Á heiðskírum íslenskum sumardegi hafa mælst allt að 32 staðlaðir roðaskammtar , en í júní er meðalgildið 20 á dag . Einkennandi fyrir hverja tegund geisla er bylgjulengdin , sem ræður mestu um eiginleikana ( mynd 1 ) . Styrkleiki ósons í lofthjúp jarðar er aðeins 3:10 . Ýmis efni geta valdið eyðingu ósons eins og til dæmis halón og metylbrómíð . 1 Styrkur ósons í andrúmsloftinu hefur minnkað á undanförnum áratugum , sérstaklega á norðlægum svæðum . 4 Eftirfarandi skipting var ákveðin árið 1932 á alþjóðlegri ráðstefnu um ljós : Húðlæknar og ljóslíffræðingar nota aðra skiptingu . Upphaf ÚFB-geislasviðsins er valið við 290 nanómetra vegna þess að styttri bylgjulengdir eru ekki í sólarljósi í neinum mæli nema á hæstu fjöllum . Ef ekki myndast nægilegt D-vítamín í húðinni , er nauðsynlegt að bæta það upp með fæðu , eða með töku D-vítamíns . Áhrif útfjólublárra geisla eru mest áberandi í húðinni ( tafla I ) , en einnig hafa útfjólubláu geislarnir áhrif á augun og ónæmiskerfið . Flestir þekkja vel snemmkomin áhrif útfjólublárra geisla á húðina sem sólbruna . Oftast verða skemmdir í húðfrumum sem leiða til losunar TNF-a og IL - 6 sem síðan leiðir til losunar sameinda sem valda bólgu . Losun þessara efna í húðinni skýrir almenn flensulík einkenni sem margir finna fyrir við alvarlegan , útbreiddan sólbruna . Skemmdir í hyrnisfrumum lýsa sér sem forstigsbreytingar ( actinic keratosis ) sem geta leitt til flöguþekjukrabbameins með tímanum . Flest grunnfrumukrabbamein myndast í sólskaddaðri húð . 7 Átt er við þær bylgjulengdir sem geta valdið sólbruna og skemmdum á húðinni . 8 , 9 Upphaflega þróuðu Kanadamenn ÚF-stuðul árið 1992 . Sá stuðull sem er notaður í dag var ákvarðaður 1995 og tóku margar alþjóðlegar stofnanir þar þátt í skilgreiningu hans , svo sem Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin ( WHO ) , Umhverfismálastofnun Sameinuðu þjóðanna ( UNEP ) , Alþjóðaveðurfræðistofnunin ( WMO ) og Alþjóðageislavarnaráðið fyrir ójónandi geislun ( ICNIRP ) , svo þær helstu séu nefndar . Í flestum löndum er ÚF-stuðull birtur í fjölmiðlum auk þess sem spáð er fyrir um gildi næstu daga . Þegar ÚF-stuðull er reiknaður er tekið tillit til þess að áhrifin á húðina eru mismunandi eftir bylgjulengdum . Nánari skilgreining hans er eftirfarandi : Roðavaldandi geislar eru skilgreindir og vegnir á eftirfarandi hátt , mismunandi eftir bylgjulengd : 7 Ser ( l ) = 1,0 þegar 250 < λ l ≤ < 298 nm Ser ( l ) = 100,094 ( 298 - l ) þegar 298 < l ≤ < 328 nm Ser ( l ) = 100,015 ( 140 - l ) þegar 328 < λl ≤ < 400 nm λl = bylgjulengd Ser ( lλ ) = hlutfallsleg roðaáhrif fyrir viðkomandi bylgjulengd Á mynd 2 má sjá mismunandi áhrif útfjólublárra geisla á húðina eftir bylgjulengdum . Vegna endurkasts getur húðin brunnið þó alskýjað sé . Í kringum miðbaug getur stuðullinn náð 15 . Á Íslandi sveiflast stuðullinn frá núll til sjö , 10 sem er svipað og í Danmörku , þó að jafnaði sé stuðullinn heldur hærri þar . Nokkrar staðreyndir um ÚF-stuðul er að finna í töflu II . 12 1 staðlaður roðaskammtur = 100 J / m 2 af roðavaldandi geislum Fjöldi staðlaðra roðaskammta sem sólin gefur frá sér á tímaeiningu er því mælikvarði á hve mikið geislamagn einstak-lingur sem er úti í sólinni í þann tíma hefur fengið á sig . Um miðjan daginn breytist styrkur sólargeislanna lítið , ef ekki koma til breytingar á skýjafari . Sé styrkur sólargeislanna stöðugur í eina klukkustund má reikna geislaskammtinn með eftirfarandi formúlu : Af þessu leiðir að SRS / klst. = 0,9 x ÚF-stuðull Það má því segja með nægilegri nákvæmni að um miðjan daginn sé fjöldi staðlaðra roðaskammta á klukkustund = ÚF-stuðull . 10 Júní var sólríkasti mánuðurinn og mældust að meðaltali 20 staðlaðir roðaskammtar á dag . Sé tekið tillit til þess að fölur Íslendingur þolir eingöngu fjóra staðlaða roðaskammta , er ljóst að að flesta daga í júní er hægt að fá fimmfaldan skammt sem þarf til þess að húðin brenni , ef verið er úti allan daginn . Hæsta gildið sem mældist í júní var 32 SRS , eða áttfaldur sá skammtur sem þarf til þess að brenna í sólinni . Í lok maí má finna nokkra daga þar sem sólin gefur frá sér 10 staðlaða roðaskammta um miðjan daginn og í kringum 25 allan daginn . Í júní og júlí má finna nokkra sólríka daga þar sem 12 - 13 staðlaðir roðaskammtar mældust yfir miðjan daginn og yfir 30 allan daginn . Upplýsingar um ÚF-stuðul á höfuðborgarsvæðinu má nálgast á heimasíðu Húðlæknastöðvarinnar ( www.hls.is ) . Upplýsingar um ÚF-stuðul í Borgarfirði má fá á heimasíðu Félags sumarhúsaeigenda í Hvammi ( www.hvammshlid.is ) . Að lokum viljum við nota tækifærið og hvetja íslenska fjölmiðla til að birta ÚF-stuðul yfir sumarmánuðina og að kynna gildi hans fyrir notendum sínum .