Niðurstöður í alþjóðlegu Pisa-könnuninni valda vonbrigðum . Enn á ný vefst lesskilningur , túlkun og ályktunarhæfni fyrir íslenskum nemendum . Skýringa er leitað og nefnt að ekki sé farið nógu djúpt í viðfangsefnin í skólanum ; skólakerfið svamli um á yfirborðinu . Er það kannski svo að kerfið sjálft sé statt á endastöð einhvers konar sjálfskapaðrar tilvistarkreppu ? Niðurnjörvað í úreltum kjarasamningum fortíðar , sem eru fyrir óralöngu hættir að ríma við nútímann ? Mæling kennslustunda upp á mínútur hér og þar virðist upphaf og endir allra kjarasamninga . Ekkert flæði , ekkert svigrúm , engin nýsköpun í uppbyggingu skólanna . Allir skulu mótast í nákvæmlega sama mót . Allir grunnskólar á Íslandi , alls staðar , bjóða upp á allt eins . Þessi lýsing er mögulega nokkuð harðorð í garð kerfisins en það er full ástæða til að taka djúpt í árinni . Við hjá Samtökum sjálfstæðra skóla höfum talað fyrir sveigjanleika , nýsköpun og frelsi til athafna og á okkur hafa sumir viljað hlusta en svo sannarlega ekki allir . Sjálfstæðir skólar þykja með einhverjum óskiljanlegum hætti ógna kerfinu . Þessu svifaseina kerfi , sem virðist að mörgu leiti komið í þrot . Við hjá Samtökum sjálfstæðra skóla teljum mikilvægt að búa við fjölbreytta skóla . Skóla sem þora að fara út fyrir hefðbundinn ramma og gefa þannig foreldrum meira vald til ákvarðana . Raunverulegt val um hvað hentar börnum þeirra best hverju sinni . Í skólakerfinu , rétt eins og annars staðar , hentar ekki öllum að vera felldir í sama mótið . Sjálfstæðir skólar hafa annars konar nálgun á menntun en hefðbundna skólakerfið . Sjálfstæðir skólar hafa sýnt frumkvæði og getu til breytinga og sýna það og sanna að nýsköpun og drifkraftur skiptir máli fyrir alla . Kennara jafnt sem nemendur . Og það er lykilfólkið í menntakerfinu , þegar öllu er á botninn hvolft . Grundvallaratriði er að nemendum farnist vel og að kennurum sé skapað rými og tími til athafna . Sjálfstæðir skólar á Íslandi eru afar fáir og miklu færri en þeir ættu að vera . Aðeins rúm 2% grunnskóla hér á landi eru sjálfstætt starfandi skólar , en svo lágt hlutfall er hvergi að finna í nágrannalöndum okkar , þeim löndum sem við viljum bera okkur saman við og þar sem útkoman í Pisa-könnunum telst góð . Sjálfstæðir skólar á Íslandi eru fámennir , faglegir og framsæknir . Allt gríðarlegir kostir þegar kemur að því að ná til allra nemenda , hafa yfirsýn og veita hefðbundna kerfinu einhvers konar viðmið eða samanburð . Sjálfstæðir skólar eru hvatning til annarra að fara nýjar leiðir til að breyta kerfinu til batnaðar og rjúfa vítahring endurtekninga . Við þurfum fjölbreytni og frelsi svo foreldrar geti tekið upplýsta og meðvitaða ákvörðun um skólaval . En ekki síður til þess að kennarar hafi val um ólíkt starfsumhverfi og geti hrist af sér þann doða sem getur svo auðveldlega skapast í kerfi sem er ætlað að vera eins fyrir alla . Af hverju eru enn svo fáir sjálfstætt starfandi skólar ? Við hvað erum við hrædd ? Varla óttumst við lélega útkomu í Pisa-könnunum ? Væri ekki nær að viðurkenna að við þurfum að rétta þá skekkju í skólakerfinu , sem veldur því að nemendur ná ekki allir að blómstra ? Sjálfstæðir skólar geta uppfyllt þarfir þeirra , sem finna sig ekki í hefðbundnu skólakerfi . Og hver veit nema niðurstöður í Pisa-könnunum færu þá batnandi .