Í skýrslu fjölmiðlanefndar sem menntamálaráðherra skipaði til þess að kortleggja eignarhald á fjölmiðlum á Íslandi , er fjallað um framtíðarfyrirkomulag við dreifingu útvarps og sjónvarpsefnis . Þar er vitnað til stefnumótunar stjórnvalda um stafrænt útvarp og sjónvarp og vinnu á vegum samgönguráðuneytis við undirbúning þess . Ráðuneyti fjarskiptamála ber ábyrgð á úthlutun tíðna fyrir sjónvarp og útvarp og vinnur að stefnumótun þessa málaflokks . Í okkar stóra dreifbýla landi skiptir það miklu máli að vel takist til með uppbyggingu dreifikerfis útvarps og sjónvarps . Liður í því að bæta stöðu fjölmiðlanna er að hið opinbera hlutist til um skynsamlega stefnu í þeim efnum um leið og starfsumhverfi fjölmiðlanna er markað skýrum línum í löggjöf . Allmiklar umræður hafa orðið hér á landi um innleiðingu stafræns hljóðvarps og sjónvarps . Talið er að stafrænt sjónvarp bjóði upp á marga kosti umfram núverandi kerfi . Þessir eru helst nefndir : – Aukin flutningsgeta hverrar rásar og betri nýting í dreifi - og flutningskerfum . – Betri nýting á tíðnisviðum . – Betri mynd - og hljóðgæði . – Lægri kostnaður við dreifingu . – Auðveldari samruni við önnur fjarskiptakerfi og meiri möguleikar að því er varðar upplýsingasamfélagið . – Auðveldari innkoma nýrra efnisframleiðanda á markaðinn . – Auknir möguleikar á gagnvirkni . – Auknir möguleikar á færanlegu sjónvarpi innanhúss og / eða þráðlausri móttöku . Íslensk stjórnvöld verða að taka afstöðu til þess hvort og að hvaða marki þau vilja leggja uppbyggingu stafræns sjónvarps lið . Núverandi fyrirkomulagi sjónvarpsstöðva á Íslandi er lýst sem ,, lóðréttu “ , þ.e. þjónusta sem fyrirtækin veita er alla leið úr myndveri yfir til endanotanda í gegnum eigið dreifikerfi . Með tilkomu stafræns sjónvarps gefst kostur á að breyta þessu fyrirkomulagi þannig að nálgunin verði ,, lárétt “ , þ.e. að sjónvarpsstöðvar sérhæfi sig í að framleiða efni , en dreifingarfyrirtæki dreifi efni margra sjónvarpsstöðva til neytandans í gegnum dreifikerfi sem nær til alls landsins eða því sem næst . Við útfærslu stafræns sjónvarps þarf að taka afstöðu til tveggja meginatriða . Annars vegar á fyrirkomulagi dreifikerfis og hins vegar á fyrirkomulagi svonefnds aðgangskerfis . Sjálfstætt dreifingarfyrirtæki Ég hef lagt til að stofnað verði sjálfstætt dreifingarfyrirtæki í eigu aðila á fjölmiðlamarkaði . Hlutverk þess verði að byggja upp dreifikerfi fyrir stafrænt sjónvarp og hljóðvarp . Meginmarkmiðið með því er að auka fjölbreytni og bæta aðgengi neytenda að sjónvarpsefni . Þetta markmið er að öllu leyti í samræmi við tilmæli Evrópuráðsins , en þar er einmitt lagt til að ríki hugi sérstaklega að því að leggja slíkum áformum lið . Í skýrslu fjölmiðlanefndar kemur fram að nefndin taki undir þær ráðagerðir sem eru upp um skipulag dreifingar stafræns útvarps og sjónvarps . Ríkisstjórnin hefur sett sér markmið í málefnum upplýsingasamfélagsins . Þar er fjallað um stafrænt útvarp og sjónvarp . Sú stefnumótun er byggð á vinnu á vegum samgönguráðuneytis . Undirbúningur á vegum samgönguráðuneytis Í nóvember 2002 skipaði ég nefnd sem fjalla átti um innleiðingu stafræns sjónvarps . Nefndin var skipuð fulltrúum frá fjármálaráðuneyti , iðnaðar - og viðskiptaráðuneyti , menntamálaráðuneyti , Póst - og fjarskiptastofnun og samgönguráðuneyti um . Nefndin var undir formennsku fyrrverandi forstjóra Stöðvar 2 , Jafets Ólafssonar . Nefndin skilaði tillögum í apríl 2003 . Meginniðurstaða nefndarinnar var að stofnað yrði sameiginlegt dreifingarfyrirtæki aðila á markaði til að sjá um dreifingu stafræns sjónvarps . Forsenda þessarar lausnar væri að góð samstaða næðist um hana a.m.k. á meðal stærri efnisframleiðenda . Kostirnir eru minni heildarfjárfesting , lægri rekstrarkostnaður , skipulögð og hagkvæm uppbygging og einsleit heildarlausn . Gert er ráð fyrir því að allir efnisframleiðendur hefðu jafnan aðgang að dreifikerfinu sem m.a. kæmi til með að auðvelda nýjum framleiðendum að koma inn á markaðinn . Meginstefna stjórnvalda Meginmarkmið stjórnvalda er að auka fjölbreytni og bæta aðgengi neytenda að sjónvarpsefni . Stuðla að samvinnu sjónvarpsstöðva í dreifingu sjónvarpsefnis , en samkeppni þeirra á milli í efnisframboði . Þannig verði leitað einsleitra lausna sem eru þjóðhagslega hagkvæmar og einfaldar fyrir neytendur og stuðla að fjölbreyttri þjónustu við alla landsmenn . Opið samstarf á sjónvarpsdreifingarmarkaði auðveldar nýjum efnisveitendum aðgang að dreifikerfi á eðlilegu kostnaðarverði og skilmálum og skapar þannig samkeppni á efnisframboði á sjónvarpsefni . Samstarf um dreifingu Ég hef lagt til að stofnað verði til samstarfs markaðsaðila um efnisdreifingu þannig að stofnað verði sameiginlegt , sjálfstætt og opið dreifingarfyrirtæki þeirra aðila sem tilbúnir eru til samstarfs um dreifingu stafræns sjónvarps . Fyrirtækið sjái ennfremur um rekstur fjölflétta , aðgangskerfa og rafrænna dagskrárvísa . Kostir þessa fyrirkomulags eru minni kostnaður , skipuleg og hagkvæm uppbygging , auk þess sem auðveldara verður fyrir nýja dreifingaraðila að koma inn á markaðinn . Annar megin kostur þessarar nálgunar er að neytendum er tryggður aðgangur að efni með einföldum og einsleitum hætti . Ætla má að hægt sé að tryggja jafnræði markaðsaðila að aðgangs að sjónvarpsdreifingu með úrræðum núverandi fjarskiptalaga í framhaldi af markaðsgreiningu . Forsenda slíks fyrirtækis er að allir stærri seljendur sjónvarpsefnis myndu nýta hið nýja dreifingarkerfi og að samstaða næðist um slíkt fyrirkomulag . Þjónusta nái til allra Íslendinga Við uppbyggingu dreifikerfis munu stjórnvöld m.a. uppfylla skyldur Ríkisútvarpsins um þjónustu við alla landsmenn . Þetta gæti t.d. gerst með þátttöku í eða stuðningi við dreifingarfyrirtæki sem skuldbindur sig til að ná 99,9% dreifingu . Varðandi þjónustu við mismunandi landssvæði , t.d. hvað varðar fjölda dagskráa , munu markaðslögmálin ráða hverju sinni og ekki er ólíklegt að fleiri en eitt dreifingarfyrirtæki muni starfa á sumum landssvæðum . Jafnframt þessu verði könnuð hagkvæmni þess að senda út íslenskt sjónvarpsefni um gervitungl til sjómanna , til landfræðilega afskekktra staða og til Íslendinga í Norður-Evrópu . Tímasetningar Það er ljóst að breytingar yfir í stafrænar sendingar sjónvarps eru nokkuð kostnaðarsamar og þurfa að taka mið af efnahagsaðstæðum . Að auki tengist innleiðing stafræns sjónvarps beint og óbeint málefnum upplýsingasamfélagsins og hvar Íslendingar vilja staðsetja sig meðal jafninga í samfélagi þjóðanna . Þetta tengist einnig tímasetningu á endurnýjun núverandi dreifikerfis helstu aðila á markaði . Einnig verður að horfa til þess að þegar hafnar verða stafrænar sendingar þá verður um að ræða millibilsástand þar sem sent verður út bæði stafrænt og hliðrænt . Þetta er kostnaðarsamt og því mikilvægt að þetta tímabil sé stutt . Yfirfærslan í stafrænt verður því að vera átaksverkefni sem hefjist árið 2005 og nái til 99,9% þjóðarinnar eigi síðar en árið 2008 . Í samræmi við þessa stefnumótun hafa fulltrúar samgönguráðuneytis átt fundi með fulltrúum útvarps - og sjónvarpsstöðva og kannað vilja þeirra til þess að vinna eftir þessari stefnumörkun . Hafa þeir lýst vilja sínum til þess að halda því starfi áfram og er nú unnið að því . Það er von mín að okkur megi takast að standa þannig að málum að skapa nýtt og traust lagaumhverfi í kringum ljósvakamiðlana og um leið sameinast um uppbyggingu dreifikerfis fyrir stafrænt sjónvarp sem auki framboð á efni fjölmiðla þannig að notendur hafi sem mest val og góðan aðgang að efni . Með þeirri leið er framtíð útvarps - og sjónvarpsstöðva best borgið í þágu eigenda og notenda .