Bókin Stelpan frá Stokkseyri – saga Margrétar Frímannsdóttur , sem Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir skráði og Hólar gefa út , segir meira um innviði Alþýðubandalagsins síðustu ár þess og upphafsár Samfylkingarinnar en áður hefur birst . Sagan segir einnig meira um þá Steingrím J. Sigfússon , Svavar Gestsson og Ólaf Ragnar Grímsson og hvern mann þeir hafa að geyma en áður hefur birst . Sagan lýsir þessu öllu og miklu fleiru frá sjónarhóli söguhetjunnar , sem háð hefur hetjulega baráttu við margt á lífsleiðinni , nú síðast erfiðan sjúkdóm . Af bókinni verður ráðið , að baráttan við samflokksmennina innan Alþýðubandalagsins hafi verið henni erfiðust og kemur orðið einelti oftar en einu sinni upp í hugann , þegar sú lýsing er lesin . Frásögnin er einlæg og verður sterkari fyrir bragðið . Hún einkennist einnig af hugrekki , því að til sögunnar eru þeir nefndir , sem svífast greinilega einskis til að skara eld að eigin köku . Jón Baldvin Hannibalsson er í aukahlutverki í frásögn Margrétar en sér þó ástæðu til að bera hönd fyrir höfuð sér í Lesbók Morgunblaðsins laugardaginn 9. desember – hann hafi sko ekki verið að hugsa um sjálfan sig heldur þjóðarhag , þegar hann myndaði stjórn með Davíð Oddssyni vorið 1991 ! Hann hefði svo sem getað orðið forsætisráðherra í vinstri stjórn , ef hann hefði viljað fórna EES-samningnum fyrir það . Margrét lýsir því á þennan veg , hvernig tekið var á móti henni í þingflokki Alþýðubandalagsins , þegar hún kom þangað rúmlega þrítug eftir kosingar 1987 : „ Ég átti að vera í vöggu sem þeir rugguðu þar til ég væri orðin nógu stór til þess að þeir hleyptu mér upp úr henni og treystu mér til að ganga . Þeir sem gátu strax staðið í fæturna voru karlmenn sem þeir hinir þekktu fyrir . Þeir áttu sína pólitísku fortíð tengda Þjóðviljanum eða einhverjum nafntoguðum þingmönnum sem þeir höfðu verið í samstarfi við . “ Steingrímur J. Sigfússon varð formaður þingflokks Alþýðubandalagsins eftir kosningarnar 1987 en hann hafði setið á þingi frá 1983 . Af frásögn Magrétar má ráða , að þeir Steingrímur J. og Svavar Gestsson hafi ráðið ferðinni innan þingflokksins og jafnframt að litið var á þingflokkinn á þeim tíma sem þungamiðjuna innan flokksins . Margrét segir um Steingrím J. : „ Ég fann strax að þó að við værum á svipuðu reki þá vorum við ákaflega ólík og höfðum ennfremur ólíkan bakgrunn . Hann hafði góðan talanda , var góður ræðumaður og fullur sjálfstrausts . Hann hafði líka háskólamenntun og starfsreynslu úr fjölmiðlageiranum . Ég var alls ekki jafn tungulipur í ræðustól og Steingrímur . Ég kom inn á þing sem fiskvinnslukona og ómenntuð tveggja barna móðir sem áður hafði m.a. staðið í því að losa stíflur úr klóakinu á Kumbaravogi í starfi mínu sem oddviti . “ Árið 1988 tók þingflokkur Alþýðubandalagsins þátt í stjórnarmyndun með Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokki og samkvæmt frásögn Margrétar sátu þeir Svavar , Steingrímur J. og Ólafur Ragnar Grímsson , formaður Alþýðubandalagsins , um þrjú ráðherraembætti , sem komu í hlut flokksins . Hún segir : „ Mín tilfinning var reyndar sú að ekki hafi verið neinir sérstakar armar í þingflokknum , einungis bandalag karlkyns flokksmanna , sem stóðu saman þegar á þurfti að halda . Áralöng reynsla innan Alþýðubandalagsins markaði líka sín spor og kenndi okkur að láta karlana ráða ferðinni .... Karlaklíkan réði öllu þrátt fyrir allt tal um armaskiptingu . Alþýðubandalagið var ekki jafnréttisflokkur . “ Alþýðubandalagsmenn á Suðurlandi töldu þingmanni sínum ekki sýndur nægur trúnaður innan þingflokksins og varð þá að ráði hjá þríeykinu , sem réði þar ríkjum , að gera Margréti að þingflokksformanni í stað Steingríms J. : „ Þegar Ólafur og félagar seldu mér það voru þeir allir á einu máli um að