Vettvangur í Morgunblaðinu , 24. maí , 2003 , Söguleg tíðindi gerðust í vikunni , þegar Davíð Oddsson sagðist mundu víkja sem forsætisráðherra 15. september árið 2004 fyrir Halldóri Ásgrímssyni , formanni Framsóknarflokksins . Voru þetta í raun meiri stjórnmálatíðindi en þau , að þeim Davíð og Halldóri tókst á rúmri viku að komast að samkomulagi um nýjan stjórnarsáttmála , sem setur ríkisstjórnarsamstarfi Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks rammann næstu fjögur árin . Að flokksformennirnir næðu saman um myndun nýrrar stjórnar og framlengdu þannig átta ára farsælt samstarf flokka sinna um fjögur ár , er vissulega sögulegur viðburður . Einnig hitt , að Davíð Oddsson leiðir nú stjórnarmyndunarviðræður í fjórða sinn og lýkur þeim með samkomulagi á skömmum tíma . Hvort tveggja fellur þó í skuggann fyrir þeirri ákvörðun Davíðs , að boða afsögn sína sem forsætisráðherra . Davíð Oddsson varð forsætisráðherra 30. apríl árið 1991 . Í senn er einsdæmi , að sami maður sitji jafnlengi sem forsætisráðherra hér og hann hefur gert , og einnig hitt , að frá því að hann tók við umboði til að mynda stjórn eftir kosningarnar 20. apríl 1991 hefur hann haldið því umboði með stuðningi þings og þjóðar eftir þrennar þingkosningar , 1995 , 1999 og 2003 . Þegar Davíð varð forsætisráðherra , hafði hann ekki verið formaður Sjálfstæðisflokksins nema í fáeinar vikur , eða síðan 10. mars 1991 . Bauð hann sig þá fram á landsfundi gegn Þorsteini Pálssyni , formanni flokksins , og hafði betur eftir harðan slag og leiddi svo flokkinn síðustu vikurnar fyrir kosningar . Davíð hafði aldrei setið á þingi , áður en hann varð forsætisráðherra , og hann hefur aldrei setið á þingi nema sem forsætisráðherra . Er óhætt að segja , að það hljóti að vera einstæð reynsla að kynnast aðeins störfum þingsins úr þeim stóli . Samskipti Davíðs við þingmenn bæði í eigin flokki og í öðrum flokkum eru almennt góð og stjórnarfrumvörp hafa runnið í gegnum þingið , stundum eins og á færibandi , í forsætisráðherratíð hans . Í stjórnarsamvinnu Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks er ekki fordæmislaust , að samið sé um að framsóknarmaður sé forsætisráðherra gegn því , að sjálfstæðismenn eigi meirihluta ráðherra í ríkisstjórninni . Að vísu skiptir litlu á ríkisstjórnarfundi , hvort ráðherrar eru fleiri eða færri frá einum stjórnarflokkanna en öðrum , því að þar greiða menn ekki atkvæði eins og í stjórn félags eða í nefnd . Ákvarðanir ríkisstjórnarinnar eru ekki teknar með atkvæðagreiðslu , enda á hver ráðherra stjórnskipulega síðasta orðið á sínu verksviði . Fleiri málaflokkar falla hins vegar almennt í skaut þess flokks , sem á flesta ráðherra , og þar með meiri pólitísk ábyrgð og vigt . Fyrir 20 árum eða 26. maí 1983 gengu Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur til stjórnarsamstarfs . Þá var málum þannig háttað , að Geir Hallgrímsson , formaður Sjálfstæðisflokksins , hafði ekki náð kjöri á þing í Reykjavík , enda í sjöunda sæti á lista flokksins . Sjálfstæðisflokkurinn hlaut þá 38,7% atkvæða og 23 þingmenn og var talinn sigurvegari kosninganna , þótt fall Geirs brygði skugga á sigurinn . Framsóknarflokkurinn tapaði verulega í þessum kosningum , fylgið minnkaði úr 24,9% í 18,5% og þingmönnum fækkaði úr 17 í 14 . Geir Hallgrímsson lagði til við þingflokk sjálfstæðismanna 25. maí 1983 , að Sjálfstæðisflokkurinn færi með forsætið í stjórn með Framsóknarflokknum . Tók hann það fram , að staða forsætisráðherra væri ekki bundin við sig . Samkvæmt þeim kosti átti Sjálfstæðisflokkurinn að hafa fimm ráðherra og sex ráðuneyti . Hinn kosturinn var , að Sjálfstæðisflokkurinn hefði sex ráðherra og sjö ráðuneyti , en Framsóknarflokkurinn færi með forsæti ríkisstjórnarinnar , hefði fjóra ráðherra og fimm ráðuneyti . Í grein um Geir Hallgrímsson í Andvara árið 1994 segir Davíð Oddsson um það , sem síðan gerðist : " En nú var komið annað hljóð í þingmenn Sjálfstæðisflokksins en árið 1974 , þegar þeir stóðu frammi fyrir svipuðum kostum , þá varð Geir forsætisráðherra