Sigríður Á. Andersen formaður utanríkismálanefndar Alþingis : Staða eins dómara við Hæstarétt var auglýst á dögunum . Átta lögfræðingar sóttu um stöðuna . Lögum samkvæmt var nefnd falið að fjalla um hæfni umsækjendanna . Nefndin lauk störfum sínum í síðustu viku með þeirri niðurstöðu að þrír umsækjenda væru allir jafn hæfir til þess að gegna embættinu og hæfari en aðrir umsækjendur . Reikniforrit látið ráða Nú vill til að ég þekki störf þessarar nefndar og ekki bara af afspurn . Í maí 2017 skilaði þessi sama stjórnsýslunefnd mér umsögn um 32 umsækjendur um stöður fimmtán dómara við Landsrétt . Komst nefndin að þeirri makalausu niðurstöðu að nákvæmlega fimmtán umsækjendur væru hæfari en hinir . Hvorki fleiri né færri . Við lögbundna rannsókn mína á vinnubrögðum nefndarinnar , til undirbúnings tillögugerð minni til Alþingis , komst ég að því að hún hafði gefið umsækjendum einkunn á bilinu 1 - 10 og falið tölvuforriti að raða upp umsækjendum . Dró nefndin svo þá ályktun af útreikningnum að þeir fimmtán sem forritið raðaði upp efst væru allir jafnhæfir og þótti „ ekki rétt að raða þeim sérstaklega innbyrðis í sæti “ , eins og segir í ályktarorði . Þó var ljóst að nokkru munaði á einkunnum þess í fyrsta sæti og þess í fimmtánda , nákvæmlega 1,87 . Munur á einkunn þess í fimmtánda og sextánda var hins vegar ekki nema 0,03 . Nefndin taldi það þó ekki gefa tilefni til þess að álykta að þeir tveir umsækjendur væru jafn hæfir . Nýr tónn sleginn Í nýjustu umsögn nefndarinnar kveður við annan tón en í umsögninni um embættin við Landsrétt . Nú er það mat nefndarinnar að þrír umsækjendur standi öðrum framar . Nefndin telur ekki efni til að gera upp á milli þeirra þriggja og tekur fram að „ eðli máls samkvæmt er samanburður á verðleikum þeirra flókinn “ . Því telji nefndin ekki efni til að gera greinarmun á þeim . Til að renna stoðum undir þessa niðurstöðu nefndarinnar er tekið fram að þremenningarnir eigi öll það sammerkt „ að hafa á löngum og farsælum starfsferli getið sér góðs orðspors í störfum sem hafa gert kröfu um víðtæka þekkingu laga á fjölmörgum réttarsviðum ; öll þrjú í þeim mæli að ekki verður greint á milli “ . Þetta er nokkurn veginn sama orðalag og kom fram í rökstuðningi mínum að tillögu til Alþingis í Landsréttarmálinu þegar ég gerði tillögu um fjóra dómara með meiri dómarareynslu en aðrir fjórir sem tölvuforrit nefndarinnar hafði raðað meðal fimmtán hæfustu . Það er athyglisvert að alls er vikið að því fjórum sinnum í þessari nýjustu umsögn að ekki sé tilefni til þess að gera upp á milli hæfni þessara þriggja umsækjenda til þess að gegna embætti hæstaréttardómara . Umsækjendur hafa áður verið metnir Síst af öllum verð ég til þess að gera athugasemd við þessa nýjustu niðurstöðu nefndarinnar . Ég tel réttmætt að ætla að þessir þrír einstaklingar , sem allir eru dómarar við Landsrétt , séu í sjálfu sér mjög hæf og geti gegnt dómaraembætti við Hæstarétt með sóma . Ég bendi þó á að þrátt fyrir margendurtekin ummæli í umsögninni „ um að gera ekki upp á milli þessara þriggja umsækjenda “ þá hefur nefndin reyndar þegar gert það . Nefnilega í umsögn sinni í maí 2017 . Þá voru þessum sömu umsækjendum gefnar einkunnir og munaði þar 1,05 á þeim sem efstur var af þeim og þeirri sem neðst var . Þá var fjórði umsækjandinn um stöðuna nú , en sem er ekki metinn meðal hæfustu , með 0,20 hærri einkunn en einn af þremenningunum sem metnir eru hæfastir nú . Það er töluvert meiri munur en sá 0,03 munur sem var á Landsréttarumsækjendunum í fimmtánda og sextánda sæti en voru þá ekki taldir sambærilega hæfir . Ég fæ ekki annað séð en að nefndin hafi með þessari nýju umsögn alfarið hafnað sínum eigin vinnubrögðum sem hún viðhafði í Landsréttarmálinu . Ég fagna því . Um leið má ljóst vera að nefndin hefur líka hafnað fyrri niðurstöðu sinni um hæfni þessara tilteknu umsækjenda . Niðurstaða hennar nú um hæfni umsækjendanna er ekki í samræmi við niðurstöðu hennar í Landsréttarmálinu . Það sannar bara það sem ég hef haldið fram . Mat á hæfni umsækjenda eru ekki raunvísindi heldur að nokkru leyti huglægt mat sem margir áþreifanlegir og óáþreifanlegir þættir hafa áhrif á . Með nýjustu umsögn sinni hafnar nefndin líka niðurstöðu Hæstaréttar um hæfnismatið við skipun í Landsrétt . Í dómum Hæstaréttar í desember 2017 í málum tveggja umsækjenda um stöðu Landsréttardómara sem ég gerði ekki tillögu um við Alþingi kom fram að dómnefndin hefði framkvæmt „ mat sitt í samræmi við fyrirmæli 2. mgr. 4. gr. a laga nr. 15 / 1998 og reglur sem um dómnefndina gilda “ . Eins og kunnugt er var ég hvorki sammála forsendum né niðurstöðu þessara dóma . Óumbeðin greiðasemi Fyrr á þessu ári lýsti einn nefndarmaður í Morgunblaðinu hversu mikið niðurstaða nefndarinnar í Landsréttarmálinu hefði komið honum á óvart . Hans eigin niðurstaða . Niðurstaðan var þó látin standa því nefndin hafði ákveðið fyrirfram að láta reikniforrit velja bara fimmtán umsækjendur eftir annars ágæta skoðun nefndarinnar á hæfi allra umsækjenda . Þessar upplýsingar lágu ekki fyrir í bótamálunum sem rekin hafa verið fyrir dómstólum vegna skipunar Landsréttardómara . Þá kom fram í fréttum að annar nefndarmaður hefði lýst því sem greiðasemi við mig að nefndin lagði einungis til fimmtán umsækjendur sem hæfasta til embættanna . Þá þyrfti ég ekki að ómaka mig á því að velja umsækjendur . Ómálefnalegri vinnubrögð við mat á hæfni umsækjenda er vart hægt að hugsa sér . Ég fagna því að nefndin sýnir ekki núverandi ráðherra sömu greiðvikni . Þeir höggva sem hlífa skyldu Landsréttarmálið leiddi í ljós brotalöm við skipun dómara sem hefur viðgengist í áratugi . Ég lét það ekki átölulaust . Það er ánægjulegt að hæfnisnefndin , sem vissulega gegnir mikilvægu hlutverki í aðdraganda skipunar , sé nú að láta af vinnubrögðum sem m.a. umboðsmaður Alþings hefur um árabil gagnrýnt og ég hafði fulla ástæðu til að reyna að bæta úr . Mér hefði fundist meiri bragur á því að nefndin kæmi hreinna fram og viðurkenndi mistök sín í Landsréttarmálinu og tæki þannig þátt í málefnalegri umræðu um fyrirkomulag við skipan dómara . Trúlega er lítil von til þess . Þess í stað virðast nefndarmenn og þeir dómarar sem kváðu upp dóma í desember 2017 byggða á óforsvaranlegri niðurstöðu nefndarinnar horfa í gaupnir sér á meðan reynt er að vega að íslenskri stjórnskipan og Hæstarétti á erlendri grundu . Nýjasta umsögn nefndarinnar er þó skref í átt að betrun . Íslensk stjórnvöld hljóta að koma því á framfæri í málaferlunum í Strassborg . Greinin biritst í Morgunblaðinu 16. desember 2019 .