Ég ákvað að skrifa ekki pistil að þessu sinni , fyrr en ég hefði lokið við að lesa bókina Kiljan eftir Hannes Hólmstein Gissurarson . Nú er þeim ánægjulega lestri lokið og vil ég hvetja alla lesendur síðu minnar til að gefa sér tíma til að fylgja fordæmi mínu og lesa bókina í fullvissu þess , að þeir verði ekki fyrir vonbrigðum . Ég botnaði ekkert í látunum fyrir ári vegna fyrsta bindisins í þessu þriggja binda verki Hannesar um Halldór Kiljan Laxness og skil ekki enn , hvað fyrir þeim vakir , sem vilja leggja stein í götu þess , að ævisaga Kiljans sé rituð á þann veg , sem þarna er gert . Þegar ég fjallaði um umræðurnar um fyrsta bindið hér á síðunni í janúar síðastliðnum , benti ég á , að margir , sem formæltu því , hefðu ekki gefið sér tíma til að lesa það ! Þegar fréttir voru um það í einhverjum fjölmiðlum fyrir fáeinum vikum , að bókin kæmi ekki út hjá Eddu og jafnvel var fullyrt , að hún yrði alls ekki meðal jólabókanna ár , meðal annars vegna veikinda Hannesar , þótti mér það miður . Vegna þeirrar spennu , sem vakin hafði verið vegna fyrsta bindisins , hefði það verið það örugglega verið lagt út á sérkennilegan hátt , ef annað bindið sæi ekki dagsins ljós í ár , eins og að hafði verið stefnt . Útgáfu bókarinnar nú er réttilega lýst sem góðum sigri fyrir Hannes eftir allt sem á undan er gengið . Sætir raunar tíðindum , að hann skuli hafa unnið þetta verk af þeirri elju og nákvæmni , sem það endurspeglar , í hita eftirleiksins vegna fyrsta bindisins . Margir hefðu hreinlega lagt árar í bát og beðið þess , sem verða vildi fyrir dómstólum eða annars staðar . Það hefði þó síst af öllu verið í anda söguhetju Hannesar að láta þagga niður í sér , þótt hart væri sótt vegna þess , sem áður hafði verið skrifað . Hannes beitir hófstilltri aðferð við söguritunina og á það vel við , þegar tekist er á við efni , sem er eins dramatískt og þetta . Hann setur sig ekki í dómarastellingar heldur lætur lesandanum eftir að vega og meta orð sín með vísan til heimilda . Hið sama á við um þetta bindi og hið fyrra , að komið er fram við söguhetjuna af virðingu , en ekkert er undan dregið . Þegar litið er til alls þess , sem segja mætti til túlkunar á því , sem gerist á sviðinu , felst styrkur frásagnarinnar í því , að höfundurinn lætur ekki eftir sér að fella dóma . Síðasta skáldverk Kiljans í þessu bindi Hannesar er Atómstöðin og rifjar hann upp , hve Kristjáni Albertssyni þótti miður , að Kiljan hefði ritað þessa bók og þá ekki síður , að hún væri þýdd á erlendar tungur . Frásögnin af þessum tæplega sextíu ára gömlu deilum rifjar upp fyrir mér heimsókn til Kristjáns á Droplaugastaði , þar sem hann var háaldraður og blindur en fylgdist vel með öllu og meðal annars því , að verið væri að setja upp leikrit byggt á Atómstöðinni í Stokkhólmi . Kristján byrsti sig , þegar hann lýsti skömm sinni á því , að einhverjum þætti Kiljan eða Íslendingum til sæmdar að breiða út þennan ósóma . Hannes segir ekki aðeins sögu Kiljans heldur bregður ljósi á þróun stjórnmála hér heima og erlendis , bókin er því að öðrum þræði stjórnmála - og menningarsaga , þar sem tekist er á með vísan til stjórnarhátta kommúnista og kapítalista og styrkleika þeirra hugsjóna , sem að baki búa . Okkur er öllum ljóst núna , hvort stjórnkerfið sigraði og hvor hugsjónin , og við vitum einnig , að skynsamlegt var fyrir Íslendinga að eiga frekar samleið með vestrænum lýðræðisríkjum undir forystu Bandaríkjanna en skipa sér undir ok Moskvuvaldsins og heimskommúnismans . Enn veit enginn , hve margir hafa farist vegna neðansjávar-jarðskjálftans mikla ( um 9 á Richter ) við Súmötru annan jóladag . Flóðbylgja , tsunami , varð til við skjálftann og hefur orðið tug þúsundum manna að fjörtjóni við strendur Indlandshafs . Fréttamenn segja , að fjöldi látinna geti hæglega farið yfir 100 þúsund . Íslendingar voru á þessum slóðum og nú hefur heyrst frá öllum þeirra nema 12 , 7 á Tælandi og 5 manna fjölskylda á Balí . Í fréttum er sagt frá því , að vél frá Loftleiðum , leiguflugfélagi Flugleiða , sé að halda til Tælands , þaðan sem hún eigi að flytja sænska ferðamenn til síns heima , en 1500 Svía er enn saknað og í kvöld , 28. desember , er sænski utanríkisráðherrann , Laila Freivalds , að halda á vettvang til að taka þátt í björgunarstörfum . Ég horfði á fréttir í sænska sjónvarpinu og hvarvetna í Svíþjóð er verið að búa fólk undir meira áfall en þjóðin varð fyrir um árið , þegar ferjan Estonia fórst og með henni 500 Svíar . Reynslan af því slysi sýndi , að um alla Svíþjóð áttu menn um sárt að binda , hvað þá heldur nú , bæði vegna látinna og einnig vegna hinna , sem bjargast hafa og koma í áfalli til síns heima og segja sorgartíðindi , eins og mátti í heyra í sjónvarpsfréttunum . Fréttirnar frá Svíþjóð sýna , að það er ekki aðeins á hamfarasvæðinu , sem grípa þarf til áfallahjálpar , hún er nauðsynleg fjarri slysstaðnum ekki síður en á honum sjálfum . Þar er auðvitað enn svo margt úr skorðum gengið , að enginn gerir sér fulla grein fyrir því , sem í raun hefur gerst , þannig er sagt , að milljón menn séu heimilislausir á Sri Lanka , þar sem voru flestir erlendir björgunarliðar , þegar flóðið varð . Andspænis hamförum eins og þessum er ekkert unnt að segja , þær eru af slíkri stærðargráðu , að mannshugurinn á erfitt með að setja þær í nokkurt samhengi . Að sjálfsögðu velta menn fyrir sér , hvort unnt sé að setja upp kerfi til viðvörunar , en fram að síðustu helgi voru 300 ár liðin síðan tsunami-bylgja skall á strendur Tælands . Hvað skyldi líða langur tími , þar til ferðamenn leggja að nýju leið sína á þessar strendur ? Við Íslendingar þekkjum af eigin raun , að unnt er að grípa til margþættra aðgerða til að búa sig undir hættu af náttúruhamförum . Viðvörunarkerfi við Indlandshaf eða annars staðar við strendur , þar sem hætta er á tsunami , yrði ekki síður tröllaukið en afleiðingar jarðskjálftans og hlyti að byggjast á tækni , sem er ekki er endilega tiltæk í frumstæðum strandbyggðum , þótt annað kunni að gilda um ferðamannastaði . Viðvörun er eitt og viðbragð annað – hvernig á að standa að því að ryðja strendur við Indlandshaf með skömmum fyrirvara ? Fréttir frá Tælandi herma , að ótti við eftirskjálfta og viðbrögð við honum hafi leitt til slíks öngþveitis á vegum , að lífum margra hafi verið stefnt í hættu . Í desember ritaði ég tvær greinar í Morgunblaðið hinn 11. desember og 20. desember vegna þeirrar gagnrýni , sem það sætti , að alþingi ákvað með fjárlögum fyrir árið 2005 að hætta að eyrnamerkja Mannréttindaskrifstofu Íslands samtals 8 milljónir króna . Fyrir mér vakti ekki annað en skýra hinar efnislegu ástæður þess , að dóms - og kirkjumálaráðuneytið breytti orðalagi í fjárlagafrumvarpinu . Þá þótti mér ótækt , að Halldór Ásgrímsson lægi undir ásökunum um , að hafa ekki staðið við eitthvert samkomulag , sem hann var sagður hafa gert sem utanríkisráðherra og kynnt í ríkisstjórn . Þetta svokallaða minnisblað með fangamarkinu H. Á. [ Helgi Ágústsson ] var aldrei lagt fram í ríkisstjórn . Ég ætla ekki að elta frekar ólar við þau Margréti Heinreksdóttur , sem sat í stjórn Mannréttindaskrifstofunnar , og Lúðvík Bergvinsson , þingmann Samfylkingarinnar , sem svöruðu greinum mínum í Morgunblaðinu . Þau hafa að sjálfsögðu fullan rétt til að vera ósammála mér og hafna mínum rökum . Ég er undrandi á því , að hvorug fréttastofa RÚV hefur að því mér virðist , gert minnstu tilraun til að leiðrétta þær röngu fréttir , sem þær fluttu um minnisblaðið og Halldór Ásgrímsson hinn 4. desember . Rangar fréttir eða annað hagga ekki , að einhliða ákvörðun stjórnar Mannréttindaskrifstofunnar breytti forsendum fyrir að eyrnamerkja skrifstofunni fé á fjárlögum . Hinu er ósvarað , hvert hafi verið markmið þeirra öflugu aðila , sem stóðu að því að stofna skrifstofuna fyrir 10 árum . Varla var það tilgangur þeirra að stofna skrifstofu í nafni mannréttinda , sem ætti síðan allt sitt undir fé úr ríkissjóði ?