Í síðasta pistli hófst stutt umræða um deyfingar , en tilefnið var bréf frá Jóni Sigurðssyni , svæfingalækni , sem vill láta endurskoða þau íslensku heiti sem notuð eru um mænudeyfingar . Enska fræðiheitið spinal anesthesia ( L. anaesthesia spinalis ) er notað um deyfingu sem byggist á því að deyfilyfi er komið í innanskúmsbilið ( spatium subarachnoideum ) . Helstu samheitin , sem gefin eru í orðabókum , eru subarachnoid anesthesia og intraspinal anesthesia , en Jón nefnir að auki intrathecal anesthesia . Strangt tekið merkja lýsingarorðin ekki nákvæmlega það sama . Auk þess að vísa til beinnibbu , svo sem mjaðmarbeinsnibbu ( spina iliaca ) , getur latneska orðið spinalis vísað til hryggsúlu ( columna spinalis ) eða mænu ( medulla spinalis ) . Intraspinalis vísar því ýmist inn í mænugöng ( canalis spinalis ) , án nánari staðsetningar , eða alla leið inn í mænu . Enska orðið subarachnoid er nákvæmara og vísar í rýmið eða bilið undir heila - eða mænuskúmi ( arachnoidea mater ) þar sem heila - og mænuvökvinn flæðir . Gríska orðið theca hefur verið notað um slíður eða hýði , til dæmis theca externa sem er úthula gulbús í eggjastokki . Það var einnig áður notað um heila - og mænubast ( theca cerebri , theca vertebralis ) , en er nú talið úrelt í þeirri merkingu . Intra - merkir ýmist inni í eða innan við og lýsingarorðið intrathecalis vísar því inn í eða inn fyrir heila - eða mænubast ( dura mater ) . Beinar þýðingar á framangreindum deyfingarheitum eru því þessar : hryggdeyfing , mænudeyfing , mænugangnadeyfing , innanskúmsdeyfing og innanbastsdeyfing . Jón er ekki fyllilega ánægður með neitt þeirra og telur að mænuvökvadeyfing sé betra heiti , meðal annars vegna þess að það valdi síður hræðslu hjá sjúklingum , " sem vita að mænan er viðkvæmt líffæri . " Undirritaður er Jóni ekki sammála um það að hopa eigi frá heitinu mænudeyfing sem náð hefur almennri útbreiðslu og er bæði sæmilega lipurt og hæfilega nákvæmt fyrir leikmenn . Betra er að upplýsa sjúklingana skilmerkilega um hættuna , sem af deyfingunni getur stafað , en að fara í feluleik með orðin . Nákvæmari heitin má svo nota þegar sérstök þörf er á , til dæmis í fræðilegum fyrirlestrum eða greinum og við kennslu . Hitt er svo annað mál að læknar hafa verið tregir til að nota íslensku heitin á heila - og mænuhimnunum , bast ( dura ) , skúm ( arachnoidea ) og reifar ( pia ) . Meðan svo er verða samsettu heitin alltaf framandi . Þessi heiti eru þó öll það stutt að þau fara vel í samsetningum og eiga það vel skilið að komast í almenna notkun . Undirritaður stingur þó upp á nýyrðinu reif , sem notað verði um pia mater sem kvenkynsorð í eintölu , í stað gamla fleirtöluorðsins reifar . Tilefni spurningarinnar er eftirfarandi fullyrðing íslensks læknis um hóp sjúklinga með tiltekinn sjúkdóm : " Sjúklingarnir verða að vera séðir á þriggja mánaða fresti ! " Undirrituðum fannst ekki mikið til þess koma að sjúklingarnir væru einungis " séðir " á þriggja mánaða fresti og leitaði skýringa . Í Íslenskri orðabók Máls og menningar má finna lýsingarorðið séður : aðsjáll , út undir sig , lævís ; útsjónarsamur , hagsýnn . Orðið er þar sagt myndað af lýsingarhætti þátíðar af sögninni að sjá . Nú er þessi ágæti læknir bæði vel að sér og vinsæll og því má vera að sjúklingar hans verði að vera talsvert aðsjálir , lævísir eða útsjónarsamir til þess að komast í viðtal og skoðun hjá honum á þriggja mánaða fresti . Hitt er þó sennilegra að læknirinn hafi í hugsunarleysi verið að skila fræðilegum leiðbeiningum úr enskum eða amerískum texta : " The patients must be seen every three months . " Enska fræðimálið er orðið svo útbreitt og mörgum læknum svo tamt að stundum virðist eins og þeir hugsi um fræðin á ensku fremur en á íslensku . Ofangreinda leiðbeiningu má þó orða á marga vegu : Sjúklingarnir verða að koma í skoðun ... ; Sjúklingana verður að skoða ... ; Sjúklingarnir verða að koma í eftirlit ... ; Fylgjast verður með sjúklingunum ... ; Eftirlit verður að fara fram ... og svo framvegis . Hrá orðabókarþýðing er alveg óþörf .