Þjóðólfur , 27. júní 1885 , 37. árg. , 25. tbl. , forsíða : Þjórsá og Ölvesá . ( Áskorun frá alþ.m. Sighvati Árnasyni ) . Sundár þessar eru sá “ Þrándur í götu ” sem ekki má yfirgefa og yfirvinna . Engum sem hafa séð og reynt árangurinn af góðum vegagjörðum og greiðum samgöngum yfir höfuð , mun blandast hugur um það , að slíkt eigi hiklaust að ganga á undan öðru til umbóta . Er því auðsætt , að landinu muni verða erfitt til þrifa án þess að leggja allt kapp á að ryðja því úr vegi , sem mest hindrar samgöngur og viðskipti manna , sem er nú hér svo margt og mikið , fjöll og firnindi , sundár og fl . Víðsvegar um landið . Það er að vísu byrjað mikið á því að leggja talsvert fé í sölurnar til að bæta úr þessu , en bæði er það , að féð er of lítið sem fram er lagt , til þess á geti séð , og í öðru lagi að það hefir ekki orðið að tilætluðum notum sökum vankunnáttu og verkfæraleysis . Til gufuskipanna er sérstaklega lagt úr landssjóði á hverjum 2 árum 36 þús. kr. og til fjallvega og annarra vegabóta 40 þús. kr. , alls 76 þús. kr . Þetta t.a.m. kostar landssjóð á hverjum 10 árum 380 þús. kr. og á tvennum 10 árum 760.000 kr . Þetta er nú gott og blessað , ef vel væri á haldið , fyrir alla þá sem njóta , og hina að því leyti , sem hið sérstaka gagn þess eftir hag alls þjóðfélagsins . Sérstök not alls þessa fjár eru því nær engin fyrir allar þrjár sýslurnar hér austanfjalls , Skaftaf . . Rangárv . og Árness . , allt svo lengi að ekki eru brúaðar sundárnar . Öllum þessum sýslum , sem eru mestur hluti sunnlendinga fjórðungs , gagna lítið gufuskip , fjallvegagjörðir eða vegagjörðir yfir höfuð án brúnna , því maður verður að komast úr bæjardyrunum til að geta fært sér í nyt stíginn sem þá tekur við . Íbúum þessara sýslna er fjallvegagjörðin því aðeins til nota , að þeir brjótist yfir árnar , og vegagjörðir innan sýslnanna verða reikandi og lítilsvirði á meðan það haft er á vegunum fyrir brúarleysið á ánum , sem gjörir þá sundurslitna og ófullkomna , hversu góðir sem þeir væru í sjálfu sér . Aðdrættir og öll viðskipti eru á meðan allt of kostbær , stirð og þunglamaleg , svo viðskiptaeyrir manna fer í sjálfan sig . Sýslur þessar eru einangraðar yfir höfuð út af sundánum , svo að þeim er engin framfara von nema því aðeins að árnar séu brúaðar . Verslanir þær sem til er sótt einangrast , sveitarverslanir þær , sem myndast hafa , einangrast , og okra , því allt er innilokað frá almennum viðskiptum og aðalmarkaði landsins . Öllu þessu eru menn nú farnir að veita betri eftirtekt en áður , enda hefir á þessum árum færst talsvert líf og fjör í verslun landsmanna , svo að menn smátt og smátt skoða betur og vetur hvað til hags og umbóta horfir og kleyft er að gjöra til að ryðja þeim torfærum úr vegi , sem mest standa fyrir þrifum . Áður eða hingað til hafa menn í sýslum þessum verið svo háðir vananum innan náttúrunnar takmarka , að þeir hafa ekki veitt því næga eftirtekt , sem við á , til að ryðja sýslunum braut til betri kjara . Til þess að sýslur þessar getir átt von á því að vera ekki háðar hungri og harðrétti í hvert einasta skipti , sem árferðinu hallar , eins og ávallt hefir gengið og gengur enn þann dag í dag , til þess er eina ráðið að brúa sundárnar . Hagurinn af brúnum yrði auðvitað mestur fyrir áðurtaldar sýslur , en hann yrði líka ómetanlega mikill fyrir Gullbringusýslu og Reykjavík , sem nytu þá samskiptanna við allar sýslurnar austanfjalls . Það er vonandi að Alþingi sannfærist betur og betur um nauðsyn þessa fyrirtækis og að ekki dragist til lengdar , að það láti til sín taka um slíkt mál , sem heilum landsfjórðungi stendur fyrir þrifum ; og yfir höfuð að það sjái þann kost bestan að ryðja sem best samskiptunum braut , hvar sem vera skal á landinu . Þinginu , með landsjóð í hendi sér , ber að ríða hér á vaðið ekki síður en með fjallvegina , því séu þeir ókleyfir til umbóta fyrir hlutaðeigandi héruð , er ég alls eigi að neita , þá eru sundárnar það , því getur enginn neitað . Í móts við áður áminnsta upphæð 380 þús. kr. , sem landsjóður leggur til gufuskipanna og vegabóta á 5 fjárhagsárum eða 10 árum , þyrfti aðeins 1/5 eða 76 þús. kr. til að brúa með aðra ána , og það í eitt skipti fyrir öll ; svo þegar á þetta er litið , þarf engum að vaxa um of í augum þetta framlag úr landssjóði sem til brúnna þyrfti , og því síður sem fyrirtækið er hið mesta framfarastig , sem hugsast getur fyrir allan sunnlendingafjórðung , og ætti að vera hans fyrsta mál á dagskrá , hvað sem öllu öðru líður . Banki mundi að vísu undir góðri stjórn mikið gott af sér leiða , þó efast ég um gagn hans fyrir þessar sýslur án brúnna , því að t . d. þar sem hann gjörði mönnum hægra fyrir að hafa peninga handa í milli til ýmsra hluta , mundi ávöxturinn eða ágóðinn af þeim peningum verða hér takmarkaðir og tvísýnn eins og af hverju öðru , þar sem samgöngurnar eru teftar . Að lyktum er það mín áskorun : 1 . Að öll þau héruð , sem eiga hlut að þessu brúarmáli , láti ekki hjá líða að skora á í hönd farandi alþingi að leggja fé til brúargjörðar á Þjórsá og Ölvesá og annast um framkvæmd fyrirtækisins svo fljótt sem verða má . 2 . Ef Þingvallafundur verður haldinn á undan alþingi , að notað sé það tækifæri til samtaka um að útbúa brúarmálið á fundinum og afgreiða það þar fyrir héraðanna hönd til þingsins . Þjóðólfur , 27. júní 1885 , 37. árg. , 25. tbl. , forsíða : Þjórsá og Ölvesá . ( Áskorun frá alþ.m. Sighvati Árnasyni ) . Sundár þessar eru sá “ Þrándur í götu ” sem ekki má yfirgefa og yfirvinna . Engum sem hafa séð og reynt árangurinn af góðum vegagjörðum og greiðum samgöngum yfir höfuð , mun blandast hugur um það , að slíkt eigi hiklaust að ganga á undan öðru til umbóta . Er því auðsætt , að landinu muni verða erfitt til þrifa án þess að leggja allt kapp á að ryðja því úr vegi , sem mest hindrar samgöngur og viðskipti manna , sem er nú hér svo margt og mikið , fjöll og firnindi , sundár og fl . Víðsvegar um landið . Það er að vísu byrjað mikið á því að leggja talsvert fé í sölurnar til að bæta úr þessu , en bæði er það , að féð er of lítið sem fram er lagt , til þess á geti séð , og í öðru lagi að það hefir ekki orðið að tilætluðum notum sökum vankunnáttu og verkfæraleysis . Til gufuskipanna er sérstaklega lagt úr landssjóði á hverjum 2 árum 36 þús. kr. og til fjallvega og annarra vegabóta 40 þús. kr. , alls 76 þús. kr . Þetta t.a.m. kostar landssjóð á hverjum 10 árum 380 þús. kr. og á tvennum 10 árum 760.000 kr . Þetta er nú gott og blessað , ef vel væri á haldið , fyrir alla þá sem njóta , og hina að því leyti , sem hið sérstaka gagn þess eftir hag alls þjóðfélagsins . Sérstök not alls þessa fjár eru því nær engin fyrir allar þrjár sýslurnar hér austanfjalls , Skaftaf . . Rangárv . og Árness . , allt svo lengi að ekki eru brúaðar sundárnar . Öllum þessum sýslum , sem eru mestur hluti sunnlendinga fjórðungs , gagna lítið gufuskip , fjallvegagjörðir eða vegagjörðir yfir höfuð án brúnna , því maður verður að komast úr bæjardyrunum til að geta fært sér í nyt stíginn sem þá tekur við . Íbúum þessara sýslna er fjallvegagjörðin