Inngangur : Algengasta skurðaðgerð við hvekkauka hefur verið hvekkúrnám um þvagrás ( " TURP " ) . Reynt hefur verið að gera endurbætur á þeirri tækni og ein þeirra er svokölluð rafeyðing ( electrovaporization ) á hvekk um þvagrás ( RÁHUÞ ) . Aðferðin var fyrst kynnt árið 1993 og tekin í notkun á FSA 1997 . Tilgangur rannsóknarinnar var að kynna hina nýju tækni , kanna öryggi , fylgikvilla og árangur aðgerðarinnar fyrstu fimm árin . Efniviður og aðferðir : Sjúkraskrár allra sjúklinga er undirgengust RÁHUÞ ( af greinarhöfundi ) á h-deild FSA á tímabilinu 1997 - 2001 voru yfirfarnar . Um var að ræða 36 sjúklinga og hjá 22 ( 61% ) var þvagteppa aðalábending aðgerðar . Þrír sjúklingar höfðu þekkt illkynja æxli í hvekk . Aðgerðin var framkvæmd í mænu - eða utanbastsdeyfingu . Notuð voru hefðbundin speglunartæki til aðgerðar á hvekk , en í stað skurðlykkju var notað sérstakt kefli / hjól ( rollerball ) sem rennt var eftir vefnum . Straumstyrkur var á bilinu 250 - 300 W . Hjá 18 ( 50% ) sjúklingum var einnig skorinn vefur með skurðlykkju í lok aðgerðar ( samlokuaðgerð ) . Við tölfræðilega úrvinnslu var notast við forritið Excel ® . Niðurstöður : Meðalaldur sjúklinga var 76,8 ár ( bil 56 - 94 ) og miðtala áhættuflokks ( ASA ) var II . Heildarfjöldi legudaga var 5,3 dagar að meðaltali og 3,5 dagar ( miðtala 3 ) eftir aðgerð . Aðgerðartími var 29,3 mín. að meðaltali ( bil 13 - 46 ) og 8,3 gr af hvekkvef voru fjarlægð að meðaltali þegar vefur var líka skorinn . Enginn sjúklingur dó < 30 daga frá aðgerð . Allir útskrifuðust . Enginn þurfti á blóðgjöf að halda í eða eftir aðgerð og engin enduraðgerð var < 30 daga . Fjórir ( 11% ) fengu fylgikvilla < 4 vikna ( blóðmiga , þvagteppa , þvagfærasýking 2 ) og tveir ( 5,5% ) þurftu síðar að undirgangast blöðruhálsskurð um þvagrás sökum blöðruhálsþrengsla ( annar með æxlisvöxt ) . Tveir ( 5,5% ) sjúklingar með staðfest illkynja æxli í hvekk hafa viðvarandi þvagteppu . Ályktun : RÁHUÞ sýnist vera örugg og tæknilega góð aðgerð ein sér eða sem samlokuaðgerð . Enginn skurðdauði var og blóðgjafir reyndust óþarfar . Fylgikvillar voru fáir og engir alvarlegir . Árangur er sambærilegur við erlendar rannsóknir . Inngangur : Algengasta skurðaðgerð við hvekkauka hefur verið hvekkúrnám um þvagrás ( HUÞ , " TURP " ) . Reynt hefur verið að gera endurbætur á þeirri tækni og ein þeirra er svokölluð rafeyðing ( electrovaporization ) á hvekk um þvagrás ( RÁHUÞ ) . Tilgangur rannsóknarinnar var að bera saman HUÞ við RÁHUÞ með tilliti til aðgerðaþátta , legutíma og skammtíma fylgikvilla . Efniviður og aðferðir : Sjúkraskrár allra sjúklinga er undirgengust RÁHUÞ ( hópur A = 34 sjúklingar ) á H-deild FSA á tímabilinu 1997 - 2001 og HUÞ ( hópur B = 48 sj . ) á tímabilinu 01.04. ´ 95 - 31.01. ´ 96 voru yfirfarnar . Sjúklingar er áður höfðu greinst með illkynja æxli í hvekk voru útilokaðir . Aðgerðin var framkvæmd í mænu - eða utanbastsdeyfingu . Notast var við hefðbundin speglunartæki með skurðlykkju til HUÞ , en í stað skurðlykkju var notað sérstakt kefli / hjól ( rollerball ) við RÁHUÞ sem rennt var eftir vefnum . Hóparnir voru sambærilegir hvað varðaði aldur og áhættuflokk ( ASA ) . Við tölfræðilega úrvinnslu var notast við forritið Excel ® og marktekt miðaðist við p-gildi < 0,05 . Niðurstöður : Heildarfjöldi legudaga var 5,4 í hópi A og 8,6 í hópi B ( meðaltal , p = 0,0001 ) og fjöldi legudaga eftir aðgerð var líka styttri hjá hópi A en B ( 3,6 á móti 6,5 dögum , p = 0,0005 ) . Ekki var marktækur munur á aðgerðartíma ( 29,7 mín. í hópi A , 27,5 mín. í hópi B ) . Enginn sjúklingur dó < 30 daga frá aðgerð . Enginn sjúklingur þurfti á blóðgjöf að halda í eða eftir aðgerð í hópi A , en þrír ( 6,2% ) í hópi B. Fimm ( 14,7% ) sjúklingar í hópi A fengu fylgikvilla < 6 vikna ( blóðmiga , þvagteppa , blöðruhálsþrengsli , þvagfærasýking 2 sjúklingar ) , en tveir ( 8,3% ) í hópi B ( blóðmiga , þvagfærasýking ) . Ályktun : RÁHUÞ og HUÞ sýnast vera sambærilegar hvað varðar aðgerðartíma og fylgikvilla í heildina tekið , en legutími var lengri við HUÞ . Í hvorugum hópnum dóu sjúklingar < 30 daga frá aðgerð . Fylgikvillar voru fáir og engir alvarlegir . Blæðingarhætta er minni eftir RÁHUÞ og getur því hugsanlega verið vænlegri kostur hjá áhættumeiri sjúklingum . 1 Þvagfæraskurðdeild og 2 krabbameinslækningadeild Landspítala Hringbraut , 3 skurðdeild Brigham Harvard sjúkrahússins í Boston , 4ra nnsóknastofa Háskóla Íslands í meinafræði , 5 læknadeild Háskóla Íslands . Inngangur : Bleikfrumuæxli eru sjaldgæf æxli í nýrum sem erfitt getur verið að aðgreina frá nýrnakrabbameini . Klínísk hegðun þeirra er oftast góðkynja enda þótt meinvörpum frá þeim hafi verið lýst . Þessi rannsókn er hluti af viðamikilli rannsókn á æxlum í nýrum sem greinst hafa á Íslandi frá árinu 1955 . Markmið rannsóknarinnar er að kanna nýgengi þessara æxla hér á landi og athuga klíníska hegðun þeirra með sérstaka áherslu á lífshorfur sjúklinga eftir greiningu . Efniviður og aðferðir : Rannsóknin er afturskyggn og nær til allra Íslendinga sem greindust með bleikfrumuæxli í nýrum á tímabilinu 1984 - 2001 . Farið var yfir vefjasýni allra illkynja nýrnaæxla á þessu tímabili og klínískar upplýsingar fengnar úr sjúkraskrám , dánarmeina - og þjóðskrá . Niðurstöður : Frá 1984 - 2001 greindust 38 sjúklingar með bleikfrumuæxli á Íslandi ( nýgengi 0,7 / 100.000 ári ) sem er 6% greindra nýrnafrumukrabbameina á sama tímabili . Meðalaldur var 71 ár ( bil 52 - 86 ár ) og kynjaskipting jöfn . Flestir ( 65% ) sjúklinganna greindust fyrir tilviljun , oftast við myndrannsóknir á kviði ( 91% ) . Blóðmiga , kviðverkir og þyngdartap leiddu til greiningar hjá sjö sjúklingum ( 19% ) . Sex sjúklingar ( 16% ) greindust við krufningu . Blóðgildi og sökk voru eðlileg í öllum tilvikum nema hjá tveimur sjúklingum sem höfðu vægt hækkað sökk . Allir sjúklingarnir voru á Robson-stigi I nema einn sem greindist á stigi II . Meðalstærð æxlanna var 4,7 cm ( bil 1,4 - 10 cm ) og ekki marktækur munur á hægra ( n = 17 ) og vinstra nýra ( n = 13 ) ( p > 0,1 ) . Enginn sjúklinganna hefur greinst með meinvörp við eftirlit . Af 32 sjúklingum sem greindust á lífi eru tíu dánir , allir vegna óskyldra sjúkdóma . Fimm - og 10 - ára lífshorfur ( hráar ) reyndust 73% og 65% . Allir sjúklingarnir gengust undir skurðaðgerð þar sem æxlið var fjarlægt , þar af tveir undir hlutabrottnám en annar þeirra lést á 2. degi eftir aðgerð . Ályktun : Bleikfrumuæxli eru sjaldgæf nýrnaæxli . Þau greinast oftast fyrir tilviljun við myndrannsóknir á kviði . Bleikfrumuæxli vaxa yfirleitt ekki út fyrir nýrað og horfur sjúklinga eru afar góðar . Niðurstöður okkar renna stoðum undir það álit að bleikfrumuæxli beri frekar að flokka með góðkynja æxlum en nýrnakrabbameinum . 1 Þvagfæraskurðdeild Landspítala Hringbraut , 2 Læknadeild Háskóla Íslands , 3 Skurðdeild Brigham Harvard sjúkrahússins í Boston Inngangur : Nýrnabrottnám ( radical nephrectomy ) er hefðbundin meðferð staðbundins nýrnafrumukrabbameins . Við hlutabrottnám á nýra ( partial nephrectomy ) er hluti nýrans með æxlinu fjarlægður . Áður fyrr var aðgerðinni aðallega beitt við sjúklinga með skerta nýrnastarfsemi og þannig reynt að forða þeim frá blóðskilun með því að hlífa starfhæfum nýrnavef . Á síðustu 15 árum hefur hlutabrottnámi á nýra í vaxandi mæli verið beitt í meðferð sjúklinga með eðlilega nýrnastarfssemi . Ein helsta skýringin er aukinn fjöldi tilviljanagreindra nýrnaæxla sem greinast við myndrannsóknir á kviðarholi . Árangur hlutabrottnáms hefur verið mjög góður erlendis en aðgerðin er tæknilega krefjandi og hætta á blæðingu og endurkomu krabbameins aukin . Tilgangur rannsóknarinnar var að kanna tíðni og árangur þessara aðgerða hér á landi . Efniviður og aðferðir : Rannsóknin er afturvirk og nær til allra sem gengust undir hlutabrottnám á nýra vegna nýrnafrumukrabbameins á Íslandi 1971 - 2001 . Upplýsingar fengust úr sjúkraskrám , vefjasvörum og krabbameinsskrá KÍ . Kannaður var fjöldi aðgerða , ábendingar , afdrif sjúklinga eftir aðgerð og endurkoma krabbameinsins . Niðurstöður : Frá 1971 - 2001 gengust 605 sjúklingar undir skurðaðgerð á nýra á Íslandi af 907 greindum með nýrnafrumukrabbamein . Fimmtán þessara aðgerða voru hlutabrottnám ( 4 konur og 11 karlar ) , allar framkvæmdar eftir 1991 . Ábendingar aðgerða voru ; skert nýrnastarfsemi í hinu nýranu ( n = 5 ) , eitt nýra ( n = 4 ) og lítil randstæð æxli ( < 4 cm ) ( n = 4 ) . Í tveimur tilvikum var talið að um góðkynja hnút væri að ræða . Ellefu sjúklingar greindust fyrir tilviljun . Meðalaðgerðartími var 200 mínútur og blæðing 690 ml ( 300-2000 ml ) . Meðalstærð æxlanna var 2,9 cm ( 1 - 5,5 cm ) . Tólf ( 80% ) sjúklinganna voru með sjúkdóm á Robson-stigi I ( Robson ) , tveir á stigi II og einn á stigi IV . Smjásjárskoðun á æxlunum leiddi í ljós hreinar skurðbrúnir í 12 tilvikum en hjá þremur sjúklingum fannst krabbamein í skurðbrúnum . Þrír greindust með endurkomu krabbameins í nýranu ( 8 , 15 og 15 mánuðum frá aðgerð ) og gengust undir nýrnabrottnám . Af þeim voru tveir með æxlisvöxt í skurðbrúnum . Tveir sjúklingar voru teknir aftur til aðgerðar vegna blæðingar . Annar þeirra lést 9 dögum frá aðgerð vegna hjartabilunar og losts sem var rakið til blæðingarinnar . Aðrir fylgikvillar voru sýking í kviðarholi ( n = 1 ) og lungnabólga ( n = 1 ) . Legutími var sex dagar ( bil 3 - 57 dagar ) . Af 15 sjúklingum eru 11 á lífi í dag , þar af 10 án merkja um nýrnafrumukrabbamein . Ályktun : Reynsla af hlutabrottnámi vegna nýrnafrumukrabbameins hér á landi er takmörkuð og bundin við síðasta áratug . Aðgerðin hefur oftast verið framkvæmd hjá sjúklingum með skerta nýrnastarfsemi og í þeim hópi er hættara við fylgikvillum . Krabbamein í skurðbrúnum ( 20% ) er vandamál sem mikilvægt er að fyrirbyggja , til dæmis með frystiskurði í aðgerð . Róttækt nýra - og þvagálsnám með opinni aðgerð hefur fram að þessu verið hefðbundið meðferðarúrræði hjá sjúklingum með illkynja æxli í efri þvagfæraþekju . Aðgerðin er yfirleitt gerð með einum löngum kviðarholsskurði eða tveimur aðskildum holskurðum og er umfangsmikil fyrir sjúkling . Kynnt er sjúkratilfelli þar sem 70 ára gamall sjúklingur greindist með nýjan æxlisvöxt á tveimur stöðum í vinstri þvagál og eitt í nýraskjóðu sömu megin . Áður hafði hann undirgengist hlutanám vinstri þvagáls ( neðri hluta ) sökum ill-kynja æxlisvaxtar , auk blöðruæxlisnáms um þvagrás . Sökum alvarlegs lungnasjúkdóms var brýnt að minnka áhættu væntanlegrar aðgerðrar hið allra mesta . Ekki var sýnt fram á meinvörp fyrir aðgerð . Framkvæmt var róttækt nýra - og þvagálsnám með kviðsjárspeglun og aðstoð handar ( hand-assisted laparoscopic nephroureterectomy ) gegnum lítinn skurð neðan nafla , en þar var komið fyrir sérstöku plastgati fyrir hönd skurðlæknis þannig að hægt var að nota handaraðstoð við kviðsjáraðgerðina . Sama gat var aftur notað til að losa um neðsta hluta þvagáls auk brottnáms líffæris í lok aðgerðar . Gangur eftir aðgerð varð góður og heilsaðist sjúklingi vel í kjöl-farið . Meinafræðirannsókn staðfesti illkynja æxlisvöxt ( Ta , GI ) og engin merki sáust um meinvörp við aðgerð . Sýnt verður myndband úr aðgerðinni sem og uppsetning á þessari tegund aðgerða . Rætt verður um hugsanlega kosti og galla þessarar aðgerðar í samanburði við aðrar kviðsjárspeglunaraðgerðir eða hefðbundnar opnar aðgerðir . Eftir því sem næst verður komist er um fyrstu aðgerð sinnar tegundar að ræða hérlendis við slíkum sjúkdómi . Inngangur : Illkynja æxli í efri þvagvegaþekju ( IÆEÞÞ ) eru yfirleitt talin um 5% illkynja þvagþekjuæxla . Tilgangur rannsóknarinnar var að athuga einkenni , greiningaraðferðir , stigun , meðferð og afdrif sjúklinga sem til meðferðar komu á H-deild FSA á 23 ára tímabili . Efniviður og aðferðir : Farið var yfir sjúkraskrár allra sjúklinga sem greinst höfðu með IÆEÞÞ á H-deild FSA á tímbilinu 1978 - 2001 . Alls var um að ræða 10 sjúklinga og einn þeirra greindist tvívegis með æxli sömu megin ( ellefu sjúkdómar ) . Niðurstöður : Meðalaldur sjúklinga var 69,5 ár ( bil 40 - 86 ára ) . Í sjö ( 64% ) tilfellum var blóðmiga aðaleinkenni og fjórir höfðu síðu - eða kviðverki . Fimm höfðu áður haft einkenni um þvagfærasteina . Frumuskoðun þvags var tekin hjá sex sjúklingum og var neikvæð með tilliti til æxlisvaxtar hjá öllum . Í níu ( 82% ) tilfellum var æxlisvöxtur bundinn við vinstra þvagvegakerfið . Tveir ( 18% ) sjúklingar höfðu áður fengið æxlisvöxt í þvagblöðru og fjórir ( 36% ) í kjölfar aðgerðar . Enginn greindist með meinvörp fyrir aðgerð , en einn sjúklingur greindist fyrir tilviljun með IÆEÞÞ samtímis og hann undirgekkst róttækt nýranám sökum illkynja æxlis í nýra . Nýra - og þvagálsnám var framkvæmt með opinni aðgerð hjá fimm sjúklingum og hjá einum með kviðsjártækni og aðstoð handar , fjórir fóru í nýra - og hlutanám þvagáls og í einu tilfelli var gert hlutanám þvagáls . Enginn dó á fyrsta mánuði eftir aðgerð . Sjúklingarnir reyndust hafa eftirfarandi T-stigun : T 4 = 2 , T 3 = 3 , T 2 = 2 , T 1 = 1 , Ta = 3 . Æxlisvöxtur var af gráðu I hjá einum sjúklingi , gráðu II hjá sjö og III hjá þremur . Fjórir höfðu 2 æxli sömu megin . Tveir fengu geislameðferð í kjölfar aðgerðar og annar þeirra líka lyfjameðferð . Fjórir ( 36% ) sjúklingar létust úr sjúkdómnum 1 - 4 mánuðum eftir aðgerð sökum meinvarpa og voru allir með T 3 - 4 sjúkdóm . Ályktun : IÆEÞÞ eru fátíð á FSA og horfur sjúklinga með slík æxli ráðast mest af stigun sjúkdóms við greiningu . Sjúkdómurinn er oft fjölhreiðra . Blóðmiga er algengasta einkennið . Erfitt reyndist að greina meinvörp fyrir aðgerð . Enginn skurðdauði var á þessu tímabili . Mjög hefur færst í vöxt á undanförnum árum að hafa læknisfræðilegt efni aðgengilegt á tölvutæku eða rafrænu formi og þá sérstaklega á netinu . Höfundur mun kynna " Rafkver Vals um þvagfærasjúkdóma " sem í fyrstu verður aðgengilegt öllu starfsfólki FSA á innraneti sjúkrahússins . Aðaltilgangurinn er sá að þeir sem á þurfa að halda fræðslu eða upplýsingum um sjúkdóma í þvagfærum geti opnað kverið hvenær sem er á rafrænu formi og þá frekar leyst vandamál þau er þeir glíma við í daglega starfi . Efnið er skrifað með læknanema og kandídata í huga þótt aðrar heilbrigðisstarfstéttir geti vafalaust nýtt sér kverið . Leiðbeiningar eru varðandi greiningu og meðferð flestra algengustu og nokkurra fátíðari góðkynja sjúkdóma í þvagfærum . Þungamiðjan er hnitmiðaður texti auk skýringarmynda . Efnið verður endurnýjað ( uppfært ) með reglulegu millibili eftir því sem reynslan sýnir auk þess sem tekið verður mið af faglegum framförum innan þvagfæralækninga . Sömuleiðis er vonast til þess að rafkverið auki áhuga læknanema og annars heilbrigðisstarfsfólks á hinum fjölþættu sjúkdómum sem heyra undir þvagfæralækningar í dag . 1 Þvagfæraskurðlækningadeild Landspítala Hringbraut , Félag íslenskra þvagfæraskurðlækna , 2 Krabbameinsskrá Krabbameinsfélags Íslands * . Inngangur : Nýgengi krabbameins í blöðruhálskirtli hefur aukist verulega síðastliðna tvo áratugi . Mikilvægt er að skrá ekki einvörðungu tilfellið í Krabbameinsskrána heldur einnig greiningarstig krabbameinsins . Til þess að svo megi vera þarf samvinnu við lækna og skilvirkt skráningarferli . Efniviður og aðferðir : Krabbameinsskrá KÍ hefur í samvinnu við þvagfæraskurðlækna skráð greiningarstig þeirra sem greinst hafa með krabbamein í blöðruhálskirtli frá 1998 . Stigunin byggir á TNM flokkunarkerfinu frá 1997 . Niðurstöður : Árin 1998 , 1999 og 2000 greindust samtals 457 einstaklingar með krabbamein í blöðruhálskirtli og hafa 440 eða 96% verið stigaðir . Af þessum hópi reyndust 64% hafa staðbundið krabbamein ( T 1a - T 2b ) , 17% með vöxt út fyrir líffærið ( T 3 ) og 19% með dreifingu til eitla eða beina ( N + eða M + ) . Ef þessar niðurstöður eru bornar saman við karlmenn sem greindust á tímabilinu 1983 - 87 er árlegur fjöldi sjúklinga sem greinast með útbreiddan sjúkdóm , miðað við aldurstaðlað nýgengi , nær óbreyttur en fjöldi karlmanna með staðbundinn sjúkdóm hefur aukist um tæp 60% . Ályktanir : Skilvirk skráning á greiningarstigi krabbameins í blöðruhálskirtli hefur tekist með ágætum og varpar slík skráning mun gleggra ljósi á sjúkdóminn í íslensku samfélagi samanborið við einfalda tilfellaskráningu . Inngangur : Markmið rannsóknarinnar var að kanna tíðni , tegundir og meðferð þvagleka meðal íslenskra kvenna . Einnig var markmiðið að kanna tengsl þvagleka við aldur , félagsleg áhrif og lífsgæði . Efniviður og aðferðir : Þátttakendur voru 10.000 konur á