MORGUNBLADID , LAUGARDAGUR 14. MAÍ 1983 teDtóffiDéO Umsjónarmaður Gísli Jónsson Þórunn Guðmundsdóttir í Reykjavík sendir mér mikið bréf , og er sumstaðar úr vöndu að ráða í því efni sem hún leggur fyrir mig . Mun ég nú reyna að fjalla um efni bréfs þessa eftir því sem ég hef vit og dug til . Fyrsti hluti bréfs hennar hljóðar svo : „ Ég þakka þér fyrir ágætar greinar þínar í Morgunblað - inu . Ég les þær alltaf fyrst af efni þess . Mig langar þó til að gera athugasemd við ummæli , sem þú hafðir í vetur um nafn - ið Hagkaup . Þú telur gott og gilt að nota það óbeygt . Þú bendir á heitin Eimskip og Hafskip , sem enginn hafi am - ast við . Ég hefi nú aldrei kunn - að við þessi heiti . Ef til vill má líta á þau sem nokkurs konar skammstafanir . Þykja mér þá betri þær sem ekki er hægt að skoða sem orð , t.d. S.Í.S. Ég álít að öll orð og heiti , sem menn nota óbeygð , sljóvgi til - finningu fyrir beygingum málsins . Nú hefur orðið kaup tvenna merkingu . I eintölu merkir það laun , í fleirtölu viðskipti . Ég geri ráð fyrir að verslunin Hagkaup hafi verið nefnd svo til þess að benda mönnum á að þar versluðu þeir sér í hag en ekki að þar væri greitt haganlegt kaup . „ Kaup " með ýmsum forskeyt - um eru prýðileg heiti á versl - unum , en því aðeins að þau séu beygð og í fleirtölu . í auglýs - ingum í útvarpi er fleirtölu - myndin notuð góðu heilli . " Umsjónarmaður minnist þess að hafa skrifað oftar en einu sinni um þetta efni . í þætti þeim , sem Þórunn vitnar til , mælti ég að vísu ekki með því að orðið Hagkaup væri not - að óbeygt . Ég felli mig ekki við að eignarfallsendingu sé sleppt . A hitt vildi ég fallast að hafa orðið í eintölu , eins og forráðamenn fyrirtækisins vilja sjálfir , þótt ég , eins og Þórunn , skynjaði orðið upp - haflega í fleirtölu og segði Pálmi í Hagkaupum . Ég vitnaði til heita fyrir - tækja , svo sem Eimskips . Slag - orð þess fyrirtækis hefur ver - ið : Allt með Eimskip , og finnst mér rétt að láta það óátalið . Þetta er nefnilega heiti á einu fyrirtæki . Þágufallsendingin i , sem við ella höfum í orðinu skip , fellur þarna niður eins og oft vill verða . Menn sitja ýmist á stól eða stóli , ég held fleiri á stól . Ég get ekki fallist á að heitin Eimskip og Hafskip séu skammstafanir . En menn hafa þetta í eintölu , sem heiti fyrir - tækis . Hann er framkvæmda - stjóri Eimskips , segja menn , ekki framkvæmdastjóri Eim - skipa . Hann vinnur hjá Eim - skip , ekki Eimskipi eða Eim - skipum . Eg vil fallast á þessa mál - venju og sömuleiðis þá sem al - menningur hefur tamið sér um Hagkaup . Ég fellst á að tala um hagkaupsverð , hagkaups - slopp og Pálma í Hagkaup . Ég fellst á það tal að fólk versli í Hagkaup , hvorki í Hagkaupi né Hagkaupum . í þessu sam - bandi þykir mér líka rétt að taka tillit til eindreginna óska þeirra sem að fyrirtækinu standa . Auðvitað erum við hér á hál - um ís eða kannski ísi . Ég fellst á þá skoðun Þórunnar Guð - mundsdóttur að orð , sem við notum óbeygð , geti sljóvgað tilfinningu okkar fyrir beyg - ingum málsins . En við megum heldur ekki vera of einstreng - ingsleg . Frá árdögum hafa í máli okkar verið til orð , sem eru eins í öllum föllum , svo sem elli og auga . En hitt snert - ir fremur ágreininginn um Hagkaup , hvernig við eigum að beygja eða beygja