Samskiptabylting í almennum málvísindum ? Hugræna byltingin sem hófst á sjötta áratug síðustu aldar olli straumhvörfum í málvísindum og skyldum greinum með því að varpa nýju ljósi á starfsemi mannshugans og gerð tungumála . Málvísindamaðurinn Nick Enfield heldur því fram að nú sé hafin ný bylting í rannsóknum á tungumálagetu mannsins – bylting sem setur notkun málsins í samskiptum í forgrunn ( Enfield , 2017 ) . Líkt og hugræna byltingin hófust þessi nýju fræði í þverfræðilegum rannsóknum innan málvísinda og sálfræði , en drifkrafturinn er samtalsgreining ( conversation analysis ) sem á rætur að rekja til félagsfræði . Í erindi mínu mun ég fjalla um nokkur viðfangsefni samskiptarannsókna og framlag þeirra til almennra málvísinda . Rannsóknir innan samtalsgreiningar – og síðar samskiptamálfræði – hafa sýnt að samtöl eru langt frá því að vera óreiðukennd og sundurlaus , eins og oft er talið , og sjá má kerfisbundna eiginleika meðal annars í lotuskiptum ( hvenær næsti þátttakandi hefur máls ) , röðun segða í runur , notkun orðræðuagna ( „ hikorða “ ) og þagna ( sjá t.d. Sacks , Schegloff , & Jefferson , 1974 ) . Þá hafa nýlegar megindlegar rannsóknir sýnt fram á mikla tímapressu í samskiptum ( Kendrick & Torreira , 2015 ; Stivers o.fl. , 2009 ) , sem benda til þess að hlustendur verði að spá fyrir um talgjörð viðmælandans og hefja undirbúning svars áður en viðmælandinn lýkur máli sínu ( Rósa Gísladóttir , Chwilla , & Levinson , 2015 ; Levinson , 2016 ; Levinson & Torreira , 2015 ) . En hafa þessir eiginleikar samskipta og lotuskiptakerfisins eitthvað að gera með „ tungumálið sjálft “ og tungumálagetu mannsins ? Málvísindamenn sem aðhyllast hina nýju samskiptastefnu benda á að samtöl eru náttúruleg heimkynni tungumálsins , vettvangur máltöku og málbreytinga ( Enfield , 2017 ; Levinson , 2016 ; Roberts & Levinson , 2017 ) . Því má ætla að tímapressan og aðrir eiginleikar lotuskiptakerfisins hafi ýmis áhrif á tungumálið . Vísbendingar um þetta má m.a sjá í setningafræði , t.d. orðaröð ( Roberts & Levinson , 2017 ) , og í orðaforða sem hefur samskiptalegu hlutverki að gegna ( Enfield o.fl. , 2013 ; San Roque , Kendrick , Norcliffe , & Majid , 2018 ) . Einnig má sjá ýmis áhrif lotuskipta á hljóðfræði í samtölum ( Walker , 2013 ) . Niðurstöður samskiptarannsókna hafa jafnframt opnað nýjar gáttir í sálfræði tungumáls og kenningum um þróun þess . Bent er á að engin dýr ráði við svo hröð og skilvirk lotuskipti ( Enfield , 2017 ) . Notkun tungumálsins í samskiptum felur í sér flókna og einstaka mannlega getu sem gerir okkur kleift að skiptast á talgjörðum hratt og vel . Oft er greint á milli tvenns konar sjónarhorna í málvísindum , hins sögulega ( diachronic ) og hins samtímalega ( synchronic ) . Enfield hefur sett fram þriðja sjónarhornið , hið samskiptalega ( enchronic ) , þar sem fengist er við tungumálið á tímaskala samskipta ( frá millisekúndum til stærri samtalseininga ) og sjónum beint að notkun þess í félagslegum athöfnum ( Enfield , 2013 ) . Lengi vel hefur verið tilhneiging til að líta svo á að fræði sem fást við málnotkun og samskipti séu að einhverju leyti á jaðrinum , eins og þau hafi lítinn sem engan snertipunkt við hefðbundnar grunngreinar málvísinda . Hugtak Enfields undirstrikar hins vegar að samskiptasjónarhornið varðar hugsanlega allar greinar málvísinda , líkt og hin sjónarhornin tvö . Framlag samskiptastefnunnar einskorðast því ekki við rannsóknir á samskiptum , það getur líka vakið nýjar spurningar á ýmsum sviðum og varpað öðru ljósi á klassísk viðfangsefni málvísinda .