Frumvarp til laga um sameiginlega forsjá barna , þrátt fyrir sambúðarslit foreldra , er nú til meðferðar í allsherjarnefnd alþingis . Frumvarpið byggist á þeirri meginhugmynd að almennt sé það barni fyrir bestu , að báðir foreldrar haldi áfram að hafa rétt og skyldu til að ráða málefnum barns síns , þótt þeir kjósi að hætta að búa saman . Í 18. gr. samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi barnsins segir , að aðildarríki skuli gera það , sem í þeirra valdi stendur , til að tryggja , að sú meginregla sé virt , að foreldrar beri sameiginlega ábyrgð á að ala upp barn og koma því til þroska . Þegar ég lagði frumvarpið fram á þingi sagði ég meðal annars : " Greinilegt er að nefndarmenn í háttvirtri allsherjarnefnd hafa mikinn áhuga á að fara rækilega ofan í þessi mál í tilefni af frumvarpinu . Af minni hálfu var einmitt einn þátturinn í því að flytja þetta frumvarp að gefið yrði tækifæri til þess í nefndinni að ræða þessi mál og fara yfir einstaka þætti þeirra og menn gætu kynnt sér þau sjónarmið sem eru uppi . Ég tel að í þessum efnum eigi menn ekki að hika við að leggja fram tillögur og koma fram með sjónarmið og sjá síðan hver viðhorfin eru þegar upp verður staðið að lokum . Í þessu efni hef ég lagt fram ákveðnar tillögur . Ég tel að fram hafi komið stuðningur við þau meginsjónarmið sem að baki frumvarpinu búa þó að menn vilji síðan skoða einstaka þætti eins og gefur að skilja . " Í þessu ljósi fagna ég því , að sunnudaginn 12. febrúar skyldi Morgunblaðið taka þetta mál til umræðu og kalla eftir sjónarmiðum fólks með ólíkar skoðanir . Í tilefni af því , sem sagt var , er nauðsynlegt að svara nokkrum spurningum . Er frumvarpið foreldramiðað ? Frumvarpið byggist á þeirri grunnhugmynd , að foreldri , sem telur það barni sínu ekki fyrir bestu , að forsjá sé sameiginleg , geri ráðstafanir til þess að svo verði ekki , þ.e. lýsi yfir því við fyrirtöku skilnaðar - eða sambúðarslitamáls hjá sýslumanni , að það telji þetta fyrirkomulag ekki þjóna hagsmunum barnsins . Ef hitt foreldrið er ósammála þeirri fullyrðingu og vill ekki gera samning um , að annað þeirra fari með forsjá barnsins , er foreldrum boðin ráðgjöf sálfræðings , þar sem markmiðið er að hjálpa foreldrunum að finna lausn á málinu . Takist ekki þrátt fyrir sáttaumleitan að komast að samkomulagi , er unnt að bera úrlausnarefnið undir dómstóla , þar sem dómari ákveður , að undangenginni rannsókn á því , hvað barninu er fyrir bestu , hvort foreldri skuli fara með forsjá . Auðvitað er réttur sérhvers barns að þurfa ekki að þola ofbeldi á heimili sínu . Ástæða er til að spyrja : Hvað er það við þessa tilteknu tillögu , sem kallar á lögfestingu sérstakra úrræða vegna ofbeldis ? Í Svíþjóð hefur verið gerð umfangsmikil könnun á því , hvernig dómstólar fara með það vald að dæma sameiginlega forsjá . Þar kom í ljós , að í um helmingi tilvika , þar sem voru uppi ásakanir um ofbeldi , dæmdu dómarar sameiginlega forsjá . Frumvarpið fyrir alþingi gerir ekki ráð fyrir , að hægt verði að dæma sameiginlega forsjá og verður ekki séð að nú frekar en áður þurfi að huga sérstaklega að þessum þætti . Verður réttarfarsslys ? Hvers vegna ríkir þessi skipan mála annars staðar á Norðurlöndunum en hún yrði réttarfarsslys hér á landi ? Fullyrðing þessa efnis í Morgunblaðinu er á engan hátt rökstudd . Viðmælandinn segir " það að lögbinda þá meginreglu að forsjá barns skuli vera sameiginleg þar sem liggur fyrir að foreldrar geta ekki og muni ekki geta sameinast um uppeldi og velferð barnsins , leiðir langlíklegast af sér að barnið verður þolandi í málinu " . Kjarni málsins er , að í frumvarpinu er ekki verið að leggja til , að forsjá barns verði sameiginleg , þegar liggur fyrir , að foreldrar geta ekki og muni ekki geta sameinast um uppeldi og velferð barnsins . Ef foreldrar geta ekki unnið saman að málefnum barns , fara þeir fram á , að forsjáin verði í höndum annars . Þvinguð sameiginleg forsjá ? Viðmælandi Morgunblaðsins segir " ... þvinguð sameiginleg forsjá er að mínu viti ekki börnunum fyrir bestu " . Frumvarpið byggist einmitt á því sjónarmiði og þess vegna er ekki lagt til , að heimilt verði að ákveða sameiginlega forsjá gegn vilja foreldis . Sagt er : " sameiginleg forsjá er hvergi valdboð í nágrannalöndunum . " Á öllum Norðurlöndunum helst forsjá sameiginlega í höndum beggja eftir skilnað nema annað sé ákveðið . Foreldrar geta sem sagt samið um annað fyrirkomulag . Frumvarpið byggist á sömu sjónarmiðum . Í Noregi , Finnlandi og Svíþjóð getur sameiginleg forsjá á hinn bóginn einmitt komist á með " valdboði " dómara gegn vilja foreldris . Í frumvarpinu er ekki gert ráð fyrir slíku valdboði dómara . Meginforsenda frumvarpsins er skýr : Forsjá verður ekki sameiginleg , ef foreldri er ósátt við það .