Hvernig og hvers vegna hófst stríðið milli Tsjetsjena og Rússa ? Rússar og Tsjetsjenar hafa löngum eldað grátt silfur saman . Áhrifa Rússa fer að gæta í norðurhluta Kákasus á tímum Péturs mikla um og eftir 1700 . Á sléttunum norðan við Tsjetsjeníu á bökkum árinnar Terek réðu ríkjum svonefndir Terekkósakkar , sem komið höfðu þangað úr ýmsum áttum á tvö hundruð árum þar á undan . Hófust skærur milli þeirra og fjallafólksins Tsjetsjena , sem notað höfðu landið sunnan við Terek til vetrarbeitar . Mannrán til þrælahalds og lausnargjalda hafa verið landlæg í Kákasus ekki síst meðal múslima og stunduðu Tsjetsjenar þessa iðju grimmt . Pétur mikli samdi við kósakka um að gerast rússneskir þegnar og berjast með keisarahernum í skiptum fyrir skattleysi . Kósakkar urðu þar með eins konar málaliðar og hefur það trúlega ýtt undir harðnandi átök við Tsjetsjena á átjándu öld . Rússar lögðu undir sig Georgíu árið 1801 án vopnavalds , en Georgíumenn höfðu óttast að Persar eða Ottómanar ( Tyrkir ) legðu landið undir sig og vildu frekar að trúbræður þeirra , rússneskir rétttrúnaðarmenn , yfirtækju landið . Kákasus var á næstu árum að mestu lagt undir tsarinn , en svo nefndust Rússakeisarar frá 1547 - 1917 , en ýmsar fjallaþjóðir veittu þó harða mótspyrnu . Um 1834 hófst Imam Shamil ( um 1797 - 1871 ) til forystu í liði Tsjetsjena og fór hann fyrir ákaflega harðri baráttu fyrir sjálfstæði Tsjetsjeníu allt til 1859 . Fram að því höfðu Tsjetsjenar játað allhernaðarlegt afbrigði af íslam , en bjuggu sér nú til sérstaka útgáfu af samil-íslam sem predikaði enn grimmúðlegri hernaðarhyggju . Rússar beittu og mjög hrottafengnum aðferðum í baráttunni við skæruliða Shamils . Eftir 1859 komst á friður en Tsjetsjenar stunduðu þó skærur , þjófnaði og mannrán fram undir 1918 . Í kjölfar rússnesku byltingarinnar stofnuðu þeir Norðurkákásíska fjallalýðveldið . Þetta lýðveldi var innlimað í Sovétríkin og taldist til Rússneska sambandslýðveldisins ( RSFSR ) . Á þessu korti sést Tsjetsjenía með gulum lit . Ingúsestía er fyrir vestan Tsjetsjeníu og enn vestar er Ossetía þar sem borgin Beslan er . Árið 1936 fékk Tsjetsjenía „ sjálfstæði “ innan Rússlands og varð ásamt nágranna sínum Ingúsestíu að sjálfstjórnarsvæðinu Tsjetsjeníu-Ingúsestíu . Í heimsstyrjöldinni síðari sökuðu Rússar Tsjetsjena um að vinna með nasistum og lét Stalín flytja þá alla ásamt Ingúsum og fleiri smáþjóðum austur á sléttur Kasakstan í febrúar 1944 . Þeir fengu leyfi til að snúa til baka árið 1957 , í valdatíð Khrústsjovs , eftir 13 ár í útlegð frá átthögum sínum . Tsjetsjenar hafa alla tíð þótt afburða hermenn og þjónuðu þeir margir í her tsarins og í Rauða hernum og komust þar til hárra metorða . Þegar Sovétríkin liðuðust í sundur 1991 gerðist það ekki síst vegna þess að lög og stjórnarskrá Sovétsambandsins ( SSSR ) gerðu ráð fyrir því að lýðveldin fimmtán innan þess gætu tekið sér sjálfstæði að vild . Lög um svipaðan rétt sjálfstjórnarsvæða höfðu verið samþykkt 1990 en um túlkun þeirra urðu deilur . Þann 27. október 1991 var fyrrum herforingi í kjarnorkuherafla Rauða hersins , Djokhar Dudajev , kosinn forseti Tsjetsjeníu . Á grundvelli fyrrnefndra laga lýsti hann yfir sjálfstæði landsins þann 1. nóvember 1991 . Ingúsar vildu ekki fara þessa leið og ákváðu í þjóðaratkvæðagreiðslu að vera áfram innan Rússlands . Nú hófust skærur og mannrán og stóðu óslitið þar til nýársdag 1994 , að Rússar réðust með mikinn herafla á Grosný til að „ skakka leikinn “ að eigin sögn . Þá hófst fyrra stríðið sem kallað hefur verið stríð Jeltsíns og það endaði ekki fyrr en 1996 , þegar Alexander Lebed fyrrum hershöfðingi , öryggismálastjóri Jeltsíns , samdi um frið við Tsjetsjena , sem fengu þá sjálfstæði að mestu leyti . Mikil óöld hófst þá í landinu , ættflokkaátök blossuðu upp og rán og gíslatökur fóru vaxandi í Suður-Rússlandi . Fjöldi gísla var kominn yfir 2000 , þegar skæruliðasveitir undir stjórn Shamil Basajev og líbanska skæruliðans Kattab réðust á rússneska sjálfstjórnarsvæðið Dagestan 1999 , en wahabítar , sem er íslamskur strangtrúarflokkur súnníta , höfðu þá náð nokkrum þorpum á sitt vald í Dagestan . Jafnframt höfðu íbúðablokkir í Moskvu og Volgodonsk verið sprengdar í loft upp , en flestir telja það hafa verið verk Tsjetsjena , þó svo Rússar segi það ekki öruggt . Rússar lýstu þá yfir stríði á hendur múslimskum skæruliðum í Tsjetsjeniu og sögðu friðarsamningana frá 1996 ógilda og hófst þá það stríð sem enn stendur og er stundum kallað stríð Pútíns . Gíslatökur eru sem fyrr fastur liður í þessu stríði samanber atburðina í Dubrovkaleikhúsinu í Moskvu , en við hafa bæst sjálfsmorðsárásir sem múslimar hafa líka tíðkað annars staðar . Sjálfstæði Tsjetsjeníu eða því sem næst dugði ekki til þess að stilla til friðar 1996 , og óljóst er hvað gæti orðið til þess að friður komist á . Kröfur skæruliða snúast mjög um að stofna allsherjar múslimskt ríki í öllu Kákásus þar sem sharía-lög Kóransins gildi . Sjálfstæði Tsjetsjeníu er því ekki aðalkrafa þeirra . Í greinasafninu Korsvej og minefelt er góð lýsing á þróuninni i Kákasus eftir 1918 en bók Thomas Garrett er ágætur vegvísur um ástandið á 18. öldinni og fram yfir miðja nítjándu öld . Bók Lieven fjallar um aðdraganda fyrra stríðsins en er nokkuð hliðholl Tsjetsjenum . Í bókinni The Chechen Wars er ágætlega sagt frá báðum stríðunum og er hún ekki eins hlutdræg og bók Lieven . Kenningar evangelista um lausnir og eðli Rússlands eru þó varla óumdeildar .