Í safni fyrirspurna liggur enska sagnorðið to randomize . Þessi fyrirspurn barst í tölvupósti , en orðið hafði ekki fundist í Íðorðasafni lækna . Þar eru þó lýsingarorðið random , handahófs - , slembi - , og samsettu heitin random mating , slembimökun , og random sample , handahófsúrtak , slembiúrtak . Í Orðaskrá úr uppeldis - og sálarfræði frá 1986 er random þýtt sem tilviljun og í samsettum heitum er notaður orðhlutinn handahófs - . Orðasafn úr tölfræði frá 1990 notar slembi - , handahófs - eða nafnorðið hending . Í Tölvuorðasafninu má finna random number , slembitala . Merking sagnorðs og lýsingarorðs er því ljós , vísað er í það að tilviljun eða handahóf ráði . Spurning getur hins vegar vaknað um það hvort hægt sé að sætta sig við orðhlutann slembi - . Íslensk orðsifjabók birtir nafnorðið slemba , sem talið er frá því um 1800 , stutt regnskúr , grásleppa , og sagnorðið slemba , að demba , sletta . Bent er á svipuð orð í skyldum málum . Forliðirnir slempi - og slembi - eru sagðir tilheyra nýíslensku og notaðir í samsettum orðum eins og slempilukka og slembilán þar sem vísað er í heppilega tilviljun . Undirritaður hefur það á tilfinningunni að orðhlutinn slembi - hafi unnið sér vissa hefð meðal vísindalega sinnaðra lækna . Sagnirnar að slembiraða og að slembiflokka virðast notaðar í fræðilegum greinargerðum þegar röðun eða flokkun skal ráðast af tilviljun . Þeir hugrökkustu eru hættir að nota samsettu orðin og nota nú sögnina að slemba í merkingunni að skipta í hópa með aðferð þar sem tilviljun ræður því hvar hver einstakur lendir . Fyrirspyrjandinn fékk að auki það svar að sögnin að slembiskipta væri einnig góður kostur . Á aðalfundi Læknafélags Íslands var rætt um upplýst samþykki . Sögnin að upplýsa er afar þekkileg , viðkunnanleg eða geðfelld . Í Orðabók Máls og menningar eru gefnar merkingarnar : 1. lýsa , veita ljósi um ; 2. fræða , kenna . Upplýstur maður er vel menntaður eða vel að sér og að upplýsa mál er að leiða sannleikann um það í ljós . Þetta má rifja upp þegar deilt er um duldar merkingar og þegar samkomulag næst ekki um nákvæmar skilgreiningar . Tryggvi Stefánsson , skurðlæknir , leitar enn að þekkilegu íslensku heiti á pouch ( sjá 123. pistil , Lbl . 2000 ; 86 : 465 ) . Fram hafa komið kvos , poki , geymir , posi og nú bætir hann við hít . Samkvæmt orðabókum getur nafnorðið hít merkt stór skinnbelgur , magi , stórt ílát , átvagl og var forðum einnig tröllkonuheiti , Hít . Undirritaður setti fram þá skoðun í umræddum pistli , sem svar við fyrirspurn Tryggva , að við ættum að sætta okkur við þýðingu Íðorðasafnsins , pouch = poki . Nauðsynlegt er að taka íslenskt heiti í notkun og hætta að sletta því erlenda . Vel kemur til greina að hafa tvö heiti á takteinum , poki og hít , og nota þau til skiptis til að fá tilfinningu fyrir því hvort þeirra verður þekkilegra . Sigurður Björnsson , krabbameinslæknir , hafði gluggað í 122. og 123. pistil þar sem rætt var um ascending infection . Hann kom með nýja tillögu , klifursýking . Finnst þér nógu mikil reisn yfir því Auðbergur ? Þórður Harðarson , prófessor , fitjaði upp á umræðu um metaanalysis sem rædd hafði verið í 124. pistli ( Lbl . 2000 ; 86 : 553 ) . Þar höfðu komið fram tvær tillögur að íslenskum heitum stórrannsókn og safngreining . Síðara heitinu fylgdi sú greinargerð að um væri að ræða tölfræðilega greiningu á safni margra rannsókna á sama fyrirbæri . Í samtali okkar Þórðar var kastað fram nokkrum hugmyndum til viðbótar : samgreining , samúrvinnsla , yfirgreining , samsláttarrannsókn og samantektargreining . Rökstuðningur skiptir ekki máli í bili , en gaman væri að fá viðbrögð frá þeim læknum sem skoðanir hafa á málinu . Undirritaður hefur engin viðbrögð fengið vegna krabbameinsheitanna sem Hrafn Tulinius , yfirlæknir , sendi í 118. pistil ( Lbl . 2000 ; 86 : 64 ) , huldukrabbamein fyrir occult carcinoma og leynikrabbamein fyrir latent carcinoma . Sennilega eru þessi íslensku heiti ekki nógu góð . Að minnsta kosti eru þau ekki nógu gagnsæ eða lýsandi . Bæði eru vissulega þekkileg , en hvorki af hvoru heiti fyrir sig , né með samanburði á þeim , er hægt að vera viss um til hvaða skilgreindu , fræðilegu fyrirbæra þau vísa . Erlendu heitin er heldur skárri , þar sem segja má að af enska heitinu , latent carcinoma , fáist tilvísun í krabbamein sem bíður og blundar aðgerðarlaust . Galgopinn gæti nefnt það blundkrabbamein . Lýsingarorðið latent kemur fyrir á ýmsum stöðum í Íðorðasafni lækna , auk þess að vera sérstök fletta , og fær mismunandi þýðingar í samsetningum . Af þeim má búa fleiri heiti , aðgerðarleysiskrabbamein , biðkrabbamein og óvirkt krabbamein . Samsetninguna latent carcinoma er hins vegar ekki þar að finna . Ef okkur tekst nú að finna góða þýðingu á latent í samsetningum getur það komið að gagni til notkunar með öðrum sjúkdómsheitum , svo sem latent schizophrenia . " Þessa þekkingu höfum vér að miklu leyti , en það er hægara sagt en gert að fara eftir þeim boðorðum . Því að ef vér ættum ávallt að gæta ítrustu varfærni í þessum efnum , ættum vér fyrst og fremst að forðast þá uppsprettuna , sem er hættulegust allra , en það er annað fólk . Því að það má með sanni segja , að það eru um fram allt mennirnir sjálfir , sem eru hættulegir hverir öðrum í þessu sambandi og sú hætta eykst að sama skapi sem vér umgöngumst fleiri og höfum nánari mök við þá . "