Styrkur Davíðs - vandræði Gunnars Smára - samsærið og Borgarnesræðan . Auðvelt er að leggja mat á hæfileika manna eftir því , hvernig þeir bregðast við gagnvart flóknum og vandasömum verkefnum . Davíð Oddsson þurfti eins og aðrir að bregðast við fimmtudaginn 20. nóvember , þegar hann frétti af kaupréttarsamningnum til Sigurðar Einarssonar stjórnarformanns og Hreiðars Más Sigurðssonar , forstjóra Kaupþings / Búnaðarbanka ( KB ) . Davíð sagði frá því í samtali við Stöð 2 föstudaginn 21. nóvember , að sér hefði orðið svo mikið um þessi tíðindi , að hann hefði setið fram eftir nóttu í skrifstofu sinni í stjórnarráðshúsinu og velt fyrir sér , hver viðbrögð sín skyldu verða . Þau voru einnig skýr og afdráttarlaus . Hann fordæmdi þessa meðferð á fé KB og tilkynnti í útvarpsviðtali um hádegið , að hann ætlaði að taka inneign sína , 400 þúsund krónur úr bankanum . Þegar fréttir bárust síðan af því , að þeir Sigurður og Hreiðar Már hefðu sagt sig frá hinum ámælisverða samningi og semja ætti við þá að nýju , taldi Davíð þeim hollt að hafa í heiðri , það sem Hallgrímur Pétursson yrkir í Passíusálmunum um iðrun Júdasar : ágirndin kölluð er . Frómleika frá sér kasta sem freklega elska féð , auði með okri safna , en setja sál í veð . Nefndi Davíð erindið í viðtali við Morgunblaðið og las það einnig í hádegisfréttum hljóðvarps ríkisins laugardaginn 22. nóvember . Að ganga svo rösklega og skipulega til verks sýnir , að Davíð hefur ákveðið að láta ekki neinn velkjast í vafa um afstöðu sína í þessu máli frekar en öðrum , þar sem hann tekur af skarið . Við blasir , að hin einarða afstaða hans hafði gífurleg áhrif og er ekki neinum vafa undirorpið , að KB sá fram á brotthvarf fjölmargra viðskiptavina , ef afstöðu Davíðs og allra , sem eru honum sammála , hefði verið sýnt skeytingarleysi . Raunar á eftir að koma í ljós , hvort nokkru sinni verður bættur skaðinn vegna þessa frumhlaups meðal stjórnenda KB , því að heilbrigð dómgreind , tilfinning fyrir umhverfi sínu og almenn kurteisi í garð annarra eru meðal höfuðkosta farsælla bankamanna , en allt þetta var að engu haft af hálfu æðstu stjórnenda KB í þessu máli . Við gagnrýninni er ekki brugðist af hógværð hin iðrandi manns . Sigurður Einarsson ræðst af offorsi á forsætisráðherra og Valgerði Sverrisdóttur viðskipatráðherra , en þó sérstaklega á Davíð . Segir gagnrýni þeirra „ hneyksli “ , sakar Davíð um „ einelti “ . Í Morgunblaðinu laugardaginn 22. nóvember segir Sigurður orðrétt : „ Það er mjög undarlegt að ráðamenn þjóðarinnar leyfi sér að ráðast á einkafyrirtæki með þessum hætti sem gert er . Það þekkist hvergi annars staðar , nema hugsanlega í Rússlandi og einhvers staðar í Afríku . Það gengur algerlega fram af mér að ráðherrar og æðstu ráðamenn reyni að stuðla að því að koma stærsta banka landsins í vandræði . “ Og í Morgunblaðinu segir ennfremur : „ Hann [ Sigurður ] segist ekki vilja hugsa þá hugsun til enda hverjar ástæður ummæla ráðamanna eru . “ Af þessum ummælum verður ekki ráðið , að Sigurður hafi neina tilfinningu fyrir þeirri reiðiöldu , sem fór um allt þjóðfélagið vegna þessa máls . Hann skilur ekki , hvers vegna menn telja nauðsynlegt að sporna við fæti , þegar fréttist af þessari ráðstöfun á fé KB . Skírskotun til Rússlands er næsta kaldhæðnisleg í ljósi þess , sem þar er að gerast um þessar mundir vegna hneykslunar á framgöngu kaupenda ríkisfyrirtækja við einkavæðingu þeirra . Vandræði Gunnars Smára Gunnar Smári Egilsson , ritstjóri Fréttablaðsins og útgefandi DV , hefur brugðist við því , sem nú er að gerast í íslensku viðskiptalífi á einkennilegan hátt . Þessir miklu atburðir eru stærri en eru á valdi hans að ræða á hlutlægum forendum , einnig hefur hann beinna hagsmuna að gæta og beitir sér í samræmi við það . Gunnar Smári hefur reiðst mjög umræðum um það , hvort nauðsynlegt sé að setja hér nýjar reglur um eignarhald á fjölmiðlum , eftir að húsbændur hans og eigendur Fréttablaðsins og DV eru teknir til við að seilast til áhrifa innan Norðurljósa , eftir að Kaupþing / Búnaðarbanki og Jón Ásgeir Jóhannesson , fyrir hönd Baugs , tóku að ráðskast með eigur Jóns Ólafssonar . Davíð Oddsson svaraði spurningum Álfheiðar Ingadóttur , varaþingmanns vinstri / grænna , um eignarhald á fjölmiðlum á alþingi miðvikudaginn 19. nóvember . Viðbrögð Gunnars Smára voru meðal annars þau að spyrja í Fréttablaðinu föstudaginn 21. nóvember , hvers vegna hann [ Gunnar Smári ] ætti ekki að leita pólitísks hælis í Norður-Kóreu . Í grein Gunnars Smára segir síðan meðal annars : „ Við aðdáendur opinna og frjálslegra samfélaga fögnum auðvitað aukinni fjölbreytni og eflingu samkeppni milli fjölmiðlanna . En ekki Davíð . Hann lætur eins og frekur krakki sem er ósáttur við gang leiksins og vill breyta reglunum til að hjálpa sínu liði ; setja lög á andstæðingana og styrkja Moggann úr ríkissjóði . “ Hér rekst hvert á annars horn . Í huga Gunnars Smára er það til marks um aukna fljölbreytni , að hann sé ritstjóri eins dagblaðs og útgefandi annars og húsbændur hans á þeim bæjum leggi einnig undir sig sjónvarpsstöð með tveimur rásum og nokkrar hljóðvarpsrásir . Að halda því fram , að Davíð hafi lagt til ríkisstyrk við Morgunblaðið er einfaldlega lygi . Einn morguninn mátti heyra sérkennilegt viðtal við Gunnar Smára í hljóðvarpi ríkisins , þar sem hann sagði fráleitt að lög giltu um fjölmiðlastarfsemi í öðrum löndum og ekki kannaðist hann við það , að eigendur hefðu áhrif á stefnu eða skrif blaða í sinni eigu . Allar voru þessar fullyrðingar hans rangar . Lög eru um eignarhald á fjölmiðlum í mörgum löndum . Íhlutun fjölmiðlaeigenda og afskipti af eign sinni er viðfangsefni greina , bóka og ævisagna hér á landi og um heim allan . Auk þess notaði Gunnar Smári auðvitað tækifærið til þeirrar eftirlætisiðju sinnar að vera með skítkast í garð Davíðs Oddssonar . Forsíður Fréttablaðsins afsanna nú dag eftir dag kenningu ritstjórans Gunnars Smára um áhrif eigenda á fréttastefnu blaða sinna . Stjórnendur blaðsins vita , að þeir geta gengið fram af lesendum sínum , án þess að eiga hið sama á hættu og Kaupþing / Búnaðarbanki , að fólk mótmæli með því taka peninga sína úr vörslu bankans . Það getur enginn sagt upp Fréttablaðinu , því að menn fá það sent , hvort sem þeim líkar betur eða verr og fjárhagsleg afkoma ræðst af því , hve mikið eigendurnir vilja auglýsa í blaðinu . Auðvitað auglýsa þeir hvergi á síðum blaðsins neitt , sem kemur þeim illa ; síst af öllu á forsíðunni eins og dæmin sanna . Forsíða Fréttablaðsins laugardaginn 22. nóvember einkennist af málsvörn fyrir Sigurð Einarsson : Segja Davíð hafa lagt sig í einelti . Þetta er aðalfyrirsögnin . Í Morgunblaðinu segir í aðalfyrirsögn á forsíðu sama dag : Falla frá kaupréttinum vegna harðrar gagnrýni . Daginn áður , föstudaginn 21. nóvember , var lítill eindálkur á forsíðu Fréttablaðsins um kaupréttarsamning þeirra Sigurðar Einarssonar og Hreiðar Már . Samsærið og Borgarnesræðan Páll Vilhjálmsson ritar grein í Morgunblaðið laugardaginn 22. nóvember undir fyrirsögninni : Samsæri Baugs og Fréttablaðsins . Telur Páll , að ritstjórn Fréttablaðsins og eigendur Baugs hafi orðið sekir að samsæri í vor þar sem blygðunarlaust var reynt að hafa áhrif á lýðræðislegar kosningar til að þagga niður í gagnrýni á Baug . Þurfi í umræðu um sterka stöðu Baugsauðhringsins á fjölmiðlamarkaði að halda til haga vinnubrögðum auðhringsins . Fréttablaðið sé viljugt verkfæri forráðamanna Baugs og fari lítið fyrir blaðamannsheiðri og fagmennsku í ritstjórn blaðsins . Samsærið hafi verið um að koma höggi á forsætisráðherra og verið langt handan þess sem talin sé eðlileg blaðamennska . Þegar Páll víkur að þessu rifjast einnig upp fyrri Borgarnesræða Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur , forsætisráðherraefnis Smafylkingarinnar , í febrúar síðastliðnum . Páll ræddi einmitt þessi sömu mál í athyglisverði grein í Morgunblaðinu miðvikudaginn 5. mars síðastliðinn , þegar samsærið gegn Davíð var tekið að skýrast , eftir að Davíð fór í frægt útvarpsviðtal við Óðin Jónsson að morgni mánudagsins 3. mars til að svara árásum Fréttablaðsins . Í tilefni af þeim atburðum öllum skrifaði ég í Morgunblaðið laugardaginn 8. mars 2003 : „ Ástæðulaust er að gleyma „ frétt “ Fréttablaðsins . Páll segir síðan : „ Til að flétta Baugsmanna gengi upp þurfti utanaðkomandi aðstoð . Ingibjörg Sólrún Gísladóttir forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar bauð sig fram sem nytsaman sakleysingja þegar hún í alræmdri Borgarnesræðu í febrúar bar blak af þrem nafngreindum fyrirtækjum sem tæplega eru fyrirmyndardæmi um atvinnurekstur , svo ekki sé meira sagt , og ásakaði forsætisráðherra fyrir að leggja fyrirtækin í einelti . Eitt þeirra er Baugur og annað Norðurljós / Jón Ólafsson . “ “ Fyrir þá sem muna ekki lengur eftir efni Borgarnesræðu Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur má rifja upp , að þar dró hún taum þriggja fyrirtækja Baugs , Norðurljósa og Kaupþings , af því að á þau væri hallað af Davíð Oddssyni forsætisráðherra og mátti auðveldlega draga þá ályktun , að hún teldi Davíð koma ómaklega fram við fyrirtækin .