Hver eru bjargráð við kvíðaröskun – og hvað orsakar hana ? Sæl og takk fyrir fyrirspurnina . Almenn kvíðaröskun er þegar einstaklingur hefur verið óhóflega kvíðinn eða áhyggjufullur eða á erfitt með að láta af áhyggjum í meira en 6 mánuði . Fólk með kvíðaröskun finnur fyrir a.m.k. þremur af eftirfarandi einkennum : Eirðarleysi , vöðvaspennu , pirringi , svefntruflunum og þreytu . Þetta fólk á erfitt með að slaka á og er stöðugt áhyggjufullt . Einkenni kvíðaröskunar geta verið líkamleg og er nauðsynlegt að ganga úr skugga um að ekki sé um líkamlega sjúkdóma að ræða . Því er gott að leita fyrst til heimilislæknis . Einnig er hægt að leita beint til sálfræðinga eða geðlækna sem geta þá ýmist veitt meðferð eða vísað fólki áfram . Sálfræðinga og geðlækna er hægt að nálgast í gegnum bráðaþjónustu eða göngudeildir sjúkrahúsa og á stofum . Því miður halda flestir sem hafa almenna kvíðaröskun að um óbreytanlegt persónueinkenni sé að ræða . Þeir leita þeir sér því oft ekki meðferðar fyrr en kvíðinn hefur undið upp á sig , svo sem með áfengismisnotkun , felmtursröskun eða þunglyndi . Aðeins um fjórðungur þeirra sem eiga við almenna kvíðaröskun að stríða fá því meðferð . Helstu meðferðir við kvíðaröskun eru sálfræðimeðferð , lyfjameðferð eða blönduð meðferð . Mælt er með því að byrja meðferð án lyfja . Hugræn atferlismeðferð hefur reynst árangursrík í meðferð kvíðaraskana . Meðferðarformið hefur verið í örum vexti og útbreiðslu síðasta aldarfjórðunginn og byggist á fjölda árangursrannsókna . Hugræn atferlismeðferð byggist á því grundvallaratriði að hugsun okkar hefur mikil áhrif hvernig okkur líður og hvernig við hegðum okkur . Hún byggist á því að hægt sé að finna og breyta þeim hugsunum eða áhyggjum sem kveikja og viðhalda kvíðanum . Hugræn atferlismeðferð byggir að miklu leyti á heimavinnu , þar sem fólk er til dæmis látið fylgjast með og skrá eigin hugsanir , tilfinningar og hegðun . Þar sem ein afleiðing stöðugs kvíða er að fólk á erfitt með að slaka á er slökunarþjálfun oft stór þáttur í meðferð . Meðferðina er best að sníða að hverjum og einum . Sálfræðingur og meðferðaraðili ættu að semja saman meðferðaráætlun sem hægt er að endurmeta reglulega í samræmi við framvindu . Aðrar sálfræðimeðferðir , svo sem stuðningsmeðferð eða sálgreining , taka yfirleitt lengri tíma . Þar fer öll vinna fram í tímunum . Sumir telja að slíkar aðferðir geti hentað betur en hugræn atferlismeðferð þeim sem eiga við almenna kvíðaröskun að stríða vegna áfalla eða ótta sem tengjast fortíð þeirra . Breytingar á lífsstíl með minnkun álags og almennri þjálfun daglegra bjargráða einstaklinga geta einnig haft mikil áhrif . Að finna betra jafnvægi milli starfs , fjölskyldu , maka og eigin áhugamála getur verið afar mikilvægt . Við meðferð er mikilvægt að athuga lífsstíl einstaklingsins og greina álagsþætti og möguleg viðbrögð við þeim . Sjálfshjálp er mikilvæg þegar um kvíðaraskanir er að ræða því að daglegar venjur hafa mikil áhrif á kvíðaeinkenni . Meðal þess sem magnar kvíða og hægt er að stjórna að einhverju leyti er svefn , reykingar , áfengisneysla , koffínneysla ( kaffi , te , súkkulaði , kóladrykkir ) , lyf , lélegt mataræði , lítil hreyfing , ónóg slökun og fáar tómstundir . Lyfjameðferð er beitt ef kvíðaeinkennin eru alvarleg og hafa áhrif á daglega virkni einstaklingsins . Helstu lyfjaflokkar sem notaðir eru gegn almennri kvíðaröskun eru benzodíazepin - og þunglyndislyf . Lyfjameðferð læknar ekki almenna kvíðaröskun en hún getur slegið á einkennin . Yfirleitt er mælt með að lyf séu aðeins notuð um skamma hríð við almennri kvíðaröskun eða þegar einkenni eru mjög bráð . Þegar lyfjatöku er hætt koma einkennin oft fram aftur , einnig er nokkur hætta á aukaverkunum og jafnvel ánetjun . Ef einkennin eru yfirþyrmandi og gera einbeitingu ómögulega er lyfjameðferð oft beitt í fyrstu samhliða sálrænni meðferð . Hægt er að hafa samband við ritstjóra vefsins í gegnum netfangið doktor@doktor.is eða í gegnum síma 510-6500