Hver er hugsunin á bak við bæjarheitið Svarfhóll ? Svarfhóll er nafn á að minnsta kosti níu bæjum í landinu : Bær í Svínadal í Hvalfjarðarsveit í Borgarfjarðarsýslu . Bær í Miðdölum í Dalasýslu . Bær í Laxárdal í Dalsýslu . Bær í Geiradalshreppi í Austur-Barðastrandasýslu . Eyðibýli í Súðavík í Norður-Ísafjarðarsýslu . Eyðibýli í Hraungerðishreppi í Árnessýslu . Ekkert af Svarfhóls-nöfnunum kemur fyrir í fornu máli nema Svarfhóll á Mýrum sem kemur við sögu í Sturlungu ( I : 386 , 403 ) . Af þeim 9 bæjum sem heita Svarfhóll eru elstu myndir 5 þeirra með –rf - , 3 með –rb - , en 1 með –rt - , en í einu tilviki er í næstelsta dæmi –rð - ( Svarðhóll ) . Líklegt þykir að svarf vísi til einhvers sem er topplaga eða kringlótt . Á myndinni sést Svarfhóll í Svínadal í Hvalfjarðarsveit . Finnur Jónsson prófessor skrifaði eftirfarandi um nafnið : Svarð - : óvíst hvort rjettara sje Svarð - eða Svarf - , en líklega er þó hið síðara rjettara , sbr. öll hin nöfnin með Svarf - ; þar sem ritað er Svarból - er allur vafi frá , því að þetta er f ( yrir ) Svarb-hóll ( f varð að b á eftir r í vestfirsku ) og er því alveg rángt að gera úr þessu Svarból , eins og síðari liðurinn væri –ból . Hvað svarf - í þessu nafni merkir , veit jeg ekki . “ ( Bæjanöfn á Íslandi , 536 ) . Þórhallur Vilmundarson taldi þrátt fyrir þetta að upprunalega nafnið hefði verið Svarðhóll . ( Sbr. Grímnir 3 : 115 - 121 ) . Hér verður þó tekið meira mið af elstu myndunum og þá leitað til merkingarinnar ‚ sveigur , hringur ‘ eins og til dæmis sagnorðið svarve í nýnorsku ‚ svinge , gå i ring ‘ , en þegar sá stofn kemur fyrir í norskum örnefnum á það þó líklega helst við ár sem renna í sveigum , til dæmis bæjarnafnið Svarva . Bær á Vestfold í Noregi heitir nú Svarstad en áður „ a Swaruastodum “ ( 1366 ) , hugsanlega af Svarfaðarstaðir . ( Norsk stadnamnleksikon , 306 ) . Sagnorðið svarfa í íslensku er stundum notað ópersónulega , það svarfar af , um snjó í merkingunni ‚ það skefur , feykir af ‘ , og er sú merking hugsanleg í nafninu Svarfhóll , að það sé hóll sem skefur af . Líklegra er þó að svarf vísi til einhvers sem er topplaga eða kringlótt . Í því sambandi er vert að hafa í huga að orðið svarfhvalur er annað nafn á hnúfubak , en hnúfa merkir ‚ hnúður , smátoppur ‘ og er nafnið dregið af hnúð sem er einkenni á þessari hvalategund . Svarfhóll merkir því sennilega ‚ toppmyndaður hóll ‘ . Heimildir og mynd : Finnur Jónsson : Bæjanöfn á Íslandi . Safn til sögu Íslands og íslenzkra bókmenta IV . Kaupmannahöfn og Reykjavík 1907 - 1915 . Grímnir . Rit um nafnfræði 1 - 3 . Reykjavík 1980 - 1996 .