Ýmsum áhugaverðum spurningum er svarað varðandi ástand þorsks og vinnslueiginleika . Nýlokið er verkefni þar sem skoðað var meðal annars holdafar eftir árstíma , áhrif holdafars á flakanýtingu og hvort ástand lifrar gæti gefið vísbendingu um holdafar og vinnslunýtingu . AVS verkefninu Grandskoðum þann gula frá miðum í maga - rannsókn á þáttum sem hafa áhrif á verðmæti þorskafla er nýlokið . Markmið verkefnisins var að safna ítarlegri upplýsingum en áður hefur verið gert um efnasamsetningu , vinnslueiginleika og verðmæti þorsks í virðiskeðjunni með nákvæman rekjanleika að leiðarljósi . Endapunktur rannsóknarinnar voru frosin þorskflök og því nær rannsóknin ekki yfir þá hlekki sem snúa að flutningi , smásölu o.s.frv . Eitt af markmiðunum var að auka þekkingu á tengslum milli fituinnihalds lifrar og lifrarstuðuls annars vegar og holdafarsstuðuls hins vegar . Þannig væri hægt að afla mikilvægra upplýsinga um ástand þorsks umhverfis Ísland . Ástand fiska er metið á tvo vegu . Annars vegar er reiknaður holdafarsstuðull ( hlutfall þyngdar af lengd í þriðja veldi ) og hins vegar lifrarstuðull ( hlutfall lifrar af þyngd fisksins ) . Ef fiskur er í góðum holdum er það vísbending um að nóg sé af fæðu og ástand hans gott . Þegar fiskur hefur næga fæðu þá byggir hann einnig upp forðabúr í lifrinni ; því stærri lifur , því betra er ástand fisksins . En raunverulegt ástand fisks er eingöngu gott ef hlutfall fitu í lifur er hátt . Hingað til hafa lifrar verið vigtaðar í stofnmælingaleiðöngrum Hafrannsóknastofnunarinnar og ástand fiska metið út frá holdafars - og lifrarstuðli . Hins vegar var ekki vitað hve gott þetta mat var á raunverulegu ástandi fisksins þar sem hlutfall fitu í lifur var ekki þekkt í þorski við Ísland . Niðurstöður AVS verkefnisins sýndu að jákvætt samband var milli lifrarstuðuls og fituinnihalds lifrar . Sambandið var þó ekki línulegt heldur hækkaði fituinnihaldið hratt við lágan lifrarstuðul en minna eftir því sem lifrarstuðullinn hækkaði . Sömuleiðis hækkaði fituinnihald lifrar með lengd og aldri bæði hjá hængum og hrygnum . Hins vegar var ekki samband milli holdafars fisks og fituinnihalds lifrar . Holdafarsstuðullinn gefur því eingöngu upplýsingar um holdafar fisksins , en ekki hvort hann hafi safnað forðanæringu í lifur . Niðurstöður þessa verkefnis benda til þess að lifrarstuðullinn gefi ágætar vísbendingar um ástand þorsks . Með niðurstöðum verkefnisins væri hægt að meta fituinnihald í lifrum sem hafa verið vigtaðar í stofnmælingaleiðöngrum Hafrannsóknastofnunarinnar . Þó að það gefi ekki nákvæmar fitumælingar þá er hægt að hafa matið til hliðsjónar þegar ástand þorsks er skoðað . Niðurstöður fyrir vinnslueiginleikana sýndu að fituinnihald lifrar , þyngd fisksins eða holdastuðullinn gefa ekki neinar afgerandi vísbendingar um flakanýtingu . Í framtíðinni þyrfti að rannsaka betur sambandið milli hlutfalls fitu í lifrum og lifrarstuðulsins og athuga hvort og þá hvernig ýmsir þættir , s.s. hitastig , hafa áhrif á sambandið . Haldgóð vitneskja er til um vinnslueiginleika þorsks m.t.t. árstíma , veiðislóðar , meðhöndlunar og annarra aðstæðna við veiðar . Hins vegar eru tengsl kyns , kynþroska , fæðuástands og aldur fisks við vinnslueiginleika ekki eins vel þekkt og því var lögð áhersla á að rannsaka mikilvægi þessara breyta á vinnslueiginleika þorsks í þessu AVS verkefni . Niðurstöðurnar sýna að kyn og aldur hafa ekki tölfræðilega marktæk áhrif á flakanýtingu og los . Hins vegar virtist kynþroski hafa nokkur áhrif á flakanýtinguna þ.s. ókynþroska fiskur er með nokkru betri nýtingu en kynþroska fiskur . Sömuleiðis var munur á losi í flaki milli einstakra veiðiferða og sá munur gæti orsakast að einhverju leyti af kynþroskastigi . Rétt er þó að benda á að talsvert ójafnvægi var í gagnasafninu varðandi dreifingu kynþroska í einstakra veiðiferðum og tiltölulega fá sýni voru af fiski af kynþroska fiski samanborið við ókynþroska . Því er nauðsynlegt að gera ítarlegri rannsókn á kynþroska til að komast að afgerandi niðurstöðu um tengsl hans við flakanýtingu og los . Niðurstöður varðandi efnasamsetninguna sýndu að ekkert tölfræðilega marktækt samband var milli styrks járns , selens , blýs , eða lífrænna efna ( PCB7 ) og kyns , aldurs eða kynþroska . Tölfræðilega marktækt samband var hins vegar milli styrks kvikasilfurs í þorskflökum og aldurs / lengdar . Þekkt er að kvikasilfur safnast fyrir í holdi fiska með aldri og niðurstöður þessarar rannsóknar eru því í samræmi við og byggja undir fyrri niðurstöður á þessu sviði . Í verkefninu hefur farið fram mjög víðtæk gagnasöfnun , þar sem margir aðilar hafa komið að sýnatökum og mælingum á hinum ýmsu stigum í vinnslu þorsksins , auk aldursgreiningar og efnamælinga bæði á flökum og lifur . Verkefnið hefur komið á samstarfi um sýnatökur og samnýtingu gagna milli Fiskistofu , Hafrannsóknastofnunarinnar , Matís og fiskvinnslu-fyrirtækjanna HB Granda og Guðmundar Runólfssonar . Þessi samvinna hefur gert okkur kleift að safna ítarlegri og betri gögnum og þannig leitt til verulegra samlegðaráhrifa og betri nýtingu rannsóknarfjármagns . Þegar er ljóst að verkefnið mun leiða af sér frekara samstarf í framtíðinni .