Uppeldi og menntun - 16.02.2007 , Blaðsíða 46 46 NÁMSMAT Í HÖNDUM KENNARA Í lok nítjándu aldar komu fram hugmyndir um að prófa börn á samræmdan hátt og í kjölfar fyrstu fræðslulaganna árið 1907 var munnlegum og verklegum prófum komið á . Eftir fyrri heimsstyrjöldina átti sér stað þróun í mælingafræðum sem fólst í stöðluðum prófum . Hinar ? nýju prófaðferðir ? sem Steingrímur Arason ( 1919a , 1919b ) lagði grunninn að á þriðja áratugnum réðu allri hugsun um námsmat og voru allsráð - andi í skólum fram á áttunda áratuginn og móta jafnvel enn námsmat í grunnskólum landsins að verulegu leyti ( Ólafur Proppé , 1999 ) . Meginröksemd Steingríms Arasonar ( 1922 ) var að þau próf sem notuð höfðu verið byggðust á huglægu mati . Þau hefðu engin skýr tímamörk , engin ákvæðismörk og væru lítils virði , t.d. væri ekki hægt að bera saman árangur nemenda . Með grunnskólalögunum 1974 var lögð aukin áhersla á að námsmat byggðist á fleiri aðferðum en prófum og gefnar voru út leiðbeiningar um víðtækara námsmat . Stefnt var í þá átt að taka aukið tillit til eðlis og þarfa hvers nemanda og leggja áherslu á sjálft námsferlið ( Ingvar Sigurgeirsson , 1999 ; Menntamálaráðuneytið , 1979 , 1980 ; Ólafur Proppé , 1999 ) . Á undanförnum árum hafa komið fram þau viðhorf að leggja beri meiri áherslu á námsmat sem byggist á greiningu og mati á vinnu nemenda eða það sem kallað er alhliða mat ( authentic assessment , alternative eða performance assess - ment ) . Á þessum hugtökum er áherslumunur en kjarninn í þeim er að námsmatið sé byggt á mismunandi viðfangsefnum sem reyna á að nemendur beiti þekkingu sinni , skilningi , innsæi , hugmyndaflugi og leikni og lögð sé áhersla á virka þátttöku nem - enda í matinu , í raun að nemendur sýni hvað þeir kunna . Námsmatið er þá byggt á verkefnum þar sem nemendur leysa vandamál sem hafa gildi en eru ekki einungis unnin til að unnt sé að meta árangur vinnunnar ( Gronlund og Linn , 2000 ; Ingvar Sigurgeirsson , 1999 ; Khattri og Sweet , 1996 ; Nitko , 2001 ) . Megintilgangur námsmats er að veita upplýsingar um námsárangur og örva nem - endur til að leggja sig fram við námið . Í 44. gr. laga um grunnskóla 1995 er markaður megintilgangur námsmats í grunnskólum en þar segir m.a. að námsmat fari ekki ein - ungis fram í lok námstímans heldur sé það einn af föstum þáttum skólastarfs , órjúf - anlegt frá námi og kennslu . Samkvæmt Aðalnámskrá , almennum hluta ( 1999 ) , ber hverjum kennara og skóla að fylgjast vandlega með því hvernig nemendum gengur að ná þeim námsmarkmiðum sem sett eru . Mikilvægt er því að í skólum sé samkomu - lag um markmið , matsaðferðir og það hvernig upplýsingum er miðlað til foreldra og nemenda . Í rannsókn þessari er námsmat notað sem almennt hugtak sem tekur til allra að - ferða sem eru notaðar til að safna upplýsingum um námsárangur nemenda , svo sem skrifleg próf , mat á verklegri frammistöðu , ritunarverkefni , umræður , sjálfsmat , og móta jafnframt matsniðurstöðu um framgang þeirra í námi ( Gronlund og Linn , 2000 ) . Þar sem meginmarkmið rannsóknarinnar er að leita þekkingar og skilnings á því hvernig námsmati er háttað í íslenskum grunnskólum er þess vænst að hún gefi ákveðnar vísbendingar og vonandi verður hægt að vinna áfram með þennan grunn og skapa þannig grundvöll fyrir umræður um námsmat í skólastarfi . Í rannsókninni var leitast við að svara því hvað einkennir námsmat kennara og leiðbeinenda í íslenskum grunnskólum . Að skoða stefnu skóla í námsmati , áherslur og aðferðir kennara við að