Af sjóðfélagavefnum er einnig hægt að komast inn á svokallaða lífeyrisgátt þar sem þú getur séð réttindin þín í öllum lífeyrissjóðum sem þú hefur greitt til . Við töku lífeyris á að vera nægjanlegt að sækja um lífeyri hjá þeim sjóði sem þú greiddir síðast til . Venjan er að hefja töku eftirlauna við 67 ára aldur . Þarf ég að sækja um töku eftirlauna eða fæ ég þau sjálfkrafa ? Sjóðurinn mun senda afrit af umsókn þinni til annarra sjóða þar sem þú átt réttindi . Hvernig sæki ég um eftirlaun ? Réttindi til eftirlauna ávinnast með greiðslu iðgjalda til sjóðsins og þeim árangri sem sjóðurinn nær við að ávaxta iðgjöldin þar til þau koma til endurgreiðslu í formi eftirlauna . Markmiðið með upptöku þessa nýja kerfis er að sem mest jafnvægi sé á milli eigna sjóðsins og skuldbindinga á hverjum tíma . Rétt er þó að taka fram að sumir sjóðfélagar eiga enn ákveðinn rétt til jafnrar réttindaávinnslu . Skiptingin er háð aldri sjóðfélaga og fer eftir Töflu I í samþykktum sjóðsins . Þegar sjóðfélagi hefur náð eftirlaunaaldri er réttindasjóði breytt í eftirlaun samkvæmt Töflu II í samþykktum sjóðsins . Áfallalífeyrir skiptist í örorku - , maka - og barnalífeyri . Stærsti kostnaðurinn við áfallatryggingar er örorkulífeyrir . Áfallatryggingar eru dýrar þegar einstaklingurinn er ungur , enda getur þurft að greiða einstaklingi örorkulífeyri um mjög langan tíma . Sá hluti iðgjalds til sjóðsins sem fer til að mynda eftirlaunaréttindi kallast réttindasjóður . Sjóðfélagar sem höfðu verið í jafnri réttindaávinnslu og áttu réttindi í sjóðnum við árslok 2004 geta átt rétt á að slíkri ávinnslu áfram , enda hafi þeir fengið úthlutað viðmiðunariðgjaldi sem segir til um að hve miklu leyti réttindi þeirra geta áunnist í jafnri réttindaávinnslu . Þegar þau réttindi eru til staðar bætist iðgjald , sem kallað er jöfnunariðgjald , aukalega við réttindasjóðinn , sem tryggir þessa ávinnslu . Markmið eignatengdrar réttindaávinnslu er að eignir og skuldbindingar sjóðsins ( verðmæti lífeyrisloforða ) standist sem best á , á hverjum tíma . Hér er fyrst og fremst um varúðarákvæði að ræða þar sem eignatengd réttindaávinnsla ætti þó að lágmarka nauðsyn á slíkum inngripum . Hvernig breytist réttindasjóðurinn í eftirlaun ? Þá er réttindasjóði hans breytt í eftirlaun í samræmi við Töflu II í samþykktum sjóðsins . Réttindasjóður er tengdur þessari vísitölu , sem þýðir að réttindi sjóðfélaga Stapa breytast í takt við breytingar á ávöxtun sjóðsins auk inngreiddra iðgjalda . Þessi réttur erfist ekki . Tryggingadeild Stapa lífeyrissjóðs , sem tekur við iðgjöldum vegna skyldutryggingar , er tryggingasjóður að öllu leyti . Ef réttindasjóður myndi erfast þyrfti að lækka eftirlaun allra sjóðfélaga í sjóðnum um 7 - 8% . Að eftirlaunagreiðslur sem renna eiga til sjóðfélaga séu allt að hálfu látnar renna til maka . Hjón þurfa því að óska eftir yfirlýsingu heimilislæknis um heilsufar áður en skipting af þessu tagi er samþykkt . Skipting réttindanna er því aðeins heimil að hún feli í sér gagnkvæma skiptingu á réttindum beggja aðila . Þar þarf að líta til hluta eins og þess hvort viðkomandi er enn í vinnu , hvernig fjölskylduaðstæður eru , hvaða sparnað viðkomandi á , s.s. eins og viðbótarlífeyrissparnað , hvaða áhrif lífeyrissjóðstekjur hafa á tekjur frá Tryggingastofnun ríkisins o.s.frv . Hvenær eru eftirlaun greidd ? Hjá sjóðnum starfar sérstök lífeyrisnefnd þar sem farið er yfir alla lífeyrisúrskurði . Já , greiddur er skattur af eftirlaunum með sama hætti og af launum . Já , greiðslur frá lífeyrissjóðum – bæði eftirlaun og áfallalífeyrir – hafa áhrif á flestar tegundir bóta frá Tryggingastofnun ríkisins . Áhrifin eru misjöfn eftir tekjum og eru kölluð tekjutenging . Ef ég hef hafið töku 50% eftirlauna , hvenær get ég breytt yfir í full eftirlaun ? Þú getur hafið töku fullra eftirlauna hvenær sem er eftir að 60 ára aldri er náð . Ef sjóðfélagi vill fresta töku eftirlauna að hluta eða öllu leyti , lengur en til 70 ára aldurs , þarf hann að sækja um það sérstaklega . Hversu há eru 50% eftirlaun frá Stapa ? Þú getur nálgast upplýsingar um eftirlaunarétt þinn á sjóðfélagavefStapa . Sjá fleiri spurningarSjá færri spurningar Makalífeyrir Hvað er makalífeyrir ? Makalífeyrisréttindi eru hverju sinni 50% af eftirlauna - eða örorkulífeyrisréttindum sjóðfélagans , hvort sem gefur hærri rétt við fráfall . Með óvígðri sambúð er átt við óvígða sambúð tveggja einstaklinga sem eiga sameiginlegt lögheimili , eru í samvistum , eiga barn saman eða konan er þunguð eða sambúðin hefur varað samfleytt í a.m.k. tvö ár . Hefur það áhrif á makalífeyrisrétt ef ég hef afsalað hluta af eftirlaunaréttindum mínum til maka ? Annars vegar eiga börn sjóðfélaga sem fellur frá og eru yngri en 18 ára rétt til barnalífeyris úr sjóðnum og hins vegar er greiddur barnalífeyrir með börnum sjóðfélaga sem nýtur örorkulífeyris frá sjóðnum . Til að barnalífeyrir til barna látins sjóðfélaga sé greiddur þarf sjóðfélaginn að hafa verið greiðandi til sjóðsins í 24 mánuði af síðustu 36 eða sex mánuði af síðustu 12 fyrir andlátið eða notið eftirlauna eða örorkulífeyris frá sjóðnum . Sama gildir um fósturbörn og stjúpbörn sem sjóðfélagi hefur framfært að mestu eða öllu leyti fyrir andlát eða orkutap . Sjá nánar í samþykktum sjóðsins . Hvaða lög og reglur gilda um lífeyrissjóði ? Upplýsingar um lög og reglur sem gilda um lífeyrissjóði má finna hér . Framreikningurinn