Um brýrnar á Þjórsá og Ölfusá Ráðgjafinn fyrir Ísland hefir nú með bréfi , dags. 30. maí þ.á. látið landshöfðingja tilkynna Alþingi , hvað því olli , að lögin um brúagjörð á Þjórsá og Ölfusá yrðu ekki staðfest . Tilraunir þær , er gjörðar hafa verið til að fá brúagjörðinni framgengt , má sjá af fylgiskjölum ráðherrabréfsins , og skal hér skýrt frá þeim í stuttu máli . Fyrst bað landshöfðinginn Jón Hjaltalín , þá í Edinborg , að komast eftir , með hverjum kostum brýr fengist keyptar á Skotlandi . Jón fékk það tilboð hjá félögunum P. & W. Maclellan á Skotlandi , að þeir vildu selja efni brúnna , smíðað og flutt á skip út í Lweith , fyrir 35.550 kr . Tilboðsbréfið , dags. í Glasgow 4. nóvbr . 1879 , sendi Jón landshöfðingja , en hann aftur ráðherranum með bréfi 15. október s.á . Síðan útvegaði landshöfðingi álit kunnugra og áreiðanlegra manna um kostnað við flutning brúnna til brúastæðanna , verkamenn við stöplabygging o.fl. , sendi hann ráðgjafanum það með bréfi 15. mars 1880 og lagði til að lögin yrðu staðfest . Ráðgjafinn þóttist eigi fær til að dæma um , hvort gangandi væri að boði Maclellans , einkum að því leyti , hvort brýrnar væru áreiðanlegar . Bar hann því málið undir stórsmíðafræðing ( Ingenieur ) Windfeld Hansen , hinn sama , er skoðað hafði brúastæðin ( og gjört áætlun um kostnað brúagjörðanna ) . Frá honum fékk ráðherrann álitsskjal dags. 12. apríl 1880 , og var það á þessa leið ; “ Hengibrýr , eins og skoska félagið býður , eru ótraustari en fastabrýr , en ekki þeim mun ódýrari . Fáist samt ekki fastabrýr með viðunanlegu verði , er sjálfsagt að fá heldur hengibrýr , en að hætta við allt saman . En nauðsynlegt er , að þeir , sem brýrnar selja , selji þær settar á staði sína , og að fullu sé frá þeim gengið . En þar eð Maclellan hefir aðeins boðist til að senda mann til að sjá um frágang þeirra , þá kostnað Íslands , þá er hætt við , að sá kostnaður geti orðið nokkuð mikill , og er ekki ráðandi til að taka svo óákveðnu boði . Yfir höfuð eru danskar brýr bæði betri og enda ódýrari en enskar brýr , og eftirlit mundi verða auðveldara með dönskum mönnum en enskum . Ekki er heldur til þess hugsandi , að koma báðum brúnum á fyrir 100.000 kr. og það þótt hengibrýr séu , og ætti þá fyrst , ef ekki fengist meira fé , að setja brú á Ölfusá ; á henni ríður meira , og hún mundi fljótt gjöra svo mikið gagn , að ekki mundi lengi verða dregið að koma hinni líka og fleiri brúm . En fyrst ætti að bjóða dönskum mönnum að taka brúagjörðina að sér , og snúa sér þá fyrst til annarra þjóða , ef svo ólíklega færi , að enginn danskur maður fengist til þess við sanngjörnu verði . Nokkrum dögum síðar skrifaði Windfeld Hansen ráðgjafanum aftur og réð honum frá , að fara að ráðum landshöfðingjans í því , að fá brúalögin staðfest , ef ekki fengist betri brýr en hann áleit brýr Maclellans vera . Auk þess áleit hann , að kostnaður við að koma brúnum fyrir , mundi verða miklu meiri en ráð væri gjört fyrir . Þar þyrfti skýli , ýmis áhöld o.fl. – Ráðgjafinn leitaði einnig álits fleiri stórsmíðafræðinga í Danmörku , og voru þeir á sama máli og Windfeld Hansen . Því næst bauð nú ráðgjafinn dönskum og sænskum félögum að takast brúagjörðina á hendur , og komu fram þrjú tilboð : Bonnesen & Danstrup í Kaupmannahöfn buðust til að selja brýrnar albúnar á sínum stöðum fyrir 141.000 kr. fyrir utan steinverk allt og stöplabygging Riedel og Lidegaard í Kaupmannahöfn buðu brýrnar algjörðar á ánum fyrir 99.000 kr. á Þjórsá og 93.000 kr. á Ölfusá , samtals 192.000 kr. , þó með ýmsum aukaskilyrðum . Koekuns mekaniska verkstads aktiebolag i Malmö bauð að selja brúaefnið , flutt á skip út , fyrir 17 kr. 75 a , hver 100 pd . , og ef þess væri óskað , að senda mann til að koma brúnum á , og skyldi sá fá 5 kr. dag hvern , meðan hann væri að heiman . Nú lét ráðgjafinn spyrjast fyrir hjá Machellan , með hverjum kjörum félagið vildi selja hengibrýrnar þegar búið væri að koma þeim á árnar . Maclellan svaraði , að sömum ókunnugleika gæti félagið ekkert um það sagt , og þá ekki heldur gjört neinn kost á því . – Nú skrifar Windfeld Hansen ráðgjafanum enn , 15. maí 1881 . Tekur hann þar fram , að engin líkindi séu til að brýrnar verði gjörðar fyrir eigi meira fé , en þær 100.000 kr. , sem Alþingi veitti 1879 , en þó vafasamt , að þinginu sýndist að veita meira fé að svo komnu . Reyndar efar hann ekki , að brýrnar verði gjörðar á sínum tíma , en telur hætt við , að það dragist nokkuð enn . Og meðan svo stendur , þurfi þó eitthvað að gjöra til þess að yfirferð yfir árnar verði auðveldari en nú er . Bendir hann á dragferjur og flugferjur , telur þó dragferjurnar óhafandi sökum straumþunga í ánum , en ræður til að reyna flugferjur . Þær liggja fyrir akkeri í miðri ánni og sveiflast fyrir straumi sem dingull . Þarf lag , en lítið afl , til þess að láta ferjur þær sjálfar berast fyrir straumi yfir þverar ár , og má á þeim flytja hesta og vagna . En eins og auðvitað er , verða þær ekki notaðar nema á auðum ( íslausum ) ám . Hansen ræður til að setja slíka flugferju eða svifferju til reynslu á Ölfusá hjá Laugardælum , og lét jafnframt fylgja tilboð , er hann hafði útvegað frá timburmeistara Klentz : býðst hann til að selja flugferjuna fyrir 15.800 kr . Þó álítur windfeld Hansen réttara að ætla 20.000 kr. til fugferju á Þjórsá , ef mönnum gætist svo að hinni , að æskilegt þætti að fá hana líka . Þó þurfi áður en flugferjurnar eru smíðaðar , að útvega skýrslur um ásigkomulag þeirra staða , sem tiltækilegast væri að setja þær á . Ráðgjafinn hyggur , að þessar ferjur geti sem stendur fullnægt kröfunum um betri samgöngur , og leggur fyrir landshöfðingja að skora á þingið , að taka þessa tillögu til ýtarlegri íhugunar , og að hann útvegi skýrslur þær , sem Windfeld Hansen álítur nauðsynlegar . Þannig er saga þessa máls frá þinglokum 1879 , og er það af þessu auðsætt , að þýðingarlaust er , að fara fram á , að þingið samþykki sömu brúalögin sem 1879 . Góðar brýr á báðar árnar virðast ekki fáanlegar fyrir minna en 200.000 kr. , eða því sem næst . En þótt landssjóður gæti lánað svo mikið fé – sem varla mun vera að þessu sinni - , þá vantar vissu fyrir að hlutaðeigandi héruð vilji eða áræði að taka svo mikið lán , og á meðan álítum við okkur ekki hafa heimild til að beiðast þessa fyrir þeirra hönd . Einnig vantar vissu fyrir , að þau vilji taka lán til að koma flugferjum á árnar , og nokkrir merkir menn úr héruðum þessum hafa latt þess , að byrjað væri á því . – Við sjáum því ekki betur en að málefni þetta hljóti að bíða næsta þings . En tímann þangað til ættu innbúar héraða þeirra , er hlut eiga að máli , að nota til að íhuga það sem vandlegast , og undirbúa það samkvæmt þeim upplýsingum , sem nú eru fengnar . Það sem menn einkum þurfa að koma sér niður á heima í héruðum , áður en málið kemur aftur fyrir Alþingi , er að okkar ætlun þessi atriði : 1. hvort menn vilja fá flugferjur til bráðabirgða , en fresta brúagjörðinni . Við það er athugandi , að flugferjurnar eru einkum fyrir sumarferðir ; að þjóðvegir , sem lagðir yrðu að þeim stöðum , þar sem ferjurnar kynni að verða hafðar , yrðu ekki að fullum notum , ef brýrnar kæmust á , því þeir verða að liggja annarsstaðar að ánum , og að ferjurnar eru helst til dýrar ( á báðar árnar 50 - 60 þúsund kr. ) , ef þær ekki reynast fullnægjandi nema til bráðabirgða . Og á hinn bóginn 2. hvort héruðin vilja ráðast í að taka allt að 200.000 kr. lán til að fá því framgengt , að brýrnar komist á báðar árnar ; eða að ekki yrði fyrst í stað hugsað um nema brú á aðra ána , sem þá sjálfsagt ætti að vera á Ölfusá ; hvort menn ekki sjá neitt ráð til að létta hinn beinlínis kostnað og gjöra jöfnuð á honum , t.d. að þær sveitir , sem mest not mundu hafa af brúnum , flytji þær á sinn kostnað frá sjó til brúastæðanna ; hvernig afborgunum lánsins og rentugreiðslum yrði haganlegast og réttlátlegast jafnað niður á alla hlutaðeigendur , og einnig yrði það að vera skýrt ákveðið , hverjar sýslur og sveitir taka málefnið að sér o.s. frv . Reykjavík , 2. dag ágústmán . 1881 Magnús Andrésson . Þorl . Guðmundsson . Um brýrnar á Þjórsá og Ölfusá Ráðgjafinn fyrir Ísland hefir nú með bréfi , dags. 30. maí þ.á. látið landshöfðingja tilkynna Alþingi , hvað því olli , að lögin um brúagjörð á Þjórsá og Ölfusá yrðu ekki staðfest . Tilraunir þær , er gjörðar hafa verið til að fá brúagjörðinni framgengt , má sjá af fylgiskjölum ráðherrabréfsins , og skal hér skýrt frá þeim í stuttu máli . Fyrst bað landshöfðinginn Jón Hjaltalín , þá í Edinborg , að komast eftir , með hverjum kostum brýr fengist keyptar á Skotlandi . Jón fékk það tilboð hjá félögunum P. & W. Maclellan á Skotlandi , að þeir vildu selja efni brúnna , smíðað og flutt á skip út í Lweith , fyrir 35.550 kr . Tilboðsbréfið , dags. í Glasgow 4. nóvbr . 1879 , sendi Jón landshöfðingja , en hann aftur ráðherranum með bréfi 15. október s.á . Síðan útvegaði landshöfðingi álit kunnugra og áreiðanlegra manna um kostnað við flutning brúnna til brúastæðanna , verkamenn við stöplabygging o.fl. , sendi hann ráðgjafanum það með bréfi 15. mars 1880 og lagði til að lögin yrðu staðfest . Ráðgjafinn þóttist eigi fær til að dæma um , hvort gangandi væri að boði Maclellans , einkum að því leyti , hvort brýrnar væru áreiðanlegar . Bar hann því málið undir stórsmíðafræðing ( Ingenieur ) Windfeld Hansen , hinn sama , er skoðað hafði brúastæðin ( og gjört áætlun um kostnað brúagjörðanna ) . Frá honum fékk ráðherrann álitsskjal dags. 12. apríl 1880 , og var það á þessa leið ; “ Hengibrýr , eins og skoska félagið býður , eru ótraustari en fastabrýr , en ekki þeim mun ódýrari . Fáist samt ekki fastabrýr með viðunanlegu verði , er sjálfsagt að fá heldur hengibrýr , en að hætta við allt saman . En nauðsynlegt er , að þeir , sem brýrnar selja , selji þær settar á staði sína , og að fullu sé frá þeim gengið . En þar eð Maclellan hefir aðeins boðist til að senda mann til að sjá um frágang þeirra , þá kostnað Íslands , þá er hætt við , að sá kostnaður geti orðið nokkuð mikill , og er ekki ráðandi til að taka svo óákveðnu boði . Yfir höfuð eru danskar brýr bæði betri og enda ódýrari en enskar brýr , og eftirlit mundi verða auðveldara með dönskum mönnum en enskum . Ekki er heldur til þess hugsandi , að koma báðum brúnum á fyrir 100.000 kr. og það þótt hengibrýr séu , og ætti þá fyrst , ef ekki fengist meira fé , að setja brú á Ölfusá ; á henni ríður meira , og hún mundi fljótt gjöra svo mikið gagn , að ekki mundi lengi verða dregið að koma hinni líka og fleiri brúm . En fyrst ætti að bjóða dönskum mönnum að taka brúagjörðina að sér , og snúa sér þá fyrst til annarra þjóða , ef svo ólíklega færi , að enginn danskur maður fengist til þess við sanngjörnu verði . Nokkrum dögum síðar skrifaði Windfeld Hansen ráðgjafanum aftur og réð honum frá , að fara að ráðum landshöfðingjans í því , að fá brúalögin staðfest , ef ekki fengist betri brýr en hann áleit brýr Maclellans vera . Auk þess áleit hann , að kostnaður við að koma brúnum fyrir , mundi verða miklu meiri en ráð væri gjört fyrir . Þar þyrfti skýli , ýmis áhöld o.fl. – Ráðgjafinn leitaði einnig álits fleiri stórsmíðafræðinga í Danmörku , og voru þeir á sama máli og Windfeld Hansen . Því næst bauð nú ráðgjafinn dönskum og sænskum félögum að takast brúagjörðina á hendur , og komu fram þrjú tilboð : Bonnesen & Danstrup í Kaupmannahöfn buðust til að selja brýrnar albúnar á sínum stöðum fyrir 141.000 kr. fyrir utan steinverk allt og stöplabygging Riedel og Lidegaard í Kaupmannahöfn buðu brýrnar algjörðar á ánum fyrir 99.000 kr. á Þjórsá og 93.000 kr. á Ölfusá , samtals 192.000 kr. , þó með ýmsum aukaskilyrðum . Koekuns mekaniska verkstads aktiebolag i Malmö bauð að selja brúaefnið , flutt á skip út , fyrir 17 kr. 75 a , hver 100 pd . , og ef þess væri óskað , að senda mann til að koma brúnum á , og skyldi sá fá 5 kr. dag hvern , meðan hann væri að heiman . Nú lét ráðgjafinn spyrjast fyrir hjá Machellan , með hverjum kjörum félagið vildi selja hengibrýrnar þegar búið væri að koma þeim á árnar . Maclellan svaraði , að sömum ókunnugleika gæti félagið ekkert um það sagt , og þá ekki heldur gjört neinn kost á því . – Nú skrifar Windfeld Hansen ráðgjafanum enn , 15. maí 1881 . Tekur hann þar fram , að engin líkindi séu til að brýrnar verði gjörðar fyrir eigi meira fé , en þær 100.000 kr. , sem Alþingi veitti 1879 , en þó vafasamt , að þinginu sýndist að veita meira fé að svo komnu . Reyndar efar hann ekki , að brýrnar verði gjörðar á sínum tíma , en telur hætt við , að það dragist nokkuð enn . Og meðan svo stendur , þurfi þó eitthvað að gjöra til þess að yfirferð yfir árnar verði auðveldari en nú er . Bendir hann á dragferjur og flugferjur , telur þó dragferjurnar óhafandi sökum straumþunga í ánum , en ræður til að reyna flugferjur . Þær liggja fyrir akkeri í miðri ánni og sveiflast fyrir straumi sem dingull . Þarf lag , en lítið afl , til þess að láta ferjur þær sjálfar berast