32 MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 4 . JANUAR 1994 Morgunblaðið / Árni Sæbcrg Upphaf þjóðhátíðarárs MATTHÍAS Á. Mathiesen , formaður Þjóðhátíðarnefndar , afhendir frú Vigdísi Finnbogadóttur , forseta íslands , Davíð Oddssyni forsætisráð - herra og Salóme Þorkelsdóttur , forseta Alþingis , merki þjóðhátíðarárs - ins 1994 í viðhafnarútgáfu með ártölunum 1944 — 1994 . Afhendingin fór fram á fyrsta vinnudegi þjóðhátíðarársins en undirbúningur að dagskrá er þegar hafinn . Er meðal annars búist við heimsókn er - lendra þjóðhöfðingja til landsins í tilefni afmælisins auk fulltrúa er - lendra ríkisstjórna og þjóðþinga . Morgunbiaðið / Sigurgeir Samkomulagið handsalað GRÍMUR Gíslason og Elías Björnsson takast í hendur við undirritun samkomulags í Herjólfsdeilunni á gamlársdag . 25 þús. kr. eingreiðsla til lausnar Herjólfsdeilu Vinnuvika leng - ist og laun hækka SAMKOMULAG náðist í deilunni milli Herjólfs hf. og undirmanna á Herjólfi á gamlársdag og felur það m.a. í sér að gerður var nýr heild - stæður samningur við þjónustufólk og sérkjarasamningur við háseta . Sérlgarasaniningurinn tekur yfir öll atriði sem lúta að viimu , s.s. vinn - skyldu , vinnutima og launagreiðslum en orlofsgreiðslum , tryggingamál - unt og félagsmálum er visað til samninga Sjómannafélags Reykjavík - ur . Auk þess var samið um eingreiðslur sem samkvæmt upplýsingum Morgunblaðsins nema 25 þúsund krónum . Grímur Gíslason , stjórnarfor - maður Herjólfs , segir að þær hafi verið lagðar fram til að liðka fyrir samningum . Samkomulagið verður borið undir skipverja eftir heigi . Samningurinn felur í sér sam - unarálag og auk þess greiðsla fyrir komulag um að inn í hann komi lið - ur er nefnist hagræðingarálag . Inn í það falla þættir sem áður var greitt fyrir , s.s. verslunarfrídagur , meng - Skemmdarverk á Dalvík Fjórirjáta FJÖRIR ungir menn hafa viður - kennt við yfirheyrslur hjá Rann - sóknarlögreglunni á Akureyri að hafa brotið yfir 40 rúður á Dalvík í síðasta mánuði . Skemmdarverkin sem unnin voru á Dalvík aðfaranótt 28. nóvember síðastliðins voru umfangsmikil , yfir 40 rúður voru brotnar í húsum auk þess sem bílrúður voru maskaðar . Á miðvikudag handtók Rannsókn - arlögreglan á Akureyri fjóra unga menn , á aldrinum 15 - 18 ára á Dal - vík og viðurkenndu þeir að hafa unnið skemmdarverkin . Framkomn - ar bótakröfur vegna tjónsins sem þeir ollu nema um 300 þúsund kón - um . Piltunum hefur verið sleppt lausum . yfirvinnu háseta á laugardögum . Á móti kemur að vinnuvika lengist um einn dag á þann hátt að laugardagur sem áður var frídagur verður virkur dagur . Grímur Gíslason segir samkomu - lagið leiða til launahækkunar fyrir skipverja frá því sem nú er en á móti komi aukið vinnuframlag þeirra . Hann segir stjórn Herjólfs afar ánægt með samkomulagið . „ Þarna rættist draumur manna í 17 - 18 ár , eða allt frá því að skipið kom fyrst hingað , að ná að gera heildstæðan samning sem hentar þeim verkefnum . sem unnin eru um borð í skipinu . Það hefur verið unnið meira og minna eftir farmannasamningum til þessa sem henta engan veginn skipi sem gengur hér á milli lands og Eyja á dagvinnutíma , en nú náðist loks þessi áfangi , " segir Grímur . Elías Björnsson , formaður Sjó - mannafélagsins Jötuns í Vestmanna - eyjum , segir erfitt að meta launa - hækkunina í krónum talið þar sem hluti samninga feli í sér að skipverj - ar fái fatnað frá Herjólfi sem upp - bót , en hún sé þó nálægt því að vega upp þá launaskerðingu sem skipverj - ar urðu fyrir með úrskurði félags - dóms . VERKFALL SJOMANNA A FISKISKIPAFLOTANUM Búist við daglegum fundum á næstunni GUÐLAUGUR Þorvaldsson ríkissáttasemjari segist bú - ast við að fundir í kjaradeilu sjómanna og viðsemjenda þeirra verði haldnir daglega næstu daga , en fyrsti fundur ríkissáttasemjara með deilu - aðilum eftir að verkfall sjó - manna hófst var haldinn í gær . Að sögn Guðlaugs var þá rædd staða mála og vinnubrögð varðandi samn - ingaviðræðurnar . Verkfall sjómanna sem hófst á mið - nætti 1. janúar nær til á sjötta þúsund sjómanna alls Akkur hf. á Fáskrúðsfirði semur víð sjómenn Sjómenn munu aldrei taka þátt í kvótakaupum ÚTGERÐARFÉLAGIÐ Akkur hf. á Fáskrúðsfirði , sem gerir út einn 300 tonna rækjutogara , og Verkalýðs - og sjómannafélag Fáskrúðsfjarðar hafa gert með sér samkomulag þar sem Akkur hf. lýsir því yfir að fyrirtækið muni aldrei láta sjómenn taka þátt í leigu eða kaupum á fiskkvóta . Að sögn Eiríks Stefánssonar , for - manns Verkalýðs - og sjómannafélag Fáskrúðsfjarðar , er þetta eini samningurinn af þessu tagi sem gerður hefur verið við ein - stakt útgerðarfyrirtæki , og er nú verið að reyna að leysa fyrirtæk - ið undan verkfalli sjómanna . Ottar Birting í Smugunni Togarinn Óttar Birting sem gerður er út af Skriðjökli hf. á Fáskrúðsfirði er nú við veiðar í Smugunni og verður þar til 25. janúar . I áhöfn skipsins eru 24 íslendingar en skipið sem hefur engan kvóta í íslenskri landhelgi siglir undir Panamafána . Að sögn Eiríks hefur það ekki verið rætt hvort skipið eigi að stoppa vegna verkfalls sjómanna , og ef til þess kæmi að farið yrði fram á það þá myndi sjómannafélagið á Fá - skrúðsfirði veita skipinu undan - þágu til að veiða áfram . „ Þetta er fyrsti túr skipsins sem nýbyrjað er að gera út og það yrði skemmd - arverk sem yrði aldrei bætt aftur ef það yrði stoppað núna , " sagði hann . Eiríkur sagðist telja að út - gerðaraðili sem á þennan hátt kæmi til móts við kröfugerð sjó - manna ætti að fá lausn undan verkfalli sjómanna , en af því hefði ekki orðið ennþá . Hins vegar væri verið að skoða málið núna en í augnablikinu haf a ekki komið nein viðbrögð frá Sjómannasamband - inu . „ Það er ágætt að sjómannasam - tökin eru með það á hreinu núna að það kerfi sem þau sjálf hafa margsinnis lýst stuðningi við er að koma í andlitið á þeim . Þau hefðu betur átt að sjá það fyrr að þetta kerfi hentar hvorki sjómönn - um né byggðum í landinu , og allt er orðið stopp og vitlaust í landinu út af þessu , " sagði Eiríkur . staðar á landinu nema á Vestfjorðum , en einnig hef - ur það áhrif á atvinnu á sjötta þúsund starfsmanna í fiskvinnslu . Að sögn Hólmgeirs Jónssonar , framkvæmdastjóra Sjómanna - sambands íslands , er áætlað að sjómannaverkfallið nái til á sjötta þúsund sjómanna á landinu að undanskildum Vestfjörðum , en sjómenn þar felldu á félagsfundi að grípa til verkfallsaðgerða . Hólmgeir sagði að Sjómannasam - bandið hefði farið þess óformlega á leit við sjómenn á Vestfjörðum að þeir sýndu samstöðu með sjó - mönnum annars staðar á landinu , og þá hefur stjórn Farmanna - og fiskimannasambands íslands beint þeirri áskorun til vestfirskra sjó - manna að þeir sýni samstöðu sína í verki með boðun samúðarverk - -falls . Helstu kröfur