26 ¦ SUNNUDAGUR 7 . MARZ 1999 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR Falsanir leiða til fangelsisdóms Hálfs árs fangelsisdómur sá er kveðinn var upp yfír eiganda og framkvæmdastjóra Gallerís Borgar á föstudag í Héraðsdómi Reykjavíkur fyrir verslun með fölsuð mál - verk markaði endalokin á rannsóknar - og málaferlum , sem spönnuðu allt að tveim árum . Fjöldi manns kom um lengri eða skemmri veg til að bera vitni eftir að málið var tekið fyrir í héraði 22. janúar . HIÐ svokallaða málverkafblsunar - mál var höfðað með ákæru 1. júlí 1998 og var ákæran í tveimur lið - um . f fyrri lið ákærunnar var fjall - að um þá hlið sem snéri að meint - um fjársvikum og skjalafalsi , þ.e. að ákærði Pétur Þór Gunnarsson eigandi Gallerís Borgar hefði blekkt þrjá viðskiptavini gallerísins til að kaupa hver sitt málverk , sem Pétur Þór bauð til sölu með röng - um upplýsingum í uppboðsskrám um að þau væri eftir Jón Stefáns - son listmálara og með falsaðri höf - undarmerkingu Jóns . Var ákærða gefið að sök að hafa selt tvö verkanna , „ Uppstillingu " á kr. 396 þúsund ( Opstiíling med vin , krus samt frugter ) og „ Páskaliljur " á kr. 473 þúsund ( Nature morte med frugter og Nature morte med blomster ) á uppboði 1. september 1994 , sem hann hafði átt að hafa keypt sjálfur á listmunauppboði Bruun Rasmussen í Jótlandi 7. júní og 18. ágúst sama ár . Var sakborn - ingurinn ákærður fyrir að hafa af - máð sjálfur höfundarmerkingu danska málarans Wilhelm Wils og blekkt viðskiptavini sína til að kaupa málverkin sem verk eftir Jón Stef - ánsson fyrir samtals 869 þúsund krónur eða á tíföldu því verði sem myndirnar voru keyptar á í Jótlandi . Þriðja myndin , „ Uppstilling " ( Opstilling med potteplant samt lig - gende n 0 gen model ) var síðan seld á uppboði á Akureyri 21. maí 1995 á 50 þúsund krónur en ákærða var gefið að sök að hafa keypt hana um leið og „ Páskaliljur " , en á mun lægra verði , tæplega 20 þúsund krónur . Sakfelldur fyrir tvo liði af þremur Þótt ekki hefði sannast að ákærði hefði falsað málverkin þrjú með eigin hendi , þótti sannað að hann hefði vitað af því að verkin voru fólsuð og að hann hefði selt þau í auðgunarskyni þar sem verk Jóns Stefánssonar eru margfalt dýrari en verk Wilhelm Wils . Seinni liður ákærunnar fjallaði um brot á lögum um bókhald og lögum um sölu notaðra lausafjár - muna og var þrískipt . Var sakborn - ingur ákærður fyrir að hafa ekkert fært í bókhaldi gallerísins um kaup framangreindra málverka eða mót - töku þeirra og ekkert fært um kaup eða sölu þeirra listmuna sem seldir voru á uppboði fyrirtækisins 21. maí 1995 . Akærði var sakfelldur fyrir þennan hluta ákærunnar og ennfremur fyrir þann hluta sem snéri að því að hafa látið undir höf - uð leggjast að skrá viðskipti galler - ísins rekstrarárin 1995 og 1996 þegar keyptir voru munir erlendis og halda til haga tekjuskráningar - gögnum árið 1996 og færa bókhald það rekstrarár . Hins vegar var ákærði sýknaður af þeim hluta ákærunnar sem fjallaði um það að ákærði hefði rekið sölu notaðra lausafjármuna frá 1994 - 1996 og halda skipulega skrá þeirra muna sem bárust galleríinu og færa upp - gjör í samræmi við það . Sinnti ekki áskorun lögreglunnar Akærði var handtekinn 10. des - ember 1997 þar sem hann hafði ekki sinnt ítrekaðri áskorun lög - reglu um að leggja fram umbeðin gögn í þágu rannsóknar málsins þrátt fyrir langan frest , en þá voru liðnir um níu mánuðir frá því að kærur hófu að berast ríkislögreglu - stjóra um meint falsmálverk . Á síðasta ári stóð rannsókn yfir og öflun gagna og stóð til að hefja aðalmeðferð í september en því varð að fresta vegna ónógra sönn - unargagna . Þann 22. janúar sl. hófst síðan aðalmeðferð í málinu þar sem vitni voru yfirheyrð hvert af fætur öðru . Minnti ekki á verk Jóns Stefánssonar Viktor Smári Sæmundsson for - vörður , sem rannsakaði verkin að beiðni ríkislögreglustjóra , bar fyrir dómi að hann hefði gert við mörg verka Jóns Stefánssonar , en efnið í umræddum verkum og efnismeð - ferðin minnti hann ekki á verk Jóns . Hann sagði um verkið „ Upp - stillingu " ( Opstilling med potteplant samt liggende nogen model ) að 4 sýni hefðu verið tekin úr því , m.a. úr áletruninni „ Jón Stefánsson " og á þeim stöðum sem sýndust vera yfirmálaðir þegar myndin væri skoðuð undir útfjólu - bláu ljósi . Eins og fram hafi komið í litrófsgreiningu dr. Sigurðar Jak - obssonar á öllum þremur verkun - um hafi komið fram að alls staðar í yfirmáluninni hafi komið fram alkýð . Alkýð væri í tveimur sýn - anna og mjög sterk fylgni hafi verið milli þess , sem útfjólubláu Ijósin gáfu til kynna og þeirra niður - staðna sem komu frá greiningunni á bindiefninu . Flúrljómunin hafi fyrst og fremst ráðið því hvar sýnin voru tekin úr myndinni og hinum tveimur myndanna . Viktor Smári sagði að það væri viðurkennt að því eldra sem efhi væri , því meiri væri flúrljómun þess ef það flúrijómaði á annað borð . Hins vegar flúrljómuðu til - tölulega fá ný efni . í útfjólubláu ljósunum sæist hins vegar mikið misræmi í aldri á olíunni eða á litn - um . Það sem væri fjólublátt og dökkblátt væri yfirleitt ungt . Viktor Smári sagðist ekki telja að yfirmálunin í verkinu gæti verið frá árunum 1930 - 1940 , þar sem svo gömul málning ætti að vera ljósari á litinn og meiri flúrljómi að koma fram , en hér hafi við flúrljómun komið fram dökkfjólublár litur . Hann sagði ennfremur að afar ólíklegt væri að Jón Stefánsson hefði notað alkýðliti í undirritun málverks þar sem gamlir málarar , sem voru samtíða Jóni , hafi sagt , að hann hefði haft mikinn áhuga á olíu og alltaf verið að breyta og þróa nýjar aðferðir , sérstaklega með til - liti til olíunnar . Ákaflega markviss vinnubrögð I vitnisburði Júlíönu Guðrúnar Gottskálksdóttur forstöðumanns safnsviðs Listasafns íslands kom fram að það sem helst einkenndi verk Jóns Stefánssonar væru ákaf - lega markviss og meðvituð vinnu - brögð , mjög skýr myndbygging þar sem leitast sé við að skapa ákveðið samræmi með samstillingu . I verk - um Jóns væri mjög formræn hugs - un , hann stillti saman andstæðum formum , þ.e. láréttum og lóðréttum línum sem í huga áhorfandans vektu upp hugmyndir um kyrr - stöðu . Nánar um „ Uppstillingu " sagði Júlíana að höfundareinkenni Jóns Stefánssonar kæmu ekki fram í henni . Höfundareinkennin sem Júl - íana talaði um voru frávik frá miðju , fjarvídd og mótun forma og Morgunblaðið / Kristinn JÓN H. Snorrason saksóknari ( fyrir miðju ) og Arnar Jensson aðstoð - aryfirlögregluþjónn skoða dómsniðurstöðu ásamt aðstoðarfólki sínu . rýmis með mörgum litatónum þar sem neðri litalög rifa í gegn um þau efri ásamt stuttum og þéttum pens - ilstrikum . Áhrif þeirrar litameð - ferðar væru m.a. þau , að blæ - brigðaríkir fletir virtust virkir , formin mótuð litunum og þéttir í sér og Ijósstyrkur litarins væri efldur . I myndinni kæmu þessi ein - kenni ekki fram . Sagði Júlíana að heildaráhrif við áhorf myndarinnar væru þau að myndin væri ákaflega flöt . Efri hluti myndarinnar , sem væri mó - gulur flötur og neðri hlutinn , sá rauði , virtust vera í „ sama plani " . Ekki væri hægt að átta sig á því hvort Ijósið félli frekar á þann flöt , sem er í lóðréttri stöðu eða þann flöt sem hugsanlega ætti að vera í lóðréttri stöðu . Mótunina , birtu lit - arins , þar sem birtan væri hluti af formmótuninni , vantaði . Júlíana taldi einnig að blóm , sem er á myndinni , væri mjög ólíkt því sem Jón hefði málað . Þarna vantaði líf safa og ákveðna munúðartilfinn - ingu í blómið . Öðruvísi en önnur verk Jóns Ólafur Ingi Jónsson forvörður í Morkinskinnu , sem óskaði eftir því að lögð yrði fram kæra vegna myndarinnar eftir að hafa skoðað hana vel á verkstæði sínu er nýbak - aður eigandi hennar hafði komið henni til Ólafs eftir uppboðið 21. maí 1995 , sagði að hún hefði verið öðruvísi en önnur verk sem hafi verið kærð , þar sem hún hefði verið máluð á þunnan pappa , en ekki masónít , sem væri einkennandi fyr - ir Jón Stefánsson . Hann sagðist síðar hafa séð núm - erin á bakhlið myndarinnar , sem væru mjög einkennandi fyrir upp - boðshús Bruun Rasmussen . Núm - erin væru skrifuð með blýanti og með sömu skrift og fyndust á mörg - um öðrum verkum sem Ólafur kvaðst hafa haft til rannsóknar frá uppboðshúsinu . I kjölfar þess að hafa fengið staðfestingu úr bæk - lingi í eigu Listasafns íslands um að þetta væri uppboðsnúmer Bruun Rasmussen hafi hann skoðað myndina betur þar sem hann hafi séð yfirmálanir á myndinni áður . í þessum uppboðsgögnum Bruun Rasmussen hafi komið fram að myndin væri merkt Wils 12 . Ólafur gerði prufur á yfirmáln - ingunni og athugaði hvort hún hefði áhrif á málverkið sjálft . Ekki hafi margir staðir á verkinu komið til greina að undir væri skriftin Wils 12 . Ólafur leitaði á þeim stað sem var líklegastur og kom strax niður á tölustafinn 2 . Ólafur sagðist ekk - ert hafa gert annað við myndina annað en að hreinsa hana og skildi eftir hluta af yfirmáluninni yfir árituninni og gerði ráðstafanir til að kæra yrði lögð fram . Vitnisburður tveggja Dana , Svens Juhl Jörgensens , starfs - manns Bruun Rasmussen , og Hans Jensens , sem báðir komu fyrir dóminn , staðfesti síðan að verkið hefði verið selt sem málverk eftir Wilhelm Wils 18. ágúst 1994 og komst dómurinn ennfremur að því að ákærði hefði keypt hana sjálfur og selt hana í auðgunarskyni . Otrúverðugur framburður flóamarkaðskonu Verkið „ Uppstilling " , sem ákæruvaldið taldi ákærða hafa keypt á sama uppboði sem Wilhelm WÍls málverk ( Opstilling med vin , krus samt frugter ) fyrir nærri 30 þúsund krónur sagðist ákærði hafa keypt af dönsku konunni Patrieiu Aagren á flóamarkaði í Kaup - mannahöfn í maí eða júní árið 1994 . Tæknirannsóknir Viktors Smára og annarra og listfræðileg greining Júlíönu Guðrúnar Gottskálsdóttur í sama anda og sú sem reifuð var framar í greininni , sýndu að verkið var sannanlega ekki eftir Jón Stef - ánsson , en vegna þessa málverks kom Patricia sjálf fyrir dóminn og bar vitni . Hvorki ákærði né Patrieia gátu sýnt fram á viðskiptin með viðeigandi greiðslugögnum og þótti dómurum vitnisburður Patriciu ótrúverðugur , sem og framburður ákærða . Þótti dómurum sem fram - burður ákærða af kaupum myndar - innar væri skáldsögu líkastur . Dómurinn gerði það að sérstöku umtalsefni við vitnaleiðslurnar , að ákærði hefði farið út til Danmerkur og hitt Patriciu eftir að henni var birt fyrirkall í málinu . Dómurinn I i Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins vilja gera þjónustusamninga við grunnskóla BORGARFULLTRUAR Sjálfstæð - isflokksins lögðu til á borgarstjórn - arfundi í fyrrakvöld að gerðir yrðu rekstrar - og þjónustusamningar við grunnskóla borgarinnar til að tryggja þeim faglegt og fjárhags - legt sjálfstæði . Var lagt til að settur yrði starfshópur á laggirnar til að undirbúa málið . Tillögunni var vísað frá og sagði Sigrún Magnúsdóttir , borgarfulltrúi Reykjavíkurlistans og formaður fræðsluráðs , hana óþarfa þar sem fræðsluráð ynni þegar að málinu . Guðrún Pétursdóttir og Eyþór Arnalds , varaborgarfulltrúar Sjálf - stæðisflokksins og fulltrúar í fræðsluráði , kynntu þessa tillögu á blaðamannafundi á fimmtudag Skólar verði fjárhagslega og faglega sjálfstæðir ásamt Ingu Jónu Þórðardóttur , oddvita sjálfstæðismanna í borgar - stjórn . Sögðu þau að þótt hver skóli væri á við stórt fyrirtæki og sumir með stærstu fyrirtækjum í borg - inni , með yfir hundrað starfsmenn og tvö hundruð milljóna króna veltu , hefðu þeir sáralítið svigrúm til að ráða nokkru um rekstur þeirra og starf . Allt væri njörvað niður og sögðu þau hramm miðstýr - ingar hvfla yflr öllu starfi grunn - skóla . Hugmynd sjálfstæðismanna er að það vald sem nú er hjá Fræðslumið - stöð Reykjavíkur verði fært til skól - anna , að hver og einn skóli verði gerður ábyrgur fyrir starfi og fjár - hagslegum rekstri eftir því sem námskrár og lög gera ráð fyrir . Þeir yrðu fjárhagslega og faglega sjálf - stæðir en með því væri jjtt undir frumkvæði þeirra , ráðdeild og hag - kvæmni við rekstur . Hlutverk Fræðslumiðstöðvar verði hins veg - ar einkum gæðaeftirlit í skólunum . Lagt er til að gerður verði rekstrar - og þjónustusamningur við fjóra skóla frá og með næsta skólaári og að tilraunin verði gerð til þriggja til fímm ára svo að raunhæf reynBla fá - ist af þeim nýju starfsháttum . Sigrún Magnúsdóttir sagði til - lögu um starfshóp til að fjalla um málið óþarfa . Það væri þegar til umfjöllunar hjá fræðsluráði og Fræðslumiðstöð Reykjavíkur og væri unnið að því að gera skólana bæði fjárhagslega og faglega sjálf - stæða . í viðtali við Morgunblaðið sagði hún skólana í raun fjárhags - lega sjálfstæða , þeir fengju sín fast - ákveðnu framlög og hefðu skóla - stjórnendur ákveðinn sveigjanleika við meðferð þeirra . Formaðurinn taldi það ofmetið að flestir skóla - stjórar sæktust eftir þjónustu - samningum en sagði slíka samn - inga í burðarliðnum við tónlistar - skólana og að þegar hefði verið gerður þjónustusamningur við Isaksskóla . t