aldrinum 30 - 75 ára , valdar með tilviljun úr þjóðskrá . Sendur var póstlisti með spurningum til þátttakenda ásamt bréfi þar sem tilgangur rannsóknarinnar var útskýrður . Hringt var í þær sem ekki höfðu svarað og þeim boðið að svara spurningum í gegnum síma . Notast var við staðfærðan alþjóðlegan spurningalista ( ICI-SF ) auk spurninga tengdum kostnaði og meðferð . Gallup sá um framkvæmd rannsóknarinnar í samvinnu við höfunda . Niðurstöður : Svarhlutfall var 75,1% . Síðasta mánuð höfðu 38,4% fundið fyrir þvagleka , 18,7% 2 - 3svar í viku eða oftar . Áreynsluleki er langalgengastur sérstaklega meðal yngri kvenna . Tíðni bráðaleka eykst mikið með aldri . Flestar lýsa litlum leka ( 81,3% ) en magnið eykst með aldri . Þvagleki hafði áhrif á daglegt líf 28,4% kvennanna . Þó aðeins lítill hluti svarenda hefðu hlotið meðferð hafði meðferðin sem oftast var skurðaðgerð góð áhrif . Ályktanir : Tíðni þvagleka er mjög há meðal íslenskra kvenna , hærri en mælist í flestum erlendum könnunum . Tíðnin eykst með aldri , sérstaklega bráðaleki . Sjúkdómurinn hefur áhrif á daglegt líf fjölda kvenna . Hlutfallslega fáar konur leita sér meðferðar þótt í flestum tilvikum hafi hún góð áhrif . Inngangur : Markmið rannsóknarinnar var að kanna fjárhagsleg áhrif og kostnað af völdum þvagleka meðal íslenskra kvenna . Efniviður og aðferðir : Þátttakendur voru 10.000 konur á aldrinum 30 - 75 ára , valdar með tilviljun úr þjóðskrá . Sendur var póstlisti með spurningum til þátttakenda ásamt bréfi þar sem tilgangur rannsóknarinnar var útskýrður . Hringt var í þær sem ekki höfðu svarað og þeim boðið að svara spurningum í gegnum síma . Notast var við staðfærðan alþjóðlegan spurningalista ( ICI-SF ) auk spurninga tengdum kostnaði og meðferð . Gallup sá um framkvæmd rannsóknarinnar í samvinnu við höfunda . Niðurstöður : Svarhlutfall var 75,1% . Síðasta mánuð höfðu 38,4% fundið fyrir þvagleka , 18,7% 2 - 3svar í viku eða oftar . Flestar lýsa litlum leka ( 81,3% ) en magnið eykst með aldri . Þvagleki hafði áhrif á daglegt líf 28,4% kvennanna . 24,0% kvennanna notuðu einhvers konar vörn gegn þvagleka , flestar dömubindi eða annars konar buxnainnlegg , þar af skiptu 8,5% um vörn 4 - 5 sinnum á dag eða oftar . Meðalkostnaður kvennanna vegna þvagleka nemur 814 kr. ( ± 815 kr. ) í hverjum mánuði , en 2.322 kr. ( ± 1613 kr. ) hjá þeim sem telja sig hafa mikinn þvagleka . Heildarkostnaður allra kvenna á Íslandi 20 ára og eldri vegna þvagleka er rúmlega 444 milljónir króna á ári . Heildarkostnaður af völdum þvagleka á Íslandi er áætlaður minnst 1.000 milljónir króna á ári . Ályktanir : Kostnaður af völdum þvagleka á Íslandi er mjög hár , en sambærilegur við það sem gerist í nágrannalöndum okkar . 1 Skurðdeild háskólasjúkrahússins í Malmö , 2 barnadeild Baylor háskólasjúkrahússins í Texas , 3 barnaskurðdeild Barnaspítala Hringsins , 4 handlækningadeild Landspítala Hringbraut , 5 læknadeild Háskóla Íslands , 6 skurðdeild Brigham-Harvard sjúkrahússins í Boston Inngangur : Launeista er algengur meðfæddur galli hjá drengjum og eru helstu fylgikvillar ófrjósemi og krabbamein í eistum . Tilgangur þessarar rannsóknar var að kanna árangur aðgerða vegna launeista á Barnaspítala Hringsins og hverjir sjúklinganna höfðu greinst með krabbamein í eistum . Efniviður og aðferðir : Rannsóknin er afturvirk og nær til 593 sjúklinga sem fengu greininguna launeista eða gengust undir launeistaaðgerð á Barnaspítala Hringsins á tímabilinu 1. janúar 1970 til 31. desember 1993 . Upplýsingar fengust úr sjúkraskrám , meðal annars um fæðingarþyngd , aldur við greiningu og aðgerð , staðsetningu eistans og fylgikvilla . Með upplýsingum úr krabbameinsskrá KÍ var athugað hverjir höfðu greinst með eistnakrabbamein fram til 31. desember 2000 . Niðurstöður : Meðalfæðingarþyngd var 3464 gr , þar af 58 ( 10% ) með fæðingarþyngd 2500 gr . Meðalaldur við greiningu var 3,1 ár ( bil 0 - 14 ár ) og við aðgerð 7,6 ár ( bil 0 - 34 ár ) . Launeista var algengara hægra megin ( 61% ) ( p < 0.01 ) en 18% drengjanna voru með launeista beggja vegna . Við aðgerð var eistað staðsett í náragangi í 50% tilvika , í kviðarholi hjá 10% sjúklinga og í 34% tilvika utan leiðar ( ectopisk ) . Fylgikvillar sáust eftir 29 ( 5% ) aðgerðir þar sem blóðgúll ( 2,7% ) og skurðsýking ( 1,2% ) voru algengastar . Rúmur helmingur ( 52% ) drengjanna reyndust einnig hafa nárakviðslit . Af 593 sjúklingum hafa tveir greinst með krabbamein í eistum , báðir með fósturvísiskrabbamein , 13 og 14 árum eftir launeistaaðgerð . Ályktanir : Árangur launeistaaðgerða er góður í þessari rannsókn . Umtalsverð töf ( 4,5 ár frá greiningu ) er á meðferð launeista hér á landi en yfirleitt er mælt með aðgerð fyrir tveggja ára aldur til að fyrirbyggja ófrjósemi og eistnakrabbamein síðar á ævinni . Í þessari rannsókn var hlutfall þeirra sem greindust með eistnakrabbamein þó mjög lágt , eða 0,3 % . Aðferðir : " Transsexualism " er alvarlegasta og óafturkræfasta brenglunin á " gender identity " ( kynvitund ) . Að tilstuðlan áhugafólks um gender disorder stofnaði Landlæknir vinnuhóp um " Transsexual " sjúkdóminn sem leiddi síðar til skipunar nefndar um kynskiptiaðgerðir . Framkvæmdar hafa verið tvær aðgerðir þar sem einum karli var breytt í konu og einni konu í mann . Árið 1997 var ákveðin aðgerð á konu á þrítugsaldri sem hafði öll einkenni um transsexual sjúkdóm og hafði farið klakklaust í gegnum undirbúningsferlið . Aðgerðin var framkvæmd í fimm stigum . 1 ) Leg - og eggjastokkaúrnám og eggjaleiðarabrottnám , 2 ) Brottnám brjósta undir húð , 3 ) Flipamótun þar sem notast var við húð - og undirhúðarflipa og náraflipa til myndunar getnaðarlims ásamt þvagrás . Flipinn er stilkaður og nýtur blóðflæðis frá superficial circumflex iliac artery á meðan hann er í biðfasa ( 14 daga ) , 4 ) Flipinn skilinn frá stofni og nýtur eingöngu dreifðs blóðflæðis frá lífbeinssvæði , 5 ) Komið fyrir eistafyllingu í stærri skapabörmum . Árið 2002 var framkvæmd aðgerð á karlmanni á þrítugsaldri sem sömuleiðis hafði staðföst einkenni um transsexual sjúkdóm og hafði verið í kvenhlutverki og fengið hormónameðferð í rúmt ár . Aðgerðin var framkvæmd í tveimur stigum . 1 ) Í fyrstu var opnað í spöng milli endaþarms og pungs , myndað rými milli endagarnar og blöðruhálskirtils og blöðru , gerð gelding og getnaðarlim flett úr , aftari taugaæðarstilkur losaður frá svampi ásamt kóngi . Lífbeinssvæðið fært niður um ca. 5 cm . Kóngur var tálgaður til og saumaður á lífbein sem snípur , og þvagrás var stytt og tekin í gegnum húð . Þessu næst var getnaðarlimshúð snúið við og henni komið fyrir í fyrrnefndu holrými . Punghúðin var síðan notuð til að búa til skapabarma . 2 ) Gerð var aðgerð til að opna betur skeiðarop . Umræða : Að þessum aðgerðum hafa komið sérfræðingar í lýtalækningum , kvensjúkdómum , þvagfærafræðum og ristil - og endaþarmsskurðlækningum . Niðurstaða : Fylgikvillar við aðgerð hafa engir verið þrátt fyrir að lýst sé hárri tíðni í erlendum uppgjörum . Þessir sjúklingar hafa verið stoltir af nýju útliti sínu og er árangur hvað snertir útlit og starfshæfni sambærilegur við aðgerðir erlendis . Ferli aðgerðanna er lýst með skyggnum . Inngangur : Aðferðir til endursköpunar brjósta eru í stöðugri þróun . Nýjar aðferðir þróast án þess að hinar eldri hverfi , þær fá aðeins annað vægi . Nauðsynlegt er að kunna góð skil á öllum valkostum þar sem forsendur fyrir úrlausn eru mjög mismunandi milli sjúklinga . Ennfremur má oft má leysa ófullnægjandi árangur eða aukakvilla einnar aðferðar með annarri aðferð . Við höfðum einkum áhuga á að skoða hvaða aðgerðir höfðu verið valdar og árangur og aukakvilla hjá þeim sjúklingum sem gengust undir flóknustu aðgerðina . En hverjir eru þá valkostirnir , áhætturnar og aukakvillarnir ? Efniviður : Gerðar voru 302 aðgerðir á 22 ára tímabili ( 1979 - 2001 ) . Aðgerðirnar voru gerðar á Landakoti , Kaiser Permanente í Kaliforníu , Borgarspítala og Landspítala . Tegundir aðgerða voru : Endursköpun með silikonpúða 19 , endursköpun með vefþenslupoka 54 , latissimus dorsi flipar 85 , stilkaðir TRAM-flipar 45 , frír TRAM-flipar 58 . Tafarlaus endursköpun var gerð hjá 23 sjúklingum í framangreindum hópi sjúklinga . Niðurstöður : Rannsóknin endurspeglar þá almennu þróun að endurskapa brjóst með eigin vef sjúklings fremur en framandi ígræðsluefnum ( silicon ) . Einnig vaxandi fjölda tafarlausrar endursköpunar ( það er endursköpun í beinu framhaldi af brottnámi ) . Af þeim 58 sjúklingum þar sem frír TRAM-flipi hafði verið valinn þurftu sex sjúklingar að fara í endurtekna aðgerð vegna röskunar á að - eða blóðflæði til eða frá hinu nýendurskapaða brjósti . Þannig tókst að bjarga þremur af þessum flipum eða 50% . Þetta þýðir að 5% ( 3 af 58 ) flipaaðgerða lánuðust ekki . Hjá sjö sjúklingum af 58 var merkjanlegur fitudauði í hluta af flipanum . Ályktun : Þróun valkosta til endursköpunar brjósta er sú sama hér og annars staðar í heiminum . Aðgerðirnar verða sífellt tæknilega meira krefjandi en gefa jafnframt von um betri árangur , þó aldrei án áhættu eins og að framan greinir . Vaxandi áhugi fyrir tafarlausri endursköpun erlendis og einnig hérlendis þó í tiltölulega litlum mæli sé . 