Mikil áhersla er löggð á öryggismál félagsmanna þar sem öryggisnefnd RSÍ hefur verið mjög virk . Út frá þeirri óánægju voru haldnar skoðanakannanir og félagsfundir hjá félaginu til að skerpa á afstöðu félagsmanna . Miklar breytingar hafa orðið innan Rafmenntar þar sem fjöldi námskeiða standa meðlimum til boða . Stefna FÍR er að efla tengsl við félagsmenn með félagsfundum og aukinni upplýsingagjöf . Og hvetjum við félagsmenn endilega til að mæta og samfagna með okkur . Formannskosning FÍR er á árinu og mun undirritaður gefa kost á sér til áframhaldandi setu sem formaður félagsins . FÍR er mjög virkt félag með mikla sögu sem við erum mjög stolt af . Það er von stjórnar að félagsmenn komi til með að standa saman eins og við höfum alltaf gert . Kosning fundarstjóra 2 . Fara yfir skoðanakönnun FÍR , umræður : Tómas Bjarnason frá Gallup 3 . Svör við spurningum úr skoðanakönnun 4 . Farið yfir Lögfræðiálit vegna framkvæmdar kosninga um kjarasamning , umræður : Ólafur Karl Eyjólfsson lögfræðingur RSÍ 5 . Stofnun deildar Innan FÍR fyrir nema og ómenntaða , umræður : Andri R. Við vottum vinum og fjölskyldu Óskars innilega samúð okkar . Ykkur er boðið !! 4 júní 2016 Hér getur þú horft á beina útsendingu frá aðalfundi FÍR sem hefst kl. 18:00 13. apríl . Í fundarboði skal getið dagskrár fundarins . Hópar félagsmanna , sem staðsettir eru utan höfuðborgarsvæðisins geta tekið þátt í fundum með tengingu við hljóðkerfi í fundarsal um síma eða annan fjarfundabúnað . Formaður , ritari og einn meðstjórnandi skulu kosnir til tveggja ára annað árið og varaformaður , gjaldkeri og tveir meðstjórnendur til tveggja ára hitt árið . Formaður félagsins er formaður trúnaðarráðs og ritari félagsins er ritari þess . Stjórn skal fyrsta virka dag í janúar ár hvert auglýsa frest til framboðs í trúnaðarstöður samkvæmt 23.gr . Til að bera fram tillögurtil kjörs stjórnar , trúnaðarráðs eða annarra trúnaðarstarfa þurfaað fylgja meðmæli 18 fullgildra félagsmanna . Atkvæðagreiðslan er bundin við þær tillögur sem koma fram samkvæmt 23. gr. og 24. gr. eða tillögur , sem lagðar eru fyrir samkvæmt heimild í 37. gr . Á sama hátt skal efna til allsherjaratkvæðagreiðslu ef : a ) Félagsfundur samþykkir ályktun þar um . Jafnmargir skulu skipaðir til vara á sama hátt . Í auglýsingu skal koma fram á hvern hátt kosning fer fram hvenær hún hefst og hvenær henni lýkur . Auk aðgangslykils skulu fylgja leiðbeiningar um framkvæmd rafrænnar kosningar þar sem m.a. kemur fram hvernig kjósandi tjáir vilja sinn og hvernig atkvæði hans komist til skila . Samhliða rafrænni kosningu , skal kjósendum ætíð gert mögulegt að fá aðgang að viðeigandi tölvubúnaði á kjörstað . Kjörstjórn skal sjá um að kjörskrá og skuldalisti liggi frammi á skrifstofu félagsins frá því að atkvæðagreiðsla er auglýst . Umboðsmönnum lista eða tillögu er heimilt að hafa einn fulltrúa við talningu atkvæða . Þeir félagsmenn einir hafa atkvæðisrétt , sem greitt hafa að fullu gjöld til félagsins á næstliðnu ári eða eru gjaldfrjálsir samkvæmt 46. grein . Á sama hátt skal efna til allsherjaratkvæðagreiðslu ef : a ) Félagsfundur samþykkir ályktun þar um . Jafnmargir skulu skipaðir til vara á sama hátt . Félagsstjórn er heimilt að fela kjörstjórn , sem skipað er í af miðstjórn RSÍ , umsjón með kosningum um kjarasamninga , sem félagið er aðili að með öðrum stéttarfélögum . Framboðsfrestur skal vera minnst 7 sólarhringar og skal tillögum skilað til kjörstjórnar innan þess tíma . Kjósandi tjáir vilja sinn annað hvort með því að merkja við bókstaf eins lista , eða með því að merkja við nöfn þeirra einstaklinga sem hann vill kjósa af einum eða fleiri listum . Aldrei má þó merkja við nöfn fleiri manna en kjósa á í hvert sæti . Félagsmenn sem búsettir eru á höfuðborgarsvæðinu greiða atkvæði á skrifstofu félagsins á þeim tíma , sem kjörstjórn ákveður . Þeim félagsmönnum sem búsettir eru eða dvelja langdvölum utan höfuðborgarsvæðisins skal kjörstjórn senda kjörseðla . Þegar efnt er til allsherjaratkvæðagreiðslu , er umboðsmönnum þeirra , sem að framboði eða tillögu standa , heimilt að vera viðstaddir kosninguna . Kjörstjórn skal sjá um að kjörskrá og skuldalisti liggi frammi á skrifstofu félagsins frá því að atkvæðagreiðsla er auglýst . Umboðsmönnum lista eða tillögu er heimilt að hafa einn fulltrúa við talningu atkvæða . Þeir félagsmenn einir hafa atkvæðisrétt , sem greitt hafa að fullu gjöld til félagsins á næstliðnu ári eða eru gjaldfrjálsir samkvæmt 46. grein . Tillaga um frágang lagana eftir breytingar . Tillögur hér að ofan eru lagðar fram af stjórn og trúnaðarráði , og þökkum við öllum þeim sem komu að þeirri vinnu : ) Stjórn og Trúnaðarráð FÍR Ég Einar Gunnar Guðmundsson félagi í FÍR legg til breytingar á lögum félagsins eins og lög FÍR kveðja um 14 dögum fyrir auglýstan aðalfund félagsins . Að hlýða lögum félagsins , fundarsköpum , félagssamþykktum , fyrirskipunum og samningum í öllum greinum . Árið 2016 verða liðin 90 ár frá stofnunRafmagnsvirkjafélags Reykjavíkur Á afmælis ári okkar verður fagnað með góðum verkum og mikilli gleði . Í ritnefnd voru valdir Guðmundur Gunnarsson og Svavar Guðbrandsson . Fljótlega eftir að vinna ritnefndar hófst kom í ljós að Gissur Pálsson , starfsmaður Landssambands íslenskra rafverktaka ( LÍR ) , hafði safnað saman miklum upplýsingum um rafverktaka , fyrst á vegum Félags löggiltra rafverktaka ( FLRR ) og síðar á vegum ( LÍR ) . Má t.d. benda á þann fjölda manna sem starfaði við að reisa rafveitur á millistríðsárunum . Eftir tveggja ára starf réðum við Hólmfríði Gísladóttur til að aðstoða okkur við söfnunina . Hún vann gríðarlega mikið og verðmætt starf við að elta uppi upplýsingar bæði hjá einstaklingum , Hagstofu Íslands og söfnum . Sú skrá sem varð til við störf nefndarinnar , er eina heildarskráin sem til er yfir rafvirkja og rafvélavirkja . Haft var samband við útgefendur og tókust samningar við Þjóðsögu . Því var valinn sá kostur að endurvinna verkið . T.d. hefur það álit komið fram að menn hafi ekki numið rafvirkjun við iðnskóla , heldur hjá rafvirkjameistara . Þó eru þessar upplýsingar birtar ef viðkomandi hefur sent þær inn með spurningalistum . Þetta var leiðrétt í samræmi við upplýsingar úr Þjóðskrá . Þetta var oft rætt á fundum t.d. gaf Samvirki á 50 ára afmæli FÍR 100.000 kr. til þessa . Margir eldri félagsmenn hafa einnig sent félaginu margskonar upplýsingar um upphafsárin . Í þessum skrifum var fjallað um upphaf notkunar rafmagns og þá félagslegu þróun sem átti sér stað á síðustu öld og varð til þess að stéttarfélögin voru stofnuð á fyrstu árum þessarar aldar . Þetta verk er ekki heildarsaga FÍR , það fjallar um aðdraganda að stofnun félagsins og fyrstu starfsár þess . Fyrir hönd ritnefndar , janúar 1995 , Guðmundur Gunnarsson Langt er síðan maðurinn uppgötvaði rafmagn , en árhundruð liðu áður en hann fór að gera sér grein fyrir notagildi þess . Hinn heilagi eldur sem hljóp í menn er þeir snertu hana , fékkst með því að menn voru látnir draga af sér skó og stóðu óeinangraðir á tjaldbúðargólfinu . Hleðslan fékkst með því að láta olíulampa síbrenna á altarinu , en við það fékk lampinn jákvæða hleðslu sem leiddi í sáttmálsörkina . Menn gengu í ullarsokkum og gjarnan í silkisokkum utan yfir á tyllidögum . Volta útbjó sér hlaða af málmplötum úr silfri og sinki , sem lágu á víxl hver ofan á annarri . Hann kom fram með skilgreininguna á jákvæðu og neikvæðu rafmagni . Englendingurinn Mikael Faraday ( 1791 - 1867 ) bætti uppgötvun Örsteds og sannaði að segulmagn gæti haft áhrif á rafmagn og uppgötvaði þannig spanstrauminn , og lagði þar með grunninn að rafvélinni . Þessi uppgötvun átti eftir að valda byltingu í sjúkdómsgreiningu . Á mikilli rafmagnstækjasýningu í París árið 1881 má segja , að allri þekkingu og nýjum tækjum í rafmagnsfræði væri safnað saman á einn stað . Upp úr þessu hófst saga rafveitna , fyrst voru það litlar ljósastöðvar í helstu hverfum stórborga , þetta voru ljósaveitur með bogalömpum . Englendingar nutu lengi forskotsins sem þeir höfðu frá upphafi iðnbyltingarinnar . Árið 1885 var fyrsta stöðin í Noregi opnuð og árið 1892 í Danmörku . Nú var farið að flytja orku á milli staða og spennar voru teknir í notkun . Ljósaáhöldin voru kolur og lampar . Þá var víðast lesinn húslestur og menn gengu til náða . En úti fyrir grúfði kolsvart myrkrið og þegar sást ekki til tungls var reynt að setja ljós í glugga til þess að vísa mönnum veg heim að bæjum . En þessi ljós voru svo dauf að þau megnuðu ekki að lýsa mönnum til vegar á fyrstu götum Reykjavíkur . Og bæjarstjórn Reykjavíkur var stórhuga . Þá var kveikt á 207 nýjum ljóskerum , eða um helmingi fleiri en áður voru . Í þeirri lýsingu notaði hann orðið rafkraftur sem Jónas Hallgrímsson breytti síðar í rafurmagn . Breskt tilboð um raflýsingu Reykjavíkur barst árið 1888 . Ætla má að þá hafi verið í fyrsta skipti kveikt á peru á Íslandi . Hann fór fram á það bréflega við bæjarstjórn að hún kannaði hversu mikið vatnsmagn væri í fossum Elliðaánna og vegalengd frá þeim í bæinn . Sæmundur Eyjólfsson búfræðingur var fenginn til verksins . En ef farið væri í rafhitun líka myndi kostnaðurinn verða með öllum rafmagnsofnum 250 þús. kr. , Árlegur rekstrarkostnaður myndi verða um 30 þús. kr . Frímann fór nú til Skotlands og árið 1895 rakst Einar skáld Benediktsson á hann í Leith . Frímann kom þessum tilboðum til bæjarstjórnar . Hann taldi gerlegt að breyta stefnu Golfstraumsins með þeim afleiðingum að loftslag myndi stórum hitna hér , á Grænlandi og í Norður-Ameríku . Hann aflaði sér upplýsinga um að Hekla væri 1460 m á hæð og um 7 - 8 km að þvermáli . Út frá þessum upplýsingum reiknaði Frímann að Íslendingar gætu losað sig við eyðileggingu frá Heklugosum með því að hleypa út yfirþrýstingi af henni í gegnum pípugöng fyrir 30 millj.kr . Valgarður Ó. Breiðfjörð ritstjóri var mikill áhugamaður um hvers kyns framfarir , hann varð vinur Frímanns og í samvinnu smíðuðu þeir rafhlöðu og tengdu við hana peru sem gaf frá sér dauft ljós . Stundaklukkur sem ganga með rafkrapti fást einnig . Þær eru mjög góðar í stórhýsi , þar sem þyrfti margar klukkur , því ekki þarf nema eina almenna klukku til að stýra mörgum rafklukkum og það er mikill sparnaður sjérílagi í viðhaldinu . Heilsufar var þannig að læknirinn Matthías Einarsson , rakti taugaveikifaraldur í bænum til neysluvatns úr einum brunnanna . Mörg verkefni biðu bæjarstjórnarinnar , en vatnsveitan var talin brýnust . Árið 1906 keypti bærinn Elliðaárnar vegna vatnsveitunnar . Hann samdi um leigu og kaup á nokkrum fossum og leitaði til útlanda . Haustið 1899 rafvæddi Eyjólfur vélaherbergi prentsmiðjunnar og leiddi einnig þráð til sín í Austurstræti 6 og setti upp tvö ljós á vinnustofu sinni . Þetta mál dagaði uppi . á mín. og vó 1,5 tonn . Þessi stöð var notuð lengi og síðar var sett upp dísilstöð henni til aðstoðar . Jóhannes keypti stöðina aftur 1926 og starfrækti hana til 1952 fyrir bú sitt að Setbergi . Einar horfði um stund á viðmælanda sinn og sagði síðan : " Það er þarft verk " og rétti honum peningana . Árið 1915 var íbúafjöldi Reykjavíkur 14 þús . Hún yrði gerð með því að grafa skurð úr Elliðavatni yfir í Rauðavatn og leiða vatnið þaðan niður í Grafarvog . Einar stofnaði hlutafélagið Titan um virkjanir í Þjórsá árið 1914 . Þar var tekið fram að þeir einir hefðu umráðarétt yfir fossum sem ættu lögheimili á Íslandi . Einstakir menn og félög , sum hálfútlend og sum alútlend , hafa látið gera nokkrar athuganir um hina stærri fossa , sem ráðgert hefur verið að nota til áburðarframleiðslu eða annars verksmiðjuiðnaðar , en ekkert af þessu hefur birst opinberlega , svo ég viti " . Stærsti áfanginn náðist 1953 með virkjun Laxár og Írafoss . Hin stærsta þeirra , frá Nathan og Olsen , var flutt Hafnarfjarðar til hjálpar Reykdalsstöðinni eins og áður hefur komið fram . Árið 1920 voru 20 rafstöðvar í Reykjavík , flestar fyrir eitt hús hver , þetta voru 110 volta rakstraumsvélar . Halldór Guðmundsson , f. 14. 11. 1874 að Eyjarhólum í Mýrdal . Veturinn 1898 - 1899 var hann innritaður í alþýðuskóla í Reykjavík , meðal annars til tungumálanáms . Hann var farinn að velta fyrir sér íslenskum fossum og rafmagni og sótti um styrk til Alþingis en fékk synjun . Þrátt fyrir það tók hann sig upp í ágúst 1902 og fór til Berlínar , ákveðinn í að komast í raffræðiskóla . Þegar Halldór kom heim var örlítill áhugi vaknaður á rafmagni í kjölfar erinda Frímanns B. Arngrímssonar og Eyjólfs Þorkelssonar úrsmiðs . Hann skrifaði nokkrar greinar í Ísafold og rak þar á eftir aðgerðum í rafmagnsmálum . Þau eignuðust tvö börn , Gísla og Hildigunni . Þar fékk hann orku fyrir rafalinn frá gufumótor sem notaður var til þess að draga upp bátana . Í stað þess að hætta við eða panta aðrar dýrari og verri vélar fór hann sjálfur utan og náði í vélarnar . Af þessum ástæðum var samkeppnin hörð . Halldór var alla tíð heilsuveill og andaðist eftir uppskurð í Reykjavík 15. mars 1924 á fimmtugasta aldursári . Hún var samin eftir norskum fyrirmyndum og staðfest í nóvember árið 1920 . Hann hafði starfað sem línumaður við Rafveituna frá árinu 1920 . Nikulás gegndi starfinu þar til hann dó árið 1949 . Bræðurnir urðu aðstoðarmenn Halldórs og þar með voru þeir búnir að ákvarða hvert ævistarfið yrði . Var við þetta mikil vinna eftir að Elliðaárstöðin tók til starfa . . Jón varð löggiltur rafvirkjameistari 1923 og með fyrstu húsum sem hann lagði í var Dómkirkjan í Reykjavík . Í tilefni þess setti klerkur saman þessa stöku : Dvergasmíði er dvergurinn , dags er hverfur röðullinn , ber hann geisla innog endurlýsir bæinn minn . Þetta á sína skýringu , því að nær allar lagnir voru lagðar í eldri hús og var meiri hluti þeirra timburhús . Menn mundu þá taka sig til og leggja beizli við þessar ótemjur og knýja þær til að vinna fyrir sig " . Hann fékk Halldór Guðmundsson til þess að hjálpa sér . Árið 1921 smíðaði hann sína fyrstu túrbínu sjálfur úr járni úr strandi . Árið 1927 fékk Bjarni rennibekk úr vélsmiðjunni Hamri í Reykjavík og gastæki hjá Ísaga . Bjarni lést 4. september 1938 . Árið 1912 fór Indriði aftur til Danmerkur , en kom heim alkominn árið 1913 og settist að á Seyðisfirði . Þar setti hann upp virkjun og lýsti upp bæinn . Árið 1922 fluttist hann til Akureyrar og stofnaði fyrirtækið Elektro Co . Margir sjálfmenntaðir menn komu til sögunnar í sveitum landsins og unnu að túrbínusmíð , gerð þrýstivatnspípna , mælingum á fallhæð , vatnsmagni og vatnsvegum smávirkjana hér á landi . Jón Þorláksson og Guðmundur Hlíðdal skrifuðu greinar og kenndu mönnum að mæla læki sína og smáár með yfirfallsstíflum . Hann sá flestum Skaftfellingum fyrir ljósi og vatni með því að byggja virkjanir , þar sem hann smíðaði sjálfur túrbínurnar . Í grein í Vinnunni , 9. tbl. árið 1945 um " Kjör verkafólks á Íslandi á 19. öld " , sem Haraldur Guðnason ritaði , segir m.a. : " Í píningardómi árið 1490 er vistaskylda ákveðin fyrir alla , sem ekki eiga 3ja hundraða eign . Loks kom svo að árið 1863 var bannið gegn lausamennsku numið úr gildi , en 5 hundruð á landsvísu urðu menn að eiga , ef þeir vildu frjálsir teljast . En 23. maí 1866 voru hjúalögin loks samþykkt eftir 12 ára þjark og þras . Það losnaði um vistaskylduna um líkt leyti hér á landi og annars staðar á Norðurlöndum . Reynt var að framleiða sem ódýrasta vöru með ódýru vinnuafli . Með verksmiðjulögunum árið 1833 var takmörkuð vinna barna í verksmiðjum við 9 ára aldur og vinnutími styttur . Verkamaðurinn fengi laun sín fyrir vinnu , eigandi framleiðslufjár vexti af því og jarðeigandinn jarðrentu . John Stuart Mill ( 1806 - 1873 ) setti fram þá skoðun , að ríkisvaldið yrði að hlaupa undir bagga með þeim sem stæðu höllum fæti í lífsbaráttunni . Hann vonaði enn fremur að útrýma mætti allri fátækt með réttlátri jarðeignaskiptingu , takmörkun barneigna og með stofnun samvinnufélaga . Hann gaf út bókina Auðfræði árið 1880 sem var mjög í anda frjálslyndra . Reyndar er sá maður sem fyrstur er talinn hafa hugsað sér þjóðfélagsskipun byggða á grundvelli jafnaðarins , gríski heimspekingurinn Plató , sem var uppi á 4. öld f. Kr . Hans kenning var að vitrustu og bestu mennirnir ættu að stjórna . Hann þyrfti ekki að nota nema hluta af tíma sínum til þess að sjá sér og fjölskyldu sinni farborða , en vegna atvinnuleysisvofunnar væri unnt að halda launum í lágmarki og þess vegna færi drjúgur hluti vinnutímans í að skapa verðmætisauka í vasa eiganda fyrirtækisins . Stofnað var til samtaka sósíalista , sem síðar varð að Alþjóðasambandi verkalýðsins eða Internasjónalnum , árið 1865 . Þá kom til styrjaldar milli Þjóðverja og Frakka þar sem samherjar í verkalýðsstétt bárust á banaspjót . Þegar kom fram yfir miðja öld mynduðu iðnlærðir menn með sér samtök sem sum hver minntu á samtök sveina og meistara á miðöldum . Ófaglærðir verkamenn fóru ekki að skipuleggja samtök sín fyrr en á 9. áratug aldarinnar . Marx boðaði að auðvaldsskipulagið yrði hemill á framleiðsluna , andstæður yrðu skarpari milli auðvalds og öreigalýðs og aðeins þjóðfélagsbylting gæti bjargað því frá efnahagslegu hruni . Verkalýðshreyfing í Bandaríkjunum var veikburða á þessu tímabili . Launmorð voru tíð í deilum vinnuveitenda og launþega . Önnur hreyfingin var kölluð mensévíkar og hin bolsévíkar , foringi þeirra var Lenín ( 1870 - 1924 ) . Hann taldi nauðsynlegt að flokkurinn leiddi verkalýðinn til byltingar . Þar var mikið rætt um réttindi kvenna . Með aukinni hagsæld óx þörfin á vinnuafli í barnakennslu , verslunum , á skrifstofum og við ný tæknistörf , m.a. símaþjónustu . Konur fóru í auknum mæli að sækja út á vinnumarkaðinn . En ef þeir höfðu áunnið sér vissa hæfni í ákveðnu starfi , t.d. feldskurði eða smíðum , gátu þeir gert sér það að lifibrauði í borgunum . Þeir söfnuðust saman í ákveðin gildi sem voru hæstráðandi um málefni iðngreinarinnar . Í stað þess að vera einungis matvinnungur , eða þurfa jafnvel að borga með sér , fékk iðnsveinninn nokkuð hátt kaup og hann gat flutt sig um set milli meistara . Þeir stunduðu oft iðn sína eftir að þeir komu heim , ýmist í fullu starfi á biskupssetrum eða öðrum stórbýlum og stundum í hjáverkum með eigin búskap . Íbúatala var 300 . Iðngreinar voru taldar vera 29. 1930 voru íbúar Reykjavíkur taldir vera 26.500 , iðnaðarmenn voru um 1700 og iðngreinarnar voru um 50. 3. febrúar árið 1867 var stofnað í Reykjavík Handiðnaðarmannafélagið af 31 handiðnaðarmanni í þeim tilgangi að koma upp duglegum iðnaðarmönnum og efla og styrkja samheldni milli handiðnaðarmanna á Íslandi . Næsta spor var stigið 10. des. 1893 þegar samþykkt var að fá útmælt svæði suður í Tjörn og ákveðið að byrja uppfyllingu undir grunninn eins fljótt og hægt væri . Dagana á eftir voru haldnir samsöngvar í húsinu og voru um 400 áheyrendur hvort kvöld . Þetta varð til þess að ákveðið var að selja húsið . Tilboð kom frá Fr. Håkonsen , veitingamanni að upphæð kr. 75 þús . Ákveðið var að allir meðlimir Iðnaðarmannafélagsins sem vildu ganga í sjóðinn , skyldu greiða til hans eina krónu og fimmtíu aura , en aðrir iðnaðarmenn tvær krónur . Sýndir voru ýmsir munir sem iðnaðarmenn höfðu gert . Fyrsta sýningin var haldin í Barnaskólahúsinu 2. ágúst árið 1883 . Ingólfsmyndin kostaði 40.000 kr. og langmestur hluti þess var greiddur úr sjóðum félagsins . Skyldi í nokkrum höfuðstað nokkurs lands vera farið þannig með menn sem eru frjálsir í orði kveðnu ? En kvenmannsdaglaunin eru aftur á móti svo lág að slíkt er á engu viti byggt ; eða hvaða sanngirni er að gjalda kvenmanninum ekki nema 3/5 á móti karlmanni , eða kannski tæplega það , og það þó kvenmaðurinn beri á börum móti karlmanni frá morgni til kvölds ? Vinna var ótrygg og hjá flestum komu löng hlé , einkum síðari hluta árs fram í febrúar , þegar vetrarvertíð hófst . Þóttu það hin mestu kostakjör , ef skipsrúm voru góð og miklu betra en 48 kr . Kosningarétt höfðu einungis búendur . í útsvar , 134 eru réttlausir á vettvangi landsmálanna . Það er ekki fyrr en 1915 , að verkafólk hlaut kosningarétt samkvæmt lögum " . Og allir vorum við undir sömu sökina seldir . Sagt var að þessi fatnaður , vaðmálsföt og leðurskór , væri mikil hlunnindi en ég efast um það því að hann var ódýr og ég sleit ekki miklu " . Togarasjómenn urðu brátt fjölmennasta atvinnustétt höfuðborgarinnar . Félagslegur grundvöllur var að skapast . Ef verkamennirnir færu að halda saman mundu auðmennirnir vanda sig betur og græða það á dugnaði og fyrirhyggju sem þeir vinna nú að ódýrleik allra starfsmanna við framleiðslu og iðnað . Í samningum prentara árið 1908 fengu þeir inn ákvæði um , " að þeir sem unnið hefðu eitt ár eða lengur , skyldu fá allt að þriggja daga sumarleyfi án kaups " . Árið 1888 stofnuðu skósmiðir stéttarfélag , Skósmiðafélag Reykjavíkur , það starfaði í eitt ár . Fyrsta