Öllu máli skiptir fyrir lántaka hvernig afborganir af verðtryggðum lánum eru reiknaðar út . Munurinn á 40 ára íbúðalánum nemur sem dæmi , langt yfir hundrað milljónum króna ( 100.000.000 krónum ) , allt eftir því hvort höfuðstóll láns og afborganir eru verðbættar samkvæmt forskrift verðtryggingarinnar eða einungis afborganirnar . Andrea J. Ólafsdóttur , formaður Hagsmunasamtaka heimilanna , rakti nokkur dæmi um þennan hrópandi mun í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag . Auk mismunandi lánstegunda til 40 ára fór hún einnig í gegnum heildarkostnaðinn af 25 ára lánum . Hagsmunasamtök heimilanna telja sem kunnugt er að innheimta og aðferðarfræðin sem felst í viðbótarlánum sem veitt eru vegna verðbótaþáttar verðtryggðra lána stangist í framkvæmd á við lög . Engar lagaheimildir séu fyrir viðbótarlánum sem bætt er við höfuðstól lána , heldur megi einungis reikna verðbætur af afborgunum ( eða reikna þær rétt af höfuðstól ) og þær eigi að staðgreiðs . Þetta þýðir í reynd , að reikna ber verðtryggð lán út með sama hætti og svonefnd óverðtryggð lán , þar sem breytilegir vextir taka mið af verðbólgu , eins og " óverðtryggðu " vextir Seðlabankans gera . Lántakar óverðtryggðu lánanna staðgreiða með öðrum orðum verðbólguna án þess að átt sé við viðbótarlán ofan á höfuðstól lánsins , á meðan þeir sem taka hefðbundin verðtryggð lán sitja upp með uppreiknaðan höfuðstól út lánstímann . Þessi aðferðafræðilegi munur hefur gríðarleg áhrif á heildarkostnað lántaka . Það er semsagt viðbótarlánastarfsemin og margfeldisáhrifin sem þar koma inn í myndina vegna vaxtavaxta og síendurtekinna vaxtaútreikninga ofan á viðbótarlánin sem er vandamálið . Í tölum lítur dæmið þannig út að heildarkostnaður af 25 ára láni er 24 millj kr af óverðtryggðu láni , 34 millj kr af verðtryggðu láni með jöfnum afborgunum og 40 millj kr af verðtryggðu jafngreiðsluláni . Hafa ber hugfast að óverðtryggða lánið er - þrátt fyrir nafngiftina - er í reynd verðtryggt með breytilegum vöxtum sem taka mið af verðbólgu hverju sinni . Ef sama dæmi er reiknað út fyrir 40 ára lán nemur heildarkostnaður af verðtryggðu láni með jöfnum afborgunum 131 millj kr og af jafngreiðslunláni 185 millj kr . Óverðtryggða lánið kostar lántakandann á hinn bóginn ekki „ nema “ 64 millj kr. ( Í báðum dæmum miðað við 5% vexti og 6% verðbólgu sem er meðalverðbólga sl. 20 ára og 11% nafnvexti á óverðtryggða lánið ) . Þá benti hún á að 24% vexti þyrfti að setja inn í reiknivélina á 25 ára óverðtryggt lán og 41% vexti ofan á 40 ára lán , til að „ blása “ það upp í svipaðan heildarkostnað og er af verðtryggðum jafngreiðslulánum . Verðtryggð lán með jöfnum afborgunum koma ívið betur út , en eru engu að síður langt fyrir ofan þau lán þar sem rétt aðferðarfræði er notuð og verðbætur staðgreiddar , engum viðbótarlánum bætt við höfuðstól lánsins . Niðurstaðan úr báðum dæmum er fengin úr lánareiknum Íbúðalánasjóðs , Spara.is og Arion banka . Umfjöllun síðustu daga um verðtrygginguna og framkvæmd hennar hefur vakið verulega athygli , ekki hvað síst á meðal verðtryggingarsinna , sem reyna nú hvað þeir geta að sannfæra almenning um vankunnáttu og vanþekkingu Hagsmunasamtaka heimilanna á verðtryggingu og lánaútreikningum . Með hliðsjón af því að þessar niðurstöður eru fengnar úr lánareiknum lánastofnana , má á móti spyrja hvort þessir opinberu lánareiknar ljúgi ?