26 MORGUNBLAÐIÐ , FÖSTUDAGUR 17. JÚLÍ 1987 J Sakadómur Reykjavíkur um frávísunarkröfiina í Hafskipsmálinu : Ríkissaksóknari van - hæfur vegna bróðurins Haraldur Henrysson sakadóm - ari kvað upp þann úrskurð í sakadómi í gær , að vísa bæri frá dómi kæru ríkissaksóknara á hendur þeim Björgólfi Guð - mundssyni , Ragnari Kjartans - syni , Páli Braga Kristjjónssyni og Helga Magnússyni . Úrskurður - inn í frávísunarkröfiinni var kveðinn upp kl. 10 í gær og birt - ist hér á eftir í heild : Með ákæru , dagsettri 9. apríl sl. , höfðaði ríkissaksóknari mál hér fyrir dóminum gegn ákærðu fyrir að hafa í störfum sínum fyrir Hafskip hf. , ákærði Ragnar á árinu 1981 og allir ákærðu á árunum 1983 - 1985 , gerst sekir um ýmis brot , sem tilgreind eru nánar í 6 köflum ákærunnar . Er þar um að ræða brot á ýmsum ákvæðum almennra hegningarlaga nr. 19 , 1940 , lögum um hlutafélög nr. 32 , 1978 og lögum um löggilta endurskoðendur nr. 67 , 1976 . Ákæra þessi er gefin út af Hall - varði Einvarðssyni , ríkissaksóknara . Af hálfu ákærðu er þess krafist að ákærunni verði vísað frá dómi vegna vanhæfís Hallvarðs til að fara með mál þetta sem ríkissaksóknari og eru tilgreindar eftirtaldar ástæður fyrir vanhæfi hans : 1 . Ríkissaksóknari geti ekki fjallað um málið þar sem hann hafi stjórnað rannsókn þess í upphafi sem rann - sóknarlögreglustjóri ríkisins og haft þau afskipti af því á rannsóknarstigi , að hann hljóti að teljast vanhæfur til að fjalla um það . Því til stuðnings er bent á afskipti hans í upphafi máls - ins , er hann stóð að fyrirmælum um handtöku ákærðu og kröfum um gæsluvarðhald þeirra , svo og á ýmis Ragnar Kjartansson , fyrrum stjórnar - formaður Hafskips : Opinber rann - sókn fari fram „ ÞESSI dómur Sakadóms eykur með mér að nýju tiltrú á íslensku réttarfari og að almmenn mann - réttindi skipti einhverju máli , " sagði Ragnar Kjartansson fyrr - um stjórnarformaður Hafskips í samtali við Morgunblaðið í tilefni af úrskurði Sakadóms Reykjavíkur í Hafskipsmálinu . Ragnar taldi nú vera sterkar líkur til þess að málið fengi nú óhlutdræga og ofstækislausa rann - sóknarmeðferð , eins og hann orðaði það . „ Baráttan undanfarinna mán - aða hefur beinst að því og er því ekki að neita að gripið hefur mann nokkurt vonleysi í þeirri viðureign við kerfið . " Ragnar taldi og vera líkur á því að rannsóknarmeðferð Hafskips - málsins kæmi á einhverju stigi á næstunni til opinberrar rannsóknar , „ þar sem kannað verði hverju sætti að rannsóknaraðilar fóru ekki að lagafyrirmælum um óhlutdrægni sem leiddi til tug mistaka við rann - sóknina og ákæru , sem er ekki í neinum veigamiklum atriðum í sam - ræmi við sannleikann í málinu . " ummæli , sem eftir honum voru höfð í fjölmiðlum í upphafi rannsóknar um eðli málsins og umfang . Er í þessu sambandi af hálfu ákærðu vísað til ákvæða 22. gr. laga nr. 74 , 1974 um meðferð opinberra mála , sbr. 7. tl . 36. gr. laga nr. 85 , 1936 um meðferð einkamála í héraði . 2 . Ákveðin tengsl séu milli Hall - varðs Einvarðssonar , ríkissaksóknara , og Alberts Guðmundssonar , fyrrver - andi fjármálaráðherra , sem einnig gegndi um tíma formennsku bæði í stórn Hafskips hf. og bankaráði Ut - vegsbanka Islands . Er hér einkum bent á lánafyrirgreiðslu er Hallvarður hafi notið af hendi Alberts sem fjár - málaráðherra úr Lífeyrissjóði starfs - manna ríkisins 1984 og 1985 , sem hafi verið óvenjuleg og óeðlileg . Af hálfu ákærðu er hér vísað til 22. gr. laganna um meðferð opinberra mála , sbr. 7. tl . 36. gr. laganna um meðferð einkamála í héraði . 3 . Bróðir Hallvarðs Einvarðssonar , Jóhann S. Einvarðsson , hafi setið í bankaráði Útvegsbanka Islands frá 1. janúar 1985 eða hluta þess tíma - bils , sem ákæran í málinu tekur til , en mál þetta tengist mjög Útvegs - bankanum og hljóti bankaráðið mjög að eiga hér hagsmuna að gæta á ýmsa vegu . Er hér vísað til 22. gr. laganna um meðferð opinberra mála , sbr. 3. og 7. tl . 