sjómanna við gerð nýrra kjarasamninga eru þær að skýr ákvæði verði í samningunum varðandi samskipti útvegsmanna og sjómanna um ráðstöfun afla og það fiskverð sem greitt er til sjómanna . Þá verði lokið við gerð samninga fyrir þær veiðigreinar sem ekki eru til samningar fyrir og olíuverðsviðmiðun kjarsamn - inganna verði endurskoðuð . Helsti ásteitingarsteinninn er varðandi meinta þátttöku sjómanna í kvóta - kaupum útgerða , en í tengslum við gerð kjarasamninga vorið 1992 var gerð sérstök yfirlýsing þar að lútandi . Samkvæmt henni er út - gerðarmönnum óheimilt að taka af heildaraflaverðmæti til skipta vegna kvótakaupa og allir fyrri samningar í þá veru voru felldir úr gildi frá 4. júní sama ár . Hólm - geir sagði að þessi yfirlýsing væri í fullu gildi enn í dag , en hins vegar hefðu útgerðarmenn farið framhjá henni og því væri þar um ótvírætt brot viðsemjenda sjó - manna að ræða . „ Maður hélt að þetta væri alveg afdráttarlaust en það virðist þurfa eitthvað meira til , " sagði hann . Formaður Samtaka fiskvinnslustöðva um áhrif sjómannaverkfallsins Fyrirtæki gætu átt erfitt með að hefja rekstur á ný Verkfallið nær tilá sjötta þúsund starfsmanna í fiskvinnslu STANDI verkfall sjómanna í þrjár vikur eða lengur telur Arnar Sigurmundsson , formaður Samtaka fiskvinnslustöðva , að það geti orðið til þess að þau fiskvinnslufyrirtæki sem eiga í rekstrarerfið - leikum geti ekki með góðu móti hafið starfsemi á ný nema aðstoð komi til þess frá lánastofnunum . „ Ég fæ hins vegar ekki séð að slíkt fjármagn liggi á lausu um þessar mundir , og ef allt inn - streymi fjármagns dettur út eftír stuttan tíma þá standa menn einfaldlega fastir . Þá er ég að tala um fyrirtæki sem eru bæði í útgerð og vinnslu , " sagði Arnar . Talið er að 6.500 ársstörf séu í fiskvinnslunni hér á landi , en í desember og janúar er hins vegar fæst fólk við störf . Arnar sagði að því væri talið að verkfall sjó - manna næði nú til á sjötta þúsund starfsmanna í fískvinnslunni , og þá væri jafnframt miðað við að um 10% af fiskvinnslufólki væri á Vestfjörðum þar sem ekki kemur til stöðvunar vegna verkfallsins . „ Þegar allt er tínt til þá nær þetta með einum eða öðrum hætti til um 400 frystihúsa , söltunar - stöðva , rækjuvinnslustöðva og loðnubræðslna , þó stærstu fyrir - tækin séu kannski í kringum 100 . Þetta fer að byrja að bíta í vinnsl - unni nú þegar líður á þessa viku vegna þess að jólastoppin eru oft þannig að þau ná langleiðina út þessa viku , " sagði hann . Arnar sagði að þau fyrirtæki sem undanfarið hefðu gengið í gegnum miklar skipulagsbreyting - ar mættu alls ekki við því að stoppa , og ef verkfallið stæði í 3 - 4 vikur yrði það farið að segja veru - lega til sln . „ Það verður líka að hafa það í huga að síldarvertíðin getur klárast í verkfallinu , en það á eftir að veiða tæp 10 þúsund tonn , eða innan við 10% af heild - inni . Þetta kemur því kannski nið - ur á nokkrum húsum og þetta verður ekkert endurtekið . Nú er reyndar ekki vitað hvort loðnan er til staðar í veiðanlegu ástandi , en það er viðbúið að langt verk - fall geti haft það í för með sér að menn klári ekki kvótana , og ég vil ekki hugsa þá hugsun til enda ef verkfallið yrði það lang - vinnt að það það færi að hafa áhrif á loðnufrystinguna . Ég held þó að það komi ekki til því það yrði allt komið á hliðina hér á landi ef reyna myndi á það , " sagði Arn -