyti til þess sem hefði verið fyrir hrun . Þetta töldu stjórnendur að mætti greina á boðum í utanlandsferðir og á launaþróun , að bankastjórar og stjórnendur stærstu fyrirtækja væru aftur komnir með ofurlaun . [...] Þá nefndu stjórnendur að fjárfestar væru farnir að söðla undir sig stöndug félög sem bjargað var eftir hrunið og svipað ferli væri í gangi og fyrir hrun ,, Það koma einhverjir misgáfulegir fjárfestar og reyna að söðla undir sig banka og tryggingafélög “ . Rannsóknir sem byggja á efnahagsreikningum fyrirtækja sýna að skuldsetning var árið 2014 orðin svipuð og á árunum fyrir hrun [...] og samræmist því sem fram kom í svörum stjórnenda . “ Áhættusækni og hroki að aukast Höfundar greinarinnar setja þann fyrirvara að það sé ekki hægt að alhæfa neitt um aðferðir íslenskra stjórnenda fyrir eða eftir hrun , en að svör stjórnendanna við spurningum þeirra veiti ákveðna innsýn og gefi vísbendingar um að margt hafi breyst en þó sé ýmislegt á svipuðum nótum og fyrir hrunið , bara ekki eins sýnilegt og áður . Í grein Ástu Dísar og Gylfa segir að rannsóknir á einkennum og aðferðum íslenskra stjórnenda á árunum fyrir hrun hafi bent til þess að þeir væru áhættusæknir og fljótir að taka ákvarðanir . Sjálfstraustið hafi verið mikið og það jafnvel birst í hvatvísi auk þess sem það virtist vera skortur á langtímastefnumótun . Því skoðuðu þau hvort þessi einkenni væru enn til staðar eða hvort aðferðir stjórnenda hefðu breyst . „ Í ljós kom að stjórnendur í íslensku atvinnulífi eru sammála um að margt hafi breyst í stjórnunarháttum frá því fyrir hrun , óttinn við mistök hafi verið alls ráðandi í atvinnulífinu eftir hrunið en tíu árum síðar séu hlutirnir að nálgast ört það sem áður var , þó hugsanlega sé aðeins meiri varkárni í ákvarðanatöku , meira regluverk og formfesta og meiri áætlanagerð en var . “ Stjórnendurnir sögðu einnig að áhættusækni og hroki væri meiri en var fyrst eftir hrun . „ Ég á þetta , ég má þetta er eitthvað sem stjórnendur telja að sjáist nú meira bæði í viðskiptalífi og í stjórnmálum . “ Í greininni er auk þess bent á að nýjar valdablokkir virðist vera að myndast í íslensku viðskiptalífi með kunnuglegum aðalpersónum . „ Fréttir af fjárfestingarsjóðum í vandræðum eftir að hafa flogið hátt um skeið vekja líka misljúfar minningar og aukinn þrýstingur er á veikara regluverk . Allt eru þetta kunnugleg hugtök frá þjóðmálaumræðunni fyrir áratug . Þótt staðan sé engan veginn sambærileg og árið 2008 þá virðist ljóst að rússíbanareiðum íslensks efnahagslífs er ekki lokið . “ Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .