Eru fleiri kostir raunhæfir fyrir laxeldi á Vestfjörðum ? Í framhaldi af kæru nokkurra náttúruverndarsamtaka og veiðréttarhafa felldi Úrskurðarnefnd umhverfis - og auðlindamála nýlega úr gildi leyfi fyrirtækjanna Fjarðalax og Arctic Sea Farm til að framleiða 17.500 tonn af laxi á ári í Patreksfirði og Tálknafirði . Bæði burðarþolsmatið og áhættumatið eru byggð á rannsóknum og reynslu annarra þjóða af laxeldi . Fyrir úrskurðinum um að fella leyfi fyrirtækjanna úr gildi eru færð ýmis lagatæknileg rök , en kjarninn málsins , og sá sem niðurstaða nefndarinnar byggir aðallega á , er að í umhverfismati hafi ekki verið reifaðir aðrir valkostir við framleiðsluna . Vissulega eru uppi áform um byggingu stórra landeldisstöðva í Noregi , BNA og víðar , en reynslan af slíkri starfsemi gefur því miður ekki tilefni til bjartsýni . Raunar hafa Íslendingar meiri reynslu af landeldi á laxi en nokkur önnur þjóð . Fiskeldisstöðin Silfurstjarnan hefur í nærri 30 ár alið lax í markaðsstærð , 1000 - 1500 tonn ári , og er eina fyrirtækið í heiminum sem hefur náð að skilað hagnaði af landeldi á laxi . Til er útfærsla af landeldi þar sem vatn er endurnýtt með sérstökum búnaði og þar er mun minni vatns - og hitaþörf . Þetta hefur gefið góða raun t.d. í seiðaframleiðslu á laxi í Noregi og Færeyjum , en tilraunir til að ala lax í markaðsstærð við þessar aðstæður , m.a. í Danmörku , hafa misheppnast hingað til ; fyrirtækin hafa annað hvort hætt starfsemi eða eru rekin með halla þrátt fyrir að verð á laxi hafi verið óvenjuhátt undan farin ár . Líklegt er að þessi þróunarvinna muni skila nýjum valkostum í fiskeldi í framtíðinni . Það eru hins vegar einhver ár í að þessar aðferðir verði raunhæfur valkostur í rekstri laxeldis . Framleiðsla á geldlaxi með öðrum aðferðum er enn á rannsóknarstigi og á engan hátt hægt að halda því fram að þetta sé orðinn raunhæfur kostur . Að sjálfsögðu hefur fiskeldi , eins og öll önnur matvælaframleiðsla , umhverfisáhrif , en þeim má halda innan ásættanlegra marka með ströngum reglum og eftirliti . Hvoru tveggja er þegar er til staðar hér á landi . Samkvæmt bestu upplýsingum sem við höfum , á það ekki að stefna umhverfi eða villtum laxastofnum í hættu þó framleiðsla aukist í samræmi við fyrrgreind útgefin starfsleyfi . Ég kem ekki auga á raunhæfan valkost fyrir eldi á laxi á Vestfjörðum annan en að ala fiskinn í kvíum . Úrskurðarnefnd umhverfis - og auðlindamála leggur ofuráherslu á að skoðaðir verði aðrir valkostir í umhvefismati eða eins og segir í úrskurðinum : „ … er afar ólíklegt að ekki finnist a.m.k. einn annar valkostur sem hægt er að leggja fram til mats … “ .