Hellirinn myndaðist sem í Leitahraunsgosinu fyrir um 5.200 árum . Heildarlengd hellisins er 1.360 metrar og þar af er aðalhellirinn 900 metrar . Breidd hans er allt að 30 metrum og hæðin allt upp í 10 metrar . Hann er því einn af stærstu hraunhellum Íslands . Skammt innan við hellismunnann hefur þakið hrunið á þremur stöðum og niður um götin fellur ljós sem myndar þrjár fagurmótaðar súlur inni í hellinum . Innst í Raufarhólshelli skiptist hann í þrjá smærri ganga og þar sjást greinilega stórfenglegir hraunfossar og aðrar hraunmyndanir . Raufarhólshellir er hraunhellir sem myndaðist í Leitahraunsgosinu og hann er einn lengsti hellir Íslands . Hraunhellir eru rásir sem verða til þegar seigfljótandi hraunkvika mótar harða skel sem þykknar og myndar þak yfir hraunstrauminn sem enn rennur áfram . Allt fram á síðustu öld var mikið af dropasteini og dropastráum í hellinum en á sjötta áratugnum lögðu sífellt fleiri leið sína í hellinn og brutu niður steinana með þeim afleiðingum að nú eru nánast engir eftir . Heildarlengd hellisins er 1.360 metrar og þar af er aðalhellirinn 900 metrar . Með ferð í Raufarhólshelli gefst einstakt tækifæri til njóta leiðsagnar og skoða áhrif þess geysilega náttúruafls sem brýst upp úr iðrum jarðar í gosi og undraveröldina sem leynist rétt undir yfirborðinu . Mtr Hæð Allt árið Ferðin var einstaklega ánægjuleg . Leiðsögumaðurinn okkar var bæði fróður og fyndinn . Hellirinn er athyglisverður og hrífandi . Ég mundi mæla með honum við hvern sem er . Í hefðbundinni ferð getur þú skoðað hellinn á auðveldan hátt . Í hraunfossaævintýrinu er farið út af troðinni slóð djúpt inn í hellinn til að kanna upptök hans , hina mikilfenglegu hraunfossa . Í þessari ferð þarf fólk að vera í góðu líkamlegu ástandi og hafa gott jafnvægi . Ferðin tekur að meðaltali 3 – 4 klst og með stuðningi höfuðljósa og leiðsögumanns ert þú leiddur í gegnum magnaða undraveröld . Kvöldferðin er hefðbundin ferð sem tekur um 1 klst. og tilvalið er að blanda henni saman við aðrar skemmtiferðir , svo sem norðurljósaferð ( á veturna ) eða kvöldverð á veitingastað við suðurströndina . Boðið er upp á kvöldferðina sjö daga vikunnar yfir vetrar - og sumarmánuðina .