Valdar voru þrjár grafir , af þeim sem rannsakaðar hafa verið , til sýningar . Þetta eru kuml karlmanns , konu og ungabarns . Konan og barnið lágu í kumlateigi við Hafurbjarnarstaði á Reykjanesi en karlmaðurinn í kumlateigi við Sílastaði í Hörgársveit á Norðurlandi . Svo vill til að öll þessi kuml voru rannsökuð af Kristjáni Eldjárn sama ár og hann tók við stöðu þjóðminjavarðar , 1947 . Beinagrindur konunnar og barnsins eru afar vel varðveittar og kann það að skýrast af því að kumlateigurinn við Hafurbjarnarstaði var í foksandi úr fjörunni . Áætlað er að í teignum hafi verið níu grafir miðað við lýsingar á kumlum sem blésu upp á 19. öld ásamt þeim sem Kristján Eldjárn rannsakaði og voru óhreyfð . Aftur á móti eru aðeins hlutar hauskúpu , hálsliða , handleggs og lærleggs beingrindar karlmannsins varðveittir . Kristján segir í lýsingu á rannsókn sinni að Sílastöðum að varðveisluskilyrði beina þar séu dyntótt , „ svo að horfin voru algjörlega sum bein , þótt önnur úr sömu beinagrind væru sæmilega varðveitt . “ ( 2000 : 178 ) . Í kumlateignum að Sílastöðum fundust alls fjórar grafir . Haugfé var í gröfum hinna fullorðnu en ekkert muna fylgdi ungabarninu yfir í handanheiminn . Skv. athugun Jóns Steffensen , læknis og prófessors í líffærafræði og lífeðlisfræði , var barnið um 8 mánaða gamalt þegar það lést . Jón kyngreindi beinin úr kumlateigunum báðum og áætlaði lífaldur þegar það var unnt . Hann taldi að konan hefði borið beinin um fertugt en að karlmaðurinn hafi verið ungur en fullvaxta þegar hann dó . Framsetning kumlanna í sýningunni líkir eftir legu beina og muna á vettvangi . Öll þrjú ; konan , karlinn og barnið , höfðu verið lögð til hvílu liggjandi á hægri hlið með mjaðma - og hnjáliði beygða . Barnið og konan lágu með höfuð í gagnstæða átt , eins og ráða má af legu þeirra í sýningunni . Haugfé karlsins og konunnar er komið fyrir í sama samhengi við beinin og í ljós kom við rannsókn á vettvangi . Eitt af því sem einkennir heiðnar grafir er að verðmæti voru lögð með hinum látnu og þá væntanlega hugsuð að myndu nýtast til farar og / eða dvalar í þeirri tilvist sem talin var taka við . Í samantekt Adolfs Friðrikssonar ; Haugar og heiðni í sýningarritinu Hlutavelta tímans – menningararfur á Þjóðminjasafni ( 2004 : 58 - 59 ) , kemur fram að algengasta haugfé í íslenskum kumlum sé hestur , enda hafi hestar verið lagðir niður með bæði konum og körlum , en haugfé karla og kvenna sé að öðru leyti talsvert ólíkt . Í gröfinni sem er á sýningunni fylgdi hestur karlmanninum og var hann heygður til fóta manninum . Hesturinn lá í keng á hægri hlið og hefur lend hans snúið að manninum . Með hestbeinunum fundust naglar úr söðli , gjarðarhringja og járnmél úr beisli . Haugfé mannsins var annars þetta : sverð í slíðri , öxi , skjaldarbóla og hefur skjöldurinn legið yfir höfði mannsins , spjót , hnífur og í pyngju mannsins hafa legið saman tvö met úr blýi , tveir jaspismolar og hálfglær steinn . Haugfé konunnar var þetta : hringprjónn , þríblaðanæla , hnífur , kambur , tveir steinar ; annar dökkgrár og egglaga og hinn hvítur með dökkum dílum , þrjár stórar kúskeljar og loks nokkrir járnmolar en ekki hefur verið ráðið til hvers þeir voru eða hverju þeir tilheyrðu . Í upphafi þessa pistils nefndi ég að kumlin kveikja mikinn áhuga hjá gestum grunnsýningarinnar . Af hverju skyldi svo vera ? Líklega er það návígið við raunverulega manneskju úr horfinni tíð sem heillar . Þarna liggja jarðneskar leifar hennar og ýmislegt sem henni tilheyrði í lifanda lífi . Margt er horfið ; lífrænt efni allt , klæði og munir úr leðri og viði eru oftast fullrotnir þegar uppgröftur fer fram þó stundum megi sjá menjar eða merki um slíka hluti . En það sem hefur enst fram á okkar daga er forvitnilegur og spennandi vitnisburður um samfélag og siði löngu gengins tíma . Adolf Friðriksson . ( 2004 ) . Haugar og heiðni . Í Árni Björnsson og Hrefna Róbertsdóttir ( ritsj . ) Hlutavelta tímans – menningararfur á Þjóðminjsafni ( bls. 57 - 63 ) . Reykjavík : Þjóðminjasafn Íslands . Kristján Eldjárn . ( 2000 ) . Kuml og haugfé úr heiðnum sið á Íslandi . 2. útgáfa , ritstj. Adolf Friðriksson . ( Bls. 94 - 98 og 177 - 184 ) . Reykjavík , Mál og menning . Þór Magnússon . ( 1991 ) . Jón Steffensen ( minningargrein ) . Morgunblaðið .