Helga Vala Helgadóttir , alþingis - og lögmaður , vill ekki tjá sig sérstaklega um mál Atla Rafns Sigurðarsonar gegn Borgarleikhúsinu og Kristínu Eysteinsdóttur , en segir rétt þess sem ásakaður er um brot vera eina af grunnstoðum réttarríkisins . Komi slíkar ásakanir fram nafnlaust sé ekki hægt að vinna málið í eðlilegum farvegi og þar með sé brotið á rétti meints geranda . „ Það þarf auðvitað að fara að settum reglum , “ segir Helga Vala Helgadóttir , lögmaður og alþingismaður , spurð hvernig yfirmenn eigi að bregðast við ásökunum á hendur starfsmanna . „ Ef margir koma og kvarta yfir ákveðnum starfsmanni , eða jafnvel þótt það sé bara einn aðili sem kvartar , þá á vinnuveitandinn að bregðast strax við og skoða hvað er hæft í ásökunum , hvað hefur gerst og hvernig . Það er rík skylda vinnuveitenda að rannsaka málið í þaula og sú skylda er studd bæði með lögum og reglugerðum . “ Hvernig á vinnuveitandinn að rannsaka málið ? „ Í þessari rannsókn felst auðvitað að tala við meintan geranda eða gerendur og kanna hvort eitthvað sé hæft í þessum ásökunum , “ útskýrir Helga Vala . „ Ef um er að ræða saknæmt athæfi ætti vinnuveitandi , að mínu mati , að ráðleggja þeim starfsmanni sem kvartar að tala við lögreglu því það er auðvitað þar sem mál eiga að fá umfjöllun ef um er að ræða gróf brot , kynferðislega áreitni eða kynferðisbrot . Ef um er að ræða einelti eða ósiðsamlega hegðun sem ekki er það gróf að geta flokkast undir hegningarlagabrot fer rannsóknin fram innan vinnustaðarins . Þá verður vinnuveitandi að skoða málið frá öllum hliðum og til þess að meintur gerandi geti skýrt sína hlið verður hann / hún auðvitað að fá að vita málsatvik og hverjir eru meintir þolendur . “ Eiga meintir þolendur sem sagt ekki rétt á nafnleynd ? „ Ef þú berð einhvern sökum verður þessi einhver eða einhverjir að eiga möguleika á að svara fyrir þær sakir , “ segir Helga Vala . „ Þú getur ekki svarað fyrir sakirnar nema fá að vita málsatvik , hvar hlutirnir eiga að hafa gerst og hvernig . Það er ekki hægt að verja sig gegn einhverju óskilgreindu . “ „ Ég undirstrika að ég skil það mjög vel að brotaþolar vilji vera nafnlausir en það má samt ekki taka þann rétt af einstaklingi sem borinn er þungum sökum að verja sig , sama hversu ógeðslegt manni kann að þykja brotið . “ Ekki hægt að kæra fyrir brot gegn ónafngreindri manneskju Helga Vala hefur starfað sem réttargæslumaður brotaþola , gekk vaktir á Neyðarmóttöku um nokkurra ára skeið og segist fyrst og fremst vera talsmaður brotaþola í sinni lögmennsku . Ef hann veit ekki hvaða sökum hann er borinn hvernig á hann þá að geta varið sig ? Sá réttur toppar að mínu mati rétt ásakanda til nafnleyndar . Ég hef farið í útköll á Neyðarmóttöku þar sem einstaklingur leitaði þangað eftir að brotið var á honum en viðkomandi vildi ekki fara með málið lengra af ýmsum ástæðum . Það er auðvitað ekki sanngjarnt að brotaþoli geti ekki leitað réttar síns en við getum ekki lagt fram kæru á hendur einhverjum fyrir brot gegn ónafngreindri manneskju á ótilgreindum stað . Það er bara ekki hægt , alveg sama hversu ósanngjarnt manni finnst það . “ Vinnuveitandi þarf að tryggja aðbúnað fólks og öryggi á vinnustað , en það breytir því ekki að ef þetta beinist gegn einhverjum einum þarf að skoða hverja ásökun fyrir sig án tillits til hinna . Sem dæmi má nefna mál þar sem þrír aðilar báru einn og sama einstaklinginn sökum um kynferðisbrot og því má segja að það hafi verið yfirgnæfandi líkur á að viðkomandi væri síbrotamaður . Mér finnst það mjög mikilvægt að staða brotaþola sé endurskoðuð , miskabætur hækkaðar verulega og að réttarkerfið sendi brotaþolum ótvíræða viðurkenningu á alvarleika kynferðisbrota . “ Að segja frá hefur fælingarmátt Nú hefur mikið verið talað um þær breytingar sem hafi orðið á rétti þolenda til að segja frá í kjölfar #metoo - hreyfingarinnar , en hefur þá sem sagt í rauninni ekkert breyst ? „ Réttur þolanda til að segja frá er ótvíræður , “ segir Helga Vala ákveðin . „ Og það sem #metoo gerði var í rauninni að opna augu okkar allra fyrir því hvað þetta er stórt vandamál . Það er alls staðar , það beinist af fyllstu hörku gegn þeim sem veikast standa , til dæmis erlendum og fötluðum konum , en það er líka til staðar í efri lögum samfélagsins og snertir öll hólf þess . Þar var lögð áhersla á að nafngreina ekki meinta gerendur til þess einmitt að sýna fram á hversu útbreitt þetta vandamál er , ekki endilega á nafnleynd meintra þolenda . En þar var heldur ekki verið að fara með mál fyrir dóm eða krefjast afsagna , þannig að sú barátta var annars eðlis . Það sem má hins vegar ekki gerast núna í kjölfar þessa alls er að það komi bakslag , að það verði allt brjálað ef þú segir frá . Til þess var þessi barátta ekki háð . Það mun fæla þolendur frá því að segja frá og þá erum við komin í algjört öngstræti með þetta allt saman . Þessi barátta hefur skilað ákveðnum árangri í baráttunni gegn kynferðisofbeldi . Það hefur nefnilega mikinn fælingarmátt ef gerendur geta átt von á að ógeðsleg hegðun þeirra verði komin á forsíður blaðanna á morgun , burtséð frá því hvort vænta megi dóms fyrir athæfið eða ekki . Neyðarmóttakan varð vör við merkjanlega fækkun á kynferðisbrotamálum eftir #metoo - byltinguna þannig að hún hafði greinilega áhrif . “ Þá komum við aftur að þessu með nafnleynd meintra þolenda . Margir brotaþolar eru hræddir við meintan geranda og vilja ekki að hann viti að þeir hafi sagt frá , er þá engin leið fyrir þá þolendur að fá neina úrlausn í réttarkerfinu ? „ Ekki með nafnleysi , nei , “ segir Helga Vala . „ Því miður þá er það ekki hægt , þú getur ekki kært nafnlaust vegna þess að rétturinn til að taka til varna er jafnríkur og rétturinn til þess að kæra . Ég undirstrika að ég skil það mjög vel að brotaþolar vilji vera nafnlausir en það má samt ekki taka þann rétt af einstaklingi sem borinn er þungum sökum að verja sig , sama hversu ógeðslegt manni kann að þykja brotið . Við verðum að gæta að réttindum allra og ef þú berð einhvern sökum verðurðu að vera tilbúinn til að standa fyrir máli þínu . Þú getur ekki krafist þess að einhver sé rekinn úr vinnu án þess að hann fái að vita um hvað málið snýst . Við verðum að hafa eitthvert kerfi á „ galskapnum “ . Annars endum við bara í einhverju Villtavestursástandi sem kemur engum til góða , ekki heldur brotaþolum . “