því aðeins til nota , að þeir brjótist yfir árnar , og vegagjörðir innan sýslnanna verða reikandi og lítilsvirði á meðan það haft er á vegunum fyrir brúarleysið á ánum , sem gjörir þá sundurslitna og ófullkomna , hversu góðir sem þeir væru í sjálfu sér . Aðdrættir og öll viðskipti eru á meðan allt of kostbær , stirð og þunglamaleg , svo viðskiptaeyrir manna fer í sjálfan sig . Sýslur þessar eru einangraðar yfir höfuð út af sundánum , svo að þeim er engin framfara von nema því aðeins að árnar séu brúaðar . Verslanir þær sem til er sótt einangrast , sveitarverslanir þær , sem myndast hafa , einangrast , og okra , því allt er innilokað frá almennum viðskiptum og aðalmarkaði landsins . Öllu þessu eru menn nú farnir að veita betri eftirtekt en áður , enda hefir á þessum árum færst talsvert líf og fjör í verslun landsmanna , svo að menn smátt og smátt skoða betur og vetur hvað til hags og umbóta horfir og kleyft er að gjöra til að ryðja þeim torfærum úr vegi , sem mest standa fyrir þrifum . Áður eða hingað til hafa menn í sýslum þessum verið svo háðir vananum innan náttúrunnar takmarka , að þeir hafa ekki veitt því næga eftirtekt , sem við á , til að ryðja sýslunum braut til betri kjara . Til þess að sýslur þessar getir átt von á því að vera ekki háðar hungri og harðrétti í hvert einasta skipti , sem árferðinu hallar , eins og ávallt hefir gengið og gengur enn þann dag í dag , til þess er eina ráðið að brúa sundárnar . Hagurinn af brúnum yrði auðvitað mestur fyrir áðurtaldar sýslur , en hann yrði líka ómetanlega mikill fyrir Gullbringusýslu og Reykjavík , sem nytu þá samskiptanna við allar sýslurnar austanfjalls . Það er vonandi að Alþingi sannfærist betur og betur um nauðsyn þessa fyrirtækis og að ekki dragist til lengdar , að það láti til sín taka um slíkt mál , sem heilum landsfjórðungi stendur fyrir þrifum ; og yfir höfuð að það sjái þann kost bestan að ryðja sem best samskiptunum braut , hvar sem vera skal á landinu . Þinginu , með landsjóð í hendi sér , ber að ríða hér á vaðið ekki síður en með fjallvegina , því séu þeir ókleyfir til umbóta fyrir hlutaðeigandi héruð , er ég alls eigi að neita , þá eru sundárnar það , því getur enginn neitað . Í móts við áður áminnsta upphæð 380 þús. kr. , sem landsjóður leggur til gufuskipanna og vegabóta á 5 fjárhagsárum eða 10 árum , þyrfti aðeins 1/5 eða 76 þús. kr. til að brúa með aðra ána , og það í eitt skipti fyrir öll ; svo þegar á þetta er litið , þarf engum að vaxa um of í augum þetta framlag úr landssjóði sem til brúnna þyrfti , og því síður sem fyrirtækið er hið mesta framfarastig , sem hugsast getur fyrir allan sunnlendingafjórðung , og ætti að vera hans fyrsta mál á dagskrá , hvað sem öllu öðru líður . Banki mundi að vísu undir góðri stjórn mikið gott af sér leiða , þó efast ég um gagn hans fyrir þessar sýslur án brúnna , því að t . d. þar sem hann gjörði mönnum hægra fyrir að hafa peninga handa í milli til ýmsra hluta , mundi ávöxturinn eða ágóðinn af þeim peningum verða hér takmarkaðir og tvísýnn eins og af hverju öðru , þar sem samgöngurnar eru teftar . Að lyktum er það mín áskorun : 1 . Að öll þau héruð , sem eiga hlut að þessu brúarmáli , láti ekki hjá líða að skora á í hönd farandi alþingi að leggja fé til brúargjörðar á Þjórsá og Ölvesá og annast um framkvæmd fyrirtækisins svo fljótt sem verða má . 2 . Ef Þingvallafundur verður haldinn á undan alþingi , að notað sé það tækifæri til samtaka um að útbúa brúarmálið á fundinum og afgreiða það þar fyrir héraðanna hönd til þingsins .