28 FIMMTUDAGUR 9. NÓVEMBER 1995 MORGUNBLAÐIÐ FJOLMIÐLUN Umbrotí russneskum blaðaheimi Rússneskir fjölmiðlar hafa ekki farið var - hluta af breytingunum þar í landi síðustu árín . Guðmundur Sv . Hermannsson heim - sótti stærsta dagblaðið í Moskvu , Komso - molskaja Pravda , sem árið 1990 kom út í 21 milljón eintaka . Rúmu ári síðar var upp - lagið komið niður í milljón eintök . Morgunblaðið / GSH FULLKOMNAR tölvur eru notaðar á Komsomolskaja Pravda . Forsíða þess á sunnuuogiim . ÞAÐ MA ef til vill líkja rússnesk - um blaðaheimi við illa hirtan garð þar sem blómum og illgresi ægir saman . Nú eru um 27 þúsund blöð og tímarit skráð í landinu en talið er að um 5.000 komi út nokkuð réglulega . Áður tilheyrðu blöð og aðrir fjöl - miðlar í landinu sovéska Kommún - istaflokknum eða stofnunum hans . Nú eru flest blöðin sjálfstæð að því leyti að þau eru ekki háð rúss - neskum stjórnvöldum . Þó eru gef - in út tvö ríkisdagblöð og _ _ _ _ _ _ tvö ríkistímarit , sem fá framlag af opinberu fé . Þá gefa héraðsstjórnir víðs vegar um landið út eigin málgögn . — ^ ^ — Það segir sig því sjálft að eðli rússneskra fjölmiðla hefur breyst mikið undanfarin 4 - 5 ár . Löggjaf - inn hefur reynt að bregðast við með því að tryggja frelsi og rétt - indi fjölmiðla , m.a. til þess að fá upplýsingar frá stjórnyöldum . Þá hafa verið sett lög um auglýsing - ar , en rússneskur auglýsinga - markaður er kominn frekar Blaðamönn - um greitt eftir afköstum skammt á þróunarbrautinni . Það mun þó mjög skorta á samræm - ingu laganna og því er réttarstaða blaða og blaðamanna ekki alltaf mjög skýr og heldur ekki einstakl - inga eða stofnana sem hugsanlega verða fyrir barðinu á óvandaðri fjölmiðlaumfjöllun . Rússneska blaðanefndin var stofnuð árið 1993 og var nokkurs konar arftaki Blaða - og upplýs - ingaráðuneytisins sovéska . Hlut - verk þessarar nefndar er bæði að veita prentmiðlum að - hald og aðstoð við upp - byggingu . Nefndin get - ur þannig afturkallað útgáfuleyfi ef blöð — ¦ — ~ ~ þykja fara yfír strikið , en það strik er raunar ekki mjög skýrt afmarkað af lögum . Þá er auðvelt að stofna nýtt tímarit í stað annars sem hefur misst leyfi . Óvandaðrí fréttaskrif Yfirmaður rússnesku blaða - nefndarinnar er Ivan Laptiev , sem er virtur blaðamaður í Rússlandi og var m.a. eitt sinn ritstjóri blaðs - ins Izvestíja . Laptiev segir að blöð - in taki nú meiri þátt í pólitík en áður , en fréttaskrif séu ekki eins vönduð . Þar fljóti með mikið af röngum og villandi upplýsingum , hagsmunaaðilar geti keypt sér umfjöllun og fréttir séu óábyrgar . Árangurslaust hafi verið reynt að koma skikk á ástandið í samvinnu við blaðamannasamband Rúss - lands . Engar siðareglur blaða - manna séu í gildi og eina mögu - lega refsingin sé að vísa þeim úr blaðamannagambandinu . Það hafí þó lítil áhrif því aðild að samband - inu sé ekki forsenda þess að starfa við blaðamennsku . „ Ástæða þessara erfiðleika er fyrst og fremst þær miklu breyt - ingar sem orðið hafa á skömmum tíma , " segir Laptiev . Nikolaj M. Dolgopolov , aðstoð - arritstjóri Komsomolskaja Pravda , er ekki sammála þessari skilgrein - ingu á rússneskum fjölmiðlum . Hann segist vilja setja blað sitt í flokk með gæðadagblöðum á Vest - urlöndum . Dolgopolov kvartar raunar yfir því að rússnesk stjórnvöld veiti fjölmiðlum ekki nægilegan stuðn - ing meðan þeir séu að byggja sig upp og segir til dæmis að blað sitt hafi hvorki fengið hvatningu