^ ' JÓÐVILJINN — Þriðjudagur 20. júní 1944 JÓÐVILH Útgefandi : Sameiningarjlokkur alþýðu — Sósíalistaflokkurinn . Ritstjóri : Sigurður Guðmundsson . » Stjórnmálaritstjórar : Einar Olgeirsson , Sigjús Sigurhjartarson . Ritstjórnarskrifstofa : Austurstræti 12 , sími 2270 . Afgreiðsla og auglýsingar : Skólavörðustíg 19 , sími 218k - Áskriftarverð : í Reykjavík og nágrenni : Kr. 6.00 á mánuði . Úti á iandi : Kr. 5.00 á mánuði . Prentsmiðja : Víkingsprent h.j. , Garðastrœti 17 . Lýðveldið stofnað íslenzka þjóðin hefur á ný stofnað lýðveldi sitt . Fólkið sjálft var hér að verki , — fólkið , sem varðveitt hefur alla tíð allt , sem Islandi var dýrmætast . íslenzk tunga lifði á vörum alþýðunnar , þegar danskan var mál embættis - og yfirstéttarinnar . Frelsisástin lifði í hjörtum fólksins þegar þrótturinn hafði verði drepinn úr höfðingjunum . Og nú er það fjöldinn sjálfur , sem hefur endurreist lýð - veldið á íslandi . Það var fólkið sjálft , — 74 þúsundir manna og kvenna , sem ' ikváðu að ísland skyldi verða lýðveldi með þjóðaratkvæða - jreiðslunni 20. — 23. maí . Það var fólkið sjálft sem mætti á Þingvöllum í tugþúsunda - ' ali 17. júní , til þess að sýna það með nærveru sinni að lýður - nn sjáífur var hér að skapa veldi sitt . Það var fólkið sjálft , sem fylkti liði í tugþúsundatali í Reykja - vfls . í langstórfenglegustu hópgöngu , sem þar hefur sézt . Og á ^ amsvarandi hátt mun fólkið hafa sýnt hug sinn um land allt . Það var hrifning yfir stofnun lýðveldisins á íslandi . Það eru bjartar framtíðarvonir bundnar við það verk sem unnið var að Lögbergi á Þingvöllum 17. júní 1944 . • íslenzka alþýðan mun ekki gera verk sitt endasleppt . Hún veit að tilvera og framtíð lýðveldisins byggist á henni . Hún j.nan hvernig höfðingjarnir fóru með þjóðveldið forna , er nokkr - r þeirra réðu því alveg , — og hún veit hvað einveldi konung - , : inna og þýja þeirra þýddi fyrir þjóðina . Og nú mun íslenzka alþýðan ganga markviss til þess starfs -r hennar bíður : að tryggja tilveru og frelsi lýðveldisins og sjá ; vo um að það verði'almenningi til þeirrar farsældar , sem þessu - ^ tjórnskipulagi er ætlað að vera . Til þess að svo geti orðið þarf alþýðan sjálf sem samtaka ' ieild , að stjprna því hvað gera skuli . Fólkið í Reykjavík fylkti iði um lýðveldið í fyrradag . Samtök fjöldans : íþróttafélögin o . fl. o . fl. , sýndu vilja sinn til verndar lýðveldinu . Það eru einmitt fjöldasa'mtök fólksins sem þurfa að láta til iín taka . Þau eru tækin , sem fólkið alveg sérstaklega verður að beita til að geta stjórnað ríkinu . Alþýðan þarf að taka stjórnmálin til umræðu í fjöldasam - íökum sínum . Þar þarf að taka ákvarðanir um stefnuna , sem , narka skal , — og aðeins þar er það hægt , ef fjöldinn sjálfur á að marka stefnuna . Bandalag hinna vinnandi stéfra er eitt af þeim tækjum , serh alþýðan þarf að skapa sér til'þess að gefa lýðveldinu það inni - hald sem því ber . Það skorti sámtök hjá íslenzku bændaalþýðunni 1262 og 1264 , til þess að geta hindrað höfðingjana í að tortíma þjóðfrels - : nu . Hún varð að láta sér nægja að hryggjast og reyna að gera írelsisafsalið sem skást . Samtökin má aldrei skorta framar hjá alþýðu Islands , þeg - ar mest liggur á . Alþýða manna sýndi það nú hve mikinn hug hún hefur á að standa saman um lýðveldi sitt . Hætturnar , sem yfir hinu unga íslenzka lýðveldi vofa , eru miklar . Það er alþýðunnar fyrst og fremst að gera ráðstafanir iil að tryggja það að harmleikurinn frá 1264 endurtaki sig aldrei , í neinni myrid . Lýðveldisbá Þriðjudagur 20. júní 1944 — ÞJÓÐVILJINN Framh . af 1. síðu . mátti kalla ákvarðaðan af eðli - endalaus , bíll við bíl af öllum legri rás viðburðanna , en einn - þeim tegundum sem þekkjast á ig vegna aðgerða íslendinga íslandi um þessar mundir , og sjálfra . Þetta hafa aðrar þjóðir varð að aka mjög hægt , en leið - in sóttist þó , en þegar gestir stigu úr bílunum við Valhöll , höfðu þeir verið hátt á annan -klukkutíma á leiðinni . é í Valhöll var setzt að snæð - ingi . En klukkan 1.15 lagði rík - isstjóri , ráðherrarnir , alþingis - menn , sendiherrar og gestir af stað til Lögbergs og er þeir komu þangað hafði mikill mann fjöldi safnazt saman umhverfis staðinn þar sem Alþingi skyldi háð , og hlýddi á það sem fram fór , án þess að láta veðrið á sig fá , en mestan tímann sem Lögbergsþáttur hátíðahaldanna fór fram , var hellirigning og talsverður stormur . Hvergi sást til fjalla fyrir þoku og regni . ÞINGFUNDURINN — ÞAR SEM FRÁ VAR HORFIÐ Þingmenn höfðu hlýtt á yfir - lýsingu forseta um gildistöku lýðyeldisst j órnarskr árinnar standandi , en nú settust þeir í sæti sín , og forseti sameinaðs þings flutti eftirfarandi ávarp : ÁVARP FORSETA SAMEINAÐS ALÞINGIS Háttvirtu -alþingismenn . Herra ríkisstjóri . Hæstvirt ríkisstjórn . Virðulegir gestir . íslendingar . Hinu langþráða marki í bar - áttu þessarar þjóðar fyrir stjórn málafrelsi er náð . Þjóðin er nú loks komin heim með allt sitt , fullvalda og óháð . Stjórnmála - skilnaður við erlent ríki er-full - komnaður . íslenzkt lýðveldi er sett á stofn . Endurheimt hið forna frelsi . Ættfeður vorir , þeir , er hér námu land , helguðu . það sér og sínum niðjum til eilífrar eign ar . Og frelsi sitt innsigluðu þeir hér með stofnun þjóðþings fyr - ir meir en þúsund árum . „ Hátt á eldhrauni upp , þar sem ennþá Öxará rennur ofan í Almannagjá — Alþingi feðranna stóð " . Þá varð Alþingi frjálsra ís - lendinga til og dafnaði , og það lifir enn í dag sem öldungur þjóðþinga allrar veraldar , sem þó ávallt yngist upp , og á fyrir sér að þroskast og blómgast á ný með lýðfrjálsri þjóð , er vel - ur sjálf sína foringja . Þessi nú frjálsa þjóð , sem þolað hefur þrengingar margra liðinna alda og stundum undir erlendri kúgun , gleymdi þó aldrei sjálfri sér né afrækti sitt dá - samlega land , sem henni var í öndverðu af guði útvalið , land , sem „ hart var aðeins sem móðir við bam " , — hún hefur nú með áþreifanlegum hætti sýnt , að hún þekkti sinn vitjunartíma , kunni að höndla hnossið , þeg - ar það átti að falla henni í skaut . Sérhvað hefur sína tíð . Full - trúar þjóðarinnar völdu hinn Jrétta tíma , sem fyrir fram Tjaldborgtn a Þmgvollum . nú einnig viðurkennt , góðu heilli . Það , sem nú er orðið , á ekki skylt við neina bylting og með réttu hefur ekkert um - hverfis það á sér óróleikans blæ . Það er ávöxtur langrar þróunar , sem engum gat tjóað að spyrna.