verkefni þessa félags var að birta reglugerð um ráðningarkjör sjómanna . Meðal forystumanna Bárunnar voru góðtemplarar sem vildu koma drykkjuóorðinu af sjómönnum og hafa siðbætandi áhrif á félagsmenn . Múrarar vori 11 hér um aldamótin , þar af líklega 7 - 8 steinsmiðir . Þann 10. des. árið 1899 var Trésmiðafélag Reykjavíkur stofnað af 51 manni . Í byrjun árs 1906 hóf Alþýðublaðið göngu sína . Stjórnmálaflokkar hér á landi höfðu fram að þessu myndast um utanríkismál . Menn skiptust í flokka eftir því hversu langt þeir vildu ganga í sjálfstæðisbaráttunni . Reyndar sögðu lögin að laun ætti að greiða með peningum nema öðruvísi væri um samið . Sunnudaginn 12. mars árið 1916 var stofnþing ASÍ og Alþýðuflokksins sett í Bárubúð . Fjöldi stofnfélaga var um 1500 . Jónasi leist vel á forystuhæfileika Jóns og er talið að hann hafi beitt áhrifum sínum til þess að Ottó var vikið úr forsetastólnum á sambandsþinginu og Jón valinn . Öðru vísi getur ekki farið vegna þess að byggt er á óeðlilegum grundvelli . Forystumenn verkalýðsins voru orðnir hættulegir menn í augum borgaralegu aflanna . Á fjórða áratugnum var mikill ágreiningur milli stéttarfélaganna og pólitísku flokkanna . Í málefnasamningi ríkisstjórnar Alþýðuflokks og Framsóknarflokks árið 1934 stóð : " Að viðurkenna Alþýðusamband Íslands sem samningsaðila um kaupgjald verkafólks í opinberri vinnu . Í kjölfar þessa þurfti að setja vinnureglur og viðurkenndar leikreglur undir nafninu Vinnulöggjöf . Réðu þar atvinnusjónarmið , töldu félagsmenn sig með þessu tryggja atvinnu hjá rafveitunni . Sambandið bauð RVR inngöngu seinnihluta árs 1939 . Fundarstjóri var kosinn Hallgrímur Bachmann og Guðmundur Þorsteinsson ritari . Fyrstur tók til máls Jón Guðmundsson og lýsti nauðsyn þess að stofnað yrði félag meðal rafmagnsvirkja . Það er illa farið hversu margir alóvanir eru nú að í þessari iðn . Guðmundur hélt áfram og sagði m.a. : " Akkorðsvinna er á mjög skökkum grundvelli eins og nú er " . Umræðan snérist nú að því hverjum ætti að hleypa inn í félagið . Það ætti að vera hið fyrsta verk félagsins að fá Rafmagnsveitu Reykjavíkur til þess að gangast fyrir því að ekki mætti meir en einn óvanur maður vinna með hverjum vönum manni ... Föstudaginn 4. júní 1926 var haldinn stofnfundur Rafmagnsvirkjafélags Reykjavíkur í K.F.U.M. húsinu . Endurskoðendur voru kosnir Einar Bachmann og Jónas Guðmundsson . Sú umræða sem fór fram það sem eftir lifði af fundinum , snérist um vinnuréttarmál félagsmanna . Einnig kom fram , að rætt hefði verið við rafmagnsstjóra um vinnuréttindi . Fram kom í umræðunni í fundarlok að verið væri að leita að húsnæði fyrir félagið . Á aðalfundi 1934 var felld tillaga um að félagið verði nefnt Sveinafélag rafvirkja . Á fimmta ári var honum komið í fóstur að Læk í sömu sveit , þar sem hann var til 8 ára aldurs . Að loknu námi réðst hann til Paal Smith þar sem hann starfaði í mörg ár , eða þar til hann réðst til Rafmagnseinkasölu ríkisins . Þar starfaði hann til 1940 , þá var hann í nokkur ár hjá Raftækjasölunni hf . Hann gerðist félagi í Leikfélagi Reykjavíkur 1935 , var gjaldkeri þess 1936 - 1943 og varagjaldkeri til ársins 1950 . Hallgrímur starfaði um árabil innan Góðtemplarareglunnar . Hann kvæntist Guðrúnu Þórdísi Jónsdóttur klæðskerameistara , f. 24. nóvember 1890 , d. 16 apríl 1983 . Hann var ljóðelskur og kunni margar snjallar vísur sem stundum voru látnar fjúka í góðra vina hópi . Félagsmenn áttu í deilum við aðra iðnaðarmenn um hverjir ættu að vinna við raflagnir . Einn og sami maðurinn gróf fyrir húsinu , reisti það , lagði allar lagnir og smíðaði einnig innréttingarnar . Hallgrímur Bachmann lést 1. desember árið 1969 . Gjaldkeri bar einnig oft upp þá tillögu , að fella bæri niður eldri skuldir og byrja á núllpunkti með innheimtu , því það væri borin von að ná margra ára skuldum af sumum félagsmanna . Á þessum aðalfundi var samþykkt " að þeir félagsmenn sem hafa verið atvinnulausir einn mánuð eða lengur eigi ekki að greiða félagsgjald " . Í stjórn voru kosnir : Hallgrímur Bachmann formaður , Jónas Guðmundsson varaform . Félagið kom mjög fljótt á því fyrirkomulagi að samþykkja þyrfti hvern þann nema sem meistarar tóku í læri . Samþykkt eftirfarandi ályktunar á félagsfundi lýsir viðhorfum manna vel : " Fundurinn samþykkir að skora á stjórn félagsins að gera ítarlegar og áhrifamiklar ráðstafanir til að hverjum þeirra útlendinga sem hér vinnur að rafmagnsstarfsemi verði bolað frá atvinnu og landvistarleyfi þeirra , ef slík eru til , verði stytt svo mikið sem hægt er " . Einnig bar töluvert á ríg milli Reykjavíkurrafvirkja og þeirra sem störfuðu að rafvirkjastörfum út á landi . Því var þess krafist að lægstbjóðandi væri látinn vinna verkið sjálfur . En þessar reglur fengust ekki birtar hjá tryggingafélögunum " . Það kom fram " að vonir stæði til að þessum þjóðlygum yrði hnekkt vegna þess að fyrir Alþingi lægi að stofna til embættis til þess að hafa eftirlit með raflögnum um land allt " . Samþykkt var að hafna þessu algjörlega á þeim grundvelli : 1. að það muni valda atvinnuleysi 18 rafvirkjasveina í Reykjavík . Rafmagnsstjóri hafði eftirlit með raflögnum frá árinu 1920 . Eftirlitsstarf Hårseths jókst ört og varð hann að fá sér aðstoðarmann . Nikulás lærði húsasmíði og stundaði þá iðn til 1913 , þegar hann hefur störf hjá Halldóri . Hann hafði mikinn áhuga á umbótum í frágangi raflagna og tilhögun þeirra . Nikulás var mikill áhugamaður um rafmagnsmál og stjórnaði eftirlitsdeildinni af mikilli reisn . Einnig var rætt um að fá fræðimenn til þess að koma á fundi og halda fyrirlestra . Það gekk erfiðlega að fá menn til þess að sækja fundi , en mikið var lagt upp úr því að halda a.m.k. einn fund í mánuði . Einar Bachmann sagði eitt sinn í umræðu um félagsstarfið , " að heppilegt væri að fá 1 eða 2 menn á fundi með einhver skemmti - eða fróðleiksatriði , sem mættu verða til þess að auka fundarsókn félagsmanna . Það er þreytandi að sitja lengi yfir alvörumálum án þess að hafa sér eitthvað til skapléttis " . Eftir að hafa farið yfir tilboðin þótti aðeins stofa hjá Eimskip koma til greina á 75.00 kr. á mánuði , upphituð . Veturinn 1930 - 1931 var stofan leigð málfundafélaginu Óðni öll mánudagskvöld gegn 7.00 kr. gjaldi fyrir kvöldið . Félagsstarfið fór fram í " Eimskip " , eins og félagsmenn kölluðu félagsheimili sitt með nokkru stolti , fram á vorið 1931 . Umræður voru um að eitthvað þyrfti að gera til þess að glæða áhuga manna á félaginu . " Þrátt fyrir þetta var samþykkt á fundinum að fela árshátíðarnefndinni að semja við Hótel Skjaldbreið og sjá um allt er skemmtanahaldið varðaði . Fram kom tillaga um að greiða hann úr félagssjóði . Kvaðst hann gjarnan vilja greiða hallann úr eigin vasa þar sem hann hefði verið sá glópur að ætla félagsmönnum meiri áhuga en fyrir fyndist hjá þeim " . Næsta skemmtun var svo 10 ára afmælishátíð félagsins . Á fundi 1. mars árið 1932 var ákveðið að