Nú um áramótin var aldarfjórðungur liðinn frá því að embætti umboðsmanns barna var komið á fót þann 1. janúar 1995 . Ísland hafði þá fullgilt Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna nokkrum árum fyrr eða árið 1992 , en sáttmálinn var upphaflega samþykktur af Sameinuðu þjóðunum árið 1989 . Frá upphafi hefur embættið gegnt mikilvægu hlutverki í að bæta hag barna og standa vörð um hagsmuni þeirra , þarfir og réttindi . Þá hefur embættið gegnt sérstöku hlutverki í að fræða um Barnasáttmálann en almenn þekking og vitund um hann er nauðsynleg forsenda fyrir innleiðingu hans á öllum sviðum þjóðfélagsins . Embættið hefur vaxið og styrkst með hverju árinu en veruleg kaflaskil urðu í lok ársins 2018 þegar Alþingi samþykkti mikilvægar breytingar á lögum um umboðsmann barna með auknum verkefnum og skýrari markmiðum í starfi embættisins . Á síðasta ári var haldið með veglegum hætti uppá þrjátíu ára afmæli Barnasáttmálans og var árið viðburðarríkt hjá embætti umboðsmann barna . Hápunktur afmælisársins var barnaþingið sem haldið var í Hörpu en samkvæmt endurskoðuðum lögum um embættið ber því að halda slíkt þing annað hvert ár . Barnaþing er nýr reglubundinn vettvangur fyrir börn til að láta skoðanir sínar í ljós . Fyrsta barnaþingið fór fram 21. – 22. nóvember 2019 og voru ráðherrar viðstaddir þegar niðurstöður þingsins voru kynntar . Fjölbreyttum hópi barna var boðið til þátttöku á barnaþinginu frá öllu landinu og var helsta markmið þingsins að efla lýðræðislega þátttöku barna og virkja þau í umræðu um málefni sem brenna á þeim sjálfum . Embættið vinnur nú úr þeim fjölmörgu tillögum sem börnin settu fram á þinginu . Samkvæmt fyrstu niðurstöðum brenna umhverfismálin á börnum s.s. eins og loftslagsmál , nauðsyn þess að draga úr mengun , fjölga þeim sem ferðast með almenningssamgöngum og mikilvægi þess að flokka betur sorp . Skólamál voru einnig mikið rædd á barnaþinginu eins og hugmyndir um að stytta skólavikuna , minnka heimavinnu og auka hagnýtt nám . Mannréttindamál fengi einnig mikla athygli eins og réttindi hinsegin fólks , flóttafólks og mikilvægi þess að bæta stöðu fatlaðra barna og þjónustu við þau . Þetta eru aðeins örfá dæmi um þau fjölbreyttu málefni sem börnin nefndu en embættið áætlar að birta ítarlegar tillögur á næstu vikum . Tillögur um aukið samstarf við börn Á síðasta ári undirrituðu félags - og barnamálaráðherra og umboðsmaður barna , samkomulag um aukið samstarf í málefnum barna . Með samkomulaginu tók embætti umboðsmanns barna að sér að móta tillögur um breytt verklag með aukinni áherslu á börn . Tillögurnar voru sendar ráðuneytinu í lok síðasta árs en markmið þeirra er að efla samráð við börn , samanber samþykkt ríkisstjórnarinnar frá 1. mars síðastliðnum , þar sem segir „ að stefnt verði að aukinni þátttöku barna og ungmenna í stefnumótun stjórnvalda sem og tillögu sem felur í sér að allar stærri ákvarðanatökur sem og lagafrumvörp skuli rýnd út frá áhrifum á stöðu og réttindi barna . “ Við undirbúning tillagnanna var litið til fyrirmyndarverklags og bestu aðferða í ýmsum löndum og þá voru rannsóknir fræðikonunnar Dr. Laura Lundy um þátttöku barna lagðar til grundvallar og heimsótti Lundy Ísland í nóvember og hélt fyrirlestra og tók þátt í vinnustofu um efnið . Þrátt fyrir að embætti umboðsmanns barna hafi eflst á síðustu misserum er embættið eitt það fámennasta innan stjórnkerfisins en málaflokkurinn bæði fjölbreyttur og víðfemur . Til að tryggja enn betur að embættið geti sinnt þeim fjölbreyttu verkefnum sem að því snýr var mótuð heildstæð stefna til ársins 2025 . Markmið stefnunnar var að setja skýra sýn um það hvernig embætti umboðsmanns barna gæti sótt fram og sett málefni sem varða börn á dagskrá með nýjum og framsæknum hætti . Framtíðarsýn embættisins er sú að réttindi barna njóti víðtækrar virðingar og verði sjálfsagður hluti af allri stefnumótun og ákvörðunum . Í því skyni hyggst embættið gera reglubundið mat á innleiðingu Barnasáttmálans og greina sérstaklega aðstæður barna í viðkvæmri stöðu í samfélaginu okkar . Auk áherslu á innleiðingu barnasáttmálans er í nýrri stefnu lögð sérstök áhersla á þátttöku barna á öllum sviðum samfélagsins og er í því skyni unnið að því að styrkja ráðgjafarhóp embættisins og fjölga sérfræðihópum barna . Einnig verður barnaþing mikilvægur liður í því að koma sjónarmiðum barna á framfæri og tryggja áhrif þeirra á eigin stöðu og framtíð . Þrátt fyrir að í öllum alþjóðlegum samanburði sé staða íslenskra barna sterk er alltaf hægt að gera betur . Réttindi barna eru ekki , frekar en önnur mannréttindi , tryggð í eitt skipti fyrir öll , heldur er um að ræða viðvarandi verkefni sem krefst aðkomu margra aðila og ekki síst barnanna sjálfra . Embætti umboðsmanns barna mun halda áfram að standa vörð um þá áfanga sem náðst hafa en ekki síður hafa vakandi auga fyrir nýjum tækifærum og áskorunum , líkt og það hefur gert frá upphafi . Þessi grein eftir Salvöru Nordal , umboðsmann barna , birtist fyrst í Morgunblaðinu laugardaginn 4. janúar sl .