„ Það er alfarið á ábyrgð íslenskra stjórnvalda að hafa auga með öllum hræringum á þessum vettvangi í ljósi hagsmuna Íslands . Engum öðrum er það skylt . “ Þetta kemur fram í skýrslu starfshóps utanríkisráðherra um EES-samninginn sem birt var í dag . Í skýrslunni segir að stjórnmálamenn , ráðherrar og alþingismenn , verði að láta sig EES-málefni meiru varða . Starfshópurinn leggur til að komið verði á fót stjórnstöð EES-mála innan stjórnsýslunnar sem fylgist með öllu er varðar málaflokkinn . Auglýsing Þrettán þingmenn óskuðu eftir skýrslunni Í apríl 2018 óskuðu þrettán þingmenn eftir skýrslu frá utanríkisráðherra um kosti og galla aðildar Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu og þau áhrif sem EES-samningurinn hefði haft hér á landi . Í kjölfarið skipaði Guðlaugur Þór Þórðarson , utanríkisráðherra , starfshóp sem hefur nú skilað skýrslu um EES-samninginn . Starfshópinn skipuðu þau Björn Bjarnason , fyrrverandi dómsmálaráðherra og menntamálaráðherra , og lögfræðingarnir Kristrún Heimisdóttir og Bergþóra Halldórsdóttir . Í skýrslunni segir að allir viðmælendur starfshópsins , að undanskildum fulltrúum íslensku samtakanna Frjálst land og norsku samtakanna Nei til EU , telji að EES-samningurinn lifa góðu lífi og að hann sé til verulegs gagns og ávinnings fyrir þá sem innan ramma hans starfa . Íslenskt hagkerfi stækkað og lífskjör batnað Í skýrslu starfshópsins segir að með aðildinni að EES , þann 1. janúar 1994 , hafi þjóðin verið endanlega leyst úr efnahagslegum fjötrum og í dag sé hagrænn bati Íslands af aðildinni mikill . Evrópska efnahagssvæðið er um þessar mundir langmikilvægasti markaður Íslands . Þangað fór um 77 prósent vöruútflutnings árið 2018 og frá ríkjum ESB og EES / EFTA - ríkjanna kemur um 61 prósent vöruinnflutnings til Íslands . Þá teygi bein og óbein áhrif samningsins sig inn á öll svið samfélagsins jafnt hjá fyrirtækjum og einstaklingum . Til að mynda hafi tugþúsundir Íslendinga nýtt sér réttinn sem EES-aðildin veitti þeim meðal annars til afla sér menntunar eða leita sér lækninga í öðrum löndum . Alls hafa um 40.000 Íslendingar notið þess sem í boði undir evrópskri samstarfsáætlun í menntamálum , Erasmus + . Þá hafa verið gefin út hundruð þúsunda evrópskra sjúkratryggingakorta til Íslendinga í áranna rás , þar af um 150 þúsund á árunum 2016 , 2017 og 2018 . Ennfremur hafi einstaklingar notið góðs af þeim kröfum sem kveðið er á um í samnignum um persónuvernd , umhverfismál , félagsmál og neytendamál . Laumi inn íþyngjandi heimasmíðuðum ákvæðum Í skýrslunni segir að þótt kostir sameiginlega markaðarins séu ótvíræðir kunni kröfurnar um einsleitni og aðild að honum einnig að vera íþyngjandi . Gallar við aðildina snúi að því sama og almennt sætir gagnrýni í Evrópu , að með þungu skrifræði og eftirlitskerfi seilist embættismenn án lýðræðislegs umboðs til meiri valda en góðu hófi gegni . Í umræðum á Alþingi og almennum reglum á vettvangi stjórnsýslunnar er lögð áhersla á að við innleiðingu EES-gerða eigi ekki að ganga lengra en þær krefjast við að íþyngja þeim sem gert er að starfa eftir reglunum . Samkvæmt skýrslunni er þó pottur brotinn í þessum efnum og er það gjarnan kallað „ gullhúðun “ þegar stjórnvöld einstakra ríkja herða á íþyngjandi reglum EES-gerða til að ná fram sérgreindum markmiðum á heimavelli . Fulltrúar iðnaðar og atvinnulífs hér á landi hafa meðal annars gagnrýnt innleiðingu EES-reglna með þeim rökum að íslensk stjórnvöld „ laumi “ í EES-frumvörp íþyngjandi heimasmíðuðum ákvæðum . Tekið er þó fram í skýrslunni að skyldur vegna aðildarinnar vegi ekki þyngra en ávinningurinn sé lögð rækt við þau tækifæri sem eru fyrir hendi til gæslu sérgreindra hagsmuna . Bent er hins vegar á í skýrslunni að í þessum efnum gerist þó ekkert af sjálfu sér heldur megi rekja þróunina til þess að kjörnir fulltrúar og stjórnvöld í hverju landi snúist ekki gegn henni af nægilegum þunga . Ábyrgð stjórnvalda að hafa augu með hræringum í Evrópusambandinu Í skýrslunni eru teknar saman um upplýsingar um þáttöku Íslands í sérfræðingahópum og lagasetningarnefndum Evrópusambandsins . Íslendingar hafa rétt til að sækja fundi í samtals 649 mismunandi hópum og nefndum . Sérfræðingahóparnir eru 465 og lagasetningarnefndirnar 184 Bráðabirgðaniðurstöður í september 2019 sýna hins vegar að Ísland tekur þátt , reglulega eða eftir atvikum , í 64 lagasetningarnefndum af 184 eða í tæplega 35 prósent og í 181 sérfræðingahópi af 465 eða um 39 prósent . „ Það er alfarið á ábyrgð íslenskra stjórnvalda að hafa auga með öllum hræringum á þessum vettvangi í ljósi hagsmuna Íslands . Engum öðrum er það skylt , “ segir í skýrslunni Stór hluti samningsins innanríkismál Að lokum telur starfshópurinn upp fimmtán atriði um úrbætur hér á landi er varða EES-samninginn . Þar á meðal telur hópurinn að binda verði enda á stjórnlagaþrætur vegna EES-aðildarinnar , annaðhvort með því að viðurkenna að hún hafi áunnið sér stjórnlagasess eins og aðrar óskráðar stjórnlagareglur eða með því að skrá ákvæði um aðildina í stjórnarskrána . Samkvæmt starfshópnum veikir vafi um að stjórnarskrá Íslands heimili fulla aðild að EES-samstarfinu stöðu Íslendinga gagnvart samstarfsríkjum , einkum Noregi og Liechtenstein Þá tekur starfshópurinn það fram að viðurkenna skal í verki að samningurinn móti allt þjóðlífið en ekki megi skilgreina hann sem erlenda ásælni . Raunar verði að viðurkenna að stór hluti EES-samstarfsins sé alfarið innanríkismál . Stjórnstöð EES-mála verði sett á fót Skýrsluhöfundar telja því að leggja beri grunn að meiri festu í allri stjórn og meðferð EES-mála hér á landi . Að komið verði á fóti stjórnstöð EES-mála innan stjórnsýslunnar með föstu starfsliði sem fylgist viðvarandi með öllu er varðar málaflokkinn á mótunar - og framkvæmdarstigi . Með því verði málefnunum gert hærra undir höfuð innan ráðuneyta með þjálfuðu starfsfólki og töku ákvarðana á pólitískum forsendum . „ Reynslan sýnir að með málefnalegri eftirfylgni ná EES / EFTA-ríkin verulegum árangri í þágu hagsmuna sinna , “ segir í skýrslunni . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .