Ég gerði ráð fyrir því að meðallengd ferða með strætó árið 2040 yrði sú sama og meðallengd ferða í fólksbíl , þ.e. 6 km . Nýlega komst ég að því að meðallengd ferða með strætó virðist vera um 20 % styttri en meðallengd ferða í bíl , ef við göngum út frá því að hlutur strætó sé í dag 4 % af öllum ferðum á höfuðborgarsvæðinu . Til upprifjunar þá er hlutur gangandi og hjólandi 20 % og hlutur ferða í fólksbíl 76 % . Í svæðisskipulagi höfuðborgarsvæðisins eru markmið um breyttar ferðavenjur árið 2040 þessi : - Hlutur gangandi og hjólandi aukist úr 20 % allra ferða upp í 30 % Auglýsing - Hlutur strætó ( þ.m.t. Borgarlína ) aukist úr 4 % allra ferða upp í 12 % - Hlutur ferða í fólksbíl minnki úr 76 % niður í 58 % . Í desember 2018 gaf verkfræðistofan Mannvit út skýrsluna „ Reglubundið mat á stöðu og þróun bílaumferðar og almenningssamgangna – Framhaldsrannsókn “ . Um er að ræða rannsóknarverkefni unnið með styrk frá Vegagerðinni og má finna skýrsluna á heimasíðu Vegagerðarinnar . Á bls. 18 er þessi mynd : Ef ferðir með strætó eru 4 prósent og ferðir í fólksbíl 76 prósent allra ferða á höfuðborgarsvæðinu , þá ættu farþegar með almenningssamgöngum að vera ( 4 / 80 ) x 100 = 5 % af heildarfjölda farþega með vélknúnum farartækjum , ef ferðir í strætó eru að meðaltali jafnlangar og ferðir í fólksbíl . Það vakti því athygli mína að það er aðeins í sniði 3 sem hlutfallið er yfir 5 % ( 5,4 % ) . Í öðrum sniðum er hlutfall farþega með almenningssamgöngum af heildarfjölda farþega með vélknúnum farartækjum á bilinu 2 - 3,3 % . Við getum ekki fundið meðalhlutfallið með því að taka einfalt meðaltal af hlutfallstölunum á myndinni , þar eð fjöldi farþega er mjög mismunandi eftir sniðum . Snið 3 og 18 vega þyngst , einfaldlega vegna þess að umferðin í gegnum þessi snið er mun meiri en í hinum sniðunum . Það er þó óhætt að draga þá ályktun að ef litið er á höfuðborgarsvæðið í heild þá er fjöldi farþega með almenningssamgöngum í mesta lagi 4 % af heildarfjölda farþega með vélknúnum farartækjum . Til þess að forsendur um hlut ferða í dag með strætó ( 4 % ) og ferða með fólksbíl ( 76 % ) gætu verið í samræmi við ofangreint , þá þyrftu ferðir með strætó að vera að meðaltali um 20 % styttri en ferðir í fólksbíl . Eru ferðir í Strætó minna en 4 prósent af öllum ferðum ? Í ársskýrslu Strætó 2018 , sem vistuð er hér : má sjá á bls. 20 þetta línurit sem sýnir meðalfjölda innstiga á tímum dags ( virkum dögum ) . Með því að leggja saman fjölda innstiga á hverri klst. fæst heildartalan = 41.300 innstig ( á virkum degi í október 2018 ) . Fjöldi ferða með strætó er lægri tala , þar eð hluti farþega skiptir um vagn til þess að ljúka ferð . Ég hef ekki komist að því hve hátt skiptihlutfallið er , en giska á að það sé á bilinu 10 – 20 % . Ef skiptihlutfallið er 15 % , þá er fjöldi ferða með strætó á virkum degi í október 2018 = 41.300 x 0,85 = um 35.000 . Til að meta hlutdeild ferða með strætó í október 2018 af öllum ferðum á höfuðborgarsvæðinu þá þurfum við að meta hlutdeild annarra ferðamáta , þ.e. ferðir í fólksbíl og ferðir gangandi og hjólandi . Til að meta fjölda ferða í bíl má styðjast við greinargerð VSÓ um umferðarspá fyrir 2030 vegna svæðisskipulagsbreytingar , útgefin í september 2017 . Á bls. 19 kemur fram í töflu 4.1 að fjöldi ferða í bíl er metinn 852.400 grunnárið 2012 . Eins og fram hefur komið í fréttum , þá hefur hlutdeild strætó í öllum ferðum á höfuðborgarsvæðinu haldist óbreytt frá árinu 2011 , þrátt fyrir töluverða aukningu á farþegafjölda , enda hefur bílaumferð einnig aukist mikið . Gerum því ráð fyrir að ferðavenjur séu óbreyttar frá grunnárinu 2012 . Við getum þá notað spá um fjölda ferða í bíl árið 2030 með óbreyttum ferðavenjum sem viðmiðunarpunkt í framreikningi til ársins 2018 . Tímabilið 2012 - 2018 er 1/3 af tímabilinu 2012 - 2030 . Aukning á fjölda ferða í bíl á tímabilinu 2012 - 2018 ætti því að vera um 1/3 af áætlaðri aukningu 2012 - 2030 , eða ( 1.086.800 – 852.400 ) x 1/3 = 78.133 . Skv. þessu ætti fjöldi ferða í bíl 2018 að vera 852.400 + 78.133 = 930.533 = um 930.000 . Heildarfjöldi ferða á höfuðborgarsvæðinu með vélknúnum farartækjum á virkum degi í október 2018 er miðað við ofangreindar forsendur 930.000 + 35.000 = 965.000 . Fjöldi ferða með almenningssamgöngum er skv. þessu ( 35.000 / 965.000 ) x 100 = 3,6 % af heildarfjölda ferða með vélknúnum farartækjum . Ef við gefum okkur þá forsendu að ferðir með strætó séu að meðaltali jafn langar og ferðir í fólksbíl , þá virðist þessi niðurstaða vera í góðu samræmi við niðurstöðu í fyrrgreindri skýrslu Mannvits . Gerum nú ráð fyrir að hlutur gangandi og hjólandi í ferðum á höfuðborgarsvæðinu sé sá sami 2018 og hann var 2012 , þ.e. 20 % . Heildarfjöldi ferða er þá 965.000 / 0,8 = um 1.200.000 . Miðað við ofangreindar forsendur er hlutdeild ferða með strætó ( 35.000 / 1.200.000 ) x 100 = 2,9 % af öllum ferðum á höfuðborgarsvæðinu . Vegna óvissu um forsendur og til að leyfa strætó að njóta vafans , er það niðurstaða mín að hlutdeild ferða með strætó af öllum ferðum á höfuðborgarsvæðinu sé á bilinu 3 – 3,5 % . Það er því ljóst að hlutdeild ferða með strætó er töluvert minni en 4 % . Áhrif Borgarlínu á bílaumferð 2040 Í greininni sem ég skrifaði hér í Kjarnann s.l. september komst ég að þeirri niðurstöðu að Borgarlínan myndi í besta falli leiða til þess að bílaumferð 2040 verði 3 - 5 % minni en ella . Þá hafði ég ekki gert mér grein fyrir því að ferðafjöldi með strætó upp á 4 % grunnárið 2012 væri ofmetinn . Ofmatið er fólgið í því að gert er ráð fyrir að ferðafjöldi sé jafn mikill og farþegafjöldi ( fjöldi innstiga ) . Svo er ekki , einfaldlega vegna þess að hluti farþega skiptir um vagn til að ljúka ferð . Áætlanir gera ráð fyrir að hlutur strætó í ferðafjölda aukist úr 4 % upp í 12 % 2040 . Beinast liggur við að ætla að áætlunin um 12 % sé hlutfallslega jafn mikið ofmetin og 4 % hlutur strætó í ferðum í dag . Ef við gerum ráð fyrir að hlutur strætó í ferðafjölda í dag sé 3,25 % ( miðgildið í bilinu 3 – 3,5 % , sjá ofangreint ) , þá er hlutur strætó í ferðafjölda ofmetinn um rúmlega 20 % . Áhrif Borgarlínunnar á bílaumferð 2040 verða því nálægt 20 % minni en ég gerði ráð fyrir . Endurskoðað mat mitt er því að Borgarlínan myndi í besta falli leiða til þess að bílaumferð 2040 verði 2,5 – 4 % minni en ella . Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019 .