64 SIÐUR B / C tvgmililafrife STOFNAÐ 1913 116. tbl. 77. árg. FOSTUDAGUR 26 . MAI 1989 Prentsmiðja Morgunblaðsins Heimildir erlendra sendimanna í Kína : Stjórnmálaráðið snýst gegn Zhao Peking . Reuter . VESTRÆNIR stjórnarerindrekar sögðust í gærkvöldi hafa heimildir fyrir því að stjórnmálaráð Kína hefði komið saman og sakað Zhao Ziyang , formann kommúnistaflokks Kína , og þijá aðra umbótasinn - aða ráðamenn um að mynda valdaklíku í andstöðu við flokkinn . Þessar fregnir virðast staðfesta að harðlínumenn í kommúnista - flokknum hafi nú undirtökin . Li Peng , forsætisráðherra Kína , birtist brosandi í sjónvarpi í gær og sagði kínversku stjórnina „ stöðuga " . Þetta var í fyrsta skipti sem háttsettur kínverskur leiðtogi kemur fram frá því herlög voru sett á laugardag . Um það bil 100.000 manns voru samankomnir á Torgi hins him - neska friðar í Peking í gær og kröfðust afsagnar Li Pengs . Voru margir æfir vegna fréttar sem lesin var í kínverska útvarpinu í fyrra - dag . Þar sagði að námsmenn væru gagnbyltingarsinnar . Um það bil 300 fulltrúar námsmanna sem verið hafa í fararbroddi undanfarnar fimm vikur ræddu hvert framhald Páfí messar í Þrándheimi : 7 biskupar sitja heima Ósló . Reuter . SJÖ af ellefu lúterskum biskup - um í Noregi hafa hafnað því að vera viðstaddir guðsþjónustu Jó - hannesar Páls páfa í næstu viku . Páfi kemur til Noregs 1. júní þar sem heimsókn hans til Norður - landa hefst . Frá Noregi heldur páfi til íslands . Að sögn starfsmanna lútersku kirkjunnar í Noregi hafa sex bisk - upanna sagst vera uppteknir 2. júní þegar páfi messar í Þrándheimi . Sá sjöundi , Per Lönning , sakar páfa um að hafa torveldað sameiningar - viðleitni kristinna manna og mætir ekki af þeim sökum . Fjórir norskir biskupar hafa þekkst boðið um að vera viðstaddir messu páfa . Einn þeirra , Kristen Kyrre Krenjer , sagð - ist í gær vera þeirrar skoðunar að starfsbræður sínir ættu að koma til messunnar . skyldi vera á aðgerðum en þegar síðast fréttist höfðú þeir ekki kom - ist að niðurstöðu . í gær skipuðu stjórnvöld lögreglu og embættismönnum utan höfuð - borgarinnar að koma í veg fyrir að fleiri námsmenn kæmu til höfuð - borgarinnar . Flestum ber saman um að harðlínumenn hafi nú tögl og hagldir innan kommúnista - flokksins en ekki eru nema nokkrir dagar síðan umbótasinnum var spáð sigri í valdabaráttunni . Þess varð vart í gær að embættismenn , sem undanfarið hafa talað frjálslega um atburðina i Kína við fréttamenn , voru þöglir . Óstaðfestar fregnir segja að Deng Xiaoping og Li Peng hafi sett saman lista með 100 nöfn - um manná sem til standi að fang - elsa . Umbótasinnar binda þó vonir við að hin öfluga lýðræðishreyfing verndi þá gegn slíkum hreinsunum . Aðrir spáðu því í gær að Deng myndi aflétta herlögum til að koma í veg fyrir að hersveitir hliðhollar Zhao Ziyang réðust inn í Peking . Færeyjar : Reuter Mótmæli pólskra stúdenta Stúdentar í Háskólanum í Varsjá , þar sem þessi mynd var tek - in , og víðar í Póllandi hafa efnt til setuverkfalls vegna þess að dómstóll í landinu hafnaði lögleiðingu námsmannasamtakanna NZS . Það var hluti af samkomulagi verkalýðsfélagsins Samstöðu við stjórnvöld , sem gert var fyrir skemmstu , að NZS yrði lög - leitt en yfirvöld bera því við að námsmennirnir haldi í þann rétt að mega efna til verkfalla og því sé ekki hægt að lögleiða samtök þeirra . Stjórnin völt í sessi Kaupmannahöfh . Frá N.J. Bruun , frétta - ritara Morgunblaðsins . SEINT á miðvikudagskvöld voru færeyskir þingmenn sendir heim af aukafundi Lögþingsins er í Ijós kom að stjórnarflokkarnir fjórir gátu ekki komið sér saman um umfangsmiklar aðgerðir í skatta - og tollamálum . Stjórn Jogvans Sundsteins úr Fólkafiokknum hugðist leggja fram tillögur sínar í Lögþinginu en Sjálfstýriflokk - urínn og Krístilegi þjóðarflokk - urínn neituðu að samþykkja nýj - ar álögur á skattgreiðendur ; sá fyrrnefndi vill skera niður opin - ber útgjöld . Fjórði stjórnarflokkurinn , Þjóð - veldisflokkurinn , sem ræður emb - ætti fjármálaráðherra , tekur ekki lengur þátt í viðræðum stjórnar - flokkanna . Ætlun stjórnvalda er að afla 150 - 200 milljóna d.kr. ( 1.100 - 1.500 milljóna ísl.kr. ) í ríkissjóð og skal verja fénu til að styrkja hráefn - issjóð sjávarútvegsins sem sagður er í miklum kröggum . Hækkun tekjuskatts er ein af tekjuöflynar - leiðum stjórnarinnar . Stjórnin er nú að vinna að tillög - um um róttækar breytingar á skipu - lagi atvinnugreinarinnar , m.a. verði fiskverð látið fylgja breytingum á markaðsverði í meiri mæli en áður . Jafnframt ákveði stjórnvöld verð - bætur sem hráefnissjóðurinn hefur greitt til að tryggja sjómönnum og útgerðarmönnum lágmarksverð á ýmsum fisktegundum . Fulltrúaþing Sovétríkjanna kýs Gorbatsjov í embætti forseta : Flokkshollurmeirihluti leyfir ekki mótframboð Sovétleiðtoginn verst fímlega harðri gagnrýni Moskvu . Reuter og Daily Telegraph . Fulltrúaþing Sovétríkjanna valdi Míkhaíl S. Gorbatsjov , aðal - ritara sovéska kommúnistaflokks - ins , í nýtt embætti forseta í gær eins og búist hafði verið við . Hinni nýju vegsemd fylgja mun meiri I Sprengingin í orrustuskipinu Iowa : Athygli beinist að ástar - sambandi tveggja sjóliða Washington . Reuter . Bandaríska sjónvarpsstöðin NBC heldur því fram að opinber rannsóknarnemd teh'i mögulegt að ástarsamband tveggja sjóliða hafi átt þátt í sprengingunni í orrustuskipinu Iowa í síðasta mánuði . 47 manns létu lífið er fallbyssuturn sprakk í loft upp . Bandaríska varnarmálaráðu - neytið hefur hvorki viljað neita né játa fréttinni en segir ljóst að glæp - samlegt athæfi komi þarna við sögu og sprengingin sé ekki af völdum gallaðs púðurs eins og talið var . NBC segir að hugsanlegt sé tal - ið að Clayton Hartwig , 24 ára gam - all fallbyssuliði er var eitt fórnar - lambanna , hafi framið sjálfsvíg eða verið myrtur . Hann er sagður hafa átt í ástarsambandi við mann úr áhöfninni en snurða hafi hlaupið á þráðinn fyrir hálfu ári þegar elsk - huginn kvæntist . Ættingjar Hart - wigs segja hann hafa tekið það mjög nærri sér . Elskhuginn var eini erfingi 100 þúsund Banda - ríkjadala ( 5,7 milljóna ísl.kr. ) líftryggingar Hartwigs en neitar öllum sakargiftum . völd en forseti Sovétrikjanna hef - ur haft hingað til en því embætti hefur Gorbatsjov einmitt gegnt . Gorbatsjov hlaut stuðning 2.123 þingmanna í leynilegri kosningu en 87 voru á móti . Komið höfðu fram tillögur um tvo aðra fram - bjóðendur . Margir stungu upp á Borís Jeltsín , fyrrverandi flokks - formanni í Moskvu og áköfum umbótasinna , en hann gaf ekki kost á sér . Það gerði Alexander Obelenskíj , 46 ára gamall verk - fræðingur frá Múrmansk , hins vegar en þingið hafnaði framboði hans í atkvæðagreiðslu með 1.415 atkvæðum gegn 689 . Þykir sú nið - urstaða gefa nokkra hugmynd um styrkleikahlutföll róttækra um - bótasinna og flokkshollra þing - manna . Andrei Sakharov , eðlisfræðingur og einn kunnasti andófsmaður í Sov - étríkjunum , hélt fyrstu þingræðuna eftir að formlegri setningu var lokið og krafðist þess að fulltrúaþingið fengi aukin völd . Hugmynd stjórn - valda er sú að þingið kjósi 500 manna Æðsta ráð úr sínum hópi til að ann - ast löggjöf . Þinghaldið einkenndist af opin - skárri umræðu áður en gengið var til kosninga um nýjan forseta og mátti Gorbatsjov sitja undir þungu ámæli . „ Getur það talist rétt að beita hernum til að refsa eigin þjóð ? " spurði þingkona frá Eistlandi . „ Er það rétt að þér hafi verið reist sveita - setur á Krímskaga ? " spurði annar þingmaður frá Leníngrad og sá þriðji líkti leiðtoganum við Napóleon „ sem tók of mikið mark á viðhlæjendum og eiginkonu sinni " . Margir við - staddra tóku andköf þegar slíkar og þvílíkar athugsemdir komu fram sem kostað hefðu menn fangabúðavist fyrir nokkrum árum . Eftir tveggja stunda heitar umræður þar sem margir höfðu snúist Gorbatsjov til varnar tók hann sjálfur til máls og viðurkenndi að við framkvæmd um - bótastefnunnar hefðu mörg mistök verið gerð sem koma hefði mátt í veg fyrir . Síðan bætti hann því við að það sem væri að gerast í þingsaln - um sýndi að perestrojka sækti í sig veðrið og hlaut drynjandi lófatak að launum . Sjá „ Róttækir . . " á bls. 20 ,