Þessi grein er um blóðmerahald á Íslandi og líftækniiðnað , sem skipulega er haldið leyndu fyrir þjóðinni af hagsmunaaðilum og stjórnvöldum . Síðar í greininni er útskýrt hvað blóðmeri er . Hvernig hún er misnotuð , meðferð á blóðmerum og folöldum þeirra , aðbúnaði , aðstöðuleysi og svívirðilega ágengni manna á líkamleg þolmörk þeirra . Alheimsvirðing íslenskrar hrossaræktar á undir högg að sækja Íslenska hrossið nýtur mikillar virðingar á heimsvísu . Þegar best lætur á Íslandi er aðbúnaður og framkoma mannsins við hross til mikillar fyrirmyndar , langt umfram það , sem lög krefjast og gott siðferði gerir tilkall til . Þá ímynd verður að vernda og hrossinu ber að sýna þakklæti og virðingu . - En svo er því miður ekki alls staðar á Íslandi . Blóðmerin er tilraunadýr til að auka kjötframleiðslu Blóðmerahald er iðnaður , skilgreindur , sem tilraunadýrastarfsemi af Matvælastofnun ( MAST ) og hefur þann eina tilgang , að framleiða hormónið , PMSG , hvata til að auka frjósemi í svínaeldi til manneldis . Skilgreining MAST , framkvæmdaaðila laga um velferð dýra , er , hóflega til orða tekið , mjög umdeild , enda viðurkennir stofnunin , að aðförin að blóðmerum sé á mörkum þess , að stangast á við ákvæði laga um velferð dýra . Á gráu svæði . Lögin eiga samt að tryggja átta þátta grundvallarvelferð allra dýra , sem þau eiga að vernda . Samkvæmt vitnum með yfirburðaþekkingu er vegið verulega að fimm þessara þátta í umgengni við blóðmerar og folöld þeirra þ.e. : að þau séu laus við vanlíðan , hungur og þorsta , ótta og þjáningu , sársauka , meiðsli og sjúkdóma , í ljósi þess að dýr eru skyni gæddar verur . Enn fremur er það markmiðlaganna að þau geti sýnt sitt eðlilega atferli eins og frekast er unnt . - sbr. 1. gr. laga um velferð dýra . Að vetri bætast jafnvel atriðin hungur og þorsti við , enda er vanræksla alltof margra í þeim efnum landsþekkt . - Þá fer mælirinn , semsagt að verða fullur eða 7/8 og meginreglan að engu höfð . Auglýsing PMSG er , sem fyrr segir , unnið úr blóði fylfullra mera til að auka frjósemi í svínaeldi til manneldis . Blóðmeraiðnaðurinn er stóriðja á Íslandi og getur ekki skilgreinst öðruvísi en ill meðferð dýra og útblástur þeirra mengunarvaldur , sem tilefni er til að hafa áhyggjur af vegna kolefnissporsins , sem af honum leiðir , þó smávægilegt atriði sé í velferðarmengi dýranna . Þegar dýraníð verður grundvöllur iðnaðar Skrif þessi beina athyglinni að dýraníði þessa iðnaðar , sem um ríkir skipulögð umfangsmikil þöggun hagsmunaaðila , landbúnaðarráðherra og MAST . Af hverju það er svo skýrist betur síðar í greininni . Upplýsingabrunnur greinarinnar er áreiðanlegur . M.a. er byggt á nýlegum rannsóknum erlendra dýraverndarsamtaka á Íslandi sl. haust og ýmsum öðrum gögnum og áralangri almennri vitneskju um eðli blóðmeraiðnaðarins , sem svo hljótt hefur farið um hérlendis . Á meðal gagna má nefna fjölda fréttaskýringaþátta frá virtum þýskum sjónvarpsstöðvum . Um hvað snýst blóðmeraiðnaðurinn ? Byrjum á byrjuninni . ,, Lög um velferð dýra boða meginregluna , sem getið var í upphafi . - Allt sem er undirstrikað á við um að brotið sé á merum í blóðmerabúskap á Íslandi skv. vitnum með góða þekkingu í hrossahaldi . Andi , tilgangur og markmið laga um velferð dýra er ótvíræður og skýr enda sagði flutningsmaður laganna og þáverandi landbúnaðarráðherra Steingrímur J. Sigfússon úr ræðustól þegar hann mælti fyrir lögunum 2012 : ,, að engan afslátt skyldi nú lengur gefa þegar kæmi að dýravernd " . Raunin hefur orðið önnur i tilviki blóðmera . Sem lögfræðingur með sérþekkingu á lögum um velferð dýra held ég því hiklaust fram , að unnið sé þvert gegn framangreindum viðmiðum í ýmsum greinum búfjárhalds á Íslandi , ekki bara í blóðmerabúskap . Ég hef raunar síðan 2012 haldið því fram og margoft rökstutt að lögin séu sniðin að búfjáreldi til manneldis og þeim hörmungum og virðingarleysi fyrir lífi dýra , sem því fylgir . - Lögin séu til þess fallin að varpa dýrðarljóma á búfjáreldi svo neytendur geti áfram ( með góðri samvisku ) notið neyslu sinnar á afurðum úr þessari átt og með því reyna framleiðendur að draga hugsun þeirra frá uppruna og ferli hvers kjötbita eða annara afurða frá búfé . Því sem ég kalla : Hinni leyndu þjáningu búfjár á Íslandi - fyrirsögn lokaverkefnis míns um dýravernd á Íslandi við lagadeild Háskólans í Reykjavík árið 2012 . Blóðmerar þolendur hins harða heims útigangs Blóðmerar eru útigangshryssur . Úti allt árið við afar misjafnar aðstæður . Við þessar aðstæður er skylda skv. lögum að veita þeim gott skjól , gegn veðrum , fóður og vatn . Það heyrði til undantekninga að samstarfsaðilar mínir sæju kröfuna um skjól uppfyllta en þeir höfðu viðkomu á um 40 stöðum blóðmerastóða hvar haldnar voru hundruð mera ásamt folöldum . Það kom og á daginn í nýlegu óveðri að hross gátu ekki veit sér skjól og drápust , hægum kvalafullum dauðdaga , þvert á ákvæði dýraverndarlaga . Margoft hefur verið gagnrýnt af ýmsum aðilum hvernig mörg útigangshross eru auk þess vanrækt að vetri til varðandi vatns og heygjöf . Iðnaðarþrælarnir blóðmerar og folöld þeirra Blóðmerar eru gerðar fylfullar með reglulegu millibili til þess að líkami þeirra geti hafið framleiðslu blóðs , sem inniheldur PMSG , „ gullmola " líftæknifyrirtækja , sem veitir þeim milljarðahagnað á ári hverju með fjöldaframleiðslu þess . Blóð er tekið úr merum í tuglítratali yfir sumarmánuðina . Þegar folald þeirra er orðið nokkurra mánaða gamalt er ýmsar sviðsmyndir mögulegar skv. mínum heimildarmönnum . Það er skotið á staðnum og látið liggja þar til móðir þess gefst upp , klárar sorgarferil sinn . Það er jafnvel framkvæmd fóstureyðing og svo hægt sé að sæða hryssuna aftur . Þau folöld sem fæðast eru grafin úti í haga eða það er tekið af móður þeirra og sent í sláturhús . Það skýrir gnægt framboð á ódýru hökkuðu kjöti á haustin . Auglýsing Aðeins fylfull meri er verðmæt blóðsins vegna . Þetta er í raun keimlíkt því sem á sér stað í mjólkurbúskap . Kýr eru sæddar ár eftir ár í þeim eina tilgangi að þær séu mjólkurframleiðsluhæfar . Kálfurinn er gagnslaus og þegar nyt kúa fellur fara þær sömu leið , í sláturhús og enda sem bjúga ! - Og þetta á sér stað í landi þar sem dýravernd er sögð í hávegum höfð ! Þessi magnaða , virðulega og tilfinningaríka dýrategund , sem hrossið er , ber að vernda eins og lög um velferð dýra og reglugerð um hrossahald skyldar . Heimsókn hinna virtu dýraverndarsamtaka Animal Welfare / Tierschutzbund Zürich ( AWF / TZ ) til Íslands sl. haust í þeim tilgangi að rannsaka íslenska blóðmeraiðnaðinn leiddi annað í ljós . Samtökin hafa náð eftirtektarverðum árangri i dýravernd m.a. í samvinnu við virtar þýskar sjónvarpsstöðvar og tengsl við áhrifafólk í innsta kjarna Evrópusambandsins . Markmið þeirra er að blóðmerabúskapur leggist af á Íslandi eins og annars staðar í heiminum enda þvert á alla viðurkennda nútímahugmyndafræði um dýravernd . Það er því í höndum alþingis að stöðva þessa brútal meðferð á dýrum og siðlausa nýtingu manna á blóði þeirra þvert á fyrirmæli setts réttar . Á tveggja vikna ferðalagi AWF / TZ um landið og skoðun á vinnubrögðum og aðstöðu við blóðtöku úr blóðmerum kom ýmislegt í ljós , sem óskað var eftir , af hagsmunaaðilum , að ekki lyti dagsins ljós . Svo ofsafengin voru viðbrögð nokkurra aðila , að gerðar voru tilraunir til að þvinga þau til að hætta rannsóknum sínum og þeim ráðlagt að halda til sinna heimahaga . Þ.