Af hverju heitir hraðbanki ekki tölvubanki ? Hæ ! Áttu eitthvað í handraðanum ? Eða þarftu kannski að skreppa á Raufarhöfn ? Geturðu notað kortið þitt í tölvubankanum ? Vissir þú að þetta tengist allt peningum með einhverjum hætti ? 6. janúar 2020 - Agnes M. Vogler , þýðandi Þegar ný tækni lítur dagsins ljós þarf að búa til orðræðu utan um hana . Nýyrðasmíð er ekki auðveld og á sér ekki stað á efstu hæð í einangruðum fílabeinsturni . Virðulegustu nefndir sprenglærðra sérfræðinga geta komið með rökstuddar tillögur eftir langa legu undir feldi , en það er til lítils ef samfélagið tekur nýyrðið ekki í notkun . Handraði og tölvubanki voru tillögur að heiti á því sem við nú köllum hraðbanka , sem augljóslega lutu í lægra haldinu . Í New South Wales fylki í Ástralíu var Íslendingasamfélagið frumlegt og þjóðlegt og kallaði hraðbanka á tímabili Raufarhafnir , en það datt líka upp fyrir . Tíminn líður hraðar sérhvern dag , ekki bara í lagatextum , og nýyrði fæðast , ná fótfestu ( eða ekki ) og falla svo aftur í gleymskunnar dá . Hjá Landsbankanum viljum við ekki einungis bjóða viðskiptavinum upp á nýstárlegar stafrænar leiðir til að sinna bankaviðskiptum , heldur einnig orðaforða til að tala um þær . Við leggjum mikla áherslu á að útgefið efni sé vel úr garði gert , yfirlesið og á góðri íslensku . Helstu skýrslur bankans eru gefnar út á hinu ástkæra ylhýra og sérfræðingar bankans taka ekki bara þátt í umræðunni , heldur líka í mótun tungumálsins sem hún fer fram á . Nærtækustu dæmin eru úr fjártækni , þar sem þróunin er hvað hröðust . Agnes M. Vogler , þýðandi . Það sem í dag er skilgreint sem hraðbanki hefur í gegnum tíðina fengið ýmis heiti , s.s. handraði , tölvubanki og Raufarhöfn . Fjártækni ekki komið í orðabanka Hugtakið fjártækni er einmitt vel heppnað nýyrði og gaman væri að vita hver stakk upp á því fyrst . Orðið er þýðing á enska hugtakinu fintech sem líka er ansi nýtt af nálinni . Orðið er samsuða af financial technology og vísar í tækni sem hefur þann tilgang að bæta og sjálfvirknivæða fjármálaþjónustu . Á vef Landsbankans skilar leit að orðinu fleiri niðurstöðum en hægt er að kasta tölu á . Fjártæknihugtakið er notað í fréttum á vef bankans , í skýrslum og upplýsingatextum og er útskýrt sérstaklega í greininni „ Hvert stefnir bankaheimurinn ? “ hér á Umræðunni . Fjártækni hefur haslað sér völl í tungumálinu en er samt slíkur nýgræðingur að Árnastofnun hefur ekki enn tekið orðið upp á sína stafrænu arma . Hvorki Málið , vefgátt Árnastofnunar , sem sameinar aðgang að öllum gagnasöfnum um íslenskt mál og málnotkun sem stofnunin hefur yfir að ráða , né Snara , með yfir tvær milljónir uppflettiorða í tugum orðabóka , hefur skrásett það eða skilgreint . Í þessu felst engin gagnrýni - það er eðlilegt að notkun móti málið og jafnvel æskilegt að nýyrði myndist með neðansækinni nálgun frekar en ofansækinni . Tillaga þriggja alþingismanna um að hafna vinsæla nýyrðinu „ bíll “ og kalla fyrirbærið frekar „ sjálfrenning “ var samþykkt af þingheimi en er í dag ekkert nema skemmtileg saga , varnaðarorð til þeirra sem ætla að stýra þróun tungumálsins með gerræðislegum gerningum . Bíll er stytting á franska orðinu automobile . Í fjármálaheiminum eru til nokkur orð með svipaðan uppruna , þ.e. nýyrði sem eru aðlögun á erlendu orði eða hugtaki frekar en þýðing . Posi er myndað út frá skammstöfuninni á point-of-sale instrument og vísar í daglegu tali í kortalesara . Pinnið , sem bankar og kortafyrirtæki hvetja þig til að leggja á minnið , er myndað á svipaða hátt út frá skammstöfuninni á personal identification number , PIN . Önnur orð tökum við óbreytt inn í málið , gjarnan vegna þess að þau falla að beygingarreglum íslensks máls . Nærtækasta dæmið er kannski app , sem virðist í dag hafa unnið fullnaðarsigur á öðrum keppendum um fyrsta sætið , svo sem smáforrit , stefja , smælki og verkforrit . Nýleg nýyrði í fjármálamáli Í ensku er talað um ubiquitous í tengslum við tölvur og tengingar , sbr. ubiquitous computing ( ubicomp ) . Vísar hugtakið til þess að tölvur og tækni eru yfir og allt um kring líkt og þoka . Önnur þýðing á ubiquitous er gegnumsmeyg tölvunotkun / tækni . Íslenskun á regtech , regulatory technology , en reglutækni vísar í fyrirtæki eða þjónustu sem hefur þann tilgang að einfalda og samþætta upplýsingatækni og regluverk um fjármálaþjónustu , bönkum og öðrum eftirlitsskyldum aðilum til handa . Ábyrgar fjárfestingar ( responsible investment ) eru fjárfestingaraðferðir sem taka mið af umhverfislegum og félagslegum þáttum og stjórnarháttum ( UFS ) . Markmiðið er að draga úr áhættu og skila sjálfbærri ávöxtun til langs tíma . Skýjavinnsluþjónusta Þjónustur sem nýta skýjavinnslu , þ.e. kerfi sem býður upp á umlykjandi , notendavæna æskitengingu við sameiginlegt safn stillanlegra tölvutækja ( svo sem netkerfi , netþjóna , gagnageymslur , forrit og þjónustur ) . Ský sem er einungis opið ákveðnu samfélagi stofnana eða greiðslumiðlara , þ.m.t. stofnanir innan sömu samstæðu . Vísar í ský sem er samsett úr tveimur eða fleiri mismunandi skýjum . Persónuverndarreglugerð Evrópusambandsins ( General Data Protection Regulation ) var innleidd á Íslandi sem ný lög um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga þann 15. júlí 2018 . Persónuverndarfulltrúi Lög um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga kveða á um að fyrirtæki sem eru ábyrgðaraðilar eða vinnsluaðilar tilnefni persónuverndarfulltrúa , að ákveðnum skilyrðum uppfylltum . Persónuverndarfulltrúi er m.a. ráðgefandi um mat á persónuvernd og skal gæta þess að fyrirtæki og stofnanir hlíti lögunum . Áhersla á íslensku Önnur nýyrði krefjast meiri yfirlegu og eru afrakstur meðvitaðrar umræðu . Hér í Landsbankanum erum við sérstaklega stolt af hinum heimaræktuðu hugtökum „ fyrirmælafölsun “ og „ sæmdarkúgun “ . Fyrirmælafölsun vísar í CEO fraud , sem felst í því að netglæpamenn senda starfsmönnum fyrirtækja fölsk fyrirmæli í nafni stjórnenda . Orðið hefur verið í umferð síðan árið 2016 og lögreglan hefur meðal annars notað það til að vara við athæfinu . Sæmdarkúgun er alveg nýtt , þýðing á sextortion , en þar vega óprúttnir aðilar að sæmd og heiðri þolandans með ýmsum hætti , t.d. með hótun um myndbirtingu á netinu . Þó slíkum sæmdarkúgunum hafi verið beitt til að hafa fé af fólki frá árinu 2013 hefur engin íslenskun fest sig í sessi enn . Hjá Landsbankanum leggjum við okkur fram við að skrifa vandaða íslensku . Tungumálið er í sífelldri þróun . Ert þú með tillögu að skemmtilegri þýðingu á fjármálahugtaki ? Nýyrði sem við gætum notað ? Sendu línu á þýðanda bankans , agnes.m.vogler@landsbankinn.is .