Við Íslendingar höfum ekki farið varhluta af kraftinum í íslenskri náttúru síðastliðnar vikur og höfum í framhaldinu verið minnt hressilega á hversu mikilvægar grunnstoðir okkar eru . Við búum að því að eiga aðgengi að einstakri náttúruauðlind sem yljar okkur á köldum vetrardögum og lýsir okkur leið , knýr áfram framfarir samfélagsins og eykur lífsgæði okkar sem búum á þessari fallegu eldfjallaeyju . Við höfum nýtt jarðhitann okkur til góðs og erum að gera það vel . Ég held því samt fram að við getum farið betur með þessi gæði landsins okkar . Tvö af stærstu framfaraskrefum sem stigin hafa verið á Íslandi voru þegar rafmagnsframleiðsla hófst í upphafi síðustu aldar og þegar jarðhitinn leysti kol , olíu og mó af hólmi í húshitun . Fjárhagslegur ábati af þessum skrefum hefur verið mikill og hitaveituvæðingin ein og sér sparar hátt í 100 milljarða króna á ári hverju . Í þeim útreikningum er ótalinn gríðarlegur umhverfislegur ávinningurinn sem felst í minnkun útblásturs og annarri heilsuspillandi mengun eins og sóti . Við getum farið betur með heita vatnið Um helmingur heita vatnsins í hitaveitunni á höfuðborgarsvæðinu er grunnvatn sem er hitað upp í jarðgufuvirkjunum Orku náttúrunnar á Hengilsvæðinu . Veitur , systurfyrirtæki Orku náttúrunnar , dreifir heita vatninu síðan til heimila og fyrirtækja . Langflestar hitaveitur í landinu nýta hveravatn beint úr iðrum jarðar . Það er kallaður lághiti og er alla jafna sóttur í jörðu utan gosbelta landsins . Vatnið er misheitt en víðast hvar eru hitaveitur ennþá hannaðar þannig að talsvert fer til spillis . Langstærsti hlutinn rennur volgur frá húsum út í fráveituna án þess að tækifæri til frekari nýtingar varmans í vatninu séu nýtt . Ég er viss um að sú hugarfarsbylting sem við upplifum nú á dögum á eftir að verða til þess að kerfi framtíðarinnar verða hönnuð með fullnýtingu gæðanna í huga og ég veit raunar að starfssystkini mín hjá Veitum eru talsvert að spá í þessa hluti nú um mundir . Auglýsing Óháð hönnun kerfa þá skiptir hugarfarið miklu þegar kemur að því að fara vel með auðlindir . Heita vatnið er mikilvæg náttúruauðlind sem okkur ber að fara sem best með , rétt eins og allar aðrar auðlindir jarðar . Við getum sparað mikið heitt vatn ef sem flest gera litlar breytingar á umgengni heima hjá okkur eins og að hleypa hitanum ekki út að óþörfu . Og höfum augun opin fyrir nýjum leiðum . Ættum við til dæmis að breiða yfir sundlaugarnar á nóttunni ? Ættum við með markvissum hætti að færa okkur meira yfir í gólfhitakerfi , sem nýta varmann mun betur ? Við hjá Orku náttúrunnar vinnum orkuna nær eingöngu úr háhitasvæði , Hengilssvæðinu nánar tiltekið . Þar er ég ennþá vissari um að við getum gert betur . Frá því fyrsta jarðgufuvirkjunin hér á landi , norður í Bjarnarflagi við Mývatn , var tekin í notkun hefur tæknifólkið okkar og verkfræðingarnir hannað nýtnari virkjanir . Svartsengi markaði tímamót þar sem hvort tveggja var unnið rafmagn og heitt vatn fyrir byggðirnar á Suðurnesjum . Ég er hinsvegar aðallega að skoða þær virkjanir sem nær mér standa ; Nesjavallavirkjun og Hellisheiðarvirkjun . Í báðum þessum virkjunum er samhliða unnið rafmagn fyrir heimili og fyrirtæki um land allt og heitt vatn fyrir hitaveituna á höfuðborgarsvæðinu . Hengilssvæðið , sem er