Ef draga ætti einn lærdóm af þeirri fjármálakreppu sem hófst fyrir nokkrum árum , ætti það að vera eftirfarandi : Skattgreiðendur eiga ekki að gangast í ábyrgð fyrir taprekstur fjármálafyrirtækja . Tilraunir standa nú enda yfir í að draga úr þessari ábyrgð . Alþjóðafjármálastöðugleikaráðið ( FSB ) , sem G 20 ríkin settu á laggirnar árið 2009 , kynnti í byrjun þessa mánaðar nýjar reglur sem eiga að tryggja að lánveitendur en ekki skattgreiðendur taki á sig reikninginn þegar bankar fara í þrot . Reglurnar fela það meðal annars í sér að stórir og kerfislega mikilvægir bankar taki til hliðar meira fjármagn til að mæta áföllum , í formi strangari eiginfjárkrafna og eiga að taka gildi í byrjun árs 2019 . Mark Carney , stjórnarformaður FSB og bankastjóri Seðlabanka Englands , hefur sagt að nýja regluverkið marki þáttaskil . Ríkisstjórnir um allan heim hafa á síðustu árum dælt út hundruðum milljarða til að koma í veg fyrir gjaldþrot kerfislega mikilvægra banka . Flestir eru eflaust á þeirri skoðun að nú sé mál að linni . En hverju munu þessar reglur breyta í raun og veru ? Væri ekki nær að ráðast að rót vandans og gera tilraunir til að endurskipuleggja fjármálakerfið frá grunni ? Walter Bagehot , sem var breskur blaðamaður og smíðaði kenninguna um hlutverk seðlabanka sem lánveitanda til þrautarvara , hélt því fram að fjármálaáföll yrðu þegar “ hið blinda ” fjármagn almennings ( með öðrum orðum hefðbundinn sparnaður ) væri notað í óskynsamar spekúlatívar fjárfestingar . Þó að fjármálakreppan sem hófst árið 2007 eigi sér margar flóknar ástæður má segja að rót hennar liggi einmitt í þessu . Bankar , sem í grunninn gegna einföldu hlutverki , hófu að nýta fjármögnun í formi sparnaðar í áhættusamar fjárfestingar , í krafti óbeinnar ríkisábyrgðar . Auglýsing Það er óumdeilt að bankar gegna mikilvægu hlutverki í samfélaginu . Mikilvægast af þeim er hlutverk þeirra sem milliliður sparnaðar og fjárfestingar . Bankar eru hverju hagkerfi lífsnauðsynlegir því þeir stuðla að bættri hagkvæmni og betri nýtingu takmarkaðra verðmæta . Starfsemi stórra alþjóðlegra banka er hins vegar komin langt út fyrir þau hlutverk sem eru réttlætanleg út frá hagsmunum fyrirtækja og heimila og samfélagsins í heild . Bankar stunda áhættufjárfestingar á eigin reikning sem líkjast frekar fjárhættuspili en eðlilegum lánaviðskiptum . Notkun afleiðusamninga átti þátt í að skapa þann vanda sem að lokum varð til þess að efnahagskerfi víða um heim léku á reiðiskjálfi . En hvernig stendur á því ? Er ekki tilgangur afleiðusamninga að draga úr áhættu ? Jú , það var upphaflegi tilgangurinn . Hið andstæða virðist hins vegar hafa orðið raunin . Afleiður breyttust í mörgum tilfellum úr því að verja áhættu í að vera notaðar sem tæki til að auka hana og þar með hámarka skammtímahagnað . Urðu í reynd svo flóknar að markaðsaðilarnir sjálfir – fjárfestar , lánveitendur , stjórnendur banka og matsfyrirtæki - skildu þær ekki lengur . Þetta og skortur á gegnsæi afleiðumarkaðarins jók áhættuna í fjármálakerfinu í aðdraganda alþjóðlegu fjármálakreppunnar sem hófst árið 2007 . Þrátt fyrir þann almenna skilning að svo hafi verið hefur afleiðumarkaðurinn stækkað stöðugt á síðustu árum . Heildarmarkaðsvirði afleiða í heiminum nam um 20 þúsund milljörðum dollara árið 2013 , samanborið við 11 þúsund milljarða dollara árið 2007 , samkvæmt Alþjóðagreiðslubankanum í Basel ( BIS ) . Það eitt og sér ætti að hringja viðvörunarbjöllum – og nýjar og strangari reglur um eiginfjárkvaðir munu blikna í samanburði við þann vanda sem gæti skapast í kerfinu . En afleiðumarkaðurinn er bara eitt dæmi þess að lítill árangur virðist hafa náðst í að draga úr kerfisáhættu . Stærstu bankar í heimi hafa aldrei verið stærri . Raunar eiga sex stærstu bankar Bandaríkjanna nú um 70% allra eigna fjármálastofnana þar í landi , samanborið við um 40% árið 2008 . Bónusgreiðslur til bankamanna , sem byggja oft á skammtímahagnaði , eru að aukast á ný . Það ætti að vera eitt af mikilvægustu verkefnum alþjóðastofnana og leiðtoga ríkja um allan heim að sporna við þessari þróun . Það þarf annað og meira til en að setja fleiri og strangari reglur , ef byggja á á sama hugsunarhætti og sama kerfi . Í þessu sambandi ætti eitt fyrsta verkefnið að vera að endurskoða hlutverk seðlabanka , m.a. í þeim tilgangi að reyna að breyta hvötum þeirra sem stýra bönkum . Tilvist seðlabanka sem lánveitanda til þrautavara skapar óbeina ríkisábyrgð á rekstri fjármálafyrirtækja og brenglar hvata . Á meðan bankar geta sótt fyrirgreiðslu til seðlabanka þegar illa árar , munu skattgreiðendur líklega sitja uppi með þær byrðar sem fjármálakreppum fylgir – og eitt er víst , þær munu skella á aftur . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .