Fimmtudaginn 12. desember ganga Bretar til kosninga . Verður þetta í fimmta sinn á rúmlega fimm árum sem breska þjóðin kýs . Síðast var kosið til breska þjóðþingsins árið 2017 , eða ári eftir að breska þjóðin samþykkti útgöngu úr Evrópusambandinu . Til viðbótar má nefna aðrar þingkosningar og einnig nýlegar kosningar til Evrópuþings . Kosningaþreyta er eðlilegur fylgifiskur svo tíðra kosninga , en fátt bendir til þess að kosningaþátttakan verði dræmari að þessu sinni . Ef marka má fjölda nýskráðra kjósenda gæti kjörsókn jafnvel aukist í þessum kosningum , ekki síst meðal yngri aldurshópa . Líklegt er að kosningaþreyta , vetrarkuldinn og tímasetning kosninganna verði til þess að draga úr þátttöku , en að sama skapi er líklegt að mikilvægi kosninganna og skautun stjórnmálanna ( e. political polarization ) ýti við kjósendum og komi þeim á kjörstaði . Raunar hefur kosningaþátttaka á Bretlandseyjum aukist jafnt og þétt frá árinu 2001 , en hún var 59,4% árið 2001 en 68,7% árið 2017 , sem er þó ívið minna en þátttakan frá síðari heimsstyrjöld og fram að aldamótum þegar hún var á bilinu 70 - 80% . Fjölflokkakerfi , eða hvað ? Að öllu jöfnu eru breskar þingkosningar á fimm ára fresti , en vegna óstöðugleikans , sem einkennt hefur landslag breskra stjórnmála , virðist það undantekning fremur en regla . Í þingkosningunum verður kosið um 650 þingsæti í neðri deild þingsins . Þingmenn frá Englandi eru 533 talsins , þingmenn frá Skotlandi eru 59 talsins , þingmenn frá Wales 40 talsins og þá eru þingmenn frá Norður-Írlandi 18 talsins . Sætafjöldi flokka á þingi er sjaldan í algjöru samræmi við fylgi flokkanna , þar sem þingmenn 650 einmenningskjördæma eru kjörnir með einfaldri meirihlutakosningu , sem kann að hljóma sem öfugmæli en það merkir að sá sigrar sem hlýtur flest atkvæði , þó hann hafi ekki endilega meirihluta atkvæðanna á bak við sig . Breska kosningakerfið er merkilegt fyrir þær sakir að það er fjölflokkakerfi , en skilar þó sjaldan samsteypustjórnum og á þann hátt líkist það tvíflokkakerfi . Eingöngu einu sinni frá síðari heimsstyrjöld hefur breska ríkisstjórnin verið samsteypustjórn tveggja flokka , eða árið 2010 þegar miklar fylgisbreytingar urðu í kjölfar efnahagskreppunnar . Skautun stjórnmála virðist spila stærri þátt í kosningakerfum þar sem einmenningskjördæmi eru að finna , en það kann að skýra hvers vegna breskir kjósendur hafa tilhneigingu til að kjósa ýmist Íhaldsflokkinn eða Verkamannaflokkinn , en sjaldnar smærri flokka sem standa þeim til boða . Flokkaflóran í Bretlandi Fylgisbreytingar hafa verið miklar en þó hefur forysta Íhaldsflokksins verið áberandi um hríð og bendir allt til að Boris Johnson verði áfram forsætisráðherra Bretlands . Íhaldsflokkurinn hefur haldið völdum frá árinu 2010 , en á því tímabili hafa þrír forsætisráðherrar stýrt bresku þjóðarskútunni . Fyrst David Cameron frá árinu 2010 til ársins 2015 , síðar Theresa May frá 2015 til 2017 og loks Boris Johnson sem gegnir embættinu í dag . Frá því í júní 2019 hefur flokkurinn jafnt og þétt aukið fylgið sitt , en það var þá um 22% og mælist nú í byrjun desember með 44% fylgi . Sveiflur af þessu tagi hafa ekki verið algengar , en flokkurinn náði þó botninum þetta sumarið þegar Brexit-flokkurinn svonefndi hóf að sækja á sömu mið fyrir Evrópuþingkosningarnar í júlímánuði . Að öðru leyti hefur Íhaldsflokkurinn mælst með um og yfir 40% fylgi frá því í ágúst árið 2016 , eða skömmu eftir kosningarnar um útgöngu frá Evrópusambandinu , en mælingar flokksins náðu þó hámarki þegar hann mældist með hátt í 47% fylgi sumarið 2017 . Þá má nefna að flokkurinn mælist nú með 63% fylgi meðal þeirra sem eru 65 ára og eldri . Flokkurinn hlaut 330 þingsæti árið 2015 , en 318 þingsæti árið 2017 . Nú hefur flokkurinn 298 þingmenn eftir miklar sviptingar , en nokkrum þingmönnum var vikið úr flokknum og enn aðrir yfirgáfu hann . Þar af má nefna níu þingmenn sem yfirgáfu Íhaldsflokkinn og ákváðu að ganga til liðs við Frjálslynda demókrata . Verkamannaflokkurinn er nú næst stærsti flokkur breskra stjórnmála . Hann var leiddi síðast ríkisstjórn undir forystu Tony Blair og síðar Gordon Brown á árabilinu 1997 - 2010 . Frá árinu 2010 hefur flokkurinn verið stærstur í stjórnarandstöðu og veitt Íhaldsflokknum aðhald . Fylgi Verkamannaflokksins hefur þó tekið miklum breytingum frá síðustu tveimur þingkosningum . Eftir þingkosningarnar í maí 2015 mældist fylgi flokksins um og yfir 30% og þótti staða þeirra ágæt þar til fylgið hóf að lækka í ágúst 2016 og náði lægstu lægð í mars árið 2017 þegar það mældist ekki nema 26% . Í lok apríl tók fylgið við sér og í júlímánuði sama ár mældist flokkurinn stærstur með 43% fylgi . Fylgið tók miklum breytingum og hóf að lækka á ný í ársbyrjun 2019 . Það náði lágmarki um sumarið þegar Evrópuþingkosningarnar stóðu yfir , en flokkurinn mældist þá með um 25% fylgi . Það hóf fyrst að taka við sér í lok október og mælist nú um 34% . Þá má nefna að flokkurinn mælist nú með 50% fylgi meðal þeirra sem eru á aldursbilinu 18 - 34 ára . Í þingkosningunum 2015 hlaut flokkurinn 232 þingsæti og árið 2017 hlaut hann 262 þingmenn kjörna . Frá kosningunum árið 1992 hafa Frjálslyndir demókratar verið þriðja stærsta aflið í breskum stjórnmálum , en flokkurinn var stofnaður árið 1988 eftir sameiningu Frjálslynda flokksins og Jafnaðarmannaflokksins . Frá stofnun hefur flokkurinn hlotið um 15 - 20% heildaratkvæða í hverjum kosningum , að síðustu kosningum undanskildum . Flokkurinn náði sínum besta árangri þingkosningarnar árið 2010 þegar hann hlaut 23% atkvæðanna og 57 þingsæti . Flokkurinn myndaði þá samsteypustjórn með Íhaldsflokknum , en það átti eftir að reynast flokknum dýrkeypt , þar sem hann hlaut eingöngu 7,9% atkvæða og 8 þingsæti kosningarnar árið 2015 . Þingkosningarnar árið 2017 hlaut flokkurinn ekki nema 7,4% atkvæðanna , en hlaut þó 12 þingsæti . Nú mælist flokkurinn eingöngu með um 13% fylgi . Viðhorf breskra kjósenda virðist fremur neikvætt í garð Frjálslyndra demókrata , ekki síst viðhorf þeirra sem kusu flokkinn árið 2010 og sögðu síðar skilið við hann . Flokkurinn hefur hlotið mikla gagnrýni fyrir þátt sinn í niðurskurðarstefnu breskra yfirvalda , en einnig hefur flokkurinn glatað stuðningi háskólafólks eftir að áðurnefnd samsteypustjórn flokksins þrefaldaði skólagjöld við breska háskóla , þvert á áherslur og loforð flokksins í kosningabaráttu sinni . Skoski þjóðarflokkurinn er fjórða stærsta aflið í breskum stjórnmálum . Flokkurinn hlaut 3% greiddra atkvæða á Bretlandseyjum og 35 þingsæti í síðustu þingkosningum , en árið 2015 hlaut flokkurinn 4,7% atkvæðanna og 56 þingsæti . Árið 2015 hlaut hann helming greiddra atkvæða í Skotlandi og árið 2017 hlaut flokkurinn 36,9% greiddra atkvæða . Flokkurinn býður eingöngu fram í Skotlandi og þar eru færri kjósendur til að berjast um , en þó nokkur þingsæti sem standa flokkunum þar til boða . Leiðtogi flokksins er Nicola Sturgeon , sem er jafnframt leiðtogi skosku heimastjórnarinnar . Talið er að flokkurinn hafi glatað stuðningi milli ára vegna þess að í fyrstu hafi barátta flokksins snúið fyrst og fremst um sjálfstæði Skota , en síðar hafi flokkurinn einblínt á önnur málefni , sem kann að hafa fælt ákveðna kjósendur frá . Flokkurinn náði sögulegum árangri kosningarnar 2015 einkum vegna þess að enginn annar flokkur var eins áberandi eða afgerandi í stuðningi sínum við sjálfstæði Skota . Árið 2017 fór það svo að Íhaldsflokkurinn hlaut 28,6% atkvæðanna í Skotlandi og tryggði sér 13 þingsæti . Breska efnahagslífið Halli ríkisfjármálanna nemur nú ríflega einu prósenti af vergri landsframleiðslu og heildarskuldir ríkisins nema um 85% af landsframleiðslunni . Fyrir um áratug síðan var halli ríkisfjármála um 10% af landsframleiðslu og námu skuldir um 60 - 70% landsframleiðslu . Skuldir hafa því aukist á tímabilinu , samhliða því sem dregið hefur halla ríkisfjármálanna . Nefna má að um 5% útgjalda ríkissjóðs fari í vaxtagreiðslur vegna skuldanna . Eftir því sem langtímavextir hafa lækkað á undanförnu hefur hvatinn til lántöku einnig aukist . Í ljósi reynslunnar er ekki útlit fyrir að skuldahlutfallið lækki mjög mikið á næstu árum , þó að líklegra sé að skuldahlutfall lækki fremur en hækki . Þá hefur umræða skapast um nauðsyn þess að auka fjárfestingar ríkisins í ljósi þess hve hagkerfið hefur kólnað mikið og í kjölfarþeirra efnahagslegu áhrifa sem útganga frá Evrópusambandinu kann að hafa í för með sér . Hagvöxtur hefur mælst á bilinu 1 - 2% frá árinu 2017 og var um 1% árið 2019 , en þar af hefur aðallega dregið úr einkaneyslu á meðan fjárfestingar ríkisins hafa aukist til að vega á móti . Þá hefur dregið úr fjárfestingum í bresku atvinnulífi og á húsnæðismarkaði , einkum vegna óvissunnar um útgönguna frá Evrópusambandinu . Hver býður betur ? Þrátt fyrir umræðan um bresk stjórnmál hafi að langmestu leyti litast af fyrirhugaðri útgöngu frá Evrópusambandinu , þá hafa aðrir málaflokkar einnig hlotið töluverða athygli , ekki síst nú í aðdraganda kosninganna . Þar ber helst að nefna heilbrigðis - og efnahagsmál . Nú nema útgjöld breska ríkisins um 40 - 41% af vergri landsframleiðslu , en meðaltal OECD-ríkjanna er um 44% . Allir flokkar hafa boðað aukin útgjöld með einum eða öðrum hætti , þó að mikill munur sé á loforðum flokkanna . Verkmannaflokkurinn hefur boðað mikinn útgjaldavöxt , eða því sem nemur allt að 83 milljörðum punda , sem þýddi að útgjöld sem hlutfall af landsframleiðslu yrði um 45% . Samkvæmt stefnuskrá flokksins verður tekna aflað með því að hækka fjármagnstekjuskatt , með hærri álögum á fyrirtæki , með sérstökum álögum á olíufyrirtæki , með hærri erfðafjárskatti og með hærri hátekjuskatti . Meðal útgjaldaloforða má nefna stóraukin framlög til heilbrigðismála , niðurfellingu námslána og aukið fjármagn til að tryggja kolefnishlutleysi Bretlands . Leiðtogi Íhaldsflokksins og forsætisráðherra , Boris Johnson , hefur að ákveðnu leyti fjarlægt sig frá ráðandi hugmyndafræði Íhaldsflokksins , en hann hefur nýlega gagnrýnt fyrirrennara sína fyrir of harða niðurskurðarstefnu og talið hana hafa stuðlað að ýmsum félagsvandamálum sem breska þjóðin glímir við í dag . Flokkurinn ætlar að auka fjárframlög eitthvað , en þó ekki mikið , þar sem aukin fjárframlög færu aðallega til heilbrigðismála . Íhaldsflokkurinn hefur áform um að fresta fyrirhugaðri lækkun fyrirtækjaskatts , en að öðru leyti yrði litlar breytingar gerðar á skattkerfinu . Frjálslyndir demókratar hafa lofað auknum fjárframlögum en vilja fjármagna það að mestu leyti með því að hætta við útgöngu Bretlands frá Evrópusambandinu . Þetta hefur þótt umdeilt meðal kjósenda , en margir telja það að atlögu að lýðræðislegri ákvörðun þjóðarinnar frá árinu 2016 , svo fyrir vikið hefur dregið úr stuðningi við flokkinn frá því að hann sagðist ætla koma í veg fyrir útgönguna , kæmist hann til valda . Að öðru leyti hefur flokkurinn boðað hærri umhverfisskatta , sem og metnaðarfulla stefnu í umhverfismálum , hærri fyrirtækjaskatt og hækkun tekjuskatts til að fjármagna aukin framlög til heilbrigðismála , menntamála og annarra málaflokka . Óvissa með framtíð breskra stjórnmála Það er erfitt að spá , sérstaklega um framtíðina . Fylgisbreytingarnar hafa verið töluverðar og ekki er skrifað í skýin að Íhaldsflokkurinn geti myndað einfaldan meirihluta , þrátt fyrir að mælast langstærstur flokka . Það eru margir óvissuþættir sem ber að hafa í huga . Ekki er enn vitað hvort að Íhaldsflokknum muni takast að fullu leyti að sameina þá kjósendur sem gjarnan vildu að Bretland yfirgæfi Evrópusambandið sem fyrst , þó margt bendi raunar til að flokknum muni takast það , en á sama tíma hefur Verkamannaflokknum tekist að auka verulega við fylgi sitt . Að sama skapi er óvissa með þá smærri flokka sem bjóða fram í Wales , Norður-Írlandi og Skotlandi en þeir gætu allt eins orsakað fylgisdreifingu sem kæmi Íhaldsflokknum illa , en slík fylgisdreifing gæti allt eins komið Verkamannaflokknum illa , svo sem í þeim kjördæmum þar sem flokkurinn hefur að jafnaði þótt sterkastur . Það er auðvitað ekkert útilokað að á næsta ári verði aftur kosið , en eins og Bretinn segir : „ Keep calm and carry on “ . Höfundur er meistaranemi í stjórnmálaheimspeki við Háskólann í York .