né fjárstuðning frá ríkisnefndinni . Hrun Komsomolskaja Pravda var stofnað árið 1925 sem blað sov - éskra ungkommúnista í Moskvu en tengdist ekki hinni einu sönnu Prövdu , sem var lengst af málgagn miðstjórnar Kommún - _ _ _ _ _ _ _ istaflokksins . Komsomolskaja Pravda var um tíma stærsta blað heims og var samkvæmt Heims - metabók Guinness gefið milljón eintaka árið 1990 Heimilt að birta merktan áróður út í 21 En þá var farið að fjara undan Kommún - istaflokknum í Sovétríkjunum og önnur blöð , óháð flokknum , nutu vaxandi vinsælda á kostnað gömlu blaðanna . Komsomolskaja Pravda reyndi að bregðast við með því að slíta öll tengsl við flokkinn og starfs - TRYGGINGAKOSTNAÐUR FYRIRTÆKISIIMS í hærra lagi þetta aríðP LÁTTU SKANDIA GERA THJBOQ í ALLAR TRYGGINGAR F YRIRTÆKISINS F-yrirtœki geta sparad umtalsverðar jjárhœðir með þvi að láta gera tilboð í allar tryggingar sínar . Fyrirtœkjattyggingar Skandia eru góður kostur fyrir þá sem vilja hagstœðar og óruggar tryggingar . Hafðu samband og láttu Skandia gera þér tilboð . ¦ Það gœti lœkkað tryggingakostnaðinn . Fáðu tilboðfyrir 1. des. þviþá rennur útfrestur margra fyrirtækja , til að segja upp eldri tryggingum . • Skandia LAUGAVEGI 1 70 SÍMI BB 19 7 DO , FAX S5 38 177 menn yfirtóku reksturinn . Samt fór upplagið niður í rúma eina milljón eintaka árið 1991 . Dolgopolov sagði að minnstu hafi munað að blaðið legði upp laupana . Loka varð öllum skrif - stofum blaðsins utan Moskvu og segja upp fréttariturum og blaða - mönnum . Nú hefur blaðið smátt og smátt verið að rétta úr kútnum og í byrjun október var upplagið komið upp í tæpar 1,6 milljónir eintaka . _ _ _ _ _ _ . Blaðið hefur fjölgað útgáfudögum , gefið út tímarit og stofnað sér - stök blöð í öllum stærstu borgum Rússlands . Þá ' er blaðinu dreift í fjar - hlutum landsins og utan svo sem í Eystrasalt - lægum Rússlands , slöndunum , ísrael , Bandaríkjunum og Þýskalandi ^ meðal rússneskra innflytjenda . Á síðasta ári var hagnaður af rekstrinum og á þessu ári var lokið við að tölvuvæða blað - ið . Vinstri eða hægri ? Dolgopolov segir að stjórnmála - stefna Komsomolskaju Prövdu sé örlítið vinstra megin við miðju , en blaðið hafi tilheigingu til að fara til hægri þegar hætta steðjar að ríkinu ; þannig hafi það stutt Bórís Jeltsín forseta í uppreisn þing - manna gegn honum árið 1993 . Hann segir auðvelt að fá fréttir úr stjórnkerfinu og góð tengsl séu við ráðuneyti og stjórnarstofnanir aðrar en varnarmálaráðuneytið sem fái það oft óþvegið á síðum blaðsins . Erlendir fjölmiðlamenn , sem ég hitti í Moskvu , telja hins vegar að talsvert erfiðara sé nú , að minnsta kosti fyrir vestræna fjölmiðla , að fá glöggar upplýsingar innan úr stjórnkerfmu en fyrstu árin eftir að Rússland fékk sjálfstæði á ný . Þá hafí Jeltsín og ríkissyórn hans lagt sig fram við að tala við blaða , - ' menn og veita þeim upplýsingar . Nú sé ástandið hins vegar farið að minna á sovéttímann þegar fréttamenn þurftu að leggja stund á eins konar Kremlarfræði , meta hvers kyns orðróm um valdamenn og túlka greinar sem birtust í málgögnum ríkisstofnana . Undarleg lögmál Það hefur ákveðna ókosti að vera landsblað í Rússlandi því landið er stórt . Því eru síðustu fréttir í Komsomolskaja Pravda skrifaðar kl. 16.30 á daginn til að trygg ) a að hægt sé að dreifa því á tilteknum tíma í fjarlægum landshlutum . Það er nú prentað í nokkrum tugum borga utan Moskvu . Blaðið er ekki stórt um -