Föstudagur 25. nóvember 1994 Ifi IBU R M lll 11 fí / orn / Einarsson : Hagur Islands er aö vera utan ESB Umræða um utanríkismál ís - lendinga er núna yfirleitt mjög einhæf . Umræðan snýst nær eingöngu um hvort betra sé aö vera innan eða utan ESB , miðað við ríkjandi fyrirkomulag utan - ríkisviðskipta . í umræðunni er ekki tekið tillit til fjölda nýrra kosta , sem við nú eigum til við - skipta víða um heim . Utanríkis - viðskipti okkar hafa aldrei verið í föstum skorðum til langframa . Ýmsar aðstæður hér heima og í viðskiptalöndum okkar hafa oft valdið breytingum í hlutföllum á milli markaða frá tímabili til tímabils . Sveiflan mikla í út - flutningi sjávarafurða um miðj - an sl. áratug , þegar mikið dró úr útflutningi til Bandarikjanna en hann óx að sama skapi til Evr - ópu , stafaði af gengishruni doll - arans . Það tímabil er löngu lið - ið , gengi dollarans er í sæmilegu horfi nú og bandaríski markað - urinn þar með . En auk hans hafa á síðustu árum komið fram fjöldi áhugaverðra nýrra mark - aða og gamlir markaðir , sem hafa verið í lægð , eru að hress - ast . Heimsmynd framtíðarinnar í The Economist frá 1. októ - ber sl. er mikil úttekt á heims - hagkerfinu . í þessari grein eru miklar upplýsingar og niður - stööur eru athyglisverðar . Aðal - niðurstaðan er sú , að hin mikla tilfærsla efnahagslegs styrks frá gömlu iðnríkjunum til nýju iðnríkjanna og verðandi iðn - ríkja í Asíu , Rómönsku Ameríku og „ fyrrum Sovétríkjanna " muni halda áfram með vaxandi krafti og hraða . í löndum þess - ara heimshluta munu um 3 milljarðar fólks koma inn í markaðshagkerfi heimsins til viðbótar þeim ca. eina milljarði sem fyrir er . Ört vaxandi hluti þessa fólks mun komast á það tekjustig að hafa kaupgetu um - fram nauösynjar . Mikill hluti framleiðsluiðnaðar heims mun verða í þessum löndum og framleiðsluiðnaður mun halda áfram að flytjast frá gömlu iðn - ríkjunum til hinna nýrri . Kína mun innan aldarfjórðungs fara fram úr Bandaríkjunum sem stærsta hagkerfi heims . Spáð er að Indland verði í f jóröa sæti og Indónesía í því fimmta á undan Þýskalandi , sem verður í 6. sæti . Á eftir Þýskalandi koma svo Suður-Kórea og Thailand , þá Frakkland en síðan Brasilía . Þetta eru spádómar blaðsins , sem að sjálfsögðu eru settir fram með fyrirvara . Ég tel t.d. líklegt að hagvöxtur Rússlands sé van - metinn , en því er raðað í 13. sæti á eftir Italíu en á undan Bretlandi . í grein í tímaritinu „ Foreign Affairs " , sept. - okt. hefti , er grein undir nafninu „ Russia's Success Story " , þar sem því er haldið fram að fram - leiðsla rússneskra fyrirtækja sé mjög vantalin . Landsfram - leiðsla Rússa sé því orðin tals - vert meiri en opinberar tölur greina frá og líklegt sé að rúss - neska hagkerfið sé í reynd að komast í flugtaksstöðu núna . Þegar flugtakið hefst verður hagvöxtur þar mjög ör . Niður - stöður þessara hugleiðinga eru að framundan sé mesta neyslu - bylting heimssögunnar og gíf - urleg tilfærsla valds á milli heimshluta . Staða ESB í þessu þróunar - munstri er mjög erfið og mikl - um mun verri en staöa NAFTA - VETTVANCUR „ Fórnarkostnaður við aðild að ESB er mikill . Fyrirþað fyrsta verðum við að sjá á bak fullveldi okkar . Við verðum aðilar að evrópskrí efnahagsstefhu í stað þess að hafa okkar eigin , svo og sjávarútvegsstefhu , land - búnaðarstefhu , utanríkis - viðskiptastefhu , varnar - stefhu o.s.frv . Miðað við það sem nú er , vaeri vægi atkvœða okkar um 2% um flest mikilvœgustu mál okkar sjálfra . " ríkjanna og Japans . Fyrir það fyrsta mun íbúaf jöldi standa því sem næst í stað og í nokkrum löndum er fæðingartala að lækka eða lækkuð niður fyrir dánartölu . Þetta merkir að með - alaldur þessara þjóða hækkar ört . Þessi þróun aldursskiptingar hefur sterk samdráttaráhrif . Þar sem færri fæðast en deyja verð - ur augljóslega lítil eftirspurn eft - ir nýju íbúðarhúsnæði , svo heill atvinnuvegur nánast þurrkast út . Þegar Þjóðverjar ljúka stór - verkefnunum tveimur , endur - nýjun úr sér gengins húsnæðis í austurhéröðunum og flutningi höfuðborgarinnar til Berlínar , verður lítið að gera í byggingar - vinnu þar . Annað , sem mun valda ESB vaxandi erfiðleikum , er að Evrópa er langt á eftir Bandaríkjunum og Japan í iön - greinum framtíðarinnar , þ.e.a.s. í tölvuiðnaði og hliðstæðum greinum , upplýsingaiðnaðin - um . Þá minnkar fjöldi nýjunga og uppfinninga á hverju ári , og í Þýskalandi og sjálfsagt víðar í Evrópu er mjög erfitt að fjár - magna nýiðnað . Bankarnir taka ekki slíka áhættu og sama er að segja um einkafjármagnsmark - aðinn . Eigendur f jármagns vilja fjárfesta í því gamla , sem þeir þekkja . Bandaríkin eru and - stæða þessa . Bandaríska hag - vaxtarsveiflan , sem hófst snemma árs 1991 og stendur enn , byggist ekki hvað síst á nýjungum í iðnaði og í stjórn - un . Þar í landi eru greinar eins og upplýsingaiðnaðurinn orðn - ar aðal vaxtarbroddar hagkerfis - ins , en eldri iöngreinar , þó vel gangi , fylgjast með . Mikilvægt atriði er svo hvernig gömlu iðn - veldin géta staðist samkeppni nýju iðnaðarþjóðanna . „ The Economist " reyndi að meta þessa getu í ofannefndri grein . Valin voru nokkur atriði , sem skipta máli í þessu sambandi , og röð sex gamalla iðnþjóða metin eða mæld eftir atvikum . Ríkin eru Bandaríkin , Japan , Bretland , Þýskaland , Frakkland og ítalía . Viðmiðunaratriðin eru aðlög - unarhæfni vinnumarkaðar , hlutfall framleiðsluiðnaðar af atvinnulífi ( best sem lægst ) , menntunarstig fulloröinna , út - flutningur hátæknivöru og eignir lífeyrissjóða . Einkunhir voru svo gefnar frá 0 upp í 10 . Bandaríkin fengu 10 , Japan og Bretland 6 , Þýskaland og Frakk - land 2 . Island utan múrsins Fórnarkostnaður við aðild að ESB er mikill . Fyrir það fyrsta verðum við að sjá á bak fullveldi okkar . Við verðum aðilar að evr - ópskri efnahagsstefnu í stað þess að hafa okkar eigin , svo og sjávarútvegsstefnu , landbúnaö - arstefnu , utanríkisviðskipta - stefnu , varnarstefnu o.s.frv . Miðað við það sem nú er væri vægi atkvæða okkar um 2% um flest mikilvægustu mál okkar sjálfra . Ekki mun atkvæðavægi okkar vaxa með f jölgun aðildar - þjóðanna . Líkur eru á að at - kvæðavægi smáríkja minnki frá því sem nú er . Ekki sækjum við auð til ESB . Markaðurinn sem heild er nánast í kyrrstöðu vegna aldursskiptingarinnar . Umframframleiðslugeta er í nánast öllum iðngreinum . Hill - ur verslana eru sneisafullar og dýrt er að troða sér þar inn . ESB er erfiðasti markaður heims að brjótast inn á . Og hagvaxtar - horfur ESB eru , eins og fram hefur komið , slæmar og at - vinnuleysi er þar enn tæp 11% . Ekki bætir áframhaldandi fyrir - tækjaflótti úr því . NAFTA - markaðir eru hins vegar enn í vexti . Aldursskipting er þar allt önnur en í ESB og hagvaxtar - horfur eru miklu betri . Eftir mestu er þó að sækjast í löndum þar sem þjóðirnar eru nú að brjótast út úr fátækt . Þar eru að verða til „ millistéttir " fólks sem hefur tekjur umfram nauösynj - ar . Stærð slíkrar millistéttar í Indlandi er um 350 milljónir manna ( Mbl . 6/11 sl. ) , en í Kína er hún enn minni , líklega um 200 milljónir . Millistéttirnar vaxa mun hraðar en nemur íbúafjölda landanna og tekjur þeirra vaxa hraðar en nemur vexti þjóðartekna . Rússar eru ein þeirra þjóða sem þannig er nú ástatt um og sama er að segja um Brasilíu , gamlan saltfisk - markað okkar , og Asíufólki og Rússum finnst líka fiskur góður . Margar þessara þjóða vilja líka kaupa af okkur þekkingu . Lík - lega er sú útflutningsatvinnu - grein , sala þekkingar , nú sú at - vinnugrein okkar sem vex hrað - ast . Niðurstaðan af þessu er að með öllu er ástæðulaust að greiða fórnarkostnaðinn af ESB - aðild . Hún verður okkur ekki til fjár og án hennar einangrumst við ekki . Miklu frekar þýðir að - ild einangrun bak við Evrópu - múrinn , því ESB á ekki nema tveggja kosta völ . Annar er að gera risavaxið átak til að ná Bandaríkjunum og öðrum í framleiðni í almennum iðnaði , ná sér á strik í nýju iðngreinun - um og draga úr alls konar félags - legum útgjöldum . Þetta mun þýða miklar uppsagnir fólks og mikla aukningu atvinnuleysis , kannski umfram félagslegt þol þjóðfélaganna . Hinn kosturinn er að verja ósamkeppnisfæran iðnað með viðskiptahindrun - um , hvaða afleiðingar sem það svo hefði aðrar en versnandi lífskjör . Og að síðustu , gleym - um ekki að í Evrópu geisar stríð sem getur breiðst út . Fráleitt er fyrir okkur að fara að ganga þar í ábyrgð . í Ameríku allri og í Asíu er nú friður . Meira að segja Skínandi stígurinn í Perú er hættur og þar sem átökin stóðu er nú öflug efnahagsleg upp - bygging . Auk þess er ESB nú að verða einn höfuðvettvangur hinnar nýskipulögðu heimsma - fíu , enda er mikilvægasti eitur - lyf jamarkaður hennar þar , þessi 17 - 18% evrópskra ungmenna sem ganga atvinnulaus . Höfundur er hagfræbingur . Auglýsingar opinberra stofn - ana og fordæmi þeirra Sunnudaginn 20. nóvember 1994 birtist eftirfarandi auglýs - ing í Mbl . : Norræn nefnd 1/2 starf Norræn nefnd óskar eftir full - trúa til starfa . Nefndin hefur aðsetur á ís - landi næstu þrjú ár . Starfið felst í ritvinnslu , bók - haldi og almennum skrifstofu - störfum . Þess er krafist að starfsmaður - inn hafi : - Mjög gott vald á einu Norð - urlandamáli , munnlegt og skrif - legt . - Enskukunnáttu . - Ritvinnslukunnáttu . - Reynslu af skrifstofustörfum . Nánari upplýsingar veitir Auður Bjarnadóttir hjá Ráðgarði hf. milli kl. 9 - 12 . Vinsamlegast skilið umsóknum til Ráðgarðs hf. fyrir 26. nóvember . Ráðgarður hf . Stjórnunar - og rekstrarráðgjöf . Nóatún 17 , 105 Reykjavík . Sími 616688 . Hvernig staðið er að þessari LESENDUR auglýsingu varðar viss grund - vallaratriði lýðræðis og hags - munabaráttu stéttarfélaga , sem virðast vera sniðgengin hér . í fyrsta lagi er aðeins talað um norræna nefnd . Ef þessi nefnd er opinber , starfar hún í lýðræðis - legu umboði kjósenda með þeim skyldum sem því fylgir . Sem slík er hún fjármögnuð og rekin af skattgreiðendum . Slíkar nefndir eru m.ö.o. ekki reknar sem einkafyrirtæki , heldur starfa þær undir reglugerðum stjórn - sýslulaga og laga um opinbera upplýsingamiðlun . Norrænar og aðrar opinberar nefndir gegna því ákveöinni upplýsingaskyldu gagnvart þessum borgurum . Þeir eiga m.a. rétt á að vita hvaða nefnd þetta sé , hvað starfsemi hennar gangi út á , hver veiti henni forstöðu , hver tryggi jafn - rétti í afgreiðslu umsókna , hvaða kjarasamningar eigi við , o.s.frv. í öðru lagi er auglýst eftir ís - lendingi í starfið sem ræður við annað Norðurlandamál . Er ekki verið að gera upp á milli Norður - landabúa , ef nefndin er norræn ? í þriðja lagi er einkafyrirtæki falið að veita upplýsingar um starfið og væntanlega meta um - sækjendur . Þar sem eignarform opinberra stofnana er allt annað en fyrir einkafyrirtæki , verður yfirleitt að nota aðrar aðferðir við að ráða starfsfólk . Aðferðir , sem byggja á samráði við stéttar - félög til að tryggja að bæði hags - muna og jafnréttis umsækjenda sé gætt . Eins og kemur fram hér að neðan var þetta einkafyrir - tæki ekki í stakk búið til að sinna þessum skyldum . Þar sem þessi auglýsing kom furðulega fyrir sjónir , var hringt daginn eftir í nafngefinn starfs - mann ( AB ) ráðgjafarfyrirtækis - ins til að afla frekari upplýsinga . Þá kom eftirfarandi fram : - AB taldi sig ekki geta gefið upplýsingar um þessa nefnd , þó hún væri opinber . - AB sagði að þessar upplýsing - ar yrðu fyrst gefnar upp ef um - sækjandi kæmi til greina í starf - ið ( yrði boðaður í viðtal ) . - í vissum tilfellum yrði full - trúinn staðgengill „ forstjóra " nefndarinnar . Var þá AB bent á að slíkt gerði kröfur til ákveö - innar faglegrar þekkingar um - sækjenda . Um innihald hennar fengust engin svör . - AB taldi að boðið yrði upp á ísl. launakjör án þess að geta gef - ið upp neina viðmiðun úr ísl. kjarasamningum . Ef fjárveiting hefur fengist fyrir þessari stöðu , þá er hún yfirleitt miðuð við ákveðinn launaflokk . Hér má varpa fram nokkrum spumingum : - Er forstöðumaður viðkom - andi nefndar að brjóta lög og reglugerðir um stjórnsýslu og opinbera upplýsingamiðlun ? - Hver er þessi forstöðumaður sem lætur auglýsa svona ? - Hvernig hefur hann fengið sína stöðu ? Þar sem þessar spurningar varða almenna hagsmuni , er eðlilegast að þær séu teknar upp og fylgt eftir af hagsmunaaðil - um í formi flokka , félaga og fjöl - miðla . Spyrill