Miklar breytingar hafa átt sér stað á undanförnum árum á öryggisumhverfi Norður – Atlantshafssvæðisins . Þar til tiltölulega nýlega leiddu fáir á Vesturlöndum hugann að öryggismálum á svæðinu enda hafði engin ógn steðjað að því í langan tíma . Því miður er svo ekki lengur . Eftir að Vladimír Pútín varð forseti Rússlands hófu stjórnvöld þar í landi að efla árásargetu heraflans á Kólaskaga í Norður-Rússlandi , við landamæri Noregs . Þar eru bækistöðvar herdeildanna sem geta sótt út á Norður-Atlantshaf . Í fyrstu gáfu ráðamenn í aðildarríkjum Atlantshafsbandalagsins ( NATO ) þessari nýju stefnu lítinn gaum en eftir að rússneski herinn réðst inn í Úkraínu og innlimaði Krímskagann árið 2014 breyttist það . Á leiðtogafundum NATO í Wales árið 2014 og í Varsjá árið 2016 staðfestu bandalagsríkin að þau þyrftu aftur að einbeita sér að því að fæla sinn gamla andstæðing frá ævintýramennsku og hófu að auka varnir sínar þ.á m. á Norður-Atlantshafi . Gjörbreyttar áherslur í öryggismálum á hafsvæðinu skipta okkur Íslendinga miklu . Bæði er eyjan okkar á svæðinu miðju og svo erum við aðilar að Atlantshafsbandalaginu . Þrátt fyrir þetta hafa afar litlar umræður um breytingarnar orðið meðal landsmanna . Þegar viðfangsefnið ber á góma er heildarmyndin nánast aldrei höfð í huga heldur er sjónum beint að Keflavíkurstöðinni og hvort umsvif Bandaríkjamanna og NATO séu að aukast þar . Auðvitað er eðlilegt að landsmenn hafi áhuga á hvað gerist á öryggissvæðinu á Keflavíkurflugvelli enda er það svo til eina tenging okkur við varnarviðbúnað á Norður - Atlantshafi . Fleiri ástæður eru þó án efa að baki því að landsmenn hafa afar þröngt sjónarhorn í þessum efnum . Ein er sú að uppbygging hernaðarmannvirkja á sér stað langt frá Íslandi og vopnin , ekki síst kafbátar sem gegna lykilhlutverki í sjóherjum nágrannalandanna , eru lítt sýnileg . Önnur ástæða er sú að upplýsingar um hvað er að gerast í öryggismálum á norðurslóðum um þessar mundir eru ekki auðfundnar hvorki fyrir Íslendinga né aðra . Því er bókin The New Battle for the Atlantic – Emerging Naval Competition with Russia in the Far North eftir Magnus Nordenman sem kom út um mitt ár 2019 mjög tímabær . Þar fjallar höfundur um varnarmál á norðanverðu Atlantshafi . Hér er Magnus á heimavelli en hann er sérfræðingur í öryggismálum í heimshlutanum . Hann vann til skamms tíma hjá hugveitunni The Atlantic Council en starfar nú fyrir fréttaveituna Defense One . Einn helsti kosturinn við bók Magnusar er að hann horfir á öryggismál á Norður-Atlantshafi með heilstæðum hætti og setur þau í sögulegt samhengi . Bókin hefst á kynningu á staðháttum á Norður-Atlantshafi og svo fer Magnus nokkrum orðum um kosti og galla kafbáta . Í fyrsta hluta bókarinnar er fjallað um átök á Norður-Atlantshafi á 20. öldinni og hvaða lærdóm megi draga af þeim . Sjónum er fyrst beint að fyrri heimsstyrjöldinni , síðan þeirri síðari og að lokum hinu langa kalda stríði í undirdjúpunum . Annar hluti bókarinnar hefst eftir að kommúnisminn hrundi í Evrópu en í kjölfar þess að Sovétríkin liðu undir lok fjaraði hratt undan rússneska Norðurflotanum sem staðsettur er á Kólaskaga . Besta dæmið um hversu illa hann stóð á þessum tíma var að stolt kafbátaflotans , Kúrsk K - 141 , sökk árið 2000 . Þegar höfuðandstæðingur flota NATO ríkjanna hvarf nánast af yfirborði sjávar var óhætt fyrir ríkin að draga saman seglin á sviði sjóvarna og finna önnur verkefni fyrir sjóherina . Þriðji og síðasti bókarhlutinn hefst síðan á frásögn af því hvernig rússneski flotinn reis úr öskustónni í byrjun 21. aldarinnar . Þó hafa verði í huga að flotinn glímir við ýmis vandamál og að rússneska hagkerfið ber ekki afar öflugan sjóher þá breytir það því ekki að flotinn er orðinn NATO ansi skeinuhættur andstæðingur . Magnus Nordenman nefnir sérstaklega að stýriflaugar séu orðnar útbreiddar í skipum flotans . Þær geta valdið miklu tjóni m.a. í þeim fáu höfnum í Vestur-Evrópu sem geta tekið við hermönnum og hergögnum frá Norður-Ameríku ef svo illa færi að stríð brytist út í austurhluta álfunnar . Því er mikilvægt fyrir NATO ríkin að efla sjóvarnir sínar aftur . Að sögn Magnusar hafa ríki bandalagsins til skamms tíma alls ekki sinnt þessu verkefni nægilega vel og því er talsvert í að bandalagið nái fyrri styrk á Norður-Atlantshafi . Í lokakafla bókarinnar bendir Magnus á nokkur atriði sem NATO-ríkin þurfa að hafa í huga nú þegar þau reyna aftur að tryggja öryggi Atlantshafsins . Af þessari stuttu kynningu á bókinni má ráða að The New Battle for the Atlantic er mjög fróðleg . Einhverjir kunna hins vegar að draga þá ályktun af efnistökum bókarinnar að hún hljóti að vera frekar leiðinleg lesning . Svo er þó ekki . Greinilegt er að Magnus skrifar bókina fyrir almenning en ekki sérfræðinga . Hún er lipurlega skrifuð og höfundur gætir þess að fylla hana ekki af smáatriðum . Þvert á móti veitir hún gott yfirlit yfir stöðu mála í öryggismálum á Norður-Atlantshafi nú um stundir og skýrir bakgrunn þeirrar samkeppni . Ég mæli því eindregið með bókinni fyrir þá sem hafa áhuga á að kynna sér betur þennan mikilvæga málaflokk sem á án efa eftir að skipta okkur Íslendinga meira máli á næstu árum . Hér má geta þess að Magnus Nordenman hefur þegið boð Varðbergs um að verða ræðumaður á hádegisfundi Varðbergs fimmtudaginn 27. febrúar .