Nýjárs - og afmælissýning Leikfélags Reykjavíkur , Vanja frændi eftir Anton Tsjekhov , var frumsýnd í gærkvöldi á stóra sviði Borgarleikhússins undir stjórn Brynhildar Guðjónsdóttur . Gunnar Þorri Pétursson þýddi verkið á tilgerðarlausa , auðskiljanlega og fallega íslensku og öll textavinna í sýningunni var aðdáunarverð . Sú einkunn átti sannarlega við fleira . Við erum stödd á sveitasetri Aleksanders Serebrjakovs prófessors í bókmenntum ( Jóhann Sigurðarson ) . Hann býr sjálfur í borginni þar sem hann hefur lifað þokkalega vel á launum sínum og afrakstri óðalsins . En nú þrengir að og hann hyggst grípa til ákveðinna ( örþrifa ) ráða til að breyta því . Búið er rekið af dóttur Aleksanders af fyrra hjónabandi , Sofíu ( Katrín Halldóra Sigurðardóttir ) , og bróður látinnar eiginkonu Aleksanders , Vanja ( Valur Freyr Einarsson ) . Titilpersónan er sem sagt frændi Sofíu , þannig að það er frá hennar sjónarhóli sem hann er „ Vanja frændi “ . Þau eru nánir samstarfsmenn og vinir , þau tvö , duglega og vinnufúsa fólkið sem allt hvílir á . Í upphafi leiks kemur prófessorinn til dvalar á óðalið ásamt seinni konu sinni , Jelenu ( Unnur Ösp Stefánsdóttir ) . Sá gamli er kvalinn af ellitengdum ( og drykkjutengdum ) kvillum , hrokafullur og fyrtinn ; Jelena er óhamingjusöm og svipast strax um eftir einhverju til að skemmta sér við . Hún er gullfalleg og Vanja fellur fyrir henni á augabragði . Það gerir líka héraðslæknirinn Astrov ( Hilmir Snær Guðnason ) sem hættir nokkurn veginn að sinna starfi sínu til að geta snúist í kringum Jelenu . Þetta horfir Sofía á með djúpri sorg af því að hún hefur lengi elskað lækninn . Þriðji maðurinn sem heillast af Jelenu er uppgjafa óðalseigandinn Vaffla ( Halldór Gylfason ) sem er hálfgerður niðursetningur á setrinu . Auk þessara eru á heimilinu móðir Vanja og amma Sofíu , María ( Sigrún Edda Björnsdóttir – alveg óþekkjanleg í sínu gervi ! ) , gamla fóstran Marína ( Margrét Helga Jóhannsdóttir ) og vinnumaðurinn Jefím ( Arnar Dan Kristjánsson ) . Þegar allir eru mættir á staðinn getur samspilið hafist og undist áfram að sínum hápunkti . Þar skorti ekkert á ástríður , drama og lífshættuleg leiðindi . Sveitasetrið er stórt og þar eru margar vistarverur . Svið Barkar Jónssonar gaf góða hugmynd um þetta án þess að tími væri tekinn í að skipta um svið á venjulegan máta . Timburveggir ( reistir úr skóginum sem eytt var ) komu að ofan og hurfu á ný , og stóra ljósakrónan ( gerð úr hornum fallinna dádýra , ótrúlega flott ) seig upp og niður eftir því hvar við vorum stödd hverju sinni . Filippía I. Elísdóttir fyllir þetta timburverk af pastellitum klæðnaði þannig að heildarmyndin verður stílhrein , gamaldags , munaðarleg og töfrandi fögur . Um sviðið léku ljós Björns Bergsteins Guðmundssonar og lýstu upp margslungin mynstrin í timburverkinu eða földu eftir þörfum . Tónlist Bjarna Frímanns Bjarnasonar var fyrst og fremst notuð til að mynda skil milli atriða , hún er fersk og skemmtilega afgerandi ; ég vona að hún verði gefin út . En þegar leikrit Tsjekhovs eru sett á svið skiptir leikaravalið mestu máli og það veit Brynhildur leikstjóri . Við verðum að anda með þessu fólki á sviðinu , trúa á hamingju þess og óhamingju , finna til með því en líka hlæja að því , alveg eins og okkur sjálfum . Valur Freyr var ekki eins aumkunarverður Vanja og oft er raunin ; hann er reiður frekar en sár þegar líf hans er lagt í rúst þannig að við sjáum að hann hefur raunverulega ætlað að eiga öðruvísi líf . Það var vel gert . Jóhann átti ekki erfitt með hlutverk prófessorsins , það var bersýnilegt að þessi maður hafði aldrei átt mikið til að gefa af sér en haft nægt sjálfsöryggi til að allt snerist í kringum hann . Halldór var dásamlegur gagnslítill draugur á heimili og Arnar Dan var myndarlegur vinnumaður sem líklega dreymir um mun stærra hlutverk á óðalinu . Karlstjarna sýningarinnar er þó ótvírætt Hilmir Snær í hlutverki hins ástsjúka læknis . Hlutverk kvensama karlsins kemur algerlega náttúrlega í tilviki Hilmis , hann er afskaplega aðlaðandi maður og á auðvelt með að heilla bæði konur og karla . Læknirinn hans Tsjekhovs er hreint ekki bara kvennabósi ; þetta er samviskusamur læknir sem ber hag og heilsu héraðsbúa fyrir brjósti og hann er sárhneykslaður á sjálfum sér fyrir að heillast svo af Jelenu að hann hefur gleymt skjólstæðingum sínum . Allar þessar hugsanir og tilfinningar sýndi Hilmir Snær af áreynslulausri sannfæringu , innileika og húmor . Gervin á gömlu konunum , Marínu fóstru og Maríu móður Vanja , voru sérstaklega góð en hlutverkin lítil . Einkum hefði ég viljað sjá og heyra meira til Sigrúnar Eddu . Persóna Maríu varð þó alveg skýr ; hún dáist takmarkalaust að tengdasyni sínum prófessornum , fyrirgefur honum allt og tekur hann hikstalaust fram yfir sitt eigið hold og blóð . Ungu konurnar tvær mynda sannfærandi andstæður í upplagi og örlögum . Þær eru tortryggnar hvor í garð hinnar í fyrstu , og auðvitað er Sofíu alltaf illa við Jelenu innst inni vegna þess að Astrov læknir hættir að sjá hana þegar Jelena birtist á staðnum . En Jelena þráir vinkonu og þær sættast eina nóttina með miklum tilþrifum . Ég mun aldrei gleyma senunni þar sem þær standa uppi á borði í faðmlögum , önnur grátandi af óhamingju og hin skellihlæjandi að óhamingju vinkonu sinnar og eigin hamingju þar af leiðandi ! Unnur Ösp var eins og álfamær í vel sniðnu pilsunum og kjólunum hennar Filippíu og túlkaði frábærlega vel tvískinnung Jelenu . Katrín Halldóra gaf gráthlægilega mynd af stúlku sem er dæmd af öllum aðstæðum til að verða piparmey og getur ekki enn sætt sig við það . Ekki segja að ég sé með fallegt hár ! andvarpar hún hálfskælandi : Það er alltaf sagt við ófríðar stúlkur til að hugga þær að þær hafi falleg augu eða fallegt hár ! Nú er Katrín Halldóra íðilfögur í verunni en svei mér ef maður trúði henni ekki á þessari stundu og skældi svolítið með henni um leið og maður hló að henni . Í meðförum Brynhildar verður Tsjekhov afar líkamlegur . Fólk hreyfir sig á óvæntan hátt , stígur dansspor , bregður á leik . Og það snertist , gefur olnbogaskot , nuddar axlir , rekst á , tekur utan um , strýkur , káfar … Annað sem hún gerir er að taka salinn með í leikinn eins og hún gerði í Ríkharði þriðja . Eintölum persónanna er beint sérstaklega til okkar og persónur fara jafnvel út í sal til að leggja áherslu á að þær séu að tala við okkur . Þetta er fáránlega skemmtilegt og heldur manni fast við efnið . Brynhildur Guðjónsdóttir gaf okkur fyrir ári glæsilega Shakespeare-sýningu . Hún gefur okkur núna besta Tsjekhov sem við höfum fengið síðan Kjartan Ragnarsson setti upp rómaðar sýningar á Vanja frænda og Platanov fyrir nærri þrjátíu árum . Innilegar hamingjuóskir . Silja Aðalsteindóttir