Niðurstöður : Heildarfjöldi tilfella var 468 . Sjúkdómurinn var greindur í gegnum síma í 28% tilvika ( Húsavík 38% , Akureyri 32% , Egilsstaðir 10% ) . Inngangur og fræðilegur bakgrunnur Sýkingar í efri öndunarvegum eru með allra algengustu vandamálum sem heimilislæknar fást við . 2,3 Einkenni og teikn sem styðja greininguna bakteríuskútabólga eru nokkur . Almennt er ekki mælt með greiningu með röntgenmyndatöku eða ómun vegna lágs sértækis ( specificity ) . Þær bakteríur sem valda sýkingu í skútum eru einkum tvær : Streptococcus pneumoniae og Haemophilus influenzae , 2,4 - 7,11 - 12 og skal taka mið af því þegar sýklalyf er valið , og velja eins þröngvirk sýklalyf og kostur er . Tilgangur sýklalyfjameðferðar er umfram allt að stytta sjúkdómsgang og fækka fylgikvillum . 16 Valdar voru út ICD-greiningarnar J 01.9 ( acute sinusitis , unspecified ) og J 01.0 ( acute maxillary sinusitis ) úr SÖGU-kerfi stöðvanna og skoðaði 1. höfundur ( JPÓ ) alla viðkomandi samskiptaseðla á hverjum stað . Börn yngri en 16 ára voru undanskilin . Skoðað var allt árið 2004 en sökum stærðarmunar þýðis á þessum stöðum var einungis miðað við fyrstu tíu daga hvers mánaðar á Akureyri . Skráð voru kyn , staður , aðkoma , atriði í sögu og skoðun sem notuð voru við greiningu og höfð hliðsjón af erlendum leiðbeiningum , menntun læknis svo og meðferð . Sérstök áhersla var lögð á að kanna notkun sýklalyfja . Til að reikna nýgengi á Akureyri var fjöldi tilfella margfaldaður með þremur . Fengið var leyfi fyrir rannsókninni hjá Persónuvernd og Vísindasiðanefnd , auk leyfis yfirlækna viðkomandi heilbrigðisstofnana . Þar af voru 102 sem komu innan tíu daga frá upphafi einkenna . Getið var um niðurstöður blóðrannsókna ( einungis blóðhag ) í þremur tilfellum , og voru þær allar eðlilegar . Í 135 tilfellum ( 28% ) var sjúkdómurinn greindur í gegnum síma , og þannig treyst eingöngu á frásögn skjólstæðings . Sérfræðingar í heimilislækningum greindu í gegnum síma í 34,6% tilfella á móti 17,3% tilfella hjá öðrum ( mynd II ) . Sérfræðingar í heimilislækningum gáfu sýklalyf í 90,0% tilfella , en aðrir læknar í 89,7% tilfella . Þeir skjólstæðingar sem fengu greiningu í gegnum síma voru meðhöndlaðir með sýklalyfjum í 89,6% tilvika , og var lítill munur milli staða . Kynjahlutfall er í samræmi við fyrri rannsóknir . Lindbaek og Hjortdahl leiða líkur að því að konur séu útsettari fyrir öndunarfærasýkingum vegna barnaumönnunar , auk þess sem þær hafa þykkari slímhúð en karlmenn fyrir östrogenáhrif og er þar af leiðandi hættara við stíflum . 2,5 Fylgni við þær klínísku leiðbeiningar erlendar sem notaðar voru til hliðsjónar við gerð þessarar rannsóknar reyndist sáralítil og í raun handahófskennd . Mikill munur var á notkun myndgreiningar milli staða . Sýklalyf virðast gróflega ofnotuð . Penicillín V er fremur lítið notað , en það heldur velli sem fyrsta meðferð í Noregi og Svíþjóð til að mynda . 4 Vegna þess hve algengar efri öndunarfærasýkingar eru , og þar með talið skútabólgur , má telja líklegt að mikil notkun sýklalyfja almennt , og sér í lagi breiðvirkra sýklalyfja hér á landi við þessum sýkingum eigi stóran þátt í því að ónæmir sýklastofnar eru hér meira vandamál en á hinum Norðurlöndunum . Rannsóknin gefur að okkar mati allgóða mynd af greiningu og meðferð bráðrar skútabólgu á landsbyggðinni , en nauðsynlegt væri að rannsaka á fleiri heilsugæslustöðvum , einkum á höfuðborgarsvæðinu , til að fá skýrari heildarmynd af vinnuaðferðum íslenskra lækna við greiningu og meðferð bráðrar skútabólgu en hvoru tveggja virðist verulega ábótavant . Hugsanlegar leiðir til úrbóta væru meðal annars útgáfa innlendra klínískra leiðbeininga , fræðsla á heilsugæslustöðvum og enn frekari áróður gegn óhóflegri sýklalyfjanotkun , einkum breiðvirkra lyfja . Rannsóknin var styrkt af Vísindasjóði Félags íslenskra heimilislækna og Fræðslu - og rannsóknarráði FSA . Höfundar vilja þakka yfirlæknum heilsugæslustöðvanna á Akureyri , Egilsstöðum og Húsavík . Einnig fær Hrönn Brynjarsdóttir þakkir fyrir aðstoð við ritvinnslu og töflugerð .