InngangurGláka er alvarlegur augnsjúkdómur og var algengasti blinduvaldur á Íslandi fram á miðja síðustu öld . AðferðirFram fór afturskyggn rannsókn þar sem skoðuð voru gögn 100 einstaklinga sem gengust undir fyrstu hjáveituaðgerð við gláku á Landspítala árin 2013 - 2017 . Skráð voru lyf til inntöku á 6 mánaða tímabili fyrir og eftir aðgerð , glákumeðferð fyrir aðgerð , helstu sjúkdómsgreiningar ásamt aldri og kyni . NiðurstöðurMeðalaldur við aðgerð var 75 ár og voru 53 konur í hópnum . Zópíklón var algengasta einstaka lyfið , 29 sjúklingar tóku það . ÁlyktunSjúklingar með gláku taka ýmis lyf vegna annarra sjúkdóma sem geta haft áhrif á glákuna og milliverkanir við glákulyf . Þegar lyfjameðferð er ákveðin fyrir einstakling með gláku þarf að hafa í huga hugsanlegar milliverkanir annarra lyfja við gláku og hins vegar milliverkanir glákulyfja við aðra sjúkdóma . Barst til blaðsins 23. júlí 2018 , samþykkt til birtingar 27. febrúar 2019 . Tíðni gláku fer hækkandi með aldri og árið 2003 var algengi gláku á Íslandi 5,4% hjá aldurshópnum 65 - 74 ára samkvæmt Reykjavíkur-augnrannsókninni . 3 Þar er augnþrýstingur hár þrátt fyrir að rennsli vökva að síuvef sé greitt . Aðferðir Leyfi voru fengin fyrir rannsókninni hjá siðanefnd heilbrigðisvísinda á Landspítala og framkvæmdastjóra lækninga . Rannsóknin var afturskyggn . Athuguð voru gögn í sjúkraskrám einstaklinga í Sögukerfinu og í sjúkraskrám augnlækna . Einnig var stuðst við lyfjagagnagrunn landlæknis við öflun upplýsinga . Skráðar voru sjúkdómsgreiningar einstaklinga ásamt aldri og kyni . Vítamín og bætiefni voru ekki tekin með . Skráð var augnþrýstingslækkandi meðferð fyrir aðgerð , en þær upplýsingar voru aðgengilegar í sjúkraskrám augnlækna um allt rannsóknarþýðið . Meðalfjöldi lyfja , annarra en glákulyfja var 5,3 lyf á þeim tíma sem aðgerðin fór fram . Þrettán einstaklingar tóku engin lyf önnur en glákulyf , en hjá þeim 87 einstaklingum sem tóku lyf , var lyfjanotkun 6,1 lyf að meðaltali , allt frá einu lyfi upp í 18 lyf . Á þvagræsilyfjum voru 36 og 32 á blóðþynnandi meðferð . Hafa verður í huga að upplýsingar um sjúkdómsgreiningar voru ekki alltaf aðgengilegar og því eru þær niðurstöður aðeins til viðmiðunar . Umræða Lyfjanotkun og augndropameðferð Til samanburðar við rannsókn Maríu Gottfreðsdóttur og félaga , 5 sem var framkvæmd í Bandaríkjunum , er lyfjanotkun íslenska þýðisins mun meiri en þess bandaríska . Þar var notkunin aðeins 3,5 samanborið við 5,3 lyf að meðaltali hér á landi . 6 Í grein í Læknablaðinu frá 2013 er lyfjanotkun einstaklinga á hjúkrunarheimilum á Íslandi skoðuð árin 2002 - 2004 og er meðalfjöldi lyfja 10 á hvern einstakling . 7 Hins vegar er meðalaldurinn í þeirri rannsókn 8 árum hærri en í okkar þýði en 13% voru á glákumeðferð . 8,9 Mikilvægt er að ræða þessi atriði við einstaklinga sem nota augndropa að staðaldri og meta hvort þörf sé á ráðgjöf og aðstoð . Mikilvægt er að heilbrigðisstarfsfólk hafi í huga að augndropar eru lyf sem geta haft margvíslegar líkamlegar aukaverkanir þrátt fyrir að lyfin séu aðeins gefin staðbundið í augu . Lyf í augndropaformi frásogast í táru , slímhúð í táragöngum og nefi og ná þannig dreifingu í blóði og geta aukaverkanir verið svipaðar eins og lyfið sé gefið um munn . Þetta er í samræmi við aðrar rannsóknir sem hafa sýnt samband á milli hækkaðs blóðþrýstings og gláku . Fjölmörg lyf geta ýtt undir þrönghornsgláku . Prostaglandín-hliðstæður Prostaglandín-hliðstæður voru mest notaða glákulyfið í rannsókninni , hjá 92 einstaklingum , enda er það öflugt lyf og þolist vel . 20 Lítið er um alvarlegar aukaverkanir og milliverkanir við lyf til inntöku . 23 Betablokkar geta einnig valdið röskun á blóðfitum og lækkað styrk HDL-kólesteróls í blóði 26 en 29 einstaklingar í sjúklingaþýðinu notuðu blóðfitulækkandi lyf . Einnig er þekkt að beta-blokkar í augndropaformi geta dulið einkenni blóðsykursfalls hjá sykursjúkum . 27 Athygli vekur að í okkar rannsókn voru aðeins fjórir sjúklinganna með sykursýki , samanborið við 17 sjúklinga í rannsókn Maríu Gottfreðsdóttur . Rannsókn Korte og félaga sýndi að styrkur timolóls í blóði eftir gjöf í augndropaformi er svipaður og ef lyfið væri gefið í æð . 29 Því meiri sem styrkur timolóls er í blóði því meiri eru altæk áhrif þess á líkamann 30 og um leið aukast líkur á aukaverkunum . Einnig geta komið fram samlegðaráhrif á lækkun blóðþrýstings og hjartsláttarhægingu ef timolól er notað samhliða öðrum beta-blokkum til inntöku . 35 Karbóanhýdrasa-hemlar eru mikið notaðir meðal glákusjúklinga í augndropaformi en einnig töflum um munn . 38 Í rannsókninni tóku að minnsta kosti 20 einstaklingar asetýlsalisýlsýru að staðaldri , en þessi tala gæti verið hærri þar sem lyfið er selt í lausasölu . Það er mikilvæg viðbót við nútímameðferð og virkar þannig að sjáaldrið dregst saman og á vökvi greiðari leið að síukerfi augans . 39 Pílokarpín getur verið varhugavert fyrir sjúklinga sem hafa greinst með geðrof eða geðrofseinkenni . 40 Lokaorð Glákusjúklingar eru viðkvæmur sjúklingahópur og eru oft með aðra langvinna sjúkdóma og taka fjölda annarra lyfja . Mikilvægt er að bæði læknar og annað heilbrigðisstarfsólk , sem hefur þennan hóp sjúklinga í sinni umsjá , hafi í huga að glákulyf í augndropaformi geta haft ýmsar aukaverkanir og milliverkandi áhrif á aðra sjúkdóma . Einnig er mikilvægt að leiðbeina sjúklingum um rétta meðferð við gjöf augndropa til að minnka upptöku lyfs í blóðrás .