Kathrine Switzer átti stóran þátt í að opna konum leið inn í hlaupasamfélagið , en eins og kunnugt er hljóp hún Bostonmaraþonið 1967 þrátt fyrir að þátttaka kvenna bryti gegn reglum hlaupsins . Síðan þá hefur hlutfall kvenna meðal þátttakenda í maraþonhlaupum hækkað jafnt og þétt . Þegar sagan er skoðuð sést reyndar að hlaup Katrínar 1967 var e.t.v. ekki eins einstakt og af er látið . Í stuttu máli hafa konur alltaf hlaupið , rétt eins og karlar , en mismunandi trúarbrögð og aðrar kennisetningar hafa löngum gert konum erfiða fyrir við þessa iðju en körlum . Hér verður ekki birt nein tæmandi úttekt á þátttöku kvenna í hlaupum , heldur aðeins gripið niður í söguna . Kvennahlaup á tímum SpartverjaStrax á tímum Forn-Grikkja voru konur orðnar virkir þátttakendur í hlaupaviðburðum . Þær öttu þó ekki kappi við karlana , heldur voru reglulega haldin sérstök kvennahlaup , m.a. til heiðurs gyðjunni Heru , sem var drottning himinsins og verndari hjónabands og kvenna , auk þess að vera eiginkona Seifs . Fjórða hvert ár fjölmenntu spartverskar hlaupakonur til Ólympíu , þar sem þær kepptu í 160 m Heruhlaupi mánuði áður en karlarnir mættu til keppni á Ólympíuleikum þess tíma . Þjálfun kvennanna fyrir þessi hlaup snerist þó frekar um árangur í hernaði en um ánægjuna , enda þótti líklegt að þær best þjálfuðu myndu fæða af sér hraustustu hermennina . Í Heruhlaupum kepptu konurnar gjarnan klæddar sem hinar herskáu amasónur með hægra brjóstið bert . Þessar hlaupakeppnir voru fyrst haldnar um 580 f.Kr. og sögu þeirra lauk ekki fyrr en 900 árum síðar . Minna er vitað um kvennahlaup í Rómarveldi . Helsta heimildin þaðan er mósaíkmyndin Bikínistúlkurnar á Piazza Armerína á Sikiley , sem sýnir unglingsstúlkur hlaupa , dansa og leika sér með bolta . Með kristninni komu strangari siðareglur sem m.a. fólu í sér ýmsar hömlur varðandi klæðaburð kvenna og þátttöku þeirra í íþróttum . Líklega átti það sinn þátt í að forngrískar hlaupahefðir liðu undir lok . Ítalía á miðöldumHlaupakeppnir voru tíðar á Ítalíu allt frá því um 1200 og fram að aldamótunum 1800 . Ein þekktasta keppnin var „ Hlaupið um græna strangann " ( Corsa del Palio ) í Veróna , þar sem þátttakendur hlupu naktir og sigurlaunin voru grænn efnisbútur . Þetta hlaup var fyrst haldið árið 1207 eða þar um bil og er m.a. nefnt í Gleðileiknum guðdómlega ( La Divina Commeddia ) eftir Dante . Reyndar var þetta miklu frekar bæjarhátíð en eiginleg íþróttakeppni . Árið 1393 var viðburðinum skipt upp í tvö hlaup , þar sem karlar kepptu um rauðan efnisbút og konur um grænan . Konurnar sem tóku þátt áttu að vera „ heiðvirðar " en ef engar slíkar skráðu sig til leiks voru vændiskonur samþykktar sem þátttakendur . Mikill áhugi á forngrískri menningu átti líklega stóran þátt í uppgangi hlaupa á Ítalíu á miðöldum , bæði fyrir konur og karla . Í riti Sadóletósar kardinála , De libris recte instituendis , frá 1530 var mælt með að meiri áhersla væri lögð á hlaup en heræfingar , en á þessum tíma virðist talsverð áhersla hafa verið lögð á líkamsrækt og útiveru til að auka almenna hreysti og heilbrigði . Kvennahlaup voru gjarnan haldin sem hluti af bæjarhátíðum á miðöldum , bæði á Ítalíu og annars staðar á Evrópu . Þetta virðist þó frekar hafa verið gert til að skemmta áhorfendum en til að heiðra bestu íþróttamennina . Vændiskonur gátu leyft sér að taka virkari þátt í þessum viðburðum en aðrar konur og virðast m.a. hafa nýtt sér þá til markaðssetningar . Hins vegar hafa þessi hlaup líklega ekki síður þjónað þeim tilgangi að niðurlægja konur og leyfa áhorfendum að skemmta sér á þeirra kostnað . Þetta hefur því að öllum líkindum haft lítið með kvenfrelsi að gera , nema ef vera skyldi að því leyti að á bæjarhátíðum leyfðist fólki að gera sitthvað sem annars hefði kostað refsingar . Sloppahlaup á tímum ShakespearesFrá því á 17. öld og fram á 19. öld voru svonefnd sloppahlaup ( e. smockraces ) mikið stunduð í Englandi og Skotlandi . Þessi hlaup voru sérstaklega ætluð konum og voru yfirleitt stutt ( t.d. um 200 m ) . Hlaupin fóru gjarnan fram í tengslum við aðra viðburði , svo sem kirkjuhátíðir , kappreiðar , brúðkaup og krikketleiki . Oftast kepptu 2 - 6 konur samtímis og keppendum var skipt í aldursflokka , allt frá yngri en 15 ára upp í eldri en 35 ára . Keppnistímabilið stóð frá apríl og fram í október og yfirleitt voru hlaupin árlegur viðburður á hverjum stað . Til eru heimildir um a.m.k. 20 árleg sloppahlaup í Kentsýslu einni og sér á 18. öldinni . Í sloppahlaupum var gjarnan keppt um peningaverðlaun sem annað hvort voru gefin af fjársterkum aðila á svæðinu eða safnað með samskotum . Í sumum tilvikum voru haldin úrtökumót þar sem aðeins sigurvegarinn vann sér þátttökurétt í aðal sloppahlaupi svæðisins . Konur tóku þátt í þessum hlaupum ýmist fyrir ánægjuna , til að sýna styrk sinn eða til að vinna sér inn peninga . Sigurlaunin gátu numið allt að 10 pundum á tímum þegar árslaun ungra þjónustustúlkna voru um 2 pund , auk fæðis , vinnufata og húsnæðis . Í einhverjum tilvikum var sigurvegurum úr fyrri hlaupum meinuð þátttaka , sem m.a. leiddi til þess að konur ferðuðust fótgangandi um langan veg til að keppa annars staðar . Peter Radford , sem rannsakað hefur sögu sloppahlaupanna , telur þetta vera elsta staðfesta dæmið um hlauparöð fyrir konur . Og að sjálfsögðu spratt upp veðmálastarfsemi í tengslum við þessi hlaup . Í byrjun 18. aldar voru enskar konar farnar að stunda langhlaup , sem auðvitað gáfu líka tækifæri til veðmála . Til eru dæmi um fjölskyldur sem ferðuðust um og höfðu tekjur af að sýna getu sína á hlaupum . Emma Mathilda Freeman ólst upp í einni slíkri fjölskyldu , sem gerði hana út sem hlaupara frá barnsaldri . Átta ára gömul hljóp hún t.d. tvisvar lengra en 30 mílur ( 48 km ) og einu sinni rúmar 40 mílur ( 64 km ) . En á Englandi gátu menn líka veðjað á eldri hlaupakonur . Ein slík var Mary Motolullen sem vann m.a. eitt veðmál fyrir syni sína rúmlega sextug árið 1826 með því að ljúka 90 mílna hlaupi á innan við sólarhring , þrátt fyrir að þeir sem höfðu veðjað gegn henni beittu ýmsum brögðum til að spilla fyrir henni hlaupinu . Mary var sönnun þess að jafnvel eldra fólk gæti þjálfað upp og viðhaldið úthaldi með markvissum æfingum , sérstaklega þegar þetta gat verið leiðin út úr sárri fátækt . Þegar leið á 19. öldina virðast kvennahlaupin hins vegar hafa lagst af að mestu samfara bakslagi í kvenfrelsi á Viktoríutímanum . Stamata RevithiRétt eins og Kathrine Switzer var ákveðin í að hlaupa Bostonmaraþonið 1967 stefndi Stamata Revithi að þátttöku í maraþonhlaupinu á fyrstu Ólympíuleikum nútímans í Aþenu 1896 . Hún lagði af stað frá heimabæ sínum Pireus fótgangandi áleiðis til Aþenu með barnið sitt á öðru ári á handleggnum , viss um að þátttaka í hlaupinu væri hennar helsta von út úr eymdinni sem hún bjó við . Hún komst á áfangastað með góðra manna hjálp en var samt á báðum áttum enda ekki til neinn hentugur hlaupaklæðnaður sem þótti viðeigandi fyrir konur . Mál þróuðust þannig að henni var meinað að hlaupa með körlunum eins og ætlunin var og þess í stað hljóp hún daginn eftir eins síns liðs sömu leið og karlarnir frá Maraþon til Aþenu og lauk því hlaupi á u.þ.b. 5:30 klst. þrátt fyrir að hafa tekið sér tíma á leiðinni til að skoða sig um . Eftir hlaupið fékk hún borgarstjórann til að gefa skriflega staðfestingu á afrekinu , en ekki er vitað með vissu hvernig henni reiddi af í lífinu eftir þetta . 20. öldinÁ 20. öldinni jókst þátttaka kvenna í íþróttum , þ.m.t. í hlaupum , einkum þó styttri hlaupum , samfara auknum réttindum kvenna og auknu frjálsræði í klæðaburði , a.m.k. á Vesturlöndum . Lengi vel voru þó margir karlar þeirra skoðunar að langhlaup hentuðu ekki konum og færðu fyrir því ýmis misrökrétt rök . Reyndar efuðust líka margir um að langhlaup væru holl fyrir karla , sérstaklega gamla karla ( t.d. yfir fertugt ) . Um og upp úr 1970 fór tíðarandinn að breytast og hlaupin að vaxa sem almenningsíþrótt . Frumkvæði Kathrine Switzer í Boston 1967 átti sinn þátt í því að konur fóru ekki varhluta af þessari þróun , en á þessum tíma var ekki ætlast til að konur kepptu í lengri hlaupum en 5 mílum ( 8 km ) . Margar aðrar konur komu þó við sögu á þessum tímum , m.a. kanadíska stúlkan Maureen „ Moe " Wilton ( nú Maureen Mancuso ) sem setti óopinbert heimsmet í maraþonhlaupi kvenna 6. maí 1967 þegar hún hljóp vegalengdina á 3:15:23 klst. í Ontario , aðeins 13 ára gömul ! Reyndar var Kathrine Switzer líka með í þessu sama hlaupi , aðeins tveimur vikum eftir sögulega þátttöku hennar í Bostonmaraþoninu . Tíminn hennar var eitthvað um 4:20 klst. í bæði skiptin . „ Moe " lagði hlaupaskóna á hilluna 17 ára , en á síðustu árum hefur hún tekið þátt í einhverjum hlaupum og lagt sitt af mörkum til að hvetja ungar stúlkur til að láta drauma sína rætast , hverjir sem þeir eru . Saga hennar er rakin í bókinni Mighty Moe : The True Story of a Thirteen-Year-Old Women' ' s Running Revolutionary , sem kom út í októbermánuði síðastliðnum . LokaorðHér hefur verið stiklað á stóru og mörgu sleppt , þ.á m. hlaupaafrekum kvenna af Rarámuri-ættbálkinum ( Tarahumara ) í Kopargljúfrunum í Mexíkó , svo og öllum þeim ótrúlegu hlaupakonum sem komið hafa fram á sjónarsviðið á síðustu 40 árum . Reyndar er hlaupasaga kvenna frá upphafi efni í heilan bókaflokk og því útilokað að gera henni viðeigandi skil í stuttum pistli . Bókaflokkurinn myndi þá jafnframt fjalla um réttindabaráttu kvenna , því að hlaupasagan er óaðskiljanlegur hluti af henni . Enn er eftir að skrifa marga kafla í þeirri bók - og vert að hafa í huga að það sem venjulegum Íslendingi þykir sjálfsagt í dag var ekki sjálfsagt fyrir 50 árum og er það ekki enn í stórum hluta heimsins . Þar er verk að vinna .