ÍslandReykjavíkStofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðumHandritasviðSafn Árna MagnússonarAM 437 - 438 4 to 1207 Sturlunga saga , Árna saga biskupsÍslenska 1r - 451 vSturlunga sagaÍslendinga saga . 1r - 21r ( bls. 1 - 41 ) Geirmundar þáttur heljarskinnsÞorgils saga og Hafliða Íslendinga saga . 1. kapituli . Geirmundur heljarskinn var son Hjörs kóngs Hálfssonar …… eða hittust þá stóðu þeir jafnan að málum hvor með öðrum svo lengi sem þeir lifðu . 21r - 51v ( bls. 41 - 102 ) ÆttartölurSturlu sagaPrestssaga Guðmundar ArasonarNokkrar ættartölur eða mannanöfn Íslendinga sem fram koma í þessari sögu og byrjast hér annar þáttur af Einari Þorgilssyni . 1. kapituli . Sæmundur hinn fróði átti Guðrúnu dóttur Kolbeins …… Orti Þorvaldur kvæði um bróður sinn , þóttist svo hyggja best af harmi eftir hann . 52r - 101v ( bls. 103 - 202 ) Prestssaga Guðmundar ArasonarGuðmundar saga dýraHaukdælaþátturÍslendinga sagaÞriðji þáttur Íslendinga . 1. kapituliNú tek ég þar til frásagnar er Guðmundur son Ara var fæddur …… Kolbeini Tumasyni líkuðu illa þessar málalyktir en Sighvati verr . 102r - 115v ( bls. 203 - 230 ) Haukdæla þátturÍslendinga sagaPrestssaga Guðmundar ArasonarNokkrar ættartölur frá norskum og til Gissurar hvíta og frá honum hafa þeir fyrstu Skálholtsbiskupar sinn uppruna , svo og Þorvaldur Gissursson og hans synir : Gissur son hans sem síðar varð jarl , átti hann með sinni síðari konu , Þóru dóttur Guðmundar gríss og Sólveigar dóttur Jóns Loftssonar . Ketilbjörn Ketilsson , maður norrænn , mjög frægur …… Sigurður gaf þau Tuma Sighvatssyni og komst Sighvatur að þeim svo síðan . 116r - 175v ( bls. 231 - 350 ) Íslendinga sagaHrafns saga Sveinbjarnarsonar Af Íslendingum og er fyrst af Guðmundi biskupi , Kolbeini Tumasyni og þeirra viðskiptum . Jafnframt þessu er sagan af Þorvaldi Vatnsfirðingi og Hrafni Sveinbjarnarsyni og þeirra deilum , item hvernig þeir helstu höfðingjar settu sig móti biskupi eftir fall Kolbeins . Þá er Guðmundur biskup kom út og hann tók …… mælti þá Styrmir fyrir griðum og skildu við svo búið . 178r - 227 bisr ( bls. 351 - 453 ) Íslendinga sagaFimmti þáttur Íslendinga - eður Sturlunga sögu . Hvernig Þorvaldssynir veittu heimsókn og rændu á Sauðafelli , drápu og særðu þar marga menn og sátt þeirra við Sturlu ; af Guðmundi biskupi og hans mótgangi og ofsóknum ; Sturla lætur drepa Vatnsfirðinga ; hans sigling og Rómganga ; afturkoma ; þræta Sigurðar og Kolbeins og afturkoma ; af yfirgangi Órækju og afdrifum samt öðrum þrætum og manndrápum er á þeim árum hafa til fallið . Hér byrja ég sögu af sonum Þorvalds í Vatnsfirði …… Á því sama ári er Þorvaldur andaðist , andaðist og Sigurður Ormsson , Flosi munkur Bjarnason og digur Helgi . 227 bisv - 268v ( bls. 453 bis - 537 ) Íslendinga sagaÞórðar saga kakalaSvínfellinga sagaSjötti þáttur Íslendinga sögu . Af Sighvati á Grund og Sturlu syni hans og þeirra yfirgangi ; af bardögum Sturlu og aðtektum , item hvernig Kolbeinn ungi , Gissur Þorvaldsson og fleiri aðrir safna liði ; þeir feðgar í annan stað með því fleira sem fyrr og síðan gjörðist ; um fall þeirra feðga og annarra á Örlygsstöðum : Kolbeinn gjörðist einvaldsherra fyrir norðan ; sigling Snorra og útkoma , hans aftekt af Órækju , drápi Klængs og fleirum tilburðum hér á landi um þann tíma . Gissur Þorvaldsson bjó að Reykjum …… að draga saman vináttu þeirra frænda . Var það og auðvelt . 