140 ÞRÓUN TEXTAGERÐAR FRÁ M IÐBERNSKU T I L FU L LORÐ INSÁRA INNGANGUR Leikmanni kann að virðast sem börn hafi náð fullum málþroska um 10 ára aldur . Í vissum skilningi er það rétt : Þá þegar hafa börn náð valdi á langflestum beygingar - og setningargerðum móðurmálsins og öðlast heilmikinn orðaforða . En eitt er að kunna skil á orðum og málfræði , annað að ná valdi á að beita þeirri þekkingu markvisst í samfelldri orðræðu þar sem tengja þarf saman setningar í langar máls - og efnisgreinar þannig að þær myndi eina órofa heild . Að rekja atburðarás í frásögn eða setja fram skilmerkilega álitsgerð um menn og málefni eru dæmi um málnotkun af þessu tagi . Fyrstu niðurstöður rannsóknarinnar Mál í notkun : tal - og ritmál barna , unglinga og full - orðinna , sem kynnt verður í þessari grein , staðfesta að á þessu sviði eiga börn eftir að bæta miklu við sig á unglingsárunum og raunar fram á fullorðinsár , enda er þróun málnotkunar af þessu tagi komin undir fjölda annarra breyta , ekki síst vits - munaþroska og ýmsum félagslegum og menningarlegum þáttum , sem í nútímanum tengjast einkum ( lang ) skólagöngu og menntun . Fyrri rannsóknir greinarhöfundar á frásagnarhæfni barna á aldrinum þriggja til níu ára og samanburðarhópi fullorðinna ( sjá m.a . Hrafnhildur Ragnarsdóttir , 1992 , 2004 ) sýna að níu ára hafa íslensk börn náð góðum tökum á sögubyggingu og samfellu í frásögn , en jafnframt að á þeim aldri er enn langt í land að börn hafi náð færni fullorðinna í orðræðu af þessu tagi ( Hrafnhildur Ragnarsdóttir , 1992 ; Hrafnhildur Ragnarsdóttir og Strömqvist 2004 ) . Niðurstöður erlendra rannsókna styðja þessar niðurstöður ( sjá t.d. Berman og Slobin , 1994 og yfirlit í Hrafnhildur Ragnarsdóttir , 2004 ) . Mun minna er vitað um þróun máls og mál - notkunar í samfelldu máli eftir níu til tíu ára aldur , en erlendar rannsóknir benda þó til að áfram verði umtalsverð þróun á unglingsárum og jafnvel lengur . Fjöldi og lengd efnisþátta í frásögnum eykst jafnt og þétt og sögumenn leggja til ítarlegri bak - grunnsupplýsingar eftir því sem þeir verða eldri . Þeir fjalla einnig meira um tilfinn - ingar sögupersóna , hugarástand og áform ( sjá yfirlit í Nippold , 1998 , 2004 ) og notkun sjaldgæfra málfræði - og setningarformgerða eykst ( Chomsky , 1969 ) . Allt leiðir þetta til þess að frásagnir og aðrir textar lengjast , hlutfall undirskipaðra aukasetninga hækkar og textasamloðun 3 styrkist ( sjá yfirlit í Nippold 1998 ; Scott , 1988 , 2004 ; Verhoeven , o.fl. , 2002 ; Berman og Nir-Sagiv , 2007 ) . Lítið sem ekkert hefur verið birt af niðurstöðum íslenskra rannsókna á málþróun á unglingsárunum , en í þessari grein verður kynnt rannsókn sem ætlað er að auka þekkingu á þessu sviði . Rannsóknin beinist að fjórum aldursflokkum / skólastigum : 11 ára börnum í 5. bekk og 14 ára unglingum í 8. bekk grunnskóla ; 17 ára menntskæling - um í lok fyrsta námsárs og fullorðnum ( aldur 26 ? 40 ára ) sem lokið hafa háskólaprófi . Meginmarkmið hennar er að kanna hvernig ? og hversu lengi ? málnotkun við gerð tveggja algengra orðræðutegunda , frásagna og álitsgerða , þróast eftir að eiginlegu máltökuskeiði lýkur , bæði í tal - og ritmáli . Íslenska rannsóknin er jafnframt liður í sjö landa samstarfsverkefni , Developing Literacy in Different Languages and Different Contexts , undir stjórn dr. Ruth Berman , prófessors í Tel Aviv háskóla . Rannsóknarsnið var það sama í öllum löndunum og 3 ? Með samloðun er átt við það einkenni orðræðu að einingarnar sem hún er gerð úr tengjast hver annarri svo úr verður heild . ? ( Þórunn Blöndal , 2005 , bls. 62. )