Í september árið 2015 voru heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna ( un.is / heimsmarkmidin ) samþykkt af fulltrúum allra aðildarríkjanna en þau taka til 17 markmiða sem miða öll að sjálfbærri þróun . Íslensk stjórnvöld vinna nú að innleiðingu markmiðanna en eitt af fimm meginþemum þeirra er hagsæld . Við fyrstu sýn mætti ætla að samkeppni og heimsmarkmiðin ættu lítið sameiginlegt . Samkeppni hefur hins vegar bein áhrif á að minnsta kosti sex af sautján heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna . Engin fátækt og aukinn jöfnuður Fyrsta markmiðið snýr að því að útrýma fátækt eigi síðar en árið 2030 og tíunda markmiðið snýr að því að draga úr ójöfnuði í heiminum . Virk samkeppni stuðlar að þessum tveim markmiðum þar sem skert samkeppni hækkar verð sem rýrir hvað mest ráðstöfunartekjur þeirra einstaklinga og fjölskyldna sem lægstar hafa tekjurnar . Skert samkeppni leiðir einnig til meðal annars aukins hagnaðar fyrirtækja . Þar sem tekjulægri hópar eiga hvað minnstar eignir rennur því sú renta sem skapast vegna minni samkeppni í minni mæli til þeirra . Rannsókn samkeppnisdeildar OECD frá árinu 2015 , sem tók til 28 OECD-ríkja , leiddi þetta í ljós . Þannig reyndist sá tíundi hluti heimila sem mestar hafði eignir eiga að meðaltali 52% af eignum allra heimila , en sex tíundu hlutar ( 60% ) heimilanna sem eignaminnst voru eiga aðeins rúmlega 12% eignanna . Áttunda markmiðið snýr að því að stuðla að viðvarandi sjálfbærum hagvexti og arðbærum og mannsæmandi atvinnutækifærum fyrir alla . Áhrif samkeppni á hagvöxt eru þekkt og endurspeglast meðal annars í því að um og yfir 130 ríki hafa sett sér samkeppnislög og leggja flest áherslu á frjáls og opin viðskipti . Í því samhengi má meðal annars nefna nýlegar reynslurannsóknir Gutman og Voigt og Petersen sem komast að þeirri niðurstöðu að hagvöxtur sé hærri í þeim löndum sem hafa sett sér samkeppnislög . Viðskipti á milli landa eru hér einnig mikilvæg en samkvæmt OECD má rekja um 36% af störfum á Íslandi til framleiðslu vara og þjónustu sem eru fluttar út á erlendra markaði . Níunda markmiðið snýr að því að byggja upp trausta innviði , stuðla að sjálfbærri iðnvæðingu og hlúa að nýsköpun . Virk samkeppni stuðlar að öllum þessum þáttum með því meðal annars að ýta óskilvirkum fyrirtækjum út af mörkuðum og tryggja að þau fyrirtæki sem standa sig sem best í samkeppni fái að vaxa og dafna . Opnir markaðir tryggja jafnframt aukna hvata fyrir fyrirtæki til nýsköpunar á meðan einokun og mikil samþjöppun hafa þveröfug áhrif . Ellefta markmiðið snýr að því að gera borgir og íbúðarsvæði örugg , sjálfbær og öllum aðgengileg . Þrettánda markmiðið snýr svo að bráðaaðgerðum gegn loftslagsbreytingum og áhrifum þeirra . Af þessum markmiðum mun líklega leiða að ríki heims muni í auknum mæli setja frekari lög og reglur um nýtingu auðlinda , aukna mengunarskatta og e.a. niðurgreiða starfsemi sem stuðlar að þessum markmiðum . Í því samhengi eru samkeppnisreglur mikilvægar , annars vegar með því að vinna gegn því að aðgerðir stjórnvalda raski ekki samkeppni og hins vegar að stuðla að því að fyrirtæki keppi sín á milli . Hvort tveggja stuðlar að því að auðlindir verði nýttar á sem hagkvæmastan hátt sem er forsenda fyrir sjálfbærum samfélögum . Íslensk stjórnvöld vinna nú að því að innleiða heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna . Eins og umfjöllunin ber með sér er mikilvægt að samkeppni sé virk á sem flestum mörkuðum til þess að markmiðin náist . Leið stjórnvalda að heimsmarkmiðunum felst meðal annars í því að opna markaði enn frekar , greiða fyrir samkeppni með því að draga úr samkeppnishömlum , þar á meðal með virkum og heildstæðum samkeppnislögum og með því að bæta regluverk svo það raski ekki samkeppni umfram það sem nauðsynlegt er . Höfundur er aðalhagfræðingur Samkeppniseftirlitsins . Pistill þessi birtist sem grein í Fréttablaðinu 13. nóvember 2019