í gegn . Og slíkt má segja um eðlilega og réttmæta frelsisþrá allra þjóða , sem aldrei verður kæfð . Slíkt er eins og straumþung elfan , sem ómót stæðileg f ellur * um langan veg í hafið . Og „ hver vill banna fjalli frá , fljóti til sjávar hvetja " ? Vissulega megum vér líta í anda liðna tíð . Það , sem er og það sem verður , á rót sína í því , sem á undan er gengið , með margvíslegum hætti . Vér höf - um árla þessa dags heiðrað minningu eins mætasta sonar þjóðarinnar , Jóns Sigurðssonar forseta . En að verki loknu gefst ávalt betra og sannara yfirlit ýmissa liðinna viðhorfa . Sagan mun hér eftir , á óvéfengjan - legan hátt , skrá á spjöld sín orsakir og afl'eiðingar atburða í lífi íslendinga eins og ann - arra , frá upphafi véga , og bíð - ur fullnaðardómur þess . Allt ast þessa með þakklæti o | fögnuði . Og það er ósk vor t : allra þjóða , að sem fyrst me * linna þeim hörmungum styr , aldar , sem nú þjaka mannkyr ið , um leið og vér viðurkenr um bljúgum huga , að við þv böli hefur forsjónin hlíft os að þessu . Hver siðmenntuð þjóð ska sínum stjórnarháttum ráða . Un það ber eigi lengur að efast . - íslendingar hafa nú að sjáli ráðu ' og trúir frumeðli þjóða sinnar valið einum rómi þai stjórnarform , er þeir telja bezt hæfa frjálsri þjóð í frjálsu landi — lýðveldið . Nú er að gæta þess vel , sem réttilega er aflað . Ábyrgðin er vor og störfin kalla , störf , sem oss ber að vinna sameinaðir og með það eitt fyrir augum , sem í sann - leika veit til vegs og gengis og blessunar landi og lýð . í dag heitstrengir hin íslenzka þjóð að varðveita frelsi og heiður ættjarðarinnar með árvekni og dyggð , og á þessum stað votta fulltrúar hennar hinu unga lýð - veldi fullkomna hollustu . Til þessa hjálpi oss guð drott - inn . íslenzk alþýða jylkir liði um hjðveldið . — Mannhafið á Lœkjartorgi 18. júní . iVignir ) . ÁVARP FORSETA ÍSLANDS Nú var tekið fyrir síðara mál - mannlíf er í heild órjúfanleg - ' ið á dagskránni : Kosning forseta um lögmálum háð . Vér bindum j fslands fyrir tímabilið frá 17. nú vora bagga sjálfir . Á þessari stúndu hlýðir , að ég í nafni löggjafarþings þjóð - arinnar færi þeim , er síðast og síðastur hefur konungur verið yfir íslandi , Kristján X. Dana - konungi , þakkir fyrir velvilja júní 1944 til 31. júlí 1945 . Forseti tilkynnti að forseta - kjörið færi fram eftir sömu reglum og kosning forseta sam - einaðs Alþingis . Kusu þingmenn með því að skrifa nafn forseta - efnis á seðla eins og venja er hans í garð landsmanna á und-jtil . Úrslit urðu þau að Sveinn anförnum árum , og árna égjBjörnsson hlaut 30 atkv. , Jón honum , fjölskyldix hans og ; Sigurðsson , skrifstofustjóri Al - hinni dönsku þjóð allra heilla . j þingis , hlaut 5 atkv. , en 15 seðl - Það er viss von vor , að . haldast megi vináttubönd vor . við riá - granna - og frændþjóðir vorar allar á Norðurlöndum , sem vér einlæglega óskum friðar , frelsis og farsæWar , jafnframt og vér treystum því , að oss auðnist að lifa í fullri vinsemd og góðri