„ Árnagarður hefur leyst mikinn vanda , jafnvel alveg komið í veg fyrir það vandræðaástand , að prófessorar þurfi í byrjun kennslustundar að arka um skólann með nemendur sína í leit að kennslustofu . “ Svona hljómaði hluti af Háskólaannál Stúdentablaðsins í desembermánuði 1969 um höfuðvígi íslenskunnar , Árnagarð , sem fagnar um þessar mundir hálfrar aldar afmæli . Haldið verður upp á afmælið með veglegri dagskrá í stofu 201 í byggingunni föstudaginn 20. desember um leið og ný tvímála útgáfa á safni ljóða eftir Stephan G. Stephansson verður kynnt . Byggingarsaga Árnagarðs teygir sig aftur til upphafs sjöunda áratugarins . Þá voru sett sérstök lög um Handritastofnun Íslands sem sýsla átti með hin fornu íslensku handrit sem samið hafði verið um að Danir myndu afhenda Íslendingum . Handritastofnun var fyrst um sinn til húsa á Landsbókasafni en þegar kom að því að finna varanlegt húsnæði fyrir stofnunina komu fram ýmsar hugmyndir . Ein þeirra snerist um að bæta viðbyggingum við Aðalbyggingu undir stofnunina og þá var einnig skoðað hvort reisa ætti byggingu á milli Aðalbyggingar og Nýja Garðs , þar sem Lögberg stendur nú . Að endingu var húsinu fyrir handritin valinn staður syðst á háskólasvæðinu og fékk það nafnið Árnagarður eftir Árna Magnússyni handirtasafnara , en stærstur hluti handritanna sem geymd eru í húsinu kom úr safni hans . Kjartan Sigurðsson arkitekt teiknaði bygginguna í náinni samvinnu við Hörð Bjarnason , húsameistara ríkisins , og var það reist á árunum 1967 - 1969 og formlega vígt sunnudaginn 21. desember 1969 . Vígi íslenskra fræða Byggingunni var ekki aðeins ætlað að geyma dýrmætasta menningararf þjóðarinnar , íslensku miðaldahandritin , heldur einnig skapa betri aðstæður til kennslu og rannsókna í íslenskum fræðum . Eins og fram kemur í Stúdentablaðinu 1969 breytti húsið miklu í þeim efnum . „ Herbergi kennara voru stór með töflu til að skrifa á svo að þeir gátu kennt þar , allt að fimm nemendum í einu , með sæmilegu móti . Kennarar sem kenndu á kandídatsstigi nýttu sér þetta og það skapaði vissa nánd milli kennara og stúdenta , “ segir Helgi Þoláksson , prófessor emeritus í sagnfræði , sem var nemandi við skólann þegar húsið var tekið í gagnið og starfaði í því í um 20 ára skeið . Hann er meðal þeirra sem taka munu til máls á afmælishátíðinni á föstudag og mun fjalla um lífið í húsinu sem átti að verða vígi íslenskra fræða . „ Fáir vita núna hvað það er , átt er við íslenskar bókmenntir , íslenska málfræði og Íslandssögu . Þetta var einu sinni þríein grein , “ segir Helgi . Helgi hyggst einnig fjalla um smíði hússins og innréttingar , en ýmislegt var hannað sérstaklega inn í bygginguna , eins og húsgögn með íslenskum salúnsvefnaði . „ Það var lagt allmikið fé í frágang innan dyra og unnið við þetta eftir að húsið var tekið í notkun , handrið , lyftu og fleira . Þetta olli röskun en mestri röskun olli að tilkomumikið loftræstikerfi í stórum stokkum starfaði ekki sem skyldi , ýmist var of heitt eða of kalt og gekk illa að finna lausn á þessu , “ segir Helgi þegar hann er beðinn um að rifja upp eftirminnileg atvik á fyrstu árum hússins . Breytti miklu fyrir félagslíf nemenda Húsið breytti líka miklu fyrir félagslíf nemenda . „ Nemendafélagið Mímir í íslenskum fræðum hafði nýtt vonda kjallaraholu í íþróttahúsi Háskólans fyrir stjórnarstarf og gagnageymslu en fékk núna inni í Árnagarði , að vísu eftir baráttu . Þá var innréttuð kaffistofa stúdenta í kjallara , líka eftir baráttu stúdenta , og hún skipti öllu máli fyrir félagslífið , “ bætir Helgi við en kaffistofan í Árnagarði hefur m.a. fóstrað marga af þekktustu rithöfundum landsins og bæði núverandi forseta og forsætisráðherra þjóðarinnar . Helgi bendir á að áhersla hafi verið á að reisa hús fyrir handritin og Árnastofnun en kennsla í íslensku og sögu hafi ekki verið sett efst á blað á þeim tíma , hvað þá félagslíf stúdenta . Þeir hafi hins vegar , undir áhrifum frá stúdentaóeirðum og -baráttu erlendis frá , látið vel í sér heyra . Stúdentar voru einnig í aðalhlutverki í sögulegum atburði tengdum Árnagarði árið 1972 . Þá hugðist William Rogers , þáverandi utanríkisráðherra Bandaríkjanna , heimsækja Árnagarð til þess að berja þar augum þau íslensku handrit sem þá hafði nýverið komið fyrir í húsinu . Stúdentar mættu honum með fánum og flöggum með slagorðum fyrir utan húsið og vildu með því mótmæla Víetnamsstríðinu og stuðningi íslenskra stjórnvalda við veru Bandaríkjanna í Víetnam . Vörnuðu stúdentar því að ráðherrann gæti skoðað handritin , eins og lesa má um í gömlum dagblöðum . Árnagarður er ekki síður þekktur fyrir stjörnusjónauka og hvolfþak á þaki hússins . Hvort tveggja var sett upp árið 1995 og var aðstaðan hugsuð fyrir nemendur í stjörnufræði við Háskóla Íslands . „ Hvolfþakið hafði verið keypt tuttugu árum fyrr eða á sama tíma og hvolfþakið á Valhúsaskóla þar sem Stjörnuskoðunarfélag Seltjarnarness hefur aðsetur . Sjónaukinn var einnig keyptur nokkrum árum áður en hann var settur upp , “ segir m.a. í svari á Vísindavefnum um sjónaukanna . Hann hefur hins vegar lítið verið notaður undanfarin ár , ekki síst vegna ljósmengunar í borginni . Íslensku miðaldahandritin hafa átt sinn sess í Árnagarði í nærri hálfa öld en ein af forsendum Dana fyrir því að afhenda Íslendingum þau var sú að þeim yrði fundinn öruggur geymslustaður . Æ síðan hefur verið gestkvæmt á Árnagarði þar sem bæði skólahópar og erlendir leiðtogar hafa borið þessi djásn Íslendinga augum . Öruggur varðveislustaður fyrir handritin Þekktastur er Árnagarður hins vegar sem varðveislustaður fyrir handritin en Danir afhentu Íslendingum þau fyrstu árið 1971 , tæpum tveimur árum eftir að húsið var tekið í notkun . Að sögn Guðrúnar Nordal , forstöðumanns Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum og prófessors í íslenskum bókmenntum fyrri alda , var það ein forsendan fyrir því að handritin voru afhent að að þeim yrði tryggður öruggur geymslustaður og húsnæði fyrir Handritastofnunina , sem er forveri Árnastofnunar . Rúmur aldarfjórðungur leið svo þar til síðustu handritin voru afhent en flest eru þau geymd í sérstökum handritageymslum í kjallara Árnagarðs sem í hugum margra hafa yfir sér ákveðinn ævintýrablæ sem nokkurs konar fjársjóðskista . Guðrún hyggst einmitt rekja sögu og byggingu hússins sem híbýlis handritanna og í tengslum við handritamálið á afmælishátíðinni á föstudag . Sjálf kom hún fyrst í Árnagarð haustið 1976 þegar stytta af afa hennar , Sigurði Nordal , fyrrverandi prófessor í íslenskum miðaldabókmenntum , var afhjúpuð . „ Ég byrjaði svo í námi í íslensku haustið 1979 var þá í tímum í Árnagarði . Þar var ég alveg fram til 1982 þegar ég fór utan til náms . Ég kom svo heim haustið 1993 og síðan hefur Árnagarður verið vinnustaður minn , “ segir hún . Verkefni Guðrúnar og samstarfsfélaga hjá Stofnun Árna Magnússonar er ekki aðeins að rannsaka og varðveita handritin því þar er fengist við íslenskuna frá ýmsum hliðum , svo sem málrækt , orðfræði , þjóðfræði og örnefnum . Nú liggur hins vegar fyrir að handritin og starfsemi stofnunarinnar ásamt kennslu í Íslensku - og menningardeild mun flytjast í nýtt Hús íslenskunnar vestan Suðurgötu innan nokkurra ára . Þar munu handritin fá enn veglegri sess en áður og þeim loks skapaður sá sýningarrammi sem þarf til þess að öll þjóðin öll og gestir hennar geti notið þeirra . En hvað skyldi þá verða um Árnagarð ? Sagnfræðikennarar skólans verða áfram þar til húsa og þar verður án efa kennsla í bæði sagnfræði og fleiri greinum enda stækkar skólinn sífellt og þörfin fyrir kennslurými verður engu minni en árið 1969 þegar Árnagarður var vígður með mikilli viðhöfn . Afmælishátíðin í Árnagarði föstudaginn 20. desember hefst kl. 16 og er öllum opin . Dagskrá hennar má sjá á viðburðadagatali skólans .