MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 7 . MAI 1991 21 Hryggjarkvillar — borg - ar forvarnarstarf sig eftir Gunnar Arnarson í grein um heilsuverndarmál í Morgunblaðinu þann 26. mars síð - astliðinn segir Skúli G. Johnsen borgarlæknir m.a. : „ Flestir lang - vinnir sjúkdómar hafa langan að - draganda , jafnvel svo áratugum skiptir . Sá sem hefur svo langt for - skot en lætur samt tækifærið til að koma í veg fyrir tjón ganga sér úr greipum , á sér litlar málsbætur . " Hryggjarkvillar eiga sér iðulega langan aðdraganda og gott tæki - færi gefst oftast til að koma í veg fyrir alvarlega skaða ef forvarnar - starfi er vel sinnt . Erlendis þar sem kírópraktík er betur þekkt en hér eru forvarnir hryggjarkvilla oft meginhluti starfs kírópraktora . Hér á landi hefur hlutfall bráðamóttöku verið hærra og áríðandi að snúa þvídæmi við . Árlega kosta þessir kvillar þjóð - félagið stórfé í töpuðum vinnu - stundum , læknis - og lyfjakostnaði , sjúkrabótum , auk óendanlegra vandræða og verkja þeirra sem verða fyrir barðinu á þeim . Þessu mætti tvímælalaust ráða bót á með markvissu forvarnarstarfi . Þó að það sé dýrt sparar það samt stórfé þegar til lengri tíma er litið . T.d. hefur forvarnarstarf tannlækna borið mikinn árangur í að fækka tannskemmdum íslendinga . Hvenær á að byrja Upphaf verkja í hryggjum , hvort sem er í hálsi , brjósti eða mjó - hrygg , má oftast rekja til brenglun - ar á eðlilegri hreyfingu hans , t.d. að einn eða fleiri liðir stífni . Það getur farið að bera á þessu mjög snemma og ástæðurnar verið fjöl - margar . Börn þola undramargt sem betur fer enda er lífið fyrstu árin , allt frá fæðingu , samfelld saga bylta og pústra . Þau vaxa úr grasi á illa hönnuðum skólabekkjum , víða er sjónvarpið helsti leikfélaginn og því fá þau oft litla og lélega hreyf - ingu til að vega upp á móti fásinn - inu . Ekki eru aðstæður fullorðinna betri því þeir fá jafnvel enn minni hreyfingu og dúsa tímunum saman í lélegum vinnustellingum . Streita eykur svo álagið ennfrekar . Það er því mikil þörf fyrir öflugt forvarnar - starf sem aldrei getur hafist of snemma . Hverju er verið að verjast ? Stífur hryggjarliður er ekki svo Gunnar Arnarson „ Hjá tannlækninum eiga menn því láni að fagna , þegar allt er komið í óefni , að það má jú alltaf smíða nýtt upp í þá en nýjan hrygg fær enginn smíðaðan . " alvarlegur kvilli en veldur því að liðirnir ofan og neðan við hann verða að hreyfast meira en þeim er eðlilegt til að bæta upp tapaða hreyfingu um stífa liðinn . Smám saman getur álagið sem verður á liðina umhverfis stífa liðinn valdið þrota í liðppkum stýriliða þeirra . Stýriliðir eru litlir liðir aftan til í hryggnum sem stýra hreyfingu hryggjarliðanna , hversu mikið þeir geta snúist eða beygst fram og aftur o.s.frv . Þrotinn heftir hreyf - ingar þessara liða en við það færist snúningsmiðja brjóskskífanna , sem eru framan til í hryggjum . Þetta veldur aukinni hliðarhreyfingu um brjóskskífumar en uppbygging þeirra er þannig að þær þola vel snúning en verr slíka hliðarhreyf - ingu sem leiðir til stóraukins slits þeirra . Svona getur þetta svo haldið áfram upp og niður frá stað sem upphaflega varð kannski fyrir minniháttar áreiti . Viðvarandi eða endurtekin bólga eða þroti í liðpokum stýriliðanna teygir þá smám saman svo að á endanum halda þeir ekki almenni - lega við stýriliðina . Þeir geta því farið að hreyfast mun meir en þeim er ætlað . Aukið slit þráða brjósk - skífanna veldur því að einnig verður ¦ aukið los á hryggnum framan til . Afleiðingin er óstöðugur hryggur sem getur brugðist mönnum við minnstu hreyfingar eins og t.d. að rétta'út höndina . eftir penna . Seinna fylgir taugagigt gjarnan í kjöifarið með dofa , tilfinninga - og jafnvel máttleysi í útlimum að ekki sé minnst á slæma viðvarandi verki . Forvarnir — til hvers ? Á fyrsta stiginu , á meðan aðeins er við einstaka stífa hryggjarliði að eiga , er bæði auðvelt og ódýrt að koma í veg fyrir eða í það minnsta hægja verulega á þessari óheilla þróun en eftir því sem slitið eykst fæst minni bót , á lengri tíma með auknum tilkostnaði . Þess vegna er forvarnarstarf svona mikilvægt . Eins og algengt er með for - varnarstarf kemur fjárhagslegur ávinnningur ekki strax í ljós . Þeir sem trassa að láta líta eftir hryggn - um í sér bera vissulega ekki kostn - að af eftirlitinu eins og hinir sem hafa eftirlitið í lagi . Því er eins far - ið með þá sem aldrei fara til tann - læknisins , þeir þurfa auðvitað ekki að greiða fyrir eftirlit með tönnun - um . Það kemur hins vegar að skuldadögum eins og þeir sem hafa trassað tannlækninn vita , ekki síst þeir sem hafa í þokkabót hugsað illa um tennurnar . Hjá tannlæknin - um eiga' menn því láni að fagna , þegar allt er komið í óefni , að það má jú alltaf smíða nýtt upp í þá en nýjan hrygg fær enginn smíðaðan . Höfundur er „ kírópraktor " . * GBC-lnnWnding Fjórar mismunandi gerðir af efni og tækjum til Innbindingar OTTO B. ARNAR HF. Skipholti 33 - 105 Reykjavík Símar 624631 / 624699 Með samningi við GRAM verksmiðjurnar um sérstakt timabundið verð á fjórum vinsælum gerðum , getum við nú um sinn boðið # STORLÆKKAÐ VERÐ GRAM KF - 26S 199 Itr . kælir + 63 Itr . frystir B : 55,0 cm D : 60 , ) cm H : 146,5 cm ( áður kr. 63.300 ) nú aðeins 55.700 ( stgr . 52.910 ) GRAM KF - 2 S0 172 Itr . kælir + 62 llr . frystir B : 59,5 cm D : 60,1 cm H : 126,5 - 135,0 ( stillanleg ) ( óður kr. 62.740 ) nú aðeins 55.200 ( sttgr . 52.440 GRAM KF - 3 SS 274 Itr . kælir + 62 Itr . frystir B : 59,5 cm D : 60,1 cm H : 166,5 - 175,0 ( stillanleg ) óður kr. 78.620 ) nú aðeins 69.400 ( stgr . 65.930 ) GRAM KF - 344 195 Itr . kælir + 146 llr . fryslir B : 59,5 cm D : 60,1 cm H : 166,5 - 175,0 ( stillanaleg ) ( óður kr. 86.350 ) nú aðeins 75.700 ( slgr . 71.910 ) Góðir greiðsluskilmálar : 5% staðgreiðsluafsláttur ( sjá að ofnn ) og 5% að auki séu keypt 2 stór tæki samtímis ( magnafslóttur ) . VISA , EURO , og SAMK 0 RT raðgreiðslur til allt að 12 mánaða , án útborgunar . V. ^ onix HÁTÚNI 6A SÍMI ( 91 ) 24420 J