ekki heiti ýmiss konar , t.d. verslana , tímarita , listaverka o.s.frv . Björn Guðfinnsson prófess - or setti fram og kenndi þá reglu , að heitin ættu helst að beygjast , væri um eitt orð að ræða , en beygjast ekki , eða a.m.k. síður væri heitið sam - sett . Dæmi um ósamsett heiti : Vikan , Árvakur , Vísir . Eftir því ættum við að segja : Grein - in birtist í tímaritinu Vikunni , ekki tímaritinu Vikan . Hann vinnur hjá fyrirtækinu Árvakri , ekki fyrirtækinu Árvakur . Hún hefur lengi starfað í versl - uninni Vísi , ekki versluninni Vísir . Dæmi um samsett heiti : Notað og nýtt , Blóm og ávext - ir , Vér morðingjar . Eftir reglu Björns ættum við þá að segja : Hann er eigandi fyrirtækisins Notað og nýtt , ekki fyrirtækis - ins Notaðs og nýs . Hún vinnur í versluninni Blóm og ávextir , ekki versluninni Blómum og ávöxtum . Hann er aðalpersón - an í leikritinu Vér morðingjar , ekki í leikritinu Oss morðingj - um . Ég felli mig við þessa reglu dr. Björns Guðfinnssonar í 192. þáttur meginatriðum . Undantekn - ingar má löngum finna . Næst segir Þórunn og minnkar nú ekki vandinn : „ Ég hefi orðið þess vör að þegar vísir menn meta , hvort eitthvert orð sé gjaldgengt , þá leita þeir í prentuðu máli gömlu og nýju . Finnist orð - myndin þar , gefi það henni gildi jafnvel þótt um einstakt afbrigði sé að ræða , sem hvorki hafi áunnið sér þegn - rétt í gömlu máli né nýju . Mér hefur ætíð þótt þetta vafa - samt . Bestu rithöfundar geta misstigið sig . Þótt eitthvert orðalag komi fyrir hjá meist - ara Jóni , Jóni Sigurðssyni eða Halldóri Laxness , svo ég lúti nú ekki lágt , þá finnst mér það út af fyrir sig ekki gefa því gildi . Orðmyndir , sem hafa náð almennri útbreiðslu , verða varla sveigðar til annarrar gerðar , en öðru máli gegnir um einstök afbrigði . " Nú verð ég að mestu að vera Þórunni sammála . Jafnvel í sí - gildum fornritum koma fyrir orðmyndir sem mér þykja til lítillar fyrirmyndar . I Snorra - Eddu „ aukaðist mannfólkið " . Ég sé enga ástæðu til þess að taka upp þessa veiku beygingu sagnarinnar að auka ( st ) . Mér þykir hún ljót og ég veit ekki til þess að hún hafi nokkru sinni náð almennri útbreiðslu . Snillingum getur skjátlast , eins og Þórunn segir . Enginn er óskeikull . Jafnvel Svein - björn Egilsson bjó til orð - myndina viðsmjörsviðartré í hinni frábæru þýðingu sinni á Ódysseifskviðu . Hér þykir mér sem smjörviður myndi duga . Þórunn er ekki haldin því sem með hálfútlendu orði er kallað átórítetstrú , það er trúnni á óskeikulleik hinna háu og frægu . Þó að það komi þessu kannski ekki nema óbeint við , ætla ég að enda á lítilli dæmisögu . Hvatvís mað - ur og ógætinn stóð fyrir útför nákomins ættingja . Honum hafði láðst í tæka tíð að segja fyrir um hvaða sálm skyldi syngja yfir gröfinni . Þegar þangað kom og hann var spurður , sagði hann : „ Eitthvað eftir séra Hallgrím Pétursson . Það er allt jafnfallegt eftir hann . Síðan fletti hann í snatri upp í Passíusálmunum og tók að kyrja : Sjá hér , hvað illan enda ótryggð og svikin fá . Júdasar líkar lenda leiksbróður sínum hjá . Hrísholt — Garöabær Til sölu í smíöum stórt einbýlishús á tveim hæð - um meö innbyggöum , tvöföldum bílskúr . Um er aö ræöa fallega teikningu , möguleika á tveim íbúöum . Mikiö útsýni . Húsiö selst fokhelt til af - hendingar