Ísafold , 5. ágúst 1891 , 18. árg. , 62. tbl. , forsíða : Ofurlítil ádrepa . Svo langt er þá komið áleiðis , að alþingismaður Þorlákur Guðmundsson álítur brúargæslu nauðsynlega ; fleiri vantrúaðir munu koma á eftir ; að eins þyki honum að ég risti " lengjuna breiða " ; hann vill hafa hana " mjóa " , en þá á hann eftir að sýna almenningi , hve stór breiddarmunurinn er . Líklega setur landshöfðingi reglur fyrir gæslunni á Ölvesárbrúnni - ef gæslan annars verður nokkur - , hvort heldur bændurna á Selfossi , eða reglulegur brúarvörður verður fenginn til að gæta hennar . Þar verður sjálfsagt gert að skyldu að gæta brúarinnar fyrir ryði og fúa , sem framast er unnt , og enn fremur verja hana fyrir skeytingarlausri og skaðlegri umferð vegfarenda m.fl. m.fl . Ég hef áður sagt , að það er fullkomlega eins nauðsynlegt að verja hengibrýr fyrir óþarfa hristingi , eins og að mála járnið og tjarga tréð . Hve mikið vilja nú bændurnir á Selfossi hafa fyrir daglegt eftirlit á brúnni , samkvæmt þessum skilmálum ? Og fyrir hve mikið vill reglulegur brúarvörður taka að sér þennan starfa ? Sá sem annaðhvort hefir greiðasölu eða handverk við hliðina sér til framfærslu . Hvort hefir landið meiri trygging fyrir dyggilegri gæslu , þegar sá maður lítur eftir brúnni , sem stöðugt getur verið við brúarsporðinn , eður ef bændur verða settir til þess , sem þurfa að vera á engjum og í ferðalagi , og að öðru leyti sinna búi sínu ? Tryggingin er augljós , að mér virðist ; en hve mikill munur er á kostnaðinum , er ekki hægt að sanna , fyr en vissa er fengin fyrir því , hversu mikið bændurnir á Selfossi vilja hafa fyrir það , að taka að sér þetta starf , og svo landshöfðingi á hina hliðina hefir auglýst , að hæfur maður geti fengið þessa stöðu fyrir ákveðin laun . Þegar þetta er fengið , er hægt að meta breiddarmuninn á " lengjunum " , en um leið þarf að gæta þess , hvort verðmunurinn samsvarar gæðamuninum . Fyrir mitt leyti er ég sannfærður um , að hr. alþm. Þ. G. hefir gjört kjósendum sínum og öðrum landsmönnum fremur óleik en gagn með andófi sínu gegn því , að þeir , sem nota stórbrýr , greiði fyrir slit , gæslu og skemmdir á þeim . Ef þingið fylgir nú hans skoðunum og leggur á landssjóð kostnaðinn við gæslu og viðhald á Ölvesárbrúnni , þá verður að mæla á sama mælikvarða fyrir aðrar brýr , sem komnar eru og koma munu , og er þá ekki ólíklegt , að dragast muni nokkur ár , sem nauðsynlegt er að brúa sem fyrst . En ef þingið þar á móti hlífir landssjóði við þessum gæslu - og viðhaldskostnaði , þá er þess að gæta , að þingið hefir ekki veitt nema 40.000 kr. til brúarinnar , en 20.000 hafa nokkur nálæg héruð lagt til þess frá sér gegn endurborgun á láni þessu til landssjóðs ; er því sjálfsagt , að kostnaði við gæslu og viðhald verður jafnað annaðhvort að öllu leyti eða að þriðjungi að minnsta kosti á nefnd héruð , ef brúargjald verður ekki tekið . Þegar svo er búið að leggja brú á Þjórsá , með sömu kjörum og Ölvesárbrúna , með 20.000 kr. tillagi frá sömu héruðum , svo íbúar þeirra þurfa að endurborga 40.000 kr. lán fyrir báðar brýrnar , og gæslu og viðhald að auki , þá getur svo farið , þegar fram líða stundir , að einhverjir þeirra fari að kveinka sér og þakka hr. Þ. G. fyrir frammistöðuna