24 MORGUNBLADIÐ , FÖSTUDAGUR 29 . FEBRUAR 1980 2$ Uv $ xmblnfoífo Ulgefandi Framkvæmdastjóri Ritstjórar Ritstjórnarfulltrúi Fréttastjóri Auglýsingastjóri hf . Þorbjörn Guömundsson . Auglýsingar : Aoalstræti 6 , sími 22480 . Höggvið skarð í þjóðarfjölskyldu Sjávarútvegur hefur um langan aldur verið burðarásinn í lífsbaráttu þjóðarinnar . Útflutningsverðmæti þjóðarbúsins eru að langstærstum hluta frá honum komin — og lífskjör okkar mótast ekki sízt af stöðu þessa atvinnuvegar . Sjórinn hefur verið þjóðinni gjöfull . Hann hefur líka höggvið skörð í þjóðarfjölskylduna , sem eru sárari en orð fá lýst . Sjávarplássin , sem mynda keðju verðmætasköpunar á gjörvallri strandlengjunni , hafa í tímans rás goldið þunga líftolla á starfssviði sjósóknar . Við vorum enn minnt á þessa staðreynd er sex vestfirzkir sjómenn fórust í veðuráhlaupi á rækjumiðum . 19 börn urðu föðurlaus á einum degi . Að auki varð verðurofsinn til þess að einn sjómaður fórst til viðbótar við skyldustörf á hafi úti og aldraður maður lét lífið er bifreið sem hann var í fauk út af vegi . Þrátt fyrir tækniþróun , betri skip og stangari öryggiskröfur stöndum við á stundum varnarlaus gagnvart hamförum náttúruafla . Á slíkum stundum er hugur þjóðarinnar allrar hjá þeim , sem eiga um sárt að binda . Genginn föður eða ástvin getur enginn bætt . En við hæfi er að þjóðin stígi á stokk og strengi þess heit , að hlúa sem verða má að öryggismálum sjófarenda til að forðast vá og afkomuöryggi fjölskyldna , þegar mannskaði verður . Slæm rekstrarstaða frystiiðnaðar Miðað við rekstrarkostnað frystihúsanna 1. marz n.k. og núgildandi fiskverð , sem bæði seljendur og kaupendur hafa sagt upp , skortir frystiiðnaðinn 10 milljarða til að endar nái saman í rekstri hans á þessu ári . Þetta þýðir 7 — 9% gengisbreytingu eða gengisaðlögun , miðað við óbreytt fiskverð . Hækki fiskverð þarf stærri gengissveiflu til að rétta af rekstrarhallann . Annar útflutningsiðnaður á við hliðstæðan vanda að stríða , ekki sízt ullariðnaður . Kostnaðarhækkanir hér innanlands , sem rætur eiga í víxlhækkunum kaupgjalds og verðlags og öðrum heimatilbúnum verðbólguhvötum , og umfram eru verðþróun á sölumarkaði , hafa knúið stjórnvöld til gengisaðlöðunar , þ.e. gengislækkunar eða gengissigs . Við virðumst rétt einu sinni komin að því þrautaráði í þjóðarbúskap okkar . Sjávarútvegurinn skipar þann sess í verðmætasköpun okkar , að rekstrarstaða hans þarf að vera örugg . Gildir það jafnt um útgerð og fiskvinnslu . Þegar slíkur viðblasandi rekstrarhalli er á frystiiðnaði okkar er því óhjákvæmilegt að bregðast við með þeim hætti , er forðar stöðvun í þessum veigamesta þætti í öflun þjóðartekna okkar . Framsóknarflokkurinn klofinn í landbúnaðarmálum Sem kunnugt er varð samstaða í fjárhagsriefnd efri deildar Alþingís milli þriggja þingflokka um það , hvern veg skyldi staðið að bótum vegna tekjutaps bænda af útflutningi óverðtryggðrar búvöru . Guðmundur Bjarnason , þingmaður Framsóknarflokks , segir , að það hafi verið mat þingflokks síns , að sú leið , er samstaða varð um , væri tilvinnandi til að tryggja samstöðu um málið . Er þá átt við að Byggðasjóður endurgreiði helming 3ja milljarða lántöku til að standa undir bótum vegna liðins verðlagsárs . Tíminn segir hins vegar í leiðara „ að framsóknarmenn séu því andvígir að fé Byggðasjóðs verði með einu pennastriki þessara aðila " , þ.e. þingmanna er að samkomulaginu stóðu , „ bundið , enda hafi sjóðurinn ærnu hlutverki að gegna ... " . Tekur Tíminn hér upp sjónarmið , er Tómas Árnason , ráðherra , setti fram í breytingartillögu , en dró til baka . Ljóst er af þessu að Framsóknarflokkurinn er alvarlega klofinn í þessu stóra hagsmunamáli bændastéttarinnar . Hlutur Byggðasjóðs í þessu samkomulagi er í fullu samræmi við sjónarmið , sem landbúnaðarráðherra hafði sett fram á Alþingi fyrr í vetur , m.a. í tillöguformi . Samkomulag var um það milli þriggja þingflokka , hvern veg skyldi að málum staðið . Auðvelt var því að afgreiða máíið fyrir þinghlé . Ríkisstjórnin sló hins vegar málinu á frest . Orsökin var óeining í Framsóknarflokknum . Það er mergurinn málsins . Um flokksráðsfund Alþýðubandalagsins : Betra að veif í römni tré en ö Stjórnmálaflokkar , sem flýja samtíð sína , eru sjaldnast á framtíðarbraut . Raunar hefur þetta löngum verið einkenni þeirra flokka , sem sækja hug - sjónir sínar í fræðikenningar Karls Marx . Þessir flokkar hafa getað dafnað , þrátt fyrir þetta óraunsæi sitt , vegna þess að þeir hafa ekki verið í valda - aðstöðu og ekki verið kallaðir til ábyrgðar . Vandi þessara flokka verður jafnan mikill , þegar þeir standa frammi fyrir því að brúa bilið milli orða og athafna . Hér á landi nægir að benda á þróunina innan AI - þýðubandalagsins þessu til staðfestingar . Uppdráttarsýkin innan flokksins stafar ekki síst af því , að hann hefur verið við vöW . Á flokksráðsfundi Alþýðu - bandalagsins um síðustu helgi var samþykkt stjórnmálaálykt - un , þar sem með alls kyns afsökunum og órökstuddum fullyrðingum er reynt að rétt - læta þátttöku flokksins i ríkis - stjórn , sem nýtur lítillar hylli flokksmanna . Þá er einnig leit - ast við að rétta málefnalega stöðu Alþýðubandalagsins , sem f jarlægist stöðugt þau pólitisku markmio . sem flokkurinn seg - ist berjast fyrir , og er það gert með því að leggja áherslu á „ innrætingu " í skólum og menningarmálum . Hér verða tekin nokkur dæmi til að skýra það , sem við er átt . I upphafi stjórnmálaályktun - arinnar segir , að á „ síðasta áratug " hafi með aðild Alþýðu - bandalagsins að ríkisstjórn „ náðst verulegur árangur í sjálf - stæðismálum þjóðarinnar " og síðan segir : „ Útfærsla landhelg - innar undir forystu Alþýðu - bandalagsins skiptir sköpum ... " Hér er um vísvitandi rang - færslu að ræða . Alþýðubanda - lagið átti að vísu sjávarútvegs - ráðherrann , þegar fært var út í 50 mílur 1972 , en þegar Sjálf - stæðisflokkurinn markaði skýra stefnu um útfærsluna í 200 mílur gætti mikils trega í stuðn - ingi Alþýðubandalagsins ef ekki var um beina andstöðu að ræða . Taldi Lúðvík Jósepsson þá fisk - veiðar utan 50 mílna litlu skipta , og rétt að sjá úrslit hafréttar - ráðstefnunnar , sem enn stendur , áður en lengra yrði haldið . Þá segir í ályktuninni : „ Á fyrri hluta árs 1978 voru það Sjálfstæðisflokkur og Fram - sóknarflokkur sem fylgdu í orði og verki þeirri stefnu að kaup - máttur launa væri meiri en rekstur þjóðarbúsins leyfði ... Síðari hluta ársins 1978 bættist svo Alþýðuflokkurinn í hóp kauplækkunarflokkanna . " í fyrri hluta þessarar fullyrðingar , er farið rangt með . Febrúarlög ríkisstjórnar Geirs Hall - grímssonar miðuðu ekki að því að draga úr kaupmætti heldur hinu að tryggja hann með öðru en vonlausu kapphlaupi milli kaupgjalds og verðlags . Og við lestur síðari hlutans hljóta menn að spyrja : Hver var stefna Alþýðubandalagsins síðari hluta ársins 1978 ? Hvar sjást þess merki , að flokkurinn hafi þá verið andvígur þeirri stefnu , sem ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar markaði fyrir 1. desember 1978 og síðan með efnahagslögunum fyrri hluta árs 1979 ? Að vísu múðruðu þeir Alþýðubanda - lagsmenn eitthvað en féllust að lokum á sameiginlega stefnu STJÖRN - MÁLAALYKT - UN FLOKKS - RAOSFUND - AR ALPVÐU - BANDA - LAGSINS Svo lengj sem ríkisstjórnin fylgir umsamdri stefnu r flokkurinn veita henni stu < Alyktunin staðf est , 4 nnrætinguna " i sl með framsókn og krötum . Og hvað stendur eftir ? Stórfelld kaupmáttarrýrnun eftir 13 mán - aða stjórnarsetu Alþýðubanda - lagsins undir forystu Ólafs Jó - hannessonar eins og rækilega var bent á í kosningabaráttunni sl. haust . Þá hvítþvær Alþýðubandalag - ið sig af efnahagsöngþveitinu undir stjórn Ólafs Jóhannesson - ar með þessum orðum : „ ... á fyrstu mánuðum ársins 1979 gekk Framsóknarflokkurinn til liðs við Alþýðuflokkinn og knúðu þeir í sameiningu fram stefnu - breytingu sem fólst í svonefnd - um Ólafslögum . " Menn hljóta að spyrja , hvers vegna lét Alþýðu - bandalagið kúga sig til að styðja þessi lög bæði í ríkisstjórn og á Alþingi ? Fyrst það telur , að þau hafi aðeins orðið til ills og komið í veg fyrir , að varanlegur árang - ur næðist í baráttunni við verð - bólguna , eins og lesa má úr ályktun þeirra nú . Og hvenær leggja Alþýðubandalagsmenn til á Alþingi , að þessi lög verði felld úr gildi ? Þegar fjallað er um stefnu þeirrar ríkisstjórnar , sem Al - þýðubandalagið á nú setu í , er það sérstaklega fram tekið í ályktun flokksráðsins , að ríkis - stjórnin lýsi því yfir „ að launa - kjörum verði ekki breytt með lögum nema að höfðu samráði við verkalýðshreyfinguna . " Menn hljóta að velta því fyrir sér , hvað í þessari yfirlýsingu felst . Er ráðgert að breyta launakjörum með lögum eftir að fullnægt hefur verið formsatrið - inu um samráð ? Þessi spurning á fyllsta rétt á sér , því að þannig var farið að við afgreiðslu þeirra laga , sem hér hafa verið nefnd Ólafslög . Haft var samráð en engu að síður var launakjörum breytt með lögum . Þeir , sem telja sig hafa verkalýðshreyfing - una í bakhöndinni geta digur - barkalega um samráð talað í hátíðlegum ályktunum , en líta á það sem formið eitt í raun . í kaflanum um nýju ríkis - stjórnina er fullyrt eftirfarandi : „ Komið er í veg fyrir byggingu flugstöðvar fyrir bandaríska fjármuni ... " Hér mun átt við áform um að reisa nýja flugstöð á Keflavíkurflugvelli . En utan - ríkisráðherra Ólafur Jóhannes - son hefur lýst því yfir , að ekki hafi verið horfið frá þeirri stefnu að greina á milli hernað - arlegrar starfsemi á Keflavíkur - flugvelli og almenns farþega - flugs og í því efni sé bygging nýrrar flugstöðvar lykilatriði . Auðvitað verði byggingaáform endurmetin með hliðsjón af breyttum aðstæðum í flugi yfir Norður-Atlantshaf . Verður fróð - legt að fylgjast með því hvor má sín meira að þessu Ieyti stefna Ólafs Jóhannessonar eða komm - únista . Fyrir utan slík málefnaatriði réttlætir Alþýðubandalagið þátttöku sína í nýju stjórninni með því að vísa til þeirra ráðherraembætta , sem það fékk í sinn hlut . Gleðin er mest yfir fjármálaráðuneytinu . Um það segir : „ Flokkurinn fer nú í fyrsta sinn með fjármálaráðuneytið . Það er lykilráðuneyti í stýringu hagkerfisins og í allri áætlana - gerð . Þar bíða mörg ákaflega erfið verkefni en einnig pólitísk viðfangsefni sem miklu máli skipta , ekki síst í skattamálum . " Um skattamálin er hins vegar sama hrópandi þögnin og í stjórnarsáttmálanum nema hvað í kaflanum um verkefni flokksins segir m.a. : „ Flokkurinn mun herða baráttuna fyrir jafn - rétti á öllum sviðum , m.a. með því að skattar og skyldur séu í samræmi við raunverulega af - komu fólks . " - Varla kemur þetta nokkrum á óvart ? í kafla stjórnmálaályktunar - innar um verkefni flokksins vek - ur eftirfarandi þáttur sérstaka athygli : „ Alþýðubandalagið telur sér skylt að leggja aukinn þunga á baráttuna gegn hugmyndalegu forræði eignastéttarinnar með virkara starfi á vettvangi menn - ingar - og menntamála . Þar verði sérstaklega hugað að því að búa vel að menningararfi þjóð - arinnar , listsköpun og skóla - kerfi . " Þessi þáttur verður ekki skilinn nema á einn veg : Alþýðu - bandalagið ætlar að beita sér