fara í skemmtiferð að Kolviðarhóli 9. apríl . Þar var farið með söguleg kvæði , upplestur og sungið við undirleik . Hann vann m.a. við byggingu Herkastalans og Kvennaskólans . Hann var ljósameistari um tíma þar , en þá voru notaðar bensínluktir , svonefndar King stormluktir . Eitt sinn er verið var setja bensín á þær kviknaði í bensíninu , en fyrir snarræði tókst Jónasi að koma í veg fyrir stórbruna , en hann brenndist illa . Kjörsonur þeirra er Knútur Hallsson lögfræðingur , f. 30. desember 1923 í Reykjavík . Hann fól þá Jónasi að ganga frá þeim lögnum sem eftir voru . Þetta hafði verið nokkuð stuttur námstími í rafvirkjun , en Jónas bjó að þekkingu sinni úr fyrri störfum og þegar Halldór kom til baka voru ljós komin á þau hús sem eftir voru . Hann var verslunarstjóri til 1932 , þá gerðist hann rafvirkjameistari . Jón Ormsson var kosinn formaður , Júlíus Björnsson ritari og Jón Sigurðsson gjaldkeri . Töldu þeir fjölgun í félaginu ótímabæra og skrifuðu rafmagnsstjóra bréf þar að lútandi . FLRR gekk úr Iðnsambandinu 1936 og í Vinnuveitendasambandið sama ár . Fyrsti samningurinn milli rafvirkjafélagsins og meistarafélagsins var undirritaður 1. maí 1927 . Laga mætti þá galla er með reynslunni kæmu fram . Vinna eftir hættutíma ( samkv. 1. gr. ) til kl. 10 síðdegis greiðist með 50% viðbót á dagvinnulaun . Hver sá , sem starfað hefur hjá sama meistara í eitt ár , og haft minnst 6 mánaða vinnu , skal fá 6 daga sumarleyfi með fullu kaupi . Samningsvinna greiðist vikulega í hlutfalli við það sem unnið hefur verið . Öll aukavinna greiðist vikulega . Rafvirkjafélag Reykjavíkur skuldbindur sig til að sjá um að félagsmenn vinni ekki að neinni þeirri vinnu er til rafvirkjastarfsemi getur talist , nema í þágu löggiltra rafvirkjameistara . Samningsvinna í gömlum timburhúsum og húsum sem eru í smíðum , greiðist : a . Þar sem algengir utan á liggjandi rofar og tenglar eru notaðir kr. 0.90 pr. metra í 5/8 " pípum.b. Þar sem hálfinngreyptir rofar og tenglar eru notaðir kr. 1.00 pr. metra í sömu pípum.c. Þar sem alinngreyptir rofar og tenglar eru notaðir kr. 1.20 pr. metra í sömu pípum . Verk , sem samkvæmt þessari verðskrá ekki nemur kr. 25.00 , getur hvorugur samningsaðili krafist samningsverðs á . Þetta nær þó ekki til verkstjóra . Samningur þessi gildir um eitt ár frá dagsetningu hans . c ) Einir samsnerlar fyrir einum lampa reiknast sem 1 3/4 einfalt lampastæði . g ) Hringingarlögn . Spennubreytir og ein bjalla fylgir ávallt með í verðinu . j ) Spjaldbúnað með gegnumsettum spjaldkassa 40 x 50 cm og ein hurð reiknast aukalega kr. 40.00 . II . Síðan hlutfallslega sbr. liðina I a - i og j óbreytt , ef um það er að ræða . IV . Meistararnir kröfðust þess ítrekað að nematakmörkun yrði aflétt og RVR krafðist þess að losna undan ákvæði um ábyrgðina . Samþykkt var að leita til Iðnaðarmannafélagsins um að RVR fengi að segja álit sitt á reglugerðinni , meistarafélagið hafði breytt reglugerðinni án samráðs við RVR . RVR vildi fá fram breytingar á verkefnum til sveinsprófs . Fram kom á fundum í RVR að rafvirkjasveinar eyði meira í föt vegna þess að við værum í ýmsum óþverra á háaloftum og í kjöllurum og þess á milli þyrftum við að vera í stofum og yrðum að vera þokkalega til fara , þessvegna eyddum við meira í föt . En í fundargerðum meistarafélagsins segir að samþykkt hafi verið að þeir sem vinni fyrir sæmilegu kaupi , 1.40 kr. og þar yfir , leggi sér til verkfæri . Það náðist ekkert samkomulag um þessi atriði og samningar héldust óbreyttir áfram . En þá var nær eingöngu unnið í ákvæðisvinnu hjá H.f. Rafmagn og þeir hafi skapað sér taxta sem væri 4.35 til 4.50 kr. pr. lampastæði og frían lærling . Þeir kröfðust þess að fá nemanda fyrir hverja 2 sveina sem væru í fullri vinnu 6 mánuði á ári . Það var dregið í efa vegna þess að þau væru einungis til þess fallin að kalla yfir menn kauplækkanir sem þeir reyndu síðan að vinna upp með aukinni yfirvinnu . Á móti hverjum heilum mánuði sem sveinn ynni hjá meistara skyldi hann fá 1 dag í orlof á fullu kaupi og hafa heimild til að taka alla dagana í einu sem sumarfrí . Ef ekki var til staðar vilyrði fyrir inngöngu í félagið , var útilokað að nemar kæmust á samning . Efni var aðallega flutt inn af Einkasölunni , einnig af bræðrunum Ormsson og Eiríki Helgasyni . Í skipum voru allar lagnir úr málmi , snittaðar fittingslagnir . Það voru oftast mikil viðbrigði þegar kveikt var á rafljósunum . Enda var hér um mikinn viðburð að ræða . Hin mikla birta raflýsingarinnar varð húsmæðrum torfbæjanna oft til mikilla vandræða og kinnroða . Kreppan kom harðast niður hér á árunum 1931 - 1933 , en þá hrundi verð útfluttra landbúnaðar - og sjávarafurða um nærri helming miðað við árið 1929 . Stjórn hinna vinnandi stétta " var mynduð . Fljótlega kom fram áætlun um að stofna Raftækjaeinkasölu ríkisins . Á næstu fundum kom þetta mál oft upp . Málinu var mótmælt eins og áður , en einkasalan náði fram að ganga og henni fylgdu mikil efnisvandræði , sem stóðu meðan þetta fyrirkomulag gilti , á annan áratug . Höfðu atvinnurekendur sagt upp samningum og neituðu að undirrita nýja . Þessi tillaga var felld með öllum greiddum atkvæðum . Eftir að þessum samningum var náð , færðist nokkur værð yfir kjarabaráttuna um skeið . Samningurinn var gerður til eins árs , en uppsagnarfresturinn var 3 mánuðir . Haustið 1937 voru Sogstöðvarnar teknar í notkun . Undir kröfur viðvíkjandi framkvæmd einkasölu á raftækjum og rafvélum og efni . Haraldur Eiríksson rafvirki þar kom fljótlega út á skip og tjáði sig í öllu samþ. því er gert hafði verið og skrifaði nafn sitt því til staðfestu . Einnig kvaðst hann senda rafstöðvarstjórann til mín ef hann næði í hann áður en skipið færi sem þó ekki varð . Var hann einnig í öllu samþykkur því er gjört hafði verið . Var hann einnig mjög meðmæltur gjörðum kröfum og fyrirhuguðum framkvæmdum og skrifaði nafn sitt . Fylgdi hann einnig málinu og skrifaði undir . Til Húsavíkur var komið kl. 10.35 hinn 15. maí . En þar sem Esja átti ekki að fara fyrr en kl. 11 daginn eftir var ákveðið að láta undirskriftir bíða til morguns . Til Siglufjarðar var komið kl. 4.20 e.m. hinn 16. maí . Þar var fyrst lagst við anker en strax létt aftur og farið að bryggju . Þar sem þar var skráður rafvirki sem ekki var þar á staðnum Páll Gíslason Vatnsdal . Þar kom á skip út til mín Hjálmar Halldórsson rafstöðvarstjóri og rafvirki þess staðar . Var hann kröfum þessum er gerðar hafa verið samþ. og skrifaði nafn sitt . Þar var lagst að bryggju , kom þangað til mín út á skip Guðm . Þar var lagst að bryggju eftir nokkra bið þar . Fór ég að spyrjast fyrir um Magnús Jónsson og fékk þá fregn að hann væri í Reykjavík . Taldi hann kröfur rafvirkja nauðsynlegar og sjálfsagðar og skrifaði nafn sitt undir . Í Reykjavík kl. 10.30 hinn 20. maí . Hélt ég því heim . Kom hann auga á mig og steig út úr bílnum . Þetta var stórhuga framkvæmd af ekki stærra félagi . Þessi nauðsyn hefur fyrst og fremst verið brýn vegna þess hve stéttin í heild hefur skilið hlutverk sitt , gagnvart sjálfri sér og þjóðfélaginu , illa . Allir drenglyndir menn verða að leggjast á eitt um að vinna bug á því . Tímaritinu er ætlað að ræða hagsmunamál stéttarinnar frá sem flestum hliðum , flytja fræðandi greinar um raforkumál hér á landi og kynna helstu nýjungar raftækninnar á hverjum tíma . " Eftir þetta lagðist öll útgáfa af í mörg ár . Á fundi árið 1948 var ákveðið að reyna aftur . Þjóðstjórnin svonefnda , samstjórn Sjálfstæðis - , Framsóknar - og Alþýðuflokks , sem þá sat að völdum reyndi að gera ráðstafanir til þess að sporna gegn þessum víxlhækkunum launa og verðlags með lagasetningu . Dómnum voru settar þær vinnureglur að grunnkaup skyldi ekki verða hærra en það var 1941 . Ekki tókst með þessu að stöðva kauphækkanir eða framrás vísitölunnar og ákvæðum laganna var svo breytt mjög mikið 1942 . En áður en dómur er gekk í því máli , gerðust aðrir hlutir sem urða örlagaríkir , ekki eingöngu fyrir rafvirkjastéttina , heldur verkalýðshreyfinguna í heild . Með lögum þessum var verkalýðshreyfingin svipt þeim rétti sem hún átti lögum samkvæmt til þess að ákveða verðlag vinnu sinnar með frjálsum samningum . Þar var ákveðið að tilkynna FLRR að félagið ætti ekki lengur í deilu við meistarafélagið og félagsmönnum því frjálst að hefja vinnu að nýju . Atvinnurekendur gerðu ítrekaðar tilraunir til þess að fá félagið til að undirrita svipaða samninga og járnsmiðir höfðu gert , þar sem slíkum samningi myndi verða tryggður byr í gegnum gerðardóminn . . Samtök rafvirkja reyndust sterk og ekkert lát varð á baráttuviljanum . Þegar enginn áhugi kom í ljós fyrir slíkri lausn , voru látin liggja orð að því , að unnt myndi vera að koma ýmsum frávikum frá samningi járnsmiða í gegn um gerðardóminn . 2 . Réttara væri að segja að skipt hafi verið um baráttuaðferð . Sú ákvörðun félagsins að vinna samningslaust , en hver og einn réði sig fyrir bestu kjör , var slungnari en ýmsum kann að virðast í fljótu bragði . Af því varð þó ekki , en hins vegar var horfið að því ráði að setja taxta . Á fyrri öldum lærðu menn til handverks á heimilum og verkkunnáttan gekk mann fram af manni . Hér á landi var ekki um margþætt handverk að ræða . Fyrst eftir heimkomuna ferðaðist Gísli víða um landið og rannsakaði náttúru þess . Engu fékk Gísli áorkað nema hann fékk leyfi til brennisteins - og saltvinnslu . Menn hafa skynsemi til að bera og beita henni sem tæki í lífsbaráttunni . Dewey vildi kenna piltum og stúlkum það sama , hvort heldur var verklegar eða bóklegar greinar . Georg taldi nauðsyn að leggja stóraukna rækt við handavinnu í skólum , slíkt nám hæfði betur þroska barna en glíman við óhlutstæð þekkingaratriði , það reyndist betur þegar út í lífið kæmi . Þá áttu allir að heita læsir um fermingu og flestir karlar voru þá skrifandi , en mjög algengt að konur lærðu ekkert . Þar var skylt að hafa skóla fyrir 10 - 14 ára börn og farkennslu , þar sem heimangöngu var ekki við komið . Árið 1890 lifðu 14,7% Reykvíkinga af iðnaði , en árið 1910 var þetta hlutfall komið í 25% . Aðallega var kenndur lestur , skrift og stærðfræði . Kennarar voru skólanefndarmenn sjálfir og fengu þeir engin laun fyrir . Skólinn var rekinn með þessu fyrirkomulagi til ársins 1883 , þá féll kennsla niður vegna ónógrar þátttöku og áhugaleysis . Meistarinn lét nemann gera sveinsstykki í lok námstímans . En með tilkomu laganna var fyrst um formlegt sveinspróf að ræða . Síðan sóttu iðnaðarmennirnir um borgarabréf og höfðu þá öðlast réttindi til þess að stunda iðnina , hafa með höndum eigin rekstur og standa fyrir vinnu . Kennslan var ókeypis fyrir félagsmenn Iðnaðarmannafélagsins , en kostaði 2.00 kr. fyrir aðra . Árið 1900 var fyrirkomulaginu breytt , teikning var kennd í 2 tíma , en íslenska , reikningur og danska í 1 tíma á dag hver námsgrein . Því var vel tekið og veittur var styrkur að upphæð 1000 kr. á ári næstu tvö árin . Alþingi veitti 4000 kr. styrk , auk 1700 kr. námsstyrks handa iðnnemum utanlands . Landshöfðingi átti að útnefna teiknikennara . Kennt var 2 tíma á kvöldi 6 daga vikunnar . Vinnutími var almennt 12 tímar á dag , nemendur unnu til kl. 19.00 og byrjuðu að vinna 6 að morgni . Næsta ár varð að bæta við Borgarasalnum svonefnda í Hegningarhúsinu við Skólavörðustíg . Í desember árið 1904 var ákveðið að hefja byggingu skólahúss . Þann 12. apríl árið 1927 voru samþykkt á Alþingi lög um iðju og iðnað . Með iðnfræðslulögunum árið 1927 varð iðnskólanámið að skilyrði fyrir sveinsprófi . Þá jókst nemendafjöldi úr u.þ.b. 100 í 200 - 300 . Helstu verkefni Iðnráðs voru : 1 . 4 . Öll áhersla var lögð á að auðvelda unglingum aðgang að framhaldsnámi og þá yfirleitt menntaskólanámi . Ráðið fékk heimild til þess að tilnefna iðnfulltrúa um land allt til þess að fara með eftirlitshlutverkið . Foreldrar hans voru Eiríkur Eiríksson bakari , f. 17. júní 1881 á Djúpavogi og Margrét Jónsdóttir f. 13. okt. 1882 í Reykjavík . Hann vann hjá Ormsson bræðrum lengst af sinn starfsferil . Eiríkur lést 1. desember 1989 . Hallgrímur Bachmann tók einnig fram , að í lögunum stæði , að meistari ætti að greiða allan kostnað af kennslunni í Iðnskólanum . Kosnir voru Eiríkur Karl Eiríksson , Aðalsteinn Tryggvason og Daníel Sigurbjörnsson . Einnig kom fram tillaga frá meisturum um að leggja ákvæðisvinnutaxtann niður og lækka skipakaupið . Á fundinum voru lagðar fram eftirfarandi tillögur um innihald nemasamnings : 1 . Næturvinna borgist með kr. 0,50 á tíma á eftirvinnukaup . 5 . Tekið var undir þetta á fundinum , en menn vildu láta undirbúa málið betur . Það kom fram í máli formanns , að meistarar myndu segja upp kjarasamningnum um næstu áramót ef þetta samkomulag yrði ekki gert . Nemar sem voru á fundinum mótmæltu þessu harðlega . Sömu leið fór tillaga stjórnarinnar . Á fundinum var samþykkt að breyta ekki fyrri fundarsamþykktum um nematakmörkun . Iðnnemafélagið Þráinn var stofnað árið 1905 . Hið næsta sem vitað er um samtök iðnnema er að árið 1927 var stofnað Félag prentnema og 1929 Iðnnemafélag á Ísafirði . Fljótlega fór að bera á umræðu um stofnun heildarsamtaka , en sú umræða var drepin í dróma með ofstækisfullri andstöðu meistarafélaga og annarra hagsmunaaðila . Í fyrstu stjórn samtakanna voru kosnir : Óskar Hallgrímsson formaður , Sigurður Guðgeirsson varaformaður , Egill Hjörvar ritari , Kristján Guðjónsson meðstjórnandi , Baldvin Halldórsson 1. varam . , Ingimar Sigurðsson 2. varam . Árin 1952 , 1956 og 1962 tókst að ná fram hækkunum . 3 . Iðnnemar fái aðild að sjúkra - og lífeyrissjóðum . Þá var samið um að nemar sem hefji nám yngri en 17 ára skuli á 1. ári hafa 35% af 1. árs launum sveina og fá 40% á 2. ári . Eitt af aðalbaráttumálunum í upphafi samtakanna var að fá dagskóla í stað kvöldskólanna . Árið 1955 varð breyting á þessu . Frægur er viku vinnuseðill lærlings frá árinu 1955 , þar stóð : " Unnið við að skafa skít og leita að Hr. Hansen , 48 tímar . " Iðnnemasamtökin tóku þátt í því með sveinafélögunum , að berjast gegn því að ófaglærðir " fúskarar " fengju að starfa í löggiltum störfum iðngreinanna . Árið 1974 keyptu svo Iðnnemasamtökin kjallaraíbúð að Njálsgötu 59 og tveimur árum síðar var keypt hæð að Skólavörðustíg 19 . Hafði þessi þróun miður hollar afleiðingar í för með sér fyrir félagsheildina . Þeir sem fylgdu síðarnefndu hugmyndinni deildu nokkuð um hvort leggja bæri Rafvirkjafélag Reykjavíkur niður og stofna nýtt félag , eða eingöngu að gera breytingu á lögum félagsins í þessa átt . Sumir félagsmanna töldu það vera fyrir neðan virðingu félagsins að sækja um inngöngu þegar litið var til niðurlægjandi meðferðar ASÍ manna á fyrri umsókn R.V.R. Aðrir voru þeirrar skoðunar að það væri félagsleg skylda rafvirkja að sameinast með öðrum í að gera ASÍ að heildarsamtökum allra launamanna í landinu . Viðbrögð ASÍ forystunnar voru nú með þeim hætti , að inngangan var strax tekin fyrir og samþykkt . Tilgangur félagsins er að ákveða kaup og kjör meðlima sinna og vernda réttindi og hagsmuni félagsmanna . Á félagsfundi í desember 1941 var eftirfarandi tillaga samþykkt : " Með tilvísun til hinnar tilefnislausu réttinda - og atvinnuskerðingar , sem rafvirkjar hafa orðið fyrir vegna reglugerðar Rafmagnseftirlits ríkisins , sem og annarrar rangsleitni , sem rafvirkastétt landsins hefur verið beitt í skjóli hennar , samþykkir fundurinn að gera nú þegar ráðstafnir til verndar réttmætum réttindum rafvirkjastéttarinnar og kjósa í því augnamiði 3ja manna nefnd til að undirbúa málið og leggja það fyrir fund R.V.R. sem haldinn sé innan hálfs mánaðar hér frá " . Í nefndina voru kosnir Ríkarður Sigmundsson , Haraldur Eggertsson og Jónas Ásgrímsson . Lesið uppkast að félagslögum og þau samþykkt með smá athugasemd . Samþykkt var að láta fjölrita 25 eintök af félagslögunum . Þetta var fyrsta fundargerð RFA . Upp úr 1949 hefst starfsemi félagsins aftur og er kröftug . Það er svo 1970 við stofnun RSÍ , að félagið tekur að starfa sem sjálfstætt félag innan sambandsins . Hér var þó að ýmsu leyti við ramman reip að draga . Lágmarkskaup var 3.55 kr. og hækkaði um 10% frá síðasta samningi . Samningur þessi var gerður til eins árs og uppsagnarfrestur var einn mánuður . Eftirvinna styttist í 2 klst. úr 4 . Vinnuvikan styttist í 48 klst. en varð í raun ekki nema 43 klst. vegna niðurfellingar á kaffitíma . Það bann stóð til 8. mars en þann dag var nýr samningur undirritaður fyrir milligöngu sáttasemjara , eftir að FLRR hafði fallið frá öðrum kröfum en forgangsrétti meðlima FLRR til rafvirkja til starfa á sínum vegum . Hefði stjórnin gert ráðstafanir til þess að fá sýnishorn " . Síðar á fundinum var samþykkt sú tillaga , " að þeir sveinar sem væru starfandi hjá meisturum skuli hafa forkaupsrétt að þeim og skal hver eiga rétt á að kaupa eina af hverri gerð , meðan birgðir endast " . Á stjórnarfundi 6. september árið 1949 lá fyrir reikningur frá Innkaupasambandi rafvirkja um verð á verkfærum sem félagið hafði pantað frá Bretlandi . Bjargmundur var í henni til ársins 1960 . ASÍ mótmælti þessari fölsun vísitölunnar og hvatti verkalýðsfélögin til þess að segja upp gildandi samningum við atvinnurekendur . Vöktu þessi viðbrögð FLRR mikla undrun , þar sem allir aðrir vinnuveitendur höfðu orðalaust framlengt samninga við sína viðsemjendur , enda þóttu verkalýðsfélögin hafa sýnt mikinn þegnskap með framlengingu óbreyttra samninga , eins og kjörum var þá háttað , þrátt fyrir nokkra leiðréttingu á vísitölu . Nokkur fyrirtæki í iðninni urðu þá uppvís að því að reyna að sniðganga þessi samningsákvæði , með því að greiða aðeins unnar stundir , þegar verkefni voru ekki fyrir hendi , enda þótt menn hefðu öðlast uppsagnarfrest . Sáttasemjari ríkisins tók nú deiluna í sínar hendur og eftir nokkurt þóf féllu meistarar frá kröfum sínum og framlengdu samninga óbreytta . Hann virtist ekki hafa verið of trúaður á að málstaður meistara stæðist fyrir dómi , því að hann gerði þá varakröfu , að meisturum væri því aðeins skylt að greiða fulla vinnuviku , að ekki hafi verið samið um annað milli meistara og sveina , er hlut eiga að máli . Þegar samningar náðust ekki , boðuðu félögin vinnustöðvun frá 1. desember og kom hún til framkvæmda þann dag . FÍR aflýsti síðan síðan verkfalli og hófst vinna samkvæmt hinum nýja samningi þá þegar . Helstu nýmæli í þessum samningum voru þau , að samið var í fyrsta sinni um fast vikukaup í stað tímakaups , sem áður hafði gilt og orlof var lengt úr 12 dögum í 15 daga á ári . Stóð nú í stappi milli FLRR og VSÍ í 10 daga , rafvirkjar unnu samkvæmt hinum nýju samningum eins og ekkert hefði í skorist . Þessi fundarsamþykkt var tilkynnt FLRR þegar sama dag . Í janúarmánuði árið 1953 fóru fram nokkur viðtöl milli stjórna FÍR og FLRR , m.a. fyrir milligöngu sáttanefndar þeirrar sem starfaði í deilunni 1. - 19. desember árið 1952 . Eins og áður er getið , færði samningurinn frá 20. desember rafvirkjum nokkru meiri kjarabætur en verkalýðsfélögin fengu almennt í desembersamningunum og af þessum ástæðum reyndi VSÍ með öllum ráðum að fá samningnum rift . FYRSTI HEIÐURSFÉLAGINN OG AFHENDING FYRSTU GULLMERKJA Á stjórnarfundi 14. október árið 1951 lagði formaður þetta til : " Legg til að Hallgrímur Bachmann verði gerður að heiðursfélaga FÍR sem viðurkenning fyrir störf hans í þágu félagsins og rafvirkjastéttarinnar " . Þau fengu stofnendurnir sem enn voru í félaginu : Hallgrímur Bachmann , Sigurður Jakobsson , Eiríkur Karl Eiríksson , Ingolf Abrahamsen og Hafliði Gíslason . Þegar ráðist var í bygginguna að Freyjugötu voru félagsmenn FÍR um 100 . Félagið hélt miklar árshátíðir og fyllti stærstu veitingahús bæjarins . Hér er einn sem var sunginn í fimmtíu ára afmæli félagsins , eins og kemur fram í textanum : ( Lag : Úr fimmtíu centa glasinu ) Í upphafi var myrkur og auðn til lands og sjósog ömurlega hljótt um víðan geiminn . Það vildi hafa bjartí veröldinni jafnt nótt sem daga . En rafvirkja þarf góða er rafmagnsnotkun vexog rétt er þá að draga línur hreinar . Því lyftum við nú glösum : Lifi F.Í.R.það lengi , lengi , lengi , lengi lifi . Á fjárlögum árið 1957 fékkst 1 milljón til orlofsheimila verkalýðsfélaga . Sigvaldi Thordarson arkitekt var fenginn til þess að skipuleggja svæðið og teikna orlofshúsin . Þegar tillagan var tekin til umfjöllunar kom fram önnur um , " að fólk ætlaði nú ekki að vera nema viku í húsunum og því væri það fjarstæðukenndur óþarfi að eyða miklum fjármunum í að setja upp sturtur í húsin " . Í fyrsta áfanga voru byggð 22 orlofshús og sumarið 1965 voru þau hús leigð til fyrstu dvalar . Þar var samþykkt einróma að stofna Rafiðnaðarsamband Íslands . Þar voru Þorsteinn Sveinsson , Reykjavík og Albert K. Sanders , Njarðvík þingforsetar . Í stjórn RSÍ voru kjörnir : Óskar K. Hallgrímsson form. , Magnús K. Geirsson varaform . Nú varð RFA að sjálfstæðu félagi , stofnuð voru ný félög rafvirkja á Suðurlandi , Vestmannaeyjum og á Suðurnesjum . Þar var það sambandið sem hafði stjórn með öllum sjóðum og eignum . Það kostaði Óskar mikil átök að fá það samþykkt innan FÍR að láta RSÍ eftir sterka sjóði og fasteignir FÍR . Á fyrsta námskeiðið voru skráðir 19 manns . Félagsmenn voru mjög óánægðir með rafmagnsfræði - og teiknikennsluna í Iðnskólanum og rætt var um hvort ekki mætti að einhverju leyti nýta rafmagnsfræðikennsluna sem var í Vélskólanum . Magnús óskaði eftir tillögum um innihald námskeiðsins . Námskeiðið átti að hefjast 10. nóv. í Gagnfræðaskóla Reykjavíkur og námskeiðsgjald að vera 75 kr . Um eftirlit með raflögnum . 6 . Um Neon og flúorsent lýsingu . Á fundi 28. desember var rætt við Pétur Símonarson í Vatnskoti um hvort hann vildi taka að sér að flytja fyrirlestur , rætt var um að fá húsnæði hjá Fiskifélaginu . Þessi námskeið voru að hluta til verkleg . Þær nýjungar sem fylgdu í kjölfar hálfleiðarans og síðar örtölvunnar höfðu geysileg áhrif á þann búnað sem rafiðnaðarmenn unnu við . Upp úr árinu 1970 var farið að huga að því að endursemja námskrár . En rafvirkjarnir sem voru úti á vinnumarkaðnum gerðu sífellt harðari kröfur um að þeir fengju tækifæri til þess að endurnýja menntun sína og kröfðust þess að FÍR hefði forgöngu þar um . Þessir menn fjölluðu um þau mál á félagsfundum og það var svo í sólstöðusamningunum árið 1974 að rafverktakar og fulltrúar rafvirkja urðu sammála um að standa að stofnun eftirmenntunarnefndar á sama hátt og rafiðnaðarmenn í Danmörku höfðu gert . Þessi námskeið voru strax fullbókuð og voru haldin víðsvegar um landið . Daginn eftir að skipið kom átti námskeiðið að hefjast . Farið var alla leið til æðstu manna hjá Eimskip og síðan með bréf frá þeim til æðstu manna í Slippnum um að kennarinn og nemendur hans mættu fara um borð í skipið þar sem það lá í Slippnum , fara niður í lest og finna til kassana sína . Það var stormað niður Slipp með þátttakendur námskeiðsins og danska kennarann til þess að ná í kennslutækin . Arne dó langt fyrir aldur fram úr krabbameini og var þar mikill missir fyrir norrænt menntunarstarf rafvirkja . Einnig sköpuðust í gegnum NEUK tengsl milli skóla og þeirra er að námskrár - og kennslubókagerð unnu . Árin 1975 - 1978 var eftirmenntunarnefndin rekin með fjárframlagi sem fékkst á fjárlögum í gegnum iðnaðarráðuneytið . Verulegur hluti rekstrarfjárins fór í kennslutækjakaup á þessum árum eða allt að 60% . Haustið 1985 hófst samstarf við eftirmenntunarnefnd rafeindavirkja og Rafiðnaðarskólinn var stofnaður . Fram að þessu höfðu öll námskeið í Reykjavík verið haldin í Iðnskólanum . , auk þess sem aðgangur var að kaffistofu . Árið 1992 voru haldin yfir 100 námskeið með rúmlega 1.000 þátttakendum . Veturinn 1994 - 1995 var stofnuð bókaútgáfa til þess að halda utan um fjölmargar kennslubækur sem skólinn og samtökin höfðu látið þýða og semja . Ólafur Jens Pétursson , Mál og Menning 1989 . Tímarit iðnaðarmanna 1. - 5. árg. 1927 - 1931 . " Brot úr sögu Alþýðusambandsins " . Stefán F. Hjartarson , Vinnan 75 ára afmælisblaðBannfærð sjónarmið . Múrarasaga Reykjavíkur . Guðjón Friðriksson , Iðunn 1991 . Dómsmálaráðherrann . Ágrip af sögu Rafvirkjafélags Norðurlands " . Iðnneminn 60 ára . Úr bæ í borg . Sagt frá Reykjavík . Vatnsaflsstöðvar fyrir sveitabæi á Íslandi " . Minningabrot Jóhanns Ögmundssonar . Jónas Guðmundsson 70 ára " . Sveinn Einarsson , Reykjavík 1973 . Gísli Brynjólfsson , Lesbók Morgunblaðsins 21. tbl. , 45. árg. " Halldór Guðmundsson raffræðingur " . S.H. Óðinn júlí - desember 1924 . " Óskar Hallgrímsson , Tímarit rafvirkja 3. - 4. tbl. 5. árg. 1951 . " NEKF , Osló 1994 . 50 ára Bræðurnir Ormsson 1. desember 1922 - 1972 . 1927 Hallgrímur Bachmann form. , Jónas Guðmundsson varaform . 1929 Jóhannes Kristjánsson form. , Hallgrímur Bachmann varform . , Sigurður P.J. Jakobsson ritari , Jóhannes Kristjánsson gjaldk . , Sigurður P.J. Jakobsson ritari , Sigurður Gíslason gjaldk . 1934 Ólafur Jónsson form. , Kári Þórðarson varaform . , Jón Sveinsson ritari , Ólafur Jónsson gjaldk . , Guðjón Guðmundsson aðstoðargj.k. Varamenn Haraldur Jónsson , Þorlákur Jónsson og Ólafur Jónsson . , Eiríkur Karl Eiríksson ritari , Júlíus Steingrímsson gjaldk . , Elías Valgeirsson aðstoðargj.k. 1954 Óskar K. Hallgrímsson form. , Þorvaldur Gröndal varaform . , Gunnar Guðmundsson ritari , Kristján Sigurðsson gjaldkeri , Guðmundur Jónsson aðstoðargj.k. 1955 Óskar K. Hallgrímsson form. , Páll J. Pálsson varaform . , Jónas Guðlaugsson aðstoðargjaldk . , Sigurður Sigurjónsson og Auðunn Bergsveinsson varamenn . 1958 Óskar K. Hallgrímsson form. , Auðunn Bergsveinsson varaform . 1959 Óskar K. Hallgrímsson form. , Auðunn Bergsveinsson varaform . 1960 Óskar Hallgrímsson form. , Auðunn Bergsveinsson varaform . , Sigurður Sigurjónsson aðstoðargjaldk . , Kristinn K. Ólafsson og Kristján J. Bjarnason varamenn . 1963 Óskar K. Hallgrímsson form. , Pétur K. Árnason varaform . 1964 Óskar K. Hallgrímsson form. , Pétur K. Árnason varaform . 1965 Óskar K. Hallgrímsson form. , Magnús K. Geirsson varaform . , Sveinn V. Lýðsson aðstoðargjaldk . , Kristján J. Bjarnason og Jón Á. Hjörleifsson varamenn . , Kristján J. Bjarnason og Gunnar Bachmann varamenn . , Jón Steinþórsson ritari , Sigurður Hallvarðsson gjaldk . , Gunnar Bachmann meðstj . , Lárus Sigurðsson og Eyþór Steinsson varamenn . 1973 Magnús K. Geirsson form. , Bjarni Sigfússon varaform . 1974 Magnús K. Geirsson form. , Bjarni Sigfússon varaform . 1975 Magnús K. Geirsson form. , Bjarni Sigfússon varaform . , Guðmundur Gunnarsson meðstj . , Eyþór Steinsson og Jón Ólafsson yngri varamenn . 1978 Magnús Geirsson form. , Bjarni Sigfússon varaform . , Einar S. Bjarnason ritari , Sigurður Hallvarðsson gjaldkeri , Eyþór Steinsson meðstj . , Bjarni Sigfússon ritari , Svavar Guðbrandsson gjaldkeri , Eyþór Steinsson meðstj . , Jón Ólafsson yngri og Magnús Guðjónsson varamenn . , Jón Ólafsson yngri og Magnús Guðjónsson varamenn . , Bjarni Sigfússon ritari , Svavar Guðbrandsson gjaldkeri , Eyþór Steinsson meðstj . 1987 Guðmundur Gunnarsson form. , Haraldur Jónsson varaform . 1988 Guðmundur Gunnarsson form. , Haraldur Jónsson varaform . , Einar B. Sigurgeirsson meðstj . 1991 Guðmundur Gunnarsson form. , Haraldur Jónsson varaform . , Björn Ágúst Sigurjónsson ritari , Rúnar Bachmann gjaldkeri , Einar B. Sigurgeirsson meðstj . , Halldór Ólafsson og Þór Ottesen varamenn 1994 Guðmundur Gunnarsson form. , Haraldur Jónsson varaform . 1996 Haraldur Jónsson form. , Guðmundur Gunnarsson varaform . Þór Ottesen ritari , Björn Ágúst Sigurjónsson gjaldkeri , Jón Þór Kristmannsson meðstj . , Ísleifur Tómasson meðstj . og Stefán Sveinsson meðstj . 1999 Haraldur Jónsson form . og Helgi Helgason meðstj . ] ] Stjórn Formaður : Borgþór Hjörvarsson Hitatækni Varaformaður : Guðmundur Ævar Guðmundsson Fálkinn