um frumvarp til fjárlaga fyrir árið 2020 . Frá 2. minni hluta fjárlaganefndar . Efnahagshorfur . Áætlanir í opinberum fjármálum hafa á síðustu árum byggst á óhóflega bjartsýnum forsendum um efnahagsþróun og treyst hefur verið á tímabundna aukningu tekna í uppsveiflu . Lítið hefur mátt út af bregða til þess að áætlanir brystu og tekjur dygðu ekki til að fjármagna nauðsynleg útgjöld . Efnahagsforsendur frumvarpsins eru reistar á spá Hagstofu Íslands frá október sl . Þar kemur fram að meiri óvissa ríkir nú um efnahagshorfur hér á landi sem endurspeglast í áætlunum og spám um hagvöxt . Eftir langt hagvaxtarskeið gerir Hagstofa Íslands ráð fyrir nær engum hagvexti í ár en að hann taki við sér á ný á næsta ári og verði þá um 1,7% . Hagvaxtarspáin er 0,9% lægri en fyrri spá . Í bréfi fjármála - og efnahagsráðherra til fjárlaganefndar , dags. 7. nóvember sl. , kemur fram að tekjuáætlun frumvarpsins hafi verið uppfærð með hliðsjón af gögnum sem fallið hafa til síðan áætlunin var gerð í júní sl . Samkvæmt tillögu meiri hluta fjárlaganefndar verður ríkissjóður rekinn með um 11 milljarða kr. halla . Að sama skapi lækki tekjur ríkisins fyrir árið 2020 um 10,6 milljarða kr . Gagnrýnivert er að ríkisstjórnin ætlar að fjármagna breytingartillögur við fjárlagafrumvarpið vegna breytinga á hagspá , sem og breytingartillögur sem ríkisstjórnarflokkarnir gera við frumvarpið við 2 umr. , með sölu losunarheimilda koltvísýrings að fjárhæð a.m.k. 4,8 milljarðar kr. 2. minni hluta sýnist margt benda til þess að í framtíðinni þurfi stjórnvöld að kaupa þessa kvóta til baka á mun hærra verði þar sem ekki virðist líklegt að Ísland geti haldið sig innan losunarheimilda . 2 minni hluti telur að ríkisstjórnin þurfi að rökstyðja að þessi ráðstöfun sé skynsamleg til framtíðar litið áður en fjárlög verða afgreidd ellegar draga þessa fyrirætlun til baka . Auk þess er það gagnrýnivert að ríkisstjórnin ætli að ganga á eigið fé Lánasjóðs íslenskra námsmanna um sem nemur 4,2 milljörðum kr. til að mæta breytingum á tekjuhlið ríkissjóðs vegna breytinga á hagspá . Með öðrum orðum á Lánasjóður íslenskra námsmanna að borga upp hluta af halla ríkissjóðs . Það hefði einhvern tímann þótt saga til næsta bæjar . Jafnvel þótt staða sjóðsins sé góð er þessi ráðstöfun óskynsamleg nú þegar stjórnvöld áforma að gera breytingar á lánasjóðsfyrirkomulaginu . Fyrirhugaðar breytingar , þar sem 30% hluti láns verður í formi styrks , mun þýða aukna eftirspurn eftir lánum . Í áðurnefndu bréfi ráðherra kemur auk þess fram að veiðigjöld muni lækka um 2,1 milljarð kr. í frumvarpinu á grundvelli vísbendinga um væntanlegan útreikning veiðigjalda á næsta fiskveiðiári , að teknu tilliti til mikillar fjárfestingar útgerðarinnar . Spyrja má hvers vegna þetta mál er svo seint fram komið og hvort „ vísbendingar um væntanlegan útreikning “ geti almennt talist fullnægjandi rökstuðningur í máli sem þessu . Í tengslum við vaxtaákvörðun í nóvember benti Seðlabanki Íslands á að áætlanir um þróun efnhagsmála kynnu að litast um of af bjartsýni , ekki síst vegna óvissu í alþjóðlegum efnahagsmálum . Mikilvægt er að stefnan í ríkisfjármálum um þessar mundir taki mið af raunsæjum forsendum um framvindu efnahagsmála . Af hálfu OECD hefur verið bent á að opinberar fjárfestingar þyrftu að vera meiri hér á landi en raun ber vitni og að aðgerðir næstu missera miði fyrst og fremst að því að draga úr áhrifum niðursveiflu . Þegar hægir á í efnahagslífinu , eins og raunin hefur orðið , er brýnt að stjórnvöld grípi til viðeigandi aðgerða . Í því efni blasir við að rík nauðsyn er á að endurnýja og auka við fjárfestingar í innviðum . Mikil verkefni blasa við t.d. í samgöngumálum og heilbrigðismálum . Annar minni hluti telur að fjalla ætti meira um stöðu og afkomu ríkissjóðs í frumvarpinu út frá því hvar við erum stödd í hagsveiflunni . Auk þess mætti fjalla nánar um framlag slakans í ríkifjármálum til landsframleiðslu á næsta ári . Hver verða t.d. áhrif skattalækkana og fjárfestinga þegar kemur að landsframleiðslunni ? Þegar fjárlagafrumvarpið er lesið sést að ekki er gert ráð fyrir neinum afgangi á árinu 2020 . Þvert á móti verður ríkissjóður rekinn með halla og endurspeglar sú staðreynd breytingar á efnahagshorfum á liðnum misserum . Það skiptir máli á óvissutímum sem þessum að skuldastaða ríkissjóðs sé góð . Áhersla stjórnvalda á niðurgreiðslu skulda síðustu ár mun reynast mikilvæg og góð ráðstöfun . Þessi staða gerir betur kleift að bregðast við óvissum horfum . Miklu skiptir hver þróunin verður á útflutningstekjum þjóðarinnar . Undanfarin ár hefur þjóðin notið uppgangs í ferðaþjónustu , greinin hefur orðið burðarás í atvinnulífi landsmanna og mikilvæg uppspretta gjaldeyristekna . Áberandi er að framvinda í ferðaþjónustu er meðal helstu óvissuþátta fjárlagafrumvarpsins enda hafa horfur í ferðaþjónustu veruleg áhrif á efnahagsforsendur frumvarpsins . Það vekur því óneitanlega athygli að framlög til ferðaþjónustu í frumvarpinu lækka að raungildi um 292 millj. kr. eða 12,8% frá fjárlögum ársins 2019 . Samkvæmt upplýsingum Seðlabanka Íslands hefur verðbólga verið um eða yfir 3% frá því í vor en í október mældist hún 2,8% . Undirliggjandi verðbólga hefur hins vegar verið þrálátari . Að dómi bankans eru horfur eru á að verðbólga hjaðni hraðar en spáð var í ágúst og að hún verði komin í markmið undir lok þessa árs . Áætlað er að ríkisfyrirtæki og sjóðir í B-hluta ásamt Landsvirkjun muni greiða 91,3 milljarða kr. í afborgunum af lánum á næsta ári . Þetta er 45,6 milljarða kr. aukning eða um tvöföldun frá áætluðum afborgunum 2019 . Sem fyrr er stærsta beina skuldbinding ríkissjóðs ófjármagnaðar lífeyrisskuldbindingar vegna B-deildar Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins , LSR . B-deild LSR og Lífeyrissjóður hjúkrunarfræðinga tryggja sjóðfélögum réttindi sem eru verðmætari en iðgjald það sem sjóðfélagar og vinnuveitendur greiða í sjóðinn á hverjum tíma . Mismunurinn á áunnum réttindum og eignum B-deild LSR er tryggður með bakábyrgð ríkissjóðs og hjá LSR með bakábyrgð ríkissjóðs og annarra launagreiðenda . Bakábyrgðaraðilar munu þurfa að leggja þessum sjóðum til fjármagn á næstu áratugum eftir því sem lög um lífeyrissjóðina kveða á um til þess að tryggja að sjóðirnir geti staðið undir greiðslu lífeyris . Mikilvægt er grannt sé fylgst með þessu þannig að sýnt sé að framlög í sjóðinn dugi til að halda jafnvægi . Miðflokkurinn leggur áherslu á að stjórnvöld beiti sér fyrir því að skapa forsendur fyrir öflugu atvinnulífi , hagsæld og almennri velmegun . Skattastefna ríkisstjórnarinnar á að fela í sér hvata til að fjölga starfsfólki og bæta kjör þess og skapa skilyrði fyrir nýsköpun og endurnýjun á tækjum og búnaði og fjárfestingum í atvinnulífinu . Í þessu sambandi leggur Miðflokkurinn þunga áherslu á að einfalda stjórnkerfið og létta bákninu af atvinnufyrirtækjum og heimilum landsmanna . Gera verður kröfu um eðlilega skilvirkni og hagræðingu í allri starfsemi hins opinbera . Breytingartillögur Miðflokksins . Hér á eftir má sjá yfirlit yfir breytingartillögur Miðflokksins við fjárlagafrumvarpið . Tillögurnar eru fullfjármagnaðar og auka