fyrir straumi yfir þverar ár , og má á þeim flytja hesta og vagna . En eins og auðvitað er , verða þær ekki notaðar nema á auðum ( íslausum ) ám . Hansen ræður til að setja slíka flugferju eða svifferju til reynslu á Ölfusá hjá Laugardælum , og lét jafnframt fylgja tilboð , er hann hafði útvegað frá timburmeistara Klentz : býðst hann til að selja flugferjuna fyrir 15.800 kr . Þó álítur windfeld Hansen réttara að ætla 20.000 kr. til fugferju á Þjórsá , ef mönnum gætist svo að hinni , að æskilegt þætti að fá hana líka . Þó þurfi áður en flugferjurnar eru smíðaðar , að útvega skýrslur um ásigkomulag þeirra staða , sem tiltækilegast væri að setja þær á . Ráðgjafinn hyggur , að þessar ferjur geti sem stendur fullnægt kröfunum um betri samgöngur , og leggur fyrir landshöfðingja að skora á þingið , að taka þessa tillögu til ýtarlegri íhugunar , og að hann útvegi skýrslur þær , sem Windfeld Hansen álítur nauðsynlegar . Þannig er saga þessa máls frá þinglokum 1879 , og er það af þessu auðsætt , að þýðingarlaust er , að fara fram á , að þingið samþykki sömu brúalögin sem 1879 . Góðar brýr á báðar árnar virðast ekki fáanlegar fyrir minna en 200.000 kr. , eða því sem næst . En þótt landssjóður gæti lánað svo mikið fé – sem varla mun vera að þessu sinni - , þá vantar vissu fyrir að hlutaðeigandi héruð vilji eða áræði að taka svo mikið lán , og á meðan álítum við okkur ekki hafa heimild til að beiðast þessa fyrir þeirra hönd . Einnig vantar vissu fyrir , að þau vilji taka lán til að koma flugferjum á árnar , og nokkrir merkir menn úr héruðum þessum hafa latt þess , að byrjað væri á því . – Við sjáum því ekki betur en að málefni þetta hljóti að bíða næsta þings . En tímann þangað til ættu innbúar héraða þeirra , er hlut eiga að máli , að nota til að íhuga það sem vandlegast , og undirbúa það samkvæmt þeim upplýsingum , sem nú eru fengnar . Það sem menn einkum þurfa að koma sér niður á heima í héruðum , áður en málið kemur aftur fyrir Alþingi , er að okkar ætlun þessi atriði : 1. hvort menn vilja fá flugferjur til bráðabirgða , en fresta brúagjörðinni . Við það er athugandi , að flugferjurnar eru einkum fyrir sumarferðir ; að þjóðvegir , sem lagðir yrðu að þeim stöðum , þar sem ferjurnar kynni að verða hafðar , yrðu ekki að fullum notum , ef brýrnar kæmust á , því þeir verða að liggja annarsstaðar að ánum , og að ferjurnar eru helst til dýrar ( á báðar árnar 50 - 60 þúsund kr. ) , ef þær ekki reynast fullnægjandi nema til bráðabirgða . Og á hinn bóginn 2. hvort héruðin vilja ráðast í að taka allt að 200.000 kr. lán til að fá því framgengt , að brýrnar komist á báðar árnar ; eða að ekki yrði fyrst í stað hugsað um nema brú á aðra ána , sem þá sjálfsagt ætti að vera á Ölfusá ; hvort menn ekki sjá neitt ráð til að létta hinn beinlínis kostnað og gjöra jöfnuð á honum , t.d. að þær sveitir , sem mest not mundu hafa af brúnum , flytji þær á sinn kostnað frá sjó til brúastæðanna ; hvernig afborgunum lánsins og rentugreiðslum yrði haganlegast og réttlátlegast jafnað niður á alla hlutaðeigendur , og einnig yrði það að vera skýrt ákveðið , hverjar sýslur og sveitir taka málefnið að sér o.s. frv . Reykjavík , 2. dag ágústmán . 1881 Magnús Andrésson . Þorl . Guðmundsson .