rétt fyrir utan höfuðborgina , er eitt af stærstu og fegurstu jarðhitasvæðum landsins og vinsældir þess sem útivistarsvæðis í takti við það . Sá hluti jarðhitanýtingarinnar sem felst í að ganga um hverasvæðin og njóta náttúrufegurðarinnar skiptir miklu máli , bæði fyrir ferðafólk en ekki síður fyrir okkur sem hér búum til þess að hreinsa hugann og endurheimta orku . Ísland er ríkt af vatnsafli og jarðhita sem eru skilgreindir grænir orkugjafar . Báðum fylgja þó áskoranir í umhverfismálum . Meðal helstu áskorana jarðhitanýtingar er sú staðreynd að jarðhitinn er neðanjarðar og þar með lítt sýnilegur nema í gegnum gufuaugu á yfirborðinu , hugsanlega sprungur og ummyndanir . Til að takast á við þessa áskorun eru jarðvísindin lykilatriði . Ákvarðanir varðandi nýtingu Hengilssvæðisins eru byggðar á niðurstöðum rannsókna vísindafólksins okkar sem hefur það að markmiði að skapa þekkingu sem gerir okkur kleift að nýta svæðið skynsamlega og á sjálfbæran hátt til framtíðar . Þegar rafmagn er unnið með nýtingu jarðhita losnar bæði koltvísýringur og brennisteinsvetni . Losun brennisteinsvetnis er einn fylgifiskur þess að bora djúpt í eldvirk svæði og sækja funheita gufu en gufan hefur leyst upp efni í berginu sem berast upp á yfirborðið við nýtinguna . Þó að magn koltvísýringsins sem losnar sé afar lítið miðað við þá losun sem verður við óendurnýjanlega rafmagnsframleiðslu , t.d. með kolum , þá lítum við á það sem áskorun vegna þess að metnaður okkur er í þá átt að hún sé engin og höfum við þegar stigið skref til sporlausrar vinnslu . Orka náttúrunnar býr svo vel að hafa fengið í vöggugjöf snjallar hugmyndir að lausn margra þeirra áskoranna sem birtast við virkjun jarðvarma . Þar ber hæst vinnu vísinda - og tæknifólks móðurfyrirtækisins , Orkuveitu Reykjavíkur , Háskóla Íslands og fleiri . CarbFix aðferðin – að breyta gasi í grjót – snýst ekki bara um að farga koltvíoxíði ( CO2 ) úr umhverfinu heldur líka brennisteinsvetni ( H2S ) . Með þrotlausri vinnu tókst að finna leið til að láta þá hugmynd – að herma eftir því náttúrulega ferli að koltvíoxíð verði að holufyllingum í basaltbergi – virka á stórum skala . Það tókst svo vel að á tveimur árum breytist næstum allt gasið sem dælt er niður í grjót . Í dag er þriðjungur koltvísýrings og meirihluti brennisteinsvetnis frá Hellisheiðarvirkjun steingerður með CarbFix aðferðinni og næstu skref við báðar virkjanirnar eru í undirbúningi . Þetta ferli , sem hefur tekist að tvinna inn í daglegan rekstur Hellisheiðarvirkjunar , tekst okkur hjá Orku náttúrunnar að reka með svo hagkvæmum hætti að nú um mundir er ódýrara að binda koltvíoxíð með CarbFix aðferðinni en að kaupa sér losunarheimildir á Evrópumarkaðnum . Það er gott dæmi um nýsköpun sem borgar sig . Hitaveiturnar okkar sem nýta jarðhitann eru mikilvægt framlag til loftslagsmála og á næstu misserum og árum mun skýrast hvort CarbFix aðferðin , sem nú framleiðir meira en 30 tonn af grjóti á dag úr gróðurhúsalofti , verður jafnvel enn merkara framlag Íslendinga til lausnar þessa bráðavanda heimsbyggðarinnar . Verðmætin eru víða Ágætur vísindamaður sagði við mig fyrir nokkrum árum að það væri til marks um að mannkynið hefði ratað verulega út af sporinu fyrst kolefni , sem er undirstaða lífrænnar efnafræði , væri farið að