36. gr. laganna um meðferð einkamála í héraði . Sækjendur málsins hafa mótmælt rökstuðningi fyrir frávísunarkröfu verjenda og krefjast þess að henni verði hrundið . Fyrir liggur í dómum Hæstaréttar frá 4. júní sl. í málum nr. 157 og 162 / 1987 , að Hæstiréttur telur að dómsúrlausnar verði leitað um hugs - anlegt vanhæfi ríkissaksóknara , sbr. 22. gr. laga um meðferð opinberra mála . Verður hér á því byggt og tekin afstaða til frávísunarkrófunnar og þeirra málsástæðna , sem færðar eru fram henni til stuðnings í þeirri röð , sem þær eru settar fram hér að ofan . 1 . Mál þetta kom til meðferðar Rannsóknarlögreglu ríkisins með bréfi ríkissaksóknara , dagsettu 7. maí 1986 , en með því fylgdi skýrsla borg - arfógetanna Markúsar Sigurbjörns - sonar og Ragnars H. Hall til ríkissaksóknara , dagsett 6. s.m. , um rannsókn skiptaréttar Reykjavíkur á gjaldþroti Hafskips hf. í bréfi ríkissak - sóknara er mælt fyrir um opinbera rannsókn ogtilgreind rannsóknarefni . Meðferð Rannsóknarlögreglu ríkis - ins á málinu hófst 19. maí 1986 , en að lokinni rannsókn var málið endurs - ent ríkissaksóknara með bréfi , dag - settu 24. september 1986 . Við meðferð málsins hjá RLR voru m.a. ákærðu í máli þessu úrskurðaðir í gæsluvarð - hald og sátu ákærðu , Björgólfur og Ragnar , í gæsluvarðhaldi frá 21. maí til 18. júní 1986 , ákærði Páll Bragi frá 21. maí til 7. júní og ákærði Helgi frá 21. maí til 9. júní 1986 . Rannsókn málsins hjá RLR var í upphafi undir stjórn Hallvarðs Ein - varðssonar , þá rannsóknarlögreglu - stjóra ríkisins , og undirritaði hann m.a. kröfur um gæsluvarðhald ákærðu . Hallvarður var hins vegar skipaður ríkissaksóknari frá 1. júlí 1986 að telja og sem slíkur gaf hann út ákæruna í máli þessu sem fyrr seg - ir . Með hliðsjón af 1. tl . 36. gr. laga um meðferð einkamála í héraði og eins og háttað er skipan ákæru - og dómsvalds , svo og lögreglustjórn hér á landi , verður ekki talið , að embættis - afskipti manns í starfi rannsóknarlög - reglustjóra ríkisins af máli valdi vanhæfi hans til að fjalla um það mál síðar , sem ríkissaksóknari og má segja , að um þetta liggi fyrir ótvíræð venja . Ekkert hefur komið fram , sem bendir til annars en að afskipt Hall - varðs Einvarðssonar af máli þessu , þá er hann gegndi störfum rannsókn - arlögreglustjóra ríkisins , hafi verið með þeim hætti , sem eðlileg gátu tal - ist miðað við stöðu hans og starfs - skyldur . Ummæli , sem eftir honum voru höfð í fjölmiðlum um gang rann - sóknarinnar , þykja ekki þess eðlis að þau breyti þessari niðurstöðu . Verður því ekki talið , að krafa um frávísun vegna vanhæfis Hallvarðs Einvarðs - sonar að þessu leyti sé á rökum reist og ber því að hafna henni . 2 . Af gógnum , sem lögð hafa verið fram í málinu , sést að Hallvarður Ein - varðsson fékk lán úr Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins í desember 1984 og febrúar 1985 , kr. 300.000 , - í hvort skipti . Ómótmælt er , að lán þessi komu til fyrir tilstuðlan eða milligöngu Al - berts Guðmundssonar , þáverandi fjármálaráðherra , en upplýst hefur Skipan sérstaks saksóknara : Beðið niðurstöðu Hæstaréttar „ BEÐIÐ verður niðurstöðu Hæstaréttar í frávísunarmálinu áður farið verður að skipa nýjan sérstakan saksóknara í Hafskips - málinu , " sagði Þorsteinn Geirs - son ráðuneytisstjóri í dómsmála - ráðuneytinu í samtali við Morgunblaðið , að fenginni úr - lausn Sakadóms í gær . Þorsteinn gat þess , að Jón Helga - son fyrrverandi dómsmálaráðerra hefði tekið þá afstöðu varðandi skipan sérstaks saksóknara í máli ákæruvaldsins gegn bankstjórum Útvegsbanka Islands , að heppilegt væri að bíða úrslita í máli ákæru - valdsins gegn forráðamönnum Hafskips og væri núverandi dóms - málaráðherra , Jón Sigurðsson sammála þeirri afstöðu . Aðspurður sagði Þorsteinn