Af hverju voru yfirvöld á Íslandi áður á móti borgarsamfélagi og Reykjavík ? Það er sagt vera algengt í vanþróuðum landbúnaðarsamfélögum að fólk leitist við að takmarka aðra atvinnuvegi , svo sem verslun , og loka þá úti frá samfélaginu . Slíkt er að sjálfsögðu að einhverju leyti gert með fordæmingu . Á Íslandi kemur andúð á verslun fram strax í Íslendingasögum , einkum verslun sem er stunduð í ábataskyni . Á sama tíma er líka tekið að takmarka leyfi fólks til að stofna heimili án þess að hafa jarðnæði og búfé til að lifa á , og hefur því banni einkum verið stefnt gegn því að hafa fiskveiðar að aðalatvinnu . Í lögbókinni Grágás , sem er safn íslenskra laga , skráð á 13. öld , er þetta ákvæði : Búðsetumenn skulu engir vera , þeir er búfjárlaust búi , nema hreppsmenn lofi . En ef hreppsmenn lofa búðsetuna , þá eru þeir skyldir að annast hann eða færa til framfærslu ef hann má eigi sjálfur bjargast . Slíkar takmarkanir á öðrum búskap en sveitabúskap ganga í gegnum Íslandssöguna í dálítið ólíkum og misströngum myndum . Svo seint sem árið 1887 samþykkti Alþingi lög , sem gengu í gildi árið eftir , þar sem mönnum var bannað að setjast að í þurrabúð nema með skriflegu leyfi hreppsnefndar , eftir að hafa sannað með vottorðum tveggja skilríkra manna að þeir væru reglumenn og ráðdeildarsamir . Íslenskur burstabær , 1893 . Einhleypingum var á hliðstæðan hátt haldið í vinnumennsku í sveitum með vistarskyldu sem var misjafnlega ströng en oftast einhver í gildi allt frá Grágásartíma og fram á 20. öld . Lög um takmarkanir á þurrabúðarvist og lausamennsku voru raunar aldrei numin úr gildi að fullu . Síðast voru þau endurskoðuð árið 1907 , en eftir það var þeim leyft að gleymast í umróti 20. aldar . Tvennt gat einkum vakað fyrir þeim sem vildu takmarka þéttbýlismyndun . Annars vegar var því trúað , með réttu eða röngu , að fiskveiðar væru stopulli atvinnuvegur en landbúnaður . Því væri meiri hætta á að fólk sem lifði á fiskveiðum yrði bjargþrota og lenti á ómagaframfæri hjá bændum . Þessi ótti endurspeglast í lagaákvæðum um að búðseta sé háð leyfi hreppsbúa eða fyrirliða þeirra og hreppsbændur ábyrgir ef búðsetumenn gætu ekki bjargað sér sjálfir . Hins vegar gera sagnfræðingar nú jafnan ráð fyrir að það hafi ráðið miklu um afstöðu efnaðra bænda , þeirra á meðal flestra embættismanna landsins , að þeir hafi óttast að missa vinnuafl til sjávarsíðunnar og að þurfa að keppa við sjávarútveg um vinnufólk . Bak við umhyggju löggjafans fyrir óforsjálu fólki sem elti svipulan sjávarafla út úr öryggi sveitanna þykjast fræðimenn greina ágjarna tilhneigingu til að einoka vinnuafl landsmanna í þágu landbúnaðar . Að vísu gerðu margir auðugir bændur og embættismenn út fiskibáta á vertíðum , en þá gátu þeir notað vistarbandið til að láta vinnumenn sína róa á sjó , draga húsbændum sínum afla og fá aðeins brot af verðmæti hans greitt í laun . Aldrei verður skorið úr því með vissu hvort þessara tveggja sjónarmiða réði meiru um andúð ráðandi afla í samfélaginu á þéttbýlismyndun í sjávarþorpum . Um það verður hver að hafa þá skoðun sem honum þykir sennilegust . Þegar Reykjavíkurþorp tók að myndast , á 18. og 19. öld , hefur það vafalaust goldið þessarar rótgrónu andúðar á þéttbýli , þótt lítið væri . Við það hefur svo bæst að Reykjavík var ekki aðlaðandi staður á þessum tíma . „ Ég minnist þess ekki að hafa séð ljótari bæ en Reykjavík , ” segir enski ferðamaðurinn John Coles eftir heimsókn þangað árið 1881 . Þó fannst honum sóðaskapurinn og ólyktin verri en ljótleikinn ; sums staðar væri fýlan af úldnandi fiski og öðrum viðbjóði slík að ekki væri hægt að líkja við annað en kínverskar byggðir í námubæjum Kaliforníu . Þorsteinn Thorarensen hefur rakið hvernig Benedikt Sveinsson , dómari við Landsyfirréttinn og síðar sýslumaður Þingeyinga , þráaðist við að búa uppi á Elliðavatni meðan hann var dómari í Reykjavík , á árunum 1859 - 70 , þrátt fyrir ítrekuð fyrirmæli yfirvalda um að dómarar byggju í bænum . Ástæður Benedikts virðast einkum hafa verið tvær : að Reykjavík var ekki aðlaðandi og að sveitabúskapur var arðvænleg aukageta . Þannig hefur sjálfsagt verið um fleiri í svipaðri aðstöðu : það var stöðulækkun fyrir embættismann að flytjast af höfuðbóli í þröngt og lágreist timburhús við moldargötu í kvosinni í Reykjavík og þurfa að lifa á embættislaunum einum .