Þeir eru leiknir flugfuglar . Búningaskipti máfa , frá því að þeir skrýðast fyrsta ungfuglabúningi og uns kynþroska er náð , eru flókin og er greining ungra máfa eitt erfiðasta verkefnið sem fuglaskoðarar standa frammi fyrir . Silfurmáfur á þriðja vetri í Þorlákshöfn . Ungfuglar á fyrsta ári eru , líkt og sílamáfar á sama aldri , dekkstir ungra máfa . Á þriðja ári lýsast fuglarnir enn , en þó vottar fyrir svarta stélbandinu og þeir fá fullan skrúða á fjórða ári . Röddin líkist rödd hvítmáfs en tónhæð er meiri . Fluglag og hegðun er svipuð og hjá öðrum stórum máfum . Lífshættir Silfurmáfurinn lifir á fjölbreyttri fæðu , svo sem fiski , krabbadýrum , skeldýrum , skordýrum , hræjum og úrgangi , sem hann tekur á sjó , í fjörum eða af landi . Hann verpur í byggðum í grasbrekkum , klettum , eyjum og jafnvel á söndum nærri sjó , stundum innan um aðra stóra máfa . Hreiðrið er allvönduð dyngja úr þurrum gróðri , sprekum og þangi . Hann verpur nú um land allt nema við Breiðafjörð og á Vestfjörðum en þar er veldi hvítmáfsins . Þessir tveir máfar blandast og eru kynblendingarnir frjóir . Hér á landi benda vetrarfuglavísitölur 1985 – 2014 til samfelldrar fækkunar frá 1990 . Þjóðtrú og sagnir Þar sem silfurmáfur er nýlegur landnemi , er ekkert í þjóðtrúnni tengt honum beint . Útlit og atferli Heimkynni straumandar eru straumharðar lindár og brimasamar strendur . Steggur í felubúningi og ungfugl eru móskulegri en þó vottar fyrir litamynstri í þeim . Kolla er öll svarbrún , með hvíta bletti á hlustarþökum og milli augna og goggs , ljós á kviði . Goggur er stuttur , blýgrár , fætur grábláir ( steggur ) eða grænleitir ( kolla ) . Straumönd stingur sér á kaf í iðukasti . Straumönd flýgur hratt með hröðum vængjatökum og veltum lágt yfir vatnsfleti . Hún er spök og félagslynd , er utan varptíma oftast í litlum þéttum hópum . Kollan sér um útungun og uppeldi unga , meðan steggurinn fer til sjávar til að fella flugfjaðrir , oftast upp úr miðjum júní . Steggur gefur frá sér lágt blístur en kolla hrjúft garg , er þó yfirleitt þögul . Ungi fær salibunu með mútter á Laxá í Mývatnssveit . Hún verpur 4 – 8 eggjum í dúnklætt hreiður , útungun tekur um 4 vikur og ungarnir eru lengi á ánni , þeir verða fleygir á 9 – 10 vikum . Hér finnst hún um allt land þar sem búsvæði hennar er að finna , lífríkar lindár . Oft gerir hún sér að góðu væna læki ef þar þrífst bitmý . Þekkt er sagan af spurningu á prófi í barnaskóla nokkrum um miðja síðustu öld , þar sem spurt var hver væri fallegasti fuglinn . „ Rétta “ svarið var straumönd og rangt var gefið fyrir önnur svör . Árið 1817 fórst áttæringur sem hét Straumönd með 12 manns innanborðs á leið frá Grímsey til lands . Einkenni margra vaðfugla eru langur goggur , langir fætur og langur háls . Tjaldur við vatnið Þveit í Nesjum , Hoffellsjökull fjær . Ungur tjaldur í Sandgerðisfjöru . Goggurinn er langur og rauðgulur , fætur bleikrauðir og sterkbyggðir . Augu eru hárauð . Tjaldur með unga á húsþaki í Ármúla , Reykjavík . Á vorin stíga tjaldar oft á tíðum sérkennilegan dans með miklum hljóðum , stundum kallaður blístursdans og eru þátttakendur í honum gjarnan þrír fuglar . Þetta er oftast nær staðbundið par og aðkomufugl , gjarnan nágranni og er dansinn óðalsbundinn . Lífshættir Tjaldurinn grefur eftir sandmaðki í fjörunni , tekur krækling og aðra hryggleysingja og beitir löngum , sterklegum goggnum til þess arna . Eggin eru oftast þrjú , útungunartíminn er 24 – 27 dagar og ungarnir verða fleygir á 28 – 32 dögum . Hreiðrið er grunn dæld í sendinni jörð eða möl , ávallt á berangri , fóðrað innan með þurrum gróðri , smásteinum og skeljabrotum . Hann var áður sjaldgæfur á Norður - og Austurlandi en hefur náð þar fótfestu á síðustu áratugum . Landnámið stendur hugsanlega enn yfir , t.d. á Ströndum , en þar fjölgaði fuglum verulega á árunum 1995 til 2007 . Þar sem tjaldi hefur fækkað víða , er hann nú á heimsválista sem tegund í yfirvofandi hættu ( NT ) og á Evrópuválista sem tegund í nokkurri hættu ( VU ) . Hann er þjóðarfugl Færeyinga og tákn um sjálfstæðisbaráttu þeirra . Þar er hann einnig vorboði og miða bæði Færeyingar og Norðmenn við komudaginn 12. mars . Nefið rautt við nasaker nú er þetta tjaldur . Fuglinn í fjörunni . Bráðum kveikir fenjaflói fífublysið mjallahvíta . Úr ljóðinu Á vordegi eftir Ólaf Jóhann Sigurðsson . Þegar komið er í eyðidal er ekkert . Eyruglan er ánægjuleg viðbót við fátæklega íslenska uglufánu . Augun eru appelsínugul , ekki gul eins og í branduglu . Eyrugla á flugi á óðali sínu . Hvor tveggja er þekkt erlendis . Karlarnir helga sér óðal í mars og er aðalvarptíminn um mánaðamótin apríl-maí . Eyrugla á hvíldarstað í fjárhúsi í Grafningi . Fyrsta varpið var staðfest árið 2003 , þegar Morgunblaðið birti mynd á baksíðu af ugluunga sem sagður var brandugla . Árið 2011 var gert átak í að kanna varp eyruglu og fundust þá 5 eða 6 pör með unga . Öll voru á Suðurlandi nema eitt á Innnesjum . Þetta kvak þeirra heyrist mest á síðkvöldum eftir miðjan júní . Hann er fullvaxinn , en ekki enn að fullu fiðraður og vantar enn fjaðraeyrun . Urtöndin telst til andfuglaættbálksins ásamt svönum og gæsum , þessir fuglar tilheyra síðan allir sömu ættinni , andaætt . Útlit og atferli Urtönd er minnsta öndin sem verpur hér og raunar minnsta önd Evrópu . Í felubúningi á fellitíma er steggur eins og kolla , en dekkri og jafnlitari að ofan . Urtandarhjón að vetrarlagi í Fossvogsdal . Urtöndin hefur sig bratt til flugs , er lítil og þéttvaxin með hnöttótt höfuð , stuttan háls og mjóa vængi . Urtandarhjón að vetrarlagi í Fossvogsdal . Urtöndin heldur sig á veturna bæði á grunnum vogum eða víkum á sjó og á ferskvatni inn til landsins þar sem ekki leggur . Varpheimkynni eru víða í Evrópu og Asíu . Kollan verður ekki greind frá urtönd . Endur voru helst taldar veðurvitar og voru þær jafnvel kallaðar spáfuglar vindanna . Háls og síður eru rauðbrún , bak og afturháls svartleit og kviðurinn hvítur . Goggurinn er svartur og stuttur , fætur gráir með sundblöðkum á tánum . Vetrarbúningur fullorðinna fugla er svipaður . Hann ber ungana gjarnan á bakinu og fæðir þá fyrstu vikurnar . Flórgoði með stóran unga á bakinu í Mývatnssveit . Flórgoði verpur við gróðursæl vötn og tjarnir , oft í dreifðum byggðum . Flórgoði á flothreiðri á Vífilsstaðavatni . Honum fækkaði mikið upp úr 1950 , vegna framræslu votlendis og landnáms minks að því að talið er . Þjóðtrú og kvæði Íslensk þjóðtrú hefur sneitt hjá flórgoðanum og sömuleiðis skáld , sem hafa ort um fugla . En gamalt heiti á honum er sefönd , áður fyrr hélt fólk hann vera önd . Myndir og texti eftir Jóhann Óla Hilmarsson .