Ekki meira um tilfinningalíf Þorsteins MársBergsveinn Birgisson rithöfundur segir að sem samfélagsþegn á Íslandi geti hann ekki hugsað sér að heyra fleiri tíðindi af tilfinningalífi Þorsteins Más Baldvinssonar í kjölfar Samherjaskjalana . Þorsteinn Már sést hér með „ hákörlunum “ þremur sem tóku við mútum frá Samherja , James og Tamson Hatuikulipi og Sacky Shangala , í Hafnarfjarðarhöfn . Ég hef því reynt að líta framhjá um nokkurt skeið núna og hugsað : þetta getur ekki verið . Það er ekki satt . En eins og með alla aðra Íslendinga með nokkra sómatilfinningu í brjósti , hefur köggullinn myndast í taugakerfinu , þar situr hann fastur . Ég er reiður eina stundina og þunglyndur hina . Ég reyni að hugsa mér samfélag þar sem fólk flest þarf ekki að hugsa um pólitík , þar sem flestir hafa það dágott , þar sem börn kunna að tala og lesa á sínum fyrstu skólaárum og fólk hefur hugsað áður en það talar , þar sem fólk safnast saman . Ég reyni að ímynda mér samfélag þar sem fólk horfir á hvert annað með vinsemd og forvitni í augum . Eins og aðrir Íslendingar með nokkurn vott af sómakennd langar mig að reyna að átta mig á hvað hefur gerst . Ég hef ekki neitt framyfir aðra Íslendinga með sómakennd , nema kannski það helst að hafa búið hálfa ævi í öðru landi og annarri menningu . Þar leið mér aldrei svona . Samt gerðust líka slæmir hlutir þar . Spillingarmál komu upp , þar hafa stjórnmálamenn verið staðnir að ýmsu loðnu . En þá hefur einhver líkt og gripið inn og passað upp á mig sem þegn þess ríkis . Mig langar að skilja í hverju munurinn liggur fólginn . Til að skilja þessa innrás þarf að leita aftur í tímann og spyrja sig að nokkrum grundvallaratriðum er varða stjórnsýslu landa og þjóða , og sem hafa gleymst í dag . Í 4 . Bók Politika eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles ( kaflar 4 - 9 ) kemur fram að stjórnsýsla sé alltaf samþættuð hugsjón siðfræðinnar á þann veg að hennar æðsta takmark er að búa í haginn fyrir andlegt líf þegnanna , « hið innra líf hugsunar » segir gamli spekingurinn , einmitt það sem ekki er hægt í því tilfinningaróti sem áður er lýst . Forsagan : íslenskt útgerðarfyrirtæki er staðið að glæpsamlegu athæfi til að komast yfir kvóta í Namibíu . Æðstu valdamenn Namibíu hafa þegið mútugreiðslur frá Samherja upp á rúman miljarð ef gögn eru rétt , ágóðanum af veiði kvótans hefur fyrirtækið skotið undan í skattaskjól . Sitjandi sjávarútvegsráðherra er náinn vinur forstjóra hins grunaða fyrirtækis , bara það er vanhæfi , en hann hefur líka setið í stjórn fyrirtækisins áður ( alvarlegt vanhæfi ) , og hann tjáir öðrum Íslendingum áhyggjur sínar af geðheilsu forstjórans eftir að þáttur Kveiks með afhjúpun á starfsemi Samherja í Namibíu var sendur út ( beyond vanhæfi ) . Í Afríkuríkinu eru grunaðir menn leiddir í járnum inn í réttarsal og sitja í varðhaldi . Þeir eru sekir um það sem á lögfræðimáli heitir aðgerðarlaus ( passiv ) spilling . Íslendingarnir sem greiddu múturnar eru grunaðir um virka ( aktiv ) spillingu . Formaður spillingarstofnunar Namibíu segir : Svona höfum við tekið á málinu hér . Hvað eruð þið að gera á Íslandi ? Það kemur á daginn að það sem setur mig , og að ég tel , alla aðra Íslendinga með sómakennd , úr jafnvægi , er ekki spillingarmálið sjálft , svo illt sem það er . Heldur sú staðreynd að stjórnsýsla og yfirvöld í landinu aðhafast ekki , fordæma ekki , bera öngvar tönnur . Það verður til þess að siðferðikenndin í manns eigin brjósti hættir að ríma við siðferði yfirvalda . Maður skilur að þeir sem stjórna eru ekki þeir sem maður vill að stjórni . Eitthvað er rotið í ríki Danmerkur . Þannig er ekkert ritúal að hafa , eins og þegnar landsins hafa heimtingu á . Engin yfirvöld segja mér að svona líðum við ekki . Þetta kallast í lögum almenn forvarnarsjónarmið ( Allmennpreventive hensyn ) . Á mannamáli snýst þetta um réttarfarslegt sjónarmið nauðsynlegt að nýta til að hræða fólk frá því að fremja samskonar glæpi . Það gefur manni tilfinningu að sá sem stjórnar hafi siðferðileg gildi . Þegar stjórnmálamaður í Noregi er vændur um að hafa nýtt skattpeninga almennings til að búa til litla bryggju fyrir hann sjálfan , eða hafa ráðið einhvern tengdan sér í stöðu , er honum vikið úr embætti samdægurs meðan málið er rannsakað . Fæstir eiga afturkvæmt . Sama gildir um hin Norðurlöndin . Þegar þetta er skrifað er ekki búið að gera lögreglurannsókn á tengslum Kristjáns Þórs Júlíussonar við Samherja eða namibísku « hákarlanna » sem þó er vitað að hann var í samskiptum við . Það er látið nægja að hann sjálfur beri af sér sakir í sjónvarpssal . Kristján Þór Júlíusson situr í ráðherrastólnum og surfar á símanum sínum og brosir þegar linsa fréttastofu fer um Alþingi nokkrum dögum eftir hneykslið . „ Ég segi sem þegn þessa lands : Ég vil ekki heyra eitt einasta orð meir um tilfinninglíf Þorsteins Más Baldvinssonar ! “ Viðbrögð og ó-viðbrögð En það er fleira að baki þessum óntoum . Það hefur nefnilega sýnt sig að viðbrögð eru til af hálfu stjórnvalda ! Um daginn lá Seðlabankinn undir ámæli fyrir að hafa á kært þetta sama fyrirtæki , Samherja , fyrir brot á gjaldeyrislögum vegna undirverðlagningar á fiski og fyrir að hafa gert húsleit hjá fyrirtækinu , sem dæmt var til stjórnvaldssektar upp á 15 miljónir ( Stundin 27. 10.2019 ) . Starfsmenn Seðlabankans fundu lykt , en sektin var dæmd ólögmæt . Vitað er að Samherji hefur selt erlendum fyrirtækjum sem þeir eiga sjálfir fiskafurðir frá Íslandi . Af hverju ætti það ekki að vera á undirverði ? Það slær gneistum af forsætisráðherra Katrínu Jakobsdóttur sem lítur framgöngu Seðlabankans « alvarlegum augum » . Það er rasería í pontu Alþingis . Það er kallað eftir skýringum frá bankanum , stjórnsýsla hans sögð « ekki fullnægjandi » ( Frbl . 10. mars 2019 ) . Þorsteinn Már forstjóri Samherja heimtar Seðlabankastjóra í fangelsi og alla stjórnina rekna . Hann grætur í viðtölum yfir því hve þetta hafi tekið mikið á hann og fjölskyldu hans . Síðan berast fréttir af því að Seðlabankastjóri Már Guðmundsson sé á leið til Kúala Lúmpúr . Til að toppa þetta sendir talsmaður Sjálfstæðismanna , Katrín Jakobsdóttir , formaður VG , bréf til Lögreglu Reykjavíkur með kæru á hendur starfsmanni Seðlabankans ( Stundin 27.10 ) . Það er þekkt í bók Orwells , 1984 , að Winston eigi ekki að spyrja spurninga – hvað verður um bankastarfsmanninn sem spurði ? Nú að viðbrögðum við Samherja-hneykslinu – og hér ber okkur að kjarna máls . Í fyrsta lagi lýsir forsætisráðherra yfir stuðningi sínum við sitjandi sjávarútvegsráðherra . Rökin sem eru höfð eftir henni á Stundinni ( 14.11 ) eru þessi : „ Tengsl hans við forstjóra Samherja sem hefur nú stigið til hliðar hafa líka legið öllum ljós mjög lengi “ . Einmitt rökin fyrir því að hann eigi að víkja ! Lítum nánar á aðgerðir . Á Fréttavef RÚV 2. desember er haft eftir nýskipuðum forstjóra Samherja , Björgólfi Jóhannssyni , að engir starfsmenn Samherja hefðu verið kallaðir til skýrslutöku . Hann segir jafnframt , 20 dögum eftir afhjúpun Kveiks , « að Samherji hafi opnað á samstarf » við embætti héraðssaksóknara og skattrannsóknarstjóra . Hafi Samherji heila þökk fyrir ! Fyrirtækið segist stefna á að hætta í Namibíu . Þá fáum við aftur að vita um tilfinningalíf Þorsteins Más , að hann « taki ásökununum af miklum þunga » . Ég segi sem þegn þessa lands : Ég vil ekki heyra eitt einasta orð meir um tilfinninglíf Þorsteins Más Baldvinssonar ! Gunnar Smári Egilsson hefur rakið mikilvæga þætti í sögu Samherja á Íslandi og birt á fb-síðu sinni , er það upplýsandi lesefni . Í stuttu máli er greint frá því hvernig þeir hafa hagað yfirtöku á sjávarútvegsfyrirtækjum landsins með fjármagnsfléttum , og skilja eftir sviðna jörð þrátt fyrir fögur loforð . Fyrirtækið hefur haft af þessu gróða upp á miljarða