2 DR . MATTHÍAS JOCHUMSSON ieimrei » in En þér getið skilið , að meðan svo er málum varið , er ekki árennilegt að ætla sér að gefa neitt ylirlit yílr skáld - skap eða einkenni síra Matthíasar í stuttri tækifæristölu . Því hefi eg valið hinn kostinn : að henda smátt , taka eitt smákvæði og fara um það nokkrum orðum . Eg vildi eg gæti gert það á þann hátt , að það benti til , hvernig fram - tíðin mun lesa kvæði hans . Eg tek kvæðið Dettifoss , ort 1888 . Það er hvorki meðal snjöllustu né kunnustu kvæða hans . Það stendur ekki einu sinni í úrvalinu frá 1915 . En eg hefi lengi haft sérstakar mætur á því , fundist það sýna inst í huga skáldsins , haft gaman af að hugsa um þegar þessi tvö stórveldi stóðu hvort andspænis öðru . Af furðuverkum náttúrunnar hefir ekkert fengið á mig eins og Dettifoss . Af rnönnum , sem eg hefi kynst , hefi eg dáðst mest að síra Matthíasi . I. Reynið þér að hugsa yður Dettifoss , sem hafið ekki séð hann . Jökulsá á Fjöllum , eitt af agalegustu fljótum þessa lands , vaðlaus milli fjalls og fjöru , fellur þar ofan í end - ann á 170 feta djúpri gjá . Ferðamaðurinn kemur á vest - urbakkann , sér ána hverfa ofan í gljúfurkverkina og breið - ast fram af austurbrúninni . En fossinn streymir ekki í jafnri sífellu , hann dettur . Straumþungi árinnar er svo ógurlegur , bjargið svo þverhnípt , að vatnið þeytist fram af brúninni i óskaplegum flekum , sem springa og sundr - ast í fallinu , leysast sundur í vatnsstjörnur , sem þjóta í allar áttir og draga eftir sér úðahala . Nafnið Dettifoss er valið með glöggri athugun . Nýir og nýir flekar detta , hver ofan á annan , hverfa ofan í mökkinn í gljúfrinu . Fossinn fellur endalaust , og breytir þó mynd á hverju andartaki . Hann seiðir augað til sín — alt í einu finst áhorfandanum bakkinn þjóta með hann út í geiminn með ógnarhraða og grípur ósjálf - rátt hendinni eftir einhverju að halda sér í . Og hugann sundlar eins og augað . Þessi vitlausi , tilgangslausi tryll - ingsleikur plægir sálina . Menn standa eins og frammi