ESA hefur birt nýjar myndir Mars Express af forvitnilegu svæði skammt frá Tinto Vallis á Mars Þann 13. janúar síðastliðinn tók High-Resolution Stereo Camera í Mars Express geimfari ESA , Geimvísindastofnunar Evrópu , þrívíða mynd í hárri upplausn af suðausturhorni Amenthes Planum svæðisins á Mars , skammt frá Palos gígnum og mynni Tinto Vallis ( Rauðadals ) . Á neðri hluta litmyndarinnar fyrir ofan og nærmyndinni hér undir , sést nálægur , styttri en breiðari dalur með fjölda aðrennslisæðar sem sameinast mynni Tinto Vallis og enda í Palos gígnum . Tinto Vallis er 190 km langur og nefndur eftir hinu fræga Rio Tinto fljóti í Andalusíu héraði á Spáni . Talið er að dalurinn hafi myndast fyrir um 3,7 milljörðum ára — frekar snemma í sögu Mars . Dalur sem liggur inn í Palos gíginn . Þessi U-laga dalur ber merki þess að jarðhiti hafi brætt ís undir yfirborðinu svo vatn tók að seyla upp til yfirborðsins . Fyrir vikið hrundi yfirborðið niður . Mynd : ESA / DLR / FU Berlin ( G. Neukum ) Á myndinni fyrir ofan sést kerfi smærri dala sem talið er hafa myndast í kjölfar eldvirkni . Eldgos bræddu ís undir yfirborðinu og vatn tók að seytla upp til yfirborðsins . Við það varð yfirborðið lausara í sér og hrundi niður í eyðurnar sem ísinn skildi eftir . Með tímanum leiddi þetta ferli til myndunar brattra U-laga dala . Talið er að svipað ferli eigi sök á rofinu sem sjá má í mörgum öðrum dalakerfum á Mars . Á hæðarmyndinni hér undir og litmyndinni efst sést annað áberandi landslagseinkenni vinstra megin : Djúpur 35 km breiður gígur . Í honum hafa menn komið auga á miklar skriður úr gígbörmunum , sér í meðfram suðurbrúninni ( vinstri hliðin ) . Þessi gígur situr ofan á að minnsta kosti þremur eldri gígum . Sá stærsti er 100 km breiður og mjög áberandi á vinstri helmingi myndarinnar . Hæðarkort af Amenthes Planum sem byggir á gögnum High-Resolution Stereo Camera . Mynd : ESA / DLR / FU Berlin ( G. Neukum ) Á botni hans er landslagið óreiðukennt og einkennist af stöpum og buttes . Þessar myndanir urðu líklega til þegar vatnsís undir yfirborðinu losnaði burt svo veikara efni í kring hrundi og staparnir mynduðust . Á Íslandi þekkjum við mörg dæmi um stapa sem mynduðust reyndar í eldgosum undir jöklum . Í eyðimörkinni í Utah í Bandaríkjunum eru stapar líka algengir . Farvegur sem liggur yfir á Amenthes Planum . Mynd : ESA / DLR / FU Berlin ( G. Neukum ) Dökku svæðin sem sjást best á efstu myndinni eru þakin basaltsandi sem hefur borist þangað með vindi . Þau sjást líka vel á myndinni hér undir . Þar sést líka lítil sprunga á hraunbreiðu Amenthes Planum . Ef til vill hefur þar verið fljót úr fornu vatni sem eitt sinn fyllti Palos gíginn . Þessar nýlegu myndir Mars Express halda áfram að sýna okkur hversu líkir sumir staðir á Mars og Jörðinni eru .