og segja : " Það var eigi svo vitlaust , sem hann Tryggvi sagði ; ég held réttast sé , að við losum okkur við nokkuð af þessum miklu gjöldum , og látum þá borga , sem slíta og skemma brúna okkar " . Það er skaði , að margir eru nærsýnir , en ekki fjarsýnir ; ekki segi ég , að hr. Þ. G. sé þar á meðal , en eigi veitti af góðum augnlækni í sumum málum , sem meðhöndluð eru hér á landi núna . Ég hef skrifað svo mikið um þetta brúarmál , að sumum lesendum þessa blaðs er ef til vill farið að leiðast ; en það hef ég gert vegna þess , að blöðin flytja mörg mál , sem eru ómerkilegri en samgöngu - og brúarmál Íslands , sama árið sem afhent verður til almennra afnota stærsta brúin , er smíðuð verður á Íslandi á þessari 19. öld , líklega . Alþm. Þ. G. hefir sagt , að þingið ætti að veita fé af landssjóði til að leggja allar brýr , sem lagðar verða , og þar á eftir að halda þeim við til gefins afnota , og hann hefir enda stungið árinni svo djúpt , að landssjóður ætti að greiða ferjutoll yfir ár á póstvegum . En þingið virðist til þessa tíma hafa haft gagnstæða skoðun . Hvað verður hér eftir , er óráðin gáta . Fyrsta brúin af þeim stærri , sem lögð hefir verið næstl . 20 ár , var gefin af " prívat " manni ; önnur brúin var lögð yfir Jökulsá á Jökuldal með sjóði þeim , er gamla brúin átti ; þriðja brúin , sú er lögð var yfir Skjálfandafljót , var gerð fyrir 20.000 kr. lán , sem alþingi veitti af landssjóði , á kostnað nálægra héraða ; fjórða brúin , sem nú er verið að leggja yfir Ölvesá , er að þriðjungi gerð á kostnað nálægra héraða , og tvo þriðjunga hefir landssjóður lagt til , af því fyrirtækið var svo stórt , að nefndum héruðum var það ofvaxið . Smábrýr hafa verið lagðar í Skagafirði , Eyjafirði , Þingeyjarsýslu og víðar með samskotum og sýslutillagi . Allt þetta sýnir , að þingið hefir ekki til þessa tíma álitið sér skylt eða fært að veita fé til að brúa ár , svo ef það heldur áfram sömu stefnu , að styðja það að eins með lánum , og fjárstyrk einu sinni fyrir allt , þegar gjöra á stórbrýr , þá verður það jafnframt að hlutast til um , að fé fáist til að standast kostnaðinn við gæslu og viðhald brúnna , og enn fremur , hvernig gæslunni skuli hagað . Sá er gallinn á því , ef sú stefna verður tekin , að fela gæsluna þeim manni , er næst býr brúnum , að oft getur staðið svo á , að bæir séu eigi í nálægð , eður þeir , er næst búa , séu manna ófærastir til að sjá um sitt og annarra fé . Herra Þ. G. sér , að ég hef skrifað almennt um þetta mál í þetta sinn , og ekki svarað grein hans í Ísaf . XVIII. 55 . Þar með er ekki sagt , að ég lítilsvirði grein hans eða þyki hún ekki góð ; ef til vill væri það ofsagt , að hún væri nokkuð lin undir fæti , þegar á er reynt . Brúin er jafnbreið og uppdráttur sá var , er lá fyrir þinginu , þegar það veitti 40.000 kr. til brúargerðarinnar , en sumum er betur gefið að sjá eftir á heldur en á undan . Handriðin eru á sömu hæð sem almennt er á brúm erlendis ; en það er nú ef til vill , eitt af þessum skaðlegu útlendu skoðunum , þar sem ég er að vitna til þess , sem aðrar þjóðir gera , en ég álít , að í verklegum efnum séum við Íslendingar langt á eftir öðrum þjóðum , og megum þakka fyrir að læra af þeim . Í júlímán . 