Hver er ábyrgð manns gagnvart tjóni í árekstri tveggja bifreiða ef ökuskírteini hans er fallið úr gildi ? Í stuttu máli hefur útrunnið ökuskírteini ekki áhrif á tjónaábyrgð en viðkomandi þarf þó að greiða sekt fyrir að aka án gilds ökuskírteinis . Meginregla er , bæði hér á landi og annars staðar í heiminum , að sérstakt leyfi þurfi til að geta stjórnað vélknúnu farartæki . Farartækin eru mismunandi að stærð og gerð , allt frá litlum skellinöðrum upp í stórar fraktflugvélar og stór olíuskip . Eftir því sem tækin eru stærri og hættulegri , því meiri kröfur eru gerðar til stjórnanda farartækisins . Þótt ökuskírteini mannsins á myndinni kunni að vera útrunnið fellur tjónaábyrgð hans ekki úr gildi heldur þyrfti hann aðeins að greiða sekt fyrir að aka ökuskírteinislaus . Til að öðlast réttindi til að stjórna bifreið þarf að útvega sér ökuskírteini . Um útgáfu þess og skilyrði fyrir umsókn eru almenn ákvæði í umferðarlögum nr. 50 frá árinu 1987 , nánar tiltekið greinar nr. 48 til 58 . Í 48. gr. segir að enginn megi stjórna bifreið eða bifhjóli nema hann hafi til þess gilt ökuskírteini sem lögreglustjóri getur út . Þrjú meginskilyrði eru fyrir veitingu ökuskírteinis : Viðkomandi sé orðinn 17 ára . Viðkomandi sér og heyrir nægilega vel og er að öðru leyti nægilega hæfur andlega og líkamlega . Viðkomandi hefur hlotið kennslu löggilts ökukennara og sannað með prófi að hann hafi næga aksturhæfni og nauðsynlega þekkingu á ökutækinu og meðferð þess og umferðarlöggjöf . Sá sem uppfyllir þessi skilyrði getur fengið almennt ökuleyfi sem veitir honum rétt til að keyra bifreið sem er léttari en 3500 kg og tekur 8 farþega eða minna í sæti . Hafi hann áhuga á að aka bifreið sem er til dæmis þyngri en 3500 kg þarf hann að taka svokallað meirapróf eða próf til aukinna ökuréttinda . Sá sem fær ökuleyfi fær fyrst í hendur svokallað bráðabirgðaskírteini sem gildir í tvö ár . Ef allt gengur snurðulaust fyrir sig er hægt að endurnýja bráðabirgðaskírteinið að tveimur árum liðnum og fá svokallað fullnaðarskírteini sem gildir til sjötugs . Eftir þessi tvö fyrstu ár er viðkomandi skylt að endurnýja skírteinið ef hann hefur ennþá vilja og löngun til að halda áfram akstri . Grunnskilyrðið fyrir því að vera gildur ökumaður í umferðinni er að hafa gilt ökuskírteini . Sá sem ekur um án þess getur hlotið sekt og jafnvel getur þetta hindrað endurnýjun ökuskírteinis í framtíðinni . Ef ökumaður sem lendir í tjóni hefur ekki gilt ökuskírteini breytir það í sjálfu sér ekki réttarstöðu hans . Ef keyrt er á hann þarf sá sem olli tjóninu að bæta það . Hinsvegar gerist hinn ökuréttindalausi sekur um að vera með útrunnið ökuskírteini og hlýtur þá sekt fyrir það . Hið sama er uppi á teningnum ef einhver veldur tjóni auk þess að vera með útrunnið skírteini . Munur er á því þegar ökumaður með útrunnið ökuskírteini veldur tjóni og þegar ökumaður sem hefur aldrei hlotið ökuréttindi lendir í því sama . Hann byggist á því að sá sem hefur útrunnið skírteini hefur hlotið ákveðna viðurkenningu á því að hann sé hæfur ökumaður . Það að vera með útrunnið ökuskírteini þarf ekki að segja neitt um ökuhæfni einstaklingsins . Maður sem aldrei hefur hlotið ökuréttindi og veldur tjóni við akstur gerist hinsvegar sekur um akstur án ökuréttinda sem er öllu alvarlegra og getur haft mikil áhrif á það hvort hann geti hlotið ökuréttindi sín á tilsettum tíma .