Hvaðan koma páskasiðirnir um kanínur , hænur , egg og annað slíkt ? Upphaflega voru spurningarnar þessar : Af hverju eru málshættir í páskaeggjum ? ( Þóra Björg ) Hverjum datt fyrst í hug að búa til egg úr súkkulaði , fannst honum venjuleg egg ekki nógu góð ? ( Dagbjartur Gunnar Lúðvíksson , f. 1989 ) Hvaðan koma páskaungarnir inn í allan páskafögnuðinn ? Af hverju er skreytt með ungum ? ( Alice Snorradóttir ) Er páskakanínan tengd páskunum sjálfum eða boðskap þeirra ? ( Asnia Treuslia ) Egg voru meðal þess sem ekki mátti borða á lönguföstu , sjö vikna tímabilinu frá öskudegi fram að páskum . Hænsnfuglar gera einnig margir hverjir hlé á varpi yfir háveturinn en byrja svo aftur að verpa um páskaleytið . Það þótti því nýnæmi að fá egg á páskum . Á fyrri öldum tíðkaðist að leiguliðar greiddu landsdrottnum sínum skatt nokkrum sinnum á ári og var páskaskatturinn gjarnan greiddur í eggjum . Algengt var að meðalbóndi greiddi þá landeiganda um það bil hundrað egg . Ríkir landeigendur gátu því setið uppi með stóran stafla af eggjum fyrir hverja páska . Smám sama fór því að tíðkast að gefa fátækum egg á páskahátíðinni og þá ekki síst börnum . Svo komst í tísku að skreyta eggin , sjúga innan úr þeim og nota til páskagjafa . Á 17. öld varð algengt hjá yfirstéttinni að gefa skreytt páskaegg með trúarlegum myndum og heilræðum . Þegar kom fram á 18. öld fór að bera á hamingjuóskum , ástarjátningum og stríðni í stað hinna trúarlegu heilræða . Um svipað leyti fóru menn líka að stinga þessum orðsendingum samanbrotnum inn í eggin gegnum lítil göt sem síðan var málað yfir . Skrauteggin voru víða bönnuð á upplýsingaöldinni en komu aftur til sögunnar með rómantíkinni . Hjá alþýðu manna tíðkuðust einfaldari skreytingar og oft voru eggin aðeins lituð mismunandi litum um leið og þau voru soðin . Þau voru þá soðin í heyi til að gera þau gul eða aðrar jurtir notaðar til að fá fram mismunandi liti . Stundum var notað kaffi til að gera eggin brún eða að notaðir voru matarlitir þegar þeir komu til sögunnar . Á 19. öld fóru sælgætisframleiðendur í Mið-Evrópu að framleiða páskaegg úr pappa með sælgæti inni í og síðar urðu súkkulaðieggin til . Inn í þessi egg var stundum einnig stungið myndum eða lesmáli . Hér á landi voru páskaegg fyrst auglýst og boðin til sölu um árið 1920 hjá Björnsbakaríi í Reykjavík . Eins og með ýmislegt annað er þó líklegt að Íslendingar hafi kynnst páskaeggjum í Danmörku fyrr og þau farið að berast hingað til lands um og upp úr aldamótunum 1900 . Ekki er alveg ljóst hvenær farið var að setja málshætti inn í páskaeggin hér á landi en það hefur þó tíðkast lengi . Nói fór að framleiða súkkulaði í byrjun fjórða áratugar síðustu aldar og Freyja um svipað leyti . Forsvarsmenn Nóa-Síríusar telja að framleiðsla páskaeggja úr súkkulaði hafi hafist að nokkru marki á fimmta áratugnum og sennilega hafi þá fljótlega verið farið að setja málshætti inn í eggin ásamt ýmsu sælgæti . Að setja málshætti inn í páskaegg með þessum hætti virðist vera séríslenskt fyrirbæri þótt rekja megi þann sið að setja spakmæli á eða inn í páskaegg aftur til 17. aldar . Íslenskir súkkulaðigerðarmenn lærðu listina í Danmörku og hafa eflaust þar fengið hugmyndina að því að setja málshætti inn í eggin . Íslendingar virðast vera eina þjóðin sem haldið hefur þessum sið allt fram á þennan dag . Ýmsir leikir sem tengjast páskaeggjum tíðkuðust í Evrópu áður fyrr , svo sem að keppa í því hver gat rúllað eggi lengsta leið án þess að skurnin brotnaði . Þá var algengur leikur að börn færu út á páskadagsmorgunn að leita eggja og væru fuglar ekki farnir að verpa þegar páskarnir gengu í garð földu foreldrar egg í kringum heimilið svo börnin gætu fundið þau . Í Noregi gerðu ungar stúlkur á giftingaraldri sér sums staðar til gamans að taka með sér egg í messu á páskadag . Þær geymdu eggið innanklæða , helst við nakin brjóstin og gáfu síðan þeim sem þær elskuðu eggið þegar til kirkju kom . Stundum fengu piltarnir að sækja eggin sjálfir inn á stúlkurnar . Annar leikur var sá að fela egg innan klæða en síðan fékk mótleikarinn að slá með krepptum hnefa á einhverja þrjá staði á þeim sem faldi eggið í þeirri von að hitta á eggið og brjóta það . Þá var einnig til að slá saman eggjum og sá vann sem fyrr braut egg andstæðingsins . Sumir þjóðfræðingar telja að rekja megi tilkomu páskaeggjanna allt aftur til Germana og siða tengdum gyðjunni Eastre . Hún var gyðja vorsins , morgunsins , endurfæðingarinnar og barna . Eastre breytti uppáhalds gælufuglinum sínum í kanínu . Kanínan gladdi síðan börn með því að færa þeim marglit egg , tákn upphafsins og lífsins , að gjöf frá vorgyðjunni . Enska orðið Easter og þýska orðið Ostern yfir páska má rekja til germönsku vorgyðjunnar Eastre og íslenska orðið austur , átt sólaruppkomu , dögunar og upphafs , er af sömu rót . Páskakanínan sem víða kemur fram í skreytingum og sælgæti um páskana er því ekki beint tengd hinum kristna boðskap páskanna heldur á hún rót sína að rekja til goðsögunnar um germönsku vorgyðjuna Eastre en er einnig , eins og eggið , tákn frjósemi og upphafs . Helstu heimildir og myndir Árni Björnsson . Saga daganna . Mál og menning . Reykjavík . 1993 .