Tryggvi Stefánsson læknir hringdi fyrir nokkru síðan og óskaði eftir umfjöllun um recurrence , endurkomu sjúkdóms eða einkenna . Íðorðasafn lækna birtir enska nafnorðið recurrence , upptekning ; og lýsingarorðin recurrens ( L ) , afturhvarfs - ; og recurrent ( E ) , 1. ítrekaður . 2. afturhvarfs - . Uppruni orðanna er rakinn til latnesku sagnarinnar recurrere , að hlaupa aftur . Læknisfræðiorðabók Dorlands gefur þýðingu á nafnorðinu recurrence , endurkoma einkenna eftir hlé ( remission ) og vísar í annað nafnorð , relapse , endurkoma sjúkdóms eftir að hann virðist genginn yfir . Íðorðasafn lækna hefur þar valið þýðinguna bakslag . Endurkoma einkenna og teikna sjúkdóms sem virðist læknaður . Aftur er uppruna að leita í latínu þar sem lapsus er flótti , fall , galli eða villa . Enn eitt fræðiheitið er recrudecence sem Íðorðasafn lækna nefnir : uppblossun . Ný elnun sjúkdóms sem virtist í afturbata . Rifja má upp að sögnin að elna merkir að aukast eða vaxa . Enn er uppruni fræðiheitisins rakinn til latínu þar sem lýsingarorðið crudus merkir hrár , grófur eða hrjúfur . Heitið recrudecence mun fyrst og fremst hafa verið notað um sár sem opnuðust eða komu fram aftur . Þegar flett er upp í öðrum erlendum læknisfræðiorðabókum kemur í ljós að læknisfræðilegur merkingarmunur orðanna recurrence , relapse og recrudecence er að mestu horfinn . Æskilegt væri því að samræma þau í Íðorðasafninu einnig . Undirritaður svaraði Tryggva þannig að endurkoma ( einkenna eða sjúkdóms ) væri það heiti sem hann helst vildi nota um recurrence . Íslenska samheitaorðabókin gefur samheitin afturhvarf og afturkoma , en þau hafa enga augljósa yfirburði . Til ítrekunar má nefna dæmi : recurrent tumor verður þá endurkomið æxli eða endurkomuæxli og recurrent disease verður endurkominn sjúkdómur eða endurkomusjúkdómur . Í 137. pistli ( Lbl 2001 ; 87 : 843 ) var að beiðni Runólfs Pálssonar lyflæknis fjallað um íslenskt heiti á þeim hluta sjúkraskrárupplýsinga sem læknar safna kerfisbundið við komu og innlögn sjúklings á sjúkrastofnun . Runólfur vildi losna við slanguryrðið " sjúrnall " sem oft er notað í samsetningunni " að taka sjúrnal " til að vísa í þessa fyrstu upplýsingasöfnun . Runólfur virtist í staðinn vilja nota heitið " innlagnarnóta " , en undirritaður lagðist gegn því að tökuorðið " nóta " fengi þennan virðulega sess og stakk upp á því að heitið sjúkraskrá mætti nota þarna í þrengri merkingu : 2. þær sjúkdóms - og heilbrigðisupplýsingar sem safnað er við innlögn á heilbrigðisstofnun eða við komu til heilbrigðisstarfsmanns ; auk hinnar hefðbundnu : 1. heildarsafn sjúkragagna ákveðins sjúklings , sem geymd eru hjá heilbrigðisstofnun eða sjálfstætt starfandi heilbrigðisstarfsmanni . Sá sem safnar upplýsingunum getur sagst vera " að safna í sjúkraskrá " án þess að misbjóða máltilfinningu annarra . Nýlega var á förnum vegi kastað fram þeirri tillögu við undirritaðan að fyrsti hluti sjúkraskrárinnar heiti komuskrá . Hugmynd hins ónefnda tillöguhöfundar var sú að komuskránni tilheyrðu : innlagnarástæða og saga núverandi veikinda , fyrri heilsufarssaga , lýsing á líkamsskoðun og samantekt og fyrsta niðurstaða læknis . Ekki er ástæða til annars en að taka tillögunni vel og biðja menn að taka hana til vandlegrar skoðunar . Í umræðunni kom einnig fram önnur tillaga : innlagnarskrá . Undirritaður hvatti þennan tillöguhöfund til að ráðast einnig í það verkefni að koma með tillögu að lipurri rammíslenskri samsetningu sem næði yfir þann algenga verknað sem á slangurmálinu nefnist " að taka sjúrnal af sjúklingi " eða " að sjúrnalísera sjúkling " . Er ekki líka hugsanlegt að einhver annar orðhagur læknir sé búinn að leysa þrautina ? Í 135. pistli ( Lbl 2002 ; 87 : 667 ) var rætt um fyrirbærið exposure , það að verða fyrir ytri áhrifum , oftast skaðvænlegum . Hugljómum hefur enn ekki orðið og óskað er eftir aðstoð . Til að koma mönnum af stað má benda á uppruna frá latnesku sögninni exponere sem hefur margar skráðar merkingar : að bera út , setja út , setja fram , setja upp á strönd , skilja eftir óvarinn , yfirgefa , gefa út , sýna , leggja til , útskýra . Enska nafnorðið exposure er í læknisfræðilegu samhengi oftast notað til að gefa til kynna magn , tímalengd eða alvarleika ýmissa ytri áhrifa , til dæmis af smitverum , efnum eða skaðlegum geislum . Rétt er að benda á að hér er enn eitt dæmið um mikla notkun nafnorða í ensku . Setninguna " The patient was subjected to minimal radiation exposure " er ekki vandi að þýða á íslensku þannig að innihaldið skili sér fyllilega : " Sjúklingurinn varð fyrir lágmarksgeislun " . Glöggir menn sjá hins vegar að nafnorðið exposure hefur ekki verið þýtt sérstaklega og virðist ekki koma að sök . Engu að síður verðum við sennilega að eiga tiltækt samsvarandi íslenskt nafnorð . Íðorðasafn lækna birtir þýðingarnar : 1. afhjúpun , opnun . 2. berskjöldun . Það að láta verða fyrir áhrifum sem geta haft skaðvænleg áhrif , svo sem af miklum hita , kulda , geislun eða sóttkveikjum . 3. geislaskammtur . Óskað er eftir hugmyndum og tillögum .