16 LAUGARDAGUR 5. NÓVEMBER 1994 Sögur af nýrðum Krossgáta Þota og þyrla Að þessu sinni ræöi ég um ný - yrði , sem ég hefi ekki myndað sjálf - ur . Ég hefi í fyrri þáttum nokkrum sinnum minnst á nýyrðastarf Orðabókarnefndar Háskólans . Þegar undirbúið var heftið um flugmál á árunum 1955 og 1956 , kom auðvitað til umræðu , hvernig skyldi þýða orðið jet plane á ís - lensku . Orðið , sem á þessum tíma var notað , var þrýstiloftsflugvél , en þótti klunnalegt , ekki síst í sam - setningum eins og þrýstiloftsorr - ustuflugvél . Þótti því öllum , sem fundina sátu , nauðsynlegt að mynda stutt orð um þetta fyrir - bæri . Alexander Jóhannesson lagði tíl , að tekið yrði upp orðið þura , sem hann myndaði af sögninni þyrja ( í þátíð þurði ) „ þjóta " . Mönn - um leist vel á þetta , en óttuðust þó , að mönnum þættí þetta nokkuð forneskjulegt . En nokkru eftir að þessi tiilaga kom fram , hringdi í mig gamall nemandi minn , Högni Torfason fréttamaður , og lagöi til , að tekið yröi upp orðið þota yfirjet plane . Mér leist vel á þetta og kom tillögunni á framfæri á fundi nefndarinnar . Niöurstaðan varð sú , að orðin þrýstiloftsflugvél , þota og þura voru tekin upp í nýyrða - heftið og mönnum látið eftir að vejja úr . Á blaðamannafundi , sem haldinn var , þegar heftið kom út , kynntum við sérstaklega orðið þota . Og orðið þota þaut inn í máhð . Ég sá auðvitað þegar í stað , að orðið þota var rétt myndað , eins og t.d. hrota af hrjóta og roka af rjúka . Hitt vissi ég ekki , þegar Högni hringdi í mig , að orðið var til í máhnu . Blöndal tilgreinir það í þremur merkingum , m.a. „ vind - hviða " . Ég spurði Högna , hvort hann heföi þekkt orðið , en hann kvað nei við . Þetta kemur oft fyrir , að menn mynda orð , sem til eru í málinu . Það sýnir aöeins , að oröa - smiðurinn hefir næma málkennd . Ég hefi heyrt þá mótbáru gegn þessu orði , að það sé ekki gott íð - orð , þ.e. það skýri ekki náttúru þess hlutar , sem það sé nafn á . En athuga ber , að þota er ekki aðeins íðorð , heldur mælt mál allrar þjóð - arinnar . Sem slíkt er það mjög gott . Orðið þyrla kom fyrst í Tækni - orðasafni Sigurðar Guðmundsson - ar 1959 . Áður voru notuð orðin þyrilvængja eða kopti , sem einhver sagði mér , að Magnús Ásgeirsson Umsjón Halldór Halldórsson hefði stytt úr helicopter . Högni Torfason sagði mér , að hann hefði einnig myndað orðið þyrla . Ég efa ekki , að Högni hefir sagt það satt . Hins vegar er ég viss um , að fleiri en einn hafa myndað þetta orð . Ég minnist þess , aö tillaga um það kom fram á fundum Orðabókarnefndar Háskólans , þegar Tækniorðasamið var í smíðum . En hver það var , sem kom með tiUöguna , man ég ekki örugglega , en minnir það vera Ein - ar Olafur Sveinsson prófessor . Orðið þyrla er myndað af þyrill . Myndanir af þessu tæi eru fremur sjaldgæfar , en þó ekki ókunnar . Þannig má benda á skutla ( t.d. geimskutla ) af skutill ( í nútíma - máh skutull ) . Orðinu þyrla vegnaði vel og komst fljótiega inn í mælt mál , eftir að það var myndað . Lausafjáruppboð Eftir kröfu tollstjórans í Reykjavík , Gjaldheimtunnar í Reykjavík , ýmissa lög - manna , banka og sparisjóða , ferfram nauðungarsala á ýmsu lausafé , bifreið - um o.fl. , laugardaginn 12. nóvember nk. kl. 13.30 í uppboðssal í tollhúsinu við Tryggvagötu ( hafnarmegin ) . Eftir kröfu tollstjórans ótollaðar vörur , m.a. plastvörur , myndir , lampar , raf - magnsvörur , 2 dunkar Gori viðarvöm , 2 ks . gardínur og stangir , baststólar , auglýsingar , bílavarahlutir , háþrýstitæki , handáburðardreifarar , bátur notaður 500 kg , fatnaður , auglýsingavörur , lyftingalóð 150 kg og fleira , 1 cl. vél 670 kg , verkfæri , vefnaðarvara , pappaöskjur , höfuðföt og fatnaður , filmur , rammi , Yhamaha mótorhjól , utanborðsvél , silagrip , 1 ks . saumur 40 kg , bárujárn-þakklæðning , stálkeðjur , suðuvír , myndbandsspólur , 1 pl . Convey - or Belting 1400 kg , 3 pl . Display Sweden 674 kg , 1 gm. Plasters 21799 kg. , Opel Kadett 1980 , Cadilac óskráður árg. 1981 , fylgihlutar fyrir mynda - vélar , rammar og umgerðir úr plasti , sólgleraugu , Ijóssíur , myndbönd , film - ur , tæki og áhöld til lækninga , myndavélar fyrir filmur í rúllum sem eru 35 mm að breidd , fylgihlutar fyrir myndvörpur , slides rammar , hlutlinsur , mynda - vélataksa og prentvara , leifturtæki með úrhleðslulampa , hlutlinsur í mynda - vélar , myndvörp , Ijósm.st . eða Ijósm.minnkara. Eftir kröfu ýmissa lögmanna , Gjaldheimtunnar í Reykjavík , banka , spari - sjóða o.fl. bifreiðin JB - 512 Lada Samara árg. 1988 , og JH - 695 Lada Samara árg. 1990 , plastefni Courtaulds Films 12 stk. , 2 dúnkar SWEPCD - Caution , eldvarnarefni , leður ýmsar gerðir og litir , ruslapressa ( Orwak ) , sjóðs - vélar , Sony videoupptökuvélar DXC-M 3 2 stk. , fatnaður , tannbustar , Dan - tax hátalarar , áteknar videospólur , Pitney Bowes 1861 pökkkrifborð skrif - borðsstólar , hillusamstæða , prentarar , farsími , upptökutæki , búðarkassi Zweta , telefaxtæki af gerð Sharp FO200 raðnr . 70100918 , Ijósritunarvél af gerð Konica Ubix 120 raðnr . 8404255 , peningaskápur EIKO , leðurskrif - stofustóll , skrifborð , vélritunarborð , skjalaskápar , húsmunir , Edvards vélklipp - ur , loftpressa , setningartölva , Alpha Cosmic 1000 tölvuvog sérialnr . 0030436 , farseðlaprentari ásamt tölvu fyrir bókunarkerfi , sjónvarpstæki , bekkpressubekkur , dragvél , kálfpressa , útskorinn járnprófíll 15 cm x 15 cm heildarstærð 150 cm x 80 cm x 15 cm , Coral spónasog , kæliskápar , pen - ingaskápur , háþrýstiþvottatæki og rafsuðutæki , flökunarvél Baader 197 , Ijós - ritunarvélar , Philipp Loos Gmbh Monarc Bn 18481 / 04 gufuketill serisnr . 26560 , Pizzaofn , rennibekkir , hljómflutningstæki , hitaborð , JVC VHS klippi - sett og 2 stk. sony monitorum , CR-tronic 150 setningartölva og Multilit prentvél , saumavélar 2 stk . Juuke overlock , bækur , frystiskápur , trésmiða - vél Robland , kælir og frystivélar , tvær einingar af geðinni V-Block , Tumac sandsparslvélar og 2 stk . FF loftpressur , MPF 2000 multiflex myndeffecta - tæki og Sony Betacam 40 myndbandstæki , myndvinnslutæki Multiflex 2000 , hljóðmixer Soundcraft Series 2400 28 / 24 Serial nr. mx 2428 - 0135 , flygill , sófasett , borð , stólar , samstæður af bekkjum með áföstum borðum , Coffee Queen " kaffivélar , Fogma kaffivél og kvörn , Whipper rjómaþeytari , Franke ofn og Hefskápur , Pakkaskone 9066 kæliborð og afgreiðsluborð , Wexiödisk uppþvottalína og Orion 008756 skafískista , seglskútan Svalan 16 feta , Ideal Kitchen eldhúsinnréttingar án tækja , 20 feta gámur innréttað - ur sem vinnuskúr , krítarmynd , Radional gufusteikingarpottur CD - 201 , sjál - virk vefnaðarniðurlagningarvel af gerðinni Campion u.þ.b. 10 ára gömul , sjálvirk Safetystich automat af gerðinni Rimaldi u.þ.b. 5 ára gömul , frysti - vélasamstæða Frigopol þreföld u.þ.b. 3 ára gömul , Eimsvali af gerðinni Frogobon u.