Hvað eru stýrigen og hvert er hlutverk þeirra ? Hvert er nafn þeirra á ensku ? Stýrigen , sem oftar eru nefnd stjórngen , eru gen sem stjórna starfsemi annarra gena . Í reynd eru það prótínafurðir þeirra sem gegna stjórnunarhlutverkinu . Þær eru nefndar stjórnprótín eða stýriprótín . Þessi prótín tengjast kirnaröðum rétt fyrir framan upphaf gens og virðast hindra eða hvetja umritun þess , það er myndun RNA afrits af geninu . Afritið er notað sem mót við prótínsmíð . Stjórnun á myndun þess er greiðasta leiðin til þess að stjórna prótínframleiðslunni . Stjórnprótín sem hindra umritun eru nefnd bæliprótín en þau sem hvetja hana kallast jákvæð stjórnprótín . Stjórngenum og stjórnprótínum var fyrst lýst í bakteríum . Það eru mörg mismunandi stjórnprótín í bakteríufrumunni og gegnir hvert þeirra sérhæfðu hlutverki , stjórnar umritun ákveðinna gena en skiptir sér ekki af öðrum . Sum stjórna umritun fárra gena , önnur margra . Gen sem eru undir stjórn sama stjórnprótíns þurfa að hafa sams konar eða mjög svipaðar kirnaraðir ( stjórnraðir ) fyrir framan sig . Mörg gen eru hins vegar ekki undir sérstakri stjórn . Þetta á einkum við um svonefnd búsýslugen sem þurfa að starfa jafnt og þétt í frumunni . Stjórnprótín eru gagnleg til þess að stjórna starfsemi gena sem einungis er þörf fyrir við ákveðnar aðstæður . Sé til dæmis sett baktería , sem getur framleitt allar nauðsynlegar smásameindir sínar sjálf , í næringarríkt æti þar sem mikið framboð er af þessum sameindum , má búast við því að hún hætti framleiðslunni og nýti sér frekar sameindaforða ætisins . Þá er jafnframt slökkt á flestum þeim genum sem starfa að þessari framleiðslu . Þegar þessi forði er á þrotum taka genin til starfa á ný . Kolefnisgjafi eins og til dæmis þrúgusykur nægir þá til vaxtar . Í dýrum og plöntum er ekki síður þörf fyrir stjórnprótín . Fjöldi slíkra prótína hefur til dæmis verið einangraður úr mannafrumum . Ljóst er að slík prótín hafa miklu hlutverki að gegna við þroskun einstaklingsins úr okfrumu í fullmótaða lífveru . Stjórnprótín eða stýriprótín eru á ensku nefnd " regulator proteins " einu nafni . Reyndar virðist það heiti nú lítið vera notað yfir stjórnprótín dýra og plantna heldur er talað um " transcription factors " eða umritunarþætti . Með þessu heiti er vísað beint til þess að það er einmitt umritun gena sem þessi prótín stjórna .