Árið 2019 : Neyðarlánið loks útskýrt fyrir almenningi Seðlabanki Íslands birti í maí skýrslu um veitingu 500 milljón evra neyðarláns til Kaupþings sama dag og neyðarlög voru sett á Íslandi , þann 6. október 2008 . Skýrslan hafði verið rúm fjögur ár í vinnslu . Í henni var ekki mikið af nýjum upplýsingum um veitingu lánsins né ráðstöfun þess . Rétt tæplega helmingur lánsins tapaðist . Árið 2019 : Neyðarlánið loks útskýrt fyrir almenningi Seðlabanki Íslands birti í maí skýrslu um veitingu 500 milljón evra neyðarláns til Kaupþings sama dag og neyðarlög voru sett á Íslandi , þann 6. október 2008 . Skýrslan hafði verið rúm fjögur ár í vinnslu . Í henni var ekki mikið af nýjum upplýsingum um veitingu lánsins né ráðstöfun þess . Rétt tæplega helmingur lánsins tapaðist . „ Eftir á að hyggja hefði verið betra að veita ekki lánið . Það er hins vegar ekki þar með sagt að þetta hafi verið rangt sjónarmið miðað við aðstæðurnar og þær upplýsingar sem þá lágu fyrir . Allt orkar tvímælis þá gjört er og ekki er alltaf viðeigandi að nota einungis mælistikur upplýsinga síðari tíma þegar einstakar ákvarðanir eru metnar . “ Þetta sagði Már Guðmundsson , þáverandi seðlabankastjóri , í formála 53 blaðsíðna skýrslu um 500 milljón evra þrautarvaralán sem Seðlabanki Íslands veitti Kaupþingi 6. október 2008 . Skýrslan kom út í maí en hafði þá verið um Í henni kom fram að það liggi nú fyrir að ekki muni endurheimtast meira af láninu en sem nemur 260 milljónum evra , sem eru um 36 milljarðar króna á gengi dagsins í dag . Það þýðir að af höfuðstól lánsins , reiknað á gengi dagsins í dag , töpuðust 33,2 milljarðar króna . Þá á eftir að taka tillit til vaxta eða annarrar ávöxtunar sem umrædd upphæð hefði getað notið ef fjármununum hefði verið ráðstafað með öðrum hætti . Árið 2014 hafði Seðlabanki Íslands gefið það út að um 270 milljónir evra myndu endurheimtast af láninu . Nú er ljóst að sú upphæð hefur skroppið saman . Auglýsing Skýrslan hafði verið rúm fjögur ár í vinnslu , en tilkynnt var um gerð hennar í febrúar 2015 . Í formálanum sagði Már að meðal þess sem hafi tafið skýrslugerðina sé að reynt hafi „ verið að fylgja þeirri meginreglu í starfi Seðlabankans á undanförnum árum að úrlausnarefni nútíðar og framtíðar hafi forgang umfram málefni fortíðarinnar . “ Skýrslan átti upphaflega einungis að snúast um hvernig unnist hefði úr danska bankanum FIH , sem tekinn var að veði fyrir neyðarláninu . Síðar var því bætt við að skoða sérstaklega lánveitinguna sjálfa . Það hafi tafið vinnuna . Í formálanum sagði Már að tiltæk gögn um lánveitinguna væru fátækleg og „ varðandi ýmis atriði þurfti að styðjast við minni og munnlega frásögn þeirra sem tóku þátt í ferlinu . Seðlabankinn hafði ekki gögn um ráðstöfun lánsins fyrr en í kringum síðastliðin áramót . “ Í skýrslu Seðlabanka Íslands sagði að ekki leiki „ vafi á að sjálf ákvörðunin var tekin af bankastjórn Seðlabankans að höfðu samráði við forsætisráðherra . “ Í reglunum var sérstaklega kveðið á um að skipa ætti starfshóp innan bankans til að takast á við slíkar aðstæður og að gilda ætti ákveðið verklag ef aðstæður sem kölluðu á þrautarvaralán kæmu upp . Í skýrslunni segir : „ Þegar þrautavaralánið var veitt voru uppi einstakar aðstæður sem líkja mátti við stríðsástand á mörkuðum eins og áður hefur komið fram og því þurfti að bregðast fljótt við . Vegna hinnar miklu tímapressu við lánveitinguna reyndist ekki unnt að fylgja starfsreglunum að öllu leyti enda geta slíkar reglur eingöngu verið leiðbeinandi en ekki bindandi þar sem ekki er alltaf hægt að sjá fyrir hvernig ástand í fjármálaáfalli raungerist . “ Muna ekki atburðarásina á sama hátt Ýmsar skýringar hafa einnig verið gefnar á því í gegnum tíðina hvað hafi valdið því að Kaupþingi hafi verið hjálpað en ekki öðrum íslenskum bönkum . Þá hafa þau sjónarmið einnig ítrekað verið sett fram að það hefðu ekki verið forsendur til að hjálpa neinum banka , staða þeirra hafi einfaldlega verið þannig . Í skýrslunni voru rifjuð upp ummæli Össurar Skarphéðinssonar , þáverandi iðnaðarráðherra , í skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis sem kom út í apríl 2010 . Aðfaranótt 6. október , þess dags sem neyðarlög voru sett á Íslandi vegna fjármálahrunsins , funduðu ýmsir íslenskir ráðherrar með ráðgjöfum frá bandaríska bankanum J.P. Morgan sem komið höfðu til landsins daginn áður að ósk Seðlabankans . Þar sagði Davíð við Geir : „ Þú ert að tala um það að við eigum frekar að reyna að hjálpa Kaupþingi . “ Og Geir svaraði : “ „ Það slær mig þannig , sko , og mér fannst þeir vera líka á þeirri línu í gærkvöldi allavega þessir Morgan-menn “ . Bankastjórn Seðlabanka Íslands bar ábyrgð á lánveitingunni . Mynd : Seðlabanki Íslands Í skýrslu Seðlabankans kom hins vegar fram að í viðtölum við þá sem voru í forsvari fyrir J.P. Morgan þessa örlagaríku nótt hafi þeir neitað að þeir hafi gefið til kynna að það væri á það reynandi að bjarga Kaupþingi . Þar var vitnað í viðtal Morgunblaðsins við Michael Ridley , sérfræðing hjá J.P. Morgan , sem var einn þeirra þriggja sem flogið var inn með einkaþotu frá London um kvöldmatarleytið 5. október 2008 til Reykjavíkur þar sem þeir fóru yfir stöðu bankakerfisins með íslenskum ráðamönnum . Í viðtalinu , sem birt var í október 2018 , sagði hann að ekki hafi verið til nægur gjaldeyrisvaraforði til að bjarga neinum íslensku bankanna sem féllu . Kaupþing , Landsbankinn og Glitnir höfðu sótt gríðarlega fjármuni á erlenda markaði þar sem lánsfé var ódýrt og vöxtur þeirra í kjölfarið gerði það að verkum að bankarnir þrír urðu allt of stórir í hlutfalli við íslenska hagkerfið . Í ljósi þess að ekki hafi verið til fjármunir til að bakka upp allt bankakerfið þá var ekki hægt að bjarga neinum banka . Þá var staðfest í skýrslunni að engin lánabeiðni var frá Kaupþingi í Seðlabankabankanum , að ekki var gengið frá lánasamningi né formlegri veðsetningu þótt að yfirlýsing um veðtöku í danska FIH bankanum hafi verið undirrituð og fyrir liggur að Kaupþingi var frjálst að ráðstafa láninu að vild . Veðgerningurinn var fullkláraður fyrir lok viðskiptadags og réttarvernd veðsins hafði þá verð að fullu tryggð . Stjórnendur Kaupþings undirrituðu gerninginn fyrir lok viðskiptadags 6. október . Þannig að fullyrðingar um að ekki hafi verið gengið frá veðsetningu fyrr en mörgum dögum seinna eru rangar “ . Davíð Oddsson skrifaði í kjölfarið Reykjavíkurbréf í Morgunblaðið undir þar sem hann hafnaði því sem Hreiðar Már hafði sagt í grein sinni . Þar sagði Davíð : „ Í gær var birt yfir þvera forsíðu Fréttablaðsins lygafrétt með viðeigandi myndum um stofnun og raunar einstakling sem öll fjölmiðlasamsteypan hefur haft veiðileyfi á síðan ítök núverandi eigenda hófust þar , þótt um hríð væri logið til um eignarhaldið [...] Eitt símtal við viðkomandi , stofnunina eða einstaklinginn hefði tryggt að blaðið yrði ekki sér til skammar með breiðsíðu sinni “ . Skýrsla Seðlabankans sýndi að Hreiðar Már var að segja rétt frá í grein sinni . Lánið var greitt út þegar bankinn hafði fengið upplýsingar um að eignarhlutur Kaupþings í FIH væri veðbandalaus en áður en að frágangi veðyfirlýsingarinnar var lokið . Auglýsing Í skýrslunni stóð að „ þótt ekki hafi verið gengið frá lánssamningi hafa tilvist lánsins og gildi veðyfirlýsingarinnar aldrei verið dregin í efa , enda fór svo að Seðlabankinn gekk að veðinu og yfirtók eignarhlutinn . Hreiðar Már sagði við rannsóknarnefnd Alþingis að um 200 milljónir evra hefðu farið til sænska seðlabankans , til að tryggja starfsemi bankans þar , auk þess sem hluti lánsins hafi farið til Lúxemborgar , Finnlands og Noregs þar sem áhlaup var hafið á bankann . Rannsakendur hafa staðfest að hluti fjárins hafi sannarlega farið til Svíþjóðar . Að mati Seðlabankans er ekki mögulegt að draga einhlítar ályktanir um ráðstöfun þrautarvaraláns Seðlabankans til Kaupþings á grundvelli þeirra upplýsinga sem hann aflaði sér . Þær sýni þó að á þessum tíma var verið að inna af hendi greiðslur sem ella hefðu líklega leitt til falls bankans . Flest vitað , annað ekki kannað sérstaklega Lítið nýtt kom fram um hvernig þeim fjármunum var ráðstafað . Hárri upphæð var ráðstafað til að takast á við áhlaup á Edge-innlánsreikninga Kaupþings , greiðslur voru inntar af hendi til norrænna seðlabanka og tveggja evrópskra banka vegna veðkalla i tengslum við endurkaupasamning og umtalsverðri fjárhæð var ráðstafað vegna gjaldeyrisviðskipta . Þá voru um 400 - 500 greiðslur sem voru undir tíu milljónum evra , alls upp á 114,5 milljónir evra , greiddar út . Greiðslur frá Kaupþingi vegna veðkalla frá Deutsche Bank hófust 22. september , sama dag og tilkynnt var að Sheikh Al Thani hefði keypt stóran hlut í bankanum . Þorri greiðslnanna fór fram eftir að Glitnir hafði verið þjóðnýttur og síðustu tvær , samtals upp á 50 milljónir evra , voru millifærðar 7. október 2008 , daginn eftir að Kaupþing fékk neyðarlán frá Seðlabanka Íslands og tveimur dögum áður en bankinn fór á hausinn . Gera má ráð fyrir að þær færslur hafi þegar verið skoðaðar af þar til bærum aðilum . “ Auglýsing Már Guðmundsson sagði í Morgunblaðinu í kjölfar þess að skýrslan var birt að bankinn hefði hvorki skoðað saknæmi þeirra ráðstafana sem gripið var til né til hverra stór hluti fjármunana fór , til að mynda sá hluti sem skilgreindur er sem gjaldeyrisviðskipti eða smærri viðskipti . „ Aðrir gætu náttúrlega sagt að það var líka að koma þarna inn annað fé , 698 [ milljónir evra ] . Í hvað var það nýtt ? Þar er um að ræða upplýsingar sem legið hafa fyrir hjá þrotabúi Kaupþings frá árinu 2010 , eða í níu ár , en aðilar máls hafa ekki beðið um fyrr en um síðustu áramót . Ýmislegt hefur verið rannsakað um það hvernig Kaupþing ráðstafaði fé þessa daga í byrjun október 2008 . Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .