Taugalæknisfræði sérgrein verður til Sigurjón B. Stefánsson Ætli flestir læknar verði ekki sammála um það , að læknisfræði sé byggð á læknislist og vísindalegri þekkingu , og að sérhæfður þekkingargrunnur einkenni hverja sérgrein . Almennt er talið , að einn læknir geti ekki svo vel sé tileinkað sér nema einn þessara þekkingargrunna . Þegar sérgrein verður til , er oft andstaða gegn því ferli . Astæðan er sú , að einhverjir missa spón úr aski sínum við klofninginn og áhrif þeirra , sem eftir sitja , minnka . En hvenær er hægt að segja , að sérgrein hafi orðið sjálfstæð ? Það , sem liðsmenn nýrrar sérgreinar fara fram á , er sjálfstæði til að skipuleggja kennslu , rannsóknir og sjúkraþjónustu . Tvö fyrri atriðin eru krafa um sjálfstæða kennslustöðu í greininni ( kennslustóll , chair , Lehrstuhl ) , og er þá yfirleitt átt við prófessorsstöðu . Hið þriðja krefst sérhæfðrar sjúkradeildar , sem er stýrt af sérfræðingum greinarinnar . Hér verður sagt frá tilurð taugalækninga sem sérgreinar innan læknisfræði , og það er áhugavert að sjá , hversu ólík fæðingin er eftir löndum og menningarsvæðum . Læknisfræðin rís úr rústum Rómaveldis Eftir hrun Rómaveldis á fimmtu öld e. Kr. gerðist kirkjan í Evrópu milliliður í að úthluta ölmusu til lítilmagnans . Þetta kærleiksverk byggðist á þeirri kenningu , að „ Guð hefði getað gefið öllum mörmum ríkidæmi , en það hafi verið Hans vilji , að í þessum heimi yrðu einnig til fátæklingar , svo að þeir ríku gætu bætt fyrir syndir sínar " með því að gefa ölmusu . 1 í klaustrin leituðu fátækir og sjúkir hjálpar , og prestar sinntu lækningum á meðal almúgans . Mörkin á milli kærleika og ógnar voru þó óljós , og þegar miðöldum lauk , breyttust kærleiksverkin í ógnarleik galdrabrenna . 2 Grísk læknisfræði ríkti í Rómaveldi , en á miðöldum hnignaði þekkingu manna á þeim fræðum í Vestur-Evrópu . I austur-rómverska keisaradæminu hélst grísk læknishefð og barst þaðan til Persíu og hins arabíska heims . Þar voru grísk læknisrit þýdd og lesin . 3 ' 4 Á seinni hluta miðalda varð grísk læknisfræði á ný ráðandi í Vestur-Evrópu samfara auknum kynnum Evrópubúa af arabískri menningu og latneskum þýðingum arabískra rita . Við stofnun háskóla í Evrópu á 11. og 12. öld varð læknisfræði ein af megin kennslugreinunum . Togstreita varð nú á milli lækna , sem höfðu efni á að stunda háskólanám og læra læknisfræði af latínuritum og hinna , sem lærðu lækningar líkt og iðngrein hjá lærimeisturum úti í mannlífinu , ólæsir á latínu og jafnan efnalitlir . Latínulærðir læknar lögðu einkum fyrir sig innvortis sjúkdóma , og til þeirra leituðu þeir , sem betur voru efnum búnir . Hugmynd grískrar læknisfræði var , að sjúkdómar stöfuðu af jafnvægisröskun líkamsvessanna , en vessarnir voru blóð , gult gall , svart gall og slím . Til að endurreisa jafnvægið var ýmsum ráðum beitt , svo sem blóðtökum , inntöku uppsölu - og niðurgangslyfja eða með því að mynda vessandi húðsár , framkölluð með bruna eða lyfjum . 5 Sjúklingar iðnlærðra lækna ( sáralækna , bartskera , baðara ) komu úr lægri samfélagsstigum . Þessir læknar urðu leiknir í að meðhöndla sár , kýli , tognanir og beinbrot , þeir urðu herlæknar ( feltskerar ) síns tíma . Hér mátti þegar sjá skiptingu læknisfræðinnar í lyf - og handlækningar . LÆKNAblaðíð 2010 / 96 Fylgirit 64 59