64 SIÐURB * fgmil ) fafe & STOFNAÐ 1913 13. tbl. 82. árg. ÞRIÐJUDAGUR 18 . JANUAR 1994 Prentsmiðja Morgunblaðsins Öflugur landskjálfti , 6,6 stig á Richter-kvarða , ríður yfir suðurhluta Kalif orníu-ríkis Tugir manna taldir af og eignatjónið er gífurlegt „ Fyrsta hugsunin var að ná í börnin og koma öllum út ur húsi " , sagði Guðlaugur Sigurgeirsson verkfræðingur Los Angeles . Reuter . AÐ MINNSTA kosti 24 menn létu lífið í gær í einum öflugasta jarð - skjálfta sem riðið hefur yfir Kaliforníu í Bandaríkjunum á síðustu áratugum . Upptök skjálftans , sem mældist 6,6 stig á Richter - kvarða , voru í San Fernando-dalnum , norð-austur af miðborg Los Angeles . Gríðarlegar skemmdir urðu éi hraðbrautum og yfir 1.000 húsum í borginni og úthverfum hennar af völdum náttúruhamfar - anna og elda sem kviknuðu í kjölfar þeirra . Skjálftinn , sem varði í um það bil eina mínútu , reið yfir kl. 4.30 að staðartíma ( 12.30 ísl. tíma ) og voru íbúar borgarinnar því í fastasvefni . Þakka björgunar - menn þeirri staðreynd það að ekki fór verr , þar sem fáir voru á ferli . Guðlaugur Sigurgeirsson verkfræðingur , sem býr suð-austur af miðborg Los Angeles , líkti í samtali við Morgunblaðið skjálftanum við mikinn öldugang og sagði að sér hefði virst hann vara í heila eilífð . „ Fyrsta hugsunin var að ná í börnin og koma öllimi út úr húsi , " sagði Guðlaugur . Ekki hafði frést af öllum þeim Islendingum sem búa á svæðinu en nokkrir þeirra eru búsettir í San Fernando - dalnum . Heimili manna tættust í sundur í gassprengingum , bílar fuðruðu upp í brennheitum vítislogum og víða komu skelkaðir íbúar saman og fylgdust grátandi með er eigur þeirra urðu eldinum að bráð . Hús lögðust saman , önnur bókstaflega skriðu af grunni sínum . Hraðbrautir rofnuðu , brýr hrundu , götur opn - uðust og gaslyktin fyllti vit manna er leiðslur gengu í sundur . Eldar loguðu í yfir 100 byggingum í gær - kvöldi en þeir kviknuðu er gasleiðsl - ur rofnuðu . Björgunarmenn þóttu víða vinna afrek er þeir drógu fólk út úr hrundum og brennandi bygg - ingum . Ekki bætti úr skák að vatns - leiðslur rofnuðu víða auk þess sem slökkviliðsmönnum gekk erfiðlega að komast að eldunum , þar sem samgöngukerfið var ónothæft í mörgum borgarhlutum . Fjöldi fólks sat fastur í bifreiðum sínum á helstu umferðaræðum Los Angeles . Rafmagn fór af stórum hluta Los Angeles og var víða ekki komið á seint í gærkvöldi . Þá var erfitt á ná símasambandi við borgina og útilok - að með öllu að ná sambandi við þá sem eiga heima í San Fernando - dalnum , er þar búa nokkrir íslend - ingar . Ekki hafði frést af slysum eða alvarlegu tjóni hjá íslendingum á svæðinu . Neyðarástand Yfirvöld sögðu í gærkvöldi að fimm hefðu farist í bruna í stúdenta - görðum við Kaliforníuháskóla í Nort - hridge í San Fernando-dalnum . Þá fórust tólf manns er fjölbýlishús hrundi þar . Fjórir létust af völdum hjartaáfalls og einn lögreglumaður á mótorhjóli lést er hann þeyttist af hraðbraut í skjálftanum . Yfir 70 hús brunnu í Sylmar - úthverfínu og um 50 hús eyðilögð - ust í Hollywood . Þá losnuðu nokkur hús af grunni sínum við skjálftann . Fjöldi báta og skútna sökk í höfnum við Los Angeles er miklar öldur gengu þar yfir . Járnbrautarlestir fóru út af sporinu og flugvellinum við borgina var lokað í nokkra klukkutíma . Almenningur hélt sig meira og minna heima við , samkvæmt fyrir - mælum yfirvalda . í gær var almenri - ur frídagur vegna fæðingardags blökkumannaleiðtogans Martins Luthers Kings og var talið vist að enn verra ástand hefði skapast í Los Angeles , sem er mjög víðfeðm , hefðu fleiri átt erindi til vinnu og skóla . Lýstu Richard Riordan , borgarstjóri , og Pete Wilson , ríkisstjóri , yfir neyðarástandi vegna náttúruham - faranna . Bill Clinton , Bandaríkjafor - seti , undirritaði í gærkvöldi sérstaka yfirlýsingu um að neyðarástand ríki í suður Kaliforníu en líún tryggir fjárhagsaðstoð af hálfu alríkisstjórn - arinnar . Allt hristist og skelfur Tugir eftirskjálfta skóku Los Ang - eles í gær og fóru nokkrir þeirra yfir 5 stig á Richter . Konráð J. Sig - urðsson , hljóðmaður , sem búsettur er um 9 km frá upptökum skjálft - ans , sagði í samtali við Morgunblað - ið í gær , að allt hristist og skektist enn , nokkrum klukkustundum eftir fyrsta skjálftann . Um var að ræða svonefndan þver - gengisskjálfta , en svo er það nefnt þegar á sér stað lárétt færsla jarð - skorpunnar um misgengisflöt , sagði Þorvaidur Þórsson , jarðvísindamað - ur við háskólann á Hawaii í samtali við Morgunblaðið . Upptök skjálftans voru um 30 kílómetra suður af San Andreas-misgenginu og í sama sprungukerfi . Hermdu óstaðfestar ' fréttir að skjálftinn hefði orðið 14 kílómetrum undir yfirborði jarðar og fannst hann allt til Las Vegas og suður til San Diego . Ekki var þó um þann „ stóra " að ræða en sérfræðing - ar hafa spáð því að slíkur skjálfti muni fyrr eða síðar ríða yfir Kalifor - níu og geti hann orðið rúmlega átta stig á Richter . Sagði Þorvaldur að skjálftinn nú hefði líklega Iétt á spennunni , sem talið er að muni leiða til stóra skjálftans í Kalifomíu . í júní 1992 varð öflugur jarð - skjálfti um 150 kílómetra austur af Los Angeles sem mældist 7,4 stig á Richter . Talið er að skjálftinn sem lagði San Francisco í rúst 1906 hafí verið 8,3 stig á Richter . Landsjálft - inn sem reið yfir San Francisco 1989 var 7,1 stig á Richter og fórust þá 67 manns . Sjá fréttir á bls. 26 - 27 . Hraðbrautir hrynja Reuter LÖGREGLUMAÐUR á þaki bifreiðar sem varð undir er hraðbraut hrundi í Sherman Oaks , nærri San Fernadno-daslnum . Nokkrir bílar eyðilögðust er brautin féll saman og lögreglumaður lét lífið . Talsmaður Kravtsjúks segir Krím-kosningar ólöglegar Simfcroool . Reuter . ^ — ^ V ^ % mm * S , imfcropol . Reuter . RÚSSNESKI þjóðernissinnúin Júrí Meshkov , sem vill að Krím samein - ist Rússlandi , fór með sigur af hólmi í fyrri umferð forsetakosning - anna á Krimskaga á sunnudag . Talsmaður Leoníds Kravtsjúks , for - seta Úkraínu , lýsti því yfir að kosningarnar væru ólöglegar . Þegar talið hafði verið í 64 af 66 kjörstöðum var Meshkov með 40% atkvæðanna . Næstur kom Ní - kolj Bagrov , eini frambjóðandinn sem vill að Krím verði áfram hluti af Úkraínu , með aðeins 20% at - kvæða . Kosið verður á milli þeirra tveggja í síðari umferðinni eftir tvasr vikur . Úrslitin komu á óvart og gætu valdið mikilli spennu milli Ukraínu og Rússlands . Talsmaður Kravt - sjúks fordæmdi kosningarnar og sagði að forsetinn myndi ákveða bráðlega hvernig bregðast ætti við þeim . „ Þessar forsetakosningar eru ólöglegar þar sem ekki er gert ráð fyrir embætti forseta Krímskaga í stjórnarskrá Úkraínu , " sagði hann . Kravtsjúk gæti komið á beinni forsetastjórn yfir Krím en það myndi kalla á hörð viðbrögð í Rúss - landi .