Í kjölfar umfjöllunar Kveiks og Stundarinnar um starfshætti Samherja hafa ráðherrar ríkisstjórnarinnar sagt að málinu eigi að ljúka með rannsókn saksóknara og skattrannsóknarstjóra . Gott og vel – það er svona eins og að búa í fjölbýli með einstaklingi sem hefur orðið uppvís að einhverju vafasömu í eigin rekstri og hann eigi bara að halda áfram að sjá um sjóð húsfélagsins . Líklega yrði andinn í blokkinni ekki góður – og andinn í samfélaginu verður heldur ekki góður ef mútumál Samherja leiðir ekki til breytinga á umsjón okkar með fiskveiðiauðlindinni og samskiptum stjórnmálamanna og valdamikils viðskiptafólks . Auður þessa hóps varð til með ákvörðunum þingmanna , fyrst með tilkomu kvótakerfisins 1984 og síðan með lögum 1997 sem heimiluðu veðsetningu kvótans . Þar með varð fjandinn laus í íslensku efnahagslífi , enda var peningaprentunarvald þannig fært í hendur fámenns hóps . Afleiðingarnar urðu þær að skuldir sjávarútvegsins í íslenskum bönkum voru um 560 milljarðar við bankahrunið 2008 . Eftir hrunið hafa völd þessa hóps síðan bara vaxið , enda hefur hefur eiginfjárstaða útgerðanna batnað um 355 milljarða króna og eigendur þeirra fengið 92,5 milljarða í arðgreiðslur . Þannig hefur orðið til ofurstétt útgerðarmanna , eins og Þórður Snær Júlíusson orðar það í nýlegri grein á Kjarnanum , sem „ ræður þorra íslensks sjávarútvegs , hafa efnast út fyrir allt sem eðlilegt þykir á síðustu árum og teygt sig til ítaka á öðrum sviðum samfélagsins með þessa peninga að vopni . Þeir eiga hlutdeild í smásölumarkaðnum , flutningafyrirtækjum , innlendri framleiðslu , tryggingafyrirtækjum og stærstu innflytjendum landsins , svo fátt eitt sé nefnt . “ Í lýðræðisríkjum þarf almenningur að vera á sífelldum verði gagnvart auðræði ( e. plutocracy ) og fyrirtækjaræði ( e. corporatocracy ) , sér í lagi í auðlindaríkum samfélögum eins og Íslandi þar sem yfirráð yfir auðlindum geta fært fámennum hópum óhófleg völd og áhrif . Þess vegna verða viðbrögð stjórnmálanna við mútumáli Samherja að vera meira afgerandi en ríkisstjórnin hefur boðað . Hér þarf að setja á fót rannsóknarnefnd sem hefur næg úrræði til að rannsaka í fyrsta lagi fjárhagsleg og félagsleg tengsl útgerðarmanna , stjórnmálamanna og stjórnenda í bankakerfinu , í öðru lagi völd útgerðarfólks á öðrum sviðum atvinnulífsins og krosseignatengsl fyrirtækja í þeirra eigu og í þriðja lagi hvort og þá hvernig arði af fiskveiðiauðlindinni hefur verið komið úr landi , t.d. með undanskoti afla , eignarhaldi íslenskra útgerða á erlendum félögum og óeðlilegri milliverðlagningu . Þá þarf ríkisstjórnin að hverfa frá stefnu sinni um lækkun veiðigjalda og hækki þau þannig að þau nái að lágmarki 50% af auðlindarentunni ( þau eru nú um 10% ) . Það þarf að breyta lögum um fjármál stjórnmálasamtaka og frambjóðenda þannig að útgerðarfélögum , dótturfélögum þeirra og eigendum útgerðarfélaga og fyrirtækjum í þeirra eigu verði bannað að styrkja stjórnmálaflokka og frambjóðendur í prófkjörum og forsetakosningum . Hér þarf að herða á reglum um eignarhluti tengdra aðila í sjávarútvegsfyrirtækjum og brjóta upp samsteypur sem færa of mikil völd í fárra hendur , t.d. Útgerðarfélag Reykjavíkur , Samherja og FISK Seafood . Efla þarf starf Fiskistofu , sér í lagi eftirlit með vigtun sjávarafla , eins og Ríkisendurskoðun hefur vakið athygli á í skýrslu til Alþingis . Svo er engin ástæða til að draga það lengur að samþykkja tillögu Stjórnlagaráðs um að náttúruauðlindir verði lýstir þjóðareign í stjórnarskrá , rétt eins og samþykkt var í þjóðaratkvæðagreiðslunni 2012 með 83% atkvæða . Og auðvitað gengur það ekki að þjóðin sitji uppi með sjávarútvegsráðherra sem viðurkennir sjálfur að hann sé vanhæfur til að fjalla um málefni stærsta útgerðarfélags landsins . Það bíður okkar mikið verk að verja auðlindina okkar og lýðræðið . Sjáumst á Austurvelli . Síðan eru liðin tvö ár – hálft kjörtímabil – og skiptin sem hann hefur metið sig vanhæfan eru engin . Virkjanaframkvæmdir í hálendisþjóðgarði Ríkisstjórnin hefur skipað nefnd þingmanna og sveitarstjórnarmanna sem á að gera tillögu að stofnun þjóðgarðs á hálendinu . Einungis þrettán þingmenn voru á öndverðum meiði . Það kemur kannski ekki á óvart að ... Guðmundur Hörður skrifar um eitt og annað sem honum er efst í huga þá stundina . Hann er menntaður í umhverfisfræði og sagnfræði og hefur meðal annars starfað sem lögreglumaður , blaða - og fréttamaður , stundakennari við Háskóla Íslands , upplýsingafulltrúi og vefstjóri . Mest lesið „ Eins og að láta kalkún skrifa gagnrýni um þakkargjörðarhátíð “ Fréttir Fréttir Mogginn líkir því að kalla sjálfstæðismenn spillta við hatursorðræðu Fréttir Gjaldþrota verktakafyrirtæki vann meiðyrðamál gegn sérfræðingi ASÍ Fréttir Áslaug Arna velur eftirmann Haraldar í embætti ríkislögreglustjóra Fréttir Venjuleg barnafjölskylda fær engar barnabætur á Íslandi - ólíkt hinum Norðurlöndunum Fréttir Mest lesið í vikunni Er ekki Áslaug Arna stórkostlegur dómsmálaráðherra ? Strákarnir Guðni Th. benti á tvískinnunginn í Afríkuveiðum Samherja Tengja uppsagnir hjá Morgunblaðinu við kjarabaráttu : „ Þér kemur einfaldlega ekkert við hvað ég er með í laun “ Fréttir „ Eins og að láta kalkún skrifa gagnrýni um þakkargjörðarhátíð “ Fréttir Fréttir Mest lesið í vikunni Er ekki Áslaug Arna stórkostlegur dómsmálaráðherra ? Strákarnir Guðni Th. benti á tvískinnunginn í Afríkuveiðum Samherja Tengja uppsagnir hjá Morgunblaðinu við kjarabaráttu : „ Þér kemur einfaldlega ekkert við hvað ég er með í laun “ Fréttir „ Eins og að láta kalkún skrifa gagnrýni um þakkargjörðarhátíð “ Fréttir