Þjóðólfur , 29. maí 1891 , 43. árg. , 25. tbl. , forsíða : Ný aðalpóstleið í Húnavatnssýslu . eftir Séra Stefán M. Jónsson á Auðkúlu . I. Eitt af hinum mörgu málum , er nýafstaðinn sýslunefndarfundur Húnvetninga hafði til meðferðar , var aðalpóstleiðarmálið um sýsluna , - nú í annað sinn fyrir nefndinni . Eins og margir vita , er þetta mál afspringur vegalaganna frá 10. nóv. 1887 , sem skipta öllum vegum landsins í aðalpóstvegi , sýsluvegi , fjallvegi og hreppavegi . Aðalpóstvegir eru kostaðir yfir höfuð af landssjóði , sýsluvegir af sýslusjóði og hreppavegir af hreppavegasjóði . Sú er auðsjáanlega hugsun laganna með því að taka aðalpóstvegina yfir höfuð á sína arma , að þeir séu lagðir þannig , að eigi einungis héraðið eða sýslan , sem vegurinn liggur í , hafi gagn af honum , heldur sé hann lagður sem hentugast fyrir þjóðina sem kostar hann og á að nota hann , og póstinn , sem fer með erindi þjóðarinnar , án einkatillits til hagsmuna eins héraðsins fremur en annars . Póstvegirnir eru því sannir þjóðvegir ; og vegna þess , að þessi er aðal tilgangur þeirra , segja lögin , að leggja aðra vegi , sýsluvegi , sem sérstaklega eiga að greiða samgöngurnar innansýslu . Auðvitað er ákjósanlegt , þegar gagn þjóðar og héraðsbúa getur komið saman , án þess réttur aðalmálsaðila sé borinn fyrir borð , en þegar það lætur sig ekki gjöra , verður hinn rétthærri að ganga fyrir . Og hver getur verið í vafa um , ef þetta er rétt , að réttur og þarfir þjóðarinnar eigi að ganga fyrir hagsmunum héraðsins , ef ekki verður sameinað . Þessi réttur og þarfir þjóðarinnar næst án efa best með því , að aðalpóstleið í sýslu hverri sé sett í hentugt samband við aðalpóstleið næsta fjórðungs o . s . frv. ; og naumast mun það hafa verið hugsun Alþingis með vegalögunum 1887 , að landssjóður legði út stórfé , t . d. til þess , að nokkrir hreppar hvers héraðs gætu fengið greiða götu í kauptún sitt , ef þar við ykist óþarfur kostnaður og erfiðleikar á póstferðum landsins um héraðið , en þessa þörf sýslufélagsins eiga sýsluvegirnir einkum að bæta samgönguþörf hreppsfélagsins . Þó ég sé fjarri því að vera lögfróður , hygg ég að enginn óhlutdrægur maður vilji eða geti neitað því , að þetta , sem ég nú hefi sagt , sé andi vegalaganna , um leið og það er bókstafur þeirra . Og frá þessu sjónarmiði vil ég segja ágrip af sögu aðalpóstleiðarmálsins um austanverða Húnavatnss . frá Giljá að Bólstaðarhlíð , og skoðanir mínar um það mál . II . Mál þetta var lagt fyrir sýslunefnd Húnavatnssýslu veturinn 1888 , og átti sýslunefndin að segja álit sitt um stefnu vegarins . Sýslunefndin klofnaði í þrennt . Fáeinir aðhylltust að leggja leiðina frá Giljá út á Blönduós og þaðan yfir Blöndu fram allan hinn langa Langadal ( Ystaleið ) . Fáeinir voru á því , að vegurinn lægi , eins og nú , að Reykjum á Reykjabraut , þaðan fram með austanverðu , eða réttara norðanverðu , Svínavatni , yfir Blöndu á Finnstunguvaði og að Hlíð . ( Fremsta leið ) ; en þeir , sem þá voru eftir , voru á því , að leggja veginn frá Giljá að Reykjum , þaðan meðfram Svínavatni að Laxá , en þá austur yfir Ásana hjá Tindum , yfir Blöndu á Holtastaðaferju , og þaðan fram Langadal ( Miðleið ) . Þessir miðleiðarmenn réðu úrslitunum með 1 eða 2 atkvæða mun , við hina flokkana samantekna . Þessi úrslit sýslunefndar voru síðan send amtsráðinu ; varð þar meiningamunur sá , að einn ( Einar í Nesi ) varð fyrst á Fremstu leiðinni , en amtmaður og Benedikt Blöndal á miðleiðinni , en enginn á ystu leiðinni . Þá gekk málið til landshöfðingja . Alþing 1889 veitti 6.000 kr. til að fá vegfróðan mann frá útlöndum til að segja , samkv. vegalögunum , álit sitt um þetta og fleiri vegmál landsins . Hann kom og hafði um 3.000 kr. fyrir starfa sinn sumarið 1889 . Vegfræðingur þessi var svenskur , A. Siwerson að nafni , alvanur vegagjörð í Svíaríki , og einkum Noregi , eigi einungis járnbrautarvegum , heldur vegum yfir og eftir hálsum og dölum , þar sem líkt er ástatt og hjá oss ; þetta sagði hann mér sjálfur . Valið á manninum virðist því hafa verið heppilegt . Þetta ákvæði laganna um , að vegfróða menn skuli hafa í ráðum , þegar ákveða skal aðalpóstleiðir , virðist bæði viturlegt og gjöra úrskurðarvöldunum hægra fyrir ; en einkum sýnist , að það ætti að létta fyrir landshöfðingja í að leggja sinn fullnaðarúrskurð á málið , hafi meiningamunur orðið hjá sýslunefnd eða amtsráði . Siwerson vegfræðingur sendi í fyrra vetur skýrslu sína til landshöfðingja , með áliti sínu um , hvar hentugast sé að leggja aðalpóstleiðina , og áætlun um kostnað hennar . Útdrátt af þessu áliti og áætlun má lesa í Þjóðólfi nr. 10 , 28. febr . 1890 . Ystuleiðinni og miðleiðinni kastar hann þar algjörlega , en er eindreginn með því , að leggja veginn meðfram Svínavatni ( Fremsta leiðin ) . Eini kosturinn er hann nefnir á Ystu leiðinni , er brúarstæði á Blöndu á svokölluðum Neðriklifjum , en þessi vegur er 10.340 metr . lengri en fremsta leiðin . Á leiðinn fram Langadalinn af Blönduós yrði vegurinn , að hans sögn , að liggja yfir 5 smáskriður og eina stóra 1 ) . Auk þessa segir hann , að mjög sé hætt við , að Blanda bryti af veginum á 2 stöðum í Laugadal ; vegurinn mundi stöðugt liggja undir skemmdum , og viðhald hans kosta stórfé . Miðleiðin er 4.140 metr . lengri en fremsta leiðin . Á miðleiðinni ekkert brúarstæði á Blöndu ( hefði mátt bæta við : " ekkert vað " ) , og sömu ókostir sem á ystu leiðinni , hvað snertir skemmdir á veginum og hættur fyrir hann . Eftir skýrslunni , er fremsta leiðin 1. styst eins og áður er sagt , 2. skriðulaus , 3. hallaminnst , 4. efni nægilegt og auðflutt að veginum , 5. kostnaðarminnst ( það munar 26.700 kr. á henni og miðleiðinni , hvað þá á henni og ystu leiðinni . ) 6 . Á fremstu leiðinni er gott vað á Blöndu . 7 . Skammt þar frá góður ferjustaður , og 8. örskammt þar frá mjög gott brúarstæði . Ef farið væri eftir tillögum vegfræðingsins , eru það 11.400 metr . um 5.7000 faðmar , sem þarf að gjöra til þess að fá besta veg alla leið frá Giljá að Blöndu , því hann ræður til að byrja lítið eitt fyrir sunnan Laxá ( fremri ) , en þangað er allgóður vegur frá Giljá , eins og nú er . En einmitt nærri þessu er ysta leiðin lengri en hin fremsta . Frá Blöndu að Bólstaðarhlíð er væn bæjarleið , og góður vegur eins og er . Þegar þetta skýlausa álit vegfræðingsins var nú fengið , virtist meiningarmunurinn eiga að vera jafnaður , og hvíla hefði mátt við úrslit hans , sem hlýtur að hafa best vit á þessu . Ef ekkert er eftir á farið að orðum slíkra manna , virðist ákvæði laganna um þá meiningarlaust , og fjárveitingar þingsins til þeirra hlægilegar . En svo er að sjá , sem landshöfðingja vorum hafi enn þótt vandi fyrir sig að ákveða aðalpóstleiðina hér í austursýslunni , því eftir allt þetta , er nú málið látið ganga afturábak , frá landshöfðingja aftur til amtsráðs , frá amtsráði aftur til sýslunefndar til þess að segja álit sitt um álit vegfræðingsins . Það virðist ekki hefði átt að vera vandasamt að gefa þetta álit , þar sem enginn hafði hrakið eitt einasta atriði í skýrslu vegfræðingsins , og enginn af meðferðarmönnum málsins hefir litið í þá fræði , sem vegfræði heitir . Beinast virðist liggja við , að álíta , að hann hefði rétt fyrir sér , og réði til hins hentugasta í máli þessu . Þetta hefir og amtsráðinu eflaust fundist , því nú þegar það í annað sinn fær málið til meðferðar , fellur meiri hluti þess ( amtmaður og Einar í Nesi ) inn á skoðun Siwersons , og ræður til að aðhyllast fremstu leiðina ( í fyrra skiptið lá engin vegfræðingsskoðun fyrir ráðinu ) . Með þessu viðurkennir amtsráðið , að það standi Siwerson eigi ofar í vegfræðinni . En nú fyrir fáum dögum kemur málið í annað sinn ofan til sýslunefndar , þar er ekki báglega ástatt , þar úir og grúir af " Ingeniörum " , sem ekki eru einungis jafnsnjallir herra Siwerson , heldur svo langt fyrir ofan hann , að í skýrslu hans og áliti er ekki heil brú eftir að þeir hafa meðhöndlað það . Að vísu höfðu þeir ekkert mælt af vegarsvæðunum , ekkert grafið , ekkert reiknað , en það var talað allt í rot . Já það er einkennilegt að sömu sýslunefndarmennirnir , sem 1888 lofuðu mest og best miðleiðina , og töldu henni , bæði í ræðu og riti , flesta kosti fram yfir ystu og fremstu leiðina , þeir kveða nú með einum rómi þá skoðun sína niður , því enginn þeirra vildi nú nýta hana lengur , en samþykja nú allir ystu leiðina , enda er hún nærri 6000 metr . lengri en miðleiðin , og mörgum þúsundum kr. dýrari , hvernig gat þá komið til skoðunar , að aðhyllast þá leið , sem var nærri 1½ mílu styttri , og sparaði marga tugi þúsunda króna , eins og fremsta leiðin gjörir ? Hver dirfist nú að segja að Ísland sé fátækt land ? Hver dirfist að segja , að hentugra sé að fara stuttan veg en langan , ódýran veg en dýran ? Hver dirfist að segja , að skriður séu vegum hættulegar , eða að vatnsföll geti unnið á vegum ? Hver dirfist að segja , að Ísland eigi nú engan " Ingeniör " ? III . Það er svo að sjá , sem sýslunefndarmenn hafi viljað forðast , að vera nokkursstaðar nálægt skoðunum Siwersons , og því hafi þeir yfirgefið hinn fyrri dýrling sinn , miðleiðina , og hörfað út að sjó . ( Skaði að engin tillaga lá fyrir um , að láta aðalpóstleiðina liggja út á Skagastr ) - Ég játa mig vankunnandi mjög í fræði " Ingeniöra " , og voga mér því ekki að rengja eða lítilsvirða álit og áætlanir þessa vegfræðings , og það hefði ég aldrei lagt út í , þó hann hefði ráðið til að aðhyllast aðra leið en Svínavatnsleiðina ( fremstu leið ) , því ég álít sjálfsagt að virða og fara eftir skoðunum þeirra manna , sem hafa full skilyrði fyrir þekkingu sinni , reynslu og lærdómi , meðan skoðanir þeirra eru með öllu óhraktar . En það vill svo vel til , að löngu áður en nokkur vegfræðingur var útnefndur til að fjalla um þetta mál , hafði ég látið í ljósi álit mitt um þessar vegastefnur , og blandast þá eigi hugur um að fremsta leiðin væri alls yfir hentugust . Þessi skoðun mín , sem að eins var byggð á margra ára kunnugleik á vegarsvæðinu og heilbrigðu skyni , en engri vegfærði stendur eigi aðeins óveikluð enn þá , heldur hefur hún nú styrkst ósegjanlega mikið við álit Siwersons . - Ég skammast mín ekki fyrir að segja það , að ég treysti lækninum betur til að tala um og ráðleggja heilt þeim , sem vanheilir eru , en þó 10 eða 11 ólæknisfróðir menn vildu fara og gefa sig við því . Ég treysti lögfróðum manni betur til að gjöra rétt úrslit á " jurdisku " efni , sem menn hafa deilt um , en 10 - 11 ólögfróðum mönnum . Af því ég var og er svona mikið barn í vegfræðinni , gat ég ekki fylgst með meðnefndarmönnum mínum í sýslunefndinni , né gefið atkvæði mitt með hinum afar stóra vinkilkrók aðalpóstleiðarinnar út á Blönduós og fram allan Langadal , og sem þá byrjar annan vinkilinn fram við ármót Blöndu og Svartár upp að Hlíð að ógleymdum brattanum , skriðunum , landbrotunum af Blöndu , og hinum voðalegu ísbunkum í Hlíðarskriðu , sem ýkjulaust mestallan veturinn er mjög hættuleg leið , og mun sífellt verða , hversu breiður vegur sem þar kæmi , og sem Blanda gín neðanundir . Ég man ekki allar þær gullvægu ástæður , sem þessi meiri hluti sýslunefndarinnar færði fyrir ystu leiðar áliti sínu ; en það man ég , að á þögn Siwersons um Svartá voru allir hattar hengdir . Svartá á að vera jafnaðarlega mikill farartálmi - Ég leyfi mér að segja , að af öllum sýslunefndarmönnunum , er ég kunnugastur Svartá , og hefi án efa oftast átt yfir hana að sækja af þeim öllum . Eins og ég hefi áður lýst yfir , varð hún mér á 10 árum alls einu sinni að faratálma fyrir vaxtar sakir í vorleysingum . Hvaða vatnsfall , já , hvaða lækur á Íslandi , getur ekki orðið ófær , án þess hann sé kallaður verulegur farartálmi . Úr Svartá rennur mjög fljótt , og aldrei hef ég heyrt þess getið , að hún hafi verið ófær dægri lengur . Að Svartá liggja flatar eyrar , en hvergi í útdalnum háir bakkar til fyrirstöðu að komast að henni . - Svartá leggur yfir höfuð seint vegna kuldavermisvatns , sem í henni er , svo hún er reið lengi vetrar á auðu . Þegar hún ryður sig , hreinryður hún sig vanalega , og aldrei hefi ég séð ruðning til fyrirstöðu á eyrunum . - Það er undarlegt , ef Svartá er mikill farartálmi , að ég skyldi aldrei á 10 árum heyra þess getið , að menn tefðust við hana , en hún er auðvitað engin undantekning allra vatnsfalla frá að geta orðið ófær . Auk margra vaða á Svartá í úrdalnum , er fyrir utan og neðan bæinn Fjós , sem er rétt fyrir sunnan Gilsneiðing ( póstleiðina upp á Vatnsskarð ) , ágætis