Í greininni er svo líka vikið að nýlegri niðurstöðu Skipulagsstofnunar vegna mats á umhverfisáhrifum fyrirhugaðrar vindvirkjunar Landsvirkjunar í nágrenni Búrfells . Þar er m.a. um að ræða áætlanir um nákvæmar vindmælingar í nágrenni Mosfellsheiðar , með það að markmiði að virkja vindinn á því svæði reynist vindaðstæður þar með þeim hætti sem væntingar eru um . Samkvæmt nýlegri skýrslu Kviku banka og Pöyry er líklegast að virkjuð vindorka hér muni nema um 550 MW innan tveggja áratuga ( ef til sæstrengs kemur ) . Til að ná fram bæði nauðsynlegri hagkvæmni og sátt um staðsetningu stórra vindmylla , er mikilvægt að vanda mjög staðarval . Ýmsar aðrar staðsetningar kunna þó að vera áhugaverðar fyrir Landsvirkjun til að virkja vind - og jafnvel betri þegar sjónrænu áhrifin eru tekin með í reikninginn . Þannig mæla bæði hagkvæmni og hógvær umhverfisáhrif með því að við virkjum vindinn . Áður en lengra er haldið verður hér minnst á nýjustu tíðindin af vindorku á Íslandi . Sem nú er augljóst að mun ekki ganga eftir . Í stuttu máli þá fann Skipulagsstofnun ýmislegt að verkefninu og telur ástæðu til að það verði endurmetið . Í áliti stofnunarinnar er Landsvirkjun hvött til þess að leita annarrar staðsetningar og / eða huga að smærra verkefni á viðkomandi svæði , en fyrirhugað heildarafl umræddrar vindvirkjunar skv. áætlunum Landsvirkjunar er 200 MW . Þarna hefur því umrædd Landsskipulagsstefna að því er virðist úrslitaáhrif , en hún var samþykkt á Alþing í mars s.l. í formi þingsályktunar . Vandfundið jafnvægi milli víðerna miðhálendis og byggðra svæða Það er reyndar athyglisvert að þarna í nágrenni Búrfellsvirkjunar , þar sem Búrfellslundur átti að rísa , eru nú þegar umfangsmikil mannvirki og þ.m.t. háspennulínur ( sem gætu tekið við raforkunni frá vindvirkjun ) . M.ö.o. þá er ekki endilega æskilegt að lagaleg skilgreining á víðernum eða miðhálendi valdi því að þrýstingur á virkjanir utan þess aukist . En það mun sennilega og jafnvel óhjákvæmilega gerast , ef sú túlkun sem fram kemur í umræddu áliti Skipulagsstofnunar verður meginregla . Í þessu ljósi var óheppilegt hjá Landsvirkjun að velja stórbrotna náttúruna og víðernin þarna á mörkum hálendisins í nágrenni Heklu sem upphafsstað fyrir umfangsmikla virkjun vindorku á Íslandi . Ekki er augljóst hvað þessi almenna yfirlýsing nákvæmlega táknar . Þó er alveg skýrt að Landsvirkjun er eftir sem áður áhugasöm um virkjun vindorku hér ( og þá eftir atvikum á síður umdeildum svæðum ) . Eðlilegt að nýta hagkvæma náttúruauðlind Hafa ber í huga að umrædd niðurstaða Skipulagsstofnunar er matskennd og ekki yfir gagnrýni hafin . Nú geta orkufyrirtæki hér haft hliðsjón af þessari umfjöllun , áherslum og niðurstöðu Skipulagsstofnunar til að þróa vindorkuverkefni sín áfram . Enda er bæði eðlilegt og mikilvægt að við Íslendingar nýtum tækifærin í vindorkunni , sem í mörgum tilvikum yrði bæði hagkvæmur og umhverfisvænn kostur til raforkuöflunar . Þessi hugtakanotkun Skipulagsstofnunar er a.m.k. ekki að leggja mikla áherslu á endurnýjanleika orkunnar né þá kolefnalausu raforkuframleiðslu sem knúin er af vindi . Þetta er kannski smáatriði en er samt tilefni til íhugunar . Nefna má að í viðauka með lögum um mat á umhverfisáhrifum má sjá orðið „ vindbú “ yfir virkjanir af þessu tagi . Og kunna þær víða að jafnast á við það sem best gerist erlendis , þ.e. vel yfir 40% nýtingarhlutfall . Hátt nýtingarhlutfall er mikilvægur hvati til að virkja vind Á þeim svæðum þar sem nýtingarhlutfall vindaflsstöðva er nálægt meðaltali eða þar undir , er starfsemin oft ekki hagkvæm nema til staðar sé mjög hátt raforkuverð og / eða opinber stuðningur við vindorku . Fyrir vikið hefur kostnaðarmunur hér á vindorku annars vegar og nýjum hefðbundnum virkjunum hins vegar , farið lækkandi á undanförnum árum . Og nú er komin upp sú áhugaverða staða að íslensk vindorka kann að verða ódýrari en sum þau jarðvarmaverkefni sem hér eru á dagskrá skv. gildandi Rammaáætlun . Þ.e. sveiflukennd framleiðsla . En þá kemur að áhugaverðu samspili vindorku og vatnsafls . Á Íslandi er mestur hluti raforkunnar framleiddur með stórum vatnsaflsvirkjunum , sem fá vatnið frá umfangsmiklu kerfi miðlunarlóna . Einnig getur nýtingu vindorku í samspili við vatnsaflsvirkjun lágmarkað að vatn þurfi að renna á yfirfalli . Þegar vindur er lítill getur svo verið hagkvæmt að keyra vatnsaflsvirkjunina á fullum afköstum . Þetta eru enn ein rökin fyrir því að æskilegt er að vindorkan verði virkjuð hér á Íslandi . Landsvirkjun og HS Orka áhugasöm um að virkja vindinn Þessi umræddi ávinningur af samspili vatnsafls og vindvirkjana er sennileg meginástæða þess að af stóru raforkufyrirtækjunum þremur er það fyrst og fremst Landsvirkjun sem sýnt hefur nýtingu vindorku áhuga . Önnur fyrirtæki eru einnig að huga að byggingu umtalsverðra vindvirkjana hér , sbr. Arctic Hydro , Biokraft o.fl . Í þessu skyni þarf fyrirtækið á næstu árum að eyða tugmilljörðum ISK í nýjar boranir eftir meiri jarðhita til þess eins að viðhalda raforkuframleiðslu Hellisheiðarvirkjunar . Þessi fjárfesting er augljóslega mikilvæg til að ON / OR geti örugglega sinnt almannaþjónustu sinni og um leið staðið við samninga sína við Norðurál . Eins og staðan er í dag virðist ON ekki vera farin að huga að virkjun vinds . Lítil og afturkræf umhverfisáhrif gera vindorku ennþá áhugaverðari Auk lækkandi kostnaðar verður virkjun vindorku á Íslandi ennþá áhugaverðari þegar einnig er tekið tillit til umhverfisáhrifa virkjana og afturkræfni á því raski sem virkjunarframkvæmdum fylgir . Virkjun jarðvarma fylgja t.a.m. ýmsir ókostir , líkt og brennisteinsmengun og losun koldíoxíðs ( auk óvissunnar um hnignun jarðvarmageymisins ) . Með hliðsjón af þessu , svo og kostnaði mismunandi tegunda virkjana , hlýtur virkjun vindorku á Íslandi að teljast áhugaverð . Um leið kann að vera tilefni til að við Íslendingar gætum meira hófs við að reisa nýjar vatnsafls - og jarðvarmavirkjanir . Og hugum þess í stað í auknum mæli að vindaflinu . Það er því svo að óstöðugleiki vindorkunnar frá einum degi til annars í litlu raforkukerfi , sem fyrst og fremst framleiðir fyrir stóriðju , er þröskuldur fyrir nýtingu vindorku á Íslandi . Þess vegna kann að verða áhugavert fyrir landsmenn að vinna að því að auka gjaldeyristekjur sínar í framtíðinni með því að fanga orkuna í „ íslenska rokinu “ . Þarna er um að ræða mjög áhugaverða möguleika fyrir íslensk orkufyrirtæki . Til samanburðar má hafa í huga að aukagreiðslurnar einar , sem nýjar vindvirkjanir í Noregi njóta vegna umrædds fyrirkomulags , eru oft hærri heldur en það sem stóriðja hér greiðir íslensku orkufyrirtækjum fyrir raforkuna ! Ef til sæstrengs kemur eru því , að mati Kviku / Pöyry , geysimikil vaxtartækifæri í því að beisla vindinn hér á landi . Og það jafnvel þó svo miðað sé við miðspá fyrirtækjanna , en ekki háu sviðsmyndina . Umfjöllun Kviku og Pöyry um íslenska vindorku var mjög almenn Í umræddri skýrslu Kviku / Pöyry kemur einnig fram það mat skýrsluhöfunda að miðað við miðspá verði vindorka ekkert nýtt til raforkuframleiðslu hér nema með tilkomu sæstrengs . Fyrir vikið virðast ályktanir skýrsluhöfunda um tækifærin í íslenskri vindorku vera mjög almenns eðlis og ónákvæmar . Ekki verður framhjá því litið hversu hagkvæm og ódýr vindorkutæknin er orðin og að nokkrir eða jafnvel margir staðir á Íslandi eru líklegir til að geta skilað óvenju góðu nýtingarhlutfalli . Í s.k. hárri sviðsmynd fyrirtækjanna án sæstrengs er gert ráð fyrir að um 400 MW af vindafli rísi hér fyrir 2035 . Skýrsluhöfundar eru því bersýnilega meðvitaðir um að hér eru tækifæri til að byggja upp samkeppnishæfar vindaflsstöðvar án sæstrengs - að því gefnu að eftirspurn eftir raforku verði sterk . Talan 300 - 400 MW er að sjálfsögðu óviss og hún gæti orðið eitthvað lægri eða eitthvað hærri . Vert er að hafa í huga að vindorkuverkefni kalla á ýmsar rannsóknir og afar vandaðan undirbúning . Og hætt er við að uppbyggingin verði ansið hæg ef Skipulagsstofnun eða Alþingi hyggst verða erfiður þröskuldur á þeirri leið að Íslendingar nýti þetta hagkvæma náttúruafl sem vindurinn er . Slíkt myndi einkum verða vatn á myllu kostnaðarsamra jarðvarmaverkefna , sem er ekki endilega hagkvæmasta né umhverfisvænsta leiðin til að auka hér raforkuframboð . Lesendur skulu þó minntir á að mögulega og kannski mjög líklega mun hvorki umrædd spá greinarhöfundar né spá Kviku / Pöyry fyllilega rætast . Veruleikinn verður vafalítið eitthvað öðruvísi og jafnvel allt öðruvísi . Þetta ættu einmitt að vera lokaorðin í öllum spám um þróun efnahagslífs - og þá ekki falin í örletri . En hvað sem því líður er ástæða til bjartsýni um að vindurinn skapi Íslandi senn ný og góð verðmæti . Höfundur er sérfræðingur á sviði orkumála . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .