Sýklar eru meðhöndlaðir með margskonar lyfjum en stundum verða þeir þolnir . Einnig er talað um lyfjaónæma stofna baktería . Orsökin fyrir tilurð þeirra er sú að sýklalyf eru sterkur valkraftur , sem leiðir til breytinga á stofni sýklanna . Hér er að verki náttúrulegt val , sem Charles Darwin og Alfred Wallace uppgötvuðu fyrstir manna . Hvað er náttúrulegt val ? Þróunarkenningin hvílir á hugmyndinni um breytileika í stofni . Það er að segja að einstaklingar í stofnum eru ólíkir og með mismunandi gen . Náttúrulegt val byggir á þessari staðreynd og það útskýrir hvers vegna lífverur lagast að umhverfi sínu . Náttúrulegt val byggist á þremur atriðum . Breytileika , það er einstaklingar eru ólíkir . Erfðum , það er breytileiki milli einstaklinga er tilkominn vegna erfða að einhverju leyti . Mismun í æxlunarárangri , það er fjöldi og gæði afkvæma skipta hér mestu . Þessi atriði duga til að útskýra hvernig tíðni arfgerða breytist í stofni og eiginleikar stofnsins með . Darwin benti síðan á að baráttan fyrir lífinu , sem útskýrir mismun í æxlunarárangri , útskýri aðlaganir lífvera . Baráttan felst í því að einstaklingar eru misjafnlega góðir í því að leysa áskoranir lífsins . Fleira þarf ekki til að útskýra hvers vegna sýklalyfþol þróast . Náttúrulegt val er mismunandi milli hópa og tegunda , enda fer það eftir umhverfi og erfðabreytileika sem er til staðar . Valið getur stuðlað að myndun tegunda , mótað eiginleika þeirra og útskýrt tré lífsins . Þróun sýklalyfjaþols eða lyfjaónæmis En tökum nú nærtækara dæmi . Ímyndum okkur bakteríu sem veldur sjúkdómi í mönnum . Hugsum nú um bakteríuna sem stofn , hóp einstaklinga þar sem enginn er nákvæmleg eins . Einstakar bakteríur þola tiltekið sýklalyf misvel og þolið er arfbundið . Bakteríur með ákveðin gen , eða vissar útgáfur af einhverju geni , eru þolnari en hinar . Ef við meðhöndlum sýkingu með þessu sýklalyfi , lifa þolnar bakteríugerðir af en aðrar ekki . Ef við notum sýklalyfið stöðugt munu þolnu gerðirnar veljast úr með tíð og tíma , alveg vélrænt . Þess vegna getum við ekki gefið öllum sýklalyf alltaf . Ef það er gert , verða sýklalyfjaþolnar bakteríur allsráðandi , og sýklalyfið gagnslaust . Kristín Jónsdóttir og Karl G. Kristinsson ( 2008 ) kortlögðu notkun kínólón-sýklalyfja hérlendis yfir tíu ára tímabil . Þau sýndu að notkunin jókst um 60% á tímabilinu og tíðni kínólónþols samhliða . Lyfjaóþol er mikið vandamál erlendis , og Alþjóða heilbrigðismálastofnunin ( WHO ) segir að fornir fjendur séu á uppleið og nú sýklalyfjaþolnir . Það væri ekki gaman að takast á við lyfjaónæma berkla eða sárasótt . Erfðir og darwinísk læknisfræði Eins og Þórdís Kristinsdóttir útskýrir í svari við spurningunni Hvað eru lyfjaónæmir sýklar ? er erfðafræði þolgena tvíþætt . Einn hópur þolgena er tilkominn vegna stökkbreytinga í genum bakteríunnar . Það eru breytingar á hefðbundnum genum sem gera bakteríunni kleift að þola sýklalyfið . Algengt er að breytingarnar verði í skotmarki sýklalyfsins . Ef lyfið dregur úr virkni lífsnauðsynlegs prótíns bakteríunnar með því að bindast við það , þá getur þol myndast ef stökkbreyting dregur úr þessari bindingu . Hinn hópur þolgena er mun hættulegri . Þetta eru gen sem geta ferðast á milli baktería , til dæmis á litlum hringlaga litningum sem kallast plasmíð . Slík gen geta hoppað á milli óskyldra tegunda og þannig getur þolgen hoppað úr kólígerli yfir í klebsíellu . Alvarlegast er að nú hafa fundist fjölónæmar bakteríur . Í þeim hafa nokkur ólík þolgen raðast saman á plasmíð sem gerir bakteríunum kleift að þola mörg ólík sýklalyf . Þróunarkenningin varpar ljósi á læknisfræðina og hjálpar okkur að skilja byggingu lífvera , hvernig samskiptum sýkla og hýsla er háttað , hví erfðagallar viðhaldast í stofnum og togstreitu á milli kerfa lífverunnar . Þróunarfræði útskýrir vopnakapphlaup og þróun þolgena . Ofnotkun sýklalyfja leiðir til þróunar bakteríustofna og stuðlar að tilurð sýklalyfjaónæmra baktería . Þannig er barátta okkar við sýkla stríð til eilífðar . Sýklalyfjaþol og fjölónæmar bakteríur eru fyrirsjáanlegar afleiðingar náttúrulegra lögmála . Í stofnum baktería þróast lyfjaónæmi vegna notkunar sýklalyfja . Of mikil notkun getur leit til aukinnar tíðni sýklalyfjaþols , og jafnvel fjölónæmra stofna . Þróunarkenningin útskýrir hvernig sýklalyfjaþol myndast , dreifist og viðhelst í stofnum baktería .