Ferðafólk virðir fyrir sér Bláa Lónið í Svartsengi sem er í hættu ef það verður gos á svæðinu . Mynd : Óskar Haraldsson Síðastliðna viku hefur land risið nokkuð hratt í svokölluðu Svartsengiskerfi sem er eitt eldstöðvakerfanna á Reykjanesskaganum . Nær öruggt má telja að kvika sé að troða sér upp úr möttli og inn í sprungur og glufur ca 4 - 5 km. undir yfirborði . Jarðskorpan á Reykjanesskaganum er mjög þunn og í eldstöðvakerfunum þar eru ekki kvikuhólf eins og algengast er í megineldstöðvum . Þegar kvikusöfnun eða innskot á sér stað er alltaf hætta á að kvikan nái til yfirborðs í formi eldgoss . Hinsvegar eru ákveðin atriði sem virðist draga úr líkum á að eldgos sé yfirvofandi . Í fyrsta lagi þá er algengt að kvikusöfnun verði án eldgosa og dæmi frá síðustu áratugum eru mörg . Dæmi : Hengillinn rétt fyrir aldamót , Eyjafjallajökull sýndi merki um kvikusöfnun í nærri tvo áratugi fyrir gosið þar , Öræfajökull – þar virðist kvikusöfnun hafa stöðvast . Landris átti sér stað við Krísuvík á árunum 2010 - 2012 sem nær örugglega var vegna kvikusöfnunar . Það stöðvaðist . Þá má nefna kvikuinnskot i grennd við Herðubreið sem var viðvarandi á svipuðum tíma og gaus í Holuhrauni , þar er að mestu rólegt núna . Myndin er skjáskot af skjálftavefsjá á vef Veðurstofu Íslands og sýnir upptök skjálfta síðustu 7 daga . Nýjustu skjálftarnir eru rauðir og stærð hringja markar stærð skjálftanna . Smellið á myndina til að stækka . Í öðru lagi er eldgosavirkni á Reykjanesskaganum lotubundin en goshlé er vissulega orðið langt , síðasta gos á Reykjanesskaga varð árið 1240 eða fyrir 780 árum . Goshléin eru talin standa að jafnaði í um 6 - 800 ár og því í sjálfu sér eðlilegt að hléið sé senn á enda . Hinsvegar amk. í síðustu tveim goshrinum hefur gosvirknin hafist austast á Reykjanesskaganum , þ.e. í Brennisteinsfjallakerfinu ( Bláfjöll , Hellisheiði ) og unnið sig svo vestur eftir skaganum á næstu 2 - 3 öldum . Ef það færi að gjósa í Svartsengiskerfinu þá er þessi “ regla ” brotin ! Goshlé í Brennisteinsfjallakerfinu er lika orðið mun lengra en annarsstaðar á skaganum , þar með talið Svartsengiskerfinu sem lætur illa núna . Lítið hefur verið um jarðhræringar í Brennisteinsfjallakerfinu undanfarin ár í samanburði við Krísuvíkur - og Svartsengiskerfin . Þrátt fyrir þetta verður að hafa varann á vegna nálægðar mögulegra eldstöðva við byggð , það er jú vissulega kvika á ferð . Gossprunga gæti opnast einhverja kílómetra frá Grindavík í mögulegu eldgosi en ólíklega það nærri að ekki gæfist ráðrúm til að forða íbúum frá bænum . Öðru máli gegnir því miður um mannvirkin í Svartsengi , virkjunina og Bláa Lónið , þau eru beinlínis inni á mögulegu svæði þar sem gossprungur geta opnast . Ekki er þó loku fyrir það skotið að það geti gosið austar í kerfinu , í eða við svokallaða Sundhnúkasprungu en hún teygir sig inn fyrir bæjarmörk Grindavíkur . Landrisið hefur þó ekki orðið þar en hinsvegar virðist mesta skjálftavirknin vera á því svæði , Hafa ber í huga að gos í kerfinu eru alltaf hraungos eða svokölluð flæðigos þar sem hraunrennsli getur verið talsvert í byrjun gossins . Það er því full ástæða til að taka þetta landris og kvikusöfnun mjög alvarlega og fylgjast grannt með stöðu mála . Uppfært : Milli kl 4:30 og 5 í morgun 29. janúar urðu tveir snarpir skjálftar , M 3,5 og 3,2 . Upptök þeirra eru nánast við bæjarmörk Grindavíkur að norðanverðu . Á næstu sólarhringum verður kaflinn um Reykjanesskagann á eldgos.is uppfærður enda mikil þekking bæst við hjá vísindamönnum eftir að hann var ritaður og búið að endurnefna og fjölga eldstöðvakerfunum í samræmi við nýjar upplýsingar . Skjálftasvæðið tilheyrir Tjörnesbrotabeltinu þar sem skjálftar eru algengir og í sjálfu sér ekkert óvanalegt við hrinuna . Upptök sjálftanna við Surtsey . Annað sem vekur athygli er að skjálftarnir eru djúpir , á 12 - 15 km dýpi en oftar en ekki benda skjálftar á svo miklu dýpi til kvikuhreyfinga . Greina mátti drunur á undan skjálftanum og svo titring sem stóð yfir í fáeinar sekúndur . Þetta er jafnframt við vestari endann á Suðurlandsskjálftasvæðinu . Myndin er fengin af vef Veðurstofu Íslands og sýnir upptök jarðskjálftanna í kvöld . Þarna hefur ekki orðið eldgos í um 1000 ár . Hér er um að ræða eitt stærsta steinasafn í einkaeigu á Íslandi og má finna þar langflestar steindir sem finnast á landinu auk fróðlegra jarðfræðilegra útskýringa . Safnið er opið frá 9 – 17 á virkum dögum og 10 - 17 um helgar .