vað ; þar rétt hjá er lygn hylur , sem engum efa er bundið , að sé góður ferjuhylur , og sem oft er á ís , þó áin sé auð annarsstaðar . Ef nú póstur eða ferðamenn einhvern tíma skyldu teppast við Svartá utar , sýnist enginn ógjörningur , en örlítill krókur að fara yfir hana þarna ; já ólíklegt að menn kysu það ekki heldur , en að klöngrast Hlíðarskriðu með lífshættu fyrir sig og hesta , og þá eiga eftir Hlíðará , sem sannast sagt er æði mikið hættulegra vatnsfall þó minni sé en Svartá . Það má reiða sig á , að sé Svartá ófær fyrir vorleysingar , er Hlíðará það einnig ; og við Hlíðará tepptist oft bæði ég og messufólk ; við Hlíðará tepptist póstur að mér ásjáandi , en aldrei við Svartá . Eigi póstleiðin að liggja utan Langadal , verðu brú nauðsynleg á Hlíðará , en getur sparast fyrst um sinn á Svartá . Enda hafa Bólstaðarhlíðarhreppsmenn oft sótt um fé af sýsluvegasjóði til að brúa Hlíðará , og var eitt sinn byrjað á að efna til hennar en við það situr , því að féð fékkst þá ekki . Hjá Hlíðará er hægt að komast ef fremsta leiðin væri tekin , að eins yrði þá að flytja bréfhirðinguna að Botnastöðum , þar sem hún var , eða Gili . - Þess er vert að geta , að fyrir utan mig og 2 menn aðra í sýslunefndinni , sem vel að merkja báðir eru Langdælir , eru allir aðrir ókunnugir Svartá og Hlíðará , margir þeirra hafa aldrei litið þær augum , og jafnvel eigi Blöndu heldur , sumir hafa örsjaldan , sumir aldrei komið að henni . Svona er nú þessi aðalsnagi tryggur . En hvað gjöra nú þessir ystu leiðarmenn úr Laxá ( ytri ) ? Svar : Ekkert , og þó er hún í sannleika engu minni torfæra en Svartá . Hún kemur úr Laxárvatni , og liggur leiðin yfir hana neðarlega nálægt sjó , á svo grýttu og vondu vaði , að annað eins vað þekki ég hvergi á Svartá , önnur vaðnefna er nokkuð neðar , djúpt með kaststreng í ; enda meðan Laxárvatn er að leysa á vorin , er hún tíðum ófær , þar er ekki um marga vegi að velja til yfirferðar , nema að setja á hana brú , rúma brú , þriðju nauðsynlegu brúna til að geta notað ystu leiðina nokkurn veginn hættulaust , og auka kostnaðinn enn um nokkrar þús. króna , nei , enn betur , brú sjálfsagt nauðsynlega yfir Gunnsteinsstaða Síkið ( þ. e. kvísl af Blöndu , sem liggur á veginum , djúp og tíðum ófær ) það er fjórða brúin , og í fimmta lagi mundi vera oft þörf á brú yfir Auðólfsstaðaá , sem kemur ofan á þveran veginn ofan af Laxárdal . Um þessa ystu leið hefur herra Siwerson eðlilega talað minnst í skýrslu sinni , af þeirri ástæðu , að honum hefur ekki komið til hugar , að vér yrðum þau börn að kjósa hana , þegar vegamunurinn og aðrir ókostir hennar væru oss kunnir . Enda er þessi ysta leið þannig til komin í fyrstu , að uppástungumaður hennar 1888 ætlaði eins og að ganga fram af mönnum með fjarstæðu sinni , hafandi ekki minnstu von um , að nokkur yrði með sér , en honum sjálfum var hún persónulega þægilegust . Á fremstu leiðinni er einnig Laxá ( fremri ) , sem kemur úr Svínavatni , segja mótstöðumennirnir . Það er satt , en vaðið á henni er við ós hennar , áður en nokkur sitra rennur í hana , vaðið er lygnt sem pollur , grunnt með sléttum malarbotni , að tala þar um brú er hlægilegt fyrir Íslendinga enn sem stendur . Annar hattasnagi mótstöðumannanna er , að mig minnir , mismunurinn á brúarkostnaðinum yfir Blöndu útfrá og framfrá . Jú , eftir áætlun Siwersons , er brúin framfrá rúmum 8.000 kr. dýrari en útfrá , en skyldu ekki þær 8.000 kr. nást oftar en einu sinni af mismun vegakostnaðarins ? 2 ) Þá á vegfræðingurinn ekki að hafa reiknað neitt út , hversu miklu dýrara væri að koma brúarefninu fram eftir en uppá klifinn . Þetta er auðvitað sagt út í hött ; en hafi hann gjört áætlun um hvað kostaði að koma brúarefninu fram á klif , þá hefir hann án efa gjört áætlun um kostnaðinn að koma því lengra á leið . Hvorugt er ástæða til að tortryggja - Af Blönduós á að vera í flestum vetrum ómögulegt að aka þungu æki fram í Blöndudal ; en sannleikurinn er , að af Ósnum er oft örðugt að aka einmitt upp að klifjum , en úr því þangað er komið , kemur víst enginn sá vetur fyrir , að eigi sé alhægt að aka fram í Blöndudal - og Svartárdal , annaðhvort eftir Blöndu sjálfri , eða flóunum og vötnunum á Ásunum . Reyndar hefir hengibrúarefni aldrei verið ekið þessa leið , en sjálfur hefi ég látið aka þessa leið 1000 pundum korns í einu hingað á heimili mitt , á einum hesti , og gekk það ágætlega vel . Öðru sinni lét ég aka af Ósnum brúartrjánum í hina fyrirhuguðu Hlíðarárbrú . Efninu í Svínavatnskirkju var ekið þessa leið , og fjöldanum af stærstu trjánum í Bólstaðarhlíðarkirkju var ekið af Ósnum . Þetta finnst mér vera fremur til greina takandi , en bláber reynslulaus orð hinna móthverfu . Þá er einn kostur enn á fremstu leiðinni , sem hvorug hinna á til , en það er Svínavatn , sem er stór hluti leiðarinnar að Blöndu . Flesta vetra liggur það megnið af vetrinum undir ís , og vanalega glærir ísar frá báðum endum þess . Er nú annað eðlilegra , en að bæði póstur og ferðamenn milli fjórðunga , fari Svínavatn að vetrinum , hvar svo sem aðalpóstleiðin liggur um sýsluna ? Ég segi nei ; enda hefir núverandi póstur sagt , að hann óneyddur færi eigi aðra leið ; en að fleygja mörgum tugum þúsunda í veg , sem ekki er farinn af þeim , sem hann er ætlaður , er ekki við vort hæfi . - Ennfremur má geta þess , er um kostnaðinn er að ræða , að 1888 var sú hugsun sýslunefndarinnar , að láta veginn víða liggja eftir fjallshlíðunum í Langadal . Siwerson vegfræðing kom eigi einu sinni til hugar að mæla þar , heldur mældi hann niðri í dalnum á láglendinu . Og með því að nú minnast þessir menn ekkert á fjallshlíðaveg framar , er að sjá , sem þeir álíti þetta þó eigi öðru jafnvitlaust hjá vegfræðingnum , en við þetta eykst kostnaðurinn að stórum mun , því vegurinn liggur þá víða yfir blómlega flæðiengi , sem landssjóður verður fyrst að kaupa samkvæmt lögunum undir veginn , og ég efast ekki um , að Laugdælum þykir hver faðmurinn úr þessum engjum sínum mikils virði sem von er . Á fremstu leiðinni eru að vísu engjar sumsstaðar , en þær eru lítilsvirði í samanburði við Langadalsflæðin , og víða eru á þeirri leið aðeins óræktar og móar , mýrar , holt og melar , sem ekkert verð er í . Þegar mótstöðumenn mínir í máli þessu