Vísindamenn telja að þótt niðurstöður rannsókna á þörungum í Bláa lóninu séu mjög athyglisverðar hafi yfirborðið bara rétt verið gárað . Ása Brynjólfsdóttir rannsókna - og þróunarstjóri Bláa Lónsins segir frá starfi vísindamanna í hrauninu í Svartsengi Það er mikið sjónarspil að horfa á þörungana renna í glerpípum í setrinu . Þeir eru ræktaðir með jarðgasi frá HS-Orku . Fréttablaðið / Ernir Auglýsing Það stirnir á hrímað hraunið í Svartsengi í morgunbirtunni . Á leið í Rannsóknar -og þróunarsetur Bláa Lónsins sem er staðsett í hrauninu eru blaðamanni og ljósmyndara ljós þau lífsgæði sem hljóta að felast í því að starfa í þessu fallega umhverfi . Það kemur líka seinna í ljós að þeir vísindamenn sem starfa á setrinu kunna vel að meta að keyra til vinnu og eiga þennan tíma með sjálfum sér á brautinni . Þó ekki sé alltaf stillt og ægifagurt útsýni eins og einmitt þennan dag . Setrið er lágreist og látlaus bygging í miðri dramatískri náttúrunni og fáa grunar það metnaðarfulla vísindastarf sem þar fer fram og teygir sig um allan heim . Áratuga rannsóknir Inni í setrinu rannsaka vísindamenn örþörunga ( blágrænþörunga ) , kísil og virk efni úr jarðsjónum sem kemur af yfir 2000 metra dýpi úr jarðhitasvæðinu í Svartsengi . Þeir hafa þróað sjálfbærar og náttúrulegar aðferðir til að rækta bæði þörunga og vinna sölt og kísil . Blágrænþörungar eru á meðal elstu lífvera jarðar og hafa rannsóknir leitt í ljós virkni þeirra gegn öldrun húðar . Þótt niðurstöður rannsókna séu mjög athyglisverðar eru vísindamenn , á Íslandi og úti í heimi , þess fullvissir að yfirborðið hafi bara rétt verið gárað . Leyndardómar blágrænþörunga sem eiga hlut í þróun lífs á jörðu eru enn miklir . Það er aldarfjórðungur síðan Ása Brynjólfsdóttir , rannsókna - og þróunarstjóri Bláa Lónsins , þá nýútskrifaður lyfjafræðingur frá Háskóla Íslands , hóf störf hjá fyrirtækinu sem þá var nýstofnað af Grími Sæmundsen lækni . Hún hafði unnið lokaverkefni á sviði náttúruefna og fannst þetta áhugavert verkefni . Ása Brynjólfsdóttir í Bláa lóninu með þörungaræktun að baki . Sterk sýn og eldmóður „ Það var ekkert hér á þessum tíma . Bara gamli baðstaðurinn og hraunið eins langt og augað eygði . Ég þekkti ekki Grím áður en ég fór að vinna hjá Bláa Lóninu . Orðrómur um lækningarmátt jarðsjávarins í Bláa lóninu hafði vakið áhuga hans og því vildi hann rannsaka lónið og lífríki þess . Mér fannst þetta mjög spennandi og það er í raun magnað nú þegar ég hugsa aftur til þessa tíma hvað Grímur hafði sterka sýn og eldmóð . Því það var ekkert augljóst þá að þetta myndi ganga vel , “ segir Ása og kímir . Hélt fólk að það yrði ekkert úr þessu ? „ Já , ég hugsa það . Ég fór hins vegar beint í að stýra rannsóknum og vöruþróun . Grímur hafði þá sýn að áherslan ætti að vera á öflugt rannsóknarstarf . Og þannig hefur það verið alla tíð . Vísindarannsóknir og þróunarstarf eru stoðir fyrirtækisins og hafa ásamt lækningastarfsemi átt mikinn þátt í að koma því á þann stað sem það er í dag . “ Ása hófst handa við þróun fyrstu vörunnar sem notuð var í húðlækningarmeðferðir lónsins . Fyrsta varan kom á markað árið 1995 , kísilmaski sem inniheldur einstök efni jarðsjávarins . „ Þetta er enn ein af okkar mest seldu vörum , hvíti kísillinn sem menn voru áður vissir um að gerðu þeim gott og er nú sannað . Fólk tók kísilinn úr botni lónsins og bar hann á sig . Nú getum við með betri hætti nálgast kísilinn og framleiðum hann með náttúrulegum hætti . “ Rannsóknar og þróunarsetur Bláa lónsins er staðsett í hrauninu í Svartsengi og þar eru virk efni Bláa lónsins framleidd með náttúrulegum hætti . Kísill , sölt og þörungar . Efnin eru grunnurinn í húðvörum Bláa lónsins . Rannsóknarstarf Gríms og Ásu vatt upp á sig . Í dag eru stundaðar fjöldi rannsókna á lækningamætti jarðsjávarins , lífvirkni innihaldsefna og vistkerfisrannsóknir . Lækningamátturinn var staðfestur með klínískum rannsóknum og nýjar rannsóknir gefa vísbendingar um að efni sem þörungar í Bláa lóninu framleiða hafi áhrif á ónæmiskerfið og minnki bólgur Psóríasis-sjúklinga . Framundan eru enn frekari rannsóknir á bólguhemjandi virkni þörunganna . Framtíðin á eftir að leiða í ljós hvort fyrirtækið komi til með að framleiða lyf sem gagnast fólki með húðsjúkdóma . „ Fyrstu árin unnum við að því að rannsaka þessar sögur sem fólk sagði af bata sínum . Það greindi til dæmis frá því að