Það hefur líklega ekki farið framhjá mörgum að síðustu misseri hefur verið tíðrætt um rakaskemmdir og myglu í húsum og þá sérstaklega á vinnustöðum . Ástandið getur verið alvarlegt þar sem fyrirtæki þurfa að fara í kostnaðarsamar aðgerðir til þess að bæta ástandið og í mörgum tilfellum missir af góðu starfsfólki í veikindaleyfi eða til annarra vinnuveitenda . Hvaða aðgerða er þörf er flókið ferli . Fyrst og fremst þarf að greina vandamálin , stöðva orsök raka , fjarlægja rakaskemmd byggingarefni og síðan að tryggja regluleg og góð loftskipti . Einnig er mikilvægt að takmarka notkun ertandi efna í vinnuumhverfi við endurbætur og þrif almennt . Húsnæði lokað eða ráðist í endurbætur En hvað vitum við um þessi veikindi sem verða þess valdandi að fyrirtæki grípa til þeirra örþrifaráða að loka húsnæði eða ráðast í miklar endurbætur ? Hvað liggur að baki ? Auglýsing Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin ( WHO ) tiltekur sérstaklega að rakaskemmdir og mygla í húsum séu í tengslum við ýmsa heilsubresti , versnun á astma , erting frá efri - og neðri loftvegum , efri loftvegasýkingar . Sumir fá flensulík einkenni og slappleika . Í mörgum tilvikum þar sem að starfsfólk tengir einhverja kvilla við viðveru í vinnunni hefur það jafnan tekið til þess ráðs að starfa að heiman eða flutt sig á aðrar starfsstöðvar og með því náð að bæta heilsu og lífsgæði . Það sem við vitum og þekkjum ekki nógu vel er orsakaþátturinn í rakaskemmdu húsnæði , jú það eru meiri líkur á margs konar kvillum í rakaskemmdu húsnæði og rannsóknir sýna sterk tengsl þar á milli en aftur á móti þekkjum við ekki hvaða þáttur það er í rakaskemmdum sem raunverulega veldur – og kannski er það samspil myglu , baktería , smádýra , afleiðuefna , útgufunar og þar með ónægrar loftræsingar . Þar sem afleiðingar eru klárlega ljósar en hafa ekki læknisfræðilegar upplýsingar um orsakaþátt er mikil áskorun í ráðgjöf . Í því tilfelli verðum við að taka tillit til heilsu og fylgja leiðarvísi WHO þar sem þeir gefa út að stöðva þurfi leka , fjarlægja rakaskemmd efni og hreinsa á eftir . Skammtíma lausnir og úðun efna er ekki vænleg til árangurs . Í mörgum tilfellum er hægt að ná miklum árangri með líðan og framlegð starfsmanna eftir einfaldar aðgerðir . Fyrirtæki og stofnanir hafa náð góðum árangri vegna rakaskemmda með aðgerðum sem tengjast þá helst bættu viðhaldi og verklagi þar sem ráðgjöf tekur tillit til notkunar húsnæðis . Þau tilfelli rata ekki í fjölmiðla . Aðilar innan byggingargeirans hafa sýnt þessum málum athygli og áhuga til þess að gera betur og bæta húsin okkar . Jafnframt er í umræðunni að auka fræðslu til allra fagstétta og almennings varðandi viðhald og umhirðu húsnæðis . Einhverra hluta vegna virðist vera sem margir aðilar í heilbrigðisgeiranum séu aðeins lengur að ranka við sér . Ef til vill vegna þess að meðferðarúrræði eru fá og takmörkuð . Mögulega höfum við einstakt tækifæri hérlendis til þess að rannsaka orsakaþátt og taka þátt í rannsóknum varðandi erfðir , umhverfi og mögulegar meðferðir . Hvaða viðmið höfum við ? Í dag er staðan sú að húsnæði má laga með því að fylgja leiðarvísum annarra þjóða og WHO . Hversu langt á að ganga í viðgerðum er þó ávallt vandasamt og helstu viðmið hljóta því að vera að heilsufarsáhætta verði takmörkuð og vellíðan aukist í húsnæði . Önnur aðgerðarviðmið liggja ekki fyrir . Okkur skortir einnig úrræði þegar kemur að heilsu fólks . Í einstaka tilfellum nær fólk ekki fullum bata við það eitt að húsnæði sé lagað , stundum getur það ekki snúið aftur á vinnustað þrátt fyrir viðgerðir og meðferðir vegna einkenna eru takmarkaðar . Einkenni verða þrálát og lífsgæði fólks skerðast . Við þurfum að fá innlenda leiðarvísa varðandi lagfæringar á húsnæði sem byggja á vísindum og reynslu . Við þurfum að samræma rannsóknir og aðferðir við greiningar sem fylgja nýjustu þekkingu hverju sinni . Þeir sem finna til einkenna þurfa að komast í ferli innan heilbrigðiskerfisins og þeim mætt skilningi án fordóma . Hvað vitum við ? Við vitum að hluti fólks finnur fyrir einkennum og veikist oftar í rakaskemmdu húsnæði . Líkur á ýmsum kvillum eru yfirgnæfandi meiri . Við vitum að fólk bætir heilsu með því að dvelja ekki í rakaskemmdu húsnæði . Við vitum að einhverjir eru lengur að ná heilsu en aðrir og einkenni verða jafnvel þrálát . Við vitum að loftgæði skipta okkur verulegu máli m.t.t. vellíðunar og lífsgæða . Við vitum að byggingar skemmast vegna raka . Við vitum að einhver hluti fólks nær ekki fyrri heilsu að fullu . Hvað vitum við ekki ? Við vitum ekki hver orsakaþátturinn er . Hvað er það í rakaskemmdu húsnæði sem veldur einkennum ; gró , bakteríur , svepphlutar , efnamengun , eiturefni eða útgufun frá efnum ? Við vitum ekki af hverju flestir ná fyrri styrk á meðan að aðrir gera það ekki eftir viðgerðir eða flutning . Við vitum ekki hvort og þá hversu stór hluti fólks fær einkenni . Við vitum ekki hvaða meðferð ber árangur . Ég vil skora á heilbrigðisstarfsfólk að taka höndum saman og taka á þessum heilsufarsvanda , finna úrræði , veita stuðning , fræðslu og nýta sérstöðu okkar til rannsókna . Einnig vil ég hvetja til þess að rannsóknaraðferðir í byggingum verði að einhverju leyti samræmdar á vísindalegum grunni , þar sem vellíðan þeirra sem dvelja í byggingum sé í forgangi . Við getum komið í veg fyrir stóran hluta af þeim rakavandamálum sem eru þekkt í dag í hönnun , við framkvæmd og notkun húsnæðis . Hversu marga erum við að missa af vinnumarkaði í dag ? Hversu marga þurfum við að missa af vinnumarkaði í viðbót ? Hversu margir þurfa að standa uppi eigna - og / eða heilsulausir ? Þessi heilsufarsvandi hverfur ekki þó við reynum að afneita honum . Höfundur fagstjóri Húss og heilsu EFLU verkfræðistofu . Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar , stærstur hluti þeirra aðsendar greinar . Okkar tryggð er aðeins við lesendur . Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari .