Bergþór Björnsson , deildarlæknir , sendi tölvupóst og bað um þýðingu á hinu samsetta heiti lag phase . Við fyrstu skoðun virtist það ekki að finna í Íðorðasafni lækna , en við nánari leit kom í ljós að heitið er notað í sýklafræði : Tímabilið fyrst eftir sáningu gerla á æti . Tilgreint íslenskt heiti er hægvöxtur , sem ætti þá reyndar að vera hægvaxtarskeið eða hægvaxtarfasi vegna tilvísunar í ákveðið tímabil eða stig ferils . Við netleit má finna nánari lýsingu á þessu fyrirbæri : Tímabil minnkaðrar lífeðlisfræðilegrar virkni og fækkunar frumuskiptinga eftir sáningu baktería í nýtt æti . Enska nafnorðið phase kemur fyrir í ýmsum læknisfræðilegum heitum og samsetningum . Það er upprunalega komið úr grísku , phasis , og merkti útlit eða birting ( það sem auganu birtist ) . Læknisfræðiorðabók Dorlands gefur fjórar merkingar : 1. sú sýn á einhvern hlut sem auganu birtist . 2. sérhver af mörgum ásýndum eða stigum sjúkdóms eða ferils . 3. sérhver eðlis - eða efnafræðilega aðgreinanlegur hluti kerfis . 4. sá hluti rafbylgjuferils sem er milli tveggja skurðpunkta við grunnlínu í rafritun og greiningu . Í Íslenskri orðabók Arnar og Örlygs má finna margar þýðingar , svo sem : stig , þrep , áfangi , tímabil , svið , grein , hlið , hluti , hamur og loks fasi . Þegar skoðuð eru þau samsettu heiti í Íðorðasafni lækna þar sem phase kemur fyrir , má sjá að orðið fasi hefur fengið fulla viðurkenningu sem góð og gild þýðing á enska orðinu phase . Nefna má tímabil frumuhringsins sem dæmi : forfasi ( prophase ) , formiðfasi ( prometphase ) , miðfasi ( metaphase ) , síðfasi ( anaphase ) , lokafasi ( telophase ) og millifasi ( interphase ) . Í sumum eldri heitum koma þó fyrir þýðingarnar skeið eða stig . Til staðfestingar á viðurkenningu íslenska tökuorðsins fasi má fletta upp í Íslenskri orðabók Eddu , en þar eru tilgreindar merkingarnar : 1. þrep eða skref þróunar eða ferils . 2. form , sú mynd sem e-ð tiltekið birtist í . Í þessu samhengi má nefna að samræma ætti nú heitin á tímaskeiðunum í mánaðarlegum ferli legbolsslímhúðar þannig að þau verði vaxtarfasi ( proliferative phase ) , en ekki álunarskeið , og seytifasi ( secretory phase ) , en ekki seytingarskeið . ? Enska nafnorðið lag má finna í Íslenskri orðabók Arnar og Örlygs : 1. droll , hangs , slór . 2. seinkun , töf . 3. það sem upp á vantar , bil . 4. tugthúslimur . Uppfletting í Orðabanka Íslenskrar málstöðvar leiðir í ljós að orðið er meðal annars tilgreint í læknisfræði , hægvöxtur , tregðuskeið ; eðlisfræði , tímamunur ; hagfræði , töf , tímatöf ; og raftækni , tregða . Biðfasi Upphafleg fyrirspurn Bergþórs snerist ekki um notkun heitisins lag phase í sýklafræði heldur í meltingarfræðum . Tímabilið , sem hefst við inntöku fæðu í maga og lýkur þegar samfelld magatæming er komin á , er nefnt : gastric emptying lag phase . Að lokinni framangreindri könnun á einstökum orðum og heitum er lagt til að notað verði íslenska heitið biðfasi í þessu samhengi , nánar tiltekið biðfasi magatæmingar . Í hugann höfðu einnig komið heitin tafarfasi og tregðufasi , en þeim var svo hafnað . Einangur Þorkell Jóhannesson , professor emeritus , sendi tölvupóst í tilefni af fyrirspurn og umfjöllun í 187. pistli ( Læknablaðið 2006 ; 92 : 413 ) um heitið human isolate , sem undirritaður lagði að lokum til að yrði nefnt einangur frá mönnum eða einangur úr mönnum . Í tölvupóstinu segir Þorkell meðal annars : Ég er eins og þú , að ég veigra mér við að færa orðið " angur " í nýjan sess í orðinu " einangur " . Merkingin kvöl , þrengsli , sársauki eða annað neikvætt í orðinu angur er svo ríkt í minni málvitund og gamalt í málinu ( önnur merking er t.d. ekki í Lexicon poeticum ) , að mér finnst " einangur " meira en hálfvegis niðrandi . Þorkell lét ekki þar við sitja og kom með rökstudda tillögu að nýyrði : Orðið " isolate " í ensku er komið úr " insulare " í latínu , sem beinlínis merkir að skera af eða afmarka sem eyju , en í yfirfærðri merkingu að afskera eða afmarka með öðrum hætti og þar undir jafnvel að afmarka í anga eða ræmur . Ein af merkingum orðsins " angi " er einmitt ögn eða snefill , þ.e.a.s. lítið magn eða fjöldi og gæti þannig jafngilt " smule " á dönsku og " trace " á ensku . Í staðinn fyrir " einangur úr eða frá mönnum " gæti ég látið mér koma í hug " einangi úr mönnum " , sem væri þá lítið sýni " angað ( = ísólerað ) eitt sér " úr stærri heild , þ.e.a.s. mannslíkamanum . Sögnin að " einanga " fer mér ekki verr í munni en fjöldinn allur af öðrum sögnum með forskeytinu " ein - " . Gaman væri að fá fréttir af viðbrögðum annarra lækna við þessu eða hinni upphaflegu tillögu : einangur frá mönnum eða einangur úr mönnum . Biðlund Óvenju margar fyrirspurnir hafa borist undanfarið . Þeim einföldustu hefur verið svarað í síma eða með tölvupósti , en sumar aðrar eru þess eðlis að talsverðrar rannsóknarvinnu er þörf . Fyrirspyrjendur eru því beðnir um að sýna biðlund ( þolgæði , þolinmæði , eirð ) eftir umfjöllun . Fyrirspurnirnar eru ekki gleymdar heldur komnar í biðfasa .