Snúningur Póstsins í boði neytenda og skattgreiðenda Grein Ólafs Stephensen , framkvæmdastjóra FA , í Fréttablaðinu 5. desember 2019 Birgir Jónsson , forstjóri Íslandspósts , var í viðtali í Markaði Fréttablaðsins í síðustu viku . Þar var dregin upp jákvæð mynd af þróun mála hjá ríkisfyrirtækinu , undir fyrirsögninni „ Öflugur viðsnúningur hjá Íslandspósti . “ Var meðal annars sagt frá því að dregið hefði úr hallarekstri fyrirtækisins og stefndi í að afkoman yrði við núllið á næsta ári . Misheppnaðar fjárfestingar fyrrverandi stjórnenda í samkeppnisrekstri keyrðu Íslandspóst í greiðsluþrot . Það eru að sjálfsögðu góðar fréttir ef tekizt hefur að koma böndum á óráðsíuna og vitleysuna , sem viðgekkst árum saman hjá fyrirtækinu , á ábyrgð og undir eftirliti stjórnar fyrirtækisins sem valin er af stjórnmálaflokkunum á Alþingi . Myndin er samt kannski ekki alveg eins falleg og viðtalið við nýja forstjórann gaf til kynna . Skattgreiðendur til bjargarÍ fyrsta lagi hefði Íslandspósti ekki verið haldið gangandi nema með aðstoð skattgreiðenda . Fyrirtækið hefur ekki verið rekstrarhæft í langan tíma . Hlutafé Póstsins hefur verið aukið um milljarð til að gera honum kleift að standa við skuldbindingar sínar . Þann milljarð borga skattgreiðendur . Þá hefur Póst - og fjarskiptastofnun ( PFS ) tekið ( afskaplega hæpna ) ákvörðun um að Pósturinn fái um 1.500 milljóna króna framlag úr alþjónustusjóði vegna meints taps af millilandasendingum . Væntanlega munu þeir peningar líka koma frá skattgreiðendum , því að sjóðurinn er tómur . Viðskiptavinirnir ættu að fá verðlækkunÍ öðru lagi mega nýir stjórnendur Íslandspósts eiga að þeim hefur tekizt að lækka kostnað hjá fyrirtækinu umtalsvert , enda blasti það við þeim sem til þekkja að fyrirtækið hafði verið afskaplega illa rekið . Upplýst hefur verið að kostnaður hafi verið lækkaður um hálfan milljarð hið minnsta á ársgrundvelli og svigrúm sé til frekari hagræðingar . Ekki hefur fengizt upplýst hvernig hagræðið skiptist á milli rekstrarþátta , en ætla má að það sé fyrst og fremst í alþjónustunni , sem ber allan fastan kostnað fyrirtækisins . Birgir forstjóri gleymir að nefna að í póstlögum , sem hafa gilt um starfsemina , er innbyggð hagræðingarskylda . Samkvæmt lögunum á gjaldskrá fyrir alþjónustu , sem Póst - og fjarskiptastofnun tekur ákvarðanir um , að taka mið af raunkostnaði , að viðbættri hæfilegri álagningu . Í reglugerð um bókhaldslega og fjárhagslega aðgreiningu í rekstri póstrekenda er að finna skýra heimild PFS til að hafna kostnaði sem ekki er nauðsynlegur til að veita viðkomandi þjónustu . Það blasir því við að hafi kostnaður við að veita alþjónustu lækkað , eiga viðskiptavinir Póstsins að njóta þess í lækkun gjaldskrár . Gjaldskrár andstæðar lögum ? Sú lækkun bætist við það sem viðskiptavinirnir eiga inni hjá fyrirtækinu vegna oftekinna gjalda á árunum 2016 og 2017 , en PFS hefur staðfest að umframhagnaður af einkaréttarrekstri á þessum árum nam tæplega milljarði króna . Ef gjaldskrá Póstsins fyrir bréfasendingar verður óbreytt eða hækkar jafnvel , er það lögbrot . Neytendasamtökin reka nú mál fyrir Eftirlitsstofnun EFTA vegna hækkunar á gjaldskrá Íslandspósts vegna erlendra póstsendinga . Samtökin mótmæla því að kostnaði vegna rekstrarvanda Póstsins sé velt yfir á neytendur án þess að fyrir liggi greining á raunkostnaði vegna erlendra sendinga . Birgir hefur svarað þeim og sagt að kostnaðurinn sé vel þekktur , en gleymir þá að geta þess að hann hefur sjálfur sagt að hann hafi lækkað kostnað Póstsins um a.m.k. hálfan milljarð eftir að gjaldskráin var sett . Lögum samkvæmt verður að laga gjaldskrána að því . Það er því útlit fyrir að Birgir forstjóri gæti þurft að endurskoða tekjuáætlunina , sem gefur til kynna að á næsta ári verði Pósturinn rekinn við núllið . Ríkið er áfram í bullandi samkeppniÍ þriðja lagi segir Birgir frá því að öll dótturfélög Póstsins hafi nú verið seld eða séu á lokametrunum í söluferli . Með því sé verið að „ skapa frið um Póstinn með því að bregðast við þeirri gagnrýni að Pósturinn hafi verið með umsvif á mörkuðum sem tengjast ekki kjarnastarfseminni með beinum hætti . “ Kjarnastarfsemi ríkisfyrirtækis ? Dæmi um vöruúrvalið á pósthúsi . Þetta er líka gott og blessað svo langt sem það nær ; dótturfélög eins og prentsmiðjan Samskipti , Frakt ehf. og Gagnageymslan hafa verið seld . Samkeppnisrekstur Íslandspósts við einkafyrirtæki , sem oft er býsna fjarskyldur kjarnasamstarfseminni , fer hins vegar ekkert síður fram í móðurfélaginu . Allir sem þurfa að fara á pósthús vita að þau eru í harðri samkeppni við sjoppur , gjafavöruverzlanir , bóka - og ritfangaverzlanir og minjagripabúðir . Íslandspóstur rekur áfram gríðarlegan flota sendibíla í beinni samkeppni við einkareknar sendibílastöðvar . Miklar fjárfestingar undanfarið , til dæmis í póstboxum , gagnast fyrst og fremst samkeppnisrekstri Íslandspósts í bögglaþjónustu . Neyðarframlagið frá skattgreiðendum fer sem sagt í áframhaldandi sókn á samkeppnismörkuðum . Skattgreiðendur og neytendur borgaÍ viðtalinu kemur fram að Íslandspóstur glími við þunga afborgunarbyrði og mikla skuldsetningu eftir fjárfestingar síðustu ára . Sú byrði er fyrst og fremst til komin vegna misheppnaðra ævintýra í samkeppnisrekstri . Ýmislegt bendir til að skattgreiðendur og neytendur – sem eru nú yfirleitt sama fólkið – verði látnir standa undir þeirri byrði , með fullu samþykki stjórnmálamanna og eftirlitsstofnana . Sú fyrirætlan verður auðveldari en ella , vegna þess að enn hefur ekki verið gerð almennileg úttekt á öllum þeim kolröngu ákvörðunum , sem komu ríkisfyrirtækinu á heljarþröm og hver beri á þeim ábyrgð . Slík úttekt yrði væntanlega afskaplega óþægileg , bæði fyrir stjórnmálamennina og eftirlitsstofnanirnar . En það er kannski efni í aðra grein .