þingflokksformennskan væri gífurlega mikilvægt embætti . “ Steingrímur J. Sigfússon varð landbúnaðarráðherra og segir Margrét , að hann hafi sýnt sér „ yfirgengilega “ vanvirðu , þegar hann hefði rekið mann hennar , Jón Gunnar Ottósson , úr stöðu forstjóra rannsóknastöðvar skógræktarinnar á Mógilsá , án þess að skýra sér frá því : „ Hann áleit mig einfaldlega ekki vera þess virði að hann þyrfti að láta mig vita af ákvörðun sinni . “ Og síðar : „ Ég dreg ekki fjöður yfir að það var heilt helvíti að þurfa að sitja þingflokksfundi með Steingrími tvisvar sinnum í viku meðan á þessu máli stóð . “ Steingrímur J. bar fyrir sig , að fjármálastjórn Jóns Gunnars réttlætti ákvörðun hans en skýrsla ríkisendurskoðunar hreinsaði Jón Gunnar af öllum slíkum ávirðingum . Margrét telur , að Steingrímur J. hafi einfaldlega ekki sætt sig við skoðanir Jóns Gunnars og þess vegna gripið til þessara harkalegu aðgerða . Þeir Ólafur Ragnar , Steingrímur J. og Svavar misstu ráðherrastólana 1991 af því tilefni segir Margrét : „ Það hefur löngum komið mér á óvart hversu mikilvægt það er sumum körlum , sem komnir eru yfir miðjan aldur og hafa skilað góðu pólitísku dagsverki , að skarta titlum af einhverri tegund . Það er ekki nóg að hafa unnið gott verk , hafa reynsluna og orðsporið . Titill verður að fylgja . “ Ólafur Ragnar hlaut upphefðina á Bessastöðum en Svavar í sendiherrastörfum . Steingrímur J. og Margrét börðust um formannsstólinn í Alþýðubandalaginu , eftir að Ólafur Ragnar hafði setið sinn tíma , og þvert á vilja valdaklíkunnar í flokknum sigraði hún Steingrím J. og þá tóku þeir að gera lítið úr henni sem flokksformanni eins og þeir gerðu , á meðan hún var þingflokksformaður – en hún skildi við þingflokksformennskuna með ræðu á þingflokksfundi og segist hafa sagt þeim allt : „ Hvernig mér fyndist framkoma þeirra hafa verið . Hvernig ég hefði fundið þá pota í mig og ýta mér út . Hvernig þeir hefðu vanvirt störf mín og tekið ákvarðanir fram hjá mér ... Ég hæddi þá líka . Sagði þeim hvaða álit ég hefði á sýndarmennskunni sem fælist í hverju orði þegar þeir opnuðu munninn um jafnréttismál . Og ég lét þá vita að í hvert sinn , sem einhver þeirra myndi ræða stöðu kvenna opinberlega , myndi ég hlæja hátt . “ Ég ætla ekki að rekja þessa merkilegu sögu frekar hér , en Margrét varð formaður Alþýðubandalagsins 1995 fram að stofnun Samfylkingarinnar . Hún lýsir aðdraganda að stofnun Samfylkingarinnar og hlut sínum á þeim vettvangi , en hún var talsmaður Samfylkingarinnar í þingkosningunum 1999 og varaformaður Samfylkingarinnar 2000 - 2003 , en þá tók Ingibjörg Sólrún Gísladóttir við varaformennskunni með þau orð á vörunum , að hún ætlaði að verða formaður eftir tvö ár , þótt Össur Skarphéðinsson hafi gefið henni eftir að vera forsætisráðherraefni flokksins eftir þingkosningarnar 2003 . Margrét var ósammála ákvörðun Össurar um fá Ingibjörgu Sólrúnu til liðs við Samfylkinguna á þennan hátt . Ingibjörg Sólrún sigraði Össur með nokkrum yfirburðum í formannskjörinu 2005 en síðan hefur Samfylkingin ekki staðið undir þeim væntingum Margrétar og fleiri að verða að minnsta kosti 30% ef ekki 35% til 40% flokkur . Í bókinn kemur ekki fram , hvernig samstarfi þeirrar Margrétar og Ingibjargar Sólrúnar hefur verið háttað á vettvangi Samfylkingarinnar . Margrét var formaður þingflokks Samfylkingarinnar 2004 - 2006 og hefur nú ákveðið að bjóða sig ekki fram í kosningunum næsta vor . Spyrja má , hvort Ingibjörg Sólrún var með Margréti og stjórn hennar á þingflokki Samfylkingarinnar í huga , þegar hún sagði á flokkstjórnarfundi í Reykjanesbæ 2. desember : „ Vandi Samfylkingarinnar liggur í því að kjósendur þora ekki að treysta þingflokknum – ekki ennþá , ekki hingað til . Of margt fólk sem vill og ætti að kjósa okkur – allur meginþorri Íslendinga sem