ekki á halla ríkissjóðs . Hagræðing í ríkisrekstri engin – bætt í ríkisbáknið og regluverk . Ráðdeild og skilvirkni á ávallt að ríkja við meðferð almannafjár . Fjárlagafrumvarpið ber þess merki að það er ekki ofarlega á verkefnalista ríkisstjórnarinnar að vinda ofan af ríkisbákninu . Þar fer fremstur í flokki Sjálfstæðisflokkurinn sem reglulega hefur hrópaði hátt fyrir kosningar „ báknið burt “ . Þegar flokkurinn kemst síðan til valda heldur báknið áfram að vaxa . „ Við þurfum að taka rækilega til í ríkisfjármálunum og minnka ríkisbáknið , “ sagði fjármálaráðherra árið 2010 . Nú leggur ráðherra fram fjárlagfrumvarp þar sem enn er bætt í ríkisbáknið . Ríkisbáknið hefur þanist út í tíð þessarar ríkisstjórnar og engar tilraunir hafa verið gerðar til þess að draga úr ríkisumsvifum . Er það þvert á það sem Sjálfstæðisflokkurinn hefur boðað fyrir hverjar kosningar . Hækkun á fjárveitingum til forsætisráðuneytisins frá árinu 2018 nemur 876 millj. kr . Hækkun til stjórnsýslu umhverfismála frá árinu 2018 nemur 1.218 millj. kr. sem er hækkun upp á 35% . Hækkun milli áranna 2019 og 2020 er 572 millj. kr. , svo dæmi séu tekin . Ljóst er að ráðuneytin , í umboði ríkisstjórnar , hafa vanrækt það hlutverk sitt að meta áhrif frumvarpa á reglubyrði atvinnulífsins . Mjög takmörkuð vinna hefur farið fram við það að skoða gildandi löggjöf og hvernig megi einfalda hana , létta reglubyrðina og draga úr samkeppnishömlum . Hér er um brýnt málefni að ræða . Mikið af regluverki kemur frá Evrópusambandinu í gegnum EES-samningin . Greinilegt er að við samningu frumvarpa til að innleiða EES-reglur nýta ráðuneytin iðulega ekki það svigrúm sem Ísland hefur til að létta reglubyrðina heldur bæta þvert á móti við séríslenskum íþyngjandi reglum . Rannsóknir hafa sýnt að þetta hefur verið gert í þriðjungi tilvika þegar ný EES-löggjöf var innleidd . Félag atvinnurekenda hefur bent á fjölda dæma um þetta . Það á að vera á stefnuskrá hverrar ríkisstjórnar að einfalda regluverk . Ár eftir ár vex umgjörð stjórnkerfisins á Íslandi og kostnaðurinn sem því fylgir . Sá kostnaður er greiddur af skattgreiðendum . Brýnt er að draga úr íþyngjandi regluverki og minnka báknið . Ekki hefur verið mikil hagræðingarkrafa innan stjórnarráðsins á síðustu árum . Sameining Fjármálaeftirlitsins og Seðlabanka Íslands , svo dæmi sé tekið , á að fela í sér hagræðingu . Athygli vakti þegar sameiningaráformin voru kynnt að þess var sérstaklega getið að ekki stæði til að fækka starfsmönnum . Hækkanir á fjárveitingum til ríkisstofnana umfram almennar verðlagshækkanir eru regla fremur en undantekning . Sjálfstæðisflokkurinn , sem nú fer fyrir fjármála - og efnahagsráðuneytinu , hefur öll tök á því að taka hér til hendinni eins og hann hefur margoft predikað . Þess í stað bætir hann í ríkisbáknið sem aldrei fyrr . Það sætir tíðindum að þegar ríkisstofnanir eru sameinaðar skuli engin einasta hagræðingarkrafa vera gerð af hálfu ríkisstjórnarinnar . Gott dæmi um þetta er sameining Fjármálaeftirlitsins og Seðlabankans eins og fyrr segir . Stjórnvöld verða að horfa til þeirra tækifæra sem skapast til hagræðingar við sameiningu þessara tveggja stofnana . Ein af ástæðum fyrir sameininguni er það óhagræði sem hlýst af núverandi fyrirkomulag . Skýr tækifæri eru til samnýtingar krafta beggja stofnana og tækifæri til hagræðingar án þess að það bitni á gæðum . Að auki er ástæða til að gera óháða úttekt á rekstri Fjármálaeftirlitsins vegna sameiningar við Seðlabankann . Margt er óljóst sem snýr að sameiningunni . Eftirlitsgjaldið sem fjármálafyrirtæki greiða FME nemur um 2,3 milljörðum kr. árlega og hefur hækkað mikið undanfarin ár . Fjármálafyrirtæki hafa síaukinn kostnað af gagnavinnslu og gagnaskilum eftirlitsaðila . Hægt ætti að vera að hagræða í rekstri FME og Seðlabankans með sameiningu stoðdeilda og samræmingu gagnaskil milli stofnananna . Þá hefur sagan sýnt að útgjöld ríkisins hafa tilhneigingu til að aukast við sameiningu stofnana og eru fyrirhugað áform um stækkun á húsnæði Seðlabankans vegna sameiningarinnar gott dæmi . 2. minni hluti leggur fram breytingartillögu við frumvarpið þess efnis að gerð verði 15% hagræðingarkrafa af hálfu ríkisins við sameiningu Seðlabankans og Fjármálaeftirlitsins . Það ætti að spara ríkissjóði um 350 millj. kr. árlega . Ísland er smáríki og því er enn mikilvægara hér á landi en víðast annars staðar að líta til hagræðingar á sem flestum sviðum . Krafa um hagræðingu í rekstri allra ráðuneyta . Miðflokkurinn flytur breytingartillögu við fjármálafrumvarpið fyrir árið 2020 sem miðar að því að draga úr ríkisbákninu og gera kröfu um hagræðingu í rekstri allra ráðuneyta um sem nemur 10,6% . Hagræðingin mun skila ríkissjóði sparnaði upp á 1,1 milljarð kr . Hér á eftir er tafla sem sýnir þá hagræðingarkröfu sem Miðflokkurinn gerir á öll ráðuneyti í breytingartillögu við fjárlagafrumvarpið . Frekari lækkun tryggingagjalds nauðsynleg og skynsamleg . Horfur á vinnumarkaði hafa versnað eftir því sem liðið hefur á árið og útlitið fyrir að svo verði áfram . Um 7.000 manns eru nú án atvinnu samkvæmt skráningu Vinnumálastofnunar og hefur þeim fjölgað um rúmlega 2.700 frá sama tíma í fyrra . Hátt í 1.000 manns hafa misst vinnuna í hópuppsögnum það sem af er ári auk þeirra 1.100 sem misstu vinnuna við fall WOW air . Stjórnvöld eiga ávallt að leitast við að styrkja starfsumhverfi íslenskra fyrirtækja , sér í lagi nú þegar efnahagsumhverfið blæs minni byr í seglin . Styðja þarf íslensk fyrirtæki við að mæta hækkandi launakostnaði á komandi árum og sporna gegn fækkun starfa . Mikil tregða hefur verið hjá ríkisvaldinu að lækka tryggingagjaldið en það er einn stærsti tekjustofn ríkissjóðs en samkvæmt frumvarpinu mun það skila 11% af skatttekjum ríkissjóðs á næsta ári . Hátt tryggingagjald kemur verst niður á fyrirtækjum þar sem laun og launatengd gjöld eru stór hluti kostnaðar . Hátt tryggingagjald veikir samkeppnishæfni þessara fyrirtækja mest . Bætt samkeppnishæfni Íslands er mjög mikilvæg og sérstaklega nú þegar hægt hefur hratt á efnahagslífinu . Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er sérstaklega lögð áhersla á lækkun tryggingagjaldsins en hún er hins vegar ekki nægileg að mati 2. minni hluta en um það hafa m.a . Samtök iðnaðarins ályktað . Samkeppnisstaða innlendra fyrirtækja gagnvart erlendum keppinautum hefur versnað á undanförnum árum vegna innlendra kostnaðarhækkana mældra í erlendri mynt . Forsendurnar fyrir hækkuninni og þau rök sem þá voru notuð til að hækka gjaldið eiga ekki lengur við þar sem atvinnuleysi hefur verið lítið í langan tíma . Atvinnuleysi mældist 3,7% í september og hafði þá lækkað frá mánuðinum á undan . Eigi lækkunin að þjóna þeim tilgangi að stuðla að jafnvægi á vinnumarkaði og að launahækkanir á næsta ári leiði síður til verðbólgu þarf hún að vera meiri en 0,25% . Gjaldið er reiknað sem hlutfall af þeim launum sem fyrirtækið greiðir til starfsmanna sinna . Því fleiri krónur sem fyrirtækið greiðir í laun þeim mun hærri fjárhæð þarf það að greiða í tryggingagjald . Því hærri sem tryggingagjaldsprósentan er þeim mun dýrari er hver starfsmaður fyrir fyrirtækið sitt . Því