1 Lyflækningadeild , 2 gangráðseftirlit , 3 hjarta - og lungnaskurðdeild Landspítala Hringbraut Inngangur : Hjartsláttartruflanir frá sleglum eru algengasta ástæðan fyrir skyndidauða . Ígrætt hjartarafstuðtæki er talinn besti meðferðarkosturinn við slíku . Á Íslandi hófst ísetning stuðtækja fyrir 10 árum og í dag eru 45 Íslendingar með ígrætt hjartarafstuðtæki . Markmið þessarar rannsóknar var að taka saman upplýsingar um tækin hér á landi , meðal annars undirliggjandi sjúkdóma , fylgikvilla ísetningar og virkni tækjanna . Efniviður og aðferðir : Farið var í gegnum sjúkraskrár allra sjúklinga sem fengið hafa ígrætt hjartarafstuðtæki á Íslandi . Einnig var farið yfir allar skráningar frá tækjunum á göngudeild og þær skoðaðar með tilliti til réttmætis meðferðar . Niðurstöður : Fyrsta ísetningin var gerð á Íslandi árið 1992 . Alls hafa 54 einstaklingar fengið ígrætt hjartarafstuðtæki og af þeim eru 45 á lífi í dag . Meðalaldur við ísetningu er 57 ár . Allar ígræðslur hér á landi hafa verið gegnum æðakerfið og tækið geymt undir brjóstvöðvanum neðan viðbeins eða undir réttivöðva kviðs . Tíðni fylgikvilla er lág , en oftast er um að ræða blæðingu eftir aðgerð . Ein yfirborðssýking hefur verið skráð . Helstu ábendingar fyrir ísetningu eru hjartastopp ( 52% ) og sleglahraðtaktur ( 42% ) . Flestir sjúklinganna hafa kransæðasjúkdóm ( 61% ) , en 16% fengu tæki vegna óútskýrðs hjartastopps eða sleglahraðtakts . Tæpur helmingur sjúklinga hefur fengið meðferð frá tækinu . Tveir einstaklingar hafa fengið fleiri en 30 stuð frá sínu tæki . Flest stuðin frá tækjunum virðast réttmæt , en oft er þó ekki hægt að skera úr um réttmæti sökum ónógra upplýsinga . Ályktanir : Árangur meðferðar með ígræddum hjartarafstuðtækjum hér á landi virðist góður . Tíðni fylgikvilla er lág og tækin í flestum tilfellum að virka sem skyldi . Tækin eru án efa lífsbjörg fyrir marga Íslendinga sem annars hefðu látist skyndidauða . Hjartaskurðdeild Brigham and Women´s sjúkrahússins í Boston , Harvard Medical School Inngangur : Skurðaðgerðir á ósæðarrót eru tæknilega krefjandi þar sem hluta ósæðar ásamt ósæðarloku er skipt út . Oftast er notast við gerviloku ( GL ) í þessum aðgerðum en hin síðari ár hafa lífrænar lokur ( LL ) úr líkum ( homografts ) rutt sér til rúms . Helsti kosturinn við þær er sá að sjúklingarnir sleppa við blóðþynningarmeðferð . Á hinn bóginn endast LL síður en GL og því meiri líkur á endurtekinni aðgerð . Markmið þessarar afturskyggnu rannsóknar var að bera saman árangur þessara tveggja lokugerða við aðgerðir á ósæðarrót . Efniviður og aðferðir : 221 sjúklingar sem gengust undir valaðgerð á ósæðarrót , 136 með LL ( 111 homografts , 25 Freestyle ) og 85 með GL ( St. Jude conduit ) voru bornir saman og þeim fylgt eftir að meðaltali í 42 ± 28 mánuði . Meðalaldur í hópunum var 53 ( LL ) og 54 ár ( GL ) . Kynjahlutfall , NYHA-flokkun og útfallsbrot ( EF ) voru einnig sambærileg í hópunum tveimur . Kransæðasjúkdómur ( 35% vs . 17% ) , Marfans-heilkenni , ósæðargúlpur og gáttaflökt voru hins vegar algengari í GL-hópnum . Niðurstöður : Allri ósæðarrótinni var skipt út í 96% tilfella og helmingi rótarinnar hjá 4% . Algengasta ástæða aðgerðar var víkkuð ósæðarrót ( 37% ) , kölkuð ósæðarloka ( 33% ) , og meðfæddur ( tvíblaða ) ósæðarlokusjúkdómur ( 18% ) . Skurðdauði var 1,5% í LL-hópnum og 2,4% í GL-hópnum ( p = 0,5 ) . Tilhneiging til betri 5 ára lífshorfa sást í LL-hópnum ( 92,4% vs 88,2% , p = 0,0068 ) . Aldur , fyrri lokuskipti , samhliða kransæðaaðgerð og heilablóðfall í aðgerð voru sjálfstæðir forspárþættir lífshorfa samkvæmt fjölbreytugreiningu . Fimm ára líkur á því að vera laus við lokutengda fylgikvilla voru 93% í LL-hópnum og 86% í GL hópnum ( p = 0,5 ) . Ályktun : Valaðgerð á ósæðarrót og ósæðarloku er örugg skurðaðgerð með sambærilegum skurðdauða og við aðgerð þar sem eingöngu ósæðarloku er skipt út . Fjórum árum eftir aðgerð er hvorki marktækur munur á lífshorfum né fylgikvillum sjúklinga með LL eða GL . Lengra eftirlits er þörf áður en hægt er að segja til um hvor lokan er betri . Brottnám þrenginga í hálsslagæð til varnar slagi ( carotis endarterectomy ) hefur sannað gildi sitt til að fyrirbyggja heilablóðfall ef um marktæka þrengingu á hálsslagæð er að ræða . Ávinningur af aðgerð eykst eftir því sem þrengslin eru meiri og ef einkenni eru til staðar , hann er einnig háður tíðni fylgikvilla og að réttar ábendingar séu fyrir aðgerð . Leitað var í sjúkraskrám Landspítala og fundnar allar hálsslagæðaaðgerðir sem framkvæmdar voru á tímabilinu 1996 - 2001 . Farið var yfir læknabréf og aðgerðarlýsingar til að kanna nær-aðgerðar ( peri-operative ) fylgikvilla . Framkvæmdar voru 180 aðgerðir á 159 einstaklingum á tímabilinu 1996 - 2001 . Gögnum er aflað um 155 aðgerðir . 95 karlar , 60 konur . Meðalaldur var 68,4 ár ( 42 - 90 ) . Allir sjúklingar höfðu þrengingu yfir 60% ( algengast 90 - 99% ) . 107 höfðu einkenni af þrengingunni en 48 voru einkennlausir eða með óljós einkenni . Nær-aðgerðar fylgikvillar voru eftirfarandi : einn lést vegna heilablóðfalls ( 0,6% ) , þrír fengu minniháttar heilablóðfall ( 1,8% ) , þrír fengu skammvinnt blóðþurrðarkast ( TIA ) ( 1,8% ) , fjórir fengu einkenni frá úttaugum ( 2,4% ) þar af hlutu tveir varanlegan skaða á úttaugum ( 1,2% ) . 11 fengu blæðingu í skurðsárið sem þurfti aðgerðar við ( 6,6% ) . Einn sjúklingur fékk sýktan sýndargúlp ( pseudoaneurysm ) . Einn fékk óstabíl anginu . Tíðni fylgikvillla við brottnám æðaþrenginga til varnar heilablóðfalli á Íslandi á árunum 1996 - 2001 var vel innan þeirra marka sem krafist er . Ábendingar samræmdust erlendum viðmiðunum . Ætlunin er að kanna afdrif þessara sjúklinga nánar með eftirfylgd . Handlækningadeild , Centrallasarettet Västerås og Háskólasjúkrahús Malmö , Svíþjóð . Rifjuð verður upp saga kviðarholsspeglunar og mismunandi aðferðir við að útfæra loftkvið og innsetningu " trocar " . Farið verður yfir fylgikvilla kviðarholsspeglunar og sjúkratilfelli kynnt . Lýst verður opinni aðferð við innsetningu " trocar " og gerð loftkviðar með hjálp mynda og myndbands . Ninewells sjúkrahúsinu og læknaskólanum , Dundee Inngangur : Hjá konum á aldrinum 15 - 40 ára er greining botnlangabólgu erfið og tíðni eðlilegra botnlanga ( negative appendicectomy rate ) við opna botnlangaaðgerð á bilinu 20 - 45 % . Botnlangataka hjá konum á frjósemisskeiði er talin geta leitt til ófrjósemi , sérstaklega á þetta við þegar botnlangi er sprunginn eða með drepi ( gangrenous ) . Tilgangur : Að kanna áhrif greinandi kviðsjárskoðunar á tíðni eðlilegra botnlanga og á botnlanga með drepi hjá konum sem taldar eru vera með botnlangabólgu . Efniviður og aðferðir : Notaður var framskyggn gagnagrunnur . Konur á aldrinum 15 - 40 ára sem fóru í greinandi kviðsjárskoðun og taldar voru með botnlangabólgu á Ninewells sjúkrahúsinu í Dundee á árabilinu 1996 - 1999 voru fundnar í gagnagrunninum , upplýsingar þaðan voru notaðar en jafnframt voru sjúkraskýrslur yfirfarnar . Sama aðferðafræði var notuð á þann hóp kvenna 15 - 40 ára sem fór í opna botnlangatöku á sama tímabili og niðurstöður bornar saman við hópinn sem fór í kviðsjárskoðun . Niðurstöður : Alls fóru 163 konur , meðalaldur 23 ár , í greinandi kviðsjárskoðun . 80 sjúklingar fóru í kviðsjárskoðun innan 12 klst. frá komu . Botnlangi var talinn óeðlilegur í 74 sjúklingum ( 45,4% ) , aðrar meinsemdir fundust í 54 sjúklingum ( 33,2% ) en kviðsjárskoðun var eðlileg hjá 35 sjúklingum ( 21,4% ) . Vefjafræðileg skoðun á botnlanga leiddi í ljós eðlilegan botnlanga í átta sjúklingum , það er 10,8% , en átta sjúklingar höfðu sprunginn botnlanga eða botnlanga með drepi í , eða 12,1% af þeim sem höfðu bólginn botnlanga . 30% sem fóru í opna botnlangatöku höfðu eðlilegan botnlanga en 24,3% sprunginn botnlanga eða botnlanga með drepi í . Ályktun : Greinandi kviðsjárskoðun fækkar tíðni eðlilegra botnlanga og sprunginna og botnlanga með drepi í hjá konum á barneignarskeiði sem taldar eru vera með botnlangabólgu og fækkar ónauðsynlegum aðgerðum . Ninewells sjúkrahúsinu og læknaskólanum , Dundee Inngangur : Greinandi kviðsjárskoðun hefur verið ráðlögð hjá konum sem taldar eru vera með botnlangabólgu til að auka greiningarnákvæmni og fækka ónauðsynlegum holskurðum . Þetta hefur verið meira umdeilt hjá körlum . Tilgangur : Kanna notagildi greinandi kviðsjárskoðun hjá körlum sem taldir eru vera með botnlangabólgu , sérstaklega áhrif á tíðni eðlilegra botnlanga og á tíðni sprunginna botnlanga með drepi í . Efniviður og aðferðir : Notast við framskyggnan gagnagrunn . Karlar sem fóru í greinandi kviðsjárskoðun á árunum 1997 - 1998 og voru taldir vera með botnlangabólgu voru bornir saman við karla sem fóru í opna botnlangaaðgerð á sama tímabili . Niðurstöður : 82 sjúklingar fóru í kviðsjárskoðun og 80 í opna aðgerð á rannsóknartímabilinu . Hjá þeim sem fóru í kviðsjárskoðun var tíðni eðlilegra botnlanga 8,5% samanborið við 6 , 25% hjá þeim sem fóru í opna aðgerð . Tíðni sprunginna botnlanga eða botnlanga með drepi í 16,3% í hópnum sem fór í kviðsjárskoðun samanborið við 14,9% hjá þeim sem fóru í opna botnalangatöku . Við kviðsjárskoðun fundust aðrar meinsemdir í 17 sjúklingum , þar á meðal sprungið skeifugarnarsár í fjórum , bólga í bugðuristli í þremur , ristilbólgur í tveimur og drep í smágirni í einum . Ályktun : Kviðsjárskoðun hjá körlum sem taldir eru vera með botnlangabólgu dregur ekki úr tíðni eðlilegrar botnlangatöku eða fjölda sjúklinga með sprunginn botnlanga eða með drep í botnlanga . Hins vegar kann vel að vera að kviðskjárskoðun sé gagnleg hjá þessum sjúklingahópi þegar saga , einkenni og skoðun eru ekki dæmigerð fyrir botnlangabólgu . 1 Skurðlækningadeild Landspítala Hringbraut , 2 læknadeild Háskóla Íslands , 3 Tölfræðideild Urðar Verðandi Skuldar Inngangur : Eftir 1992 varð kviðsjáraðgerð kjöraðferð til að fjarlægja gallblöðru . Tilgangur rannsóknarinnar var að athuga tíðni greininga á gallsteinum og gallblöðrubólgu og tíðni gallblöðrubólguaðgerða í Reykjavík 1983 - 2000 og hvaða áhrif breytt aðgerðartækni hefur haft . Efniviður og aðferðir : Með aðstoð tölvuskráningar sjúkrahúsanna í Reykjavík voru fundnir allir sjúklingar með greiningarnar : 574 og 575 ( ICD 9 ) og K80 og K81 ( ICD 10 ) á árunum 1983 - 2000 , skráðar voru innlagnar , útskriftar - og aðgerðardagar auk aldurs og kyns sjúklinga . Tíðni greininga og aðgerða var stöðluð beint miðað við íbúafjölda á Stór-Reykjavíkursvæðinu samkvæmt manntali með tilliti til aldursdreifingar og kyns . Borin voru saman þrjú tímabil 1983 - 1988 , 1989 - 1994 og 1995 - 2000 . Niðurstöður : Alls höfðu 5635 gallsteina - eða gallblöðrubólgugreiningu ( 3868 konur og 1767 karlar ) . Það gengust 4799 undir aðgerð ( 3327 konur og 1472 karlar ) og var jöfn aukning bæði greininga og aðgerða öll þrjú tímabilin . Hjá ungum konum var aukningin bæði hvað varðar greiningu og aðgerðir marktækt meiri en meðaltalsaukningin , en hjá ungum körlum var aukningin ekki frábrugðin henni . Hjá körlum sem voru yfir 59 ára gamlir var aukning í fjölda greininga og aðgerða frá fyrsta til annars tímabils en á þriðja tímabilinu fækkaði aðgerðum í þessum aldursflokki . Þrátt fyrir mikla fjölgun aðgerða í Reykjavík hefur heildarlegutími fyrir greiningarnar gallsteina og gallblöðrubólgu styst verulega . Ályktun : Það er líklegt að umframaukning í tíðni greininga og aðgerða hjá ungum konum miðað við karla sé vegna aukningar í nýgengi sjúkdómsins . Eftir að farið var að taka gallblöðru með kviðsjáraðgerð virðast karlar koma fyrr til aðgerðar og hefur það leitt til færri aðgerða meðal karla > 59 ára . Þrátt fyrir mikla aukningu í greiningum og aðgerðum hefur heildarkostnaður við þennan sjúklingahóp lækkað ef mið er tekið af heildarfjölda legudaga í sjúklingahópnum og virðist breytt meðferð hafa valdið umtalsverðum sparnaði í heilbrigðiskerfinu . Ólöf Viktorsdóttir , Sigurður Blöndal , Jónas Magnússon Inngangur : Með tilkomu kviðsjáraðgerða við gallsteinum ( LC ) jókst í fyrstu tíðni ýmissa fylgikvilla við gallblöðrutöku sem á dögum opinna aðgerða voru mjög fátíðir . Á þetta sérstaklega við um áverka á gallganga . Síðustu ár hafa rannsóknir sýnt að tíðni þessara fylgikvilla hefur minnkað en eru þó enn heldur algengari en við gallblöðruaðgerð með holskurði . Aukin tíðni gallganga áverka hefur meðal annars verið skýrð með reynsluleysi skurðlækna í notkun kviðsjár og aukinni notkun diathermy eða geisla við vefjaskurð í Calots þríhyrningi . Tilgangur : Að kanna tíðni fylgikvilla við töku gallblöðru með kviðsjá og bera þá reynslu saman við erlendar rannsóknir . Efniviður og aðferðir : Afturvirk rannsókn á sjúklingum sem fóru í gallblöðrutöku með kviðsjá ( laparoscopic cholecystectomy , LC ) frá upphafi þeirra aðgerða á Landspítala Hringbraut 1991 til ársins 1998 . Sjúklingar voru fundnir með ICD - 9 kóðum og aðgerðarkóðum og sjúkraskár þeirra yfirfarnar . Í upphafi var á Landspítala mörkuð sú stefna að reyna að gera allar gallblöðruaðgerðir með kviðsjá . Niðurstöður : Alls fóru 1008 sjúklingar í LC á árabilinu 1991 - 1998 , 727 konur og 281 karlar . Meðalaldur var 52,5 ár . Fjórir skurðlæknar framkvæmdu 93% aðgerðanna . Þrír höfðu farið á námskeið í LC , einn hafði gert um það bil 50 aðgerðir í sínu sérnámi . Allir höfðu mikla reynslu í opnum gallblöðruaðgerðum . 573 aðgerðir voru bráðaaðgerðir , það er gerðar innan við 24 klst. frá innlögn en 435 voru valaðgerðir . Fyrsta árið var tíðni þeirra aðgerða sem enduðu með holskurði 23,4% en á síðasta ári rannsóknarinnar var þetta hlutfall 6,5% . Gallleki varð hjá 23 sjúklingum ( 2,2% ) og þurftu tíu sjúklingar aðra aðgerð . Blæðing eftir aðgerð varð hjá 20 sjúklingum og fóru 13 í enduraðgerð ( þrír með kviðsjá , tíu opna ) . Tveir sjúklingar ( 0,19% ) fengu áverka á megingallganga . Annar skaðinn varð á hægri lifrarganginum og fékk þessi kona kransæðastíflu eftir LC og lést eftir enduraðgerð . Hinn gallgangaskaðinn varð á gallpípu eftir að aðgerð hafði verið umbreytt í holskurð . Í því tilfelli var líffærafræðin mjög óljós og þurfti mikinn vefjaskurð sem leiddi til blóðþurrðar í gallpípu og seinna þrengingar og var gerð samgötun gallpípu og ásgarnar hjá þessum sjúklingi . Dánartíðni var 0,29% . Ályktun : Rannsóknin sýnir að tíðni fylgikvilla eftir gallblöðruaðgerðir með kviðsjá á Landspítala er sambærileg eða minni en í sambærilegum rannsóknum erlendis . Tíðni áverka á stóra gallganga var 0,19% sem er með því lægsta sem skráð hefur verið í rannsóknum með sjúklingafjölda yfir 1000 . Erfitt er greina í afturvirkri rannsókn hvaða þættir hafi stuðlað að svo góðri útkomu en mikil reynsla skurðlæknanna af opnum gallblöðruaðgerðum og frekar há tíðni á umbreytingu í opna aðgerð fyrstu árin hafa vafalaust átt þátt í því . 1 Almenn skurðdeild Landspítala Hringbraut , 2 skurðdeild áskólasjúkrahússins í Lundi , Svíþjóð Inngangur : Þættir eins og fjöldi og staðsetning lifraræxla auk æxlisvaxtar utan lifrar , hafa þýðingu fyrir það hvort framkvæma eigi lifrarúrnám . Tölvusneiðmynd og ómskoðun segja til um möguleikann á úrnámi í ca. 80% tilvika . Tilgangurinn með eftirfarandi rannsókn var að athuga hvort kviðsjárspeglun fyrir fyrirhugaða lifraraðgerð gæfi betri upplýsingar um möguleikann á lifrarúrnámi en þær upplýsingar sem grundvallast á fyrrgreindum rannsóknum . Aðferð : Rannsóknin var framskyggn og tók til 54 sjúklinga sem gerð var kviðsjárspeglun á fyrir fyrirhugað lifrarúrnám . Fyrir aðgerð var gerð tölvusneiðmynd og ómskoðun af lifur , en í aðgerð var hún skoðuð , þreifuð og ómskoðuð . Endanleg greining var æxli upprunið í lifur ( primary liver cancer ) hjá 27 sjúklingum , meinvörp hjá 17 , góðkynja æxli hjá fimm og aðrar greiningar hjá fimm sjúklingum . Niðurstöður : Hjá 17 sjúklingum ( 31% ) leiddi kviðsjárspeglun til þess að lifrarúrnám var ekki framkvæmt : fjöldi æxla ( átta sjúklingar ) , fjöldi æxla og æxlisvöxtur utan lifrar ( fjórir sjúklingar ) , staðsetning með aukinni hættu á lifrarbilun við úrnám ( þrír sjúklingar ) eða vöxtur yfir á gallvegi / æðar ( einn sjúklingur ) , eða vöxtur yfir á þind ( einn sjúklingur ) . Hjá einum sjúklingi ( 2% ) var meinvarp túlkað sem æðaæxli ( hemangioma ) við kviðsjárspeglun . Kviðsjárspeglun varð til þess að hætt var við aðgerð hjá 18 sjúklingum . 27 sjúklingar ( 50% ) voru með skurðtækan sjúkdóm samkvæmt kviðsjárspeglun . Í 16 tilvikum ( 30% ) var lifrarúrnám framkvæmt , en 11 sjúklingar ( 20% ) höfðu óskurðtækan sjúkdóm við nánari skoðun vegna fjölda æxla ( fjórir sjúklingar ) , miðlægs æxlisvaxtar yfir á æðar / gallvegi ( þrír sjúklingar ) , æxlisvaxtar utan lifrar ( tveir sjúklingar ) , æxlisvaxtar yfir á skeifugörn ( einn sjúklingur ) eða vegna hættu á lifrarbilun ( einn sjúklingur ) . Auk þessa fóru níu sjúklingar í kviðarholsskurð : í fimm tilvikum ( 9% ) var hætt við kviðsjárspeglun vegna samvaxta ( þrír sjúklingar ) eða rofs á smágirni ( tveir sjúklingar ) og í fjórum tilvikum ( 7% ) var kviðsjárspeglun ófullnægjandi af öðru ástæðum ( tveir sjúklingar höfðu ekkert æxli og tveir sjúklingar voru með Klatskin-æxli ) . Umræða : Þær upplýsingar sem kviðsjárspeglun gaf fyrir fyrirhugað lifrarúrnám breytti fyrri skoðun á því hvort sjúkdómur var skurðtækur í 30% tilfella og fækkaði þar með fjölda ónauðsynlegra kviðarholsskurða . 1 Almenn skurðdeild Landspítala Hringbraut , 2 skurðdeild háskólasjúkrahússins í Lundi , Svíþjóð Inngangur : Aðgerðum á lifur hefur fjölgað bæði hvað varðar góðkynja og illkynja sjúkdóma . Samkvæmt flestum rannsóknum virðast fylgikvillar enn vera algengir en skurðdauði kemur ekki jafnoft fyrir . Tilgangur þessarar rannsóknar var að skoða áhættuna með lifrarúrnámi . Aðferð : Afturskyggn rannsókn á 404 sjúklingum sem gengust undir 430 lifrarúrnám á tímabilinu 1970 - 2000 ( n = 213 fyrir 1970 - 1989 , n = 217 fyrir 1990 - 2000 ) . Konur voru 224 og karlar 180 með meðalaldur 58 ( bil 20 - 91 ) ár . Aðgerðin var valaðgerð hjá 389 sjúklingum ( 96% ) en hjá þeim var greiningin illkynja æxli hjá 330 ( 82% ) sjúklingum , góðkynja æxli hjá 50 ( 12% ) og aðrir sjúkdómar hjá níu ( 2% ) sjúklingum . Hjá sjúklingum sem gengust undir bráðaaðgerð voru samsvarandi tölur 12 ( 3% ) , 0 og 3 ( 1% ; áverki ) . Aðgerðirnar voru útvíkkað brottnám á lifrarlappa ( hemihepatectomy ) í 197 tilfellum ( 46% ) , brottnám á einum eða fleiri geirum lifrar ( mono - eða polysegmentectomy ) í 89 ( 21% ) , og aðrar meiri eða minniháttar aðgerðir á lifur í annars vegar 56 ( 13% ) og hins vegar 88 tilfellum ( 20% ) . Tólf sjúklingar ( 3% ) höfðu skorpulifur . Endurtekið úrnám ( vegna illkynja æxlis ) var framkvæmt hjá 26 sjúklingum ( 6% ) . Niðurstöður : Á tímabilinu 1970 - 1989 fengu 58 sjúklingar ( 27% ) fylgikvilla í eða eftir aðgerð ( alvarlegir fylgikvillar hjá 39 sjúklingum ( 18% ) og minniháttar hjá 19 sjúklingum ( 9% ) ) . Samsvarandi tölur fyrir tímabilið 1990 - 2000 voru 16 sjúklingar ( 7,3% ) ( alvarlegur fylgikvilli hjá 9 sjúklingum ( 4,1% ) og minniháttar hjá 7 sjúklingum ( 3,2% ) ) . Skurðdauði var 5,2% ( 11 sjúklingar ) fyrir fyrra og 0% fyrir seinna tímabilið . Síðasta andlátið átti sér stað 1986 ( loftstífla ) . Algengasti fylgikvilli aðgerðar var á báðum tímabilunum kviðarholssýking ( 6,6% og 1,8% ) . Hættan á alvarlegum fylgikvilla eða dauða hélst í hendur við tímalengd aðgerðar og magn blóðgjafar en ekki með greiningu , aldur sjúklings , aðgerð , lokun blóðflæðis til lifrar , eða hvort um skorpulifur var að ræða . Umræða : Þróun tækninnar ásamt minni hættu á blæðingu í aðgerð hefur haft í för með sér að hægt er að framkvæma lifrarúrnám með viðunandi skurðdauða og fylgikvillum . Offita er víða vaxandi heilsufarslegt vandamál . Notast er við líkamsþyngdarstuðul ( BMI ) til að skilgreina offitu . Fólk með BMI > 25 er talið offeitt , en sjúklingar með BMI > 45 þjást af alvarlegri offitu . Alvarlegri offitu fylgja ýmsir fylgisjúkdómar og er ævilengd þessara sjúklinga að meðaltali 15 árum styttri en hjá eðlilega þungum jafnöldrum . Síðustu áratugi hafa fjölmargar skurðaðgerðir verið reyndar til hjálpar offitusjúklingum en með misjöfnum árangri . Nú er ljóst að þessar aðgerðir þurfa að fela tvennt í sér til þess að góður langtímaárangur náist , það er magaminnkun og að tengt sé framhjá efri hluta mjógirnis . Sú aðgerð sem nú er mest notuð er " Roux-en-Y gastric bypass " , en með þessari aðgerð losna sjúklingar við um 80% af yfirþyngd sinni og þyngjast ekki aftur . Byggð hafa verið upp þverfagleg meðferðarteymi fyrir offitusjúklinga í samvinnu við Reykjalund þar sem sjúklingar eru til uppvinnslu / meðferðar áður en að aðgerð kemur . Við val á sjúklingum í aðgerð er stuðst við eftirfarandi : a ) BMI > 45 , b ) yngri en 55 ára , c ) nýlega verið í meðferðarprógrammi / uppvinnslu hjá meðferðarteymi ( til dæmis Reykjalundi ) og d ) langtímaeftirlit sé tryggt ( samvinna við heimilislækni ) . Ef fylgisjúkdómar offitu eru til staðar þá styrkir það ábendingu fyrir aðgerð . Framhjáveita maga með kviðsjártækni ( Laparoscopic Roux-en-Y gastric bypass ) var fyrst kynnt árið 1994 ( Wittgrove AC ) og frá 1997 hafa mörg sjúkrahús tekið upp hana tækni . Flestir nota Roux-En-Y gastric bypass og beita við það mismunandi tækni sem hefur þróast ört síðustu árin . Margir kostir fylgja því að gera þessa aðgerð með kviðsjártækni , svo sem minni hætta á sárasýkingum og kviðsliti , sjúklingarnir eru fljótari að ná sér eftir aðgerð , lega á sjúkrahúsi eftir aðgerð er skemmri og sjúklingarnir komast fyrr til vinnu . Þessi aðgerð var tekinn upp á Landspítala í nóvember 2001 . Helstu þættir aðgerðarinnar verða kynntir á myndbandi . 1 Urður Verðandi Skuld , 2 Rannsóknastofa Háskólans í meinafræði , 3 Lífefna - og sameindalíffræði , Læknadeild Háskóla Íslands , 4 Læknadeild Háskóla Íslands , 5 Meltingar - og innkirtlasjúkdómadeild Landspítala Hringbraur 6 Skurðdeild Landspítala Hringbraut Inngangur : Helicobacter pylori ( HP ) sýking í magaslímhúð eykur líkur á magakrabbameini . Viðvarandi sýking getur leitt til frumubreytinga sem síðan getur þróast yfir í krabbamein . Nýlega var sýnt fram á fylgni milli erfðabreytileika í stýrisvæði interleukin 1 beta ( IL - 1B ) gensins og aukinnar áhættu á magakrabbameini hjá HP sýktum einstaklingum . Breyting þessi veldur aukinni tjáningu IL - 1B gensins en próteinafurð þess er bólguörvandi cytokín ( IL - 1B ) sem meðal annars hindrar sýruseytun í maga . Einnig hafa fundist tengsl milli breytileika í interleukin 1 RN ( IL - 1 RN ) geni og aukinnar áhættu á magakrabbameini , en afurð þess , IL - 1 Ra ( receptor antagonist ) , binst IL - 1 viðtökum og hefur þannig áhrif á virkni IL - 1B í maga . Rannsóknir El-Omar og fleiri ( Nature 2000 ; 404 : 398 - 402 ) bentu til aukinnar áhættu á magakrabbameini ef einstaklingar báru annað hvort T samsætuna í stýrisvæði IL - 1B eða voru arfhreinir um IL - 1 RN * 2 samsætuna í IL - 1 RN geninu . Markmið verkefnisins var að kanna tengsl milli þessara erfðabreytileika og áhættu á magakrabbameini á Íslandi . Aðferðir : Erfðaefni 125 magakrabbameinssjúklinga ( 42 konur , 83 karlar ) og 202 viðmiða ( 95 konur , 107 karlar ) var greint með tilliti til ofangreindra erfðabreytileika . Breytileiki í stýrisvæði IL - 1B gensins var greindur með PCR og raðgreiningu , en breytileiki IL - 1 RN gens var greindur með PCR og stærðargreiningu . Tengsl milli erfðabreytileika og áhættu á magakrabbameini voru metin með áhættuhlutfalli . Niðurstöður : Áhættuhlutfall þeirra sem bera T samsætu í IL - 1B geni ( stöðu -31 ) var 1,50 ( 95% vikmörk 0,67 - 3,32 ) miðað við arfhreina CC einstaklinga . Áhættuhlutfall þeirra sem eru arfhreinir fyrir samsætunni IL - 1 RN * 2 í geni IL - 1 RN var 0,85 ( 95% vikmörk 0,34 - 2,13 ) miðað við arfblendna einstaklinga og þá sem ekki bera þessa samsætu . Ekki reyndist marktækur munur á áhættu á magakrabbameini milli þeirra einstaklinga sem bera TT og TC í IL - 1B geni eða þeirra sem eru arfhreinir um IL - 1 RN * 2 í geni IL - 1 RN. Umræða : Engin tengsl fundust milli erfðabreytileika í IL - 1B eða IL - 1 RN genum og magakrabbameins í íslenska úrtakinu . T samsætan var algengari en C samsætan í IL - 1B - 31 og reyndist ekki tengjast aukinni áhættu á magakrabbameini . Engin tengsl fundust heldur milli IL - 1 RN samsæta og aukinnar tíðni magakrabbameins . Ekki hefur því verið sýnt fram á tengsl Interleukin - 1 breytileika og magakrabbameins í íslenskum sjúklingum . Inngangur : Skurðaðgerð er fyrsta meðferð við skjaldkirtilskrabbameini . Tilgangur rannsóknarinnar var að kanna árangur aðgerðar á Landspítalanum . Efniviður og aðferðir : Kannaðar voru sjúkrasögur allra sjúklinga sem gengust undir aðgerð vegna skjaldkirtilskrabbameins á Landspítalanum á tímabilinu 1985 - 1996 . Um var að ræða 56 sjúklinga þar af 42 konur , meðalaldur 49 ( bil 26 - 86 ) ár , og 12 karlar , meðalaldur 66 ( bil 46 - 81 ) ár . Átta skurðlæknar framkvæmdu ofangreindar aðgerðir . Niðurstöður : Einkenni fyrir aðgerð voru stækkaður kirtill eða hnútur ( n = 53 ) , kyngingarörðugleikar ( n = 15 ) og / eða hæsi ( n = 5 ) . Sextán sjúklingar höfðu fyrri sögu um skjaldkirtilssjúkdóm . Flestir sjúklinganna fóru í lungnamynd fyrir aðgerð ( n = 51 ) en hjá rúmlega helming sjúklinga var fínnálarbíopsía ( n = 29 ) tekin . Krabbameinið var einhreiðra ( unifocal ) hjá 39 sjúklingum en fjölhreiðra ( multifocal ) hjá 16 . Hjá 30 sjúklingum var gerð skjaldkirtilsbrottnám ( complete thyroidectomy ) , 14 skjaldblaðsnám ( lobectomy ) en aðrar aðgerðir á skjaldkirtli hjá 12 sjúklingum . Vegna óljósrar greiningar var sent í frystiskurð hjá 21 sjúklingi og var hann jákvæður hjá 14 þeirra . Vefjagreining sýndi totumyndandi krabbamein hjá 42 sjúklingum , skjaldbúsmein hjá 12 , totumyndandiskjaldbúsmein hjá einum og einn sjúkingur var með villuvaxtarmein . Fylgikvillar eftir aðgerð voru skaði á afturhvarfstaug barkakýlis ( n. laryngeus recurrens ) ( n = 3 ) , krampi ( tetanus ) ( n = 3 ) , blóðgúll ( n = 2 ) , sermigúll ( seroma ) ( n = 1 ) og sárasýking ( n = 1 ) . Sjúklingar sem urðu fyrir taugaskaða voru með staðbundinn alvarlegan sjúkdóm . Sjúkrahúslengd eftir aðgerð var að meðaltali 7 ( bil 2 - 26 ) dagar . Í lok árs 2000 voru átta sjúklingar látnir vegna skjaldkirtilskrabbameins en auk þess höfðu sjö sjúklingar fengið endurkomu sjúkdóms . Umræða : Í upphafi ofangreinds tímabils voru aðgerðir á skjaldkirtli í höndum margra skurðlækna en undanfarin ár hefur þeim skurðlæknum fækkað sem framkvæma þessar aðgerðir . Í kjölfar þess að sérhæfing hefur aukist hefur tíðni fylgikvilla minnkað . Þar sem sjúkdómurinn er lengra genginn staðbundið þar er meiri hætta á taugaskaða . Inngangur : Holsjárómskoðun ( endoscopic ultrasound , endosonography , endosopic ultrasonography , EUS ) hefur verið að þróast á síðustu 20 árum . Tvö tæknisvið , það er holsjárskoðun ( speglun ) og ómskoðun , er komið fyrir í sama tækjabúnaði . Þessi tækni hefur nú haslað sér völl í læknisfræði með skýrar ábendingar . Tæknin : Ómkannanum er komið fyrir á enda holsjárinnar . Með því að koma ómkannanum mjög nærri því sem á að skoða ( til dæmis í vélinda , maga , skeifugörn eða endaþarmi ) verður skerpa ómsins mjög góð . Ómtæknin byggir á tvenns konar útfærslum . Annars vegar er um að ræða " linear " ómun þar sem ómmyndin er í sama fleti og lengdarás holsjárinnar , en hins vegar " radial " ómun sem gefur 360° flatarmynd þvert á lengdarás holsjárinnar . Þannig sést við skoðun í vélinda þvert á vélindað og veggurinn allt um kring sést ásamt líffærum umhverfis . Hefðbundinn tækjabúnaður gefur tíðnina 7,5 og 12 MHz , en með sérstökum ómkanna er mögulegt að beita ómun með tíðninni 20 og 30 MHz . Ábendingar við greiningu : Auðvelt er að greina fimm lög veggjarins . Þetta gerir kleift greina og stiga djúpvöxt æxlisins . Í vélinda er því aðgengilegt að greina innvöxt , útbreiðslu í nærliggjandi eitla og innvöxt æxlis í nálæg líffæri ( til dæmis æðar ) . Rannsóknin er nákvæmari en tölvusneiðmynd í stigun slíkra æxla . Sömu upplýsinga má jafnframt afla um æxli í maga , ristli og endaþarmi . Utan holu líffæranna má skoða briskirtil , gallganga og lifur með meiri nákvæmni en hingað til hefur verið mögulegt . Fínnálar vefjasog ( fine needle aspiration , FNA ) er mikilvæg viðbót við hefðbundna holsjárómun . Ástungu er best að framkvæma með " linear " tækni . Ábendingar við meðferð : Fínnálar vökvasog ( ómstýrt ) úr blöðruæxlum og sýndarblöðru ( pancreatic pseudocyst ) er auðveld aðgerð með þessari tækni . Inndæling efna í taugar ( rætur ) til að framkvæma taugareyðingu ( neurolysis ) er framkvæmd með góðum árangri í verkjameðferð , til dæmis vegna brisklirtilskrabbameins . Með " lita Doppler " tækni má auðveldlega greina æðar og forðast þær þegar ástunga er framkvæmd . Nýjungar í framtíðinni : Með hærri tíðni , eða 30MHz , er mögulegt að sjá fleiri lög í þarmaveggnum og greina með meiri nákvæmni innvöxt yfirborðslægra æxla sem má eyða með geisla eða slímhúðarskurði ( endoscopic mucosal resection , EMR ) . Þrívíddar ómskoðun er til athugunar og gefur nákvæmari mynd af gallvega - og briskirtilæxlum ( IDUS ) . Ómstýrð inndæling efna ( T lymphocytum , " cytoimplant " ) og hátíðni eyðing ( RFA ) beinast að meðferð á staðbundnu krabbameini . 1 Skurðdeild Landspítala Hringbraut , 2 meltingasjúkdómadeild Landspítala Hringbraut og St. Jósefsspítali Hafnafirði Holsjárómskoðun ( endoscopic ultrasound , endosonography , endoscopic ultrasonography ) er rannsókn sem víða erlendis er að ryðja sér rúms við greiningu sjúkdóma og stigun illkynja æxla í meltingarvegi . Holsjárómskoðun hefur verið framkvæmd á Landspítala Fossvogi síðan í júní 2000 , en nú hafa verið framkvæmdar 140 rannsóknir . Fimm sjúkratilfelli verða kynnt , sjúkrasaga þeirra rakin og gerð grein fyrir greiningu og meðferð þeirra : Karlmaður 82 ára með æxli í brisi , karlmaður 56 ára með æxli í vélinda , karlmaður 70 ára með krabbamein í blöðruhálskirtli og stækkaða eitla og fyrirferð við briskirtil , kona 65 ára með æxli í vélinda , kona 86 ára með æxli í maga . Inngangur : Nýgengi krabbameins í endaþarmi á Íslandi er 6,2 á hverja 100.000 íbúa á ári . Skurðaðgerð er mikilvægasta meðferðin við sjúkdómnum . Staðbundin afturkoma krabbameinsins er alvarlegasti síðkomni fylgikvilli aðgerðarinnar . Tíðni staðbundinnar afturkomu er mjög breytileg milli uppgjöra 5% - 65% . Tíðnin er háð Dukes stigun , þroska æxlisins , staðsetningu og skurðlækninum sem gerir aðgerðina . Þeir skurðlæknar ná bestum árangri sem hafa sérhæft sig í aðgerðum á krabbameini í endaþarmi . Tíðni staðbundinnar afturkomu á Íslandi er lítið þekkt , en á Borgarspítalanum 1975 - 1987 var hún 25% . Tilgangur þessarar afturvirku rannsóknar var að finna tíðni staðbundinnar afturkomu á sjúkrahúsunum í Reykjavík ( Borgarspítala , Landakoti og Landspítala ) á árunum 1987 - 1997 . Efniviður : Allir sjúklingar sem greindust með kirtilfrumukrabbamein í endaþarmi á árunum 1987 - 1997 á sjúkrahúsunum í Reykjavík og gengust undir aðgerð í læknanlegum tilgangi . Samtals voru 180 sjúklingar með krabbamein í endaþarmi . Óskurðtækir vegna krabbameins voru 40 sjúklingar og vegna aldurs og annars ástands fjórir sjúklingar . Með í rannsókninni voru því 134 sjúklingar , 73 karlar og 61 kona . Niðurstöður : Staðbundin afturkoma á sjúkrahúsunum í Reykjavík á árunum 1987 - 1997 var 23% ( 31 / 134 ) . Ályktanir : Tíðni staðbundinnar afturkomu í Reykjavík var há á árunum 1987 - 1997 og sambærileg við tíðni annars staðar þar sem aðgerðirnar eru ekki gerðar af skurðlæknum sem eru sérhæfðir í aðgerðum á ristli og endaþarmi . Inngangur : Skurðaðgerð er aðalmeðferðin við læknanlegu krabbameini í endaþarmi . Mikilvægasti þáttur skurðaðgerðarinnar er algjört brottnám endaþarmshengjunnar ( TME = total mesorectal excision ) og er hún þá tekin í heilu lagi án þess að skaða himnuna utan um hana . Með tilkomu þessarar aðferðar hefur tekist að lækka verulega hlutfall staðbundinnar afturkomu krabbameinsins . Geislameðferð fyrir aðgerð og krabbameinslyfjameðferð lækka einnig tíðni staðbundinnar afturkomu . Frá 1997 hafa sjúklingar á Landspítala Fossvogi sem hafa haft læknanlegt endaþarmskrabbamein verið meðhöndlaðir með algjöru brottnámi á endaþarmshengju , sjúklingar með krabbamein í tveimur neðri þriðjungum endaþarmsins hafa fengið geislameðferð , fimm gy á dag í fimm daga , vikuna fyrir aðgerð og krabbameinslyfjameðferð ( 5 - FU og Leukovorin ) hefur verið gefin eftir aðgerð öllum sjúklingum með æxlisvöxt í gegnum garnavegg ( Dukes B2 ) eða dreifingu í eitla ( Dukes C ) . Samvinna hefur skapast milli þeirra sérfræðinga sem hafa stundað sjúklingana og fundir verið haldnir vikulega til að fylgja eftir meðferðinni . Markmið rannsóknarinnar var að taka saman árangurinn á meðferð á læknanlegum krabbameinum í endaþarmi á Landspítala Fossvogi 1997 - 2000 . Efniviður og aðferðir : Upplýsingar voru fengnar afturvirkt úr sjúkraskrám . Öllum sjúklingum var fylgt eftir af skurðlækni og öllum sjúklingum sem fengu lyfjameðferð var fylgt eftir af krabbameinslæknum . Niðurstöður : Þrjátíu sjúklingar gengust undir læknanlega aðgerð á krabbameini í endaþarmi á Landspítala Fossvogi 1997 - 2000 . Enginn sjúklinganna hefur fengið staðbundna afturkomu . Einn sjúklingur sem hafði alvarlegan hjartasjúkdóm dó á sjúkrahúsinu meira en 30 dögum eftir aðgerðina . Þrír sjúklingar fóru í endaþarmsbrottnám gegnum kvið og spöng og fengu ristilraufun . Aðrir sjúklingar hafa ristilinn tengdan niður í endaþarmsop og af þeim fengu þrír leka á samgötun . Meðallegutími eftir aðgerð voru 16,5 dagar . Ályktanir : Árangur meðferðar á læknanlegu krabbameini í endaþarmi á Landspítala árin 1997 - 2000 er sambærilegur við besta árangur sem náðst hefur annars staðar þar sem sérhæfð teymi sinna meðferðinni . Inngangur : Árið 1996 sameinuðust ristil - og endaþarmsskurðlækningar í Västmanlandsléni undir eitt teymi við Centrallasarettet í Västerås . Frá sama tíma hefur hátt fremra úrnám ( high anterior resection ) verið ráðandi aðgerð við krabbameini í neðri bugðuristli ( colon sigmoideum ) í stað bugðuristilúrnáms . Tilgangur rannsóknarinnar er að bera saman tvö ólík tímabil þar sem mismunandi aðgerðir voru framkvæmdar við æxlum í neðri bugðuristli og komast að því hvor aðgerðin gæfi betri árangur . Efniviður og aðferðir : Mörk neðri bugðuristils voru ákveðin 16 - 25 cm frá endaþarmsopi . Afturskyggn rannsókn þar sem valdir voru allir sjúklingar í Västmanlandsléni þar sem læknanlegt úrnám bugðuristils var framkvæmt vegna krabbameins í neðri bugðuristli á árunum 1991 - 2000 . Gerður var samanburður á tímabilinu 1991 - 1995 ( hópur 1 ) og 1996 - 2000 ( hópur 2 ) . Litið var á aðgerðartækni , meinafræðiniðurstöður , fylgikvilla við aðgerðir , sjúkrahúsdauða og endurkomu krabbameins . Niðurstöður : Af 164 sjúklingum með krabbamein í neðri hluta bugðuristils gengust 146 undir ristilúrnámsaðgerð . Aðgerð var talin læknanleg hjá 121 sjúklingi , þar af voru 58 sjúklingar í hópi 1 en 63 í hópi 2 . Ekki var marktækur munur á ASA gráðu , aldri eða Duke stigun . Sjá nánari niðurstöður í töflu hér á eftir . Umræður : Niðurstöður þessarar rannsóknar gefa til kynna að hátt fremra úrnám sé örugg aðgerð og gefi betri árangur en bugðuristilsúrnám við úrnám æxla í neðri bugðuristli . Einnig er líklegt að sameining ristils - og endaþarmsskurðlækninga í eitt teymi hafi átt hlut að máli við fækkun fylgikvilla , enduraðgerða og sjúkrahúsdauða . Slysa - og bráðamóttöku Landspítala Fossvogi Inngangur : Sáralím hefur verið notað til að líma bæði sár og skurðsár með góðum árangri að því er virðist . Borið saman við hefðbundinn saumaskap þá þarf ekki að deyfa sárið og það tekur skemmri tíma að loka því . Þá er talið að sár sýkist síður og ör verði fallegri . Sáralím hefur verið notað á Íslandi um nokkurra ára skeið . Markmið þessarar rannsóknar var að kanna notkun á sáralími ( Histoacryl ® ) til meðferðar á höfuðsárum á slysa - og bráðamóttöku ( SBM ) Landspítala Fossvogi í septembermánuði 2001 . Efniviður og aðferðir : Skoðaðar voru sjúkraskrár allra sjúklinga sem fengu greininguna " höfuðmeiðsl " og komu á slysa - og bráðamóttöku í september 2001 . Ef sáralím var notað var aldur og kynskipting skoðuð , hvort sjúklingar þurftu að koma í endurkomu og hvort einhverjar aukaverkanir hefðu átt sér stað . Niðurstöður : Alls leituðu 437 einstaklingar á SBM vegna höfuðmeiðsla í septembermánuði 2001 . Af þeim voru 347 með sár á höfði en 126 voru með maráverka . Af þeim sem voru með sár voru 204 ( 59% ) saumuð en hjá 73 ( 21% ) voru sárin límd með sáralími . Hjá 60 ( 17% ) þurfti ekkert að gera og hjá 10 ( 3% ) voru sárin límd með Steri-Strip . Af þeim sárum sem límd voru með sáralími voru 20 í hársverði en 53 í andliti . Karlar voru 52 en konur 21 . Meðalaldur sjúklinga var 15 ár ( 11 mánaða - 84 ára ) en meirihluti , eða 43 , var yngri en níu ára . Sjúklingahópurinn sem var meðhöndlaður með sáralími var lítið meiddur ( áverkaskor minna en þrír ) og engan þurfti að leggja inn . Ekki voru skráðar neinar aukaverkanir eins og að sár hafi rifnað upp að nýju eða sár hafi sýkst . Aðeins einn þurfti á endurkomu að halda . Ályktanir : Árangur meðferðar með sáralími á minniháttar sár á höfði virðist góður . Lítið slösuð börn voru í meirihluta . Helstu kostir sáralíms eru að ekki þarf að deyfa viðkomandi , fljótlegt er að líma sárið saman og ekki þörf á endurkomu nema í undantekningartilvikum . Hugsanlega er hægt að líma mun meira en gert er . Slysa - og bráðamóttöku Landspítala Fossvogi Inngangur : Slys eru eitt alvarlegasta heilbrigðisvandamál þjóðarinnar og það dýrasta . Árlega slasast um 50 þúsund manns . Flest starfsár tapast vegna slysa þar sem það er aðallega ungt fólk sem fellur í valinn langt um aldur fram . Til eru margs konar kerfi til þess að meta slasaða á vettvangi , í flutningi eða alvarleika áverka slasaðra á sjúkrahúsum . Það sem er notað þarf að vera einfalt , öruggt og áreiðanlegt . Á vettvangi og í flutningi slasaðra þarf að meta meðvitundarstig , öndun , blæðingu og blóðrás og á hvaða meðferð var byrjað . Á sjúkrahúsum eru til mörg kerfi til að meta alvarleika áverka slasaðra en einna þekktast er áverkastig ( Abbreviated Injury Scale ) og áverkaskor ( Injury Severity Score ) þar sem undirstaðan eru slysagreiningar . 4 - 8 Meðal Á Íslandi hefur ekki verið tekið í notkun samræmt mat á slösuðum á vettvangi , í flutningi eða mat á alvarleika áverka slasaðra inni á sjúkrahúsum . Tillaga : Að við notum " Smart Memo " sem er einfalt og mjög skilvirkt til að meta slasaða á vettvangi og í flutningi , en áverkaskor til að meta alvarleika slasaðra á sjúkrahúsum . Umræða : Það er mikilvægt að þeir sem standa að frumgreiningu slasaðra á vettvangi , í flutningi og við mat á alvarleika áverka slasaðra þegar á sjúkrahús er komið , meti slasaða á sama hátt . Þannig fæst heildstætt mat á alvarleika áverka hinna slösuðu á hverjum tíma og hvernig hefur til tekist í meðferð þeirra . Þessi þekking er líka nauðsynleg í góðu forvarnarstarfi . Inngangur : Spáð fjölgun gerviliðaaðgerða í mjöðm mun valda auknu álagi á bæklunardeildum sjúkrahúsanna . Ein leið til að auka afköstin er að stytta legutímann . Efniviður og aðferðir : Til að mæla áhrif styttri legutíma voru 50 sjúklingar valdir í tvo hópa af biðlistum tveggja sjúkrahúsa samkvæmt slembiúrvali . Fræðsluhóp ( FH ) , með 28 einstaklingum sem fengu fræðslu og heimilisathugun fyrir aðgerð ásamt vitjunum hjúkrunarfræðings , iðju - og sjúkraþjálfara sem gáfu leiðbeiningar heima eftir aðgerð . Samanburðarhóp ( SH ) , með 22 einstaklingum sem fengu hefðbundna endurhæfingu án sérstakrar fræðslu eða vitjana heim eftir aðgerð . Niðurstöður : Legutíminn var marktækt styttri hjá FH , 6,5 dagar að meðaltali miðað við 10 daga hjá SH ( p > 0.001 ) . Það komu upp sjö minniháttar fylgikvillar í FH og átta í SH á tveimur fyrstu mánuðunum eftir aðgerð , þar á meðal eitt liðhlaup ( SH ) . Engin dauðsföll . SH kom betur út samkvæmt mælitækjunum Harris Hip Score og Meurle d´Abuegine . Þessi munur reyndist ekki marktækur . Samkvæmt mælitækjunum 12 - item Hip Score og Nottingham Health Profile náði FH sér marktækt fyrr og leið betur 2 og 4 mánuðum eftir aðgerð miðað við SH . Umræða : Fræðsla og heimilisathugun fyrir gerviliðaaðgerð í mjöðm og leiðbeiningar heima eftir aðgerð virðist vera áhrifarík og örugg aðferð til að stytta legutímann .