á.m. var dæmdur ofbeldismaður , eigandi stórs blóðmerastóðs á suðurlandi . . Sætti það nokkurri furðu hjá þeim að Matvælastofnun skuli heimila honum dýrahald . Iðnaður þessi er mjög umdeildur erlendis og hefur opinberun hans , af dýraverndarsamtökum í samvinnu við sjónvarpsstöðvar , leitt til þess að hann hefur verið aflagður vegna hinnar illu meðferðar á merum og afkvæmum þeirra . Þá telst tilgangur framleiðslu PMSG , af líftæknifyrirtækjum og þátttaka hrossabænda , á mörkum góðs siðferðis og hjá hagsmunaaðilum á ,, gráu svæði " eins og þeir kjósa líka að orða það sjálfir . - Það vekur því nokkra furðu að íslenskir dýralæknar skuli fást til að taka þátt í þessum óyndisiðnaði horft til þess eiðs , sem þeir samþykkja þegar þeir þiggja dýralæknaleyfi sitt frá stjórnvöldum . Dýralæknar einir mega framkvæma blóðtökuna . Þar virðist því fjárhagsleg hagsmunagæsla þeirra ganga framar meginreglum laga um velferð dýra og laga sem gilda um dýralækna . Gengið hefur verið á dýralækna um skýringar á þessu óvenjulega háttalagi þeirra en þeir færast undan að svara . Í lögum um dýralækna og heilbrigðisþjónustu við dýr , 2. gr. stendur : Dýralæknar og heilbrigðisstarfsmenn dýra skulu standa vörð um heilsu dýra í landinu , stuðla að bættu heilsufari og velferð þeirra , aukinni arðsemi búfjár og góðum aðbúnaði og meðferð dýra . Ekki er hægt að komast að þeirri niðurstöðu , í lögfræðilegum skilningi , að tuglítra blóðtaka úr merum með folöld falli undir það , sem 2. gr. fyrrnefndra laga boðar . Það er því litið svo á af löggjafanum að brot á lögum um dýralækna séu verulega ámælisverð en greinir hljóðar svo : Brot gegn lögum þessum , reglugerðum og fyrirmælum gefnum samkvæmt þeim varða sektum eða fangelsi ef sakir eru miklar . Með góða þekkingu á tilgangi og markmiðum laga um velferð dýra , tel ég sterk rök fyrir því að þessi iðnaður stangist á við meginreglur þeirra laga . Um það sannfærðist ég eftir margra daga rannsóknarvinnu AWF / TZ sl. haust og ég liðsinnti auk þess sem þau , nutu aðstoðar erlends lögmanns , sem þekkir vel til innviða hrossaræktar á Íslandi . Vegna þess á hve gráu svæði þetta er gagnvart lögum um velferð dýra og án nokkurs vafa vegna þrýsting frá hagsmunaaðilum er MAST neytt til að fella þetta undir ákvæði einhverra laga . Fyrir valinu varð ákvæði í lögum , sem fjallar um tilraunadýr og á ekkert skylt við það fjandsamlega inngrip í velferð mera , sem blóðmeraiðnaðurinn er . - Ég segi bara það var og ! - Þegar yfirdýralæknir á í hlut kemur fátt á óvart , en hann ásamt landbúnaðarráðherra bera að lokum ábyrgð á þessari ámælisverðu sniðgöngu stjórnvalda á lögum um velferð dýra . - Verst er þegar önnur stjórnvöld láta sér fátt um finnast þó upplýst sé um svona . Dýraverndarsamband Íslands styður dýraníð blóðmeraiðnaðarins Frá 2007 má segja að Dýraverndarsamband Íslands hafi verið krypplingur í dýravernd . Það ár lést þáverandi leiðtogi íslenskrar dýraverndar frú Sigríðar Ásgeirsdóttir og við tók hörmungarsaga , sem engan endi virðist ætla að taka . Félagið er slagkraftslaust en um átakanlegt framtaksleysi stjórna þess félagsskapar , svik o.fl. síðustu áratugi mun ég fjalla á næstunni til að varpa ljósi á hvers vegna dýravernd hérlendis er svo langt á eftir t.d. í samanburði við nágrannalönd okkar . Ætla þó , að fjalla hér stuttlega um stuðning þess við blóðmeraiðnaðinn . 