Persóna Donald Trumps kemur oft fyrir í fréttatímum sjónvarpsstöða þessa dagana og eru skoðanir skiptar um ágæti forsetans . Hins vegar er mikilvægt að geta aðreint persónu hans og aðgerðir . Hvað hefur breyst með hinum nýja forseta og hverjar eru líklegar afleiðingar gerða hans ? Í viðtali við Financial Times fyrir nokkrum vikum lýsti Henry Kissenger því yfir að Trump væri holdgervingur breyttra tíma en ekki meðvituð orsök . Svo hvernig hefur heimurinn breyst og af hverju er persóna Trump holdgervinugur þessara breytinga ? Stjórnmál á Vestulöndum hafa þróast á óvæntan hátt undanfarin ár . Bretland á í deilum við önnur ríki Evrópusambandsins um skilmála brotthvarfs úr Evrópusambandinu . Í Póllandi og Ungverjalandi eru þjóðernissinnaðir hægriflokkar við völd og á Ítalíu er komin ríkisstjórn sem hefur efasemdir um ágæti Evrópusamstarfsins og evrunnar . Hægrisinnaðir þjóðernisflokkar eru einnig vinsælir í Hollandi , Frakklandi , Svíþjóð og Þýskalandi og þótt þeir séu ekki við völd í þessum síðastnefndu löndum þá setja vinsældir þeirra stjórnvöldum skorður . Stjórnmálahreyfing Trumps og sambærilegar hreyfingar í Evrópu eiga sameiginleg þrenn einkenni . Í fyrsta lagi eru þau undir stjórn einstaklings og sækja fylgi til persónu hans . Þessi einstaklingur ákvarðar stefnuna og það er dómgreind hans sem ræður en ekki samþykktir flokksþinga . Í öðru lagi sýna stjórnmálahreyfingarnar innlendum stofnunu , alþjóðasamvinnu og alþjóðasamtökum litla virðingu . Hreyfingarnar fara þannig á móti fjölmiðlum , háskólum , fjármálastofnunum og alþjóðasamtökum , svo nokkur dæmi séu nefnd . Evrópusambandið verður oft fyrir gagnrýni og árásum þessara aðila enda byggist það á samvinnu þjóða og sameiginlegu regluverki . Í þriðja lagi leggja þessir aðilar áherslu á hagsmuni „ innfæddra “ og þá ógn sem að þeim steðjar frá innflytjendum og fólki sem hefur annað húðlit , trúarbrögð eða venjur . Slíkar hreyfingar sem byggja á sterkum leiðtoga , þjóðernishyggju og andófi gegn ríkjandi viðhorfum og stofnunum hafa verið kallaðar „ populískar “ af stjórnmálafræðingum . Auglýsing Orsakir vinsælda þjóðernishreyfinganna hafa verið rannsakaðar undanfarin ár og hefur komið í ljós að fylgi þeirra má rekja til hópa kjósenda sem vantreysta hinum hefbundnu flokkum og hræðast breytingar . Þessir kjósendur eru yfirleitt eldri , búsettir í stjálbýli , minna menntaðir og telja hagsmunum sínum ógnað af innflutningi vinnuafls og alþjóðaviðskiptum . Þetta á einnig við í Bandaríkjunum . Hlutskipti hvíta minnihlutans í Bandaríkjunum sem ekki hefur háskólapróf er ekki gott . Dánartíðni innan hópsins hefur farið hækkandi um nokkurt skeið , þannig eru dánarlíkur fimmtugs hvíts manns sem ekki hefur háskólapróf nú hærri en föður hans þegar hann var á sama aldri . Ástæðuna má rekja til lyfjanoktunar , misnotkunar á áfengi og sjálfsmorða . Þannig hafa hvítir Bandaríkjamenn sem ekki hafa háskólapróf það að jafnaði slæmt og verra en kynslóð foreldra hafði það . Á meðan foreldrar , afar og ömmur höfðu betur launuð störk í iðnaði þá þarf núlifandi kynslóð að láta sér nægja lágt launuð störf í þjónustugeiranum . Heilsukvillar er algengir , t.d. er tíðni krónískra verkja há , og lyfjum er þá beitt til þess að bæta líðan , t.d. opiodar og heróín . Lyfjamisnotkun fylgir oft í kjölfarið . Áhyggjur af vaxandi veldi Kína hafa einnig aukið vinsældir Trumps . Sú von að frjáls alþjóðaviðskipti auki frelsi og mannréttindi í Kína hefur ekki ræst og vaxandi herveldi Kína er farið að ógna alþjóðlegum