í sýslunefndinni eru gjörtæmdir af sennilegum ( ekki sönnum ) ástæðum fyrir áliti sínu , snúa þeir að lögunum sjálfum , að sýna , hversu óhæfilegt sé að hugsa til akvega eða 6 álna breiðra vega hér hjá oss , og ráða til að leggja að eins klyfjagötur . Ég veit reyndar eigi hverjum þeir félagar mínir ætla að fara eftir þessari ráðleggingu , hvort það er hugsunin , að landshöfðinginn einn breyti nú þegar lögunum og fyrirskipi að leggja klyfjagötur í stað 6 álna breiðra vega eða hvort Húnavatnssýsla ein sé óhæf fyrir akvegi . Yfir höfuð kemur þessi tillaga , eins og nú stendur , eins og úr leggnum . Við höfum eitt sinn lög , sem við eigum að hlýða þar til þeim er breytt . Sök sér hefði verið , ef klyfjagatnafýsnin var ómótstríðanleg , að landshöfðinginn hefði verið beðinn um , að fresta því , að ákveða aðalpóstleiðina , þar til alþing væri búið að breyta lögunum og koma klyfjagötunni á . En séu nú klyfjagötur hentugri en 6 álna breiðir vegir , mega þær þá ekki liggja þar , sem þær eru hentugastar til umferða ? Má þá ekki eins leggja klyfjagötu meðfram Svínavatni eins og fram og út Langadal , eru ekki sömu kostir og ókostir beggja leiðanna hvort heldur er klyfjavegur eða akvegur ? Þó nú svo ólíklega kunni að fara , að þessi ysta leið verði gjörð að aðalpóstleið , er ólíklegt að alþing verði fúst til að fleygja peningum alls landsins þannig á glæður , úr því það væri þvert ofan í tillögu amtsráðs og vegfróðra manna ( sbr. 6. gr. laga nr. 25 , 10. nóv. 1887 ) , sem líkindi væru til að ættu að hafa meira að segja , en meiri hluti einnar sýslunefndar , sem er sannarlega ekki vegfróð ; og suma norðanþingmenn hefi ég heyrt segja , að þó vegurinn yrði lagður ofan á Langadal yfir hjá Tindum ( hvað þá út á Bl . ós ) , mundu þeir aldrei fara hann . En yrði ysta leiðin ofan á , þætti mér sjálfsagt , að fleiri sýslufélög landsins vildu fá samskonar aðalpóstleið . T. d. ætti þá aðalpóstleiðin í Skagafjarðarsýslu að leggjast út á Sauðárkrók , já fyrir því væru ótal ástæður gildari en fyrir Blönduósleiðinni hér . Eins ætti þá að leggja aðalpóstleiðina um Þingeyjarsýslu út á Húsavík , en ekki fram um Staði o . s . frv . Út á Húsavík og Sauðárkrók er góður vegur , og sömuleiðis þaðan og norður á við , svo tiltölulega væri lítill kostnaður að koma þeim krókum á , ef nauðsynin krefði ; en það er svo merkilegt , að til þess að geta fengið nær 1½ mílu krók á aðalpóstleiðina í Húnavatnssýslu þarf að búa til alveg spánýjan veg sem kostar marga tugi þús króna eftir hinni afarlöngu sveit Langadalnum , og síðan eiga undir von , hvort hann verður farinn eða ekki , og varanlegleikinn mjög vafasamur vegna landslagsins . Það er og einkennilegt að aðalpóstleiðin frá Reykjavík til Akureyrar , og yfir höfuð aðalpóstleiðir landsins , liggja svo krókalaust sem frekast má , svo komist þessi ysta leið hér á , er það eini verulegi krókurinn , og þó er til því nær bein leið nálægt miðbiki sýslunnar , hafandi ótal sannaða kosti framyfir vinklaleiðina . Á sýslunefndarfundinum 1888 var miðleiðinni talið eitt með öðru það til gildis , að hún lægi um miðja sýslu , nú er það enginn kostur lengur hjá sömu mönnunum , en álitið aftur á móti hentugast að þræða jaðra sýslunnar með ókleyfum kostnaði og þvert ofan í vilja almennings og pósts . Og viti menn , hún er reynd þessi ysta leið , því hér um árið var hún gjörð að aðalpóstleið , en hvað skeði ? Póstur heimtaði launabót , almenningur , nema nokkrir Langdælir og Ósverjar óánægðir , og leiðin á næsta ári afmáð sem óhafandi . Á þessu eina ári komst þáverandi póstur tvisvar í lífshættu í ytri Laxá , ( fyrir framan Ósinn ) sem nú er eigi nefnd sem farartálmi . Og nú væri fróðlegt að fá að vita , til hvers aukapóstar eru settir ; mun það ekki einmitt til þess að fara króknana af aðalpóstleiðinni svo aðalpósturinn þurfi ekki að tefja ferðina á því , en geti haldið sem beinast og greiðast . Yfir höfuð er pósturinn og ferðamennirnir , sem þessi vegur er ætlaður , búnir að sýna , hvar vegurinn á að vera og á ekki að vera , með því að umferð þeirra er öll yfir fremstu leiðina , jafnvel þó nú sé vond yfirferðar , þegar Svínavatn ekki er á ís , en engin eftir hinum leiðunum , síst hinni ystu . Er þetta ekki sama , sem þjóðin , er notar , segi : " Ég vil hvergi hafa aðalpóstleiðina um austurhluta Húnavatnssýslu annarsstaðar en meðfram Svínavatni " ? Og er þá ekki hart að segja við hana : " Þú hefur ekkert vit á þessu , þér er miklu betra að krækja um 1½ mílu út að sjó , og þó hálærður vegfræðingur , sem þú kostaðir til 3.000 króna , sé á þínu máli , þá er það allt eintómur misskilningur ; þó þú á fremstu leiðinni hafir að velja um gott vað , ferju og ágætt brúarstæði á Blöndu allt hvað hjá öðru , þó leiðin sé styst , ódýrust , varanlegust og eðlilegust , þá er þetta allt fásinna móts við " - - ja móts við hvað ? Það virðist varla annað svar til en " að fá að koma á Blönduós " . Það er ekki óeðlilegt , þó sumir ókunnugir héldu að ég berðist í þessa stefnu af því , að ég sé sjálfur í Svínavatnshreppi , og vildi halda mínum hreppi fram ; en því til sönnunar , að það sé allt annað en hreppapólitík , sem ræður skoðun minni , læt ég þess getið , að meðan ég var prestur á Bergsstöðum , og hafði enga hugmynd um , að ég yrði í Svínavatnshreppi , eða að veglögunum yrði breytt , lét ég einmitt þessa aðalskoðun í ljósi út af þar til gefnu efni í ísl. blaði ; og enn fremur vil ég segja ókunnugum það , að þó aðalpóstleiðin yrði lögð meðfram Svínavatni , hefir sveit mín svo sem ekkert gagn af þeim vegi , að eins örfáir bæir gætu notað hann til kirkju sinnar að Svínavatni á stuttum kafla . Í febrúar 1891 . 1 ) Hversu margar mundi mega telja eftir nokkur ár ? Eigi ólíklegt að þá lægi vegurinn eigi lengur yfir þær , heldur undir þeim , þar sem hann verður að liggja við rætur á snarbröttu fjalli . 