28. ágúst 2017 sat fulltrúi Dýraverndarsambandsins ( DÍ ) fund Fagráðs um dýravelferð . ( Fagráðið er skipað af ráðherra og með mikilli einföldun ráðgjafi MAST um álitaefni sem varða dýravernd ) . Fulltrúi DÍ er doktor Ólafur nokkur Dýrmundsson , fyrrverandi formaður DÍ og fyrrv. starfsmaður Bændasamtakanna . Auk hans sátu fundinn fulltrúi Dýralæknafélags Íslands , Katrín Andrésdóttir , dýralæknir frá MAST , Þóra Jónasdóttir og siðfræðingur frá HÍ , Henry Alexandersson . Formaður ráðsins , yfirdýralæknir , Sigurborg Daðadóttir , nú ný krýnd riddarakrossi fyrir framlag til dýraverndar , virðist hafa verið víðs fjarri og engin boðaður í hennar stað skv. fundargerð . Í fundargerðinni kemur fram : „ Umræður um hvort „ blóðhryssur “ falli undir nýja reglugerð um notkun dýra í vísindalegum tilgangi , Fagráðið túlkar reglugerðina þannig að svo sé " . ( engin Fagráðsaðila hefur menntun í lögfræði , sex ára + háskólanám ) Einhver brjálaðasta niðurstaða í lögfræði , sem ég hef séð . Barnaskólabörn hefðu aldeilis komist að hinu gagnstæða , af því að þau nota sitt óspillta innsæi og vita að það er ljótt að fara illa með dýr . Á þeim tíma , sem Fagráðið fjallaði um þetta , má geta sér til um að leyfisveitandinn MAST hafi verið að leita að lagaheimild til að fella blóðmeraiðnaðinn undir og það tókst m.a. fyrir tilstuðlan fulltrúa DÝRAVERNDARSAMBANDS ÍSLANDS á fundinum og skyldi ei gleyma ,, framlagi " fulltrúa Dýralæknafélags Íslands . Frekar glatað háttalag yfirlýstra dýravina og yfirdýralæknir er undir sömu sök seld . Og til að toppa allt , Ólafur og yfirdýralæknir eiga það það sameiginlegt að hafa verið sæmd riddarakrossi fyrir að sinna vinnu sinni sem lýtur og laut að dýravernd og landbúnaðarmálum . Þá er aðkoma siðfræðingsins mjög athygliserð og ekki yfir gagnrýni hafin í ljósi þeirrar hröðu þróunar , sem orðið hefur á fræðasviðinu animal ethics , eða dýrasiðfræði við erlenda háskóla . Þöggunin er æpandi Hagsmunaaðilar í blóðmeraiðnaðinum eru hrossabændur , á norður og suðurlandi , íslenskst líftæknifyrirtæki , dýralæknar og stjórnvaldshafar og virðast allir samtaka um að halda þessu leyndu fyrir almenningi , hér og erlendis , vegna hættu á verulegri ímyndarskerðingu íslenskrar hrossaræktar . Ef upp kæmist eru verulegar líkur á því að sú ímyndarskerðing framkallaði svakalegt fjárhagstjón fyrir hrossabændur , líftækniiðnaðinn og svínaeldi . Þjóðverjar tækju þetta t.d. mjög alvarlega , eitt helsta markaðssvæði íslenska hrossins . Krafa þeirra er almennt sú að hlutir séu í lagi og agi ríki í kringum viðfangsefni eða eins og þeir orða það sjálfir : „ ordnung muss sein " - Regla og agi skulu viðhöfð . Ímyndarskerðing stöðvaði blóðmeraiðnaðinn í Evrópu og víðar Ímyndarskerðingarhættan hefur valdið sjálfvirkri stöðvun þessa iðnaðar í mörgum löndum enda iðnaðurinn kenndur við siðleysi og illa meðferð dýra . Í þeim löndum þar sem upp hefur komist um hann hefur hann hreinlega lagst af og líftæknifyrirtækin fært sig til annarra landa þar , sem stjórnvöld láta hann afskiptalausan . Greinilegt að augu þessa iðnaðar hafa beinst Íslands með framangreindum árangri enda virðast íslensk stjórnvöld þannig innrætt gagnvart velferð