Öryggisráðið og Saddam – óvandaðir stjórnarhættir í OR . Heimferðin frá New York gekk vel aðfaranótt 19. október . Þessar tvær vikur , sem þingmenn sitja hverju sinni allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna ( SÞ ) , gefa nasasjón af starfinu þar . Að þessu sinni beindist athygli okkar og heimsins alls að viðleitni SÞ til að knýja Saddam Hussein , einsræðisherra í Írak , til að hlíta samþykktum öryggisráðs SÞ um eftirlit með vopnaframleiðslu hans . Saddam hefur í fjögur ár bannað eftirlitsmönnum SÞ að koma inn í land sitt til að kanna , hvort þar sé unnið að því með leynd og í trássi við alþjóðasamninga og samþykktir að framleiða gjöreyðingarvopn . Undir forystu George W. Bush Bandaríkjaforseta er nú unnið að því að skapa forsendur fyrir eftirlitsmenn SÞ til að láta að nýju að sér kveða innan Íraks . Vilja þeir Bush og Tony Blair , forsætisráðherra Breta , að kné verði látið fylgja kviði , ef Saddam neitar samvinnu við SÞ . Spurningin er ekki sú , hvort þrengja eigi að Saddam heldur hvernig það er best gert til að ná fram vilja alþjóðasamfélagsins eins og hann kemur fram í ályktunum öryggisráðs SÞ . Miðvikudag og fimmtudag voru umræður í öryggisráðinu , þar sem ríki utan ráðsins og innan lýstu skoðunum sínum . Enginn málsvari SÞ getur rætt þetta á trúverðugan hátt , án þess að gagnrýna Saddam harðlega . Gangi menn að því vísu , að Saddam fari að óskum SÞ , ræða þeir ekki refsiaðgerðir gegn honum . Þeir , sem efast um virðingu hans gagnvart ályktunum öryggisráðsins og eftirlitsmönnum SÞ , leggja áherslu á , að hann komist ekki refsilaust upp með það . Spurningin er , hvernig staðið skuli að refsingunni og hvort ræða eigi hana sérstaklega í öryggisráðinu , þegar þvermóðska Saddams í garð SÞ hefur enn einu sinni verið staðfest , eftir að eftirlitsmennirnir hafa fengið nýtt umboð ráðsins . Bandaríkjaforseti hefur fengið heimild til að beita Bandaríkjaher gegn Saddam til að berja hann til hlýðni . Þetta eykur þungann í öllum ákvörðunum á vettvangi öryggisráðs SÞ . Heiður SÞ er í húfi , það skein í gegnum ræðurnar , sem ég heyrði í öryggisráðinu . Ýmsir ræðumenn lögðu áherslu á , að ekki væri aðeins verið að ræða um leiðir til að uppræta gjöreyðingarvopn í Írak heldur til að létta einræðisoki Saddams af Írökum . Heimili Saddam eftirlitsmönnum SÞ skilyrðislaust að starfa í landi sínu , linar það strax alþjóðlegu efnahagsþvingarnirnar . Falli einræðisherrann og valdaklíka hans úr sessi , geta Írakar um frjálst höfuð strokið . Fimmtudaginn 17. október , áður en ég fór til að hlusta á umræður í öryggisráðinu , heyrði ég í hádegisfréttum hljóðvarps ríkisins , að fyrsta fréttin var , að Alkirkjuráðið hefði lýst andstöðu við refsiaðgerðir gegn Saddam og sent öryggisráðinu bréf um það . Hvorki heyrði ég þessa bréfs getið annars staðar né sá á það minnst í blöðum . Við að hlusta á hádegisfréttina og án þess að hafa tækifæri til að kynna mér málið af eigin raun , hefði ég hæglega getað dregið þá ályktun , að nú nötraði allt í öryggisráðinu vegna bréfs Alkirkjuráðsins . Umræðurnar um aðgerðir gegn Saddam hefðu tekið nýja stefnu . Þess var þó ekki vart . Eftir að hafa hlustað á ræður fulltrúa fjölmargra þjóða í öryggisráðinu , var eins og að koma í annan heim að lesa Morgunblaðsgrein eftir Þórdísi B. Sigurþórsdóttur viðskiptafræðing 17. október , þar sem hún gerir lítið úr kúgun Saddams á Írökum ( hann hefur þó til dæmis notað eiturefnavopn til að brjóta andstæðinga sína heima fyrir á bak aftur ) og segir Íraksmálið snúast um olíugróða en lítur með öllu fram hjá leynilegri framleiðslu Saddams á gjöreyðingarvopnum . Óvandaðir stjórnarhættir í OR . Bæjarstjórn Garðabæjar hefur ákveðið að fela Ásdísi Höllu Bragadóttur bæjarstjóra að óska eftir upplýsingum frá Orkuveitu Reykjavíkur ( OR ) um fjárhagslegar skuldbindingar fyrirtækisins . Gerir bæjarstjórnin þetta á grundvelli sameignarsamnings um OR og 1. gr. laga um OR , þar sem segir : „ Að því leyti sem nýjar skuldbindingar og ábyrgðir fara fram úr 5% af höfuðstól á ári hverju þarf Orkuveita Reykjavíkur að fá fyrir fram samþykki allra eignaraðila . Með höfuðstól er átt við bókfært eigið fé Orkuveitu Reykjavíkur í lok næstliðins árs . ” Í greinargerð með frumvarpinu kemur fram , að þetta ákvæði er með svipuðum hætti og heimild stjórnar Landsvirkjunar skv. 14. gr. laga nr. 42 / 1983 , um Landsvirkjun . Í greinargerð með ályktun bæjarstjórnar Garðabæjar segir , að í lagaákvæðinu sé vísað til uppsafnaðra skuldbindinga OR á árinu 2002 , fari þær fram úr 5% beri að leita fyrir fram samþykkis allra eignaraðila að OR , þar með Garðabæ . Vill Garðabær fá upplýsingar um heildarskuldbindingar OR á þessu ári til að átta sig á því , hvort þær hafa farið fram yfir 5% af eigin fé OR . Í viðtali fréttastofu hljóðvarps ríkisins við Ásdísi Höllu að morgni föstudagsins 18. október kom fram , að eigið fé OR hefði verið tæpir 35 milljarðar króna um síðustu áramót , fjárfesting OR í Línu.neti ( LN ) væri 1.760 millj. króna , hún ein færi því fram úr 5% af eigin fé OR . Fréttamaður spurði , hvort fjárfesting í tengslum við OR og LN færi yfir þessi 5% á þessu ári . Ásdís Halla sagðist ekki vita það , því að hún vissi ekki hvort skuldbindingin skiptist á fleiri ár en þetta . Þess vegna væri nauðsynlegt að fá að vita nákvæmlega , hverjar skuldbindingarnar hafa verið á árinu , áður en unnt væri að ræða þetta frekar . Í hádeginu þennan sama dag var sjónarmið Ásdísar Höllu borið undir Guðmund Þóroddsson , forstjóra OR . Ámælisvert er , hvernig hann lýsir eigin fé OR og skuldbindingum vegna LN . Guðmundur segir : „ Nú er það þannig að samkvæmt stofnsamningi orkuveitunnar sem að gerir ráð fyrir að eigið fé fyrirtækisins 1. janúar síðast liðinn sé 38 milljarðar króna . 5% af því er 1,9 milljarður en raunverulega eru nýjar skuldbindingar vegna kaupa ljósleiðarakerfisins [ sem OR keypti af LN ] ekki nema 1.350 milljónir þar sem að 400 milljónir eru greiddar með hlutabréfum í Línu.net . ” Lokasetning Guðmundar í útvarpsviðtalinu er þessi : „ Við gerum yfirleitt eigendum ekki sérstaklega grein fyrir ákvörðunum stjórnar nema þá að það sé eitthvað miklu stærra en þetta sko . ” Guðmundur Þóroddsson forstjóri fer fram hjá þeirri staðreynd , að lögum samkvæmt ber honum að miða við eigið fé í árslok 2001 . Samkvæmt ársskýrslu OR var það 31. desember 2001 34.934 . 94 milljónir kr.eða tæpir 35 milljarðar eins og Ásdís Halla sagði en ekki 38 milljarðar kr. eins og Guðmundur er að gefa til kynna . Þá vill forstjórinn greinilega komast hjá því að ræða þetta mál frekar við eigendur OR . Er þetta furðulegur málatilbúnaður hjá forstjóra fyrirtækis vegna tilmæla eiganda , sem byggjast á sameignarsamningi og lögum um fyrirtækið , sem hann stjórnar . Hefði frekar mátt ætla , að forstjórinn beindi því til stjórnar OR að taka af skarið um þennan mikilvæga þátt . Hér er um það að ræða , að túlka lög og samning um OR , sem gengu í gildi 1. janúar 2002 . Eru mikilvægir hagsmunir í húfi fyrir OR , að um þennan grundvallarþátt , réttarstöðu eigenda gagnvart fyrirtækinu , ríki sameiginlegur skilningur og sátt á málefnalegum forsendum . Ekki sé gripið til útúrsnúninga eða beinlínis neitað að veita upplýsingar . Afstaða Guðmundar forstjóra , sem á sæti í stjórn LN , kemur ekki á óvart , þegar litið er til framgöngu hans og Alfreðs Þorsteinssonar , stjórnarformanns OR og LN , við afgreiðslu á uppgjörinu milli OR og LN á vettvangi stjórnar OR . Málið var lagt fyrir og afgreitt án þess að lögð væru fram þau gögn , sem fulltrúar Sjálfstæðisflokksins í stjórn OR töldu nauðsynleg , til að stjórnin gæti áttað sig á umfangi málsins . Í stjórn OR gagnrýndu sjálfstæðismenn , að sömu menn hefðu setið beggja vegna borðs við samninga OR og LN . Þessari gagnrýni var svarað með því í bókun Alfreðs Þorsteinssonar , hins tvöfalda stjórnarformanns , að vísa í vanhæfisreglur um sveitarstjórnamenn . Taldi Alfreð , að ákvæði um hæfi við málsmeðferð í sveitarstjórn ætti við um það , þegar hann sat og samdi við sjálfan sig sem stjórnarformaður OR og LN . Þá sagði Alfreð , að forstjóri OR hefði ekki atkvæðisrétt í stjórn OR og þyrfti þess vegna ekki að víkja sem stjórnarmaður í LN , þegar málefni LN var þar til umræðu . Þetta er allt fyrirsláttur hjá stjórnarformanninum . Þótt hann sé sveitarstjórnarmaður , er hann ekki að fjalla um mál í sveitarstjórn , þegar hann situr stjórnarfundi OR eða LN eða efnir til formannafunda stjórnanna í eigin persónu . Forstjóri OR vék af stjórnarfundi OR , þegar fjallað var um málefni Jarðborana , af því að hann er stjórnarmaður þar . Hefur forstjórinn þó ekki frekar atkvæðisrétt um málefni Jarðborana en LN , þegar málefni þeirra koma fyrir stjórn OR . Bæjarstjórn Garðabæjar efast um , að ráðstöfun stjórnar OR á LN standist sameiginarsamning og lög OR . Þegar stjórnarformaður OR hafnar vanhæfi sínu og forstjóra OR við afgreiðslu málefna LN í stjórn OR , beitir hann marklausum rökum . Sjálfstæðismenn í stjórn OR fá ekki upplýsingar , sem þeir telja forsendur fyrir því , að unnt sé að taka afstöðu til ráðstöfunar á LN í stjórn OR . Borgarráðsfulltrúar Sjálfstæðisflokksins óskuðu eftir því hinn 15. október , að hlutlaus aðili yrði fenginn til að fara yfir hinn óvandaða málatilbúnað stjórnarformanns og forstjóra OR . Vildu þeir , að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir borgarstjóri beitti sér fyrir því , æðsti gæslumaður hagsmuna Reykjavíkurborgar , 92,22% eiganda í OR , að hlutlaus aðili tæki út kaup OR á ljósleiðaraneti LN fyrir 1,7 milljarð króna . Ingibjörg Sólrún sá ekki neina ástæðu til þess og sagði í kvöldfréttum hljóðvarps ríkisins miðvikudaginn 16. október : „ Ja það er bara þeirra í stjórn orkuveitunnar að vega það og meta , það er vettvangurinn þar sem menn eiga að fjalla um þetta en ekki ef það hallar eitthvað í héraði að hlaupa með það hingað inn í borgarstjórn . ” Ingibjörg Sólrún staðfesti síðan á borgarstjórnarfundi fimmtudaginn 17. október , að hún þorir ekki nú frekar en fyrri daginn að taka slaginn við Alfreð Þorsteinsson . Það verður því að fá botn í þessa endemis stjórnsýslu og ráðstöfun á 3200 milljónum króna úr sjóðum OR til LN án atbeina borgarstjórans í Reykjavík . Ingibjörg Sólrún kýs enn á ný að skjóta sér undan ábyrgð , þegar Alfreð Þorsteinsson á í hlut , til að hann geti farið sínu fram , þótt efast sé um lögmæti þess á tvennum rökstuddum forsendum og neitað sé að leggja fram umbeðin gögn til að unnt sá að sjá rök fyrir þessari óráðsíu með fé viðskiptavina Orkuveitu Reykjavíkur .