Hvernig lýsir frost - og efnaveðrun sér á Íslandi ? Molnun og tæring bergs á staðnum nefnist veðrun . Molnunin verður með ýmsum hætti , svo sem með frostveðrun , með svörfun jökla , með grjótburði straumvatna og af völdum úthafsöldunnar sem brotnar á ströndinni . Lesa má nánar um veðrun í svari Sigurðar Steinþórssonar við spurningunni Hvað er vatnsrof ? Frostveðrun verður með þeim hætti að vatn seytlar inn í gljúpt berg og þegar vatnið frýs sprengir það bergið vegna þess að ís er rúmmálsmeiri en vatn . Þessi eiginleiki var einmitt notaður fyrrum til þess að kljúfa berg : holur voru meitlaðar í bergið og fylltar vatni , og frostið sá svo um afganginn . Alkunnugt dæmi um frostveðrun má sjá á Alþingishúsinu við Austurvöll þar sem steypan milli grágrýtissteinanna , sem húsið er hlaðið úr , stendur sem hryggir út úr veggnum , en hið gljúpa grágrýti hefur eyðst af völdum frostveðrunar með tímanum . Af hæð hryggjanna má sjá hve mikil þessi veðrun hefur verið síðan húsið var byggt á árunum 1880 - 81 . Tæring bergs kallast öðru nafni efnaveðrun og stafar af áverka jarðvegssýra á bergið . Hér á landi er efnaveðrun áköfust á jarðhitasvæðum þar sem brennisteinsvetni oxast og vatnast í brennisteinssýru sem tærir bergið — af því verður til „ hveraleir “ sem er samheiti margs konar steinda sem myndast við hvörf sýrunnar við bergið . Almennt er „ kolsýra “ samt mikilvægasta sýran við efnaveðrun bergs . Kolsýra , H2CO3 myndast þegar kolefnis-tvíildi úr andrúmslofti eða jarðvegi leysist upp í vatni : og hvarfast síðan við bergið . Hvarfagjörnust allra bergtegunda er kalksteinn , CaCO3 , og afbrigði hans marmari sem listaverk og margar byggingar erlendis eru gerð úr . Kolsýran hvarfast greitt við marmarann : og kalsín-jónirnar ( Ca2 + ) og bíkarbónatið ( HCO3 - ) berast burt með vatni . Í sjónum taka skeldýr þessi efni snarlega upp í skeljar sínar og hvörfin ganga þá til baka : Af þessu sést að efnaveðrun bindur gróðurhúsalofttegundina CO2 og ber til sjávar með straumvatni . Í sjónum binst helmingur hennar „ endanlega “ í skeljum en hinn helmingurinn losnar aftur til andrúmsloftsins . Útblástur frá bílum , skellinöðrum , kola - og gasbruna veldur staðbundinni hækkun í styrk CO2 í andrúmslofti stórborga , sem aftur örvar kolsýrumyndun og þar af leiðandi meiri efnaveðrun marmara í borgum . Hér á landi er kalksteinn óalgengur . Hins vegar er gosgler , meginbergtegund móbergsfjalla , mjög hvarfagjarnt . Áður var talið að efnaveðrun væri hæg hér á landi vegna hins svala loftslags og lítillar hvarfagirni bergsins , en í ljós hefur komið að efnaveðrun er í raun mjög hröð af tveimur ástæðum : úrkoma er mikil og glerjað basalt hvarfagjarnt . Einfölduð efnahvörf sem lýsa þessu eru , til dæmis : Hér berst magnesín , bíkarbónat og kísill til sjávar , magnesínið binst í steindir á hafsbotninum , bíkarbónatið í kalkskeljum og kísillinn í kísilþörungum . Mælingar á magni uppleystra efna sem berast til sjávar með íslenskum straumvötnum sýna að gróið land , og einkum skógi vaxið , margfalda hraða efnaveðrunar , m.a. þannig að rætur trjánna „ dæla “ CO2 niður í jarðveginn . Í grein um áhrif gróðurs á efnaveðrun í Skorradal ( Moulton , West & Berner ( 2000 ) . American Journal of Science 300 , bls. 539 - 570 ) kemur fram að Ca og Mg losnar fjórum sínum hraðar úr berginu á skógi vöxnu svæði en á berangri . Upplausn steindarinnar plagíóklass ( CaAl2Si2O8 ) tvöfaldaðist og pýroxens ( CaMgSi2O6 ) tífaldaðist . Sjá einnig svör sama höfundar við spurningunum :