20 SUNNUDAGUR 7 . MARZ 1999 MORGUNBLAÐIÐ „ Guð launar fyrir hrafninn " , segir máltækið , en hver skyldu laun guðs vera ef hrafninum yrði eytt á íslandi ? Mönnum þykir sú hugsun kannski með ólíkind - um að það sé hægt að útrýma hrafni á fslandi , fugli sem virðist blasa við mönnum við hvert fótmál , en umræður fuglafræðinga um að setja krumma á váfuglaskrá benda til að ekki sé allt með felldu og ástæða sé til að endur - skoða sess hrafnsins í íslenskri náttúru . Guðmundur Guðjónsson kynnti sér málið og kann að auki eitt og annað af krumma að segja . GUÐ LAUNAR FYRIR HRAFNINN FÁIR íslenskir fuglar , ef nokkrir , eiga sér tvær jafn skarpar og ólíkar hliðar á hrafninn . Ann - ars vegar sjá menn áberandi glettinn og hrekkjóttan æringja , vel greindan af fugli að vera , hins vegar sjá menn sam - viskulitla drápsvél sem engu hlífir , hvorki afvelta kindum , veikburða lömbum eða dúnhnoðrum smáfugla í hreiðri . Krummi er sem sagt ann - að hvort elskaður eða hataður . Það er seinni hliðin , sú svarta , sem hef - ur valdið því að margur tvífætling - urinn má ekki af honum vita án þess að drepa hann . Þó eru það vart aðrir en æðarbændur sem hafa beinlínis einhvern hag af því að skjóta þá . Ævar Petersen fuglafræðingur segir að heildartalning íslenska hrafnastofnsins hafi ekki farið fram en áætlað sé með allgóðri vissu að hér á landi séu um 2.500 varppör og miðsumars þegar ung - ar séu komnir á flug , nemi stofninn um 13.000 fuglum og þar af séu um 5.000 ungfuglar . Á vorin séu um 4.500 geldfuglar á ferli auk varp - fugla . I bókinni íslenskir fuglar , eftir þá Ævar og Jón Baldur Hlíðberg segir að vegna hins illa orðspors sem af hröfnum fari megi veiða þá allt árið , fuglafriðunarlögin leyfi að þeir séu skotnir , hreiður þeirra rif - in niður , egg brotin og ungar drepnir og þótt æðarbændurnir séu þeir einu sem hafi augljósan hag af því að fækka hröfnum þá virðist sem margir drepi þá af gömlum vana . I bókinni stendur : - Miklu opinberu fé er varið ár hvert til dráps á hröfnum . Á árun - um 1981 til 1985 voru að jafnaði drepnir um 4.100 hrafnar á ári og samkvæmt veiðiskýrslum voru árið 1995 drepnir um 7.000 fuglar sem er meiri hluti þeirra fugla sem drepast á milli ára . Þessar ofsóknir eru að einhverju leyti bundnar við ákveðna landshluta en löngu er orðið tímabært að endurskoða af - stöðuna til skotveiði á hröfnum . " Það var og . Það nýjasta sem heyrst hefur er , að drápstalan sé komin upp í 8.000 fugla á ári , jafn - vel fleiri , því vel megi reikna með því að allmargir hrafnar séu drepn - ir án þess að hirt sé um að geta þess sérstaklega á skýrslum . Eitt og annað Hrafnar verpa með fyrstu fugl - um , yfirleitt snemma í apríl , en stundum fyrr og stundum seinna , allt eftir árferði . Aðeins fálkar og dílaskarfar verpa jafh snemma . Enda slær oft í brýnu milli fálka og hrafna . Þeir velja sér nefnilega oft mjög líka varpstaði og fálkar verpa oft í gamla hrafnslaupa . Jafnvel þótt hrafninn hafi ætlað sér það sama og lagt m.a. fram alla vinn - una við húsasmíðina . Þessir varpstaðir eru oftast í ár - gljúfrum sem eru í sérstöku uppá - haldi hjá fálkum . Það er fálkinn sem hefur betur , enda betur úr garði gerður frá náttúrunnar hendi til áfloga og ofbeldis . Krummi má því lufsast burt og finna sér nýtt bæli , en sést hefur þó til hrafna rífa niður og tæta laupa sem fálki hefur tekið herskildi og notað . Einnig eru dæmi um að hrafnar hafi stolið fálkaeggjum og drepið fálkaunga sem biðu í hreiðri rólegir eftir að foreldrarnir færðu þeim mat . Morgunblaðið / Jóhann Óli Hilmarsson ? HRAFN situr hugsi á ljósastaur . • ^ DÆMI um uppátækjasemi krumma í hreiðurstaðavali . Ef engir eru klettarnir þá er eitt og annað látið duga . Til er saga norðan úr landi . Hermt er að hún sé af Eyjafjarð - arsvæðinu . Fálki og hrafn verptu skammt hvor frá öðrum í sama ár - gljúfri . Það mun fágætt , en í þessu tilviki ríkti spennuþrungið afskiptaleysi og sambúðin gekk út á að hvorugur kom nærri hinum . Þetta gekk bærilega þar til að eitt vorið , sem var óvenjulega kalt og erfitt til aðfanga , að hrafnarnir stóðust ekki mátið einhverju sinni er fullorðnu fálkarnir voru báðir fjarstaddir á veiðum , og drápu fálkaungana og færðu eigin ung - um . Veislan stóð hins vegar stutt , því annar fálkana kom heim skömmu síðar og sá strax hvernig komið var . Rak hann upp gól og rauk þeg - ar í hrafnana sem brugðu hart við og vörðust vel . Það hallaði jafnvel örlítið á fálkann þar til hinn fálkinn kom úr sinni veiðiför . Sleppti hann þegar bráð sinni og blandaði sér í orustuna . Tveir gegn tveimur máttu hrafnarnir sín lítils og þess - um hildarleik lauk með því að hrafnarnir lágu báðir dauðir , en ungar þeirra vesluðust að sjálf - sögðu upp . Eggin eru oftast fjögur til sex og ungarnir eru um það bil fimm vik - ur í hreiðrinu . Þeir eru fremur ófrýnilegir og án allrar reisnar