268v - 301v ( bls. 1 - 64 ) Þorgils saga skarðaSjöundi þáttur úr Sturlunga eður Íslendinga sögu . Eftir það sættast þeir þrír Gissur , Hrafn og Sturla með öðru fleira . 1. kapituli . Böðvar son Þórðar Sturlusonar bjó að Stað …… Hrafn var boðsmaður Gissurar . 302r - 373v ( bls. 65 - 208 ) Þorgils saga skarðaÞáttur úr Sturlunga eða Íslendinga sögu . Gissur kemur út aftur en Órækja andast í Noregi . Bardagi Þórðar á Haugsnesi og fall Brands Kolbeinssonar ; Þórður og Gissur leggja öll sín mál á kóngsdóm og sigla út . Kóngur skipar Þórð yfir landið ; hann kemur út , er hér nokkur ár ; kóngur boðar hann utan . Sagan af Ormssonum , Rómganga Gissurar og annað fleira . Einum vetri eftir lát Snorra Sturlusonar hófust þeir atburðir er mörg tíðindi gjörðust af síðan …… var þar nær viku og reið síðan heim norður á Flugumýri . 374r - 432v ( bls. 209 - 334 ) Íslendinga sagaÞorgils saga skarðaÁttundi þáttur úr Sturlunga eða Íslendinga sögu . Af Eyjólfi Þorsteinssyni og hans liðssafnaði ; um brullaupið og brennuna á Flugumýri , hvaðan Gissur komst undarlega ; fær sér lið , drepur brennumenn hvar hann kann ná ; setur Odd Þórarinsson yfir héraðið en siglir út ; Eyjólfur safnar liði í annað sinn ; fer að Oddi ; Oddur fellur við drengilega vörn ; nokkru seinna hefnir Þorvarður Odds bróður síns með styrk Þorgils og Sturlu svo Eyjólfur fellur . Hrafn og Ásgrímur flýja ; biskup bannsyngur Þorgils og Þorvarð ; Þorgils verður höfðingi yfir Skagafirði móti biskups vilja ; Hrafn , Sturla og Þorgils sættast , item biskup og Þorgils ; biskup siglir , andast í Noregi ; þá enn um óvinskap og viðskipti Hrafns og Sturlu að nýju og þeirra sætt ; item um dráp Þorgils . Um sumarið áður en brullaupið var á Flugumýri um haustið …… stóð þetta mál þá kyrrt , dróst fundur undan og varð engi á því sumri . 437r - 452v ( bls. 335 - 364 ) Íslendinga sagaÞorgils saga skarðaSturlu sagaÞáttur af Íslendingum . Gissur Þorvaldsson kemur út með jarlsnafni , kaupir Stað á Reyni [ s ] nesi ; gjörist höfðingi norðanlands ; Sturli Þórðarson giftir tvær dætur sínar ; Ásgrímur og jarlinn sættast ; Ásgrímur fer til Róm ; kemur út með Hallvarði gullskó ; Íslendingar játa hlýðni og skatti Hákoni kóngi ; Gissur jarl í háska ; Þórður Andrésson aftekinn ; ósamþykki Hrafns og Sturlu ; Sturla hlýtur að sigla ; skipaður síðar til lögmanns ; andast í góðri elli . Nú byrja ég þar frásögu er Gissur Þorvaldsson kemur út frá Noregi með jarlsnafni …… og jörðuðu það þar í kirkju Péturs postula , er hann hafði nær mesta elsku á haft af öllum helgum mönnum . 453r - 532v ( bls. 365 - 526 ) Árna saga biskupsÞáttur af Íslendingum . Sagan af Árna biskupi og hvernig bændur urðu þrengdir frá sínum óðulum með bannfæringum og ýmislegum tilfellum , hvað um þann tíma hefur tilborið hér á landi og Noregi ; Hrafn Oddsson siglir og fleiri aðrir ; hann andast í Noregi . Herra Árni biskup er þessi frásögn er af skrifuð var son Þorláks Guðmundssonar …… þá datum 1309 . Sigldi hann árið síðar eftir við til kirkjunnar og kom út á árinu næstu eftir með viðinn og margar gersemar aðrar . Hann dó anno Kristi 1320.80 kaflar . 533r ( bls. 527 ) Sr . Jón Arason í VatnsfirðiÞrjár vísur gegn kaþólskum klerkumVísurnar beinast einkum gegn Árna biskupi og Runólfi ábóta og ófriði í kaþólskri tíð . Yfirskrift : Anno domini 1650 . Skrifað undir : Jón prestur Arason í Vatnsfirði . 533r ( bls. 527 ) Árna biskum bráðum Birni …… lúki þeir honum þakkir minnkar . 533r ( bls. 527 ) Runólfur var með Árna á einu …… biskupsvald var um þær aldir . 533r ( bls. 527 ) Þökkum Guði og góðri lukku …… til eyðslum ráni og landeyðslu.Pappír.I. bindi : i + 269 ( þ.m.t. blað 227 bis ) + i blöð ( 203160 - 163 ) . II. bindi : ii + 264 + i blöð ( 205160 - 163 ) . Blað 533v er autt . Kver AM 437 - 438 4 to eru því samtals sextíu og átta . Blekblettur á blaði 531v ( skaðar texta ) . Eindálka . Leturflötur er ca 156-163110-115 . Línufjöldi er ca 24 - 28 í uppskrift Einars Eyjólfssonar en á blöðum 1 - 73 í AM 437 4 to þar sem óþekktur skrifari er að verki er línufjöldinn ca 30 - 36 . Síðutitlar ná víðast hvar yfir heila opnu ( sbr. t.d. þá er Íslendinga á blaði 75v og saga á blaði 76r ) . Á blöðum 1 - 73 í AM 437 4 to í er titillinn í heild á hverju blaði . Griporð eru víðast hvar en ekki þó alls staðar ( sjá blöð 107v og 108r ) . Sögurnar enda víða í totu ( sjá t.d. 51v og 101v ) . Að mestu með hendi Einars Eyjólfssonar ( blendingsskrift ) . Blöð 1 - 73 í AM 437 4 to , ritar óþekktur skrifari með kansellískrift . Fallega skreyttir upphafsstafir eru víða í upphafi texta , sbr. t.d. á blöðum 116r ( bls. 231 í AM 437 5 to ) og 270r ( bls. 1 í AM 438 4 to ) . Fyrirsagnir og fyrsta lína textans eru oft með stærra , settara og skrautlegra letri en megintextinn ( sjá t.d. blað 116r ( bls. 231 í AM 437 5 to ) ) . Kaflatal , tilvísanir og leiðréttingar á spássíum ( sjá t.d. 137v - 138v ) Band I ; AM 437 4 to : ( 21319075 ) er frá 1970 . Skinn er á kili og hornum , strigaklæðning . Saumað á móttök . Liggur sér í öskju . Band II ; AM 438 4 to ( 21319268 ) er frá 1970 . Skinn er á kili og hornum , strigaklæðning . Saumað á móttök . Liggur sér í öskju . Spjöld í eldra bandi klædd bókfelli úr kirkjulegu latnesku handriti ( tímasett til ca 1200 í Katalog I , bls. 637 ) . Kjölur klæddur bókfelli úr sjókorti ( sbr. ljósrit sem fylgir með í öskju hvors bands ) . Laus seðill með upplýsingum um forvörslu handrits fylgir AM 437 4 toTvö A 4 blöð ; ljósrit í tengslum við eldra band . Handritið er skrifað á Íslandi , en virkt skriftartímabil skirfara var ca 1660 - 1695 . Það er tímasett til 17. aldar í Katalog I , bls. 637 . Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 3. apríl 1975 . VH skráði handritið 25. mars 2009 ; lagfærði í nóvember 2010 . DKÞ skráði 15. ágúst 2003 . Kålund gekk frá handritinu til skráningar 13. maí 1887 í Katalog I > , bls. 637 ( nr. 1207 ) . Viðgert og bundið í tvö bindi ( eins og áður ) í mars 1970 . Eldra band fylgdi ekki . Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn . Filma af bl . 452r - 532v ( Árna sögu biskups ) á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi ( askja 14 ) . Myndir ( ljósrit ? ) af bókfellskili ( sjókorti ) úr eldra bandi á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi , í kassa ásamt fleiri myndum frá Kaupmannahöfn af gömlu bandi .