að líklegt mætti telja , ef Hæstiréttur staðfesti niðurstöðu sakadóms , að skipaður yrði sami saksóknarinn í báðum málunum , enda væri það hentugt . „ Ég vil þó ekkert fullyrða um það á þessu stigi . " Salmonellan gæti vald - ið stórkostlegum skaða - segir Ólafiir Steingrímsson yfirlækn - ir á sýklarannsóknadeild Landspítalans „ SALMONELLA sýklar hafa fundist í afurðum sem fluttar hafa verið frá íslandí . Slíkl getur valdið óbætanlegum skaða fyrir þjóð sem byggir afkomu sína á matvælaframleiðslu " . Þetta sagði Olafur Steingrímsson yfírlæknir á sýklarannsóknadeild Landspít - alans í samtali við Morgunblaðið . ur fyrst og fremst í þörmum manna og dýra en þær geta lifað frjálst í náttúrunni , t.d. lengi í vatni . Þrír þættir ráða hversu al - varleg sýkingin verður . I fyrsta lagi fjöldi sýkla í matvælunum sem neytt er , í öðru lagi hæfileiki sýkilsins til að sýkja og í þriðja lagi mótsöðuafl einstaklingsins sem verður fyrir sýkingunni . Ekki mjög - smitandi Salmonella sýking er ekki mjóg smitandi að sögn Ólafs . Sem dæmi um þetta nefndi hann að ef hundr - að þúsund bakteríum væri komið fyrir í mjólkurglasi og hundrað manns drykkju eitt slíkt mjólkur - glas hver , þá væru líkur á að aðeins helmingur þeirra smitaðist . Því eru litlar líkur á því að sýktur einstaklingur smiti aðra ef hann gætir fyllsta hreinlætis . Með nokkurra mánaða millibili hafa komið upp tvö alvarleg til - felli salmonella sýkingar á Islandi . „ Nú þegar er búið að staðfesta að 10 manns sýktust af salmon - ella bakteríu á ættarmótinu á Laugum í Dalasýslu fyrir skömmu en við teljum víst að fleiri hafi sýkst , " sagði Ólafur . „ Þetta er sjaldgæft afbrigði af bakteríunni og tekist hefur að finna sama afbrigði í svínakjöti frá Sláturfél - agi Suðurlands í frystikistu á staðnum . " Ólafur kvað salmonellu vera mjög fjölbreyttan hóp af bakterí - um með tilliti til sjúkdóma sem þær valda . Til dæmis flokkaðist alvarlegur taugaveikisýkill undir salmonellu og einnig mun skað - minni sýklar eins og þeir sem algengir eru hér á landi . Að sögn Ólafs berast salmonoll - Frá sýklarannsóknardeild Landsspítalans . Til að valda faraldri þarf bakt - erían að fjölga sér í verulegum mæli í matvælum . Nokkrir tugir sýktra einstaklinga greinast hér á landi á ári en hluti þeirra smit - ast erlendis . Einhver hluti sýkist innanlands og má yfirleitt rekja það til matvæla sem mengast hafa frá fóðurbæti búdýra . Til dæmis eru fóðurgeymslur ekki alltaf rottuheldar en rottur geta borið sýkilinn með sér . Að sögn Olafs væri mikil bjart - sýni að halda að hægt væri að losna algerlega við þessar bakterí - ur . Mikið mætti þó gera til að stemma stigu við útbreiðslu þeirra því hreinlæti væri víða ábótavant . Getur hugsanlega leitt til dauða Ólafur sagði að þau salmonellu - tilfelli sem kæmu upp hér á landi væru fæst alvarleg . Einkennin væru þau að sjúklingurinn fengi magaverki og uppköst í byrjun en síðan niðurgang og stundum hita . Ólafur kvað líðan sjúklings oft vera afar slæma og hugsan - legt væri að sýkingin leiddi til dauða . Viðbrógð lækna erú þau að í alvarlegustu tilfellunum gefa þeir sjúklingunum sýklalyf . Einstakl - Morgunblaðið / Sverrir Ólafur Steingrímsson yfirlæknir . ingar sem bera sýkilinn án þess að vera alvarlega veikir eru látnir ná sér á eðlilegan hátt sjálfir . Þeir sem eru heilbrigðir en bera samt sýkilinn fá að lifa eðlilegu lífi . Sýktu fólki er þó ekki leyft að starfa við matvælaframleiðslu . „ Þetta er auðvitað alvarlegt fyrir þá sem veikjast og þola van - líðan og vinnustundatap . Þetta er þó ekki síður alvarlegt fyrir okkur Islendinga sem matvælafram - leiðsluþjóð því ef við gætum ekki fullkomins hreinlætis og öryggis - eftirlits í framleiðslunni er hugsanlegt að menguð matvæli séu flutt til útlanda . Slíkt gæti valdið okkur óbætanlegum skaða , " sagði Ólafur að lokum .