Uppeldi og menntun - 16.02.2007 , Blaðsíða 60 60 NÁMSMAT Í HÖNDUM KENNARA Á níunda áratugnum var gert ráð fyrir að í grunnskólum yrði lögð aukin áhersla á námsmat sem byggðist á fleiri aðferðum en prófum og gefnar voru út leiðbein - ingar um víðtækara námsmat . Stefnt var að því að taka meira tillit til eðlis og þarfa sérhvers nemanda og leggja áherslu á sjálft námsferlið ( Ingvar Sigurgeirsson , 1999 ; Ólafur Proppé , 1999 ) . Að baki þeirri hugmyndafræði er að góð kennsla geri meira en að veita upplýsingar , að kennsla eigi að hvetja nemendur til virkrar þátttöku í nám - inu og hjálpa þeim að setja nýtt efni í samhengi við þá þekkingu sem þeir hafa fyrir ( McMillan og Workman , 1998 ) . Reikna verður með að flestir sem taka að sér kennslu hafi góða fagþekkingu . Í því ljósi er umhugsunarvert hvort kennara skorti þekkingu á námsmati og matsaðferð - um ( McMillan og Workman , 1998 ) . Í raun er erfitt að finna einhverja eina skýringu á ákvörðun kennara um námsmat . McMillan og Nash ( 2000 ) telja að kennarar eigi oftast í erfiðleikum með að útskýra ákvörðun sína um matsaðferðir eða af hverju þeir byggja einkunnir á öðrum þáttum en námsárangri , sérstaklega ef þeir hafa kennt lengi . Líklegt er að erfiðleikar kennara felist í að skólar hafi ekki skilgreint nægjanlega vel hlutverk og uppbyggingu námsmats í skólastarfinu . Að framkvæmd námsmats sé undir kennurum komið af því að stefna skóla í námsmati er óljós . Vera má að ástæður þess að skólar hafi ekki stefnt að fjölbreyttu námsmati tengist annars vegar viðhorfum kennara og hins vegar óöryggi eða andstöðu þeirra við breytingastarf . Líklegt er að kennarar verði óöruggir þegar þeir þurfa að takast á við breytta áherslu í námsmati og tileinka sér ný vinnubrögð sem tengjast því . Að mati Black og Wiliam ( 1998 ) leggja skólar of mikla áherslu á einkunnir frekar en að veita kennurum ráðgjöf um námsmat . Þess vegna er brýnt að breyta viðhorfum og samskiptum kennara og efla fræðslu um fjölbreytt námsmat í skólastarfi . Þá má velta fyrir sér hvort lesa megi úr svörun þátttakenda eitthvert óöryggi við framkvæmd námsmats þar sem ábyrgðin á matinu hvílir á kennaranum . Af niðurstöð - um að dæma virðist stefna skólanna einungis gera ráð fyrir að upplýsingum úr matinu sé komið á framfæri við lok anna og þá tekið fram hvernig vitnisburður skuli settur fram . Mun síður virðast skólar hafa mótað sér stefnu í matsaðferðum , en það kemur heim og saman við niðurstöðu Stiggins og Conklin ( 1992 ) sem segja að þó að yfirvöld eða skólar hafi mótaða stefnu séu kennarar lítt meðvitaðir um hana og enda þótt þeir séu meðvitaðir um stefnuna horfi þeir fram hjá henni . Kennarar hafi talsvert sjálfstæði í námsmati og telja þau að stefna skóla í námsmati geri einungis ráð fyrir hvernig og hvenær upplýsingum úr matinu er miðlað til nemenda . Niðurstöður þeirra og rann - sóknarinnar eru því á sama veg og hjá Jóhönnu Þ. Ingimarsdóttur ( 2000 ) , en hún segir að myndlistarkennarar hafi komið á eigin kerfi við að meta vinnu nemenda og að áhrif stefnu skóla á námsmat séu helst þau hvort upplýsingar eru settar fram í tölum , bókstöfum eða umsagnir gefnar . Niðurstöður sýna að svarendur nota þessar aðferðir til að birta nemendum niðurstöður úr námsmati sínu . Afstaða þátttakenda rannsóknarinnar er mjög afgerandi til þess að nemendum sé ljóst hvað lagt sé til grundvallar námsmatinu og einkunnagjöf við annarlok virðist í samræmi við matsaðferðir og áherslur svarenda í kennslu . Niðurstöður benda til þess að í annarlok fái flestir nemendur einkunnir byggðar á lokaprófum og að hluti þeirra