þ.b. 3 ára gömul , frystiblásari af gerðinni Frogobon tegund - arnr . KB3460 , frystiblásari af gerðinni Frigobon tegundarnr . KB3460 E 1 , kælimiðilsgeymir Frigobon tegundanr . BSV90 , hljómborð Roland JV 80 árg. 1993 , Cararino armstólar Bishop 180 stk „ Bararino stólar Bishop , Cararino borð , 2 stk . Cararomp skápar Library , Siemens bakarofn , frystiskáp - ur frá Frostverk hf „ grill frá Zanussi , djúpsteikingarpottur frá sama og gas - hellur , trésmíðavélar , þykktarhefil SCM mod s . 35 N.AV 550380 , borðsög SCM mod s . 112 B N.V 1070381 og bútsög De Walt DW 1751 ser - ialnr . 1000274 , pappírsskurðarhnífur , Ijósmyndavél , Kvikk 205 hausaskurð - arvél framl . nr. 120531505 , 25 spilakassar BAS gerð , Harteck afgreiðslu - tæki , rafstöðvar , Hoger reiðhjól , járnpallar , málningarvinnustóll , þvottavél , JVC klippisett sem er 2 stk. myndbandstæki teg. nr . BR 8600 og klippi - tölva , teg. nr . RSV . 86 , ásamt búnaði , þrjú skrifborð , skjalaskápur , tölva Vikt - or og prentari , tveir stólar , myndir o.fl. , skófatnaður á fjórum brettum . Avísanir ekki teknar gildar sem greiðsla nema með samþykki uppboðshald - ara eða gjaldkera . Greiðsla við hamarshögg . _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ SYSLUMAÐURINN I REYKJAVIK t y HftOMn mfiLlQ 60 Þ / j HÆR-IST NÖKTU MKF ' ¦ ¦ ' flR-B / EKUR - 1 / \ LESKftR P £ KM ( , fí MflTfíK £ 2E / NS £ / VD . HLjbt ) F / £ R / 6 ö £ > - UR 5 % Hv'lLVI UftRÐ y / ? / < sfl 3 SYFJ-flVuR ¦ \ ' 0H / EQ flR LÖKGUN Pi-R / V \ 10 £ / < ' / < ¦ / fíUMT H S / GflR m 19 5 T' / ÐftR FA / Z EFSTIR 9 / KRUÐ [ ii ' flTT Ib 6 VflRiaUR m'píLtfi un GftGN-SÆR 3 FUQL . 7 KELDfí FjflLL LfíiVD fíUKfl PERj ' ON / H % MIS-TFKST fíULfl l i £ - / VD . S / N / S. 5T H ' HVfíR-V £ TNA TuNI fl / Z ST / ED / ! W BRfísk fíRftR ftTT PlND / BftTNfl 13 jl SNÆ F £ lL - / KGftR L'lTlL ST / £ E > / L £ / r VOLLU KVfíRDl VIRt > fl 7 ll FORI 2 . E / A / S ) / 3 MYNNI rn ÖLT > U. T í KÖLSKt 15 EKKI VIRK-UR / 3 HfíLfí RÓFftN SJÓ 5V / K IV'flTT Hfí 6 fíR / V / R l ii JURT f b Tömft lT !! 15 fRbN Búfl Kl'fíLiV \ my / vt 6 LORfíN snmHL . / b N / SKU PÚKIHN' . $ ÖN 6 HópuR SK-ST . ö £ / ? / ft „ PHESTuR 11 Hfl / v \ UR KfluP FSLflG 1 ii ' OLPlG HÓLDUR PR'OF ) t > flUF UR . 23 ' ' sjb r 18 UPPHR t f ) % l HENDfí tVft & íil 10 i ? GOLfí j < £ yR ) R up.p-LJOKIUH BRYN / Yfí LE / KUR lo GELTA fíT-VIN / Vfl / LL-KVITTlN BfíKTAL t flUGN HKR ii UML l ' ffLÚTt - " 0. £ / NS 22 3 9 fímKL . sr / FT BOR 2H % 3 MflLTfí ' sjfe um SKVEffuK IH : 29 SPÝJft / í r ~ % % TVNfí ST 9 K7 l 4 O M B xO ui - < d u . X Qf 0£ . - U4 Qí > o • 2 : f = k Z 3 Qí Ul ^ > W ÖC vn V - ^ 0 í v ^ > Ai > : o öí ^ o : vl q : < * < \ ö q : > VA ^ ^ : vX ^ ^ $ ^ W ^ R < j : ^ ^ ^ > oc < í ft ^ ) ^ cq ^ • x ^ * ^ U < S v . ^ vn í < í ) IV - U. > : ^ : U. . ^ ua v ^ -4 < C « q ^ ^ ^ : ^ ^ ^ Sc u . w ^ í ^ VB -1 < í ; ^ ^ c ^ • ^ -i \ - ' ¦ m ÍC ^ » X VT ^ ti : q : \ r > St : • > i M ^ ^ ^ 5 > . -4 < í ; > Ö - ^ QC k Uc Q R ^ ^ ^ A ^ < £ X íí ^ > VV 0 > ^ -4 ^ . * < í : • > « . 0. o > • vl vl < í : Q : vA < ? : v ^ VO \ f » ^ ^ ^ , K ^ ^ O * • ^ . \ Si ^ vj ^ ^ VS • ^ v < c v \ < « : h X -J > L < t vn > . & ö < c : vX Wj > : M ) 4 ^ 5 < j : s s kl ^ v » -4 m U. v > ^ ? ^ ^ f ^ ¦ ^ s Vö • ^ s 3 ^ ^ : < * : vx • > l ^ u . ^ . o fó ^ . ^ ^ ( ^ v \ o : " > • " > H * ví \ ^ v ^ i Nl k VD < t Uj X ^ i ^ ^ ft • « ^ • Cv > > . V0 ^ : • ^ . ^ vo - vn ^ vo < í : VD C £ > • • -A ^ » < • ^ • > • •