MORGUNBLAÐIÐ , FÖSTUDAGUR 9. NÓVEMBER 1984 27 hry 99 ( t.d. með kryppu ) , hafi veriö sýnd lotning og þeir jafnvel notiö ýmissa forrétt - inda . Ýmislegt bendir einnig til þess , aö skoöanir frumbyggjanna á líkamsfegurö hafi leitt til þess , aö aögeröir voru geröar á hrygg - Ýmiss konar skuröir voru skornir í nánast allan líkamann í samræmi við feg - uröarskyn þessa tíma og sömu sögu er aö segja um Afríku , Asíu og Suöur-Kyrrahaf , en þar er þetta raunar gert enn og þykir vestrænum þjóöum ekki feguröarauki . Forn og útbreiddur siöur er aö gera gat í eyru , nef , kinnar og varir og stinga ýmsum hlutum í gatiö . Má nefna skeljar , viöar - tappa , ýmiss konar stauta , alls kyns steina og málma . Göt i eyru og nef eru jafnvel gerö á æöri menningarstigum eins og á Indlandi og í Kína . Sennilega hófu menn fyrst aö nota faröa til aö fegra sig . Hinir fornu Krítverjar not - uöu faröa , sérstaklega á andlit , og var slíkt viötekin venja meöal yfirstóttar eyjarinnar . Engan skyldi því undra þegar nútímafólk rýöur sig farða og jafnvel svo , aö sumir Vesturlandabúar standa fornum ættbáik - um Afríku hvergi aö baki í þessum efnum . GRIKKIR UNNU FEGURÐ Grikkir hinir fornu unnu fegurö meir en aörar þjóöir , en voru ekki alltaf sjálfir feg - uröin holdi klædd . Grískar konur hækkuöu sig meö þykkum korksólum undir skónum . Þær bólstruöu upp rýra líkamshluta , en reyröu þá sem voru of þrutnir . Aöur var hrjá manninn . Því miöur eru til dæmi þessa . En reyndin er sú , að lýtalæknir verður aö valda allri þeirri tækni , sem nauðsynleg er til lausnar flóknum aðgerð - um , er falla undir sérgreinina , auk þess , sem læknirinn veröur aö dæma um per - sónueinkenni sjúklingsins og líkamsstarf meö hliösjón af viðbrögöum hans viö lýti . Sjúklingur meö sprunginn botnlanga getur ekki valiö meðferð . En maður meö útstæö eyru stendur frammi fyrir meiri vanda . Þaö sem einum þykir mikið lýti þykir öðrum vart þess viröi , aö á þaö sé minnst . Lýtalæknir veröur aö úrskuröa hvort um lýti sé aö ræða , sem hafi áhrif á persónuleika sjúkl - ings hans , eða sjúklingur reki ákveöin vandamál til ákveöinna útlitseinkenna sinna og geri sér því rangar hugmyndir um bata . andlega . Auk þessa starfa lýtalæknar mikiö viö það aö laga meöfædda galla s.s. klofna vðr eöa klofinn góm hjá ungbörnum og þá útlitsgalla , er hlotist geta af slysum . Þá eru ótaldar þær aðgeröir , sem geröar eru til aö afmá ummerki sjúkdóma s.s. krabbameins í andliti . Það má segja sem svo , aö mörkin milli þessara aögeröa séu óljós . En hér þykir rangt aö flokka andlitslyftingu meö framangreindum aögeröum vegna eölis hennar . í hugum almennings er lýtalæknir þvi oftast talinn fegrunarlæknir . Enskt heiti sérgreinarinnar er plastic surgery , en plast - ic er dregiö af gríska oröinu plasteikos , er merkir aö hnoöa eöa móta . Réttara væri því aö nefna starfiö skapnaöarlækningar eins og stundum hefur veriö gert , en skapnaöur er lögun , form eöa sköpulag . Sérstaklega þykja fegrunarlækningar ekki getiö aö þær heföu stutt undir þrjóst sín meö höldum af klæöi llmefni úr blómum og ohu voru ótalmörg . Sjálfur Sókrates kvartar undan því hve karlmenn Grikklands noti þau óhóflega . Heföarkonur áttu vopnabúr af speglum , prjónum , hárnálum , nælum , töngum , kömbum , ilmflöskum og krukkum meö andlitsfaröa og smyrslum . Smyrsl og vökv - ar voru notaðir til að eyða hrukkum , frekn - um og öörum hörundslýtum . Ekki þurfum viö að sækja heimildir um leit fólks aö æsku og fegurö út fyrir land - steinana . I Snorra-Eddu segir svo frá lö - unni : „ Hon varöveitir ( eski sínu epli þau , er goöin skulu á bíta , þá er þau eldast , ok verða þá allir ungir , ok svá mun vera allt til ragnarökrs . " Þegar vel er aö gáö kemur því í Ijós , aö nútíma fegrunaraögeröir svonefndra lýta - lækna ( plastic surgeons ) eru sársaukalitlar miöaö viö þær fegrunaraöferöír , sem for - verar okkar og frumstæöir ættflokkar nota og árangur þeirra í samræmi viö fegurö - arskyn nútímamanns hins vestræna heims . Æ meira hefur verið rætt um andlitslyftingu og aðgerðir af þessu tagi eru ekki lengur umvaföar þeim dularhjúpi , sem einkenndi þær hér áður fyrr eins og öll þau læknis - verk , sem lutu aö persónuleika og útliti sjúklings . í hugum fólks er lýtalæknir gjarn - an sá aöili innan heilbrigöisstéttarinnar , er glímir viö hrukkur og misfellur og eyöir dýrmætum tíma sínum og hæfileikum í ýfir - boröslegan hégóma , en forðast aö koma nálægt flóknum og erfiöum sjúkdómum , er i raun hefur hér aö framan aðeins veriö fjallaö um lítinn hluta sérgreinar þeirrar innan læknisfræöi , er nefnd hefur veriö á íslensku lýtalækningar . Oröiö er villandi og gefur alls ekki til kynna starfssviö lýtalækn - is . Hér veröur fjallaö um eina þeirra mörgu fegrunaraögeröa , sem lýtalæknar gera , nefnilega andlitslyftingu . Telst hún fegrun - araögerö eða kosmetísk aögerö ( cosmetic surgery ) þar sem sjúklingur leitar til lýta - læknis vegna útlits sins , sem hann er óánægöur meö og getur jafnvel haft slík ahrif á sjúklinginn , aö hann þjáist stórlega geta falliö undir heitið lýtalækningar af fyrrgreindum orsökum . Einnig mætti auka viö núverandi starfsheiti og nefna greinina lýta - og fegrunarlækningar . Fyrstur manna til aö skrifa um fegrunar - lækningar var Charles Conrad Miller , þandarískur læknir , er gaf út þók 1907 , Fegrunarlækningar . Miller læknir lést 1950 en var langt á undan sinni samtíö og hafa aörir hlotiö iof fyrir hluti , er Milier á heiöur - inn af . Hann fékkst viö alls kyns lagfær - ingar á lytum í andliti og var furðulega kjarkaöur miöaö viö , aö líklega haföi eng - inn fengist viö þess konar aðgerðir áöur . Miller má nefna fööur fegrunarlækninga SJA NÆSTU SÍDU