skipaleiðum . Viðskiptahalli Bandaríkjanna gagnvart Kína nam 375 milljörðum dollara árið 2017 en þá fluttu Bandaríkin út vörur og þjónustu til Kína fyrir 130 milljaraða á meðan Kínverjar flutti vörur til Bandaríkjanna fyrir 506 milljarða dollara . Unnt er að reikna út hversu mörg störf hafa tapast í Bandarískum iðnaði vegna innflutnings á iðnvarningi frá Kína og skipta þau nokkrum milljónum . Aðgerðir Trumps Hingað til hafa ákvarðanir og stefna Trumps haft áhrif á sviði dómsmála , alþjóðaviðskipta , skatta og regluverks . Ríkisstjórn Trump hefur skipað fjölda hægrisinnaðra dómara í embætti . Nú stendur til að skipa nýjan hæstaréttardómara en skipan Brett Kavinaugh gæti , m.a. , orðið til þess að afnema rétt kvenna til fóstureyðinga . Áhrifa embættisveitinganna mun gæta um langa framtíð . Skattar á fyrirtæki og hátekjufólk hafa verið lækkaðir , einkum á fyrirtæki sem eiga í fasteignaviðskiptum . Þessi skattalækkun magnar uppsveiflu efnahagslífsins þegar til skamms tíma er litið en eykur skuldir ríkissjóðs mikið þegar lengri tíma er litið . Skattalækkanirnar hafa aukið hagvöxt og skýra að hluta af hverju efnahagslífinu gengur vel um þessar mundir . En skattalækkanirnar hafa sína skuggahlið . Skuldastaða ríkissjóðs er bág og fer ört versnandi . Skuldirnar eru nú rúmlega ein landsframleiðsla og Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn spáir því að ríkisskuldir muni vaxa meira í Bandaríkjunum en í öðrum þróuðum ríkjum næstu árin , aukast um 8.9% af vergri landsframleiðslu fram til ársins 2023 . Á næstu þremur árum mun halli á ríkissjóði Bandaríkjann nema einni trilljón dollara . Þessi hallarekstur hefur tvenns konar áhrif . Í fyrsta lagi verður meiri spenna í hagkerfinu þegar til skemmri tíma er litið sem kallar á hærri vexti og sterkari dollar . Þetta mun engan veginn hjálpa hvítum Bandaríkjamönnum vegna þess að útflutningur iðnaðarvara verður erfiðari , samkeppnisstaða verri . Í öðru lagi verða skuldir ríkissins hærri þegar hagkerfið fer í næstu kreppu og þá erfiðara að bregðast við kreppunni með því að slaka á aðhaldi í ríkisfjármálum eins og gert var árin 2008 og 2009 . Ríkisstjórn Trump hefur lagt á tolla á innflutning frá Kína , Kanada og Evrópusambandinu . Nú í vikunni voru lagðir tollar á 200 milljarða dollara innflutning frá Kína . Þessi lönd hafa síðan svarað í sömu mynt . Með tollunum á að minnka viðskiptahalla Bandaríkjanna við Kína og flytja störf frá Kína til Bandaríkjanna . Ekki er líklegt að tollarnir bæti hag Bandaríkjanna . Í fyrsta lagi er verulegur hluti af innflultningi frá Kína framleiddur af bandarískum fyrirtækjum í Kína sem þá nota ódýrt vinnuafl . Farsímar Apple fyrirtækisins eru framleiddir í Kína og verða þá tollar til þess að hækka verð á þeim fyrir bandaríska neytendur . Tollar breyta hér engu um . Viðskiptahalli Bandaríkjanna minnkar einungis ef Bandaríkjamenn fara að spara meira , opinber sparnaður er aukinn eða fjárfesting minnkar . Minni sparnaður í viðskiptalöndum hefur sömu áhrif , aukin útgjöld í Þýskalandi , svo dæmi sé tekið , myndi minnka viðskiptaafgang þess lands og þá einng viðskiptahalla Bandaríkjanna , sparnaður í síðarnefnda landinu myndi aukast . Skattalækkanir Trumps minnka opinberan sparnað sem að öðru óbreyttu eykur á viðskiptahallann . Höfundur er prófessor í hagfræði . Lengri og ítarlegri útgáfa af greininni birtist í Vísbendingu sem kom til áskrifenda í dag , 28. september . Hér er hægt að gerast áskrifandi . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .