Við Barnafoss hafa löngum verið steinbogar yfir ána , en steinbogarnir myndast við gröft árinnar í gljúpu hrauninu . Eldgosið hefur að öllum líkindum verið langvinnt , ef til vill staðið samfellt í nokkur ár og rann hraunstraumurinn um 50 km í vestur frá gígunum , norðan við Eiríksjökul og Strút , og allt að núverandi farvegi Hvítár við Hraunfossa . Gröftur stórra vatnsfalla eins og Hvítár er mestur þegar stór flóð koma í ána . Fjölmargir steinbogar hafa án efa verið við Barnafoss í gegnum tíðina , en vegna rofs árinnar þá hrynja þeir flestir að lokum . Hraunfossarnir sjálfir myndast við það að grunnvatn streymir undan hrauninu . Þótt Hraunfossar séu einstakir má alveg gera ráð fyrir því að grunnvatnsstreymið undan hrauninu sé jafnmikið annars staðar . Vegna fyrrnefndra aðstæðna kemur það hins vegar aðeins fram við Hraunfossa . Af útsýnispalli við Hvítá sést vel yfir Hraunfossana og er hægt að greina bæði hvernig vatnið kemur undan hrauninu og hið þétta leirlag sem fossarnir renna fram af . Hvítá er þarna hátt í tuttugu sinnum vatnsmeiri en Hraunfossarnir en megnið af vatni árinnar rennur í djúpum ál meðfram fjærbakkanum og virðist áin því stundum vatnsminni en hún í raun er . Litlu ofar í ánni er komið að Barnafossi þar sem sjá má steinboga niðri við vatnsborðið . Af brúnni sést vel hvernig Hvítá rennur í einum djúpum meginál en einnig sést hvernig áin rennur í jaðri Hallmundarhrauns þar sem ekkert hraun er þeim megin árinnar sem útsýnispallurinn er . Handan árinnar má svo sjá sérkennilegt fyrirbæri á árbakkanum rétt neðan við Barnafoss . Efst í Borgarfirði , nokkuð fyrir ofan Hraunfossa og Barnafoss var áður stór megineldstöð . Megineldstöðin er jafnan kennd við Húsafell og var hún virk fyrir um 2 - 3 milljónum ára . Þar sem svona háttar til tala jarðfræðingar um mislægi . 1980 . Jarðlagaskipan og þróun rekbelta á Vesturlandi . Náttúrufræðingurinn 50 ( 1 ) , 13 - 31 . Fjölrit Náttúrufræðistofnunar 9 .