ógna lífi á Jörðinni . Það er nú samt veruleikinn sem blasir við , að loftslagsváin er einn mesti voði sem mannkynið hefur stefnt sjálfu sér og fleiri tegundum í . CarbFix-aðferðin er leið til að taka kolefni varanlega úr umferð í þeirri hringrás þess í lífkeðjunni sem okkur hefur tekist að aflaga svo herfilega . Þess vegna er aðferðin áhrifaríkt verkfæri . Auglýsing Koltvíoxíð ( CO2 ) er hinsvegar líka söluvara . Ekki bara sem losunarheimild heldur nauðsynlegt hráefni í marga framleiðsluferla eins og ræktun af ýmsu tagi . Þess vegna erum við að horfa til þess við Hellisheiðarvirkjun að skilja að brennisteinsvetni og koltvíoxíð þannig að við fáum nægilega hreint koltvíoxíð til að það verði nýtanlegt . Að loknum tilraunum í um það bil ár , hefur alþjóðlega fyrirtækið Algaennovation reist örþörungabúgarð í Jarðhitagarði Orku náttúrunnar sem stendur við Hellisheiðarvirkjun . Þar er koltvíoxíð frá virkjuninni nýtt ásamt rafmagni , köldu vatni og varma . Örþörungar eru næringarríkir og eru nýttir sem fæða fyrir dýr og fólk . Þessi leið til fæðuframleiðslu er ekki nærri eins frek á land , vatn og fleiri auðlindir eins og hefðbundinn landbúnaður og það verður spennandi að fylgjast með því hvernig fjölnýting jarðhitans mun haldast í hendur við umhverfisvænni fæðuframleiðslu í framtíðinni . Fjölnýting er jákvæð þróun Það eru margir straumar sem verða til við nýtingu háhitans og margt hugvitsfólk og frumkvöðlar sem sjá tækifæri sem við komum ekki auga á . Jarðhitagarður Orku náttúrunnar er vettvangur fyrir hugmyndir og framkvæmdir á þeim á vegum viðskiptavina okkar og í Jarðhitagarðinum sameinast þannig jarðhitatengd nýsköpun , betri nýting auðlindarinnar og verðmætasköpun . Þannig þekkjum við kísil aðallega sem vandræði í jarðhitanýtingu . Hann fellur út úr gufu eða vatni og útfellingarnar hindra rennsli um lagnir . GeoSilica er frumkvöðlafyrirtæki sem sá tækifæri þar sem við sáum vesen og selur heilsuvörur af ýmsu tagi úr kísli fengnum úr Hellisheiðarvirkjun . Síaukin áhersla á fjölnýtingu í orkugeiranum er sérlega jákvæð þróun og hafa til dæmis mörg áhugaverð og mikilvæg fyrirtæki sprottið upp úr slíkum áherslum við Svartsengi á Reykjanesi eins og Carbon Recycling sem framleiðir vistvænt eldsneyti og svo Bláa lónið svo örfá dæmi séu tekin . Hjá Jarðhitagarðinum við Hellisheiðarvirkjun eru áhugasöm fyrirtæki að kanna fýsileika ýmiss konar starfsemi , til dæmis eldsneytisframleiðslu , og baðstaðir sem nýta varma frá virkjuninni hafa verið í umræðunni um árabil . Fyrirtækið Climeworks hefur þróað aðferð til þess að fanga koltvísýring úr andrúmslofti sem steingerður er í samvinnu við vísindafólk OR . Þau hjá Climeworks hafa rekið tilraunastöð við Hellisheiði sem við gætum átt eftir að sjá stækka og þar með losa andrúmsloftið við enn meiri koltvísýring . Sjálf leggjum við hjá Orku náttúrunnar hönd á plóg við orkuskipti í samgöngum . Hleðslunetið okkar fyrir rafbíla er sístækkandi en við horfum líka til vetnis . Vetnisbílar eru búnir efnarafölum sem breyta vetninu í rafmagn og svo rafmótorum , sem eru í örri þróun . Vetnið virðist kjörið fyrir stærri farartæki á láði og legi og jafnvel flugvélar . Til að búa til vetni þarf vatn og rafmagn . Hvorttveggja er til staðar í nokkrum mæli í Hellisheiðarvirkjun og þar