„ En skiøn Planete-Bog “ - Stjörnuspádómsbók frá 1764 Um fátt hefur verið rætt meira manna á milli að undanförnu en sérstakt veðurfar á Íslandi það sem af er sumri . Þar hafa ýmsir veðurfræðingar , bæði lærðir og leikir , verið kallaðir til en einnig hefur fólk leitað sér vitneskju í gömul veðurfræði og spádóma þar að lútandi . Það er því engin nýlunda að fólk vilji skyggnast fram í tímann með öllum tiltækum ráðum , hvort sem um veðurfar eða annað sem viðkemur lífi mannsins er að ræða . Gripur ágústmánaðarins er stjörnuspádómabók , útgefin í Kaupmannahöfn árið 1764 . Hún er einn þeirra um 800 gripa af íslenskum uppruna sem Nordiska museet í Stokkhólmi afhenti Þjóðminjasafni Íslands til „ ævarandi varðveislu “ árið 2008 . Hún ber þann langa titil „ En skiøn Planete-Bog , hvor udi beskrivess de syv Planeters med de Tolv Tegns Natur oc Complex . Meget herligen afmalede , oc andre fleere Stykker , som her ogsaa tilhøre . “ Bókin er 64 blaðsíður , í pappabandi og fjallar „ ... um lundarlag manna , gæfu o.fl. eptir því , undir hverri plánetu þeiri séu fæddir . “ 1 ) Eins og kunnugt er hefur sr. Helgi Sigurðsson , prestur á Jörva og síðar á Melum í Melasveit , verið talinn helsti stofnandi Þjóðminjasafns Íslands . Hann gaf safninu sem stofngjöf 15 gripi til varðveislu og 24. febrúar 1863 gáfu stiftsyfirvöld út bréf þar að lútandi og telst sá dagur stofndagur safnsins . Svo virðist sem sr. Helgi hafi vegið eigandi bókarinnar því hann skrifar í safnskýrslu sína um hana : „ Þessa bók eignaðist eg , þá eg var úngur , hjá sr. Brinjólfi Bjarnasyni , í Miklaholti . Var hún þá í rotnum blöðum , en síðan hefi eg komið henni í band . “ 2 ) Í safnskýrslunni lýsir síðan sr. Helgi innihaldi hennar nokkuð nákvæmlega , ekki síst myndefninu sem var fremur fátítt í bókum á þessum tímum . Þar er getið um lófalestur og hvað hinar einstöku línur lófans tákna . Pláneturnar sjö ( Satúrnus , Júpiter , Mars , Sólin , Venus , Merkúríus og Máninn ) eru sýndar „ í viðhafnarmikilli mannsmynd , “ hver með sitt sérstaka tákn . Því næst eru stjörnumerkin tólf nefnd og helstu einkenni þeirra sem undir þeim merkjum eru fæddir , s.s. hvernig fólk er „ ... mismunandi á sál og líkama , að gáfum , lunderni og laungunum , eða að líkamsvexti , atgjörfi ... “ 3 ) og líka hvaða pláneta ráði mestu á hverju aldursskeiði fyrir sig og um „ lukkukjör manns í lífinu . “ Athyglisverðar eru einnig reglur um blóðtökur og ýmsar lækningar þeim tengdum , allt eftir því hvernig staða plánetanna er hverju sinni . Þess má geta að ekki var farið að fjalla um blóðtökur í lækningabókum fyrr en um 1700 og þá talað um áhrif „ ... föruhnatta og stjörnumerkja á líkamann fyrir blóðtöku ... “ 4 ) Í bókinni er loks að finna reglur um að gæta heilsunnar og um líkur á því hvort sjúkum manni batni eða hann deyi , allt eftir stöðu stjarnanna . Þá er sérstök tafla er um það hvað beri að gera - eða forðast - hvern dag mánaðarins eftir því í hvaða merki tunglið er hverju sinni og sérstaklega ber fólki að fara varlega sjáist halastjarna á himni . Og auðvitað er spáð til um veðurfarið , allt eftir því hvernig tunglið er í afstöðu sinni gagnvart hinum plánetunum . Í lok skýrslu sinnar lætur sr. Helgi í ljós persónulega skoðun sína á bókinni : „ ... Þessar og fleiri hégiljur , sem drotnuðu í mörgum löndum fram yfir siðabótina [...] eru , ef til vill , en ekki allstaðar útdauðar . “ Þótt ætíð hafi fólki þótt sitt hvað um ágæti stjörnuspádóma er þó ljóst að þeir lifa góðu lífi enn í dag . Það sést best á því að mörg dagblöð birta stjörnuspár daglega fyrir hvert stjörnumerki fyrir sig og stundum jafnvel ár fram í tímann . Verður hver og einn að ákvarða sjálfur um áreiðanleika slíkra spádóma en trúlegt er að sú löngun mannsins til að skyggnast inn í framtíðina muni lifa svo lengi sem hann lifir sjálfur . Og til þess verða notaðar bæði fornar og nýjar aðferðir ... ( Sjá einnig : Gripur mánaðarins , mars 2017 : Þjms. 2008 - 54 - 1 ) Jón Steffensen . ( 1990 ) . Alþýðulækningar . Í Frosti F. Jóhannsson ( ritstj. ) Íslensk þjóðmenning VII . Alþýðuvísindi , bls. 103 - 192 . Reykjavík : Þjóðsaga .