Sérgrein . Frá formanni Félags íslenskra endurhæfingarlækna : Endurhæfingarlæknar eru of fáir Endurhæfingarlækningar eru ung sérgrein innan læknisfræðinnar . Haukur Þórðarson sem síðar varð yfirlæknir á Reykjalundi lauk sérfræðinámi í endurhæfingarlækningum 1962 , fyrstur íslenskra lækna . Auk vinnu sinnar á Reykjalundi starfaði hann á Landspítalanum og fyrir Styrktarfélag lamaðra og fatlaðra . Tuttugu læknar sem vinna eða hafa unnið við endurhæfingu á Íslandi eru skráðir félagar í Félagi íslenskra endurhæfingarlækna . Fimmtán þeirra eru með sérfræðiréttindi í endurhæfingarlækningum , þar af eru um 10 starfandi . Á landinu eru fjórar endurhæfingarstofnanir , Grensásdeild Landspítala , Reykjalundur , Kristnesspítali og HNLFÍ í Hveragerði . Endurhæfingarstarf hófst á Grensásdeild 1973 . Þar eru um 20 sólarhringspláss og 30 dagdeildarpláss . Á Grensási fer fram frumendurhæfing , til dæmis eftir heilablóðföll , heilaáverka , mænuskaða , aflimanir og alvarleg veikindi . Flestir sjúklingarnir koma beint frá bráðadeildum spítalans . Reykjalundur var upphaflega stofnsettur af SÍBS sem starfsendurhæfing til þess að koma berklasjúklingum út í lífið eftir langt sjúkdómsferli . Upp úr 1960 var farið að taka við sjúklingum með fjölbreyttari sjúkdómsvanda . Hefur staðurinn smám saman breyst í það endurhæfingarsjúkrahús sem hann er í dag . Á Reykjalundi eru pláss fyrir um 150 sjúklinga . Þar er aðstaða fyrir 18 sjúklinga sem þurfa sólarhringshjúkrun . Starfseminni skiptist í : verkja - , geð - , tauga - , hjarta - , lungna - , gigtar - , næringar - og offitusvið og starfsendurhæfingarsvið . Einstaklingar koma ýmist beint frá sjúkrahúsum eða að heiman . Á Kristnesspítala , endurhæfingardeild Sjúkrahússins á Akureyri , eru pláss fyrir 26 sjúklinga . Á Heilsustofnun NLFÍ í Hveragerði fer einnig fram fjölbreytt þverfagleg endurhæfingarstarfsemi . Endurhæfing er víðtækt hugtak . Skilgreina þarf vanda hvers og eins út frá þörfum hans og finna út hvers konar endurhæfingarúrræði henta best og þá hvort þörf sé á endurhæfingu utan eða innan stofnunar . Þegar vandinn er meiri og fjölþættari er yfirleitt þörf á þverfaglegri endurhæfingu á endurhæfingardeildum / -stofnunum með aðkomu margra fagaðila . Auka þarf samvinnu milli endurhæfingarstofnana þannig að einstaklingar fái þá þjónustu sem er mest viðeigandi hverju sinni . Sjúklingar á bráðadeildum byrja venjulega endurhæfingu á sjúkrahúsinu . Þeir komast yfirleitt tiltölulega fljótt á endurhæfingardeild til meðferðar sé þess þörf . Stærra vandamál er hve biðlistar eru langir fyrir þá sem dvelja heima . Oft og tíðum er þar um að ræða einstaklinga með fjölþættan , versnandi sjúkdómsvanda og minnkandi getu . Getur þá skipt máli að grípa fyrr en seinna inn í með viðeigandi endurhæfingu til að viðhalda færni þeirra og auka lífsgæði . Endurhæfingarlæknar eru of fáir . Meðalaldur þeirra er hár . Innan 10 ára verða margir þeirra hættir . Nýliðun er ekki næg og mjög fáir í sérnámi . Nauðsynlegt er að læknanemar og unglæknar kynnist sérgreininni í námi og starfi . Nokkuð hefur vantað upp á það og skortur verið á deildarlæknum . Viðfangsefni endurhæfingarlækna er að efla líkamlega og andlega getu , auka virkni og þátttöku og þar með lífsgæði . Verkefnin eru fjölbreytt . Þau byggja á heildrænni sýn á einstaklinginn sem hefur tapað færni vegna afleiðinga slysa eða veikinda . Endurhæfingarlæknar þurfa að hafa góða þekkingu á afleiðingum skaða og sjúkdóma til þess að geta leitt þverfaglega teymisvinnu en hún er stór þáttur í starfi þeirra . Í teymisvinnunni leggja ýmsir fagaðilar sitt af mörkum til þess að skjólstæðingur nái sem bestri færni og þátttöku . Að lokinni endurhæfingu er oft nauðsyn á framhaldsúrræðum sem hæfa hverjum og einum . Þarna er átt við áframhaldandi þjálfun , aðstoð í daglegu lífi , virkni - og vinnuúrræði . Við útskrift af endurhæfingardeildum er búið að kortleggja vinnufærni en því miður er skortur á störfum við hæfi . Flestir geta unnið eitthvað ef þeir fá viðeigandi starf . Nokkuð vantar upp á það í dag að nóg framboð sé á fjölbreyttum vinnuúrræðum fyrir einstaklinga með skerta vinnufærni auk þess sem allt of löng bið er í þau úrræði sem eru til staðar . Má þar nefna verndaða vinnu , atvinnu með stuðningi og fleira . Of fáir nýta sér svokallaða vinnusamninga fyrir öryrkja með aðkomu Tryggingastofnunar . Mikilvægt er að atvinnurekendur komi hér einnig að málum . Með tilkomu Virk starfsendurhæfingarsjóðs hafa möguleikar hvað varðar endurhæfingu til atvinnu breyst til hins betra . Sú starfsemi er hins vegar enn í mótun og mikilvægt að góð samvinna sé milli Virk og aðila sem sinna endurhæfingarþjónustu .