Mynd / Úr safni MÓ og EEGMagnús Óskarsson og Einar Eylert Gíslason temja vagnhest á öndverðum sjötta áratugnum ; tveir Hvanneyringar fylgjast með . Mynd / Úr safni MÓ og EEG Skoðun 15. janúar 2020 „ … að starfa en heimta ekki , að mega sín mikils án þess að láta til sín taka – það er æðsta dyggðin “ segir Lao-tse í Bókinni um veginn . Orðin koma mér í hug þegar ég að beiðni blaðsins minnist Magnúsar Óskarssonar frá Hvanneyri er lést 28. desember sl. , kominn á hálft 93. ár . Hann var kennari minn , samstarfsmaður og félagi um áratuga skeið , eftirminnilegur fyrir margt . Þó ekki væri fyrir annað en samviskusemi , skipuleg og markviss vinnubrögð og læsi á menn og málefni . Ungur markaði hann sér starfsbraut sem hann fylgdi æ síðan . Orðinn búfræðikandídat frá Framhaldsdeildinni á Hvanneyri hélt hann til Danmerkur , þar sem hann starfaði við Tilraunastöðina í Askov um eins árs skeið ; bætti síðan við dvölina öðru námsári við Landbúnaðarháskólann í Kaupmannahöfn . Þar nam hann áburðarfræði hjá einum virtasta fræðimanni þeirrar tíðar , próf. F. Steenbjerg , en einnig fleiri greinar sem óreglulegur nemandi . Hugur Magnúsar mun hafa staðið til frekara náms og þá í Englandi . Guðmundur skólastjóri Jónsson kallaði hann hins vegar heim , og á Hvanneyri hóf Magnús störf í júníbyrjun 1955 . Hlutverk hans skyldi vera að koma þar upp grasafræðigarði og nákvæmnisrannsóknum á efnajafnvægi jarðvegs . Grasagarðurinn lenti að mestu í útideyfu því áður en varði hafði Magnús fengið fullar hendur verka við jarðræktartilraunir og að betrumbæta aðstöðu Bændaskólans til efnarannsókna , hvort tveggja í anda þess sem hann hafði kynnst og lært í Danmörku . Að ráði próf. Steenbjergs hóf Magnús m.a. þegar fyrsta starfssumar sitt að rannsaka fosfórþörf jarðvegs og staðfesti brátt mikilvægi fosfóráburðar við nýræktun mýra . Þegar fyrsta haustið var Magnús einnig kallaður til kennslu við skólann og var það upphaf meira en fjögurra áratuga ferils . Á fáa ef nokkurn kennara við Hvanneyrarskóla fyrr og síðar hef ég heyrt nemendur bera meira lof heldur en Magnús Óskarsson , svo því sé nú haldið til haga . Gæfa Guðmundar skólastjóra var einnig sú að gefa Magnúsi frjálsræði við uppbyggingu jarðræktartilraunanna á Hvanneyri . Þar nutu samviskusemi , elja og nákvæmni Magnúsar sín til fullnustu . Starfið varð brátt mjög umfangsmikið og fjölbreytt og verkefnin mótuð af kunnáttu Magnúsar og heildarsýn hans á áhrifaþætti íslenskrar jarðræktar . Samstarf þeirra samkennaranna , Magnúsar og Þorsteins frá Húsafelli , á þessu sviði um árabil varð einnig sérlega árangursríkt , og athyglisvert sakir áherslu sem þeir lögðu á samstarf við áhugasama og glögga bændur . Það verðskuldar sögu síðar . Á enga mun hallað þótt sagt sé að Tilraunastöðin á Hvanneyri og Magnús hafi brátt orðið leiðandi á landsvísu hvað snerti hagnýtar jarðræktarrannsóknir – án þess þó að mjög hátt færi . Og á sama máta gerðist það í starfi Bændaskólans , að Magnús varð þar fljótlega burðarás og bindiverk , þó jafnan sem „ maðurinn á bak við tjöldin “ , því eftir vegtyllum sóttist hann aldrei . Kollegi Magnúsar og vinur , Matthías Eggertsson , orðaði það m.a. svo í afmælisgrein um hann fimmtugan : Nú mætti spyrja , hverju það sæti að Magnús gegni því lykilhlutverki á Hvanneyri , sem hann gerir . Fleira en eitt ber þar til og er þar fyrst að nefna að staðurinn og starfið á og hefur átt hann óskiptan , og hafa persónulegir hagsmunir hans ekki átt í neinni samkeppni við þarfir starfsins . Í sautján ár var hann m.a. lausráðinn við skólann , meðan fastar stöður gengu sem boðhlaupskefli á milli manna . Annað er það , að Magnús er öðrum mönnum fremur gefinn „ praktískur sans “ . Þetta skal útskýrt nánar með litlu dæmi . Hér á landi sem víðar er haldið uppi andróðri gegn fjölþjóða auðfélögum . Sumir gera það með því að halda ræður og gefa út blöð . Það gerir Magnús ekki . Hann sýnir hins vegar hug sinn í verki , með því að sneiða hjá kunnri fjölþjóða-auðfélags-sáputegund … Já , þessi praktíski sans ; nátengdur var hann því innsæi á menn og málefni í straumi tímans sem Magnús bjó yfir svo í ríkum mæli . Því átti hann auðvelt með að lesa og skilja nemendur sína , getu þeirra og þarfir , og þá nálgaðist hann sem jafningja . Í því tvennu lá snilli hans sem kennara . Þá er það fagurkerinn Magnús . Sá lýsti sér ekki aðeins í hversdagsklæðnaði hans að hætti enskra hefðarmanna á meðan við hinir yngri kennararnir lufsuðust um í lopapeysum og gallabuxum . Á fjölmörgum náms - og kynnisferðum , svo og í sumarleyfum , gerði Magnús sér far um að kynnast menningu þjóða , og sótti menningarstaði , söfn og sýningar eftir megni . Mörgum okkar nemenda hans eru í fersku minni menningarkvöldin svonefndu er Magnús bauð til í stofu sinni , framan af með Þorsteini kollega sínum frá Húsafelli , þar sem leikin var sígild tónlist af hljómplötum , fjallað um bókmenntir og fleira sem andann auðgaði utan hins daglega amsturs . Áður en Magnús hélt til Danmerkurdvalarinnar haustið 1953 kvaddi hann m.a. ömmusystur sína , Jóhönnu Magnúsdóttur , sem varð „ 85 ára um daginn “ , skrifaði Magnús í dagbók sína ; bætti síðan við : „ Hún ráðlagði mér meðal annars að koma ekki heim með danska stelpu aftur til baka . “ Magnús hélt það loforð of lengi að margra mati , var einhleypur maður alla tíð ; ef til vill buðust honum of margir kostir . Hann varð því síðasta kynslóðin á sinni grein . Hins vegar mun minning Magnúsar lifa og mannbætandi áhrifa hans gæta meðal þeirra mörgu sem nutu kennslu hans , leiðsagnar og annarra dyggra starfa – í anda orða Lao-tse …