Faraldsfræði í dag 20 . Klínísk faraldsfræði IV ViÐ lestur og túlkun á niðurstöðum klínískra íhlutunarrannsókna ( randomized clinical trials ) er lykilatriði að geta gert sér grein fyrir praktísku og klínísku mikilvægi , en ekki eingöngu tölfræðilegum styrk niðurstaðnanna . Nokkrar stærðir eða metlar ( estimators ) eru notaðar til að endurspegla umfang þeirra áhrifa sem slíkar rannsóknir leitast við að meta . Algengustu metlarnir eru þrír : Hlutfallsleg áhættuminnkun ( relative risk reduction , RRR ) , skilyrðislaus eða alger áhættuminnkun ( absolute risk reduction , ARR ) , og nauðsynlegur fjöldi meðhöndlaðra ( number needed to treat , NNT ) . Hlutfallsleg áhættuminnkun segir til um að hve miklu leyti dró úr áhættu innan hópsins sem fékk meðferð ( til dæmis lyf ) miðað við hópinn sem ekki fékk meðferð ( eða fékk lyfleysu ) . Ef til dæmis 60% einstaklinga í ómeðhöndlaða hópnum deyr en aðeins 30% í hópnum sem fékk meðferð er hlutfallsleg áhættuminnkun 0,5 , eða 50% . Dánartíðni er þannig helmingi lægri meðal ómeðhöndlaðra einstaklinga en hinna sem hlutu meðferð . Hlutfallsleg áhættuminnkun hefur þann annmarka að ekki er unnt að meta eða túlka áhrif meðferðarinnar án þess að vita hver áhættan er í samanburðarhópnum . Meðferð sem hefur mjög mikla hlutfallslega áhættuminnkun getur haft mjög lítið að segja í raun ef samanburðarhópurinn hafði mjög lága tíðni slæmra útkoma ( þar sem nefnarinn var því mjög lítill ) . Á hinn bóginn getur væg hlutfallsleg áhættuminnkun verið mjög mikilvæg klínískt ef viðmiðunartíðni slæmra útkoma ( það er tíðnin í samanburðarhópnum ) var mjög há . Alger eða skilyrðislaus áhættuminnkun er einfaldlega munurinn á tíðni tiltekinnar útkomu innan meðferðarhóps annars vegar og samanburðarhóps hins vegar . Skilyrðislaus áhættuminnkun felur ekki í sér beinan samanburð við samanburðarhópinn . Því er ekki hætta á röskun ( confounding ) af völdum þeirrar viðmiðunaráhættu ( baseline risk ) sem til staðar er í samanburðarhópnum . Hins vegar finnst mörgum erfiðara að átta sig á skilyrðislausri áhættuminnkun en hlutfallslegri , þar sem engin viðmiðun er til staðar . Við túlkun niðurstaðna íhlutunarrannsókna verður að vera ljóst hvort þær endurspegla algera eða hlutfallslega áhættuminnkun , þar sem hlutfallslega áhættuminnkunin getur gefið til kynna mun meiri áhrif en ef litið er til skilyrðislausrar áhættuminnkunar . Ef til dæmis rannsókn á notkun aspiríns eftir kransæðastíflu leiðir í ljós að tíðni annarrar kransæðastíflu er 6% í lyfleysuhópnum en 3% meðal þeirra sem fengu aspirín , þá er hlutfallslega áhættuminnkunin 50% en skilyrðislausa áhættuminnkunin er aðeins 3% . Nauðsynlegur fjöldi meðhöndlaðra er einfaldlega sá fjöldi einstaklinga sem , samkvæmt niðurstöðum rannsóknar , þarf að meðhöndla til að hindra eina óæskilega útkomu til viðbótar . Þessi stærð er gagnstæða skilyrðislausrar áhættuminnkunar og er fengin með því að deila henni upp í 1 ( 1 / skilyrðislaus áhættuminnkun ) . Þetta hugtak er auðreiknað og auðskilið og því iðulega notað . Það er sérlega hentugt þegar bera þarf saman niðurstöður fyrir mismunandi flokka innan íhlutunarrannsóknar eða niðurstöður tveggja eða fleiri íhlutunarrannsókna . Tökum dæmi um sjúklinga með háan blóðþrýsting : til að hindra eitt heilablóðfall þarf að meðhöndla aðeins þrjá einstaklinga með mjög háan blóðþrýsting en hins vegar þarf að meðhöndla 128 einstaklinga með væga blóðþrýstingshækkun . ( 1 ) Nauðsynlegur fjöldi meðhöndlaðra er háður grunnáhættu eins og skilyrðislaus áhættuminnkun . Almennt gildir að því lægri sem grunn - eða viðmiðunaráhættan er , því fleiri einstaklinga þarf að meðhöndla að öllu öðru jöfnu . Allir þrír metlarnir sem við höfum rætt hafa sína kosti og galli . Einkum hefur einhliða notkun hlutfallslegrar áhættuminnkunar verið gagnrýnd þar sem sá metill getur látið árangur meðferðar virðast mun meiri en efni standa til . Undanfarin ár hefur því verið hvatt til þess , sem hluti af heildarstaðli um skil á niðurstöðum íhlutunarrannsókna ( The Consolidated Standards of Reporting Trials - CONSORT ) , að birta upplýsingar um skilyrðislausa áhættuminnkun ( eða nauðsynlegan fjölda meðhöndlaðra ) . Í nýlegri grein í JAMA ( 2 ) var gerð grein fyrir því að hve miklu leyti þessari ráðleggingu er fylgt . Þar kom í ljós að í 359 greinum um íhlutunarrannsóknir var gerð grein fyrir nauðsynlegum fjölda meðhöndlaðra í miklum minnihluta , eða aðeins átta greinum . Ástandið var heldur betra varðandi skilyrðislausa áhættuminnkun sem var getið í 18 greinum . Þannig skortir í miklum meirihluta tilfella mikilvægar forsendur til að meta klínískt mikilvægi niðurstaðna íhlutunarrannsókna .