Þrátt fyrir að hækkunartaktur launa hafi lækkað nokkuð stöðugt hefur kaupmáttur launa aukist mikið og var t.d. rúmlega 17% meiri nú í nóvember en í árslok 2015 . Kaupmáttur hefur aukist áfram á þessu ári og var 1,5% meiri í nóvember en í nóvember í fyrra . Í langtímasamhengi hefur kaupmáttur aldrei verið meiri og hefur hann aukist nær stöðugt frá árinu 2010 . 3. janúar 2020 | Hagfræðideild Samkvæmt tölum Hagstofu Íslands hækkaði launavísitalan um 0,16% milli október og nóvember . Síðustu 12 mánuði hefur launavísitalan hækkað um 4,2% , sem er sama ársbreyting og verið hefur síðustu 3 mánuði , og hefur hún ekki verið svona lítil síðan í ársbyrjun 2011 . Á árinu 2016 hækkaði launavísitalan að jafnaði um 0,7% á mánuði , um 0,6% 2017 , 0,5% 2018 og um 0,37% það sem af er þessu ári . Þróunin hefur því verið nokkuð jöfn niður á við . Breytingar á launavísitölunni eru minni en ætti að vera þar sem ekki hefur verið um neinar kjarasamningsbundnar launabreytingar að ræða á opinbera markaðnum á seinni hluta ársins 2019 . Hluti vinnumarkaðarins hefur því verið nær frosinn hvað launabreytingar áhrærir og hefur það auðvitað áhrif á þróun vísitölunnar . Viðræður vegna kjarasamninga flestra hópa á opinbera markaðnum hafa staðið yfir frá því í vor án þess að samningar hafi verið gerðir við stærstu hópana . Þrátt fyrir að hækkunartaktur launa hafi lækkað nokkuð stöðugt hefur kaupmáttur launa aukist mikið og var t.d. rúmlega 17% meiri nú í nóvember en í árslok 2015 . Kaupmáttur hefur aukist áfram á þessu ári og var 1,5% meiri í nóvember en í nóvember í fyrra . Í langtímasamhengi hefur kaupmáttur aldrei verið meiri og hefur hann aukist nær stöðugt frá árinu 2010 . Fyrir hrun var kaupmáttur hæstur á miðju ári 2008 , en hann er tæplega 26% hærri núna en þá . Sé litið á síðustu 10 ár var kaupmáttur nú í nóvember þannig 25% meiri en hann var í nóvember 2009 . Það eru ekki margar þjóðir sem hafa upplifað meiri kaupmáttaraukningu á síðustu 10 árum . Næstu samningsbundnu launabreytingar á almenna markaðnum verða ekki fyrr en í apríl og því má búast við að kaupmáttur láti eitthvað undan síga fram að því , nema launaskrið byrji að taka við sér . Þó eru þess ekki mikil merki , enda spenna á vinnumarkaði farið minnkandi eins og sést t.d. á auknu atvinnuleysi og minni atvinnuþátttöku . Tölur frá Hagstofunni um nánari samsetningu launavísitölunnar ná fram til september 2019 . Sé litið á launabreytingar stóru hópanna á vinnumarkaði á einu ári , frá 3. ársfjórðungi 2018 til sama tíma í ár , má sjá að áhrif kjarasamninga skipta verulegu máli . Launahækkanir á almenna markaðnum á þessum tíma voru þannig verulega meiri en á þeim opinbera . Kjarasamningar á almenna markaðnum voru gerðir í byrjun apríl og vikunum þar á eftir , en í ágúst höfðu ekki verið gerðir neinir samningar á opinbera markaðnum . Launabreytingar á opinbera markaðnum milli 2. og 3. ársfjórðungs voru þannig óverulegar . Breyting launa eftir starfsstéttum á einu ári frá 3. ársfjórðungi 2018 til sama tíma 2019 var mest hjá tæknum og sérmenntuðu fólki , 6,6% , og næst mest hjá þjónustu - , sölu - og afgreiðslufólki , 6% . Launavísitalan fyrir almenna markaðinn hækkaði um 5% á þessum tíma og því hafa laun þessara hópa hækkað nokkuð umfram meðaltal almenna markaðarins . Laun sérfræðinga og stjórnenda hækkuðu áberandi minnst á þessu tímabili , eða undir 4% , sem er lægra en hækkun launavísitölu . Frá 3. ársfjórðungi 2018 til sama tíma 2019 hafa laun í atvinnugreinum hækkað mest í verslun og viðgerðum , eða um 5,8% , og næst mest í flutningum og geymslu , um 5,5% . Eins og áður segir hækkaði launavísitalan á almenna markaðnum um 5% . Laun hækkuðu minnst á þessum tíma í veitustarfsemi , 3,2% , og í fjármála - og vátryggingarstarfsemi , 3,6% . Nú hefur kjarasamningum verið lokað fyrir nær allan almenna markaðinn . Blaðamenn eru enn í erfiðum viðræðum og flugvirkjar eru nú að taka afstöðu til kjarasamnings . Langstærstur hluti opinbera markaðarins er enn með lausa samninga . Rammi lífskjarasamningsins frá 3. apríl hefur náð fótfestu á nær öllum almenna markaðnum og einnig þeim fáu samningum sem hafa verið gerðir á þeim opinbera . Enn sjást ekki nein merki um launaskrið eins og hefur oft orðið þegar hækkanir í kjarasamningum eru mestar á neðri enda launaskalans . Staðan á vinnumarkaði er þannig nú að ekki er að vænta mikils launaskriðs . Innihald og form þeirra greininga sem birtast hér er unnið af starfsmönnum Hagfræðideildar Landsbankans hf. og byggist á aðgengilegum opinberum upplýsingum á þeim tíma sem þær voru unnar . Mat á þeim upplýsingum endurspeglar skoðanir starfsmanna Hagfræðideildar Landsbankans á þeim degi þegar þær voru dagsettar , en þær geta breyst án fyrirvara .