Reikna má með að velta sjávarútvegstengdrar starfsemi á Íslandi þrefaldist á næstu tveimur áratugum . Spilar þar inn í að fiskeldi mun stóraukast en einnig umsvif tæknifyrirtækja sem og fyrirtækja sem nota líftækni til að skapa verðmætar vörur úr hliðarafurðum sjávarútvegsins . Þetta kemur fram í Bak við ystu sjónarrönd , veglegu nýju riti sem Íslenski sjávarklasinn hefur gefið út . Þar er þess freistað að skyggnast inn í framtíð bláa hagkerfisins og dregin upp mynd af tækifærum og áskorunum framundan með innleggjum 26 innlendra og erlendra álitsgjafa úr ýmsum áttum . Þór Sigfússon er stofnandi Íslenska sjávarklasans og einn af höfundum ritsins . Hann segir vöxt í veiðum og vinnslu m.a. skýrast af því að vænta má verulegra hækkana á fiskverði á komandi áratugum , í takt við fólksfjölgun í heiminum og vaxandi kaupmátt neytenda í öllum heimshlutum . Þá megi reikna með að íslensk sjávarútvegsfyrirtæki láti að sér kveða erlendis og taki t.d. þátt í verkefnum af ýmsum toga í Evrópu og Bandaríkjunum . Sjávarklasinn spáir hins vegar hlutfallslega meiri vexti í fiskeldi og áætlar að þar aukist veltan nærri sautjánfalt á næstu tuttugu árum : „ Bæði má vænta þess að umsvif sjókvíaeldis á tegundum eins og laxi haldi áfram að aukast og einnig getum við búist við að fleiri fisktegundir verði ræktaðar í eldisstöðvum jafnt á landi og í sjó , “ segir Þór . Ungir sprotar orðnir verðmætari en útgerðir Það kann að koma sumum lesendum á óvart að í ritinu er spáð öllu hægari vexti hjá sjávarútvegstengdum tæknifyrirtækjum og í þeim geira sem snýr að fullnýtingu afurða og líftækni . Þar væntir Sjávarklasinn rösklega fjórföldunar í veltu annars vegar og rúmlega þreföldunar hins vegar . Þór bendir á að hér kunni vel að vera að spáin vanáætli vöxtinn enda megi þegar finna dæmi um tiltölulega ung líftæknifyrirtæki sem vinna með sjávarafuðrir og eru orðin verðmætari en margar stöndugar útgerðir , og eiga samt enn mikið inni . En þessi mikli vöxtur sem spáð er mun ekki gerast af sjálfu sér , og rétt eins og sjá má glitta í tækifærin við sjóndeildarhringinn þá blasa líka ýmsar áskoranir og hindranir við . Þór nefnir fyrst af öllu að vöxturinn verði háður því að bláa hagkerfið búi að þeim mannauði sem þarf . Hann segir brýnt að gert verði átak í menntamálum og rannsóknum til að vekja áhuga ungs og efnilegs fólks á að starfa við bláa hagkerfið og tryggja að á Íslandi séu stundaðar rannsóknir á heimsmælikvarða : „ Er gott að hafa það hugfast að flest þau nýsköpunarverkefni sem orðið hafa að öflugum fyrirtækjum áttu upphaf sitt í rannsóknum á vegum háskólanna eða stofnana eins og Matís . Bæði er þáttur rannsókna gríðarlega þýðingarmikill fyrir vöxt greinarinnar og um leið erum við háð háskólunum um að ala upp sjávarútvegsfrumkvöðla framtíðarinnar . “ Þór bætir við að þó aðsókn í sjávarútvegstengt nám hafi farið vaxandi þá þurfi að gera enn betur . „ Er vert að skoða að sameina skóla sem bjóða upp á kennslu á þessu sviði og samhliða því byggja upp alþjóðlegt nám svo að við getum laðað til starfa í hafgeiranum hæfileikafólk frá öllum heimshornum . “ Þurfum ekki að vera áhorfendur Þá þykir ljóst að greinin þurfi að sýna sveigjanleika og aðlögunahæfni enda vísbendingar um að lífríkið í hafinu muni breytast í takt við sveiflur í hitastigi og sýrustigi . Stærðir fiskstofna gætu tekið breytingum , sumir stofnar yfirgefið íslenska lögsögu og aðrir komið inn í staðinn . Þór segir hluta af því að auka sveigjanleika greinarinnar að renna sem flestum stoðum undir bláa hagkerfið , en þá hafi reynslan sýnt að íslenskur sjávarútvegur kann að aðlagast hratt og skemmst að minnast þess hvernig greinin nýtti sér komu makrílsins í íslenska lögsögu . Koma makrílsins í íslenska lögsögu gaf fyrirtækjunum tækifæri til þess að sýna sveigjanleika sjávarútvegsins.mbl.is / Árni Sæberg Í riti Sjávarklasans er því spáð að loftslagsbreytingar og plastmengun muni þrengja að greininni og ljóst að nú þegar er mikil umræða um plast í sjávarfangi farin að lita viðhorf neytenda . Þór segir að þrátt fyrir að smæð landsins þýði að Ísland geti eitt og sér litlu breytt um áhrif mannsins á náttúruna þá þurfi Ísland ekki að sætta sig við að vera bara áhorfandi : „ Við getum áorkað heilmiklu með því t.d. að vera öðrum þjóðum góð fyrirmynd , og erum nú þegar langt komin á þeirri vegferð , t.d. með fyrstu rafvæddu fiskveiðiskipunum , “ útskýrir Þór . „ Þá eru mörg frumkvöðlafyrirtæki , bæði ung og rótgróin , að koma með nýjar og umhverfisvænar lausnir á markað , ætlaðar til notkunar í sjávarútvegi um allan heim . Sú tækniþekking sem hefur orðið til á Íslandi ætti því að geta breytt heiminum og gert sjávarútveg annarra þjóða grænni . “ Viðtalið við Þór var fyrst birt í ViðskiptaMogganum miðvikudaginn 4. desember .