1891 . Tr . Gunnarsson . Ísafold , 5. ágúst 1891 , 18. árg. , 62. tbl. , forsíða : Ofurlítil ádrepa . Svo langt er þá komið áleiðis , að alþingismaður Þorlákur Guðmundsson álítur brúargæslu nauðsynlega ; fleiri vantrúaðir munu koma á eftir ; að eins þyki honum að ég risti " lengjuna breiða " ; hann vill hafa hana " mjóa " , en þá á hann eftir að sýna almenningi , hve stór breiddarmunurinn er . Líklega setur landshöfðingi reglur fyrir gæslunni á Ölvesárbrúnni - ef gæslan annars verður nokkur - , hvort heldur bændurna á Selfossi , eða reglulegur brúarvörður verður fenginn til að gæta hennar . Þar verður sjálfsagt gert að skyldu að gæta brúarinnar fyrir ryði og fúa , sem framast er unnt , og enn fremur verja hana fyrir skeytingarlausri og skaðlegri umferð vegfarenda m.fl. m.fl . Ég hef áður sagt , að það er fullkomlega eins nauðsynlegt að verja hengibrýr fyrir óþarfa hristingi , eins og að mála járnið og tjarga tréð . Hve mikið vilja nú bændurnir á Selfossi hafa fyrir daglegt eftirlit á brúnni , samkvæmt þessum skilmálum ? Og fyrir hve mikið vill reglulegur brúarvörður taka að sér þennan starfa ? Sá sem annaðhvort hefir greiðasölu eða handverk við hliðina sér til framfærslu . Hvort hefir landið meiri trygging fyrir dyggilegri gæslu , þegar sá maður lítur eftir brúnni , sem stöðugt getur verið við brúarsporðinn , eður ef bændur verða settir til þess , sem þurfa að vera á engjum og í ferðalagi , og að öðru leyti sinna búi sínu ? Tryggingin er augljós , að mér virðist ; en hve mikill munur er á kostnaðinum , er ekki hægt að sanna , fyr en vissa er fengin fyrir því , hversu mikið bændurnir á Selfossi vilja hafa fyrir það , að taka að sér þetta starf , og svo landshöfðingi á hina hliðina hefir auglýst , að hæfur maður geti fengið þessa stöðu fyrir ákveðin laun . Þegar þetta er fengið , er hægt að meta breiddarmuninn á " lengjunum " , en um leið þarf að gæta þess , hvort verðmunurinn samsvarar gæðamuninum . Fyrir mitt leyti er ég sannfærður um , að hr. alþm. Þ. G. hefir gjört kjósendum sínum og öðrum landsmönnum fremur óleik en gagn með andófi sínu gegn því , að þeir , sem nota stórbrýr , greiði fyrir slit , gæslu og skemmdir á þeim . Ef þingið fylgir nú hans skoðunum og leggur á landssjóð kostnaðinn við gæslu og viðhald á Ölvesárbrúnni , þá verður að mæla á sama mælikvarða fyrir aðrar brýr , sem komnar eru og koma munu , og er þá ekki ólíklegt , að dragast muni nokkur ár , sem nauðsynlegt er að brúa sem fyrst . En ef þingið þar á móti hlífir landssjóði við þessum gæslu - og viðhaldskostnaði , þá er þess að gæta , að þingið hefir ekki veitt nema 40.000 kr. til brúarinnar , en 20.000 hafa nokkur nálæg héruð lagt til þess frá sér gegn endurborgun á láni þessu til landssjóðs ; er því sjálfsagt , að kostnaði við gæslu og viðhald verður jafnað annaðhvort að öllu leyti eða að þriðjungi að minnsta kosti á nefnd héruð , ef brúargjald verður ekki tekið . Þegar svo er búið að leggja brú á Þjórsá , með sömu kjörum og Ölvesárbrúna , með 20.000 kr. tillagi frá sömu héruðum , svo íbúar þeirra þurfa að endurborga 40.000 kr. lán fyrir báðar brýrnar , og gæslu og viðhald að auki , þá getur svo farið , þegar fram líða stundir , að einhverjir þeirra fari að kveinka sér og þakka hr. Þ. G. fyrir frammistöðuna og segja : " Það var eigi svo vitlaust , sem hann Tryggvi sagði ; ég held réttast sé , að við losum okkur við nokkuð af þessum miklu gjöldum , og látum þá borga , sem slíta og skemma brúna okkar " . Það er skaði , að margir eru nærsýnir , en ekki fjarsýnir ; ekki segi ég , að hr. Þ. G. sé þar á meðal , en eigi veitti af góðum augnlækni í sumum málum , sem meðhöndluð eru hér á landi núna . Ég hef skrifað svo mikið um þetta brúarmál , að sumum lesendum þessa blaðs er ef til vill farið að leiðast ; en það hef ég gert vegna þess , að blöðin flytja mörg mál , sem eru ómerkilegri en samgöngu - og brúarmál Íslands , sama árið sem afhent verður til almennra afnota stærsta brúin , er smíðuð verður á Íslandi á þessari 19. öld , líklega . Alþm. Þ. G. hefir sagt , að þingið ætti að veita fé af landssjóði til að leggja allar brýr , sem lagðar verða , og þar á eftir að halda þeim við til gefins afnota , og hann hefir enda stungið árinni svo djúpt , að landssjóður ætti að greiða ferjutoll yfir ár á póstvegum . En þingið virðist til þessa tíma hafa haft gagnstæða skoðun . Hvað verður hér eftir , er óráðin gáta . Fyrsta brúin af þeim stærri , sem lögð hefir verið næstl . 20 ár , var gefin af " prívat " manni ; önnur brúin var lögð yfir Jökulsá á Jökuldal með sjóði þeim , er gamla brúin átti ; þriðja brúin , sú er lögð var yfir Skjálfandafljót , var gerð fyrir 20.000 kr. lán , sem alþingi veitti af landssjóði , á kostnað nálægra héraða ; fjórða brúin , sem nú er verið að leggja yfir Ölvesá , er að þriðjungi gerð á kostnað nálægra héraða , og tvo þriðjunga hefir landssjóður lagt til , af því fyrirtækið var svo stórt , að nefndum héruðum var það ofvaxið . Smábrýr hafa verið lagðar í Skagafirði , Eyjafirði , Þingeyjarsýslu og víðar með samskotum og sýslutillagi . Allt þetta sýnir , að þingið hefir ekki til þessa tíma álitið sér skylt eða fært að veita fé til að brúa ár , svo ef það heldur áfram sömu stefnu , að styðja það að eins með lánum , og fjárstyrk einu sinni fyrir allt , þegar gjöra á stórbrýr , þá verður það jafnframt að hlutast til um , að fé fáist til að standast kostnaðinn við gæslu og viðhald brúnna , og enn fremur , hvernig gæslunni skuli hagað . Sá er gallinn á því , ef sú stefna verður tekin , að fela gæsluna þeim manni , er næst býr brúnum , að oft getur staðið svo á , að bæir séu eigi í nálægð , eður þeir , er næst búa , séu manna ófærastir til að sjá um sitt og annarra fé . Herra Þ. G. sér , að ég hef skrifað almennt um þetta mál í þetta sinn , og ekki svarað grein hans í Ísaf . XVIII. 55 . Þar með er ekki sagt , að ég lítilsvirði grein hans eða þyki hún ekki góð ; ef til vill væri það ofsagt , að hún væri nokkuð lin undir fæti , þegar á er reynt . Brúin er jafnbreið og uppdráttur sá var , er lá fyrir þinginu , þegar það veitti 40.000 kr. til brúargerðarinnar , en sumum er betur gefið að sjá eftir á heldur en á undan . Handriðin eru á sömu hæð sem almennt er á brúm erlendis ; en það er nú ef til vill , eitt af þessum skaðlegu útlendu skoðunum , þar sem ég er að vitna til þess , sem aðrar þjóðir gera , en ég álít , að í verklegum efnum séum við Íslendingar langt á eftir öðrum þjóðum , og megum þakka fyrir að læra af þeim . Í júlímán . 1891 . Tr . Gunnarsson .