Eigandi FréttablaðsinsRitstjórnarstefnu Fréttablaðsins hefur verið breytt . Áður hafði blaðið enga skoðun , en nú aðhyllist það formlega áherslur í stjórnmálum sem líkist stjórnmálastefnu Viðreisnar . Mynd : SI Nú er svo komið að tvö stærstu blöð Íslands fylgja stefnuyfirlýsingu sem kveður á um að hafa áhrif á almenning eftir tveimur mismunandi útfærslum af hægri stefnu í stjórnmálum . Og í dag er fræðimaður tuktaður til á forsíðu fríblaðs fyrir að leyfa sér að gagnrýna afregluvæðingu . Helstu íslensku fjölmiðlar eru því ekki sjálfbærir og því fylgir skerðing á sjálfstæði . Stjórnmála - og ritstjórnarstefna Eftir að Helgi Magnússon , einn auðugasti fjárfestir landsins og bakhjarl stjórnmálaflokksins Viðreisnar , keypti allt hlutafé í útgáfufélagi Fréttablaðsins , réði hann nýjan ritstjóra , sem nánast var óreyndur af blaðamennsku , en hafði nýverið unnið um skeið á viðskiptablaði Morgunblaðsins . Ritstjórinn kynnti nýja ritstjórnarstefnu í fyrsta leiðara sínum , undir fyrirsögninni „ Tímamót hjá Fréttablaðinu “ . Í fyrri ritstjórnarstefnu kom fram að blaðið legði áherslu á „ að hafa sjálft ekki skoðun á neinu máli “ . Þetta hljómar ekki svo illa , frelsi , frjálslyndi og alþjóðasamstarf , en vandinn er að þetta hljómar frekar eins og stefna stjórnmálaflokks , til dæmis Viðreisnar , heldur en ritstjórnarstefna óháðs fjölmiðils sem kveður á um miðlun upplýsinga og umræðu til almennings . Fræðimaður tuktaður á forsíðunni Ein af fyrstu forsíðum Fréttablaðsins eftir breytingu á ritstjórnarstefnunni einkenndist af borgaralegum viðhorfum á sinn hátt . Þar er frétt og fyrirsögn byggð á orðum framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins um að einn helsti fræðimaður landsins í hagfræði , sem einnig er formaður bankaráðs Seðlabanka Íslands , hafi viðhaft ósæmandi gagnrýni á yfirstandandi afregluvæðingu samkeppnislaga : „ Ummæli sæma ekki formanni bankaráðs Seðlabanka Íslands “ . Þess ber að geta að hingað til hafa meðlimir bankaráðs Seðlabankans ekki verið án málfrelsis . Til dæmis var Hannes Hólmsteinn Gissurarson stjórnmálafræðiprófessor skipaður í bankaráðið af Sjálfstæðisflokknum þegar Davíð Oddsson var gerður að seðlabankastjóra . Regluverkinu hentKristján Þór Júlíusson , sjávarútvegs - og landbúnaðarráðherra , ásamt Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur , iðnaðar - og nýsköpunarráðherra , með reglugerðirnar sem á að afnema . Mynd : Stjórnarráðið Formaður bankaráðs seðlabankans og fræðimaðurinn er Gylfi Magnússon , sem hefur meðal annars gegnt stöðu formanns stjórnar Samkeppniseftirlitsins og ráðherra samkeppnismála , auk þess að vera starfandi dósent í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands . Hann er því eins nálægt því að teljast sérfræðingur í viðfangsefninu og hægt er . En Halldór Benjamín Þorbergsson , framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins , virðist álíta að Gylfi skaði hagsmuni Íslands með gagnrýni sinni . „ Formaður bankaráðs verður að gæta þess að vegna stöðu hans er á hann hlustað , orð hans metin bæði hér á landi og erlendis . Það stendur upp á hann að skýra hvernig þetta samræmist stöðu hans og ég vænti þess að gengið verði eftir þeim skýringum . “ Þess ber að geta að fleiri hagfræðingar hafa nú varað við þessu og Samkeppniseftirlitið varar við alvarlegum afleiðingum , rétt eins og Gylfi : „ Verður þá skapað kerfi þar sem hagsmunagæsla öflugra fyrirtækja nýtur að þessu leyti forgangs og yfirburða gagnvart hagsmunum neytenda og smærri fyrirtækja . “ Forsíða FréttablaðsinsForsíðufrétt blaðsins eftir að ný ritstjórnarstefna var tekin upp fjallar efnislega um að fræðimaður eigi ekki að tjá sig gagnrýnið , byggt á áliti framkvæmdastjóra hagsmunasamtaka . Mynd : Fréttablaðið Augnablikin sem skilgreina tíðina Þetta er mikilvægt augnablik fyrir þróun og mótun samfélags okkar . Fyrir dyrum hjá frjálslyndri og borgaralegri ríkisstjórn stendur að afnema yfir þúsund reglugerðir og einfalda samkeppnislög til að minnka hindranir í atvinnurekstri . Umræðan er jákvæð og heilt yfir gagnrýnislaus , enda málið flókið og afleiðingarnar óljósar á fyrstu stigum . Afleiðingin verður meðal annars sú að sumir fræðimenn forðast að tjá sig gagnrýnið , af ótta við að verða skotmörk í umræðunni , og við færumst nær því sem kallað er „ hóphugsun “ . Fyrir hrun var til dæmis reynt að jaðarsetja fólk fyrir að „ tala niður krónuna “ , þegar veik staða gjaldmiðilsins var gagnrýnd . Þannig var gagnrýni á bankana líka úthýst sem „ árásum “ . Eitt helsta sjúkdómseinkenni hóphugsunar er þegar gagnrýnin sem slík er sögð skaða ímyndaða hagsmuni . Raunveruleikinn er sá að vönduð , gagnrýnin umræða er ónæmiskerfi heilbrigðs samfélags og ef grafið er undan henni koma afleiðingarnar fram í einhverju ófyrirsjáanlegu formi . Ýtt undir heilbrigða hugsun almennings með kvótapeningum Þrátt fyrir að einkennismerki hægri stefnu í stjórnmálum eigi að vera að valdhafar stýri ekki fólki , heldur stýri fólk sér sjálft í krafti síns frelsis , gengur núverandi rekstrarform Morgunblaðsins út á að láta þá auðugustu í samfélaginu nota fjárhagslega yfirburði sína til að hafa áhrif á skoðanir fólks . Til góðs , auðvitað . Þannig segir stjórn útgáfufélags Morgunblaðsins beinlínis frá því í síðasta ársreikningi fyrirtækisins að tilgangur félagsins sé að „ styðja frjálst viðskiptalíf og efla heilbrigðan hugsunarhátt í öllum þjóðfélagsmálum “ . Hnykkt er á þessu með yfirlýsingunni : „ Tilgangi þessum hyggst félagið fyrst og fremst ná með útgáfustarfsemi og fjölmiðlun . “ Vissulega vilja flestir Íslendingar frjálst viðskiptalíf , frekar en einhver helmingaskipti stjórnmálaflokka eins og voru fram á 9. áratuginn , eða einhver ríkisítök í líkingu við kommúnisma . Og við viljum öll heilbrigðan hugsunarhátt í öllum þjóðfélagsmálum , en hvað er heilbrigður hugsunarháttur ? Og hver er til þess bær að innræta sinn skilning á heilbrigðum hugsunarhætti í almenning , með fullfermi fjárframlaga frá auðugustu hagsmunaaðilum landsins og fyrrverandi formann Sjálfstæðisflokksins til fjórtán ára í brúnni ? Lestur blaða á ÍslandiFyrir tíu árum lásu 65% landsmanna 49 ára og yngri Fréttablaðið . Nú er lesturinn 28% . Morgunblaðið var lesið af 33% fólks úr sama hópi , en er nú lesið af 13% . Mynd : Gallup Hvað er heilbrigt ? Er til dæmis heilbrigt að fræðimenn séu ávíttir á forsíðum fríblaðs fyrir að vara við lagabreytingum sem þeir telja geta veikt samkeppniseftirlit , líkt og við sjáum í blaði dagsins í dag ? Eða er það meira í takt við sjúkdómseinkennin á íslensku samfélagi í bankabólunni fyrir hrun , þegar fræðimenn voru sagðir gera árásir og sagðir þurfa að sækja sér endurmenntun , af því að þeir vöruðu við óheilbrigðri stöðu bankanna ? Við stöndum vissulega á tímamótum . Nánast allir fjölmiðlar landsins eru í rekstrarerfiðleikum og þurfa að sækja sér fé til auðugra áhugamanna um að halda úti fréttaflutningi . DV tapaði 240 milljónum króna í fyrra og fékk fjármagn frá óþekktum , fjársterkum aðilum . Morgunblaðið tapaði 415 milljónum og fékk meira framlag frá útgerðarmönnum . Útgáfufélag fríblaðsins Mannlífs tapaði tæpum 170 milljónum króna og fékk fjármagn frá fjársterkum aðila . Sjónvarpsstöðin Hringbraut tapaði 70 milljónum í fyrra og 60 milljónum árið áður og sameinast nú Fréttablaðinu , sem stýrt er af óreyndum ritstjórum með bakgrunn í viðskiptum . En tími daglegs fríblaðs á Íslandi mun líða undir lok . Spurningin er bara hvenær . Einkennin segja fljótlega , en úthaldið mun byggja á áhuga og tapþoli eigandans . Á meðan lesturinn hefur næstum helmingast , en gríðarlegur fastur kostnaður vegna frídreifingar heldur sér . Íslenska fjölmiðlalandslagið mun breytast á næstunni . Spurningin er bara hvernig það endar og hvaða áhrif þessi tími veikra fjölmiðla mun hafa á samfélagsumræðuna og gildismat okkar sem þjóðar .