það skipti máli að bera kísilinn á húðina og lýstu því að húðin yrði mýkri og greri hraðar . Við rekum meðferðarstöð fyrir psóríasis-sjúklinga og fólk vildi geta tekið kísilinn með sér heim . Læknisstarfsemin ýtti undir vöruþróunina . Áskorun okkar var þessi : Hvernig ætluðum við að koma óspilltum áhrifum náttúruauðlindarinnar heim til fólks ? Við ákváðum að vera trú upprunanum og halda í hreinleikann . Við höfum ekki haggast í þeirri afstöðu okkar öll þessi ár . Vísindamönnum á rannsóknarsetrinu finnst það ævintýri líkast að vinna í stórbrotinni náttúrunni . Út um gluggann horfa þau yfir hraunið . Framleiðsluferli okkar líkja eftir þeim aðstæðum þar sem kísill og þörungar verða til í náttúrunni . Örþörungar sem koma úr jarðsjó Bláa Lónsins eru mikilvæg lífvirk efni í Bláa Lóns snyrtivörunum . Þeir hafa frá upphafi verið ræktaðir í ljóstillífunarkerfum þar sem þeir binda koldíoxíð og breyta honum í lífmassa og súrefni . Þörungarnir eru fóðraðir á koldíoxíðríku jarðvarmagasi sem annars færi út í andrúmsloftið . Rannsóknir Bláa Lónsin leiddu til þess að hægt er að nota jarðvarmagas óbreytt og án hreinsunar sem er byltingarkennd og hrein umhverfisvæn nýjung , “ segir Ása frá . „ Við unnum með stórum dreifingaraðila og vörunum var dreift í gegnum apótek í Þýskalandi á upphafsárum okkar . Þannig komumst við í tengsl við þarlenda vísindamenn og húðlækna sem hafa unnið með okkur síðan þá að lífvirknirannsóknum á vörum okkar . Þessir samstarfsaðilar hafa sérhæft sig í öldrun húðarinnar og áhrifum umhverfisins á hana . Það hefur vakið sérstakan áhuga þeirra hvernig Bláa Lóns þörungarnir virka gegn öldrun húðar og vernda kollagenforða hennar . Kollagen er burðarefnið í húðinni okkar og það minnkar um 1% á ári frá tvítugsaldri . Því meira sem við erum í sólinni því meira brotnar það niður . Þýsku samstarfsaðilarnir hafa skoðað hvernig þörungarnir örva nýmyndun á kollageni og verji húðina fyrir niðurbroti á kollageni sem verður fyrir tilstuðlan sólarinnar . Þetta var upphaflega skoðað í frumulíkönum og það komu mjög spennandi niðurstöður úr þeim rannsóknum . Í kjölfarið var ákveðið að taka þetta lengra og þróa vöru með þörungum og fara í klínískar prófanir . Byggt á niðurstöðum rannsóknanna fengum við einkaleyfi á nýtingu á þörungunum í snyrtivörur og lyf . Afrakstur þessa rannsókna eru meðal annars ný andlitsolía , Algae Bioactive Concentrate , sem vinnur gegn öldrunareinkennum húðar . “ Örþörungarnir eru ræktaðir á jarðvarmagasi og jarðsjó . Það er líka mikið sjónarspil að horfa á þá renna í upplýstum glerpípum í setrinu . „ Við erum að nýta staðbundna strauma frá jarðvarmavinnslu : jarðsjó , gufu , gas og endurnýjanlega raforku . Þetta er eini staðurinn þar sem örþörungar eru ræktaðir með þessum hætti til notkunar í snyrtivörur . Jarðgasið inniheldur mjög hátt hlutfall koldíoxíðs og hentar því vel í þessa vinnslu , “ útskýrir Ása . „ Þegar við vorum að byrja var engin græn bylting en þrátt fyrir það hefur sjálfbærni alltaf verið í orðabókinni okkar og við höfum haft að markmiði að bera virðingu fyrir náttúrunni , vernda auðlindirnar og efniviðinn og sporna gegn sóun . Við höfum haft svokallaða græna efnafræði að leiðarljósi , það er ekki auðveldasta leiðin en sú eina sem kom til greina í okkar huga “ , segir Ása . „ Við hefðum getað valið aðrar leiðir sem hefðu kostað minna og verið fljótlegri . Til dæmis með því að nota efnavörur sem fella kísilinn út en við vildum leyfa þessu að gerast á náttúrulegan hátt og vernda gæðin og hreinleikann . Enda er það svo að kísillinn er einn besti andlitshreinsir sem þú getur fengið . Hann hefur svo mikla upptökueiginleika , og ef við hefðum farið aðra leið þá værum við hrædd um að missa þá eiginleika . Hann hreinsar óhreinindi húðar og sýna rannsóknir að kísillinn styrkir efsta varnarlagið og jafnar áferð húðar . “ Ása segir að vísindamenn við setrið vinni með hópi vísindamanna við háskóla og rannsóknarsetur víða um heim . „ Rannsóknirnar fara yfir svo mörg og ólík svið , og höfum við því lagt upp úr því að starfa með sérfræðingum innanlands og erlendis . Við höfum átt gott samstarf við háskólana hér heima . Það má til gamans geta þess að nýlega útkskrifuðust tveir doktorsnemar við læknadeild HÍ sem unnu verkefni sín í samvinnu við Landspítalann og Bláa Lónið . Einnig hefur fjöldi meistaranema unnið að lokaverkefnum sínum hér . “