hafa sömu lífssýn , áhyggjur og verkefni og við – hefur ekki treyst þingflokknum fyrir landsstjórninni . Þetta fólk hefur ekki treyst okkur til þess að gæta hagsmuna þeirra , tryggja stöðugleika , fara með skattpeninga af ábyrgð , gæta þess að atvinnulíf okkar sé samkeppnishæft og vernda hagsmuni Íslands utan landssteinanna . “ Það væri í anda þeirrar lýsingar , sem Margrét gefur á reynslu sinni af samstarfi vinstrisinna , að Ingibjörg Sólrún hefði kosið að kveðja Margréti á þennan veg . Kaldar kveðjur . Þetta eru ekki einu köldu kveðjurnar , sem Ingibjörg Sólrún hefur sent síðustu daga . Sagt var frá því á mbl.is , að formaður Samfylkingarinnar hefði kynnt tillögu til þingsályktunar um hleranamálið margrædda og í greinargerð hennar segði meðal annars : „ að nýlegar samþykktir Alþingis vegna þessara mála séu mikilvægur liður í því að upplýsa umfang hlerana og annars eftirlits með íslenskum ríkisborgurum frá stríðslokum og til ársins 1991 en dugi þó ekki til . Viðbúið sé , að ekki liggi fyrir skrifleg gögn í öllum tilvikum enda hafi komið fram að mikilvægum spjaldskrám lögreglu hafi verið eytt í ársbyrjun 1976 . Þá sé ekki ljóst , að til séu gögn um hvernig staðið hafi verið að hlerunum , hversu lengi þær hafi staðið yfir , hvað hafi verið gert við þær upplýsingar sem safnað var , hverjir hafi fengið aðgang að þeim og til hvers þær hafi verið notaðar . Líklegt sé að fyrrverandi lögregluþjónar , símamenn og aðrir sem hugsanlega komu við sögu búi yfir upplýsingum sem þeir muni þá og því aðeins láta í té , að þeir fái fullvissu æðstu stjórnvalda fyrir því að það brjóti ekki í bága við trúnaðareið þeirra í opinberu starfi . Þá þurfi viðkomandi einstaklingar jafnframt að fá vissu fyrir því , að þeir verði ekki sóttir til saka ef í ljós komi , að þeir hafi farið út fyrir ramma laga og reglna í störfum sínum við öryggiseftirlit hjá ríkinu . Þá segir í greinargerðinni , að vegna þeirra upplýsinga , sem liggi fyrir um að símar þingmanna , verkalýðsforingja og annarra pólitískra einstaklinga hafi verið hleraðir af takmörkuðu tilefni , sé mikilvægt að Alþingi rannsaki þessi mál eins vel og kostur er . Þeir sem urðu fyrir hlerunum á þeirri forsendu , að þeir ógnuðu öryggi ríkisins , sem og afkomendur þeirra , eigi rétt á því að fá eins glögga vitnesku og kostur er um allan málatilbúnað í tengslum við þessar hleranir þannig að þeir geti hreinsað sig af öllum slíkum áburði . Flest bendi til þess að hleranir , sem réttlættar voru með tilvísun til öryggis ríkisins , hafi verið notaðar til að afla pólitískra upplýsinga . Hið rétta í þessum málum verði að koma fram . “ Feitletranir eru mínar . 1 . Þarna er staðfest , að ekkert liggur fyrir um , að heimildir til hlerana hafi verið nýttar . Eiga þau skilyrði ekki við í þessu máli eins og öðrum , að telji menn , að brot hafi verið framið skuli færð fyrir því fullgildar sannanir ? 2 . Þarna fá símamenn og lögreglumenn kaldar kveðjur , því að gefið er til kynna , að þeir hafi verið að brjóta lög með störfum sínum og þess vegna vilji þeir ekki skýra frá þeim . Sæma slíkar getsakir formanni stjórnmálaflokks , sem kvartar undan því , að þingflokki sínum sé ekki treyst ? Er ekki ástæða til að vantreysta fleirum en þingflokknum , þegar svona dylgjur eru á borð bornar ? Af þeim gögnum , sem fram hafa verið lögð , er ekkert , sem bendir til annars en farið hafi verið að lögum við allar ákvarðanir vegna hlerana . 3 . Dylgjupólitíkin nær síðan hámarki í þriðju feitletruðu klausunni . Ekkert stendur á bakvið þessi orð annað en ímyndunarafl Samfylkingarformanns , sem er þó að berjast við trúverðugleikavanda . Þessi orð minna á Borgarnesræðuna frægu , sem varð helst til að veikja tiltrú til Samfylkingarinnar í kosningabaráttunni vorið 2003 - þar var pólitíkin boðuð í dylgjustíl .