Í þessu starfi er mikilvægt að byggja á traustum fræðilegum grunni . Aðferðir sem notaðar eru þarf að gagnreyna með vísindalegri aðferðafræði . Hér er þó um vandasamt rannsóknarsvið að ræða . Alþjóðlegar leiðbeiningar ( 1 ) liggja til grundavallar skipulagðra verkferla sem beitt er ( 2 ) . Nauðsynlegt er að mæla árangur meðferðarinnar og endurmeta á hvaða sviðum árangur hefur náðst og hvar megi gera betur . Í þessu tölublaði Læknablaðsins birtist uppgjör á árangri endurlífgunar utan sjúkrahúss á Reykjavíkursvæðinu 1999 - 2002 . Hér er á ferðinni mikilvægt framlag til þessa gæðamats sem haldið hefur verið uppi á síðast liðnum 20 árum undir forystu Gests Þorgeirssonar yfirlæknis ( 3 , 4 ) og annarra á undan honum ( 5 , 6 ) . Slík endurskoðun er forsenda þess að þróa starfsemina til framtíðar . Í grein sinni komast Hjalti Már og félagar að nokkrum megin niðurstöðum : 1 . Árangur endurlífgunar utan sjúkrahúsa í Reykjavík 1999 - 2002 er tölulega svipaður og í fyrri uppgjörum þó að meðalaldur hafi hækkað og útkallstími lengst um 90 sekúndur ( 20% ) . 2 . Árangur endurlífgunar í Reykjavík er sambærilegur við það sem best gerist erlendis . 3 . Lífslíkur sjúklinga í hjartastoppi eru nærri fimmfalt betri ef einhver verður vitni að stoppinu . 4 . Lífslíkur sjúklinga í hjartastoppi tvöfaldast ef endurlífgun er hafin fyrir komu neyðarbíls . 5 . Endurlífgun var hafin fyrir komu neyðarbíls í 54% vitnaðra hjartastoppa . 6 . Sem fyrr voru horfur sjúklinga í hjartastoppi bestar ef fyrsti taktur var sleglatif eða sleglahraðtaktur . Af þessum tölum má draga margvíslegan lærdóm þó að fjöldi tilfella sé ekki mikill og vikmörk víð . Í fyrsta lagi má sjá að 20% fleiri leggjast á sjúkrahús á tímabilinu en á meðaltali fyrri tímabila ( 41% vs 34% ) . Sömuleiðis ná 15% fleiri að útskrifast nú en meðaltal fyrri tímabila ( 19% vs 16,5% ) . Útkallstími sjúkrabílsins hefur lengst og gefur það tilefni til að endurmeta hvort fjölga þurfi útkallssöðvum sjúkrabíla umfram það sem gert hefur verið . Skyndihjálp nærstaddra sem verða vitni að hjartastoppi getur skipt sköpum og þarf að vera almennari en þessar tölur gefa til kynna . Má eiga von á að svo verði þar sem kynningarátak endurlífgunarráðs landlæknis „ Hringja-hnoða “ hófst eftir að rannsóknartímabilinu lauk ( 2 ) . Tæknilegar framfarir á Landspítala , svo sem sólarhringsvakt á hjartaþræðingarstofu og kælingarmeðferð á gjörgæslu hófust eftir að þessu rannsóknartímabili lauk og eru líklegar til að bæta árangur endurlífgunar enn frekar ( 7 ) . Sjálfvirk hjartastuðtæki eru nú víða í fyrirtækjum og stofnunum og vaxandi vitund um notkun þeirra . Það er því ástæða til bjartsýni um bættar horfur þeirra sem fá hjartastopp utan sjúkrahúsa í framtíðinni . Tiltölulega einfaldar aðgerðir geta haft úrslitaáhrif um horfur þeirra sem verða fyrir hjartastoppi utan sjúkrahúsa . Aðgerðir sem stuðla að fræðslu almennings um grunnendurlífgun þurfa ekki að vera kostnaðarsamar en hafa bjargað mörgum mannslífum á hverju ári á Íslandi . Í leiðbeiningum Endurlífgunarráðs sem birtust hér í Læknablaðinu 2002 ( 8 ) segir : „ Með hliðsjón af ofansögðu leggjum við til að viðbrögð við hjartastoppi utan sjúkrahúss hjá fullorðnum verði einfölduð . Fyrstu viðbrögðin yrðu að hringja í 112 og fá sjúkrabifreið með rafstuðsgjafa á vettvang sem fyrst . Meðan beðið er skal síðan hefja hjartahnoð nema vitni hafi þjálfun í fullri endurlífgun og treysti sér til að framkvæma slíkt . Auðvelt er fyrir leikmenn að muna þessi viðbrögð með tveimur einföldum orðum - hringja og hnoða . “