Sigurður Már Jónsson ( sigurdurmar.blog.is ) Fiskveiðar og auðlindagjald Um sjávarútveg er mikið skrafað og skrifað . Sem vonlegt er , hann er ein af undirstöðuatvinnugreinum þjóðarinnar og flest höfum við tengsl við hann með einum eða öðrum hætti . Þau tengsl eru auðvitað að minnka , sjávarútvegurinn er minna mikilvægur en áður samfara því að fleiri stoðum er rennt undir efnahag þjóðarinnar . Um leið starfa færri og færri við útgerð og vinnslu . Hagræðing og samþjöppun hafa dregið fyrirtækjarekstur honum tengdum saman . Augljóslega eru að verða miklar breytingar í rekstri og umhverfi sjávarútvegsins . Margir eru þó bjartsýnir á framtíð sjávarútvegsins , hann er rekin af sterkum og öflugum fyrirtækjum sem eru tilbúin að fjárfesta í nýjustu tækni og hafa á að skipa umtalsverðri þekkingu á greininni . Með sjávarútvegi okkar framleiðum við eftirsótta og góða vöru sem neytendur fagna . Margir telja að við getum aukið þau verðmæti sem koma frá sjávarfangi verulega og hafa bent á áhugaverðar leiðir til þess . Mörg af okkar öflugu sjávarútvegsfyrirtækjum hafa einmitt fjárfest í búnaði og þekkingu því tengt , stundum hefur það reynst þeim kostnaðarsamt eins og tilraunir til þorskeldis sýndu en stundum einnig ábatasamt . Efla þarf rannsóknir Ekkert er þó sjálfgefið í þessum efnum . Atvinnugrein eins og sjávarútvegurinn er viðkvæm fyrir líffræðilegum breytingum sem geta orsakast af breytingum í hafinu . Við Íslendingar stöndum framarlega á sviði hafrannsókna en gera má miklu betur . Margt bendir til þess að við ættum að efla rannsóknir tengdar sjávarútvegi verulega , ekki bara á vistkerfi sjávar heldur einnig á öðrum sviðum er tengjast rekstri og útgerð . Hugsanlega gæti það einnig bætt þá umræðu sem oft fer fram um sjávarútveginn sem því miður einkennist af upphlaupum og vanþekkingu á sjávarútveginum , þróun hans og forsendum . Stundum væri gagnlegt ef Íslendingar horfðu til þess að okkur hefur tekist það sem fáum þjóðum hefur auðnast . Að gera sjávarútveg að arðbærri atvinnugrein , sem nýtir auðlindina með sjálfbærum hætti . Þeir tímar eru að baki þegar útgerð og fiskvinnsla voru eins og þurfalingar sem voru háðir duttlungum yfirvaldsins . Haldið við hungurmörk en á lífi með millifærslum úr opinberum og hálfopinberum sjóðum og gengisfellingum . Stór hluti umræðunnar um sjávarútveg snýst um veiðigjald , hvernig er greitt fyrir auðlindina ( sem er auðvitað ekki auðlind nema menn nýti hana á arðbæran hátt ) . En vissulega verður í greininni einhver arðsauki eða framleiðniauki sem byggist á því að greinin sé að nýta auðlind sem sé í eigu þjóðarinnar . Fyrir það þarf að greiða sérstaklega . Skattstofn veiðigjalds stækkaður Svo virðist sem smám saman hafi myndast sátt um að einhverjar greiðslur séu þannig inntar af hendi út úr greininni með vísun í að þar sé greitt afgjald fyrir nýtingu auðlindarinnar . Það tók tímann sinn að ná þessari sátt enda flókið úrlausnarefni að finna aðferð sem tryggir að skattlagningin sé skynsöm og sanngjörn . Það er meðal annars útgangspunktur þeirra umræðu sem verður reglulega í sölum Alþingis . Ný lög um veiðigjald voru sett í lok árs 2018 . Skattprósentan hélst óbreytt frá fyrri lögum , eins og áður segir , en skattstofninn var stækkaður . Veiðigjald hefur verið 33% skattur á afkomu fiskveiða og er það enn . Veiðigjald leggst á auðlindanýtingu , það er fiskveiðar . Annar rekstur , líkt og fiskvinnsla og sölustarfsemi , er ekki hluti af skattstofninum . Veiðigjald næsta árs miðast því við afkomu fiskveiða á árinu 2018 . Hreinn hagnaður fiskveiða fyrir skatt ( EBT ) árið 2018 var 9,9 milljarðar króna . Ef við gefum okkur að veiðigjald verði 5 milljarðar króna jafngildir það 51% skatti á hreinan hagnað . Það er ekki hægt að kalla það lítið afgjald . Auðlindir skilgreinast með ólíkum hætti . Í síðasta tölublaði Viðskiptablaðsins var sagt frá fyrirætlunum fyrirtækisins AEX Gold sem á námuvinnsluleyfi á gulli á Grænlandi . Félagið greiðir leyfisgjöld til grænlenskra yfirvalda ásamt því að greiða 2,5% af hverri seldi gullúnsu í auðlindagjald . Þá greiði félagið hefðbundinn tekjuskatt og opinber gjöld . Þetta þykir varla hátt auðlindagjald í samanburði við það íslenska og þó er gull nokkuð einsleit vara og heimsmarkaðsverðið nokkuð skýrt . Þetta sýnir hins vegar glögglega hve utangátta umræða um auðlindagjald er á Íslandi þar sem talnafakírar ríða húsum og skálda upp tölur eins og þeim sýnist .