Saga frelsissviptra á Íslandi er þyrnum stráð , því miður . Geðsjúkir sem ekki þóttu sakhæfir voru sendir erlendis til vistunar því hvorki þótti þekking né aðstæður til umönnunar hér á landi . Aðstæður barna , sem send voru til vistunar utan heimilis , var lýst sem mannréttindabrotum í skýrslu vistheimilanefndar . Komið hefur í ljós að einangrun var beitt hér á landi , sem aðferð til pyntingar og hafði varanlega skaðleg áhrif á einstaklinga . „ Það var eins og slokknaði á öllum skynfærum . Þau höfðu ekki fengið neina næringu , ekkert til að miða sig við og heyrn og sjón og skynjunin öll dofnaði . [...] Það er búið að svipta þig öllu sem gerir þig að manni . “ Afstaða hefur starfað í þeim anda ; að reyna að auka skilning íslenskra stjórnvalda , og þjóðfélagsins alls , á skaðlegum áhrifum frelsissviptingar og hvetja til rannsókna á þeim aðferðum sem beitt er – þegar ná skal fram tilteknu markmiði , sem hlýtur að vera það markmið að hjálpa einstaklingi að verða betri samfélagsþegn . Hvað gerðist á árinu ? 8. janúar tóku gildi breytingar á lögum um umboðsmann Alþingis , þar sem honum var falið að annast eftirlit í samræmi við viðauka við samning Sameinuðu þjóðanna um varnir gegn pyntingum og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu ( OPCAT ) . Bókunin var samþykkt á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna í desember 2002 . Í desember 2015 var þingsályktun um fullgildingu bókunarinnar samþykkt einróma á Alþingi . Það var þó ekki fyrr en 29. janúar á þessu ári – 15 árum eftir að undirritun – að bókunin var fullgilt af hálfu Íslands . 20. maí átti stjórn Afstöðu fund með nefnd Evrópuráðsins um varnir gegn pyntingum og ómannlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu ( CPT-nefndinni ) . Var m.a. tekið til umræðu á fundinum þær athugasemdir sem Afstaða gerði við breytingar á lögum um fullnustu refsinga , þegar ákveðið var að fella út skyldu fangelsisyfirvalda til að gera einstaklingsmiðaða vistunar - og meðferðaráætlun . Alþingi og stjórnvöld ákváðu að hunsa alvarlegar , og ítrekaðar , athugasemdir Afstöðu um þessa afturför . Sr . Hreinn var einn fjögurra sem Afstaða heiðraði sérstaklega á 10 ára afmæli félagsins , fyrir störf sín í þágu frelsissviptra . Eitt af þeim góðu verkum sem sr. Hreinn hleypti af stokkunum í tíð sinni , og bíða nú nýs fangaprests , er « Englatréð » sem veitt hefur börnum fanga yl og birtu um jól . Nefnd um menntamál fanga hefur verið að störfum innan ráðuneytisins , en Afstaða hefur því miður ekki haft aðkomu að þeirri vinnu . Það er mat Afstöðu , þegar kemur að þessum viðkvæma málaflokki , að mikilvægt sé að sú víðtæka reynsla sem er að finna innan félagsins sé nýtt – öllum til hagsbóta . Á það bæði við þegar kemur að stefnumótun , sem og framkvæmd stefnunnar . Í ágúst lést fangi á Litla-Hrauni , en krufning leiddi í ljós að viðkomandi hafði neytt mikils magns af efninu « Spice » . Rúmum tveimur árum áður hafði Afstaða þó varað við því í blaðagrein að vitlausar áherslur yfirvalda í baráttunni gegn fíkniefnaneyslu myndu leiða til enn harðari neyslu . Spá félagsins hefur ræst skref fyrir skref og nauðsynlegt er að stjórnövld skipi strax ráðgefandi nefnd fyrir ríkisstjórnina um þessi mál með aðkomu Afstöðu og Frú Ragnheiðar ( RKÍ ) . Var ritstjórinn átalinn fyrir að birta ljósmyndir af einstaklingi sem var í afplánun á áfangaheimili fangahjálparinnar Verndar ; tekið myndir og lýst bifreiði í eigu móður hans sem hann hafi til umráða ; birt heimilisfang móður hans ; fjallað um fötlun bróður hans og rætt andlát föður hans - sem ekkert erindi átti við almenning . - 5-2019-2020 . pdf Desember var mánuður vonar ...... þá tók félagsmálaráðherra , Ásmundur Einar Daðason , við skýrslu starfshóps um málefni fanga að lokinni afplánun sem Afstaða átti m.a. sæti í.SJÁ : Greinargerð Afstöðu til starfshópsins ... kynnti heilbrigðisráðherra , Svandís Svavarsdóttir , að gerður hefði verið samningur við Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins um að sinna geðheilbrigðisþjónustu við fanga í öllum fangelsum landsins . Stofnað verður sérhæft , þverfaglegt geðheilsuteymi fanga í þessu skyni sem mun starfa með og styðja við starfsemi heilsugæslunnar í fangelsum . ... birti dómsmálaráðherra , Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir , myndskeið á fésbókarsíðu sinni þar sem hún kynnti aðgerðaráætlun sem felur m.a. í sér að efla heilbrigðisþjónustu meðan á afplánun stendur og að framkvæmd þjónustu í fangelsum verði markviss og samhæfð . Þá talaði hún um mikilvægi þess að efld verði menntun starfsmanna fangelsanna . Afstaða tekur undir þessar áherslur , en telur mikilvægt að samhliða breyttu hlutverki verði hætt að kalla starfsfólk fangelsa « verði » . Að fortíð skal hyggja ef frumlegt skal byggjaÞað þarf þó að horfa á viðfangsefnið í víðara samhengi , því ekki er nóg að horfa á einn anga réttarkerfisins . Auka þarf t.d. úrræði dómstóla við úrlausn mála , sem í dag miðast fyrst og fremst við beitingu sekta og fangelsisdóma . Þá liggur fyrir Alþingi frumvarp um sjálfstætt eftirlit með lögreglu , sem nauðsynlegt er að komið verði á fót . Það er enda hópur sem hefur lítið verið sinnt , en þarfnast aðstoðar ; bæði þjónustu og upplýsinga . Mikilvægt er að komið verði á fót miðstöð slíkrar þjónustu , þangað sem bæði dómþolar og aðstandendur þeirra geta leitað ; þar sem allir þjónustuaðilar eru með aðstöðu . Afstaða hefur áður bent á að Hegningarhúsið fyrrverandi væri tilvalinn staður til að hýsa slíka þjónustumiðstöð . Sú von er enn til staðar ! því hann veit hið rétta nafn barnsins , skrifar það á miðann og setur á gjöfina með kveðju frá vini eða vinkonu , eða jólasveininum . Afstaða vill þakka öllum sem sýna föngum , börnum þeirra og öðrum vandamönnum hlýhug og skilning , nú þegar jólin ganga í garð . Sáttarferli , meðferðarúrræði við brotum undir áhrifum lyfja og vímuefna , og aðferðir til að fá hinn brotlega til að horfast í augu við gjörðir sínar . Víða í Evrópu hefur hins vegar myndast traust , með milliliðalausum samskiptum dómara við þá sem skilorðseftirlitinu sinna , sem hefur aukið beitingu annarra úrræða en fangelsisvist . Úrræði byggð á rannsóknumÁ ráðstefnunni var fjallað um rannsóknir sem byggja á beitingu nýrra úrræða , enda rannsóknir grundvöllur þess að hægt sé að meta hvort ætluðum tilgangi sé náð ; að koma í veg fyrir frekari afbrot . Í gegnum þróunarsjóð EES landanna ( sem eru 3 lönd ; Noregur , Ísland og Liechtenstein ) er jafnframt stutt við framfarir á þessu sviði í Evrópu . Til þess að samanburður sé mögulegur þurfa löndin að hafa úrræði og kerfi sem hægt er að bera saman , en svo virðist sem Ísland fjarlægist æ meir þau lönd sem við viljum svo oft bera okkur saman við ! En það vill svo til að aðstoðin stendur til boða . Aðstoð við að koma á fyrirmyndarkerfi að " norrænni fyrirmynd " . Þegar afplánun afbrotamannsins er lokið hefur skuld hans við samfélagið verið greidd . Það að hafa setið inni breytir ekki gangi lífsins og dómþolar þurfa að afla tekna , rétt eins og þeir sem hafa hreina sakaskrá . Spyrja má hvort þau störf sem eftir standa séu eitthvað verri en þau sem áður eru upptalin – hvers vegna er skárra að dæmdur einstaklingur afli tekna við að malbika götur borgarinnar heldur en við málflutning í dómsmáli um galla í fasteign eða við að þylja texta úr hugarheimi Shakespeare ? Betrunarstefnan gengur út á það að sá tími sem varinn er í afplánun sé uppbyggilegur fyrir dómþolann , í stað þess að honum sé varið í tímabundna geymslu á kostnað skattgreiðenda . Skerðing atvinnuréttinda er skerðing stjórnarskrárvarinna mannréttinda . Við sem manneskjur getum verið grimm og hefnigjörn og það er heimsins eðlilegasti hlutur . Slíkar refsingar eru t.a.m. að finna í hinum ýmsu ríkjum sem við höfum almennt ekki viljað líkjast þegar kemur að fangelsismálum – eða mannréttindamálum yfirhöfuð . Fyrir vikið er nú m.a. hópur fanga sem er fastur í fangelsi , því framgangur í kerfinu er skilyrtur því að viðkomandi fari í meðferð – áður en hann losnar . Rétt er að taka fram að SÁÁ fær myndarlegar greiðslur frá ríkinu ár hvert til að standa undir starfseminni . Ég hef nú þegar kostað skattgreiðendur 132.995.520 krónur og þegar afplánun lýkur hafa bæst við 1.680.000 - krónur eða samtals 134.435.520 - krónur . Ég greiddi enga skatta af þeim peningum en er líka án allra réttinda og trygginga og þegar ég kem aftur út í samfélagið get ég til dæmis ekki farið á atvinnuleysisbætur þar sem ég hef aldrei greitt krónu í skatta eða gjöld . Eftir fyrri afplánun mína , þar sem engin aðstoð var veitt , nám var ekkert og þess þá síður verknám , var ekkert eða enginn sem reyndi að breyta mínum hugsanagangi og reyna að hafa áhrif á hvernig ég myndi haga lífi mínu sem frjáls maður . Ekkert hefur verið gert . Skattgreiðendur borga fyrir mig húsnæði allt árið og greiða fyrir mig kvöldmat á virkum dögum og fullt fæði um helgar . Niðurstaða mín í þessu öllu er að ef við komum upp betrunarstefnu í fangelsin og útskrifum fanga með menntun og starfsþjálfun , þá fækka endurkomum , minnkar kostnaður og brotaþolendum fækkar . Viltu að hringt verði í einhvern sérstakan eða að við veljum ? “ Sökum þessa setti Afstaða upp lista yfir þá lögmenn sem félagið þekkir og getur með hreinni samvisku gefið meðmæli þegar kemur að sakamálum . Vottunin gæti stafað frá Lögmannafélagi Íslands , Afstöðu , Ríkislögreglustjóra og Ríkissaksóknara . Það verður til þess að auka traust á milli sakborninga og lögreglu og ekki síður innan lögmannastéttarinnar . Á meðan núverandi fyrirkomulag er við lýði mun Afstaða áfram leiðbeina þeim sem til félagsins leita , enda getur val á lögmanni skipt gríðarlegu miklu máli . Þegar lögreglan handtekur einstaklinga þá er yfirleitt lagt hald á ýmsa muni sem sá handtekni er með á sér , t.d. síma , tölvu , snúrur , skjöl , skilríki , skartgripi og fleira í þeim dúr . sem er eftirfarandi : „ Aflétta skal haldi þegar þess er ekki lengur þörf og í síðasta lagi þegar máli er endanlega lokið nema um sé að ræða : a . Það er auðvitað ekki rétt og ber þeim að skila munum strax til dómþola , eða í sumum tilfellum til fangelsisyfirvalda þar sem dómþoli hefur aðgang að þeim . Og hver hefur eftirlit með lögreglunni ? Reyndar er misjafnt milli sveitarfélaga hvernig framkvæmdin er . Umboðsmaður borgarbúa hefur tekið málið til skoðunar og sagt að enginn lagalegur vafi leiki á um að sveitarfélögunum beri að tryggja framfærslu þeirra sem ekki hafa möguleika á að framfleyta sér sjálfir - og skiptir þá lögheimilissveitarfèlag engu . Einhverra hluta vegna hefur áliti Umboðamanns borgarbúa ekki verið fylgt eftir , nú eða ekki hlustað á álit hans . Þrátt fyrir að borgarstjóra hafi verið bent á þennan viljaleysa , virðist það hafa verið eins og hjóm eitt því enn þverskallast borgaryfirvöld við að taka á þessu og leysa - eins og þeim þó ber . Því spyr ég : hvað hyggst þinn stjórnamálaflokkur gera í þessu máli að loknum kosningum ?