Hann lauk guðfræðinámi vorið 1685 og ákvað að vera áfram í Kaupmannahöfn fremur en að gerast sýslumaður eða prestur á Íslandi . Þá gerðist það að Friðrik konungur fjórði ákvað að senda hann til Íslands til að gera úttekt á ömurlegu ástandi landsins eftir harðindi og hungursneyð undanfarin ár . Samstarfsmaður hans var Páll Vídalín lögmaður , skólafélagi hans úr Hafnarháskóla . Athugun á framferði kaupmanna og eftirlit með því að farið væri eftir réttri verðskrá . Úttekt á rekstri Bessastaða , þar sem fulltrúar konungs höfðu aðsetur , en sögusagnir voru um misferli . Árið 1712 var Árni kallaður til Danmerkur og hafði raunar ákveðið áður að hverfa frá Íslandi . Næstu árin stóð hann í stappi við ráðamenn út af störfum nefndarinnar en varði þó mestum tíma í handritasafn sitt , sem hafði stækkað verulega á meðan hann dvaldist á Íslandi . Þessi gögn eru nú varðveitt á tveimur stofnunum sem bera nafn hans í Reykjavík og Kaupmannahöfn . Næst að mikilvægi koma afurðir jarðabókarnefndar Árna og Páls . Skýrslugerð þeirra skilaði sér ekki í aðgerðum til umbóta af hálfu stjórnvalda , enda tími slíkra ráðstafana ekki runninn upp , en gögnin veita magnaða sýn á íslenskt samfélag í upphafi 18. aldar . Minnstu munaði að safn Árna brynni til kaldra kola haustið 1728 en mest af því bjargaðist , en bruninn bugaði Árna sem lést í ársbyrjun 1730 , 66 ára að aldri .