Líkurnar á því að einhverjir aðrir en skattgreiðendur verði áfram látnir blæða fyrir stjórnleysið og fjármálaóreiðuna á Rúv eru engar . Fjölmiðlarýnir segir fráleita samsæriskenningu að tengja uppsagnir 15 starfsmanna Árvakurs , útgáfufélags Morgunblaðsins , við verkfallsaðgerðir Blaðamannafélags Íslands . Fjölmiðlar séu sú stétt sem síst hafi náð að rétta úr kútnum eftir hrun . Vinnudeila Blaðamannafélags Íslands ( BÍ ) við fjölmiðla er enn óleyst , en að óbreyttu stefnir í frekari verkfallsaðgerðir . Ómögulegt er að segja fyrir um lausn deilunnar , þar ber ljóslega töluvert á milli . Blaðamenn eru fæstir mjög vel launaðir , en fjárhagsleg staða íslenskra fjölmiðla í heild hefur sjálfsagt aldrei verið lakari . Hér ræðir því ekki um heimtufrekju blaðamanna eða þvergirðingshátt fjölmiðlanna , blaðamenn telja sig hafa setið eftir meðal annarra launþega , en miðlarnir geta sagt svipaða sögu og hafa lítið til skiptanna . Rekstur allra helstu fjölmiðla hefur verið þungur undanfarin ár , en fjölmiðarnir mega heita eina íslenska atvinnugreinin , sem ekki hefur rétt úr kútnum eftir hrun . Þá þrengdist ákaflega um tekjuöflun , sem kallaði á mun harðari samkeppni á auglýsingamarkaði , en baráttan um brauðið stendur enn . Á sama tíma hefur kostnaður vegna starfsmanna og aðfanga aukist eins og hjá öðrum fyrirtækjum , en tekjur ekki í sama mæli . Við bættist svo auðvitað að miðlarnir báru ýmsar syndir og skuldir frá hruninu , hvað sem leið afskriftum og öðru slíku . Það er engum ofsögum sagt af þrengingum fjölmiðlanna . Í lok liðinnar viku sagði Árvakur , útgáfufélag Morgunblaðsins , upp 15 manns , flestir reyndir blaðamenn , sem þá eru sennilega líka í dýrari kantinum . Með því má ná niður rekstrarkostnaði , en um leið hverfur reynsla og stofnanaminni af Morgunblaðinu , elsta fréttamiðli landsins sem hefur löngum búið að þeirri ríku reynslu . Slík ákvörðun er ekki tekin af neinni léttúð . Frekari breytingar á ritstjórn eru ráðgerðar , einkum í vaktafyrirkomulagi , svo blaðið verði að mestu leyti unnið í dagvinnu . Áfram verður þó unnt að skrifa nýjar fréttir eitthvað fram á kvöld , svona ef það brestur á með Heklugosum eða stjórnarslitum . Þegar svo ákaflega er fækkað á ritstjórninni segir sig þó sjálft að eitthvað mun undan láta , blaðið getur ekki sinnt öllum sömu verkefnum og efnisþáttum og áður . Fjölmiðlarýnir sá út undan sér að einhverjir vildu tengja uppsagnirnar við vinnudeiluna með beinum hætti og bentu meðal annars á að sumir þeirra , sem sagt var upp störfum , hefðu gagnrýnt blaðið fyrir að láta ófélagsbundið fólk sinna fréttavöktum á mbl.is meðan þar væri vinnustöðvun meðal félagsmanna BÍ . Það er fráleit samsæriskenning . Hitt er annað mál að þeir erfiðleikar , sem verkfallsaðgerðir valda og kunna að valda , og þá auðvitað líka kröfur BÍ , geta vel verið óbeint tilefni uppsagnanna , en ekki bein ástæða . Þar að baki býr meiri , langvinnari og djúpstæðari vandi . Og sá vandi er engan veginn aðeins bundinn við Morgunblaðið . Þrátt fyrir verulega tiltekt er rekstur Fréttablaðsins ekki auðveldur , en þar hefur grisjast verulega um starfsmenn , eins og lesendur verða áþreifanlega varir við bæði á fréttasíðum þess og innblaði . Það getur verið óttalegt þunnildi á slæmum degi og ekkert miklu meira á góðum . Ekki verður séð að það hafi neitt breyst til batnaðar með nýjum eigendum og nýjum ritstjórum , þó rétt sé að gefa þeim einhvern tíma enn til þess að breyta blaðinu og vonandi bæta . Það gerist tæplega án verulegrar meðgjafar eigendanna . Eru þeir viljugir til þess ? Slíkar fjölmiðlafjárfestingar eru ævinlega áhættusamar , en ætli þær séu ekki einstaklega áhættusamar um þessar mundir og þá sérstaklega í prentmiðlum ? Í því samhengi er rétt að benda á grafið hér neðst til vinstri á síðunni , en það sýnir mjög breyttar lestrarvenjur nemenda á liðnum áratug , sem teknar voru saman í nýbirtri PISA-könnun . Þær tölur eru ekkert minna en hrollvekjandi fyrir blaðaútgefendur . Vandinn er þó alls ekki bundinn við prentmiðla eina , líkt og sjá má af hryllingssögunni um ruglið í rekstri Ríkisútvarpsins , svo það sé nú orðað kurteislega . Þar er skákað í skjóli skatttekna fyrir almannaútvarpsþjónustu ( einokurnartekna , eins og það var kallað í gamla daga ) , en megnið af starfseminni miðast við afþreyingarefni , svona í bland við sókn á samkeppnismarkaði . Þar virðist vera viðvarandi og óleysanlegur rekstrarvandi , en eins og Ríkisrendurskoðun benti á í skýrslu sinni á dögunum er reksturinn fjarri því sjálfbær og hefur raunar aðeins lifað fyrir bellibrögð , skattasniðgöngu og einskiptistekjur eins og fyrir lóðabraskið í Efstaleiti , sem orkar einstaklega tvímælis af ótal ástæðum öðrum . Gleymum því svo ekki að á einhvern yfirskilvitlegan hátt fór hið opinbera fyrirtæki RÚV engu skár út úr hruninu en aðrir . Hvernig á því gat staðið var einn örfárra þátta hrunsins sem aldrei var rannsakaður ! Líkurnar á því að einhverjir aðrir en skattgreiðendur muni bera ábyrgð á rekstri RÚV eru hins vegar engar og sennilega „ pólitískur ómöguleiki “ annað en þeir verði áfram látnir blæða fyrir stjórnleysið og fjármálaóreiðuna í Efstaleiti . Til eilífðarnóns . Ekki búa allir ljósvakamiðlar svo vel og þeir mega ekki allir við miklu . Þannig tóku menn eftir pósti Þóris Guðmundssonar , fréttastjóra fréttastofu Stöðvar 2 , Bylgjunnar og Vísis , til starfsmanna á dögunum , þar sem hann sagði að hún mætti ekki við frekari verkföllum og vísaði þar til hugsanlegra allsherjarverkfalla BÍ nú í mánuðinum . Sagði svo : Stöð 2 hefur verið með kvöldfréttir í 33 ár á hverju einasta kvöldi . Og auðvitað er það metnaður okkar allra að það haldi áfram . Sömuleiðis að Vísir verði áfram með fréttir á hverjum einasta degi . Í þetta lásu menn auðvitað ýmislegt , þar á meðal að eigendur Sýnar hefðu hugleitt að loka fréttastofunni einfaldlega , hún svaraði ekki kostnaði . Þórir mótmælti slíkum sögusögnum raunar , en reikningsdæmi eigendanna er samt einfalt . Það verður vart hjá því litið að fréttamiðlun á Íslandi er í stórhættu . Fjarstæðukenndar hugmyndir um styrkjakerfi fjölmiðla lengja lítið í þeirri snöru . Fyrir nú utan hitt , að það fer ekki vel á því að ríkisvaldið hafi fjölmiðla í slíku bandi .