2 ) Ef maður einblínir í þessu máli aðeins á brú yfir Blöndu , og álítur það einu og fyrstu nauðsynina , sem að mínu áliti er alls ekki fyrsta skilyrðið , þar sem 3 lögferjur eru á ánni , þá á maður að einblína á hana þar , sem hún nær best tilgangi sínum , jafnvel þó hún yrði þar nokkuð dýrari , eins og með veginn yfir höfuð , hvað þá þegar gagnseminni sameinast afar mikill peningasparnaður í heild sinni . Þjóðólfur , 29. maí 1891 , 43. árg. , 25. tbl. , forsíða : Ný aðalpóstleið í Húnavatnssýslu . eftir Séra Stefán M. Jónsson á Auðkúlu . I. Eitt af hinum mörgu málum , er nýafstaðinn sýslunefndarfundur Húnvetninga hafði til meðferðar , var aðalpóstleiðarmálið um sýsluna , - nú í annað sinn fyrir nefndinni . Eins og margir vita , er þetta mál afspringur vegalaganna frá 10. nóv. 1887 , sem skipta öllum vegum landsins í aðalpóstvegi , sýsluvegi , fjallvegi og hreppavegi . Aðalpóstvegir eru kostaðir yfir höfuð af landssjóði , sýsluvegir af sýslusjóði og hreppavegir af hreppavegasjóði . Sú er auðsjáanlega hugsun laganna með því að taka aðalpóstvegina yfir höfuð á sína arma , að þeir séu lagðir þannig , að eigi einungis héraðið eða sýslan , sem vegurinn liggur í , hafi gagn af honum , heldur sé hann lagður sem hentugast fyrir þjóðina sem kostar hann og á að nota hann , og póstinn , sem fer með erindi þjóðarinnar , án einkatillits til hagsmuna eins héraðsins fremur en annars . Póstvegirnir eru því sannir þjóðvegir ; og vegna þess , að þessi er aðal tilgangur þeirra , segja lögin , að leggja aðra vegi , sýsluvegi , sem sérstaklega eiga að greiða samgöngurnar innansýslu . Auðvitað er ákjósanlegt , þegar gagn þjóðar og héraðsbúa getur komið saman , án þess réttur aðalmálsaðila sé borinn fyrir borð , en þegar það lætur sig ekki gjöra , verður hinn rétthærri að ganga fyrir . Og hver getur verið í vafa um , ef þetta er rétt , að réttur og þarfir þjóðarinnar eigi að ganga fyrir hagsmunum héraðsins , ef ekki verður sameinað . Þessi réttur og þarfir þjóðarinnar næst án efa best með því , að aðalpóstleið í sýslu hverri sé sett í hentugt samband við aðalpóstleið næsta fjórðungs o . s . frv. ; og naumast mun það hafa verið hugsun Alþingis með vegalögunum 1887 , að landssjóður legði út stórfé , t . d. til þess , að nokkrir hreppar hvers héraðs gætu fengið greiða götu í kauptún sitt , ef þar við ykist óþarfur kostnaður og erfiðleikar á póstferðum landsins um héraðið , en þessa þörf sýslufélagsins eiga sýsluvegirnir einkum að bæta samgönguþörf hreppsfélagsins . Þó ég sé fjarri því að vera lögfróður , hygg ég að enginn óhlutdrægur maður vilji eða geti neitað því , að þetta , sem ég nú hefi sagt , sé andi vegalaganna , um leið og það er bókstafur þeirra . Og frá þessu sjónarmiði vil ég segja ágrip af sögu aðalpóstleiðarmálsins um austanverða Húnavatnss . frá Giljá að Bólstaðarhlíð , og skoðanir mínar um það mál . II . Mál þetta var lagt fyrir sýslunefnd Húnavatnssýslu veturinn 1888 , og átti sýslunefndin að segja álit sitt um stefnu vegarins . Sýslunefndin klofnaði í þrennt . Fáeinir aðhylltust að leggja leiðina frá Giljá út á Blönduós og þaðan yfir Blöndu fram allan hinn langa Langadal ( Ystaleið ) . Fáeinir voru á því , að vegurinn lægi , eins og nú , að Reykjum á Reykjabraut , þaðan fram með austanverðu , eða réttara norðanverðu , Svínavatni , yfir Blöndu á Finnstunguvaði og að Hlíð . ( Fremsta leið ) ; en þeir , sem þá voru eftir , voru á því , að leggja veginn frá Giljá að Reykjum , þaðan meðfram Svínavatni að Laxá , en þá austur yfir Ásana hjá Tindum , yfir Blöndu á Holtastaðaferju , og þaðan fram Langadal ( Miðleið ) . Þessir miðleiðarmenn réðu úrslitunum með 1 eða 2 atkvæða mun , við hina flokkana samantekna . Þessi úrslit sýslunefndar voru síðan send amtsráðinu ; varð þar meiningamunur sá , að einn ( Einar í Nesi ) varð fyrst á Fremstu leiðinni , en amtmaður og Benedikt Blöndal á miðleiðinni , en enginn á ystu leiðinni . Þá gekk málið til landshöfðingja . Alþing 1889 veitti 6.000 kr. til að fá vegfróðan mann frá útlöndum til að segja , samkv. vegalögunum , álit sitt um þetta og fleiri vegmál landsins . Hann kom og hafði um 3.000 kr. fyrir starfa sinn sumarið 1889 . Vegfræðingur þessi var svenskur , A. Siwerson að nafni , alvanur vegagjörð í Svíaríki , og einkum Noregi , eigi einungis járnbrautarvegum , heldur vegum yfir og eftir hálsum og dölum , þar sem líkt er ástatt og hjá oss ; þetta sagði hann mér sjálfur . Valið á manninum virðist því hafa verið heppilegt . Þetta ákvæði laganna um , að vegfróða menn skuli hafa í ráðum , þegar ákveða skal aðalpóstleiðir , virðist bæði viturlegt og gjöra úrskurðarvöldunum hægra fyrir ; en einkum sýnist , að það ætti að létta fyrir landshöfðingja í að leggja sinn fullnaðarúrskurð á málið , hafi meiningamunur orðið hjá sýslunefnd eða amtsráði . Siwerson vegfræðingur sendi í fyrra vetur skýrslu sína til landshöfðingja , með áliti sínu um , hvar hentugast sé að leggja aðalpóstleiðina , og áætlun um kostnað hennar . Útdrátt af þessu áliti og áætlun má lesa í Þjóðólfi nr. 10 , 28. febr . 1890 . Ystuleiðinni og miðleiðinni kastar hann þar algjörlega , en er eindreginn með því , að leggja veginn meðfram Svínavatni ( Fremsta leiðin ) . Eini kosturinn er hann nefnir á Ystu leiðinni , er brúarstæði á Blöndu á svokölluðum Neðriklifjum , en þessi vegur er 10.340 metr . lengri en fremsta leiðin . Á leiðinn fram Langadalinn af Blönduós yrði vegurinn , að hans sögn , að liggja yfir 5 smáskriður og eina stóra 1 ) . Auk þessa segir hann , að mjög sé hætt við , að Blanda bryti af veginum á 2 stöðum í Laugadal ; vegurinn mundi stöðugt liggja undir skemmdum , og viðhald hans kosta stórfé . Miðleiðin er 4.140 metr . lengri en fremsta leiðin . Á miðleiðinni ekkert brúarstæði á Blöndu ( hefði mátt bæta við : " ekkert vað " ) , og sömu ókostir sem á ystu leiðinni , hvað snertir skemmdir á veginum og hættur fyrir hann . Eftir skýrslunni , er fremsta leiðin 1. styst eins og áður er sagt , 2. skriðulaus , 3. hallaminnst , 4. efni nægilegt og auðflutt að veginum , 5. kostnaðarminnst ( það munar 26.700 kr. á henni og miðleiðinni , hvað þá á henni og ystu leiðinni . ) 6 . Á fremstu leiðinni er gott vað á Blöndu . 7 . Skammt þar frá góður ferjustaður , og 8. örskammt þar frá mjög gott brúarstæði . Ef farið væri eftir tillögum vegfræðingsins , eru það 11.400 metr . um 5.7000 faðmar , sem þarf að gjöra til þess að fá besta veg alla leið frá Giljá að Blöndu , því hann ræður til að byrja lítið eitt fyrir sunnan Laxá ( fremri ) , en þangað er allgóður vegur frá Giljá , eins og nú er . En einmitt nærri þessu er ysta leiðin lengri en hin fremsta . Frá Blöndu að Bólstaðarhlíð er væn bæjarleið , og góður vegur eins og er . Þegar þetta skýlausa álit vegfræðingsins var nú fengið , virtist meiningarmunurinn eiga að vera jafnaður , og hvíla hefði mátt við úrslit hans , sem hlýtur að hafa best vit á þessu . Ef ekkert er eftir á farið að orðum slíkra manna , virðist ákvæði laganna um þá meiningarlaust , og fjárveitingar þingsins til þeirra hlægilegar . En svo er að sjá , sem landshöfðingja vorum hafi enn þótt vandi fyrir sig að ákveða aðalpóstleiðina hér í austursýslunni , því eftir allt þetta , er nú málið látið ganga afturábak , frá landshöfðingja aftur til amtsráðs , frá amtsráði aftur til sýslunefndar til þess að segja álit sitt um álit vegfræðingsins . Það virðist ekki hefði átt að vera vandasamt að gefa þetta álit , þar sem enginn hafði hrakið eitt einasta atriði í skýrslu vegfræðingsins , og enginn af meðferðarmönnum málsins hefir litið í þá fræði , sem vegfræði heitir . Beinast virðist liggja við , að álíta , að hann hefði rétt fyrir sér , og réði til hins hentugasta í máli þessu . Þetta hefir og amtsráðinu eflaust fundist , því nú þegar það í annað sinn fær málið til meðferðar , fellur meiri hluti þess ( amtmaður og Einar í Nesi ) inn á skoðun Siwersons , og ræður til að aðhyllast fremstu leiðina ( í fyrra skiptið lá engin vegfræðingsskoðun fyrir ráðinu ) . Með þessu viðurkennir amtsráðið , að það standi Siwerson eigi ofar í vegfræðinni . En nú fyrir fáum dögum kemur málið í annað sinn ofan til sýslunefndar , þar er ekki báglega ástatt , þar úir og grúir af " Ingeniörum " , sem ekki eru einungis jafnsnjallir herra Siwerson , heldur svo langt fyrir ofan hann , að í skýrslu hans og áliti er ekki heil brú eftir að þeir hafa meðhöndlað það . Að vísu höfðu þeir ekkert mælt af vegarsvæðunum , ekkert grafið , ekkert reiknað , en það var talað allt í rot . Já það er einkennilegt að sömu sýslunefndarmennirnir , sem 1888 lofuðu mest og best miðleiðina , og töldu henni , bæði í ræðu og riti , flesta kosti fram yfir ystu og fremstu leiðina , þeir kveða nú með einum rómi þá skoðun sína niður , því enginn þeirra vildi nú nýta hana lengur , en samþykja nú allir ystu leiðina , enda er hún nærri 6000 metr . lengri en miðleiðin , og mörgum þúsundum kr. dýrari , hvernig gat þá komið til skoðunar , að aðhyllast þá leið , sem var nærri 1½ mílu styttri , og sparaði marga tugi þúsunda króna , eins og fremsta leiðin gjörir ? Hver dirfist nú að segja að Ísland sé fátækt land ? Hver dirfist að segja , að hentugra sé að fara stuttan veg en langan , ódýran veg en dýran ? Hver dirfist að segja , að skriður séu vegum hættulegar , eða að vatnsföll geti unnið á vegum ? Hver dirfist að segja , að Ísland eigi nú engan " Ingeniör " ? III . Það er svo að sjá , sem sýslunefndarmenn hafi viljað forðast , að vera nokkursstaðar nálægt skoðunum Siwersons , og því hafi þeir yfirgefið hinn fyrri dýrling sinn , miðleiðina , og hörfað út að sjó . ( Skaði að engin tillaga lá fyrir um , að láta aðalpóstleiðina liggja út á Skagastr ) - Ég játa mig vankunnandi mjög í fræði " Ingeniöra " , og voga mér því ekki að rengja eða lítilsvirða álit og áætlanir þessa vegfræðings , og það hefði ég aldrei lagt út í , þó hann hefði ráðið til að aðhyllast aðra leið en Svínavatnsleiðina ( fremstu leið ) , því ég álít sjálfsagt að virða og fara eftir skoðunum þeirra manna , sem hafa full skilyrði fyrir þekkingu sinni , reynslu og lærdómi , meðan skoðanir þeirra eru með öllu óhraktar . En það vill svo vel til , að löngu áður en nokkur vegfræðingur var útnefndur til að fjalla um þetta mál , hafði ég látið í ljósi álit mitt um þessar vegastefnur , og blandast þá eigi hugur um að fremsta leiðin væri alls yfir hentugust . Þessi skoðun mín , sem að eins var byggð á margra ára kunnugleik á vegarsvæðinu og heilbrigðu skyni , en engri vegfærði stendur eigi aðeins óveikluð enn þá , heldur hefur hún nú styrkst ósegjanlega mikið við álit Siwersons . - Ég skammast mín ekki fyrir að segja það , að ég treysti lækninum betur til að tala um og ráðleggja heilt þeim , sem vanheilir eru , en þó 10 eða 11 ólæknisfróðir menn vildu fara og gefa sig við því . Ég treysti lögfróðum manni betur til að gjöra rétt úrslit á " jurdisku " efni , sem menn hafa deilt um , en 10 - 11 ólögfróðum mönnum . Af því ég var og er svona mikið barn í vegfræðinni , gat ég ekki fylgst með meðnefndarmönnum mínum í sýslunefndinni , né gefið atkvæði mitt með hinum afar stóra vinkilkrók aðalpóstleiðarinnar út á Blönduós og fram allan Langadal , og sem þá byrjar annan vinkilinn fram við ármót Blöndu og Svartár upp að Hlíð að ógleymdum brattanum , skriðunum , landbrotunum af Blöndu , og hinum voðalegu ísbunkum í Hlíðarskriðu , sem ýkjulaust mestallan veturinn er mjög hættuleg leið , og mun sífellt verða , hversu breiður vegur sem þar kæmi , og sem Blanda gín neðanundir . Ég man ekki allar þær gullvægu ástæður , sem þessi meiri hluti sýslunefndarinnar færði fyrir ystu leiðar áliti sínu ; en það man ég , að á þögn Siwersons um Svartá voru allir hattar hengdir . Svartá á að vera jafnaðarlega mikill farartálmi - Ég leyfi mér að segja , að af öllum sýslunefndarmönnunum , er ég kunnugastur Svartá , og hefi án efa oftast átt yfir hana að sækja af þeim öllum . Eins og ég hefi áður lýst yfir , varð hún mér á 10 árum alls einu sinni að faratálma fyrir vaxtar sakir í vorleysingum . Hvaða vatnsfall , já , hvaða lækur á Íslandi , getur ekki orðið ófær , án þess hann sé kallaður verulegur farartálmi . Úr Svartá rennur mjög fljótt , og aldrei hef ég heyrt þess getið , að hún hafi verið ófær dægri lengur . Að Svartá liggja flatar eyrar , en hvergi í útdalnum háir bakkar til fyrirstöðu að komast að henni . - Svartá leggur yfir höfuð seint vegna kuldavermisvatns , sem í henni er , svo hún er reið lengi vetrar á auðu . Þegar hún ryður sig , hreinryður hún sig vanalega , og aldrei hefi ég séð ruðning til fyrirstöðu á eyrunum . - Það er undarlegt , ef Svartá er mikill farartálmi , að ég skyldi aldrei á 10 árum heyra þess getið , að menn tefðust við hana , en hún er auðvitað engin undantekning allra vatnsfalla frá að geta orðið ófær . Auk margra vaða á Svartá í úrdalnum , er fyrir utan og neðan bæinn Fjós , sem er rétt fyrir sunnan Gilsneiðing ( póstleiðina upp á Vatnsskarð ) , ágætis vað ; þar rétt hjá er lygn hylur , sem engum efa er bundið , að sé góður ferjuhylur , og sem oft er á ís , þó áin sé auð annarsstaðar . Ef nú póstur eða ferðamenn einhvern tíma skyldu teppast við Svartá utar , sýnist enginn ógjörningur , en örlítill krókur að fara yfir hana þarna ; já ólíklegt að menn kysu það ekki heldur , en að klöngrast Hlíðarskriðu með lífshættu fyrir sig og hesta , og þá eiga eftir Hlíðará , sem sannast sagt er æði mikið hættulegra vatnsfall þó minni sé en Svartá . Það má reiða sig á , að sé Svartá ófær fyrir vorleysingar , er Hlíðará það einnig ; og við Hlíðará tepptist oft bæði ég og messufólk ; við Hlíðará tepptist póstur að mér ásjáandi , en aldrei við Svartá . Eigi póstleiðin að liggja utan Langadal , verðu brú nauðsynleg á Hlíðará , en getur sparast fyrst um sinn á Svartá . Enda hafa Bólstaðarhlíðarhreppsmenn oft sótt um fé af sýsluvegasjóði til að brúa Hlíðará , og var eitt sinn byrjað á að efna til hennar en við það situr , því að féð fékkst þá ekki . Hjá Hlíðará er hægt að komast ef fremsta leiðin væri tekin , að eins yrði þá að flytja bréfhirðinguna að Botnastöðum , þar sem hún var , eða Gili . - Þess er vert að geta , að fyrir utan mig og 2 menn aðra í sýslunefndinni , sem vel að merkja báðir eru Langdælir , eru allir aðrir ókunnugir Svartá og Hlíðará , margir þeirra hafa aldrei litið þær augum , og jafnvel eigi Blöndu heldur , sumir hafa örsjaldan , sumir aldrei komið að henni . Svona er nú þessi aðalsnagi tryggur . En hvað gjöra nú þessir ystu leiðarmenn úr Laxá ( ytri ) ? Svar : Ekkert , og þó er hún í sannleika engu minni torfæra en Svartá . Hún kemur úr Laxárvatni , og liggur leiðin yfir hana neðarlega nálægt sjó , á svo grýttu og vondu vaði , að annað eins vað þekki ég hvergi á Svartá , önnur vaðnefna er nokkuð neðar , djúpt með kaststreng í ; enda meðan Laxárvatn er að leysa á vorin , er hún tíðum ófær , þar er ekki um marga vegi að velja til yfirferðar , nema að setja á hana brú , rúma brú , þriðju nauðsynlegu brúna til að geta notað ystu leiðina nokkurn veginn hættulaust , og auka kostnaðinn enn um nokkrar þús. króna , nei , enn betur , brú sjálfsagt nauðsynlega yfir Gunnsteinsstaða Síkið ( þ. e. kvísl af Blöndu , sem liggur á veginum , djúp og tíðum ófær ) það er fjórða brúin , og í fimmta lagi mundi vera oft þörf á brú yfir Auðólfsstaðaá , sem kemur ofan á þveran veginn ofan af Laxárdal . Um þessa ystu leið hefur herra Siwerson eðlilega talað minnst í skýrslu sinni , af þeirri ástæðu , að honum hefur ekki komið til hugar , að vér yrðum þau börn að kjósa hana , þegar vegamunurinn og aðrir ókostir hennar væru oss kunnir . Enda er þessi ysta leið þannig til komin í fyrstu , að uppástungumaður hennar 1888 ætlaði eins og að ganga fram af mönnum með fjarstæðu sinni , hafandi ekki minnstu von um , að nokkur yrði með sér , en honum sjálfum var hún persónulega þægilegust . Á fremstu leiðinni er einnig Laxá ( fremri ) , sem kemur úr Svínavatni , segja mótstöðumennirnir . Það er satt , en vaðið á henni er við ós hennar , áður en nokkur sitra rennur í hana , vaðið er lygnt sem pollur , grunnt með sléttum malarbotni , að tala þar um brú er hlægilegt fyrir Íslendinga enn sem stendur . Annar hattasnagi mótstöðumannanna er , að mig minnir , mismunurinn á brúarkostnaðinum yfir Blöndu útfrá og framfrá . Jú , eftir áætlun Siwersons , er brúin framfrá rúmum 8.000 kr. dýrari en útfrá , en skyldu ekki þær 8.000 kr. nást oftar en einu sinni af mismun vegakostnaðarins ? 2 ) Þá á vegfræðingurinn ekki að hafa reiknað neitt út , hversu miklu dýrara væri að koma brúarefninu fram eftir en uppá klifinn . Þetta er auðvitað sagt út í hött ; en hafi hann gjört áætlun um hvað kostaði að koma brúarefninu fram á klif , þá hefir hann án efa gjört áætlun um kostnaðinn að koma því lengra á leið . Hvorugt er ástæða til að tortryggja - Af Blönduós á að vera í flestum vetrum ómögulegt að aka þungu æki fram í Blöndudal ; en sannleikurinn er , að af Ósnum er oft örðugt að aka einmitt upp að klifjum , en úr því þangað er komið , kemur víst enginn sá vetur fyrir , að eigi sé alhægt að aka fram í Blöndudal - og Svartárdal , annaðhvort eftir Blöndu sjálfri , eða flóunum og vötnunum á Ásunum . Reyndar hefir hengibrúarefni aldrei verið ekið þessa leið , en sjálfur hefi ég látið aka þessa leið 1000 pundum korns í einu hingað á heimili mitt , á einum hesti , og gekk það ágætlega vel . Öðru sinni lét ég aka af Ósnum brúartrjánum í hina fyrirhuguðu Hlíðarárbrú . Efninu í Svínavatnskirkju var ekið þessa leið , og fjöldanum af stærstu trjánum í Bólstaðarhlíðarkirkju var ekið af Ósnum . Þetta finnst mér vera fremur til greina takandi , en bláber reynslulaus orð hinna móthverfu . Þá er einn kostur enn á fremstu leiðinni , sem hvorug hinna á til , en það er Svínavatn , sem er stór hluti leiðarinnar að Blöndu . Flesta vetra liggur það megnið af vetrinum undir ís , og vanalega glærir ísar frá báðum endum þess . Er nú annað eðlilegra , en að bæði póstur og ferðamenn milli fjórðunga , fari Svínavatn að vetrinum , hvar svo sem aðalpóstleiðin liggur um sýsluna ? Ég segi nei ; enda hefir núverandi póstur sagt , að hann óneyddur færi eigi aðra leið ; en að fleygja mörgum tugum þúsunda í veg , sem ekki er farinn af þeim , sem hann er ætlaður , er ekki við vort hæfi . - Ennfremur má geta þess , er um kostnaðinn er að ræða , að 1888 var sú hugsun sýslunefndarinnar , að láta veginn víða liggja eftir fjallshlíðunum í Langadal . Siwerson vegfræðing kom eigi einu sinni til hugar að mæla þar , heldur mældi hann niðri í dalnum á láglendinu . Og með því að nú minnast þessir menn ekkert á fjallshlíðaveg framar , er að sjá , sem þeir álíti þetta þó eigi öðru jafnvitlaust hjá vegfræðingnum , en við þetta eykst kostnaðurinn að stórum mun , því vegurinn liggur þá víða yfir blómlega flæðiengi , sem landssjóður verður fyrst að kaupa samkvæmt lögunum undir veginn , og ég efast ekki um , að Laugdælum þykir hver faðmurinn úr þessum engjum sínum mikils virði sem von er . Á fremstu leiðinni eru að vísu engjar sumsstaðar , en þær eru lítilsvirði í samanburði við Langadalsflæðin , og víða eru á þeirri leið aðeins óræktar og móar , mýrar , holt og melar , sem ekkert verð er í . Þegar mótstöðumenn mínir í máli þessu