kynning við voldugar nágrannaþjóðir vorar og aðrar , er oss vilja samúð og stuðning veita og frelsi vort virða , svo sem einnig greinilega hefur komið í ljós á þessum - örlaga - ríku tímum . Munum vér minn - ar voru auðir . Tveir þingmenn , Gísli Guðmundsson og Skúli Guðmundsson , voru fjarstaddir vegna veikinda . Þingforseti lýsti því yfir að Sveinn Bjömson væri réttkjör - inn forseti íslands . Hinn ný - kjörni forseti vann því næst eið að stjórnarskránni , en þing - menn og mannfjöldinn allt um - hverfis þingstaðinn hyllti for - setann með ferföldu húrrahrópi . . Sveinn Björnsson , forseti Is - lands , flutti þá svohljóðandi ávarp : ( Vignir ) . Herra alþingisforseti ! Háttvirtir alþingismenn ! Eg þakka fyrir það traust , sem mér hefur verið sýnt , með því að kjósa mig forseta Is - lands nú . Er ég var kjörinn ríkisstjóri I í fyrsta skipti fyrir réttum 3 árum síðan , lýsti ég því , að ég liti á starf mitt framar öllu sem þjónustu við heill og hag íslenzku þjóðarinnar . Og bað guð að gefa mér kærleika og auðmýkt svo að þjc'nusta mín mætti verða íslandi og íslenzku þjóðinni til góðs . Síðan eru liðin þrjú ár . sem hafa verið erfið á ýmsau hátt . En . hugur minn er óbreyttur . Eg tek nú við þessu starfi með sáma þjónustuhug og sömu bæn . A þessum fornhelga stað , sem svo ótal minningar eru bundn - ar við , um atburði sem mark - að hafa sögu og heill þjóðar - innar , vil ég minnast atburð - ar sem skeði hér fyrir 944 árum . Þá voru viðsjár með mönnum sennilega meiri en nokkru sinni fyrr þau 70 ár , sem þjóðveldið hafði starfað þá . Og ágreiningsefnið var nokkuð sem er öllum efnum viðkvæm - ara og hefur komið á ótal styrj - öldum í heiminum . Það voru trúarskoðanir manna . Forfeður vorir höfðu haldið fast við hina fornu trú , Ásatrúna , sem flutzt hafði með þeim til landsins . Nú var boðaður annar átrúnaðui' , kristindómurinn . Lá við full - kominni innanlandsstyrjöld milli heiðinna manna og krist - inna . Alþingi tókst að leysa þetta mikla vandamál hér á Lög - bergi . — Um þetta segir svo í Njálu : \ „ Um daginn eftir gengu hvár - irtveggja til Lögbergs , ok nefndu hvárir vátta , kristnir menn ok heiðnir , ok sögðust hvárir ór lögum annarra . Ok varð þá svá mikit óhljóð at Lögbergi , at engi nam annars rriáÍ . Síðan gengu menn í braut ok þótti öllu horfa til inna mestu óefna " . Forustumaður kristinna manna fól nú andstæðingi sínum , hin - um • heiðna höfðingja , Þorgeiri Ljósvetningagoða , að ráða fram úr vandræðunum . Hann ger - hugsaði málið . — Um endalok segir m. a . svo í Njálu : „ Eri annan dag gengu menn til Lögbergs . Þá beiddi Þorgeir sér hljóðs ok mælti : „ Svá lízt mér sem málum várum sé komit í ónýtt efni , ef eigi hafa ein lög allir . En ef sundur er skipt lögunum , þá mun sundur skipt friðnum , ok mun eigi við þat mega búa " . Heiðinginn Þorgeir Ljósvetn - ingagoði segir því næst svo : „ Þat er upphaf laga várra at menn skuli allir vera kristnir hér á landi " . Undu allir þessum rriálalok - um með þeim árangri að af leiddi blómöld íslands , unz sundurþykkið varð þjóðveldinu að fjörtjóni . Nú á þessum fornhelga stað og á þessari hátíðarstundu bið ég þann sama eilífa guð , sem þá hélt verndarhendi yfir ís - lenzku þjóðinni , að halda sömu . verndarhendi sinni yfir íslandi og þjóð þess á þeim tímum sem vér nú eigum fram undan . Að loknu ávarpi forsetans sleit forseti sameinaðs þings fundinum , en þingmenn og gest ir sátu kyrrir í sætum sínum á þingpallinum , því nú hófust á - vörp erlendu fulltrúanna . Var þeim öllum vel tekið en sér - staka athygli vakti hve norski sendiherrann , Hr. August Es - march var hylltur af mannf jöid anum . HÁTÍÐAHÖLDIN Á VÖLLUNUM . Menn voru farnir að óttast að síðari hluta hátíðahaldanna á Þingvelli yrði aflýst vegna þess hve ákaft rigndi . En veðrið skán - aðí nokkuð undir lok Lögbergsat - hafnarinnar , og tílkynnti hátíða - nefndin að meginhluti dagskrár - innar á Völlunum yrði látinn fara fram . Var því tekið með ánægju , mannfjöldinn var í hátíðaskapi og kærði sig kollóttan um rigninguna . Við rætur Fangbrekku hafði ver - ið reis ^ ur myndarlegur íþróttapall - ur og fór þar fram síðari hluti há - tíðadagskrárinnar , þó nokkuð breyttur frá því sem upphaflega var fyrirhugað . Mannfjöldinn safnaðist saman umhverfis pallinn og þó einkum í brekkuna , og var það mikilfengleg sjón að sjá hvern - ig þessi víðáttumikla hlíð bók - staflega fylltist af fólki , og hafði það flest sæmilega aðstöðu til að Frnmhnld & 8. síðu . LÝðveldíshátíðín í RcYbJavíh Slíkf MÉif hefur aídrei sést fyrr á gölom Reykjavíkur Aldrei hefur jafn virðulegur há - tíðarblær verið yfir Reykjavík og í fyrradag þann 18. júní , á fagn - aðarhátíð höfuðborgar hins endur - heimta lýðveldis . Fánar blöktu við hún um allan bæinn og nokkrar götur og hús voru fánum skreytt . Hátíðahöldin hófust með því að ýmis félög söfnuðust saman við Háskólann og í grennd við hann , nokkru eftir kl. 1 . Þar var skipu - lögð mesta skrúðganga , sem sézt hefur í Reykjavík , skrúðganga lýðveldishátíðarinnar . Frcmst gekk fylking lögreglu - manna , þá lúðrasveit , síðan sá hluti skrúðgöngunnar sem mesta athygli vakti : börnin , sem eiga að erfa landið , standa vörð um lýð - veldið , efla það , hin komandi kyn - slóð — framtíð íslands . Öll báru börnin litla , íslcnzka . fána . Margar litlu stúlknanna klæddust upphlut eða peysufötum . Næst á eftir komu ýmis félög og stéttir undir fánum sínum . Stúdentar , góðtemplarar , skátar , Verzlunarmannafélag Reykjavík - ur , Iðnaðarmannafélagið , nqkkur vei-kalýðsfélög undir fánum sínum og Alþýðusambandsins , Iðnskól - inn undir sínum fána , Breiðfirð - ingafélagið o . fl . Skrúðgangan lagði leið sína yf - ir Tjarnarbrúna , Fríkirkjuveginn , Lækjargötu , Vonarstræti Templ - arasund og fram hjá Alþingishús - inu og hyllti mannfjöldinn hinn nýkjörna forseta , er stóð á svölum Alþingishússins . Þaðan hélt skrúð - gangan um Austurstræti að Stjórn - arráðshúsinu . Þegar sveit lögreglu - manna kom á Lækjartorg hafði síðasti hluti ski'úðgöngunnar enn eigi farið yfir Tjarnarbrúna . Er þetta fjölmennasta skrúðganga sem sézt hefur í Reykjavík og var hún hálfa klukkustund að ; ganga fram hjá Alþingishúsinu . Meðfram götunum , sem skrúð - gangan fór um , allt frá Tjarnar - brúnni hafði safnazt þéttur vegg - ur af fólki og þegar skrúðgangan hafði lokið göngu sinni náði mann - hafið yfir allt Lækjartorgið , vest - ur eftir Austurstræti , upp á Hverf - isgötu og Arnarhólstún , upp eftir Bankastræti og út í Lækjargötu , auk þess fór fjöldi manna iipp í hús umhverfis torgið . Fánaberar röðuðu sér annars - vegar á blcttinn framan við stjórn - arráðshúsið , en börnin hinum megin . Forseti íslands og formenn þing - flokkanna fluttu ræður . Birtir Þjóðviljinn í dag ræður forsetans og formanns Sósíalistaflokksins , Einars Olgeirssonar . Síðar um daginn söng Þjóðhá - tíðarkór Sambands íslenzkra karla - kóra í Hljómskálagarðinum og um kvöldið lék Lúðrasveit Reykjavík - ur í Hljómskálagarðinum . • ' 17. júní mót íþróttamanna var sett á íþróttavellinum kl. 5% . Forseti í . S. 1. , Ben . G. Waage , setti það með ræðu , en síðan flutti Framhald á & sáðu . Ræða forseta Islands vegna fátæktar . „ Vér höfum ekki ráð á því " var viðkvæðið . A því sviði hefur oss vaxið svo ásmegin að sumir telja oss nú hafa ráð á hverju sem er . Vér verðum að reyna að temja'oss þá hugsun , að það er til takmarkalína , sem ekki verður farið út fyrir , ef vel á að fara . Sú takmarkalína er fram - leiðslugeta þjóðarinnar sem heild - ar . Oss Her að varast þá hættu að eyða meiru en vér öflum , þjóð - in sem heild og einstaklingarnir . Merkur danskur bóndi sagði við mig á kreppuárunum eftir 1930 : „ Búskapur getur alltaf borið sig , hvernig sem árar , ef hann er ekki byggður á skuldum . Hæfilegt bú mun alltaf sjá bóndanum farborða . En það gefur aldrei þau . uppgrip að það geti staðið undir háum vöxtum og afborgunum af skuld - um " . Má ekki heimfæra þetta upp á þjóðarbúið íslenzka ? Vorum vér ekki fyrir fáum árum að sligast undir þessari skuldabyrði ? Nú teljum vér oss vel stæða vegna gróða á stríðsárunum . Otal mörg - um hefur tekizt að losa sig úr skuldum og standa því betur að vígi en nokkru sinni fyrr , ef þeir kunna sér hóf . Þjóðarbúið mundi einnig standa allt öðru vísi að vígi , ef ríkið gerði sama og einstakling - arnir , að losa sig úr skuldum . Og okkur ætti að vera það hægt . Ef ' vér svo gættum þess að nota þá fjármuni , sem oss hafa safnazt , að öðru leyti til þess að auka þekk - ingu vora , framleiðslutækni og' aðra menningu , þá getum vér horft með bjartsýni fram á veg . Þá ættum vér að geta skapað vinnuöryggi fyfir allt vinnufært fólk i landinu . Þá gætum vér orð - ið liðtækir í samvinnunni með öðr - um lýðfrjálsum þjóðum til þess að skapa betra framtíðarskipulag þjóðanna . Þetta er hægt , ef mönnum tekst að samlaga skoðanir sínar og stefnur betur en verið hefur á þessu sviði og vilja færa þær fórn - ir , sem nauðsynlegar eru til þess . Með þessum orðum flyt ég allri þjóðinni , hverjum einstökum , kveðju mina og bið þess að bless - un megi fylgja þjóð vorri á þeirri braut , sem hún hóf með stofnun j lýðveldisins á Lögbergi í gær . Börnin jyrir framan stjórnarráðshúsið . ( Vignir ) . Framh . af 2. síðu . fyrir vinnu sína sömu eða hærri krónutölu , verður aldrei að eins miklu atriði . Verðmæti pening - ínna er háð sífelldum breytingum . Þeir eru því að vissu leyti eins og mýrarljós sem villir mönnum sýn , en er í sjálfu sér ekkert ljós . Og rinnuöryggi er því aðeins hægt að íkapa til langframa , að fram - eiðsluvörur verð.i ekki óútgengi - ' egar vegna dýiieika . Enginn mun ' áanlegur til að greiða hærra verð íyrir framleiðsluvörur vorar , en það , sem hægt' er að kaupa sams - konar vörur fyrh ^ annars staðar . Þessari einföldu staðreynd ættu flestir að geta gert sér grein fyrir með því að grípa í eigin barm . Með aukinni þekkingu má öðl - ast meiri tækni til að framleiða útgengilegar vörur með samkeppn - isfærum tilkostnaði . En þangað til fengin er sú þekking , og að því leyti sem hún hrekkur ekki til , verðum við að gera það sama sem Bretar og ýmsar aðrar þjóðir hafa gert , annað hvort af fúsum vilja eða vegna kúgunar , að breyta lífs - venjum vorum , lækka kröfurnar um stund um það , sem vér nú telj - ' um nauðsyn , en hefur reynzt öðr - um þjóðum hægt að komast af án , meðan vér erum að gera oss hæf - ari til samkeppnisfærrar fram - leiðslu . Að sameina kraftana um þetta verður einn af fyrstu prófsteinun - um í framhaldssjálfstæðisbaráttu vorri . Menn skipa sér í stéttir og flokka um sameiginleg hugðarmál . Svo hefur verið og svo mun verða . Barátta milli stétta og flokka virð - ist óumflýjanleg . En þá baráttu verður að heyja þannig , að menn missi aldrei sjónar á því , að þegar allt kemur til álls , erum vér allir á sama skipinu . Til þess að sigla því skipi heilu í höfn , verðum vér að læra þá list að setja öryggi þjóð - arheildarinnar ofar öðru . Hér á landi er ekkert gamalt og rótgróið auðvald eða yfirstétt . Heldur ekki kúguð og undirokuð alþýða . Flest - ir , okkar eiga frændur og vini í öllum stéttum þjóðfélagsins . Oss ætti því að vera auðveldara eri ýmsum öðrum , að vilja hver öðr - um vel . Að bera ekki í brjósti heift og hatur , öfund og tortryggni hver til arínars , þótt vér höfum lent í mismunandi stéttum í þjóð - félaginu . Oss ætti að vera auð - veldara að leggja hver sinn skerf eftir efnum og ástæðum til þess að byggja upp fyrirmyndar þjóðfélag á þjóðlegum grundvelli . Vér verðum að sækja þekkingu til annarra um margt . En vér verð - um að temja oss það , að semja þá þekkingu að íslenzkum högum og háttum . Það mun aldrei blessast að færa íslenzku þjóðina í erlend - an stakk , sem sniðinn er eftir öðr - um aðstæðúm . Vér verðum að sníða stakkinn sjálfir eftir vorum eigin vexti . Ég hef veitt því eftir - tekt í löggjöf vorri , að innflutt löggjöf annnarra landa , svo að segja óbreytt án þess að laga hana eftir íslenzkum aðstæðum , hefur ekki komið að því gagni , sem ætl - ast var til . Það eru ekki margir áratugir síðan vér þóttumst vanfærir um að færast nokkuð verulegt í fang , 17. júnímótið Húseby og Skúli Guð - mundsson setja glæsi leg met í húluvarpi og bástokki 17. júní mótið fór fram í gær - kvöldi og setti Gunnar Huseby þar glæsilegt met í kúluvarpi , varpaði hann kúlunni 15.32 m. ( eldra metið 14.79 ) og fékk kon - ungsbikarinn fyrir bezta afrekið í mótinu . Hástökksmet Skúla var 1.93 m. ( eldra metið 1.85 ) . Verður nánar sagt frá mótinu siðar .