byggir á því að sjóðfélaginn fær viðbótarréttindi , eins og hann hafi greitt iðgjöld til 65 ára aldurs . Ýmis atriði geta haft áhrif á útreikning framreiknings , eins og sjá má í gr. 19.6 í samþykktum sjóðsins . Hægt er að nálgast þessi gögn hjá skattstofu í þínu umdæmi eða með veflykli . Umsóknarferlið getur tekið nokkurn tíma og ræðst mikið af því hversu hratt umbeðin gögn berast sjóðnum . Við endurmat þarf að skila inn heilsufarsupplýsingum , s.s. læknisvottorðum , og sjóðfélagi kann að vera kallaður í sérstaka læknisskoðun vegna þessa . Þetta raunvirði viðmiðunartekna er svo borið saman við heildartekjur sjóðfélagans á því tímabili sem er til skoðunar . Hluti iðgjaldsins sem greitt er til sjóðsins fer til að standa straum af kostnaði við áfallatryggingar . Hvað er endurhæfingarlífeyrir og hvað er örorkulífeyrir ? Sé það talið líklegt er útbúin endurhæfingaráætlun fyrir sjóðfélagann og er lífeyrir hans þá nefndur endurhæfingarlífeyrir . Þá er endurhæfingarlífeyri breytt í örorkulífeyri . Það fer eftir því hvort aðstæður þínar eru þannig að líklegt sé að endurhæfing skili árangri eða ekki , en í samþykktum sjóðsins segir : „ Við mat á umsókn um örorkulífeyri skal horft til þess hvernig styðja megi sjóðfélagann til endurhæfingar , þannig að hann öðlist á ný færni til að sinna tekjuskapandi verkefnum í samræmi við starfsgetu sína og hæfni . Telji sjóðurinn að fengnu áliti trúnaðarlæknis að þess sé ekki að vænta að orkutap sjóðfélaga gangi svo til baka að hann fái öðlast starfsgetu á ný , að hluta eða öllu leyti , skal úrskurða honum örorkulífeyri . Starfsendurhæfing hefur verið skilgreind þannig : „ Starfsendurhæfing er ferli sem felur í sér stuðning við einstaklinga með skerta starfsgetu í kjölfar veikinda eða slysa í þeim tilgangi að auka starfshæfni eða viðhalda henni og stuðla að endurkomu til vinnu . Starfsendurhæfingarsjóður er sjóður sem sinnir atvinnutengdri starfsendurhæfingu í samræmi við lög um það efni . Hvernig er starfsgeta metin ? Matið er byggt á læknisfræðilegum forsendum og kallast örorkumat . Örorkuhlutfall eða örorkuprósenta er það mat á orkutapi sem kemur út úr örorkumati . Matið er miðað við læknisfræðilegar forsendur og skal fylgja reglum sem settar hafa verið um örorkumat . Er örorkumat endanlegt eða er það endurmetið síðar ? Mikilvægt er að fylgjast með þessum tilkynningum , því lífeyrisgreiðslur eru stöðvaðar , hafi lífeyrisþegi ekki sinnt því að fara í mat fyrir tilgreind tímamörk . Hvaða áhrif hafa aðrar tekjur á örorkulífeyri minn ? Þó eru ýmsar tekjur undanþegnar og hafa ekki áhrif á örorkulífeyri frá sjóðnum , s.s. tekjur frá öðrum lífeyrissjóðum , tryggingabætur úr eigin tryggingu , húsaleigubætur , félagslegir styrkir , fæðingarstyrkir og greiðslur frá björgunarsveitum . Ársfjórðungslega fer fram tekjuskoðun , þar sem tekjur lífeyrisþegans eru bornar saman við framreiknaðar viðmiðunartekjur hans . Örorkulífeyrir að viðbættum barnalífeyri skal því aldrei vera hærri en nemur tekjutapi sjóðfélagans . Hvað er tekjuskoðun ? Ef ég vinn á meðan örorka varir og borga í lífeyrissjóð , hvað verður um þau viðbótarréttindi sem ég ávinn mér – hækkar örorkulífeyririnn minn þá ? Veiti sjóðfélagi rangar upplýsingar um tekjur sínar , þ.m.t. vegna tekna sem ekki hafa verið gefnar upp til skatts , er heimilt að skerða eða fella niður lífeyri til viðkomandi sjóðfélaga . Það getur þú gert með því að fara inn á lífeyrisgáttina og sjá hvar þú átt réttindi og skoða hvort þú hafir ekki fengið úrskurð frá öllum . Við lífeyrisúrskurð er réttindasjóði sjóðfélaga breytt í örorkulífeyri í samræmi við Töflu III í samþykktum sjóðsins . Skilyrði fyrir því að fá greiddan endurhæfingar - og örorkulífeyri er að sjóðfélagi hafi orðið fyrir tekjutapi vegna örorkunnar . Ekki er hámark á þeim réttindum sem sjóðfélagar geta áunnið sér til örorkulífeyris . Af hverju hefur örorkulífeyrir minn lækkað ? Vinsamlega hafðu samband við starfsfólk sjóðsins ef þig vantar upplýsingar eða frekari skýringar . Þá getur breyting á örorkuprósentu einnig valdið þessu , t.d. að hún hafi hækkað úr 75% í 100% . Örorkumat er tímabundið og endurmat fer fram reglulega . Vinsamlega hafðu samband við starfsfólk sjóðsins ef þig vantar upplýsingar eða frekari skýringar . Þetta er metið reglulega með tekjuskoðunum . Þegar örorkulífeyrisþegi nær 67 ára aldri falla örorkulífeyrisgreiðslur til hans niður , en hann fær þess í stað greidd eftirlaun . Eftirlaun til örorkulífeyrisþega eru ákvörðuð með sama hætti og eftirlaun til annarra sjóðfélaga , þ.e. að réttindasjóði lífeyrisþegans er breytt í eftirlaun í samræmi við Töflu II í samþykktum sjóðsins . Réttindasjóður sjóðfélaga sem er á örorkulífeyri er tengdur eignavísitölu sjóðsins og ávaxtast þannig í samræmi við ávöxtun sjóðsins á hverjum tíma , líkt og hjá öðrum sjóðfélögum . Einnig getur þú haft samband við sjóðinn og fengið sent yfirlit . Hvað borgar sig fer allt eftir aðstæðum hvers og eins , s.s. með tilliti til skattgreiðslna . Sjá nánar ákvæði laga . Hvaða sparnaðarleiðir á ég að velja fyrir viðbótarlífeyrissparnað ? Því er mikilvægt að kynna sér þær leiðir sem eru í boði og velja þá leið sem þú ert sátt / sáttur við . Meðal annars þess vegna skiptir aldur þess sem sparar miklu máli . Hvernig ber ég mig að ef ég vil hefja viðbótarlífeyrissparnað hjá Stapa ? Sjóðurinn fylgist svo með því að launagreiðandinn skili í samræmi við samninginn , eins og honum ber skylda til . Viðbótarlífeyrissparnaður nýtur sérstakrar verndar og er sérlega hagstætt sparnaðarform til að auka lífeyrisréttindi . Venjulega er talað um að markmiðið með greiðslum frá þessum aðilum sé um 70% af meðalárstekjum viðkomandi á starfsævinni . Sérstakt starfsleyfi frá fjármálaráðherra þarf til að mega bjóða upp á viðbótarlífeyrissparnað . Hefðbundinn sparnaður er þó einnig séreignarsparnaður þótt hann sé ekki viðbótarlífeyrissparnaður . Erfist séreignarsparnaður ? Ekki er greiddur skattur af því iðgjaldi sem lagt er í viðbótarlífeyrissparnað ( allt að 4% af launum ) og ekki er greiddur fjármagnstekjuskattur af fjármagnstekjum heldur . Þá er viðbótarlífeyrissparnaður ekki aðfararhæfur , sem þýðir að hann er varinn gegn skuldheimtumönnum lendi viðkomandi í fjárhagserfiðleikum . Um hagkvæmni þessa sparnaðarforms má fræðast hér . Sem launamaður þarft þú ekkert að aðhafast frekar . Nei , þú getur valið hvert iðgjöld í viðbótarlífeyrissparnað eru greidd , en það þarf að vera til aðila sem hefur heimild til að veita viðbótarlífeyrissparnaði móttöku . Get ég ráðið hvert ég borga viðbótarlífeyrissparnaðinn ? Þú getur líka haft samband við okkur í síma 460-4500 . Hjá Stapa lífeyrissjóði gilda sömu reglur um innheimtu og eftirlit með iðgjaldagreiðslum í viðbótarlífeyrissparnað eins og í skyldutryggingu lífeyrisréttinda . Hvernig er viðbótarlífeyrissparnaður skattlagður ? Hvað þýðir skattfrestun og af hverju er hún hagstæð ? Stærsta hagræðið við viðbótarlífeyrissparnað er þó án efa mótframlag launagreiðanda . Auk þessa greiðir launagreiðandi mótframlag til viðbótarlífeyrissparnaðar , sem ekki á við um hefðbundinn sparnað . Stapi býður upp á þrjár mismunandi sparnaðarleiðir í viðbótarlífeyrissparnaði . Það er ætlað þeim sem vilja taka minni áhættu og þeim sem komnir eru yfir 55 ára aldur . Hverjir eru kostir Stapa sem ávöxtunaraðila ? Lögð er áhersla á góða áhættudreifingu og trausta áhættustýringu . Hver er kostnaðurinn við að flytja milli sparnaðarleiða hjá sjóðnum ? Kostnaður við að flytja séreignarsparnað milli vörsluaðila kann að vera mismikill eftir ákvörðun viðkomandi vörsluaðila . Get ég nýtt séreignarsparnað minn til að afla mér húsnæðis ? Sækja þarf sérstaklega um framlenginguna á www.leidretting.is . Þann 1. júlí 2017 tóku gildi lög nr. 111 / 2016 um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð . Þeir sem keyptu sína fyrstu fasteign eftir 1. júlí 2014 geta sótt um þetta úrræði . a ) Ráðstöfun inn á fasteignaveðlán Heimilt er upp að vissu marki að ráðstafa séreignarsparnaði skattfrjálst inn á höfuðstól fasteignaveðlána íbúðarhúsnæðis til eigin nota . Þetta úrræði hefur verið framlengt tvisvar sinnum og gildir nú til 30. júní 2021 . Með lögunum er veittur réttur til að nýta séreignarsparnað skattfrjálst sem innborgun eða til að greiða niður höfuðstól lána sem tekin eru vegna kaupa á fyrstu íbúð . Hægt er að nýta séreignarsparnað á 10 ára samfelldu tímabili og velur umsækjandi hvenær ráðstöfunartímabil hefst . Fólki er frjálst að skipta um húsnæði á tímabilinu en skilyrði er að kaup á nýrri íbúð fari fram innan 12 mánaða frá sölu þeirrar íbúðar sem veitti réttinn í upphafi . Sjá nánar á www.leidretting.is . Ég hef verið að nýta eldri úrræði til að greiða inn á lán . Ef um fyrstu íbúð var að ræða getur þú átt rétt á að nýta þér úrræði laga nr. 111 / 2016 sem tóku gildi þann 1. júlí 2017 . Sjóðurinn hvetur rétthafa til að kanna slíkt hjá ríkisskattstjóra . Sækja þarf um úttekt séreignarsparnaðar innan 12 mánaða frá undirritun kaupsamnings vegna íbúðarhúsnæðis . Ef um nýbyggingu er að ræða þarf umsókn að berast innan 12 mánaða frá því að húseignin fær skráningarnúmer í fasteignaskrá Þjóðskrár . Starfsfólk Stapa mun veita þér nánari upplýsingar um þessa tegund sparnaðar í síma 460-4500 eða ef þú sendir fyrirspurn á stapi@stapi.is 6 . Ef um nýbyggingu er að ræða þarf umsókn að berast innan 12 mánaða frá því að húseignin fær skráningarnúmer í fasteignaskrá Þjóðskrár . Sótt um á vef ríkisskattstjóra www.leidretting.is . Sækja þarf um fyrir hvern og einn einstakling , hvort sem hann er einhleypur , í hjúskap eða uppfyllir skilyrði samsköttunar . Þarf ég að vera með samning um séreignarsparnað til að geta ráðstafað honum inn á lán eða til húsnæðissparnaðar ? Já , til að þessi ráðstöfun sé möguleg þarft þú að vera með samning um séreignarsparnað við vörsluaðila sem hefur heimild til móttöku slíks sparnaðar . Nafnið , tilgreind séreign , er tilkomið vegna þess að sjóðfélagi verður að tilgreina ef hann vill að hækkun á mótframlagi atvinnurekanda , allt að 3,5% , verð sett í tilgreinda séreign . 2018 : Framlag atvinnurekenda hækkaði 1. júlí 2018 um 1,5% stig og varð 11,5% . Einnig gilda aðrar reglur um útgreiðslur tilgreindrar séreignar en séreignarsparnað . Val um það hvort iðgjald skuli renna í tilgreinda séreignardeild í stað tryggingadeildar er undir ákvörðun sjóðfélaga komið . Með ráðstöfun iðgjalds í tilgreinda séreign ávinnst ekki , hvað þau iðgjöld snertir , réttur til ævilangs lífeyris , örorkulífeyris , þ.m.t. framreiknings né makalífeyris . Af því leiðir að ef sjóðfélagi ákveður að ráðstafa hluta af iðgjaldi í tilgreinda séreignardeild í stað tryggingadeildar ávinnur hann sér minni tryggingaréttindi í samtryggingu en að sama skapi meiri réttindi í tilgreindri séreign . Með tilkynningunni staðfestir sjóðfélagi að hann hafi kynnt sér þær reglur sem gilda um tryggingavernd í tryggingadeild sjóðsins annars vegar og þær reglur sem gilda um tilgreinda séreignardeild hins vegar . Verði rétthafi öryrki og orkutap metið 100% af trúnaðarlækni sjóðsins á hann rétt á að fá inneign sína í tilgreindri séreignardeild greidda út með jöfnum árlegum greiðslum á sjö árum . Láti rétthafi ekki eftir sig maka eða barn rennur innstæðan til dánarbúsins og gildir þá ekki takmörkunin í 2. málsl. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 129 / 1997 með síðari breytingum . Hægt er að gera breytingar á ráðstöfun iðgjalda með nýrri tilkynningu . Þú getur fylgst með tilgreindu séreigninni þinni með því að fá aðgang að sjóðfélagavef Stapa . Nei , tilgreinda séreign verður ekki unnt að nota til að greiða skattfrjálst niður húsnæðislán eða safna til húsæðiskaupa . Já , velja þarf eina af þremur ávöxtunarleiðum : Fyrst um sinn verður þó aðeins ein leið í boði , tilgreinda varfærna safnið . Í dæmunum er gert ráð fyrir að árleg hrein raunávöxtun bæði samtryggingar og tilgreindrar séreignar sé 3,5% . Dæmi fyrir 40 ára Sjóðfélagi hefur nú þegar áunnið sér um 120.000 í ævilöng eftirlaun . Ef hann greiðir hins vegar 12% í samtryggingu en 3,5% í tilgreinda séreign þá eru áætluð eftirlaun hans rúmlega 254.000 kr. og áætlaður tilgreindur séreignarsjóður um 1,3 milljónir kr . Ef þessum upplýsingum ber ekki saman við ákvæði samþykkta sjóðsins gilda ákvæði samþykktanna . Sjóðfélagalán eru aðeins veitt gegn veði í íbúðarhúsnæði í eigu lántaka sem staðsett er á Íslandi . Vinsamlega hafið samband við lánadeild sjóðsins til að fá frekari upplýsingar . Stapi býður upp á verðtryggð lán með föstum eða breytilegum vöxtum með veði í fasteign í eigu lántakanda . Lántaki getur valið á milli láns með jöfnum afborgunum og láns með jöfnum greiðslum ( annuitetsláns ) . Við ákvörðun vaxta er einkum horft til ávöxtunarkröfu á skráðum verðtryggðum skuldabréfum með ríkisábyrgð , vaxtakjara á markaði á sambærilegum lánum og áhættumats sjóðsins . Hver sjóðfélagi getur verið með að hámarki tvö lán . Greiðslubyrði af lánum með jöfnum afborgunum er hærri til að byrja með en lækkar þegar líður á lánstímann þar sem greiðsla vaxta lækkar í takt við lækkun höfuðstóls . Í lánareiknivél Stapa er hægt að reikna út mánaðarlegar greiðslur og heildargreiðslur á misjöfnum lánsformum . Verðbætur leggjast við höfuðstól lánsins og vextir og afborgun eru reiknaðir af verðbættum höfuðstól . Ef veðsetning fasteignar fer yfir 50% áskilur sjóðurinn sér ávallt rétt til að gera ríkari kröfur um gæði veðs , niðurstöðu lánshæfismats og forsendna og niðurstöðu greiðslumats . Skila þarf inn frumriti umsóknar á skrifstofu sjóðsins eða senda afrit ( á PDF formi ) á netfangið lan@stapi.is ásamt fylgigögnum . Eru takmarkanir á því í hvaða tilgangi lán er nýtt ? Heildarfjárhæð sem lántaki greiðir , heildarlántökukostnaður og árleg hlutfallstala kostnaðar geta breyst ef fasteignalán er með breytilegum forsendum ( t.d. breytilegir vextir ) og það getur leitt til aukins kostnaðar fyrir lántaka . Sem síðasta úrræði gæti eign sem sett var að veði láns verið seld nauðungarsölu ef ekki er staðið í skilum með greiðslur . Eitt mikilvægasta verkefni hvers samfélags er að sjá til þess að börn , sjúklingar og eldri borgarar búi við sómasamleg kjör . Í sumum tilfellum er þetta talið eðlilegt og lífeyrir er þá yfirleitt greiddur af ríkinu . Sjóðir sem veita slíkum iðgjöldum viðtöku þurfa að hafa starfsleyfi og þeir mega einir kalla sig lífeyrissjóði . Lífeyrissjóðir sem veita skyldutryggingu eru yfirleitt sameignarsjóðir ( stundum kallaðir tryggingasjóðir eða samtryggingarsjóðir ) en viðbótarlífeyrissparnaður er yfirleitt í séreignarsjóðum . Annars vegar til eftirlauna og hins vegar til áfallalífeyris . Endurhæfingar - og örorkulífeyrir greiðist þegar sjóðfélagar missa starfsorku og geta ekki stundað launaða vinnu . Stapi lífeyrissjóður sendir virkum sjóðfélögum yfirlit tvisvar á ári , það fyrra yfirleitt á tímabilinu mars-apríl og hið síðara í september eða október . Ef þú ert í vinnu og færð ekki sent yfirlit er ástæða til að skoða hvers vegna , með því að hafa samband við lífeyrissjóðinn . Á vefnum er bæði að finna upplýsingar um réttindi í skyldutryggingu og viðbótarlífeyrissparnaði . Tekjur frá lífeyrissjóðum eru kallaðar eftirlaun eða lífeyrir . Samkvæmt íslenskum lögum eru allir starfandi menn skyldugir að greiða til lífeyrissjóðs til að tryggja sér lífeyrisréttindi . Hvers vegna er mikilvægt fyrir mig að greiða í lífeyrissjóð ? Í sjálfu sér gæti eigin sparnaður komið að sömu notum og skyldusparnaður í lífeyrissjóði . Hjá mörgum er þetta eitthvað sem ætlunin er að gera seinna , sem oft og tíðum er þá orðið of seint . Hvað þarf ég að borga mikið í lífeyrissjóð ? Heimilt er að semja um hærra iðgjald til lífeyrissjóðs í ráðningarsamningi eða kjarasamningi , en skattafrádráttur launamanns miðast við lágmarksiðgjaldið ( 4% ) . Framlag launamanns dregst frá launum hans . Sjálfstætt starfandi einstaklingar þurfa sjálfir að greiða bæði iðgjaldið og mótframlagið ( 4% + 8% ) til lífeyrissjóðs . Hvað þarf ég að gera til að byrja að greiða í lífeyrissjóð ? Ekki er þó greitt í lífeyrissjóð af hlunnindum sem ekki eru greidd í peningum , svo sem fatnaði , fæði og húsnæði eða greiðslum sem ætlaðar eru til endurgreiðslu á kostnaði , t.d. ökutækjastyrkjum , dagpeningum eða fæðispeningum . Iðgjaldið er því dregið frá tekjum áður en skattar eru reiknaðir . Réttindin eru í formi trygginga , annars vegar eftirlauna og hins vegar áfallalífeyris . Þeir sem standa undir þessum „ viðbótar “ greiðslum er þeir sjóðfélagar sem taka minna til sín en þeir greiddu inn . Sjóðfélaginn fær því hvorki meira né minna . Sameignar-lífeyrissjóður hefur enga aðra eigendur en sjóðfélagana og öll ávöxtun sjóðsins að frádregnum rekstrarkostnaði rennur til sjóðfélaganna . Til hvaða lífeyrissjóðs menn greiða fer því í flestum tilfellum eftir því á hvaða starfssviði þeir vinna og skal geta um lífeyrissjóð í skriflegum ráðningarsamningi . Með samningssviði er átt við störf þar sem kjarasamningar sem þessi félög gera eru lágmarkskjör í þeim störfum . Þegar iðgjald er greitt til sjóðsins er því skipt , þannig að hluti þess fer til að tryggja eftirlaunaréttindi og hluti til áfallatrygginga . Ávöxtun sveiflast og er yfirleitt mismunandi frá ári til árs og breytast eftirlaunaréttindin í takti við breytingar á ávöxtun . Eftirlaun eru verðtryggð með vísitölu neysluverðs til verðtryggingar . Maki látins sjóðfélaga á rétt á makalífeyri frá sjóðnum . Launagreiðandi ber því ábyrgð á iðgjaldaskilum , en ekki launamaður . Í þessu skyni sendir sjóðurinn yfirlit til sjóðfélaga tvisvar á ári , þar sem upplýst er hvaða iðgjöldum hefur verið skilað til sjóðsins hans vegna . Hvað gerist ef iðgjaldi er ekki skilað ? Ábyrgðarsjóður launa ber þó ekki ábyrgð á iðgjöldum framkvæmdastjóra og stjórnarmanna í gjaldþrota fyrirtækjum . Hafa iðgjöldin skilað sér ? Mikilvægt er að sjóðfélagar beri saman iðgjöld samkvæmt launaseðlum og yfirlit iðgjaldagreiðslna hjá Stapa svo að iðgjöld tapist ekki . Með því að fá aðgang að sjóðfélagavef sjóðsins getur sjóðfélagi einnig fengið aðgang að lífeyrisgáttinni , þar sem hann fær upplýsingar um alla sjóði sem hann hefur greitt til og réttindi í hverjum sjóði . Af sjóðfélagavefnum er síðan hægt að fara inn á lífeyrisgáttina , en þar eru upplýsingar um alla lífeyrissjóði sem viðkomandi hefur greitt til og hvaða réttindi hann á hjá hverjum sjóði . Allir sjóðfélagar eru hvattir til að nýta sér lífeyrisgáttina til að fylgjast með réttindum sínum . Ef óskað er eftir því , skilar Fæðingarorlofssjóður framlagi launamanns til viðbótarlífeyrissparnaðar en greiðir ekki mótframlag . Slík skilyrði eru þó ekki vandamál þegar skipt er um lífeyrissjóði , þar sem sjóðum ber að líta til greiðslna til annarra lífeyrissjóða í slíkum tilfellum , samkvæmt samkomulagi um samskipti lífeyrissjóða . Sá sjóður sendir afrit af umsókninni til annarra sjóða sem viðkomandi hefur greitt til . Hins vegar á maki sjóðfélaga rétt á makalífeyrisgreiðslum frá sjóðnum við fráfall sjóðfélagans . Falli maki frá renna allar eftirlaunagreiðslurnar eftir það til sjóðfélaga . Skiptingin tekur eingöngu til eftirlaunaréttinda og myndar ekki réttindi til áfallalífeyris hjá maka . Um það má lesa hér Borgar sig að láta skipta réttindum milli mín og maka ? Ef eingöngu er litið á málið út frá fjárhagslegu sjónarmiði má segja að fjárhagslegur ávinningur sé af skiptingunni ef sá maki sem hefur lægri réttindi lifir maka sinn , en tap ef sá sem lakari réttindin hefur deyr á undan . Viðbótarlífeyrissparnaður er yfirleitt í formi séreignar . Stjórn sjóðsins er kjörin á ársfundi hans . Þessi heimild gildir ekki um ríkisborgara á Evrópska efnahagssvæðisins ( EES ) en á því svæði gilda reglur viðkomandi lands fyrir alla ríkisborgara sem tilheyra svæðinu . Stapi endurgreiðir iðgjöld sem uppfylla skilyrði um endurgreiðslu . Sjá fleiri spurningarSjá færri spurningar Sjóðfélagayfirlit Útsending Stapa á sjóðfélagayfirliti þetta haustið er með breyttu sniði þar sem farið er yfir breytingar á réttindasjóð sem sjóðfélagi hefur safnað á tímabilinu . Skili launagreiðandi ekki iðgjöldum á réttum tíma hefur sjóðurinn innheimtuaðgerðir til að fá iðgjöldin greidd , ef sjóðurinn hefur fengið upplýsingar um iðgjöldin . Undir Stillingar / Notendaupplýsingar er hægt að haka í „ Afþakka pappír “ . Skilagrein er listinn sem launagreiðandi sendir lífeyrissjóðnum fyrir hvern mánuð með sundurliðun á öllum iðgjöldum fyrir hvern launþega . Réttindasjóðurinn eru þeir fjármunir sem til eru í sjóðnum til að standa undir eftirlaunum þínum í framtíðinni . Í eldra kerfinu áunnu ungir sjóðfélagar sér sömu réttindi til eftirlauna og aldnir sjóðfélagar þrátt fyrir að þeirra inngreiðslur ættu eftir að ávaxtast lengur . Á meðan örorka varir reiknast framreikningsiðgjald , sbr. fyrrnefnda áætlun , sem bætist við réttindasjóðinn og veitir því rétt til eftirlauna . 0,20% af heildarlaunum greiðist í Virk starfsendurhæfingarsjóð , helmingur þess greiðist af framlagi í lífeyrissjóð og dregst því frá réttindasjóðnum . Hvað þýðir „ Flutningur í tilgreinda séreign “ á yfirlitinu mínu ? Iðgjöld maka þíns mynda á sama hátt eftirlaunaréttindi hjá þér , að hluta til . Jákvæður mismunur , þ.e. viðbót við réttindasjóðinn , reiknast vegna réttinda sem flutt eru til þess sem metinn er með lægri lífslíkur . Hver er munurinn á gamla og nýja kerfinu ? Í gamla kerfinu , sem kallað er aldurstengd réttindaávinnsla , ávinnast réttindi í samræmi við 3,5% raunávöxtun . Nýja kerfið veitir sjóðfélögum meira gagnsæi varðandi þróun réttindasjóðs . Öflun lífeyrisréttinda hjá lífeyrissjóði eru því starfstengd réttindi og hluti kjara á vinnumarkaði , sem samið er um í kjarasamningum . Launagreiðendur og þeir sem stunda atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi , svo og aðrir þeir sem inna af hendi iðgjaldsskyldar greiðslur , skulu að tekjuári liðnu tilgreina á launamiðum eða á annan hátt er ríkisskattstjóri ákveður þá fjárhæð sem iðgjöld hvers manns miðuðust við ásamt heildariðgjaldi sem skilað hefur verið til lífeyrissjóðs og vörsluaðila viðbótarlífeyrissparnaðar , samkvæmt lögum um staðgreiðslu opinberra gjalda ( nr. 45 / 1987 ) . Margar starfsstéttir hafa samið um hærra mótframlag launagreiðanda , þar sem mótframlagið er 11,5% . Hvar finn ég greiðsluupplýsingar vegna greiðslu iðgjalda til Stapa ? Fyrri útsending fer út á tímabilinu mars-apríl , en sú síðar í september-október . Skylduaðild að lífeyrissjóðum byggir á lögum um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða nr. 129 frá 1997 . Í 2. gr. laga um skyldutryggingu lífeyrisréttinda og starfsemi lífeyrissjóða segir : „ Um aðild að lífeyrissjóði , greiðslu lífeyrisiðgjalds og skiptingu iðgjaldsins milli launamanns og launagreiðanda fer eftir þeim kjarasamningi sem ákvarðar lágmarkskjör í viðkomandi starfsgrein eða sérlögum ef við á . “ Stapi lífeyrissjóður er skyldugur til að veita þessum launamönnum lífeyristryggingar , sem uppfylla lágmarkstryggingavernd skv. lögum . Þeir sem sinna störfum þar sem kjarasamningur tekur ekki til viðkomandi starfssviðs , eða ef kjör eru ekki að neinu leyti byggð á kjarasamningi , þ.m.t. engar tengingar vegna launahækkana , orlofs , veikindaréttar eða neinna annarra kjaraatriða . Samkvæmt lögum skal greiða í lífeyrissjóð af öllum tegundum launa og þóknana fyrir störf sem eru skattskyld , þar með talið öllum kaupaukum , bónusum og afkastahvetjandi greiðslum . Hefja á greiðslu iðgjalda til lífeyrissjóðs mánuðinn eftir að viðkomandi einstaklingur verður 16 ára og þeim á að hætta mánuðinn eftir að viðkomandi einstaklingur verður 70 ára . Sömu reglur gilda um skil á iðgjöldum í viðbótarlífeyrissparnað og vegna iðgjalda til skyldutryggingar , þ.e. gjalddagi er 10. dagur næsta mánaðar eftir launamánuð og eindagi síðasti dagur þess mánaðar . Hvaða reglur gilda um iðgjaldaskil til Stapa lífeyrissjóðs ? Hvernig er eftirliti með iðgjaldaskilum háttað ? Þá fær sjóðurinn einatt ábendingar , bæði frá stéttarfélögum og einstaklingum vegna gruns um að ekki sé rétt staðið að iðgjaldaskilum , sem sjóðurinn bregst þá við . Á honum er hægt að fylgjast með skilum og stöðunni gagnvart sjóðnum . Með skilum af þessu tagi eykst öryggi sendingarinnar verulega , auk þess sem í þessu felst bæði sparnaður og hagræði . Til þess þarf hann að sækja um veflykil eða nýta sér rafræn skilríki ef þau eru fyrir hendi . Launagreiðandi getur valið að hafa öll samskipti við lífeyrissjóðinn pappírslaus . Í þessu felst að launagreiðandinn skilar iðgjöldum rafrænt með aðgangi að launagreiðendavef sjóðsins og afþakkar pappír vegna launagreiðendayfirlita . Viðkomandi einstaklingur þarf að hafa rafræn skilríki , en auk þess þarf hann að vera vefnotandi hjá sjóðnum . Til að fá vottorð um skil , þarf að hafa samband við sjóðinn , annað hvort með tölvupósti í idgjold@stapi.is eða símleiðis í 460-4500 og sendir sjóðurinn þá vottorð um stöðu launagreiðandans um hæl . Séu enn engin viðbrögð fylgir „ Innheimtuviðvörun “ um það bil 30 dögum eftir að ítrekunarbréfið var sent . Ef aðstæður launagreiðanda eru þannig að hann hefur ekki tök á að standa við greiðslu iðgjalda fyrir eindaga er mikilvægt að hafa samband og leita úrlausna með starfsmönnum sjóðsins . Samningar um greiðsludreifingu eru skriflegir og mikilvægt að við þá sé staðið . Er hægt að semja um dráttarvexti ? Hvað er RSK innheimta lífeyrissjóðsiðgjalda ? Ríkisskattstjóri keyrir saman þessar upplýsingar og kannar þar með hvort rétt iðgjöld hafi verið greidd . Vanskilin geta því verið orðin meira en árs gömul þegar lífeyrissjóðurinn fær vitneskju um þau . Slíkan endurgreiðslurétt eiga ríkisborgarar utan evrópska efnahagssvæðisins skv. ákveðnum reglum . Virk , starfsendurhæfingarsjóður hefur gert samninga við lífeyrissjóðina um innheimtu iðgjalda til sjóðsins . Upplýsingar um hvernig einstaklingar sækja um lífeyri frá lífeyrissjóði má finna hér . Nánari reglur má sjá í samþykktum sjóðsins . Sjá fleiri spurningarSjá færri spurningar Iðgjöld og innheimta Hvaða iðgjöld á að greiða í lífeyrissjóð ? Kjósi launamaður að leggja 2% af launum eða meira í viðbótarlífeyrissparnað er launagreiðandi skyldur að leggja 2% á móti . Ég á í erfiðleikum með að greiða iðgjöldin , hvað er til ráða ? Við hvetjum launagreiðendur til að semja við Stapa áður en skuldin er send lögfræðingi til innheimtu til að losna við óþarfa innheimtukostnað . Ef þig vantar betri sundurliðun þá er um að gera að kíkja á þetta á launagreiðendavefnum eða hafa samband og fá sent yfirlit . Er í lagi að senda skilagreinarnar um leið og ég greiði þær þó svo að þær séu greiddar eftir eindaga ? Réttindi vegna iðgjalda sem dregin hafa verið af sjóðfélaga en sjóðurinn hefur ekki fengið vitneskju um kunna að tapast , verði iðgjöldin ekki greidd . Sama gildir um þá sem njóta eftirlauna og örorkulífeyris frá sjóðnum . Stjórn Stapa lífeyrissjóðs er kjörin á ársfundi sjóðsins og er hún skipuð átta mönnum . Skrifstofur Stapa lífeyrssjóðs eru á Strandgötu 3 , Akureyri og Hafnarbraut 20 , Neskaupstað . Já , samkvæmt lögum ( 25. gr. ) þurfa lífeyrissjóðir starfsleyfi , sem veitt er