í ríkisstjórn sjálfstæðis - og framsóknarmanna . Eftir að Geir Hallgrímsson hafði vikið af fundi , var gengið til atkvæða um tillögu hans , og urðu úrslit þau , að 9 þingmenn vildu samþykkja hana , en 13 kusu hinn kostinn , að Sjálfstæðisflokkurinn afsalaði sér forsætisráðuneytinu gegn því að fá fleiri ráðherrastóla og ráðuneyti . Hringdi Matthías Á. Mathiesen , sem þá stjórnaði fundi þingflokksins , til Geirs , þar sem hann var staddur á ritstjórnarskrifstofu Morgunblaðsins og tilkynnti honum þessi úrslit . Þessi skammsýna afstaða þingflokksins varð honum mikil vonbrigði . " Við stjórnarmyndunina núna horfðu mál öðru vísi við en fyrir 20 árum , enda hefur Sjálfstæðisflokkurinn verið í stjórnarforystu í 12 ár og hafði Davíð Oddsson frumkvæði að því að nefna hugmyndina um forsætisráðherrastól fyrir Halldór Ásgrímsson . Tillaga Davíðs um að Halldór Ásgrímsson yrði forsætisráðherra 15. september 2004 var samþykkt samhljóða en með " pirringi " , svo að vitnað sé til orða Davíðs við blaðamenn að loknum þingflokksfundi sjálfstæðismanna miðvikudaginn 21. maí . Skýrði hann ákvörðun sína á þann hátt , að fyrst og fremst sanngirnisrök lægju fyrir því að hafa þennan hátt á skiptingu ráðuneyta . Sjálfstæðismenn og framsóknarmenn hefðu starfað mjög vel saman í átta ár og væru að leggja á djúpið fyrir önnur fjögur . Halldór Ásgrímsson , formaður Framsóknarflokksins , hefði verið ráðherra í 16 ár með miklum ágætum og starfað í mörgum ráðuneytum . Sanngirnisrök mæltu með því í svona löngu samstarfi , þar sem trúnaður ríkti , að formaður hins stjórnarflokksins fengi einnig notið æðsta trúnaðar í samstarfinu . Davíð Oddsson hefur í umræðum um forsætisráðherraskiptin fyrirhuguðu einnig minnt á , að við næstu kosningar muni Sjálfstæðisflokkurinn óska umboðs til að verða forystuflokkur í ríkisstjórn eftir 16 ára samfellda setu þar . Það muni styrkja flokkinn við að sækja fram þá , að ekki sé sama svipmótið á forsæti í ríkisstjórn og hefði verið að óbreyttu . Fyrir utan að semja um skipti á forsætisráðherra er hitt einnig nýmæli , að við upphaf stjórnarsamstarfs semji flokkar um breytingu á ríkisstjórn á kjörtímabilinu . Hafa áform um slíkt jafnframt reynst erfiðari í framkvæmd en menn hafa ætlað . Á sjöunda áratugnum störfuðu Sjálfstæðisflokkur og Alþýðuflokkur saman í 12 ár í viðreisnarstjórninni . Þá héldu flokkarnir sömu ráðuneytum allan tímann , þótt skipt væri um ráðherra . Fannst ýmsum þá , að æskilegt væri að færa ráðuneyti á milli flokka . Tregðulögmálið er ríkt , þegar að slíkum ákvörðunum kemur . Nú eru breytingarnar hins vegar fastmælum bundnar og Sjálfstæðisflokkurinn hefur þegar ákveðið , hvaða nýir ráðherrar koma til sögunnar . Ríkisstjórnin hefur öruggan meirihluta á alþingi . Þingmönnum hennar fækkar þó um fjóra frá síðasta þingi og verður þess vegna sú breyting á skipan þingnefnda frá því þá , að nú hefur ríkisstjórnin eins manns meirihluta í þingnefndum í stað tveggja áður . Gerir þetta ríkar kröfur um virka þátttöku í störfum nefndanna og mæðir ekki síst mikið á þingmönnum framsóknarmanna en fram til 15. september 2004 situr helmingur þeirra í ríkisstjórn eins og var á síðasta kjörtímabili . Á þingflokksfundi sjálfstæðismanna og síðan í flokksráði þeirra , sem kom saman á fimmtudag , ríkti mikill einhugur um stefnuyfirlýsingu hinnar nýju ríkisstjórnar . Fréttir frá Framsóknarflokknum segja einnig , að þaðan fylgi stjórninni góðar óskir og eindreginn stuðningur . Stjórnarandstaðan bregst við á hefðbundinn hátt og leitar að snöggum blettum . Hún verður að sætta sig við , að kjósendur féllust ekki á höfuðkröfu Samfylkingarinnar um breytingar , breytinganna vegna . Þegar litið er til framtíðar , er staða íslenska þjóðarbúsins þannig , að þess er að vænta , að ríkisstjórnin glími við viðfangsefni vegna hagvaxtar og eftirspurnar en ekki til stöðnunar og hnignunar . Á síðasta kjörtímabili var blásið til mikillar sóknar í atvinnumálum með virkjunum og stóriðju . Framkvæmdaárin eru að hefjast og höfuðverkefni að koma í veg fyrir að upp úr sjóði .