krá . Þær greiningar , og eigin viðtöl , við þá sem lent hafa í járntönnum Samherja , benda til þess að þeir hafi hagað sér á sama hátt á Íslandi á 9. og 10. áratugnum og í Namibíu upp á síðkastið . Eignaraðild Samherja í íslenskri kvótaúthlutun er yfir þeim mörkum sem löggjafarvaldið hefur sett . Engin viðbrögð eru við því . Um er að ræða 8 fjölskyldur sem hafa sölsað undir sig þorra alls kvótans , líkt og Stundin hefur bent á , oftast með samskonar fléttum . Hins vegar er haft eftir sitjandi fjármálaráðherra , Bjarna Benediktssyni á Kjarnanum ( 24.11 ) að « megintilgangur kvótakerfisins hafi gengið eftir og gengið frábærlega . Það truflar hann ekki að einhverjir hafi hagnast » á kvótakerfinu . Áfallið sem hér um ræðir má enn og aftur skilja í ljósi heimspekingsins forna . Maður heldur að maður sé þegn í lýðræðisríki , en vaknar skyndilega upp við svokallaða fámennisstjórn . Aristóteles kallar þetta þá óskynsamlegustu stjórnskipun sem til er . Þetta stjórnarfar er tvenns konar , annars vegar er það lítil fámennisstjórn sem ræður , hins vegar , eins og í dæmi Íslands anno 2019 , er slíkri fámennisstjórn sjálfri stjórnað af nokkrum auðugum fjölskyldum ( Bók 4. kap . v ) . Slík skipan stappar nærri einræði . Einkenni slíks stjórnskipulags , segir hann , er að þar verða « mennirnir mikilvægari en lögin » , þar eru sérhagsmunir teknir framyfir hagsmuni þeirra sem stjórnað er . Þarna hverfur gjarna millistéttin . Slík stjórnskipun hefur fleiri afleiðingar . Ríki sem samanstendur af þrælum og herrum Um leið og ég gef heimspekingnum orðið , vil ég undirstrika að þó margir halda að þetta sé lýsing á Íslandi í dag , er hér er um 2600 ára gamlan texta að ræða : « Niðurstaðan er ríki sem samanstendur af þrælum og herrum , ekki frjálsum mönnum , af einni stétt sem er fyllt öfund og annarri sem fyrirlítur sína meðbræður . Þetta ástand mála er allri vinsemd víðs fjarri » ( 4. bók , kafli iv , 6 ) . Hið frjálsa og fagra Ísland sem forsætisráðherra Katrín Jakobsdóttir lýsti svo fjálglega í ræðu sinni hjá Chatham House í London á dögunum , er ekki frjálst , jafnréttismiðað , nútímalegt og kúl eða án stríða . Stjórnskipun þess minnir á barbarískt samfélag aftan úr forneskju . Og tölum beint út : þunglyndi er í flestum tilvikum reiði sem fólk tekur út á sjálfu sér . Þeir sem vilja og nenna þeir sjá . Þeir sjá óréttlætið í fámennisstjórn landsins , til dæmis hvað varðar deilingu auðlinda . Slíkt vekur reiði . Ef ekkert er að gert , og stjórnvöld halda áfram að hygla elítunni , þróast það yfir í þunglyndi þegnanna . Eða byltingu , eins og Aristóteles varaði við að gjarna gerist í slíkum ríkjum . Hér er vísað í textann forna til að minna á þá huggun harmi gegn , að það sem er að gerast núna á Íslandi hefur gerst margoft áður í mannkynssögunni . Fámennisstjórnir hafa komið og liðið undir lok , nýjir straumar og stefnur hafa tekið yfir og þegnar aftur getað stundað « innra líf hugsunar » . Það er máttur í hugsuninni einni . Það sem maður hugsar sér verður gjarna að veruleika . Nú eru runnir upp þeir tímar að þegnar þessa lands þurfa að sjá fyrir sér fegurra og réttlátara samfélag , og ekki leyfa þeim efa að smjúga inn að « allt verði við það sama » . Án slíkra hugsjóna verður byltingin endaslepp , og « sútandtæ » maðurinn setjast við stjórnvölinn að nýju . Byltingin byrjar í hugsun minni og þinni . Stundin fór yfir viðtalið við Björgólf og kannaði sanngildi staðhæfinga hans . 2. janúar 2020 Namibísku sexmenningarnir verða í varðhaldi fram að réttarhöldum Namibísku ráðherrarnir Esau og Shanghala verða í gæsluvarðhaldi til 20. febrúar hið minnsta eftir að beiðni þeirra var vísað frá . Samherji í viðskiptum við stjórnir Hugos Chavez og Fidels Castro Samherji hagnaðist töluvert á að selja sósíalísku einræðisstjórnum Hugos Chavez í Venesúlela og Fidels Castro á Kúbu togara á yfirverði og leigja hann aftur .