af fjármálaráðherra , enda uppfylli þeir skilyrði laganna . Reglur um hæfismat má finna hér . Já , samkvæmt lögum þarf hlutfall hvors kyns um sig að vera a.m.k. 40% og gildir það bæði um aðal - og varamenn í stjórn . Þagnarskylda helst þótt látið sé af starfi . Fulltrúaráðið starfar milli ársfunda og ef boðað er til aukafunda , þá gilda sömu reglur og á ársfundi um atkvæðarétt . Samtök atvinnulífsins skulu svo tilnefna þá fulltrúa sem á vantar á jafna tölu launamanna og atvinnurekenda í ráðinu . Meðlimir í endurskoðunarnefnd skulu vera óháðir endurskoðendum sjóðsins , þeir skulu hafa þekkingu og reynslu sem nýtast við störf nefndarinnar og a.m.k. einn þeirra skal hafa staðgóða þekkingu á sviði reikningsskila eða endurskoðunar . Nefndin skal skipuð þremur mönnum , skulu tveir þeirra vera stjórnarmenn í sjóðnum og einn utanaðkomandi . Nefndarmenn skulu hafa þekkingu og reynslu í samræmi við störf nefndarinnar , ásamt því að hafa góða yfirsýn yfir rekstur sjóðsins . Tryggingafræðileg úttekt eða athugun er mat á stöðu sjóðsins og getu hans til að standa við skuldbindingar sínar , en skuldbindingar lífeyrissjóðs felast í þeim lífeyrisloforðum sem sjóðfélagar eiga hjá sjóðnum . Auk þessa er lagt mat á verðmæti þeirra iðgjalda sem greiðandi sjóðfélagar munu greiða þar til þeir fara á lífeyri og þau réttindi sem þessar framtíðargreiðslur munu skapa . Hvað er tryggingarstærðfræðingur ? Þeir reiknivextir sem miðað er við eru ákveðnir í reglugerð . Lýðfræðilegar forsendur breytast hægt , en þó hafa t.d. lífslíkur verið að aukast jafnt og þétt síðustu áratugina og margir reikna með að sú þróun haldi áfram . Með kerfi sem byggir á gegnumstreymi er átt við kerfi þar sem lífeyrir dagsins í dag er greiddur með iðgjöldum eða sköttum dagsins í dag . Einnig finnst sumum það kostur að auðvelt er að beita jöfnunaraðgerðum í slíkum kerfum , enda yfirleitt engin bein tengsl á milli inngreiðslna og útgreiðslna í kerfinu . Þetta hefur valdið því að greiðslubyrði vinnandi manna vegna lífeyris hefur farið hratt vaxandi og leitt til mikilla vandamála . Almannatryggingakerfið íslenska er dæmi um gegnumstreymiskerfi . Kerfi af þessu tagi eru flóknari en gegnumstreymiskerfi og krefjast mikillar eignaumsýslu . Þá eru einnig til kerfi sem eru blanda af hvoru tveggja , þ.e. gegnumstreymi að hluta og sjóðsöfnun að hluta . Jöfn ávinnsla þýðir að greiðandi fær sömu réttindi fyrir sama iðgjald , án tillits til aldurs greiðanda . Iðgjald eldri greiðanda , sem aðeins á stutt eftir til eftirlaunaáranna , er minna virði enda ávöxtunartími þess stuttur . Það sem sjóðfélaginn „ tapar “ á fyrri hluta starfsævinnar vinnur hann upp á síðari hlutanum . „ Því er hættan sú að menn „ græði “ meira á seinni hlutanum en þeir „ tapa “ á fyrri hlutanum , sem gengur ekki upp , þar sem einhver þarf að borga mismuninn . Til að koma til móts við þá sem höfðu á þeim tímapunkti tekið á sig „ tapið “ á fyrri hluta starfsævinnar , en myndu í nýju kerfi ekki fá „ gróðann “ var ákveðið að þessi skipti gengju yfir á nokkrum tíma og að þessir einstaklingar fengju blandaða ávinnslu . Þetta fólk er því búið að taka út „ tapið “ í kerfi jafnrar ávinnslu ef svo má segja . Þetta iðgjald er verðtryggt . Hvað er jöfnunariðgjald ? Þessi breyting hefur það í för með sér að breyta varð því hvernig jöfn ávinnsla upp að viðmiðunariðgjaldi var framkvæmd , til að tryggja að þeir sem eiga rétt á slíkri ávinnslu búi við sömu ávöxtun og aðrir sjóðfélagar . Hvað er aldurstengd réttindaávinnsla ? Ávöxtunartími iðgjaldsins ræður þannig þeim réttindum sem iðgjaldið veitir . Þegar þessi frávik verða getur myndast mikill munur á eignum lífeyrissjóðs og verðmæti þeirra lífeyrisloforða , sem sjóðfélagar eiga hjá honum miðað við samþykktir sjóðsins . Þótt sjóðfélaginn fái yfirlit um að hún eða hann eigi tiltekin réttindi , þá eru þau háð því að sjóðurinn nái ávöxtunarmarkmiðinu . Réttindi sem iðgjald skapar eru því ekki fyrirfram ákveðin við inngreiðslu iðgjaldsins eins og í jafnri eða aldurstengdri ávinnslu , heldur munu fara eftir þeirri ávöxtun sem næst á iðgjaldið frá því að það er borgað inn þar til það kemur til útborgunar í formi lífeyris . Á móti kemur að eignir standa undir þeim réttindum sem sjóðfélagi er að ávinna sér og líkur á stórum skerðingum minnka , sem ekki er síst mikilvægt eftir að eftirlaunaaldri er náð og sjóðfélaginn þarf að lifa af sínum eftirlaunum . Hvaða starfsfólk vinnur hjá Stapa lífeyrissjóði ? Því er mikilvægt að trúnaðar sé gætt . Hver er eigendastefna Stapa lífeyrissjóðs ? Fjárfestingarráð sjóðsins tekur ákvarðanir um fjárfestingar hans . Margháttað eftirlit er með fjárfestingum sjóðsins : Fyrst ber að nefna stefnumótun - þ.e. fjárfestingarstefnu sjóðsins og áhættustefnu sjóðsins , þ.m.t. stefnur um fjárfestingar í einstökum eignasöfnum , þar sem skilgreind eru viðmið og ýmsir áhættuþættir . Fjárfestingarráð skilar mánaðarlegum ávöxtunarskýrslum til stjórnar , þar sem gerð er grein fyrir árangri eignasafnsins í heild sinni og sundurliðað niður á einstaka undirsöfn og eignaflokka . Innri endurskoðandi gerir einnig reglubundið ýmsar kannanir á starfsemi sjóðsins og skilar um það skýrslum . Auk þess sendir sjóðurinn mánaðarlega upplýsingar um fjárfestingar og efnahag til Seðlabanka Íslands . Hjá sjóðnum starfar áhættustjóri sem heyrir beint undir stjórn . Mikilvægt er samt sem áður að hafa í huga að ófyrirsjáanlegir hlutir verða alltaf hluti af tilverunni , þannig að engin áhættustýring er fullkomin , í þeim skilningi að alltaf sé hægt að koma í veg fyrir áföll . Starfsemi lífeyrissjóða byggist á lögum um lífeyrissjóði ( nr. 129 frá 1997 ) . Auk þeirra skilyrða sem lög setja þá ber sjóðunum að móta fjárfestingarstefnu , þar sem stefna er mótuð og heimildir þeirra eru nánar skilgreindar . Lögum samkvæmt skal stjórn lífeyrissjóðs móta fjárfestingarstefnu fyrir sjóðinn . Viðhorfi Stapa til fjárfestinga er lýst þannig : „ Sjóðurinn skal ávallt hafa hagsmuni sjóðfélaga að leiðarljósi við fjárfestingar . Töluleg viðmið eru skilgreind í fjárfestingarstefnu sjóðsins , en jafnframt er lögð áhersla á að starfsmenn sjóðsins séu meðvitaðir um alla helstu áhættuþætti í rekstri hans . Hvert er markmið fjárfestingarstefnu ? Stefnan tekur mið af tryggingafræðilegri stöðu sjóðsins , sem mótar áhættuþol hans . Við vinnuna eru bæði notuð söguleg gögn um ávöxtun og áhættu en einnig framtíðarhorfur í efnahagsmálum og á eignamörkuðum . Ráðið er skipað þremur einstaklingum , sem hafa háskólamenntun á sviði fjármála og mikla reynslu af fjármálamörkuðum og fjárfestingum . Hlutverk fjárfestingarráðs er að taka ákvarðanir um fjárfestingar . Fjárfestingarráð heyrir undir framkvæmdastjóra sjóðsins . Stærstu eignaflokkarnir eru hlutabréf , skuldabréf og lausafé . Undir þennan flokk falla ýmsar ólíkar tegundir fjárfestinga , sem eiga það sameiginlegt að nýta sérhæfðar aðferðir við fjárfestingar , fremur en að um sérstakan eignaflokk sé að ræða . Slíkum vísitölum er yfirleitt ætlað að gefa upplýsingar um verðbreytingar á tilteknum eignaflokki á tilteknum markaði . Þar sem Stapi fjárfestir í mörgum tegundum eigna er viðmiðunarvístalan sem hann notar samsett úr mörgum vísitölum sem mæla þessa mismunandi eignaflokka . Auk viðmiðunarvísitölu fyrir sjóðinn í heild eru einnig skilgreindar sérstakar viðmiðunarvísitölur fyrir einstök eignasöfn , sem mæla árangur hjá hverju og einu safni . Þar sem að réttindi til áfallalífeyris eru reiknuð út frá iðgjaldasjóði , hefur ávöxtunin sjálfkrafa áhrif á áfallalífeyrinn , þótt þar komi fleiri atriði til . Ársreikninga sjóðsins má finna hér . Eignasafni sjóðsins er skipt niður í undirsöfn og er sjóðsstjóri , sem er einn af ráðsmönnum , skipaður yfir hverju safni . Slíkar ákvarðanir fela í sér val um í hvaða tegundum eigna og í hvaða hlutföllum fjármunir sjóðsins eru ávaxtaðir á hverjum tíma . Fjárfestingarráð heyrir undir framkvæmdastjóra sjóðsins . Áhætta felst í því að jafnan ríkir umtalsverð óvissa um framtíðina . Þetta er m.a. gert með því að hafa fjölbreytt eignasafn , þar sem áhættunni er dreift á marga eignaflokka . Markmið áhættustýringar er að hámarka líkurnar á því að sjóðurinn geti staðið við skuldbindingar sínar , stuðla að árangri og skilvirkni í starfsemi hans , tryggja áreiðanleika fjárhagsupplýsinga og hlítingu við lög og reglur . Fjallað er um skipulag og framkvæmd áhættustýringar . Hvað er áhættuáætlun ? Áhættuþolið tekur mið af tryggingafræðilegri stöðu sjóðsins og byggir á því að líkurnar á því að til réttindaskerðingar komi séu innan ásættanlegra marka Af hverju er verið að taka áhættu við fjárfestingar ? Mismunandi eignaflokkar bera hins vegar með sér mis mikla áhættu . Þannig eru hlutabréf að jafnaði talin gefa betri ávöxtun en skuldabréf . Of mikil áhættutaka skilar aðeins óhóflegu tapi . Eignir og eignaflokkar bera með sér mismikla áhættu . Þrátt fyrir þetta er það staðreynd að ná má fram lægri áhættu í eignasafni , með því að blanda saman ólíkum eignaflokkum . Skipta má áhættunni sem felst í rekstri lífeyrissjóðs niður í marga þætti . Flokka má stærstu áhættur í rekstri lífeyrissjóðs á eftirfarandi hátt : Lífeyristryggingaráhætta , sem er hættan á því að eignir sjóðsins dugi ekki fyrir skuldbindingum ( þ.e. lífeyrisloforðunum sem sjóðfélagar eiga hjá sjóðnum ) og því þurfi að skerða réttindi . Hér má nefna þætti eins og áhættu vegna útlána , samþjöppunaráhættu , þ.e. hættuna á því að afkoma eins aðila eða tengdra aðila hafi of mikil áhrif á sjóðinn eða að atburðir á ákveðnu svæði , landi eða markaði hafi of mikil áhrif og uppgjörsáhættu , þ.e. að tap verði við uppgjör viðskipta eða afhendingu verðbréfa vegna þess að milliliður verður ófær um að standa við sínar skuldbindingar o.fl . Helstu verkefni áhættustjóra eru : Yfirumsjón með mótun áhættustefnu og gerð áhættuáætlunar í samráði við framkvæmdastjóra , skrifstofustjóra og fjárfestingarráð . Sjá um gerð áhættumælinga - og hlítingarskýrslna og aðra upplýsingagjöf til stjórnar um áhættu og eftirlit með henni . Fylgjast með markaðsáhættu , hafa eftirlit með kostgæfniathugunum , stærri fjárfestingarákvörðunum , skráningu viðskipta og upplýsingum um viðskipti , uppfærslu á vísitölum í gagnagrunnum og fylgjast með gengis - og verðskráningum í kerfum . Stjórninni ber að hafa eftirlit með því að starfsemin sé vel skipulögð , áhættustýring sé í traustum skorðum og að farið sé að réttum lögum , reglum og þeirri stefnu sem hún hefur mótað . Ef Stapi á þess kost að tilnefna stjórnarmann í félagi eða mann í fjárfestingarráð hjá sjóði , eða falast er eftir manni frá Stapa vegna slíkra starfa , er það stjórn sjóðsins sem ákveður hvort og hvaða aðili er tilnefndur fyrir sjóðinn . Samkvæmt lögum um ársreikninga skal starfa endurskoðunarnefnd við það sem kallað er einingar sem tengdar eru almannahagsmunum .