Einnig var farið yfir hjartaómanir við eftirfylgd , reiknuð út heildarlifun og hún borin saman við meðallifun Íslendinga af sama aldri og kyni . Tíðni endurinnlagna var 6,0 / 100 sjúklingaár . Algengustu ástæður endurinnlagna voru hjartabilun ( 1,7 / 100 sjúklingaár ) , blóðsegarek ( 1,6 / 100 sjúklingaár ) , blæðing ( 1,6 / 100 sjúklingaár ) , hjartaþelsbólga ( 0,7 / 100 sjúklingaár ) og hjartadrep ( 0,4 / 100 sjúklingaár ) . 1 Þessum aðgerðum hefur stöðugt fjölgað og í ljósi aukins fjölda eldra fólks á Íslandi má gera ráð fyrir að aðgerðirnar verði enn fleiri á komandi árum . 2 Sjúklingar með ósæðarlokuþrengsli sem gangast undir ósæðarlokuskipti hafa flestir einkenni vegna sjúkdómsins , einkum mæði eða hjartabilun . 4 Fylgikvillar eftir ósæðarlokuskipti eru tíðir , ekki síst snemmkomnir fylgikvillar á fyrstu dögum og vikum eftir aðgerðina . 4 Langtímafylgikvillar sem koma mánuðum eða árum eftir aðgerð eru hins vegar mun sjaldgæfari . 5 Þeir eru misalvarlegir , allt frá vægum blæðingum sem oftast tengjast blóðþynningarmeðferð til lífshættulegrar hjartaþelsbólgu eða segamyndunar í lokunni . 6 , 7 Hér á landi hefur vantað upplýsingar um árangur ósæðarlokuaðgerða . Í síðasta Læknablaði birtust niður-stöður sömu höfunda um snemmkominn árangur þessara aðgerða með áherslu á fylgikvilla og dánartíðni á fyrsta mánuði eftir aðgerð . 8 Í þeirri rannsókn var byggt á sama sjúklingaþýði en hér er sjónum beint að langtímafylgikvillum og lifun . Samtals voru skráðar 113 breytur úr sjúkraskrám og eru þær helstu taldar upp í heimild 8 . Flokkun NYHA ( New York Heart Association ) var notuð til mats á alvarleika hjartabilunar og reiknuð var áhætta á dauða innan 30 daga frá aðgerð með EuroSCORE ( bæði standard og lógistískt áhættulíkaninu ) . Hins vegar fundust einungis ómskoðunarsvör fyrir 90 af þeim 140 sjúklingum ( 64,3% ) sem voru á lífi 12 mánuðum eftir aðgerð . Hjá 34 af þeim 50 sjúklingum sem ekki fundust ómskoðunarsvör fyrir , var staðfest að ekki hefði verið gerð ómskoðun á hjarta eftir útskrift af hjartaskurðdeild . Flestir sjúklinganna höfðu þó verið undir klínísku eftirliti á rannsóknartímabilinu . Skráðar voru allar endurinnlagnir á sjúkrahús sem tengdust lokuaðgerðinni , lokunni sjálfri , blóðþynningu eða öðrum skyldum hjartavandamálum . Auk þess voru í samráði við hjartalækna viðkomandi sjúklinga , kannaðar endurkomunótur á einkastofum með tilliti til endurinnlagna á sjúkrahús . Við samanburð hópa var stuðst við t-próf fyrir samfelldar breytur og Fisher Exact eða Kí-kvaðrat próf fyrir hlutfallsbreytur . Heildarlifun hópsins var metin með aðferð Kaplan-Meier . Lífrænni loku var komið fyrir í 127 sjúklingum ( 81,4% ) , þar af fengu 102 þeirra grindarlausa lífræna loku ( 65,4% ) og 25 lífræna loku með grind ( 16,0% ) . Rúmlega tveir þriðju sjúklinga höfðu sögu um reykingar , 69,2% sögu um háþrýsting og 43,6% sögu um hækkaðar blóðfitur . Sjúklingar á NYHA-stigum III-IV voru 89 ( 57,1% ) og 15 ( 9,6% ) í flokki I. EuroSCORE ( st ) var að meðaltali 6,9 ± 3,0 ( bil 2 - 18 ) . Stærð ígræddrar loku var að meðaltali 25,6 mm ( bil 21 - 29 ) . Heildarlegutími var 13 dagar ( miðgildi , bil 0 - 207 ) og er þá talinn með einn dagur á gjörgæslu ( miðgildi , bil 0 - 80 ) . Í töflu I sjást niðurstöður ómskoðana fyrir aðgerð , viku eftir aðgerð og um hálfu ári eftir aðgerð . Á mynd 1 sést tíðni langtímafylgikvilla miðað við hver 100 sjúk-lingaár . Í þessum tölum eru ekki teknir með sjúklingar sem létust innan mánaðar frá aðgerð . Alls voru lokutengdar endurinnlagnir 45 talsins en fjórir sjúklingar lögðust inn tvisvar eða fengu fleiri en einn fylgikvilla . Enginn sjúklinganna var lagður inn vegna sega á lokunni eða þurfti á nýrri aðgerð að halda . Fengu þeir sýklalyfjameðferð í æð samkvæmt ræktunum og næmiprófi . 10 Rúmur fjórðungur ( 26,3% ) sjúklinga lagðist inn vegna lokutengdra vandamála og heildartíðni langtímafylgikvilla reyndist 6 / 100 sjúklingaár . Af langtímafylgikvillum voru blæðingar og blóðsegarek algengust en tíðni hjartaþelsbólgu reyndist lægri . 11 , 12 Því svarar þessi rannsókn ekki spurningunni um endingu lífrænna loka , né heldur hvort lífrænar lokur með grind endist betur en grindarlausar lokur . Þar sem meðalaldur sjúklinga sem fengu lífræna loku var hár ( 75 ár ) má gera ráð fyrir að endingartími lokanna sé í mörgum tilvikum betri en áætlaðar lífslíkur . Til eru rannsóknir á sjúklingum sem fengu svínalokur með grind þar sem eftirfylgdartími var rúmlega tveir áratugir . 17 Svo var einnig í þessari rannsókn , með einstaka undantekningum þó . Nokkrir eldri sjúklingar sem fengu gerviloku voru þegar á ævilangri blóðþynningarmeðferð af öðrum orsökum , til dæmis vegna gáttatifs eða sögu um lungnablóðrek . 7 Tíðni beggja fylgikvilla er umtalsvert hærri hjá sjúklingum með gerviloku en blæðingar tengjast þá ævilangri blóðþynnandi meðferð . 18 Oft eru þessi vandamál í öfugu hlutfalli , þannig að eftir því sem blæðingavandamál eru algengari er tíðni blóðsegareks lægri . 20 Tíðni hjartaþelsbólgu reyndist sambærileg við aðrar rannsóknir þar sem hún er yfirleitt svipuð fyrir lífrænar lokur og gervilokur . Heildarlifun sjúklinganna ári eftir aðgerð reyndist vera 89,2% og 78,2% eftir fimm ár . Sjúkdómasértækar lífshorfur eftir eitt og fimm ár mældust 93,5% og 90,7% . Þetta er sambærileg lifun og í erlendum rannsóknum . Svipuðum niðurstöðum hefur verið lýst í sænskri rannsókn á öldruðum sem fengu lífræna loku með grind . 21 Styrkleiki þessarar rannsóknar er að hún tekur til allra sjúklinga sem gengust undir ósæðarlokuskipti hjá heilli þjóð á fimm ára tímabili . Hjá hinum 16 fundust ómsvör ekki þrátt fyrir ítarlega leit . Einnig vantaði upplýsingar um meðalþrýstingsfall hjá 79% sjúklinga , bæði fyrir og eftir aðgerð , og því var einungis hægt að gefa upp hámarksþrýstingsfall . Í heildina eru langtímafylgikvillar eftir ósæðarlokuskipti á Íslandi svipaðir og í öðrum rannsóknum , en eftirlitstími er frekar stuttur . Loks fær Thor Aspelund tölfræðingur Hjartaverndar og dósent við Háskóla Íslands þakkir fyrir aðstoð við lifunarútreikninga . Læknablaðið 2007 ; 93 : 320 .