í sýslunefndinni eru gjörtæmdir af sennilegum ( ekki sönnum ) ástæðum fyrir áliti sínu , snúa þeir að lögunum sjálfum , að sýna , hversu óhæfilegt sé að hugsa til akvega eða 6 álna breiðra vega hér hjá oss , og ráða til að leggja að eins klyfjagötur . Ég veit reyndar eigi hverjum þeir félagar mínir ætla að fara eftir þessari ráðleggingu , hvort það er hugsunin , að landshöfðinginn einn breyti nú þegar lögunum og fyrirskipi að leggja klyfjagötur í stað 6 álna breiðra vega eða hvort Húnavatnssýsla ein sé óhæf fyrir akvegi . Yfir höfuð kemur þessi tillaga , eins og nú stendur , eins og úr leggnum . Við höfum eitt sinn lög , sem við eigum að hlýða þar til þeim er breytt . Sök sér hefði verið , ef klyfjagatnafýsnin var ómótstríðanleg , að landshöfðinginn hefði verið beðinn um , að fresta því , að ákveða aðalpóstleiðina , þar til alþing væri búið að breyta lögunum og koma klyfjagötunni á . En séu nú klyfjagötur hentugri en 6 álna breiðir vegir , mega þær þá ekki liggja þar , sem þær eru hentugastar til umferða ? Má þá ekki eins leggja klyfjagötu meðfram Svínavatni eins og fram og út Langadal , eru ekki sömu kostir og ókostir beggja leiðanna hvort heldur er klyfjavegur eða akvegur ? Þó nú svo ólíklega kunni að fara , að þessi ysta leið verði gjörð að aðalpóstleið , er ólíklegt að alþing verði fúst til að fleygja peningum alls landsins þannig á glæður , úr því það væri þvert ofan í tillögu amtsráðs og vegfróðra manna ( sbr. 6. gr. laga nr. 25 , 10. nóv. 1887 ) , sem líkindi væru til að ættu að hafa meira að segja , en meiri hluti einnar sýslunefndar , sem er sannarlega ekki vegfróð ; og suma norðanþingmenn hefi ég heyrt segja , að þó vegurinn yrði lagður ofan á Langadal yfir hjá Tindum ( hvað þá út á Bl . ós ) , mundu þeir aldrei fara hann . En yrði ysta leiðin ofan á , þætti mér sjálfsagt , að fleiri sýslufélög landsins vildu fá samskonar aðalpóstleið . T. d. ætti þá aðalpóstleiðin í Skagafjarðarsýslu að leggjast út á Sauðárkrók , já fyrir því væru ótal ástæður gildari en fyrir Blönduósleiðinni hér . Eins ætti þá að leggja aðalpóstleiðina um Þingeyjarsýslu út á Húsavík , en ekki fram um Staði o . s . frv . Út á Húsavík og Sauðárkrók er góður vegur , og sömuleiðis þaðan og norður á við , svo tiltölulega væri lítill kostnaður að koma þeim krókum á , ef nauðsynin krefði ; en það er svo merkilegt , að til þess að geta fengið nær 1½ mílu krók á aðalpóstleiðina í Húnavatnssýslu þarf að búa til alveg spánýjan veg sem kostar marga tugi þús króna eftir hinni afarlöngu sveit Langadalnum , og síðan eiga undir von , hvort hann verður farinn eða ekki , og varanlegleikinn mjög vafasamur vegna landslagsins . Það er og einkennilegt að aðalpóstleiðin frá Reykjavík til Akureyrar , og yfir höfuð aðalpóstleiðir landsins , liggja svo krókalaust sem frekast má , svo komist þessi ysta leið hér á , er það eini verulegi krókurinn , og þó er til því nær bein leið nálægt miðbiki sýslunnar , hafandi ótal sannaða kosti framyfir vinklaleiðina . Á sýslunefndarfundinum 1888 var miðleiðinni talið eitt með öðru það til gildis , að hún lægi um miðja sýslu , nú er það enginn kostur lengur hjá sömu mönnunum , en álitið aftur á móti hentugast að þræða jaðra sýslunnar með ókleyfum kostnaði og þvert ofan í vilja almennings og pósts . Og viti menn , hún er reynd þessi ysta leið , því hér um árið var hún gjörð að aðalpóstleið , en hvað skeði ? Póstur heimtaði launabót , almenningur , nema nokkrir Langdælir og Ósverjar óánægðir , og leiðin á næsta ári afmáð sem óhafandi . Á þessu eina ári komst þáverandi póstur tvisvar í lífshættu í ytri Laxá , ( fyrir framan Ósinn ) sem nú er eigi nefnd sem farartálmi . Og nú væri fróðlegt að fá að vita , til hvers aukapóstar eru settir ; mun það ekki einmitt til þess að fara króknana af aðalpóstleiðinni svo aðalpósturinn þurfi ekki að tefja ferðina á því , en geti haldið sem beinast og greiðast . Yfir höfuð er pósturinn og ferðamennirnir , sem þessi vegur er ætlaður , búnir að sýna , hvar vegurinn á að vera og á ekki að vera , með því að umferð þeirra er öll yfir fremstu leiðina , jafnvel þó nú sé vond yfirferðar , þegar Svínavatn ekki er á ís , en engin eftir hinum leiðunum , síst hinni ystu . Er þetta ekki sama , sem þjóðin , er notar , segi : " Ég vil hvergi hafa aðalpóstleiðina um austurhluta Húnavatnssýslu annarsstaðar en meðfram Svínavatni " ? Og er þá ekki hart að segja við hana : " Þú hefur ekkert vit á þessu , þér er miklu betra að krækja um 1½ mílu út að sjó , og þó hálærður vegfræðingur , sem þú kostaðir til 3.000 króna , sé á þínu máli , þá er það allt eintómur misskilningur ; þó þú á fremstu leiðinni hafir að velja um gott vað , ferju og ágætt brúarstæði á Blöndu allt hvað hjá öðru , þó leiðin sé styst , ódýrust , varanlegust og eðlilegust , þá er þetta allt fásinna móts við " - - ja móts við hvað ? Það virðist varla annað svar til en " að fá að koma á Blönduós " . Það er ekki óeðlilegt , þó sumir ókunnugir héldu að ég berðist í þessa stefnu af því , að ég sé sjálfur í Svínavatnshreppi , og vildi halda mínum hreppi fram ; en því til sönnunar , að það sé allt annað en hreppapólitík , sem ræður skoðun minni , læt ég þess getið , að meðan ég var prestur á Bergsstöðum , og hafði enga hugmynd um , að ég yrði í Svínavatnshreppi , eða að veglögunum yrði breytt , lét ég einmitt þessa aðalskoðun í ljósi út af þar til gefnu efni í ísl. blaði ; og enn fremur vil ég segja ókunnugum það , að þó aðalpóstleiðin yrði lögð meðfram Svínavatni , hefir sveit mín svo sem ekkert gagn af þeim vegi , að eins örfáir bæir gætu notað hann til kirkju sinnar að Svínavatni á stuttum kafla . Í febrúar 1891 . 1 ) Hversu margar mundi mega telja eftir nokkur ár ? Eigi ólíklegt að þá lægi vegurinn eigi lengur yfir þær , heldur undir þeim , þar sem hann verður að liggja við rætur á snarbröttu fjalli . 2 ) Ef maður einblínir í þessu máli aðeins á brú yfir Blöndu , og álítur það einu og fyrstu nauðsynina , sem að mínu áliti er alls ekki fyrsta skilyrðið , þar sem 3 lögferjur eru á ánni , þá á maður að einblína á hana þar , sem hún nær best tilgangi sínum , jafnvel þó hún yrði þar nokkuð dýrari , eins og með veginn yfir höfuð , hvað þá þegar gagnseminni sameinast afar mikill peningasparnaður í heild sinni .