í ágúst nk . Verö 2,5 millj . Uppl. ekki veittar í síma . Lögfræðiskrífstofan . Hátúni 2 . Sveinn Skúlason hdl . RÍKISSKIP SKIPAÚTGERÐ RÍKISINS M.S . Baldur fer frá Reykja - vík til Breiðarfj.hafna 17. maí . Vörumóttaka til kl. 17.00 daginn fyrir brottför hjá Ríkisskip . Gódan daginnl QIMAR 711 £ 11 - 917711 SOWSTJ LARUS þ VALOIMARS OIIVIHn £ II3U ÉIO / U 10 GMJ 0H Þ 0 RÐARS 0N HOL A úrvalsstað við Síöumúla Ný verslunarhæö um 200 fm ( götuhseö ) . Skuldlaus eign . Margskonar mögulelkar . Ákv. » ala . Teikning og nánan uppl. aöeins á skrifst . ALMENNA FASTEIGNASALAN LAUGAVEG 118 SÍMAR 21150 - 21370 Fasteign á Akureyri Tilboð óskast í fasteignina Ráðhústorg 3 , Akureyri , 2. , 3. og 4. hæð . Gólfflötur hverrar hæðar er um 106 m 2 . Fasteignin er nýlega endurnýjuð og hentar vel fyrir skrifstofur , félagsstarfsemi og að hluta fyrir íbúðir . Fasteignin selst sem ein heild , eða hver hæð fyrir sig . Réttur er áskilin til að taka hvaða tilboði sem er eða hafna öllum . Upplýsingar veittar að Ráðhústorgi 3 , Akureyri , 2. hæð , síma 96 — 22890 kl. 9 — 12 og 14 — 16 alla virka daga . Trésmiðafélag Lífeyrissjóöur Akureyrar trésmíða O HÚSEIGNIN Skolavoroustq 18. 2 h » o — Simi 28511 Oetur Gunnliugsson logfrstoingur Opiö frá kl. 10 — 6 Dyngjuvegur — einbýli Gott 250 fm einbýli á þrem hæöum . Mikiö útsýni . Möguleiki á sér íb. í kjallara . Skipti koma til greina meö einbýli á tveim ibúöum . Einbýli — Kopavogur Fallegt einbýli viö Fögrubrekku á 2 hæöum . Stofa meö arin , stórt eldhús , hjónaherb . , 2 barnaherb . og baöherb . Kjallari ófullgerö 2ja herb . íbúð . Bílskúr fylgir . Verö 2,4 — 2,6 millj . Framnesvegur — raöhús Ca. 100 fm endaraöhús á 3 hæðum ásamt bílskúr . Nýjar hitalagnir . Verð 1,5 millj . Skipti koma til greina á 2 ] a — 3 ) a herb . íbúð . Laufásvegur 200 fm íbúð á 4. hæö . 3 svefnherb . og tvær stórar stofur . Gott útsýni . Lítiö ákv . Engihjalli 4ra herb . 100 fm íbúö á 2. hæö . Ákveðin sala . Hraunbær — 4ra herb . Ca. 116 fm íbúð á 2. hæö . 3 svefnherb . , stofa og hol . Rúmgott eldhús . Lítið áhvílandi . Verð 1350 — 1400 þús . Höfðatún — 3ja herb . Góö 100 fm íbúð á 2. hæð . Stofa , 2 svefnherb . , eldhús ný uppgert og baðherb . Sér inng . Verö 1100 — 1150 þús . Skipti koma til greina á 3ja herb . íbúö í vesturbæ eöa miðbæ . Njarðargata 3ja herb . íbúð , 90 fm . Öll nýstandsett . Hraunbær — 3ja herb . 70 fm íbúö á jarðhæð . Verð 1050 þús . Laufásvegur — 2ja herb . 55 fm góö íbúö á 2. hæö . Stór stofa og eitt herb . Sumarbústaður — Grímsnesi Gott 58 fm sumarhús i Hraunborgum . Verð 500 þús . Myndir á skrifst . Húsnæöi í Vestmannaeyjum : Einbýli , Faxastígur . Lítiö einb . ásamt 40 fm steyptu bakhúsi . Húsiö er á tveim hæðum , 2 svefnherb . , stofa , eldhús , baöherb . og geymsla . Einnig er ca. 25 fm viðbygging þar sem starfrækt hefur verið verslun . Verð 750 þús . Skipti æskileg fyrir 3ja — 4ra herb . íbúö í Rvík . Lindargata 2ja herb . íbúð , 40 fm . Öll nýstandsett . Faxastígur — 2ja herb . Ca. 60 fm íbúö í tvíbýli 2 herb . , eldhús og baöherb . Verð 300 þús . Tvær sérhæöir — Vestmannabraut Ca. 100 fm sérhæöir ný uppgeröar . Seljast saman eöa sér . Verö 530 efri hæöin og 460 þús. neðri hæöln . Öll skipti koma til greina . HUSEIGNIN iv ) ) Sími 28511 K SKÓLAVÖRÐUSTÍGUR 18 , 2 . HÆÐ .