Úr Tímariti Máls og menningar 4. hefti 2013 Við horfumst ekki alltaf í augu við að Íslendingasögurnar eru misvel saman settar . Sumar jafnvel svo þvælnar að þær hafa aldrei komist í almennan lestur og umræðu . Það á ekki síst við um hinar svokölluðu Eyfirðingasögur – sem bíða þess að góður höfundur taki þar til hendinni og semji úr þeim góða sögu sem norðanmenn gætu teflt fram í hóp hinna fjögurra fræknu , Eglu , Laxdælu , Njálu og Grettlu . Hægt er að lesa skáldsögu Þórarins Eldjárns , Hér liggur skáld , sem fyrsta skref í þá átt . Þórarinn hefur áður með aðdáunarverðum árangri endurort fornkvæði á borð við Völuspá til skilningsauka ungum lesendum og sett saman sérlega vel heppnaða kennslubók fyrir grunnskóla um Snorra Sturluson . Hvort tveggja hefur haft mikið að segja við að færa arf handritanna alla leið heim til nýrrar kynslóðar . Með þessari skáldsögu fer Þórarinn enn lengra en í enduryrkingum sínum með því að steypa saman söguefni Svarfdæla sögu og Þorleifs þáttar jarlsskálds og semja úr því nýja sögu með öllum helstu persónum og atburðum beint úr fyrirmyndunum . Stundum hefur verið sagt að það væri lítill skáldskapur að endurrita fornsögur en það getur verið jafn fjarri sanni og þegar bóndinn í Fljótshlíðinni skildi ekki hvað Ásgrími Jónssyni málara gekk til að mála Eyjafjallajökul – því bóndanum sýndist jökullinn góður eins og hann væri . Í sögu sinni tekur Þórarinn óreiðukenndar svarfdælskar sögur , sem bera þess víða merki að vera ritaðar nánast beint af manna vörum , og fellir þær saman í skáldsöguform sem þær vantar svo sárlega . Hann notar ótæpilega hugmyndir og meðöl úr fornritunum sjálfum – sem hafa virkað sem hluti af munnlegri sagnahefð en njóta sín síður í því formi sem þær hafa nú haft á sér um skeið – og yfirfærir í frásagnarramma sem hentar í nútímalegri skáldsögu . Í leiðinni sníður hann ýmsa útúrdúra og persónur út úr sögunni en lyftir öðrum , breytir og bætir enda hefur það á öllum öldum og á öllum tímum verið helsta aðferð góðra sagnamanna að láta ekki sögur sínar gjalda heimildarinnar eða sannleikans . Þannig næst fram samfelldur og markviss söguþráður utan um ævi og skáldskaparafrek Þorleifs Ásgeirssonar , bóndasonar úr Svarfaðardal , sem er fóstraður hjá móðurbróður sínum Miðfjarðar-Skeggja , fer utan og glímir við ógnarstjórnandann Hákon Hlaðajarl með kynngimögnuðum skáldskap og kemur aftur heim þar sem hinn langi og göldrótti armur valdsins nær til hans að lokum . Jarlinum hefnist þó grimmilega að hafa styggt skáldið því vegna þeirrar svívirðu sem hann varð fyrir undir kveðandi Þorleifs missti hann valdafótanna og endaði sína ævi svikinn af þræl sínum í svínastíu . Slíkur er máttur og vald skáldskaparins og ekki að undra að Hallbjörn sauðamaður hafi látið sig dreyma um að verða skáld á haug Þorleifs tveimur öldum síðar – og hlotið skáldagáfu frá haugbúanum að draumlaunum eins og ramminn utan um söguna segir okkur frá . Inn í þennan skáldaferil eru ofnar afkáralegar og ákaflega skoplegar innansveitardeilur í Svarfaðardal þar sem fjölskylda Þorleifs kemur við sögu , einkum systir hans Yngveldur fagurkinn sem – eins og nafnið bendir til – hefur örvað karlana í dalnum mjög til dáða . Ekki einasta gefur Þórarinn þessu forna söguefni hæfilegt og fagurskapað form heldur beitir hann víða óvæntu sjónarhorni sem hinir fornu sagnameistarar hirtu oft lítið um en verður upplýsandi , jafnvel afhjúpandi , fyrir nútímalesendur . Þannig beinir hann augum þolandans að ofboðslegum afleiðingum þeirra hörmulegu ofbeldisverka sem unnin eru á hinum fornu skinnblöðum undir merkjum hetjuskapar og höfðingdóms . Með slíkri breytingu á sjónarhorni dregur Þórarinn fram hvers konar glæpagengi hefur safnast að mönnum á borð við Hákon Hlaðajarl og hvernig máttur hinna líkamlega sterku vopnaskaksmanna hefur skipt miklu fyrir valdahlutföllin í samfélaginu – þar sem líka er að finna betri yfirvöld á borð við Svein konung tjúguskegg í Danmörku , heiðarlega kaupmenn og sæfarendur , höfðingja , bændur og skáld . Stíll sögunnar er ekki síður afrek ; forn - og frumlegur í senn , fullur af kímni og glettum sem springa út í helstu „ heimild “ sögumanns , hinni áður óþekktu Þorleifsdrápu Hallbjarnar þjóðskálds . Nútímalesandi finnur strax að hann er ekki byrjaður á neinni hversdagssögu . Sjálfum fannst mér það eins og að setjast við svala lind í gróinni birkilaut eftir klungur í brunahrauni þegar ég fékk Hér liggur skáld í hendurnar á jólavertíðinni í fyrra og byrjaði að lesa . En þótt hafa megi ómælt gaman af deilum þeirra Svarfdæla um kvennamál í þröngum dal , heiður og sóma , og lesa söguna sem nýsköpun á fornu sagnaefni sem of lengi hefur legið samhengislítið og óbætt hjá garði er hitt mikilsverðara að hér er teflt saman ólíkum lífsgildum , hinni eftirsóknarverðu og kröfuhörðu list skáldskaparins og mætti hinnar andlegu spektar andspænis menningarsnauðum fautaskap sem neytir aflsmunar síns , hvort sem hann birtist á túnum alþýðunnar í Svarfaðardal eða í verkum valdameiri manna á borð við Hákon Hlaðajarl . Á endanum eru það hin frómu gildi listarinnar sem lifa af og skipta fólk máli þótt afl og galdrar illvirkjanna geti valdið miklum stundarskaða í mannlífinu .