hærri sem prósentan er þeim mun minni launahækkunum getur fyrirtækið staðið undir . Gjaldið dregur úr getu fyrirtækja til að fjárfesta og búa til störf . Vaxtarmöguleikar einkafyrirtækja eru því hindraðir með háu tryggingagjaldi . Annar minni hluti flytur breytingartillögu við frumvarpið um að tryggingagjaldshlutfallið lækki um 0,25% á næsta ári til viðbótar við þá 0,25% lækkun sem gert er ráð fyrir í frumvarpinu . Með samþykkt breytingartillögunnar mun gjaldið þá lækka úr 6,35% í 6,10% . Eðlilegt er að miða við að þessi skattheimta verði ekki meiri en hún var fyrir hrun þegar atvinnustigið var sambærilegt og nú . Þrátt fyrir það vantar enn upp á að tryggingagjaldið sé sama hlutfall af launagreiðslum fyrirtækja og það var fyrir fjármálahrunið . Tekjuáhrif af lækkun tryggingagjaldis um 0,25% á næsta ári til viðbótar við fyrirhugaða lækkun samkvæmt frumvarpinu eru neikvæð fyrir ríkissjóð um 2 milljarða kr . Breytingartillaga 2. minni hluta gerir ráð fyrir því að þessu verði mætt með sölu byggingalóðar Landsbankans við Austurhöfn . Áætlað söluandvirði lóðarinnar er 2.000 millj. kr. en Landsbankinn keypti lóðina árið 2014 fyrir 957 millj. kr . Söluandvirðið renni í ríkissjóð en ríkissjóður á 98,2% hlut í bankanum . Einnig er gert ráð fyrir því í tillögu 2. minni hluta að framkvæmdum við viðbyggingu Stjórnarráðshússins verði frestað . Það mun hafa í för með sér 550 millj. kr. til ráðstöfunar . Lækkun tryggingagjaldsins gerir fyrirtækjum auðveldara að ráða nýtt starfsfólk og að gera betur við það sem fyrir er , sem eykur síðan skatttekjur ríkissjóðs . Ávinningurinn af verulegri lækkun gjaldsins er mikill og ekki síst nú þegar spár gera ráð fyrir auknu atvinnuleysi . Hjúkrunarheimilin – fyrirheit ríkisstjórnar orðin tóm . Hjúkrunarheimilin eru ein af mikilvægustu grunnstoðum íslenska velferðarkerfisins . Ríkisstjórnin hefur ekki staðið við þau áform í stjórnarsáttmálanum að styrkja rekstargrunn hjúkrunarheimila og dagþjálfun . Á þeim tveimur árum sem ríkisstjórnin hefur setið við völd hefur hún stöðugt skert framlög til reksturs hjúkrunarheimila . Ríkisendurskoðun hefur bent á að rekstur hjúkrunarheimila sé almennt mjög þungur og hefur róðurinn þyngst ár frá ári í samræmi við fjárhagsskerðingar ríkisstjórnarinnar . Rammasamningur hjúkrunarheimilanna og Sjúkratrygginga Íslands rann út í árslok 2018 þegar Sjúkratryggingar breyttu aðferðafræði sinni við útgreiðslu fjármagns . Það er ámælisvert að ákvörðun Sjúkratrygginga var tekin einhliða og án viðræðna við hjúkrunarheimilin , Samtök fyrirtækja í velferðarþjónustu ( SFV ) eða Samband íslenskra sveitarfélaga . Í fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar fyrir árið 2020 – 2024 kemur fram að stærsta verkefni ríkissjóðs í tengslum við málefnasvið hjúkrunar - og endurhæfingarþjónustu sé átak sem felist í fjölgun hjúkrunarrýma , bæði með endurgerð eldri rýma og byggingu nýrra , m.a. með byggingu hjúkrunarheimila . Hér er um að ræða rúmlega 900 rými í heild . Stjórnvöld hafa boðað að 717 rými verði byggð til ársins 2024 þegar áætlað er að þau verði orðin 3.433 í heild sem er 26% aukning frá árinu 2018 . Á sama tíma gerir ríkisstjórnin ráð fyrir aðeins 6% auknu fjármagni til reksturs málefnasviðsins . Ljóst er að í fjármálaáætluninni hefur lítið tillit verið tekið til byggingar eða reksturs nýju hjúkrunarrýmanna . Ekki er nóg að byggja ný hjúkrunarheimili , það verður líka að tryggja forsvaranlegar rekstrarforsendur fyrir heimilin til þess að þau geti sinnt hlutverki sínu . Nauðsynlegt er að fara alvarlega ofan í saumana á fjárhagsgrunni hjúkrunarheimilanna og rýna betur skýrslur Ríkisendurskoðunar um málefnasviðið . Illa gengur að manna stöður hjúkrunarfræðinga og sjúkraliða á hjúkrunarheimilum . Formaður Sjúkraliðafélags Íslands segir alvarlegan skort á sjúkraliðum á hjúkrunarheimilum . Það hefur gert að verkum að nauðsynlegt hefur verið að vísa frá einstaklingum með mikla þjónustuþörf þar sem ekki fæst heilbrigðisfólk til starfa . Ástæða þess að illa gengur að manna stöður er m.a. sú að hjúkrunarheimili landsins hafa setið eftir hvað varðar fjárveitingar til þjónustunnar undanfarin ár . Nauðsynleg styrking á rekstrarfé hefur orðið hjá spítölum , heilbrigðisstofnunum og heilsugæslu en skorið hefur verið niður hjá hjúkrunarheimilum . Samtök fyrirtækja í velferðarþjónustu hafa ítrekað bent á að nauðsynlegt sé að styrkja rekstur hjúkrunar - , dvalar - , dagdvalar - og endurhæfingarrýma . Rekstur hjúkrunarheimila á landsbyggðinni er afar þungur . Það kemur m.a. til af því að ómögulegt er að ná fram þeirri stærðarhagkvæmni sem næst með þeim fjölda rúma sem alla jafna þekkist á höfuðborgarsvæðinu . Trúverðugt samtal verður að fara fram milli fulltrúa heilbrigðisráðuneytisins , Sjúkratrygginga Íslands , öldrunarstofnana og sveitarfélaga . Forsenda árangurs og breiðari sáttar um málaflokkinn er stóraukið samráð og skilningur á eðli reksturs hjúkrunarheimila . Þetta kemur m.a. fram í umsögn Samtaka fyrirtækja í velferðarþjónustu . 2. minni hluti tekur mjög brýnt að mæta þeim rekstrarerfiðleikum sem ríkja í þessum mikilvæga málaflokki og leggur fram breytingartillögu við frumvarpið um sérstakt viðbótarframlag upp á 800 millj. kr. til hjúkrunarheimila til að bæta brýnan rekstarvanda hjúkrunarheimilanna . Nýir skattar draga úr boðaðri skattalækkun . Áformaðar eru verulegar breytingar á tekjuskattskerfi einstaklinga til að mæta loforðum stjórnvalda í tengslum við kjarasamninga á almennum vinnumarkaði sl. vor , þ.e. að taka upp þriggja þrepa tekjuskattskerfi með nýju lágtekjuþrepi sem taka skal gildi í tveimur áföngum á árunum 2020 og 2021 . Þannig er áætlað að þriðjungur breytinganna taki gildi á árinu 2020 og tveir þriðju árið 2021 . Gert ráð fyrir að þessar aðgerðir auki ráðstöfunartekjur þeirra tekjulægstu um 10 þús. kr. á mánuði . Á sama tíma er lagt til að skerðingarmörk barnabóta hækki í 325 þús. kr. á mánuði sem kemur þá væntanlega verst niður á tekjulægsta hópnum . Ýmsar skattahækkanir er að finna í frumvarpinu . Gert er ráð fyrir hækkun vörugjalds af bensíni og dísilolíu um 2,5% . Bifreiðagjald hækkar , áfengi og tóbak , útvarpsgjald hækkar um 2,5% . Gjald í framkvæmdasjóð aldraða hækkar . Úrvinnslugjald hækkar um 2,5% . Nýr skattur , urðunarskattur , mun kosta heimilin í landinu 6 þús. kr. á næsta ári og 12 þús. kr. árlega þegar hann er að fullu komin til framkvæmda . Kolefnisgjaldið mun hækka um 10% á næsta ári sem mun þýða hækkun á bensín og dísilolíu . Ríkisstjórnin er því að hækka ýmsa skatta og gjöld sem dregur úr áðurnefndri skattalækkun . Nettóskattlækkun til almennings er því töluvert lægri en ríkisstjórnin hefur boðað . Nýtt þriggja þrepa skattkerfi gengur þvert á stefnu Sjálfstæðisflokksins um að einfalda skattkerfið . Fjármála - og efnahagsráðherra Sjálfstæðisflokksins hefur áður sagt að þrjú skattþrep væri mjög óheppilegt fyrirkomulag og til þess fallið að flækja skattkerfið . Á þessu ári er áætlað að árlegar tekjur ríkissjóðs af nýjum sköttum og skattahækkunum verði ríflega 115 milljarðar kr. en það samsvarar um 15% af heildarskatttekjum ríkisins . Þrátt fyrir boðaðar skattalækkanir standa því eftir 97 milljarðar kr. í aukna skattheimtu frá síðustu niðursveiflu sem heimili og fyrirtæki standa enn undir . Verði fjármögnun nýrra samgönguframkvæmda gerð með sérstakri gjaldtöku á einstökum vegum eða notendagjöldum eins og komið hefur til tals af hálfu ríkistjórnarinnar er í eðli sínu um hækkun skatta á einstaklinga að ræða og dregur þar með úr ráðstöfunartekjum . Verði áformin að veruleika í tengslum við nýja samgönguáætlun er ljóst að boðuð skattalækkun verður engin þegar upp er staðið . Ísland er háskattaríki í alþjóðlegum samanburði . Skattahækkanir fyrri ára standa að mestu óhreyfðar . Það ætti að vera forgangsmál að draga til baka þær skattahækkanir sem gripið var til í kjölfar bankahrunsins . Ríkisstjórnin hefur hækkað fjármagnstekjuskatt en um leið lofað að endurskoða skattstofninn . Miðflokkurinn leggur áherslu á að nú þegar skuldir ríkisins lækka hratt sé ráðrúm til að huga að lækkun skatta á fólk og fyrirtæki í landinu en ekki stækka ríkisbáknið eins og ríkistjórnin er sérstaklega áhugasöm um . Lækkun skatta er skynsamleg ráðstöfun þegar hagkerfið er í niðursveiflu . Skattar á Íslandi eru með þeim hæstu í heimi þegar lífeyrisgreiðslur eru teknar með í reikninginn . Það er löngu orðið tímabært að draga úr álögum á almenning og fyrirtæki og leysa þannig úr læðingi aukna verðmætasköpun . Það gagnast samfélaginu öllu að leyfa fólki og fyrirtækjum í auknum mæli að ráðstafa eigin tekjum . Á sama tíma þurfa ríki og sveitarfélög að fara betur með það almannafé sem þau taka til sín . Stefnulaus kolefnisskattur – ekki jafnað niður á landsmenn á sanngjarnan hátt . Náttúruvernd og önnur umhverfisvernd eru á meðal mikilvægustu viðfangsefna samtímans . Viðbrögð stjórnvalda hafa hins vegar ekki verið í samræmi við það . Þau hafa allt of oft byggst á gagnslausri og jafnvel skaðlegri sýndarmennsku sem t.d. birtist í nýjum sköttum án þess að þeim fylgi markmið eða aðferðir við að meta árangur af þeim . Kolefnisgjald er nýr skattur á Íslandi . Í frumvarpinu kemur fram að tekjur af kolefnisgjaldi séu áætlaðar 6,3 milljarðar kr. árið 2020 . Gjaldið hefur nú þegar hækkað um 65% á mjög skömmum tíma eða tveimur árum . Þá mun kolefnisgjaldið hækka um 10% á næsta ári , til viðbótar við 65% hækkun sem hefur orðið frá árinu 2017 . Tekið saman mun því kolefnisgjaldið hækka um 82% frá árinu 2017 gangi áform stjórnvalda eftir fyrir árið 2020 . Í því samhengi ber einnig að hafa í huga að stjórnvöld áætla að ríkissjóður fái um 4,8 milljarð kr. í tekjur við sölu losunarheimilda í viðskiptakerfi ESB ( ETS-kerfi ) , en flugfélög , álver , kísilver og orkufyrirtækin greiða fyrir losunarheimildir sínar á hverju ári . Víða erlendis eru tekjur stjórnvalda af slíkum losunarheimildum nýttar til aðgerða í loftlagsmálum , ekki verður séð að það sé gert hér á landi . Þvert á móti virðist eini tilgangur sölunnar vera sá að draga úr halla ríkissjóðs . Tekjur ríkisins af kolefnisskatti eru ekki eyrnamerktar aðgerðum í loftlagsmálum með beinum hætti og aðeins hluti þeirra rennur þangað . Að mati 2. minni hluta er hækkun gjaldsins úr öllu hófi . Gert er ráð fyrir enn frekari hækkun , eða 10% , á næsta ári og er áætlað að það skili ríkissjóði 375 millj. kr. í tekjur að meðtöldum hliðarárifum á virðisaukaskatt . Kolefnisgjaldi nemur nú um 11 kr. á hvern lítra af bensíni og 12,6 kr. á dísilolíu . Þessar auknu álögur á eldsneyti bitna sérstaklega á fólki á landsbyggðinni . Færa má rök fyrir því að með kolefnisgjaldinu sé verið að skattleggja landsbyggðafólk umfram aðra enda er rafbílavæðingin mun auðveldari á höfuðborgarsvæðinu en landsbyggðinni þar sem innviðir eins og hleðslustöðvar eru mun fleiri á höfuðborgarsvæðinu . Engu að síður hafa rafbílaeigendur kvartað yfir því að innviðir fyrir rafbíla séu engan veginn fullnægjandi í höfuðborginni , hvað þá á landsbyggðinni . Innviðauppbygging er einfaldlega of skammt á veg komin . Auk þess nota íbúar á landsbyggðinni í mun ríkari mæli bifreiðar knúnar með jarðefnaeldsneyti , aka meira vegna fjarlægða og kaupa því meira eldsneyti . Eðlilegt er að samfara hækkun kolefnisgjalds lækki gjöld og skattar á umhverfisvæna starfsemi samsvarandi , ef markmiðið er það eitt að draga úr mengun . Svo er þó ekki . Meginmarkmið kolefnisgjaldsins er að hvetja bæði heimili og fyrirtæki til þess að draga úr losun með því að skipta yfir í hreinni orku . Hvatning til orkuskipta er góðra gjalda verð en hún verður að vera í takti við raunveruleikann . Orkuskipti fyrir sjávarútvegsfyrirtæki , ýmsan iðnað og atvinnutæki er ekki raunhæfur kostur sem stendur . Kolefnisskatturinn hefur bein efnahagsleg áhrif á hagkerfið . Án nokkurra mótvægisaðgerða dregur skatturinn þrótt úr hagkerfinu og minnkar samkeppnishæfni fyrirtækja . Hugmyndafræðin má teljast göfug en stjórnvöld verða að ígrunda vel tilgang , forsendur og markmið með skattheimtunni , sérstaklega hverja er verið að skattleggja og hverja ekki . Markmiðið með gjaldinu er að draga úr losun án þess að grafa undan samkeppnishæfni atvinnulífs og ætti það sama að gilda hér á landi . Í öðrum löndum hafa því aðrir skatta verið lækkaðir á móti gjaldinu eða undaþágur gefnar frá öðrum sköttum . Ísland er t.d. eina ríkið í Evrópu þar sem fiskiskipaflotinn nýtur engrar undanþágu eða styrkja hvað varðar eldsneytisskatta . Þetta minnkar samkeppnishæfnina enn frekar . Hagstofa Íslands hefur gert rannsóknir á útgjöldum heimilanna og þar kemur fram að eldsneytisnotkun er þónokkuð meiri í dreifbýli en þéttbýli . Munurinn endurspeglar þá staðreynd að íbúar landsbyggðarinnar þurfa jafnan að ferðast um lengri veg . Fjármála - og efnahagsráðherra hefur viðurkennt að áhrif kolefnisgjaldsins séu meiri á íbúa í dreifbýli . Þetta kemur fram í svari ráðherra við fyrirspurn á Alþingi . Kolefnisgjaldið er því í raun hefðbundin skattahækkun á fólk og fyrirtæki þar sem skattlagningin kemur þyngra niður á landsbyggðinni . Þessari nýju skattbyrði er því ekki jafnað niður á landsmenn á sanngjarnan hátt . Við þetta má bæta að umhverfisráðherra hefur sagt að erfitt sé að meta nákvæmlega árangur af gjaldinu , mælt í minni losun en ella hefði verið , hefði gjaldið ekki verið sett á . Þetta kom fram í svari ráðherra við fyrirspurn á Alþingi og staðfest af umhverfisráðuneytinu á fundi með fjárlaganefnd . Engar aðgerðir eru boðaðar í frumvörpum tengdum fjárlagafrumvarpinu , sem koma til móts við íbúa á landsbyggðinni vegna gjaldsins . Auk þess er ekki að sjá að ívilna eigi umhverfisvænni starfsemi eða að aðrir skattar verði lækkaðir til mótvægis . Breytingar á kolefnisgjaldi er skattahækkun , sett í búning græns skatts . Eðlilegt væri þá að lækka gjöld á aðra umhverfisvænni þætti . Horfa verður til annarra landa í þessum efnum . Í Danmörku fóru stjórnvöld t.d. of geist af stað þegar þau hækkuðu skatta vegna umhverfismála á fyrirtæki . Um leið dregur úr líkunum á því að markmiðinu með gjaldinu verði náð . Það sem minnkar samkeppnishæfnina enn frekar er að aðilar sem ekki eru virðisaukaskattskyldir hér á landi eru undanþegnir kolefnisgjaldinu . Þannig þurfa erlend skip sem taka olíu hér á landi ekki að greiða gjaldið en í sumum tilvikum eru þau við veiðar á sömu veiðislóð og þau íslensku . Hvorki erlend fiskiskip , skemmtiferðaskip né flutningaskip greiða kolefnisgjald við eldsneytistöku hér á landi og ekkert kolefnisgjald er greitt af flugvélaeldsneyti hérlendis í ríkissjóð . Þótt tækniframþróun sé hröð í þessum efnum er það ekki svo að hægt sé að fá stærri ökutæki , vinnuvélar og sum iðnaðartæki þannig að þau nýti endurnýjanlega orkugjafa . Það á t.d. við í jarðvinnugeiranum og landbúnaði . Orkuskipti er því ekki raunhæfur kostur sem stendur , sér í lagi fyrir iðnað og atvinnutæki sem nota svokallaða litaða olíu og möguleikar slíkra aðila til orkuskipta eru hverfandi . Kolefnisgjaldið er skattur sem leggst með mismunandi hætti á atvinnugreinar og eðlilegt að gerð sé krafa um að til sé heildstæð stefna í málaflokknum áður en lengra er haldið . Það vekur sérstaka athygli að ekki virðist vera haldið nákvæmt bókhald yfir framlög ríkisins til mótvægis við skattlagninguna til verkefna sem m.a. tengjast samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda eða bættra loftgæða almennt . Sjálfsögð og eðlileg krafa er að stjórnvöld birti opinberlega áætlanir sínar um ráðstöfun kolefnisgjaldsins . Miðflokkurinn leggur því til að boðuð hækkun kolefnisgjaldsins í fjárlagafrumvarpinu um 10% komi ekki til framkvæmda þar til heildstæð stefna liggur fyrir um hvernig ætlunin er að nota kolefnisgjöld í baráttunni við loftlagsbreytingar , án þess að þær bitni á landsbyggðinni eða samkeppnishæfni atvinnugreina og dragi þróttinn úr hagkerfinu . Lækkunin á kolefnisgjaldinu mun draga úr verðbólguþrýstingi með lækkun á verði eldsneytis . Atvinnutekjur eldri borgara skerði ekki lífeyrisgreiðslur . Kjör eldri borgara og annarra sem reiða sig á lífeyrisgreiðslur þarf að bæta . Jafnframt þarf að koma á sveigjanlegum starfslokum án skerðingar ellilífeyristekna og að lífeyrir tryggi lágmarkslaun . Löngu er ljóst að skerðingar á bótum almannatrygginga fara fram úr öllu hófi . Þetta fyrirkomulag er í senn fallið til að letja eldra fólk til að bæta hag sinn með aukinni vinnu í krafti eðlilegrar sjálfsbjargarviðleitni og að hvetja til svartrar atvinnustarfsemi . Fyrir einstakling með atvinnutekjur hefjast skerðingar bóta almannatrygginga við 100 þús. kr. á mánuði . Þessi tala er allt of naumlega skömmtuð . Gjalda ber varhuga við aðgerðum sem vinna gegn sjálfsagðri sjálfsbjargarviðleitni fólks til að bæta hag sinn . Vel er þekkt að málið snýr að lýðheilsu og félagslegum þáttum þar sem fólki gefst kostur á virkri þátttöku í atvinnulífi og samfélagi . Af hálfu fjármálaráðuneytis hefur verið haldið fram að kostnaður ríkissjóðs við að slaka á klónni í þessu efni sé milljarðar króna . Þær fullyrðingar styðjast ekki við gildan rökstuðning . Fyrir liggja útreikningar um fjárhagslega stöðu aldraða sem unnir voru fyrir Félag eldri borgara í nóvember 2017 . Þar er ítarlega rökstutt að kostnaður ríkissjóðs af því að fella brott þetta 100 þús. kr. viðmið sé ekki svo mikið sem ein króna . Skýrsluhöfundur dregur fram að beinir skattar auk veltuskatta vegi upp hugsanlegan kostnað af því að fella brott 100 þús. kr. frítekjumarkið . Þar við bætist samfélagsleg áhrif sem felast í þátttöku á vinnumarkaði og virkni í samfélaginu en slíkt er talið hafa ótvírætt gildi í lýðheilsulegu tilliti . Við þetta bætist að lífeyrir almannatrygginga er skertur vegna greiðslna úr lífeyrissjóðum . Eldri borgarar og aðrir sem reiða sig á lífeyrisgreiðslur bíða enn eftir réttlætinu sem þeim var lofað fyrir áratug um að skerða ekki lífeyrisgreiðslur og flestir flokkar lofuðu einnig fyrir seinustu Alþingiskosningar . Skerðingar og aðrir neikvæðir hvatar hafa mikil og óæskileg áhrif á sjálfsbjargarhvöt fólks . Óeðlilegar skerðingar hafa einnig neikvæð áhrif á andlega og líkamlega heilsu fólks . Miðflokkurinn leggur áherslu á að fast verði tekið á skerðingum bóta eins og hér hefur verið rakið . Þessar skerðingar hafa grafið undan tiltrú á lífeyriskerfinu og skilja aldrað láglaunafólk eftir jafnsett og fólk sem ekkert hefur greitt í lífeyrissjóð á starfsaldri sínum . Þá vill Miðflokkurinn að öldruðum sé gert kleift að búa á heimilum sínum sem lengst . Til þess þarf að efla heimaþjónustu við aldraða . Jafnframt þurfa að vera fyrir hendi viðunandi húsnæðisúrræði þegar slíks er ekki lengur kostur þrátt fyrir stuðning heima fyrir . Aldraðir sem skilað hafa ævistarfi sínu eiga skilið að búa við góð kjör og öryggi . Miðflokkurinn flytur breytingartillögu við fjárlagafrumvarpið þess efnis að fyrrgreint 100 þús. kr. frítekjumark falli brott . Með því verði lífeyrisþegum gert kleift að bæta hag sinn með aukinni vinnu án þess að þurfa að þola skerðingar á skerðingar ofan . Tillaga þessi mun ekki hafa neikvæð áhrif á tekjuhlið ríkissjóðs , þvert á móti hefur verið sýnt fram á það í áðurnefndum útreikningum að hún muni auka tekjur ríkissjóðs þegar hún hefur komið til framkvæmda . Urðunarskattur – illa undirbúinn og minnkar ekki úrgang . Það sýnist sérstakt áhugamál ríkisstjórnarinnar að leggja á nýja skatta og færa þá í fallegan búning , gefa þeim ný nöfn eins og græna skatta . Ráðgert er í frumvarpinu að leggja á nýja skatta vegna urðunar úrgangs og flúoraðra gróðurhúsalofttegunda sem skila eiga 1,5 milljörðum kr. í auknar tekjur á árinu 2020 og 2,5 milljörðum kr. þegar þeir verða að fullu komnir til framkvæmda á árinu 2021 . Áætlað er að urðunarskatturinn nemi um 6.000 kr. á fjögurra manna fjölskyldu á árinu 2020 . Skatturinn mun síðan verða um 12 þús. kr. á hvert heimili árlega þegar hann er að fullu komin til framkvæmda . Sveitarfélögin og urðunarstöðvar hafa lýst yfir áhyggjum af að skatturinn leggist á íbúa óháð því hversu vel þeir standi sig við að flokka . Skatturinn á að koma til framkvæmda um áramót og fyrirtæki í móttöku sorps eiga að innheimta hann . Fyrirtæki á borð við Sorpu hafa gagnrýnt fyrirhugaða skattheimtu harðlega og sveitarfélögin kvartað yfir samráðsleysi . Telur Sorpa augljóst að tilgangur hugmynda um þennan skatt sé ekki verndun umhverfisins eða aukning í endurvinnslu eða endurnotkun . Tilgangurinn virðist ekki heldur vera að minnka úrgang því urðunarskattur sé ófullnægjandi stjórntæki til þess . Reiknast Sorpu til að meðaltal urðunarskatts þar sem hann er lagður á sé 4,93 kr. á kg en 4,38 kr. ef allra hæsti skatturinn er undanskilinn . Hér er áformað að urðunarskattur verði 15 kr. á kg og það þýði 62% hækkun á urðunargjaldi hjá Sorpu . Tíminn til undirbúnings er mjög skammur . Er bein útgjaldaaukning á íbúa á starfssvæði Sorpu talin nema 795 millj. kr. á ári og er það mat Sorpu að ekki sé hægt að tengja þann kostnað við það sem hver íbúi láti til urðunar , heldur verði að innheimta gjaldið sem aukagjald á hvern íbúa . Eins muni atvinnulífið þurfa að greiða um 1,6 milljarða kr. og muni sá kostnaður líka með einhverju móti greiðast úr veskjum íbúa . Til eru skynsamlegri leiðir að ná þeim markmiðum sem urðunarskattinum er ætlað að ná . Bent hefur verið á að það er hægt að minnka það sem fer til urðunar með því til dæmis að setja skilagjald á þá vöruflokka sem óæskilegt er að fari til urðunar . Eitt kg af sorpi sem fer til urðunar er ekkert betra í jörðu komið þó það sé með urðunarskatti . Það er enginn umhverfisbati af því . Í bréfi fjármála - og efnahagsráðherra , dags. 7. nóvember sl. , segir að útfærsla skattsins sé til skoðunar . Í breytingartillögum ríkisstjórnarinnar er fallið frá þessum áformum og því er ljóst að þessari nýju skattheimtu er frestað um að minnsta kosti eitt ár . Á fundi ráðuneytisins kom einnig fram að fyrirhuguð skattlagning hafi mætt mikilli gagnrýni af hálfu sveitarfélaganna . Landspítalinn – margþættur fjárhagsvandi . Landspítalinn er stærsta og mikilvægasta heilbrigðisstofnun landsins . Hann hefur á að skipa framúrskarandi starfsfólki sem vinnu óeigingjarnt starf á hverjum degi , oft við erfiðar aðstæður . Miklar umræður hafa skapast um rekstrarvanda spítalans og sá vandi á sér margþættar rætur . Kjarni málsins er sá að spítalinn og sú þjónusta sem hann veitir vex hraðar en fjárlög gera ráð fyrir þrátt fyrir reiknaðan raunvöxt upp á 1,8% ár hvert . Spítalinn hefur tekið að sér ný verkefni þar sem fjárveitingar hafa ekki fylgt . Af hálfu yfirstjórnar heilbrigðismála hefur t.d. ekki verið leyst úr hinum svokallaða fráflæðisvanda , sem felur í sér að á spítalanum liggur fólk sem að réttu lagi ætti að dveljast á hjúkrunarheimilum . Flóknir kjarasamningar hafa verið gerðir sem erfitt hefur verið að kostnaðarmeta , þar á meðal kjarasamningur við lækna árið 2015 . Samningurinn var góður fyrir heilbrigðiskerfið en kostnaðarþættir voru vanmetnir . Spítalinn hefur ekki fengið fjármagn til að standa straum af heildarkostnaði við þennan samning . Brýnt er að búa heilbrigðisstarfsfólki viðunandi starfsskilyrði og tryggja þannig að mönnun sé á hverjum tíma fullnægjandi . Mönnunarvandi spítalans er einn af hans stærstu áskorunum . Heilbrigðisyfirvöld hafa ekki lagt fram neinar áætlanir um það með hvernig eigi að bregðast við honum . Yfirstjórn Landspítalans hefur kynnt fjárlaganefnd aðhaldsaðgerðir vegna halla á rekstri . Ein af þeim aðgerðum er að falla frá sérstökum kjörum fyrir hjúkrunarfræðinga vegna langvarandi mönnunarvanda á spítalanum , þ.e. svokallað Hekluverkefni þar sem hjúkrunarfræðingar hafa fengið álagsgreiðslur fyrir störf sín í því augnamiði að laða þá til starfa og hækka starfshlutfall þeirra sem fyrir eru . Nú stendur til að leggja þetta kerfi af og er það áhyggjuefni . Það mun þýða að yfirvinna mun aukast og verður það mjög fljótt að háum fjárhæðum . Mikill skortur er á hjúkrunarfræðingum á Landspítalanum og deildir margar hverjar undirmannaðar . Hjúkrunarfræðingar hafa verið í kjaraviðræðum við ríkisvaldið í rúma sjö mánuði . Ljóst er að samningsvilji af hálfu ríkisvaldsins er takmarkaður . Stjórnvöld verða að eiga raunhæft samtal við Landspítalann um lausnir . Hafa ber í huga að Landspítalinn er fyrst og fremst bráðasjúkrahús . Það er því eðli þjónustunnar sem spítalinn veitir að hún er ófyrirséð . Af þeim sökum hentar það illa að vera á alveg föstum fjárlögum . Bráðamóttaka lokar ekki þegar fjárveiting er búin . Hér þarf meiri sveiganleika . Álag á heilbrigðiskerfið mun aukast jafnt og þétt næstu ár og áratugi með hækkandi lífaldri þjóðarinnar . Ef ætlunin er að tryggja framúrskarandi heilbrigðisþjónustu fyrir alla þarf heilbrigðiskerfið að verða mun skilvirkara . Lýsandi dæmi um vanda kerfisins birtist í því að sjúklingar séu sendir til útlanda í aðgerðir sem kosta þrefalt meira en þær myndu kosta á Íslandi . Það þýðir ekki fyrir ríkisvaldið að benda á yfirstjórn Landspítalans og yfirstjórn Landspítalans að benda á ríkið . Þjóðin er að eldast sem þýðir aukið álag á kerfið . Aldraðir , 80 ára og eldri , þurfa mesta heilbrigðisþjónustu . Auk þess hefur ný heilbrigðistækni aukið kostnað . Stjórnvöld verða að horfast í augu við vandann og tryggja langtímafjármögnun mikilvægustu heilbrigðisstofnunar landsins . Landbúnaður . Sótt er að landbúnaði , undirstöðuatvinnugrein þjóðarinnar frá landnámi , úr ýmsum áttum . Framlög til landbúnaðar hafa lækkað . Ekkert er minnst á landbúnaðinn í nefndaráliti meiri hluta fjárlaganefndar við fjárlagafrumvarpið . Því má heldur ekki gleyma að innlend matvælaframleiðsla lækkar kolefnisspor landsins . Brýnt er að standa vörð um innlenda matvælaframleiðslu til lands og sjávar sem eina af grunnstoðum samfélagsins . Þegar í stað þarf að grípa til aðgerða til að tryggja stöðu sauðfjárræktarinnar en þess sjást ekki merki í fjárlagafrumvarpinu . Þegar í stað þarf að koma fram með mótvægisaðgerðir gegn þeim óhagstæða tollasamningi sem nýlega tók gildi og er ógn við innlenda framleiðslu matvæla . Erfitt er að henda reiður á fjármögnun mótvægisaðgerða í fjárlagafrumvarpinu og hverju þær eiga að skila . Í svo mikilvægu máli ætti að fylgja sundurliðun á aðgerðum og framlög til þeirra í kaflanum um landbúnað í frumvarpinu . Ferðaþjónusta – stærsta atvinnugreinin í óvissu . Þróun í ferðaþjónustu er meðal helstu óvissuþátta í forsendum fjárlagafrumvarpsins . Á undanförnum árum hefur vægi ferðaþjónustu í vergri landsframleiðslu ( VLF ) vaxið úr rúmum 3,4% á árinu 2010 í 8,6% , á árinu 2017 . Framlag ferðaþjónustunnar við öflun gjaldeyristekna er verulegt . Horfur í greininni hafa því veruleg áhrif á efnahagsforsendur frumvarpsins . Stærsta útflutningsgrein landsins býr enn við allt of mikla óvissu . Athygli vekur að framlög til ferðaþjónustu lækka að raungildi um 292 millj. kr. , eða 12,8% , frá fjárlögum 2019 . Greinin hefur vaxið hratt undanfarin ár en þarf nú að takast á við hægari vöxt og jafnvel samdrátt . Mikilvægt er að bregðast við þessu með því að bæta rekstrarskilyrði greinarinnar strax , t.d. með hraðari lækkun tryggingagjalds en breytingartillaga þess efnis er lögð fram af 2. minni hluta við fjárlagafrumvarpið , eins rakið er hér að framan . Þó að línur í ferðaþjónustu hafi skýrst undanfarna mánuði , eftir fall flugfélagsins Wow air , hefur óvissunni ekki verið aflétt og aðlögun ferðaþjónustunnar að breyttum aðstæðum er ekki lokið . Ætla má að ferðaþjónustan muni þurfa að takast á við mjög neikvæð áhrif af útgöngu Bretlands úr ESB auk þess sem tvísýnar efnahagshorfur í Bandaríkjunum og Kína kunna að hafa áhrif . Undir slíkum kringumstæðum getur samkeppnishæfni íslenskrar ferðaþjónustu skipt sköpum . Þetta kemur m.a. fram í umsögn Samtaka ferðaþjónustunnar . Í fjármálaáætlun fyrir árin 2020 – 2024 kemur fram að fyrirhugað sé að gera breytingar á gjaldtöku af ferðamönnum á gildistíma áætlunarinnar . Í fjárlagafrumvarpinu er boðuð ný skattheimta í formi gjalda á ferðamenn en af umfjölluninni verður ráðið að skattheimtan eigi að skila 2,5 milljarða kr. tekjum í ríkissjóð árið 2020 en þar er tekið fram að nýleg áföll og óvissa um þróun atvinnugreinarinnar gætu gefið tilefni til þess að þau áform verði tekin til endurskoðunar . Ný 2,5 milljarða kr. skattheimta á ferðaþjónustu myndi óhjákvæmilega hafa veruleg bein áhrif á alþjóðlega samkeppnishæfni greinarinnar og væri því óráð við núverandi aðstæður . 2. minni hluti hvetur ríkisstjórnina til þess að stíga varlega til jarðar þegar kemur að sérstakri skattheimtu á mikilvæga atvinnugrein sem starfar í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi og óvissu . Ljóst er að ótímabærar hugmyndir ríkisstjórnarinnar um gjöld á ferðaþjónustuna geta ekki komið til framkvæmda þar sem þær reyndust með öllu óútfærðar . Tollgæsla , fíkniefnaeftirlit og örugg landamæri . Fíkniefnavandinn er eitt af alvarlegustu og erfiðustu málum sem steðja að þjóðfélaginu öllu . Sterkari fíkniefni hafa náð fótfestu hér á landi en áður . Neysla ólöglegra fíkniefna veldur einstaklingum , fjölskyldum og samfélögum ómældum skaða og tengist margvíslegri glæpastarfsemi , heilsufars - og félagslegum vandamálum . Fíkniefnasala á netinu hefur mjög færst í vöxt og auðveldað aðgengið að fíkniefnum . Þessi þróun hefur að sumu leyti þyngt róðurinn í baráttunni gegn fíkniefnum . Aukið fíkniefnaeftirlit á landamærum skilar árangri . Styrkja þarf tollgæslu í baráttunni gegn innflutningi vímuefna . Jafnframt þarf að bregðast við auknum vanda sem steðjar að einstaklingum og fjölskyldum sem verða fíkniefnum að bráð . Miðflokkurinn leggur áherslu á að auka fjárveitingar til þessa mikilvæga málaflokks og flytur flokkurinn breytingartillögu við fjárlagafrumvarpið þess efnis að sérstakt aukaframlag upp á 250 millj. kr. fari til embættis tollstjóra , til þess að auka fíkniefnaeftirlit tollgæslunnar á landsvísu og bæta öryggi á landamærum hvað fíkniefnaeftirlit varðar . Vísbendingar eru um að framboð fíkniefna hafi aukist hér á landi á undanförnum misserum og er það mikið áhyggjuefni . Heilsuefling aldraðra . Fjölgað hefur mjög á biðlistum eftir hjúkrunarrými fyrir aldraða og hefur embætti landlæknis lýst yfir þungum áhyggjum af stöðunni . Biðtíminn hefur auk þess lengst . Í ágústmánuði biðu að meðaltali 375 manns eftir hjúkrunarrými . Þeir sem bíða heima finna oft fyrir miklu óöryggi og vanlíðan . Þeim sem bíða á sjúkrahúsi finnst þeir jafnvel vera fyrir og vera hornreka . Þetta hefur veruleg áhrif á lífsgæði fólks . Miðflokkurinn leggur ríka áherslu á að mæta þessum vanda og leggur til breytingartillögu um 800 millj. kr. framlag til hjúkrunarheimila eins og gerð er grein fyrir hér að framan . Ein leiðin að mati landlæknis til þess að bæta stöðuna er heilsueflingu aldraða . Hlutfall eldra fólks er stöðugt á landinu öllu og heilsuefling og aukin virkni þessa hóps er mikilvæg fyrir lífsgæði samfélagsins alls . Miðflokkurinn leggur fram breytingartillögu við fjárlagafrumvarpið um sérstaka fjárveitingu í þennan málaflokk upp á 30 millj. kr. til heilsugæslunnar á landsvísu til þess að auka heilsueflingu aldraða . Stjórnvöld eiga að skapa umhverfi og aðstæður sem stuðla að heilbrigðum lífsháttum , heilsu og vellíðan allra íbúa , þar með talið eldri borgara . Heilsuefling og aukin virkni eldra fólks er mikilvæg til að bæta lífsgæði þess og fyrir samfélagið allt . Mikilvægt er að leita leiða til að auka virkni eldra fólks í þeim tilgangi að stuðla að farsælli öldrun . Heilsuefling aldraðra felur í sér að styrkja og / eða viðhalda góðri heilsu og sjálfstæði . Þættir sem hafa einna mest áhrif á heilsu og líf aldraðra eru félagsleg virkni , næring , hreyfing , stuðningur , áhugamál og sjálfsbjörg . Hindranir sem eru taldar draga úr þátttöku aldraðra til heilsueflingar eru til dæmis ónóg þekking , takmarkaður fjárhagur og félagsleg einangrun . Heilbrigðisstofnanir á landsbyggðinni . Stefna heilbrigðisráðuneytisins er að efla beri heilsugæsluna sem fyrsta viðkomustað þjónustuþega . Það kemur því á óvart að ekki séu lagðir auknir fjármunir til þessarar þjónustu á heilbrigðisstofnunum , einkum þegar litið er til þess að framboð á ýmissi annarri heilbrigðisþjónustu er takmarkað á mörgum stöðum á landsbyggðinni . Grundvallarmunur er á þjónustu heilsugæslustöðva landsbyggðarinnar og heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins . Þessi munur skýrist af fjölbreyttri þjónustu í höfuðborginni meðan yfir 90% íbúa landsbyggðarinnar nýta heilsugæsluna sem sinn fyrsta viðkomustað . Fjármögnun þarf að vera í samræmi við þetta . Forstjórar heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni komu á fund fjárlaganefndar . Í máli þeirra kom fram að enn er þörf á að styrkja rekstur stofnananna að lágmarki um 800 – 900 millj. kr. á ári eins og rætt var um á fundi með fjárlaganefnd árið 2017 til þess að þær geti sinnt þeirri þjónustu sem til er ætlast . Miðflokkurinn leggur fram breytingartillögu við frumvarpið þess efnis að 250 millj. kr. verði settar til heilbrigðisstofnana á landsbyggðinni til þess að mæta brýnasta vandanum . Örykjar – fjölgun starfa með stuðningi . Vinna þarf markvisst að því að styrkja möguleika fatlaðs fólks og öryrkja á almennum vinnumarkaði . Atvinnuþátttaka öryrkja hér minni en í þeim löndum sem við berum okkur helst saman við og umfang starfsendurhæfingar er mun minna . Útgjöld hins opinbera vegna örorkulífeyris eru veruleg í flestum löndum OECD . Hátt hlutfall örorkulífeyrisþega og þau miklu útgjöld sem því fylgja hindra vöxt efnahagslífsins og draga úr framboði vinnuafls á vinnumarkaði . Mörg lönd innan OECD hafa endurskoðað kerfi örorkulífeyris og stuðnings með það að markmiði að auka virkni og þátttöku einstaklinga með skerta starfsgetu á vinnumarkaði . Þessi lönd mátu stöðuna þannig að ef ekkert yrði að gert hefði samfélagið ekki efni á þeirri velferðarþjónustu sem vilji væri til að byggja upp innan heilbrigðisþjónustu og menntakerfisins auk þess að ekki væri unnt að veita þjóðfélagsþegnum framfærslustuðning sem enga möguleika hafa á þátttöku á vinnumarkaði . Hér á landi hefur hlutfall einstaklinga á örorkulífeyri hækkað stöðugt í áratugi og nú er svo komið að það er með því allra hæsta innan OECD . Það er því gríðarlega mikilvægt að snúa þessari þróun við . Flækjustig verkefnisins er hins vegar mikið og það er viðkvæmt því að um er að ræða fólk sem glímir við skerta heilsu og oft bágar aðstæður sem enginn vafi leikur á að þarf oft og tíðum mikla aðstoð og stuðning . Öryrkjar búa almennt við mun lakari lífskjör en gengur og gerist meðal þjóðarinnar og fátækt er frekar hlutskipti öryrkja en annarra hópa . Mjög fáir fara af örorkulífeyri aftur í vinnu . Þannig má segja að einstaklingar sem fara á örorkulífeyri festist auðveldlega í gildru fátæktar og verri lífsgæða til framtíðar . Það er því ákaflega mikilvægt að vinna markvisst gegn því að æ fleiri verði öryrkjar hér á landi og auka þátttöku einstaklinga með skerta starfsgetu á vinnumarkaði . Efla þarf samstarf hins opinbera við atvinnurekendur hvað þetta varðar og auka ábyrgð þeirra . Nokkur lönd innan OECD hafa byggt upp sérstakt hvatningarkerfi fyrir atvinnurekendur á þessu sviði . Eitt af því er niðurgreiðsla launa hjá starfsmönnum með skerta starfsgetu . Þá fá atvinnurekendur greidda tiltekna fjárhæð á mánuði með hverjum starfsmanni sem síðan fær greidd hefðbundin laun frá atvinnurekandanum . Þetta fyrirkomulag er í boði hér á landi í gegnum Vinnumálastofnun en er sniðinn þröngur stakkur hvað fjárveitingar varðar . Íslenskur vinnumarkaður tekur lítið sem ekkert við fólki með skerta starfsgetu . Virk þátttaka aðila vinnumarkaðarins er nauðsynleg til að skapa öryrkjum raunveruleg tækifæri til atvinnuþátttöku . Innleiða ætti skattaafslætti til atvinnurekenda sem uppfylla tiltekinn kvóta varðandi hlutfall starfsmanna með skerta starfsgetu . Í gegnum atvinnu með stuðningi fá þeir sem hafa skerta vinnugetu vegna andlegrar og / eða líkamlegrar fötlunar aðstoð við að finna starf á almennum vinnumarkaði . Þetta er árangursrík leið sem felur í sér víðtækan stuðning svo þeir geti sinnt starfi á nýjum vinnustað . Vinnusamningar öryrkja eru endurgreiðslusamningar við atvinnurekendur sem hafa ráðið fólk með skerta starfsgetu til starfa og eru ætlaðir til að auka möguleika atvinnuleitenda með skerta starfsgetu til að ráða sig í vinnu á almennum vinnumarkaði . Hér er því mikilvægt úrræði að ræða fyrir þá sem hafa skerta starfsgetu . Vinnusamningur öryrkja er samningur ætlaður til að gera einstaklingum kleift að ráða sig til vinnu og / eða þjálfunar til starfa . Í gegnum umsjónaraðila er gerður samningur milli Vinnumálastofnunar og atvinnurekanda á almennum vinnumarkaði . Vinnumálastofnun endurgreiðir atvinnurekanda hlutfall af launakostnaði og launatengdum gjöldum . Hlutfallið sem Vinnumálastofnun greiðir fyrstu tvö árin eru 75% en greiðslan lækkar svo um 10% með 12 mánaða millibili þar til lágmarksendurgreiðsluhlutfalli er náð , en það er 25% . Endurgreiðslan fer aldrei undir 25% . Vinnumálastofnun endurgreiðir atvinnurekanda mánaðarlega hlutfall af launum starfsmannsins gegn því að fá sent afrit launaseðla . Vinnusamning má gera bæði um fullt starf og hlutastarf . 2. minni hluti leggur til breytingartillögu við fjárlagafrumvarpið þess efnis að Vinnumálastofnun fái aukfjárveitingu upp á 200 millj. kr. svo efla megi þetta mikilvæga úrræði og fjölga vinnusamningum öryrkja . Öryrkjar – mikilvægt að hækka frítekjumark . Óhætt er að fullyrða að mikill meiri hluti örykja vill vinna innan marka þeirrar starfsgetu sem er til staðar . Tryggingakerfið er hins vegar byggt þannig upp að það hvetur ekki til atvinnuþátttöku . Þannig er frítekjumark atvinnutekna til að mynda 109.600 kr. og hefur verið óbreytt í áratug . Ef það hefði fylgt verðlagshækkunum væri frítekjumarkið rúmlega 151 þús. kr . Kerfið verður að vera þannig uppbyggt að það sé raunverulegur ágóði af því að vinna . Það verður að draga úr keðjuverkandi skerðingum . 2. minni hluti leggur til breytingu við fjárlagafrumvarpið um 325 millj. kr. framlag til hækkunar frítekjumarks atvinnutekna öryrkja . Geðheilbrigðismál . Einstaklingum sem glíma við geðræna sjúkdóma af ýmsum toga hefur fjölgað mikið á undanförum árum . Oft er um að ræða mjög ungt fólk sem fær jafnvel úrskurð um örorku til lengri tíma . Geðræn vandamál eru nú algengasta orsök örorku hjá flestum OECD-ríkjum . Í Danmörku , Hollandi , Svíþjóð og Sviss glímir um helmingur nýrra örorkulífeyrisþega við geðræn vandamál . Hér á landi hefur þeim einnig fjölgað mikið sem verða öryrkjar vegna geðrænna vandamála . Nýlegar rannsókni gefa til kynna að nánast ómögulegt er að vísa börnum og unglingum með geðrænan vanda áfram í viðeigandi úrræði , biðlistarnir eru mánaðalangir . Þessar hindranir bitna á einstaklingunum sjálfum , fjölskyldum þeirra og samfélaginu öllu . Skortur er á geðheilbrigðistengdum úrræðum í samfélaginu og við því verður að bregðast . Á fundi velferðarnefndar Alþingis fyrir skömmu kom fram að geðdeild Landspítalans er komin að sársaukamörkum vegna fækkunar legurýma að mati framkvæmdastjóra geðsviðs . Staðan er verst á móttökugeðdeildinni og fíkni - og bráðageðdeild . 2. minni hluti leggur til breytingu við fjárlagafrumvarpið þess efnis að 100 millj. kr. verði veitt aukalega til geðsviðs Landspítalans . Almenn löggæsla . Komið hefur fram af hálfu ríkislögreglustjóra að of stór hluti fjárveitinga til lögreglunnar fari í yfirmannabyggingu og almennt sé yfirbygging lögreglunnar allt of mikil . Þessu þarf að breyta og forgangsraða fjárveitingum til lögreglunnar þannig að almenn löggæsla verði efld . Sýnileg löggæsla og eftirlit í umferðinni skilar ótvírætt góðum árangri . Almenn löggæsla á þjóðvegum landsins hefur einnig öflugt forvarnargildi . Sýnileikinn hefur mikilvægu hlutverki að gegna þegar kemur að öryggi borgaranna , öryggistilfinningu þeirra og vilja að fylgja eftir góðri umgengni . 2 minni hluti leggur til breytingartillögu við frumvarpið um 300 millj. kr. aukafjárveitingu til þess að efla almenna löggæslu á landsvísu . Hér á eftir má sjá skiptingu hækkaðra framlaga til lögregluembætta samkvæmt breytingartillögu 2. minni hluta . Skógrækt . Skógrækt er ein af helstu mótvægisaðgerðum Íslendinga í loftslagsmálum . Vekur það því nokkra undrun að samtals lækka fjárveitingar til Skógræktarinnar um 144 millj. kr. í fjárlagafrumvarpinu , ef tekið er tillit til fjárveitinga síðasta árs og loforða sem gefin voru um aukningu fjárveitinga vegna kolefnisbindingar . Það er ljóst að Skógræktin mun ekki geta sinnt þeim verkefnum sem henni er ætlað verði þetta raunin . Þessi niðurskurður til Skógræktarinnar er á skjön við áherslur um mikilvægi skógræktar þegar kemur að kolefnisbindingu . Skógrækt getur orðið veigamikill þáttur í loftslagsaðgerðum Íslands fái greinin nægilegt fjármagn . Að auki skapast fjölmörg störf til framtíðar , aðallega í dreifbýli . Ræktun nýrra skóga er ein mikilvægasta náttúrulega aðgerðin sem heimsbyggðin hefur tilltæka í baráttunni við loftslagsvandann . Nýskógrækt dregur úr losun gróðurhúsalofttegunda frá rofnu landi og bindur kolefni í jarðvegi . Minni framlög til skógræktar til skamms tíma hafa alvarleg áhrif á þá uppbyggingu gróðrarstöðva sem hafin er . Þau þýða fækkun starfsmanna sem eiga að sinna ráðgjöf og þjónustu og framkvæmd verkefnisins . Þau þýða að erfitt reynist að veita framlög til rúmlega 600 skógarbænda sem taka þátt í nytjaskógrækt og þeirra 70 – 80 sem eru í umsóknarferli . Erfitt verður að fjármagna íslenska skógarúttekt . Faglegt utanumhald á kolefnisbindingu skóga er forsenda fyrir áframhaldandi þátttöku landsins í sameiginlegri framkvæmd Parísarsamkomulagsins með ESB - og EES-löndum . Fjármagn skortir til að greiða fyrir plöntur sem þegar er búið að semja um framleiðslu á . Minni framlög til skógræktar þýða til lengri tíma minni kolefnisbindingu í skógum sem gerir ómögulegt að standa við loforð um kolefnishlutlaust Ísland árið 2040 , minni viðarafurðir til lengri tíma , færri störf við úrvinnslu timburs og meiri innflutning á viðarafurðum í framtíðinni . Aðeins með því að beita vísindum og skynsemishyggju getum við náð raunverulegum framförum á sviði umhverfismála , en dæmi um slíkt er efling skógræktar og í því tilliti þarf að efla ræktun skógarplantna . Annar minni hluti leggur fram breytingartillögu við frumvarpið þess efnis að framlag til skógræktar verði hækkað um 30 millj. kr . Fjölmiðlanefnd – styrkur til einrekinna fjölmiðla – breytt aðferðafræði . Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir að 400 millj. kr. fari í stuðning við rekstur einkarekinna fjölmiðla . Miðflokkurinn er með í smíðum tillögur sem fela í sér styrk til einkarekinna fjölmiðla en með annarri aðferðafræði en tillögur ríkisstjórnarinnar gera ráð fyrir . Tillögurnar verða kynntar innan skamms . 2. minni hluti leggur fram breytingartillögu við fjárlagafrumvarpið þess efnis að fyrirhugaður 400 millj. kr. styrkur verði felldur brott .