Flestir arkitektar landsins hafa hugmyndir um það hvernig best sé að endurskipuleggja miðborg Reykjavíkur . Einn þeirra er Ívar Örn Guðmundsson , sem vill sjá betri borg um leið og hann leysir umferðarvandann . Um allan bæ er fólk sem hefur hugmyndir um hvernig best sé að gera miðborg Reykjavíkur aðlaðandi . Það sást best þegar Landsbankinn hélt samkeppni um slíkar hugmyndir . Ein af þeim hugmyndum sem þar komu fram , var nokkuð byltingarkennd , og náði yfir alla miðju þess svæðis sem við köllum miðborg . Hugmyndasmiður hennar var arkitektinn Ívar Örn Guðmundsson sem rekur stófu sína Nexus við Laugaveginn . Þegar hann er spurður hvers vegna hann hafi sent hugmyndirnar inn í keppnina í stað þess bara að leggja þær fyrir borgaryfirvöld , segir hann þær einfaldlega hafa verið hugmyndir og þetta hafi verið hugmyndasamkeppni . “ Það kostar gríðarlega peninga að útfæra þær hugmyndir sem eg er með og væri óðs manns æði að leggja út í þann kostnað án þess að hafa nokkra tryggingu fyrir því að yfirvöld vildu fjárfesta í henni . ” En þú hefur samt pælt mikið í því hvernig breyta má miðborginni . “ Já , ég hef mikinn áhuga á miðborginni . Ég held að það sé alveg sama hvort það er sveitarfélag , arkitekt eða leikmaður , svo lengi sem áhugi er fyrir miðborginni , er áhugi á því að gera hana betri . ” Aðlögun að óskum þegnanna “ Það hefur átt sér stað uppbygging á miðborgum um allan heim og það er hægt að læra töluvert af þeirri uppbyggingu . Það er engin ný stærð að borgir séu byggðar við vatn , úti á nesi . Það er ekki heldur ný stærð að lítil borg sé að vaxa upp stóra borg . Vandamálin sem koma upp eru alþjóðleg vandamál og þau ber að leysa . Lausnin getur annað hvort verið lausn á vandamáli , eða aðlögun að óskum þegnanna sem búa í borginni . Sjálfur vil ég ekki horfa á þetta sem vandamál , heldur sem aðlögun að óskum borgarbúa . Ég vil helst ná því að skipuleggja svæðið sem heild . Það hefur verið gagnrýnt hér að í skipulagi miðborgarinnar sé verið að fókusera á of litla hluti , á of lítil verkefni hverju sinni . Alls staðar í heiminum er unnið út frá svokölluðum “ urbanisma , ” sem við getum bara kallað þéttbýlishönnun . Þá eru unnar útlínur þess svæðis sem gera þarf skipulag á . Áður en kemur að skipulaginu , þarf aðf að ræða hvernig á að hanna þetta þéttbýli . Þetta er stundum kallað rammaskipulag og er hugmyndafræðin að heildinni . Síðan eru skoðaðir reitir sem á að byggja á , til dæmis Tónlistrahús , Landsbanka og fleira . Þessa þéttbýlishönnun finnst mér vanta í miðborgina . Þegar skipuleggja á reiti í miðborginni , kemur alltaf upp sama vandamálið . Það vandamál heitir umferð – og þá erum við komin hringinn , hvort kemur á undan , byggingaskipulag eða umferðin ? Hænan eða eggið ? Það væri eðlilegt að skoða þetta seim heild . ” Umferðin í miðbænum “ Nú segja menn að Hringbraut . Þar er gríðarlegur umferðarþungi og á ekki eftir að minnka . Maður hlýtur að spyrja sig hvernig á að vera hægt að beina þessari umferð eftir einni akrein í miðborgina , eftir Sóleyjargötu sem er húsagata . Hún er tengibraut með lágmarkshraða og einni akrein . Við förum af hraðbraut yfir á lágmarkshraðagötu . Og hvernig getum við tekið á móti allri þessari umferð í gegnum miðbæinn . Það þarf jú að tengja Hringbrautina við Sæbraut í gegnum miðbæinn . Það er engin lausn að þurfa að keyra út á Granda til þess að komast á Sæbrautina . Ef við nú ákveðum að við viljum hafa umferðina í gegnum miðborgina , þá erum við með falleg íbúðahverfi á aðra hönd , Hljómskálagarðinn og Tjörnina á hina . Væri þá ekki gott að beintengja þetta með garði ? Væri ekki eðlilegt að tengja garðinn við Fríkirkjuveg 22 við Tjörnina , sömuleiðis Iðnó – og gera þeannig heildartengingu frá Ráðhúsinu , framhjá Iðnó , í gegnum “ prominade ? Þá erum við að tala um að nota þennan vantsfront . ” Það má sjá útfærslur á slíkri hugmynd í Nýhöfninni í Kaupmannahöfn , við Thamesána í London og á Signubökkum í París . Í þessum hugmyndum geng ég út frá tveimur grundvallarhugmyndum . Ég ætla að gera bæinn betri og leysa umferðarvandamál . Þetta tvennt þarf alltaf að leysa saman . Lausnin getur verið sú að lækka Sóleyjargötuna jafnt og þétt og gera brú yfir hana , þannig að krakkar geti farið í Hljómskálagerðinn án þss að þurfa að fara yfir götuna . Þá er garðurinn ekki bara notaður fyrir aðkomufólk , heldur líka þá sem búa í hverfinu . ” Ekki neðanjarðargöng Hvað viltu lækka götuna á löngum kafla ? “ Frá Hringbraut að Vonarstræti , með tveimur akreinum . Síðan gæti önnur þeirra opnast við Lækjargötu , þar sem er hægari umferð , en hin haldið áfram að Sæbraut . Þetta er bara dæmi um það hvernig við getum skoðað bæinn okkar sem heild . ” Yrði kostnaðurinn af þessu ekki dálítið mikill ? “ Það kostar allt peninga , en þetta er spurning um það hvort við viljum geta upplifað miðborgina okkar sem heild um aldur og ævi , eða viljum við að hún sé hraðbraut ? ” Þú ert líka með hugmyndir að svæðinu sem ætlað er fyrir tónlistarhús , hótel og banka , hinum megin Lækjargötu . “ Já . Eg hlýt að spyrja : Hvernig væri að leysa tónlistarhúss - hótel - , Landsbanka - og önnur byggigamál með því einfalelga að gera svokallað “ plaza , ” það er að segja , hækka byggingasvæðið um eina hæð eins og tíðkast víða erlendis . Undir þessu “ plaza ” yrðu áfram götur og gangtígar . Það hafa mjög margir skoðanir og hugmyndir um fyrirhugað tónlistarhús . Það er algengt að fólki finnist ómögulegt að það eigi að skilja bygginguna sem fyrirhuguð er frá miðbænum og það eigi að vera neðanjarðargöng yfir í hana . Ég á nú bara eftir að sjá fólk ganga í gegnum göng til þss að komast að húsinu . Ég segi fyrir mig , að ég mundi ekki vilja bjóða fólk sem eg byði á huggulega tónleika að labba í gegnum göng . Ég vil sjá Torgið lagskipt og að þar yrði gengið upp á þetta “ plaza ” Lækjartorgið yrði þá upphafið af því upplifelsi sem nýjar og spennandi bygginar eru . Ef við lagskiptum svæðinu frá höfninni að Hafnarstræti , og látum Lækjargötuna leiða upp að þessu “ plaza , ” þá erum við búin að leysa þann vanda að gera miðborgina að spennandi upplifelsi , fremur en útfærslu á umferðarlausn . Fyrst koma hugmyndirnar Það væri gaman að sjá myndir af því hvernig þú hugsar þetta . “ Já , en því má ekki gleyma að fallegar myndir eru ekki endilega það eina . Þær eru ágætar sem slíkar en yfirvöld ættu frekar að einbeita sér að því að skoða góðar hugmyndir . Eg hef búið og starfað mikið erlendis og haft sérstakan áhuga á því hvernig borgir “ þroskast . ” Og það er sama hvort við erum í Santa Barbara í Bandaríkjunum , London eða Turnbridge Wells í Bretlandi , þá komum við öll frá því að hafa verið lítil einhvern tímann . Reykjavík hefur þroskast frá því að vera lítill bær með einni verslunargötu , sem er ennþá aðalverslunargata landsins . Hún liggur hér og því verður ekki breytt . Hún liggur í austur og vestur , sem þýðir að það eru skuggar á henni . Við eigum alla möguleika á að gera þéttbýlishönnun á Laugaveginum . Það er lag núna vegna þess að það er mikið af hálfónýtum gömlum húsum hér og fólk er að reyna að kaupa upp svæðið . Og ég er ekkert einn um að velta þessu fyrir mér . Ég var að skoða hugmyndir sem Páll Hjaltason ariktiekt var með um svæðið á milli Laugavegar og Hverfisgötu , frá Ingólfsstræti að Snorrabraut . Mér fannst hans hugmyndafræði mjög skemmtileg . Ein af hugmyndum hans var sú að við þyrftum að leysa bílastæðavandamálið í miðborginni með því að koma upp mörgum litlum bílastæaðasvæðum í stað þess að byggja nokkur bílahús . Það þarf að vera hægt að ganga inn í allar verslanir af götunni og restina eigum við að nýta í íbúðarhúsnæði . ” Verslunin þarf stuðning íbúanna Þegar við skoðum ýmis hverfi í London , til dæmis Chelsea , þá er sá staður fullur af verslunum við götuna sem vegnar vel og síðan er fullt af fólki á öðrum hæðum . Það verslar í búðunum í hverfinu og það er alveg sama hvort við erum í London , París , New York , eða Reykjavík , verslunin þarf stuðning íbúanna til þess að vel gangi . Um leið og við erum að þétta byggðina , erum við að laga verslunina að kröfum nútímans , að því leyti að það er gengið inn í þær beint af götunni , í stað þess að fara upp tröppur eða stiga . ” Það er nú ekki mikil hrifning yfir því hér að rífa gömul hús . “ Enda eigum við ekki að rífa þau öll , bara afþví að þau eru gömul Það eru hús við Laugavegin sem eru stöndug og glæsileg . Við eigum að halda þeim sem uppfylla þau skilyrði sem þarf til þess að hægt sé að nýta þau sem verslunarhús . Sum húsin við Laugaveginn eru bara hálfónýt . Við eigum að rífa þau og reisa í stað þess ný hús sem uppfylla nútímakröfur . Víða erlendis sér maður verslunargötur eins og Laugaveginn tengjast stórverslunum , til dæmis Illums Bolighus við Strikið í Kaupmannahöfn og Harrods við Knightsbridge í London – og ekki síður í minni bæjum , en þetta vantar alveg hér . Með þessu móti verða stórverslanirnar stuðningsverslanir við þær litlu . Litlar verslanir í litlum húsum lifa betur ef stuðningsverslanir eru í kringum þær . ” Undir þak Hafa ekki líka komið fram hugmyndir um að byggja þak yfir Laugaveginn ? “ Þær hugmyndir eru ekkert nýtt af nálinni , hvorki hér né erlendis . Í því nægir okkur að horfa á það hvernig aðrir hafa leyst þann vanda sem við höfum við að etja hér , það er að segja , að skýla vissum svæðum fyrir veðri . Í Boston í Bandaríkjunum geturðu til dæmis gengið á milli hverfa innandyra . ” Þú sagðir áðan að núna væri lag til þess að framkvæma þéttbýlishönnun á Laugaveginum . Verður það lag ekki áfram ? “ Nei , Málið er að núna er eitt og eitt verkefni að rísa og bara tekin afstaða til eins reits í einu . Það er ekki til nein þéttbýlishönnun fyrir miðborgina og því fleiri verkefni sem rísa á reitunum við Laugaveginn , því minni möguleika eigum við á því að hanna svæðið . Helsti vandinn sem við stöndum frammi fyrir í dag , hvað varðar hönnun og skipulag við Laugaveginn er sá að það er svo dýrt að kaupa upp lóðir með ónýtum eða hálfónýtum húsum hér . Þeir verktakar sem kaupa lóðirnar , verða að borga fullt verð fyrir húsið sem á því stendur , jafnvel þótt ekkert sé hægt að gera við það annað en að henda því á haugana . Það þýðir að hann þarf að byggja nógu mikið til þess að hagnast á framkvæmdinni . ” “ Síðan komum við að öðrum vanda , sem er vandi skipulagsyfirvalda . Hér fara völd skipulagsnefndar dvínandi vegna þess að nágrannar nýbygginga hafa svo mikil völd . Þetta er alveg einstakt í heiminum . Ég bjó einu sinni í New York í stórri íbúðablokk og þótt íbúðin mín væri björt , skein aldrei sól inn í hana . Vinur minn , sem bjó annars staðar í blokkinni , sneri þannig að sólin skein þar inn allan daginn . Þó kom þar að hinum megin við götuna frá honum reis sjötíu hæða hús og hann gat ekk haft neitt um það að segja – og hefði heldur ekki borgað sig fyrir hann , því að í húsinu sem reis var mikil starfsemi , meðal annars stærsta kvikmyndahús borgarinnar – og þarna var iðandi mannlíf alla daga . Íbúð vinar míns margfaldaðist í verði . Hvað átti hann að gera ? Fara í mál við borgina ? Hefði ekki veirð eðlilegra að verktakinn sem byggði sjötiu hæða húsið krefðist þess að fá hluta af söluandvirðinu ef vinur minn seldi íbúðina sína ? Svona uppbygging hefur svo margar hliðar og ég held að fólk geri sér ekki grein fyrir , eða vilji sjá , þær jákvæðu afleiðingar það getur haft að ný hús rísi . Að minnsta kosti skil ég ekki hvernig skipulagsyfirvöld hér hafa getað afsalað sér því valdi sem þau hafa yfir til íbúanna . ”