Nýútkomin skáldsaga Kristínar Eiríksdóttur Elín , ýmislegt er þéttofin vísunum og þráðum í önnur verk skáldkonunnar , til að mynda í ljóð sem lesendur hafa mögulega lesið áður í ljóðabókum hennar . Svo tengjast aðalsöguhetjurnar tvær leikhúsi en Kristín hefur á undanförnum árum skrifað leikrit . Þar á meðal Karma fyrir fugla sem hún skrifaði ásamt Kari Ósk Grétudóttur og var sett upp í Þjóðleikhúsinu árið 2013 , og Hystory sem leikhópurinn Sokkabandið setti upp í Borgarleikhúsinu árið 2015 . Þá er Kristín myndlistarmenntuð sem skilar sér meðal annars í áherslu á efni og efniskennd í verkum hennar , með lýsingum á blæbrigðum áferðar og lita , oft með súrrealískum áhrifum og undirtónum . Aðalsöguhetjurnar eru tvær . Annars vegar Elín sem opnar söguna fyrir lesendum og er sögumaður í fyrstu köflunum . Hún gerir sig líklega til að segja lesendum ævisögu sína og lýsir því hvernig þrír kassar dúkka óvænt upp heima hjá henni . Kassarnir eru allir merktir henni en merkingarnar „ Elín , pappírar “ , „ Elín , bækur “ og „ Elín , ýmislegt “ , gefa til kynna að þeir geymi efni sem tengist fjölskylduarkífinu , og áþreifanlegar minningar sem gætu hvatt söguhetjuna til að rifja upp líf sitt . Sjálf kallar hún kassana „ óræð tímahylki “ sem vísar til þess að þeir geyma vitnisburð um fortíð hennar , æsku og fyrra líf sem hún segist lítið vilja velta fyrir sér . Því veigrar hún sér við að kíkja í þá , en gerir þó að lokum og handfjatlar munina sem þar eru að finna – bækur og dagbækur , smádót og síðast en ekki síst lítinn glerhest , sem berst inn með kössunum og reynist hafa afar þýðingarmikið hlutverk í sögunni . Glerhestur og aðrar „ míniatúrur úr gleri “ komu einnig við sögu í bókverkaljóðabókinni KOK sem kom út árið 2015 . [ Sjá umfjöllun Veru um KOK hér á vefnum . ] Elín er komin á efri ár en stundar enn sína vinnu . Hún er einyrki , byggði hálfpartinn húsið sem hún býr í og hefur þar vinnustofu , gerir props eða leikmuni fyrir leikhús , kvikmyndir og sjónvarp . Hún er hokin af reynslu og hefur þroskað sjónahorn en hleypir fólki ekkert of nálægt sér og vill vera út af fyrir sig , deilir ekki innri veruleika með öðrum en okkur lesendum . En þar er líka komið yfirlýst markmið skrifanna : að segja lesendum sögu sína en frásögnin sem fylgir endurspeglar tilraunir hennar til þess . Hins vegar reynist það erfitt og eru ýmsar ástæður fyrir því . Þá er hún frá upphafi heldur hikandi við að rifja upp atburði lífs síns og gefur ýmislegt í skyn í stað þess að segja allt . Lesendur fá til dæmis aldrei alveg á hreint hvers vegna hún beri áberandi ör í andlitinu eða hver faðir hennar hafi raunverulega verið . Það síðarnefnda virðist hún raunar ekki vita . Eftir nokkra kafla tekur hin aðalpersónan við keflinu . Sú heitir Ellen og er ungt leikskáld , talin vera snillingur , en skelfilega félagsfælin og kvíðin . Líf hennar virðist vera alvarlega markað af því að hafa alist upp með andlega veikri móðir , fjarverandi föður og því ójafnvægi og óöryggi sem því fylgir . Þrátt fyrir töluverðan aldursmun söguhetjanna er ljóst að þær eru tvífarar . Það má því hugsa sér að tvífarastefið gefi nokkra hugmynd um hvert líf Ellenar stefni , eða að líf Elínar gefi að minnsta kosti nokkra hugmynd um það . Þá er ýmislegt sem tengir þær tvær . Rótlaus húsplanta sem skyndilega birtist á stofugólfinu heima hjá Elínu í upphafi sögunar , og minnir á rísóm Deleuze – strúktur sem vex eins og jarðaberjaplanta og hefur hvorki upphaf né endi , miðju né jaðar – birtist síðar í sögunni í leikriti Ellenar . Og af einhverjum ástæðum ber Elín , sem yfirleitt tengist ekki öðru fólki tilfinningaböndum , móðurlegar tilfinningar til Ellenar . Kallar hana jafnvel „ elsku stelpuna “ og þegar líður á söguna komumst við af hverju . Annað sem söguhetjurnar eiga sameiginlegt er sambandið við mæður þeirra sem í báðum tilfellum er brostið . Báðar eiga þær mæður sem hafa brugðist þeim vegna veikinda eða óljósra slysa og þeim áföllum þurfa þær að lifa með ævina á enda . Elín elst upp hjá ömmu sinni sem kynnir hana fyrir leikhúsinu . Hún er hárkollumeistari sem segist alltaf vera að reyna að gleyma því það sé svo sársaukafullt að lifa . Ellen verður aftur á móti að verndara móður sinnar löngu áður en hún hefur aldur til . Um miðbik sögunnar eiga sér stað ákveðin hvörf . Við það breytast bæði tónn hennar , sem verður mun harmrænni en áður , og eins formið sem verður afhjúpandi . Við kynnumst söguhetjunum betur og komumst að því að þeim er ekki alveg treystandi – að minnsta kosti er Elín afar óáreiðanlegur sögumaður án þess að ég fari nánar út í af hverju . Með Elín , ýmislegt sýnir Kristín Eiríkssdóttir enn og aftur að hún er með áhugaverðustu rithöfundum hér á landi . Verk hennar eru allt öðruvísi en verk annarra höfunda , en því má meðal annars þakka bakgrunni hennar í myndlist , að minnsta kosti að hluta til , en samhliða því er hún afar snjöll að smíða frásögn , miðla söguheimi , skapa persónur og þráð sem er lágstemmdur til að byrja með en stigmagnast eftir því sem líður á . Hún hefur áður unnið með form afhjúpunar , þar sem lesendur komast hægt og rólega á snoðir um afar mikilvægar upplýsingar sem breyta sýn þeirra á atburðarásina í heild , sögupersónurnar og söguheiminn . Slíkt form mátti sjá í Hvítfeld , síðustu skáldsögu Kristínar sem kom út árið 2012 , og eins í leikritinu Hystory þar sem það var gert með afar áhrifaríkum og eftirminnilegum hætti . Form afhjúpunar er vægast sagt krassandi og Kristín leysir það einkar vel . Elín , ýmislegt er bók sem maður vill ekki segja of mikið frá , til að skemma ekki lestrarupplifun annarra , en hún er mögnuð og einstaklega hrífandi . Mér finnst eins og Kristín sé að sanna það betur og betur , áður til dæmis með leikritinu Hystory , og núna með Elínu , ýmislegt , hvað hún er einstaklega lagin að spila á hjartastrengi lesenda og áhorfenda – að skapa frásagnir sem hafa hápunkt eða ris sem smýgur í gegnum allar varnir og stingur beint í nakið hjartað og situr þar lengi eftir að lestrinum líkur eða tjöldin falla . Elín , ýmislegt er bók sem mig langar að gefa öllum vinkonum mínum í jólagjöf , systur , mágkonu , svilkonu og Gumma frænda . Þá langar mig að hún verði þýdd með hraði svo ég geti gefið hana vinum mínum , sem ekki lesa íslensku , í jólagjöf næstu jól . Tilnefningin til íslensku bókmenntaverðlaunina , sem Kristín hlaut fyrir verkið í síðustu viku , er afar rökrétt – Kristín Eiríksdóttir er einfaldlega áhugaverðasti höfundurinn á Íslandi í dag .