Hýasinta dregur nafn sitt af gríska guðinum Hyasintus . Fræðsluhornið 13. desember 2019 Nú þegar jólamánuðurinn er hafinn eru margir farnir að huga að jólaundirbúningi . Eitt helsta jólablómið sem við þekkjum er hýasinta ( Hyacinthus orientalis ) , sem nefnist goðalilja á íslensku . Hýasintan er ilmsterk og er ilmur hennar gjarnan tengdur við jólin . Hýasintur eiga náttúruleg heimkynni í Litlu-Asíu þar sem samsvarar Asíuhluta Tyrklands . Þekktasta tegundin barst til Hollands í kringum 1550 og náði fljótt útbreiðslu í Evrópu sem garðplanta . Hýasintur mynda allstóran lauk með stökk , dökkleit hlífðarblöð . Laukarnir eru taldir eitraðir en þeir innihalda mikið af oxalsýru . Fullvaxin eru blöðin ljósgræn , 15 - 30 sentimetra löng og svipa til þykkblöðunga . Blóm hýasinta geta verið bleik , blá , hvít , rauð eða fjólublá . Blómstilkurinn vex uppúr miðjum lauknum , um 20 - 30 sentimetra langur og á honum vex blómskipan með fjöldamörgum blómum . Þau geta verið bleik , blá , hvít , rauð eða fjólublá en bleikur litur er sá vinsælasti . Hýasinta getur staðið stök í vasa en á aðventunni er hún gjarnan höfð í vasa eða potti með fallegum jólaskreytingum . Þó svo að hýasintur séu aðeins algengar hér á landi yfir jólatímann eru þær í boði fram á vor erlendis og eru vinsælar í görðum , en almennt blómstra þær í mars-apríl . Til að laukarnir verði tilbúnir til blómgunar um jólin hjá okkur þarf að hraða þroskunarferlinu . Laukarnir eru framleiddir þar sem hægt er að hefja ræktunina snemma og myndast blómvísarnir inni í lauknuum á meðan þeir þroskast á akrinum . Laukarnir eru teknir upp seinnipart júní eða nokkru síðar . Á því stigi er blómmyndun inni í lauknum hafin en ekki að fullu lokið og þurfa laukarnir því viðbótar kælimeðhöndlun til að blóm - og blaðvísar nái fullum þroska . Hýasintur eiga náttúruleg heimkynni í Litlu-Asíu þar sem samsvarar Asíuhluta Tyrklands . Laukarnir koma svo í íslenskar gróðrarstöðvar í september . Garðyrkjubændur koma þeim fyrir í pottum sem raðað er í kassa og þeir kældir áfram í 10 - 13 vikur . Um miðjan nóvember er byrjað að taka fyrstu laukakassana í gróðurhús en þar hefst vöxtur blaða og blóma , í birtu og yl . Dvölin í gróðurhúsinu er aðeins um 12 - 17 dagar og sölutímabilið er stutt . Hýasinturnar eru söluhæfar þegar farið er að glitta í litina á blómunum . Má ekki standa í vatni Algengt er að hafa hýasintulaukana í sérstökum glervösum þar sem þeim er tyllt í vasann en ekki látnir standa í vatni . Þá eru vasarnir gjarnan belgmiklir að neðan , þrengjast rétt ofan við miðju og opnast svo efst . Vatn skal fylla upp að þrengingunni svo að vatnið nái upp að neðri hluta lauksins . Ræturnar ná niður í vatnið en laukurinn sjálfur helst þurr . Liggi vatn að lauknum getur hann fúnað . Sé þess konar glervasi ekki notaður skal passa að aðeins sé vökvað á skálina undir lauknum eða í moldina , en ekki yfir blóm og blöð . Þegar hýasintan er komin inn á heimili við stofuhita þroskast blómin hratt . Einkennandi ilmurinn er sterkur í fyrstu en dofnar þegar blómin eru fullþroskuð . Hýasintur geymast mun lengur ef hægt er að velja þeim svalan stað . Nefnd í höfuðið á grískum guð Hýasinta dregur nafn sitt af gríska prinsinum Hyasintus . Samkvæmt grískum goðsögum kenndi guðinn Apollo Hyasinthusi kringlukast . Apollo kastaði fyrst og náði glæsilegu kasti upp í himininn . En er Hyasinthus ætlaði að reyna að ná jafn glæsilegu kasti lenti kringla hans í jörðinni og kastaðist til baka í hann , sem varð honum að falli . Upp af blóði Hyasintusar uxu þessi blóm sem síðan eru við hann kennd . Hýasintur eru algengar hér á landi yfir jólatímann en í boði fram á vor erlendis .