dýra að undrun sætir á sumum sviðum . T.d. heimila þau enn þá loðdýraeldi , sem bannað hefur verið í flestum Evrópuríkjum , af siðferðisástæðum . Slíkt nægir í siðuðum ríkjum , en að því er virðist ekki á Íslandi . Leyndarhyggjan undirstrikuð Fyrir liggur , vegna viðbragða íslenskra hagsmunaaðila , þegar þeir uppgötvuðu heimsókn AWF / TZ , að þeir vilja alls ekki að um starfshætti blóðmeraiðnaðarins á Íslandi sé fjallað opinberlega . Af því má ráða að þeir telji að ímynd íslenska hrossins hlyti verulegan álitshnekki á heimsvísu en útflutningsverðmæti hrossa hleypur á hundruðum milljóna króna . Þá er íslenski lífefnaiðnaðurinn , PMSG framleiðslan , ekki meðtalin . Svo vel er þessi iðnaður falinn , að á meðan tveggja ára rannsóknarvinnu minni stóð , vegna meistararitgerðar minnar í lögfræði , Hin leynda þjáning búfjár á Íslandi , árin 2009 til 2011 , uppgötvaði ég ekki þennan óyndisiðnað fyrr en að því verki loknu og þá einungis lítillega , því miður , því opinberun ritgerðarinnar varpaði ljósi á margt , sem mátti betur fara í íslensku búfjáreldi . Ýmislegt hefur þokast í rétta átt en allt of mikið er enn þá ógert . Það þarf Alþingi að taka til skoðunar enda eftirlitsaðilinn , MAST , að mínum mati alls ekki starfi sínu vaxinn . Vítahringur sem verður að rjúfa En , þar sem MAST , samþykkir þetta illvirki og er þar með farið að sniðganga , jafnvel vinna gegn því , sem Alþingi hefur falið stofnunni að framkvæma , lög um velferð dýra , er komin vítahringur , sem verður ekki rofinn nema æðra settir aðilar innan stjórnsýslunnar eða þingið sjálft horfist í augu við , hvernig markvisst er sneytt fram hjá lagaframkvæmd í þessum efnum . Alþingi þarf að fjalla um þetta og ráðherra þarf að banna MAST háttalag af þessu tagi , misbeitingu laga , sem er stofnuninni , því miður nokkuð tamt , yfirleitt vegna þrýstings hagsmunaaðili í gegnum tíðina eða hreinlega vegna þekkingarleysis á túlkun dýravelferðarlaga , enda efa ég að nokkur lögfræðingur , þar innandyra hafi lagst yfir rannsóknir á tilgangi og markmiðum þeirra laga . Vinnubrögðin bera þess merki . - Þá þarf þingið að endurskoða löggjöf tengda dýrum miklu tíðar en gert er , með tilliti til nútíma þekkingar á því sviði . Gott dæmi um það eru lög um innflutning dýra . 30 ára gömul og óbreytt á sama tíma og vísindarannsóknir eru nær daglega að færa okkur nýja þekkingu í þeim efnum , sem krefst endurskoðunar reglna í samræmi við slíka þróun . Lokaorð Er Ísland móttökustaður búfjáreldis sem inniber illa með dýra ? - Já það má rökstyðja . Tvær búgreinar á Íslandi þykja ekki lengur siðferðislega boðlegar í Evrópu . Loðskinnaframleiðsla af minkum og blóðmeraiðnaðurinn . Loðskinnaiðnaðurinn hefur verið mikið gagnrýndur hérlendis enda hafa erlendir aðilar sótt hingað þar sem íslensk yfirvöld heimila hann . Það sama á við um blóðmeraiðnaðinn . Hann á undir högg að sækja erlendis og því sækja hagsmunaaðilar hingað . Og þetta virðist Alþingi , landbúnaðarráðherra og Matvælastofnun þykja hið besta mál , að það búfjárhald , það sem er illa séð í siðuðum löndum búfjáreldis sé greidd gatan á Íslandi . Höfundur er lögfræðingur og sérhæfir sig í lögum um dýravernd . ( Ljósmyndir eru eftir greinarhöfund og er birting þeirra óheimil án leyfi höfundar ) . Hér að neðan má finna heimildarmyndir , sem framangreind dýraverndarsamtök hafa framleitt og birt opinberlega og hafa þau staðfest að heimfæra megi við íslenskar aðstæður . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .