Doktorsvarnir . Mæling á áhrifum samverkandi sjúkdóma María Heimisdóttir varði doktorsritgerð sína við University of Massachusetts , School of Public Health and Health Sciences , þann 5 apríl síðastliðinn . Ritgerðin ber heitið " Comorbidity Indicators : Validation and Application " . Leiðbeinandi Maríu var Dr. Stephen H. Gehlbach . Aðrir nefndarmeðlimir voru Dr. Carol Bigelow , Dr. Philip Nasca , Dr. Shlomo Barnoon og Dr. Cleve Willis . Ritgerðin fjallar um faraldsfræðilegar og tölfræðilegar aðferðir til að mæla áhrif samverkandi sjúkdóma ( comorbid diseases ) á klínískar og rekstrarfræðilegar útkomur meðal sjúklinga á sjúkrahúsum . Með samverkandi sjúkdómum er átt við sjúkdóma aðra en þá sem eru meginorsök innlagnar hverju sinni . Fjölmargar rannsóknir hafa sýnt fram á mikilvæg áhrif samverkandi sjúkdóma á margvíslegar klínískar og rekstrarfræðilegar útkomur , svo sem bata , heilsutengd lífsgæði , dánartíðni , lengd sjúkrahúsvistar og kostnað við sjúkrahúsdvöl . Samverkandi sjúkdómar geta því haft mikilvæg raskandi áhrif á niðurstöður ýmissa rannsókna , ekki síst þeirra er lúta að áhrifum og gagnsemi læknismeðferðar . Því er þörf á nákvæmum , réttmætum ( valid ) og hentugum aðferðum til að mæla þessi áhrif og leiðrétta fyrir þau í faraldsfræðilegum rannsóknum . Markmið rannsóknar Maríu var að kanna réttmæti og notagildi flokkunarkerfis sem hannað var af bandarískum vísindamönnum undir stjórn Dr. Anne Elixhauser . Kerfið flokkar samverkandi sjúkdóma í 30 flokka eða sjúkdómsvísa ( comorbidity indicators ) , sem ætlaðir eru til að lýsa og bera saman sjúklingahópa með tilliti til byrði þeirra af samverkandi sjúkdómum . Flokkunin var byggð á stóru gagnasafni um sjúklinga á sjúkrahúsum í Kaliforníu 1992 . Forspárgildi vísanna með tilliti til dánartíðni , lengdar sjúkrahúsvistar og kostnaðar við sjúkrahúsvist var metið í sama gagnasafni . Rannsókn Maríu byggðist á gögnum um tæplega 600.000 einstaklinga úr sjúkrahúsgagnagrunni Massachusetts fylkis fyrir árið 1992 . Tíðni og dreifing sjúkdómsvísanna var metin og borin saman við sambærilegar upplýsingar frá Kaliforníu . Smíðuð voru reiknilíkön til að kanna áhrif vísanna á dánartíðni , lengd sjúkrahúsvistar og kostnað við sjúkrahúsvist . Reiknilíkönin innihéldu jafnframt upplýsingar um lýðfræðilega þætti , sjúkratryggingar , tegund innlagnar , hliðarverkanir meðferðar og önnur atriði sem geta haft raskandi áhrif á klínísk og rekstrarfræðileg afdrif sjúklinga á sjúkrahúsum . Á grundvelli þessara líkana voru áhrif sjúkdómsvísanna á dánartíðni , lengd sjúkrahúsvistar og kostnað við sjúkrahúsvist borin saman milli sjúklinga í Massachusetts og Kaliforníu . Í ljós kom að sjúklingahóparnir tveir voru almennt svipaðir hvað varðar lýðfræðilega uppbyggingu . Nokkur munur var á sjúkdómsbyrði , 17,8 % sjúklinga í Kaliforníu höfðu þrjá eða fleiri sjúkdómsvísa en aðeins 12,4 % sjúklinga í Massachusetts . Meðalkostnaður við hverja innlögn var hærri í Kaliforníu en í Massachusetts en meðallegutími hins vegar talsvert styttri . Hlutfall bráðainnlagna var verulega hærra í Massachusetts ( 49% ) en í Kaliforníu ( 17% ) . Sambandið milli fjölda sjúkdómsvísa og afdrifa var sams konar í báðum hópum , það er sjúklingar með fleiri vísa höfðu hærri dánartíðni og sjúkrahúsvist þeirra var lengri og dýrari en þeirra sem færri vísa höfðu . Áhrif vísanna og forspárgildi reiknilíkananna , þegar leiðrétt hafði verið fyrir raskandi þætti , voru sambærileg í sjúklingahópunum tveimur hvað varðar legulengd og kostnað við sjúkrahúsvist . Hins vegar voru áhrif vísanna á dánarlíkur ekki sambærileg milli hópanna tveggja , jafnvel eftir að leiðrétt var fyrir raskandi þætti . Þannig bentu niðurstöðurnar til þess að sú flokkun samverkandi sjúkdóma í 30 sjúkdómsvísa , sem hönnuð var fyrir sjúklinga í Kaliforníu , ætti einnig við meðal sjúklinga í Massachusetts og mætti nota til að meta sjúkdómsbyrði af völdum samverkandi sjúkdóma . Jafnframt bentu niðurstöður til þess að áhrif vísanna á sjúkrahúsvist ( lengd og kostnað ) væru sambærileg í hópunum tveimur þrátt fyrir verulegan mun á meðallegulengd og meðalkostnaði við sjúkrahúsvist . Ekki er ólíklegt að áhrif þeirra séu svipuð í öðrum áþekkum sjúklingahópum . Hins vegar voru áhrif vísanna á dánarlíkur ekki sambærileg milli hópanna tveggja . Síðasti hluti ritgerðarinnar fólst í frumþróun hugmynda um frekari notkun vísanna til tölfræðilegrar úrvinnslu þar sem þörf er á að leiðrétta fyrir raskandi áhrif samverkandi sjúkdóma . Lagðar voru fram nokkrar hugmyndir um aðferðir sem mætti beita til að nýta vísana á þennan hátt en slík notkun krefst frekari aðferðafræðilegrar þróunar og prófunar . Notagildi niðurstaðna rannsóknarinnar felst fyrst og fremst í því að sýnt hefur verið fram á að sú flokkun samverkandi sjúkdóma sem prófuð var á ekki einvörðungu við í því þýði sem hún byggðist á , heldur virðist hafa mun almennara gildi og gæti átt við á Íslandi . Þessar niðurstöður , ásamt því að forspárgildi sjúkdómsvísanna hvað varðar lengd og kostnað við sjúkrahúsvist var svipað í báðum hópunum , er undirstaða þess að unnt verði að nota vísana til að þróa tölfræðilegar aðferðir til að leiðrétta fyrir áhrif samverkandi sjúkdóma á klínískar og rekstrarfræðilegar útkomur . María lauk prófi frá Læknadeild Háskóla Íslands 1990 og MBA prófi ( heilbrigðisrekstrarhagfræði ) frá School of Business , University of Connecticut , 1997 . Hún starfaði hjá Krabbameinsskrá Massachusetts fylkis og á Baystate Medical Center þar til hún hóf störf hjá Íslenskri erfðagreiningu 1999 , þar sem hún er forstöðumaður á gagnagrunnssviði . María er gift Ófeigi Þorgeirssyni lækni og eiga þau tvo syni .