höfum við hafið vetnisvinnslu . Þörf manna til að sýna og sanna fyrir sjálfum sér og öðrum að þeir hafi náð tökum á náttúrunni , beislað hana og hamið , er að minnka . Áherslan er önnur núna . Áherslan færist hratt í átt að því að nota minna og nýta betur – að fara vel með . Við hjá Orku náttúrunnar erum að vinna með hugmyndina um sporlausa vinnslu jarðhitans ; að við getum og viljum nýta gæði náttúrunnar á þann hátt að sem minnstu sé raskað og öll umhverfisspor séu sem minnst . Það sem mest ríður á núna er að minnka kolefnissporið . Við ætlum að eyða því fyrir 2030 . Brennisteinssporinu ætlum við líka að eyða og við höfum einnig lagt talsvert á okkur til að þróa leiðir til að nota staðargróður á Hengilssvæðinu til að minnka þau spor og það rask sem uppbygging virkjananna þar hefur skilið eftir í landinu . Við tökum öllum góðum ábendingum um önnur spor sem óþörf eru um leið og við viljum skilja eftir heillaspor í þeim samfélögum sem við þjónum . Helstu heillasporin þar eru vitaskuld að færa fólki ljós og yl úr iðrum jarðar , sem ég vona einlæglega að fólk kunni að meta , ekki síst nú yfir hátíðirnar . Að lokum vil ég bjóða ykkur að kynnast Jarðhitasýningu Orku náttúrunnar við Hellisheiðarvirkjun á nýju ári þar sem finna má fróðleik um jarðhita fyrir alla fjölskylduna og hvet öll til að skoða þetta áhugaverða og fallega svæði með því að njóta útiveru og gönguferða á Hengilsvæðinu á skipulögðum gönguleiðum . Gleðileg jól . Stiklur úr sögunni Orka náttúrunnar á sér rætur í Rafmagnsveitu Reykjavíkur , sem lengi vel rak bara vatnsaflsvirkjanir í Elliðaánum og Soginu . Rafmagnsframleiðsla úr vatnsföllum hentaði í raun hlutverki þessarar sveitarfélagsveitu prýðilega . Rafmagnsnotkun heimila og smærri fyrirtækja sveiflast milli dags og nætur , milli sumars og veturs og vatnsaflsvirkjanir með miðlunargetu henta vel til að þjóna slíkum viðskiptavinum . Framvindan á síðari hluta síðustu aldar og fram á þessa öld varð hinsvegar sú að Reykjavíkurborg lagði vatnsaflið inn í Landsvirkjun og eignaðist helminginn í því fyrirtæki , seldi hann svo meðeigandanum , ríkinu , en á nú tvær stærstu jarðgufuvirkjanir landsins , á Nesjavöllum og Hellisheiði . Rafmagnsframleiðsla jarðgufuvirkjana hentar iðnaði vel . Hún er jöfn og stöðug , allan sólarhringinn , alla daga ársins . Það er því ekki að undra að talsverður hluti rafmagnsins sem Orka náttúrunnar vinnur á Hengilssvæðinu fer til stóriðju . Þar er viðskiptavinur sem tekur jafnt og þétt á móti og greiðir fyrir strauminn hvort sem hann nýtir hann eða ekki . Það eru eðlilega uppi ýmsar skoðanir á því hvort verðið sé sanngjarnt , en þessi stöðuga sala til langs tíma er mikilvæg í tekjusamsetningunni og er oft á tíðum grunnur þess að hægt sé að byggja slíkar virkjanir á hagkvæman máta . Nokkur ártöl : 1921 – Elliðaárstöðin vígð 1930 – Lagning hitaveitu hefst í Reykjavík 1937 - 1959 – Þrjár virkjanir reistar við Sogið 1965 – Reykjavík leggur virkjanirnar sínar inn í Landsvirkjun við stofnun fyrirtækisins 1999 – Orkuveita Reykjavíkur stofnuð við samruna Hitaveitunnar og Rafmagnsveitunnar 2006 – Reykjavík selur ríkinu hlut sinn í Landsvirkjun 2014 – OR skipt upp og Orka náttúrunnar tekur við virkjanarekstri og raforkusölu Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .