Aðalpóstleið um Húnavatnssýslu Rúmið leyfir ekki að fara nema sem styst yfir með lagfæringar á skekkjum þeim og missögnum , er síra St. M. Jónsson á Auðkúlu kemur með í hinu langa svari sínu í Ísaf . XVI , 16 . Sleppi ég þá fyrst ýmsum villum í samanburðinum á vega-lengd og vega-stefnu á þeim tveimur póstleiðum , er hvor okkar heldur fram ( ég í Ísaf . XV. 59 - 60 ) , en vík mér að því sem hann segir um vegagjörð í Svínavatnshreppi . Vil ég þá spyrja ; hvar á að taka grjót og möl í veg yfir alla Búrfellsflóana utan frá Skóg og fram að Sólheimatungum ? Þegar þangað kemur er að vísu á nokkrum stöðum holt og börð , nokkru ofar en prestur ætlast til að vegurinn liggi ; þó er enn víða á allri leiðinni fram að Blöndu ekki neitt vegarefni að sjá ofanjarðar . Það er því öllum auðsætt , jafnvel eftir orðum prestsins sjálfs , að vegur þar fremra hlyti að verða miklu dýrari , þar sem aldrei hefir nett verði gjört að vegi , og allt efni , grjót og möl þarf að flytja að máske um lengri veg allvíða , heldur en á ytri leiðinni , sem þegar er nálega búið að leggja veg alla leiðina , og þó hann þurfi óneytanlega víða endurbóta við , álít ég þá byrjun , sem komin er , góðan styrk , einkum þar sem nægilegt byggingarefni er við höndina . Flestum mun skiljast , sem séð hafa vandaða vegagjörð , að erfiðara er að byggja vegi á blautum jarðvegi en þurrum og hörðum , eikum ef landslagi hagar þá líka svo , að vegurinn liggur með fram hlíðarhalla ; er honum meiri hætta búin af vatnsrennsli þegar jarðvegurinn er blautur og moldarkenndur . Prestur hefir getið þess , að öllum sé innrætt að vilja heldur hafa hag en halla . Því skyldi þá landssjóður ekki vilja spara nokkur þúsund krónur með því að nota bæði það sem búið er að gjöra og sneiða hjá óþarflega dýrri vegagjörð ? Prestur segir : " Mikill hluti af veginum hans er nú líka í Svínavatnshreppi " . Þetta virðist vera helst til persónulegt , eins og margt fleira , því það er ekki ég einn , sem held fram ytri leiðinni , heldur eru það allir sýslubúar , sýslunefnd og amtsráð , nema Svínvetningar einir . Hvort þessi sögn prests er af ókunnugleika eða einhverju öðru , skal ég engum getum að leiða ; það sjá allir , er líta vilja á uppdrátt Ísl. , að þetta eru fjarmæli ein . Enn fremur segi prestur : " en þegar hún var byggð " ( Tindabrúin ) " mun hafa ráðið mestu , að þá bjó sýslumaður Húnvetninga í Langadal og eini kaupstaður sýslunnar Skagaströnd , svo margir áttu leið þarna um " . Mig getur eigi annað en furðað stórlega að annar eins maður og prestur er , skuli láta sér detta í hug að bera aðra eins fjarstæðu og þessa á borð fyrir almenning í velferðarmáli þjóðarinnar . Ég leyfi mér að spyrja prest : Hverjir Húnvetningar notuðu helst þennan veg fyrir verslunarleið á Skagaströnd ? " Þá eru farartálmarnir " , segir presturinn . Hann segir að ég telji þá á fremri leiðinni " stafa af ótryggum ferjustað hjá Löngumýri " - það er satt . Tunguferju nefni ég ekki , sem ekki er von , því hún er engin til - " af Svartá sem sé oft ófær fyrir flóði , ruðning og vaðleysur " . Þetta eru ekki orð mín rétt tilfærð . Ég sagði " að Svartá þætti oft ógreið yfirferðar , að undir eins og hún yxi að mun yrði hún al-ófær þar ytra ( út undir ármótum ) , og að ekkert þrautavað væri á henni utar en svo kallað Brúnarvað " . Þetta sem ég sagði , telur prestur " stóra sannleikann ( ! ) " En hvernig tekst honum að hrekja orð mín þessu viðvíkjandi ? Hann segist ekki neita því að það kunni að geta átt sér stað , að óferjandi verði á Ásmundarhyl þegar ferjandi sé á Holtastöðum " . Er það enginn faratálmi að menn komast alls ekki leiðar sinnar ? Prestur segir og " að Svartá verði of mikil til , að ríða hana " . Máske hann telji það engan farartálma , þótt sú á verði eigi riðin , sem engan ferjustað hefir ? Hvernig skyldi pósturinn og aðrir ferðamenn þá eiga að komast áfram leiðar sinnar ? Hvort mun prestur heldur ætla þeim að neyta sunds eða flugs yfir ána ? Að ekki sé hægt að komast yfir ár tel ég faratálma og það tel ég , þó þær séu eigi ávallt ófærar . Prestur telur það ferjustað á Holtastöðum til ógildis , að áin sé þar lygn . Það er skrýtin ályktun ; eða máske hann vilji hafa ferjustað þar sem kaststrengur er ? Og þar sem prestur kemst að þeirri niðurstöðu , að Blanda , sem eftir hans sögn er lygn í Langadal , leggi upp meiri ruðning á bakka sína en Svartá , sem er miklu straumharðari , þá er þetta sú ályktun , sem fáum mun skiljast að rétt geti verið . Því lygnari sem áin er því sjaldnar ryður hún sig ; því strengri sem hún er , því oftar ryður hún sig og hlýtur að leggja upp meiri ruðning á bakka sína . Vöðin segir hann mörg fremra t . d. Móvað , Strengjavað og Tunguvað . Móvað er nú ekki til , þó það áður hafi verið , og um Tunguvað - sem prestur nefnir svo - og Strengjavað er það að segja , að þau eru á grjóthryggjum , sem áin hefir borið í sig , en sem hún getur hæglega sópað burt þegar minnst varir . Þá segir prestur , að ekkert vað sé til á Blöndu í Langadal fyr en fyrir utan Geitaskarð . Reyndar eru mörg vöð í Lagnadal . þó ég ekki hirði að telja þau upp , því ég álít þau málinu óviðkomandi ; ég skal einungis geta þess , að þau nær 10 ár sem ég hefi verið í Langadal , hefir oftast verið vað rétt við ferjustaðinn á Holtastöðum , og var það í fyrra álitið eitthvert besta vað á Blöndu næst Hrafnseyrarvaði . Prestur telur það sönnun fyrir , hvað Svartá verði sjaldan ófær , að hann aðeins einu sinni , tepptist við hana í 10 ár , sem hann þjónaði Bergstaðaprestakalli ; en þetta álít ég enga sönnun , því ekki þurfti prestur yfir Svará að sækja á annexíuna að Bólstaðarhlíð og aukaverk munu oftast látin bíða eftir bestu hentugleikum ; það sanna er , að Svartá verður árlega ófær , og það oftar en einu sinni , bæði fyrir flóð að vorinu og ruðninga að vetrinum . Síðastliðin 2 vor haf búendur í Bólstaðarhlíðarhreppi vestan Svartár ekki getað vegna flóðs í henni sótt manntalsþing að Bólstaðarhl . , og oftar en einu sinni hefir það borið við , að ferðamenn hafi teppst milli Svartár og Blöndu , og fæ ég ekki skilið , að slíkt hið sama geti ekki komið fyrir póstinn líka . Hvar eru þrautavöð þau á Svartá af Finnstungueyrum , sem prestur talar um ? Ég hefi aldrei heyrt getið um eða þekkt þar nokkurt vað , og efast því um , að það sé til . Hvers vegna studdi prestur að því , að kláfur kæmist á Svartá ? Og hvers vegna álítur hann tilvinnandi að hafa ferju á henni ? Því getur enginn neitað , að það virðist skrýtin ályktun hjá presti , eins og fleira að vilja spara pósti peninga með því að ætla honum ekki að fara á ferju yfir Blöndu á Holtastöðum , en það finnst honum ekki mikið til um þó póstur fari á ferju yfir Blöndu fremra ; hann telur ekki eftir honum að fara Svartá á ferju líka og það fram í Svartárdal . Já , hann telur ekki eftir ferðamönnum að kaupa 2 ferjur á fremri leiðinni , og fá 2 erfið sund fyrir skepnur sínar , ef svo ber undir , en 1 ferja og 1 hægt sund á ytri leiðinni þykir presti of kostnaðarsamt og erfitt ! Þegar prestur fer að tala um Hlíðará og svellbunkana í Hlíðarklifi , þá skil ég ekki hvað hann vill sanna , því ég veit ekki betur en , að póstur hljóti að fara yfir Hlíðará , hvora leiðina sem vegur yrði lagður , og komist póstur yfir Svartá fyrir framan Hlíðarklif til að fara fremri leiðina , skilst mér hann muni eins komast yfir hana til að fara ytri leiðina . Yfir höfuð verð ég að álíta að prestinum hefi mjög illa tekist að hrekja það , að farartálmar séu á fremri leiðinni ; enda er það eðlilegt , því þessu getur enginn neitað . En sá farartálminn , sem hann virðist leggja mesta áherslu á , að sé á yrti leiðinni en ekki þeirri fremri , sem sé krókurinn , hann á í rauninni fremur við fram frá , ef nokkuð er . Um leið og ég skilst við mál þetta , vil ég geta þess , að ég er fús að hlíta áliti skynsamra óvilhallra manna um það , hvor okkar síra St. hafi réttara fyrir sér , hvað málefnið snertir , en undir aðra eins sleggjudóma og mér finnst honum hafi þóknast að leggja á mig , gef ég mig alls ekki . Gunnsteinsstöðum , 23. mars 1889 . P. Pétursson . Aðalpóstleið um Húnavatnssýslu Rúmið leyfir ekki að fara nema sem styst yfir með lagfæringar á skekkjum þeim og missögnum , er síra St. M. Jónsson á Auðkúlu kemur með í hinu langa svari sínu í Ísaf . XVI , 16 . Sleppi ég þá fyrst ýmsum villum í samanburðinum á vega-lengd og vega-stefnu á þeim tveimur póstleiðum , er hvor okkar heldur fram ( ég í Ísaf . XV. 59 - 60 ) , en vík mér að því sem hann segir um vegagjörð í Svínavatnshreppi . Vil ég þá spyrja ; hvar á að taka grjót og möl í veg yfir alla Búrfellsflóana utan frá Skóg og fram að Sólheimatungum ? Þegar þangað kemur er að vísu á nokkrum stöðum holt og börð , nokkru ofar en prestur ætlast til að vegurinn liggi ; þó er enn víða á allri leiðinni fram að Blöndu ekki neitt vegarefni að sjá ofanjarðar . Það er því öllum auðsætt , jafnvel eftir orðum prestsins sjálfs , að vegur þar fremra hlyti að verða miklu dýrari , þar sem aldrei hefir nett verði gjört að vegi , og allt efni , grjót og möl þarf að flytja að máske um lengri veg allvíða , heldur en á ytri leiðinni , sem þegar er nálega búið að leggja veg alla leiðina , og þó hann þurfi óneytanlega víða endurbóta við , álít ég þá byrjun , sem komin er , góðan styrk , einkum þar sem nægilegt byggingarefni er við höndina . Flestum mun skiljast , sem séð hafa vandaða vegagjörð , að erfiðara er að byggja vegi á blautum jarðvegi en þurrum og hörðum , eikum ef landslagi hagar þá líka svo , að vegurinn liggur með fram hlíðarhalla ; er honum meiri hætta búin af vatnsrennsli þegar jarðvegurinn er blautur og moldarkenndur . Prestur hefir getið þess , að öllum sé innrætt að vilja heldur hafa hag en halla . Því skyldi þá landssjóður ekki vilja spara nokkur þúsund krónur með því að nota bæði það sem búið er að gjöra og sneiða hjá óþarflega dýrri vegagjörð ? Prestur segir : " Mikill hluti af veginum hans er nú líka í Svínavatnshreppi " . Þetta virðist vera helst til persónulegt , eins og margt fleira , því það er ekki ég einn , sem held fram ytri leiðinni , heldur eru það allir sýslubúar , sýslunefnd og amtsráð , nema Svínvetningar einir . Hvort þessi sögn prests er af ókunnugleika eða einhverju öðru , skal ég engum getum að leiða ; það sjá allir , er líta vilja á uppdrátt Ísl. , að þetta eru fjarmæli ein . Enn fremur segi prestur : " en þegar hún var byggð " ( Tindabrúin ) " mun hafa ráðið mestu , að þá bjó sýslumaður Húnvetninga í Langadal og eini kaupstaður sýslunnar Skagaströnd , svo margir áttu leið þarna um " . Mig getur eigi annað en furðað stórlega að annar eins maður og prestur er , skuli láta sér detta í hug að bera aðra eins fjarstæðu og þessa á borð fyrir almenning í velferðarmáli þjóðarinnar . Ég leyfi mér að spyrja prest : Hverjir Húnvetningar notuðu helst þennan veg fyrir verslunarleið á Skagaströnd ? " Þá eru farartálmarnir " , segir presturinn . Hann segir að ég telji þá á fremri leiðinni " stafa af ótryggum ferjustað hjá Löngumýri " - það er satt . Tunguferju nefni ég ekki , sem ekki er von , því hún er engin til - " af Svartá sem sé oft ófær fyrir flóði , ruðning og vaðleysur " . Þetta eru ekki orð mín rétt tilfærð . Ég sagði " að Svartá þætti oft ógreið yfirferðar , að undir eins og hún yxi að mun yrði hún al-ófær þar ytra ( út undir ármótum ) , og að ekkert þrautavað væri á henni utar en svo kallað Brúnarvað " . Þetta sem ég sagði , telur prestur " stóra sannleikann ( ! ) " En hvernig tekst honum að hrekja orð mín þessu viðvíkjandi ? Hann segist ekki neita því að það kunni að geta átt sér stað , að óferjandi verði á Ásmundarhyl þegar ferjandi sé á Holtastöðum " . Er það enginn faratálmi að menn komast alls ekki leiðar sinnar ? Prestur segir og " að Svartá verði of mikil til , að ríða hana " . Máske hann telji það engan farartálma , þótt sú á verði eigi riðin , sem engan ferjustað hefir ? Hvernig skyldi pósturinn og aðrir ferðamenn þá eiga að komast áfram leiðar sinnar ? Hvort mun prestur heldur ætla þeim að neyta sunds eða flugs yfir ána ? Að ekki sé hægt að komast yfir ár tel ég faratálma og það tel ég , þó þær séu eigi ávallt ófærar . Prestur telur það ferjustað á Holtastöðum til ógildis , að áin sé þar lygn . Það er skrýtin ályktun ; eða máske hann vilji hafa ferjustað þar sem kaststrengur er ? Og þar sem prestur kemst að þeirri niðurstöðu , að Blanda , sem eftir hans sögn er lygn í Langadal , leggi upp meiri ruðning á bakka sína en Svartá , sem er miklu straumharðari , þá er þetta sú ályktun , sem fáum mun skiljast að rétt geti verið . Því lygnari sem áin er því sjaldnar ryður hún sig ; því strengri sem hún er , því oftar ryður hún sig og hlýtur að leggja upp meiri ruðning á bakka sína . Vöðin segir hann mörg fremra t . d. Móvað , Strengjavað og Tunguvað . Móvað er nú ekki til , þó það áður hafi verið , og um Tunguvað - sem prestur nefnir svo - og Strengjavað er það að segja , að þau eru á grjóthryggjum , sem áin hefir borið í sig , en sem hún getur hæglega sópað burt þegar minnst varir . Þá segir prestur , að ekkert vað sé til á Blöndu í Langadal fyr en fyrir utan Geitaskarð . Reyndar eru mörg vöð í Lagnadal . þó ég ekki hirði að telja þau upp , því ég álít þau málinu óviðkomandi ; ég skal einungis geta þess , að þau nær 10 ár sem ég hefi verið í Langadal , hefir oftast verið vað rétt við ferjustaðinn á Holtastöðum , og var það í fyrra álitið eitthvert besta vað á Blöndu næst Hrafnseyrarvaði . Prestur telur það sönnun fyrir , hvað Svartá verði sjaldan ófær , að hann aðeins einu sinni , tepptist við hana í 10 ár , sem hann þjónaði Bergstaðaprestakalli ; en þetta álít ég enga sönnun , því ekki þurfti prestur yfir Svará að sækja á annexíuna að Bólstaðarhlíð og aukaverk munu oftast látin bíða eftir bestu hentugleikum ; það sanna er , að Svartá verður árlega ófær , og það oftar en einu sinni , bæði fyrir flóð að vorinu og ruðninga að vetrinum . Síðastliðin 2 vor haf búendur í Bólstaðarhlíðarhreppi vestan Svartár ekki getað vegna flóðs í henni sótt manntalsþing að Bólstaðarhl . , og oftar en einu sinni hefir það borið við , að ferðamenn hafi teppst milli Svartár og Blöndu , og fæ ég ekki skilið , að slíkt hið sama geti ekki komið fyrir póstinn líka . Hvar eru þrautavöð þau á Svartá af Finnstungueyrum , sem prestur talar um ? Ég hefi aldrei heyrt getið um eða þekkt þar nokkurt vað , og efast því um , að það sé til . Hvers vegna studdi prestur að því , að kláfur kæmist á Svartá ? Og hvers vegna álítur hann tilvinnandi að hafa ferju á henni ? Því getur enginn neitað , að það virðist skrýtin ályktun hjá presti , eins og fleira að vilja spara pósti peninga með því að ætla honum ekki að fara á ferju yfir Blöndu á Holtastöðum , en það finnst honum ekki mikið til um þó póstur fari á ferju yfir Blöndu fremra ; hann telur ekki eftir honum að fara Svartá á ferju líka og það fram í Svartárdal . Já , hann telur ekki eftir ferðamönnum að kaupa 2 ferjur á fremri leiðinni , og fá 2 erfið sund fyrir skepnur sínar , ef svo ber undir , en 1 ferja og 1 hægt sund á ytri leiðinni þykir presti of kostnaðarsamt og erfitt ! Þegar prestur fer að tala um Hlíðará og svellbunkana í Hlíðarklifi , þá skil ég ekki hvað hann vill sanna , því ég veit ekki betur en , að póstur hljóti að fara yfir Hlíðará , hvora leiðina sem vegur yrði lagður , og komist póstur yfir Svartá fyrir framan Hlíðarklif til að fara fremri leiðina , skilst mér hann muni eins komast yfir hana til að fara ytri leiðina . Yfir höfuð verð ég að álíta að prestinum hefi mjög illa tekist að hrekja það , að farartálmar séu á fremri leiðinni ; enda er það eðlilegt , því þessu getur enginn neitað . En sá farartálminn , sem hann virðist leggja mesta áherslu á , að sé á yrti leiðinni en ekki þeirri fremri , sem sé krókurinn , hann á í rauninni fremur við fram frá , ef nokkuð er . Um leið og ég skilst við mál þetta , vil ég geta þess , að ég er fús að hlíta áliti skynsamra óvilhallra manna um það , hvor okkar síra St. hafi réttara fyrir sér , hvað málefnið snertir , en undir aðra eins sleggjudóma og mér finnst honum hafi þóknast að leggja á mig , gef ég mig alls ekki . Gunnsteinsstöðum , 23. mars 1889 . P. Pétursson .