Þriðjudaginn 30. nóvember var efnt til ráðstefnu á vegum Rannsóknarráðs Íslands ( Rannís ) um stöðu grunnrannsókna á Íslandi . Var þetta gert í tilefni af því , að Inga Dóra Sigfúsdóttir hefur í samvinnu við Þórólf Þórlindsson prófessor lokið við skýrslu um efnið , sem ég fól henni að vinna snemma árs 1998 . Er þetta í fyrsta sinn sem litið er á stöðu grunnrannsókna með þessum hætti . Með skýrslunni er dregið fram , að miðað við fjölmennari þjóðir stöndum við vel að vígi á sviði grunnrannsókna , þótt vissulega megi gera betur . Er ástæða til að óska íslenska vísindasamfélaginu til hamingju með þá mynd , sem dregin er upp í skýrslunni . Í sem ég flutti á ráðstefnunni sagði ég skýrsluna verða hafða til hliðsjónar , þegar gengið verður til þess að endurskoða lög um Rannsóknarráð Íslands . Hef ég ritað öllum , sem tilnefna í ráðið og óskað eftir því , að fyrir 15. janúar næstkomandi verði menntamálaráðuneytinu gert viðvart , ef þessir aðilar telja nauðsynlegt að breyta lögunum um Rannís , sem nú hafa verið í gildi í fimm ár og ber að endurskoða samkvæmt ákvæðum í lögunum sjálfum . Umræður um skýrsluna bera þess merki , að vísindamenn telja að gera megi enn betur , fái þeir meiri fjármuni . Er ekki að efa , að þetta sé rétt , á hinn bóginn verður ekki framhjá því gengið , að þrátt fyrir að menn telji fjármuni af skornum skammti , hefur margt tekist mjög vel . Þegar ég heyri samanburð við Norðurlöndin og að þar hafa menn meiri fjármuni milli handa en hérna , minnist ég orða , sem einn norrænna starfsbræðra minna lét falla á ráðherrafundi í Kaupmannahöfn , um að OECD gerði þá athugasemd vegna útgjalda í landi hans , að undarlegt væri , að ekki næðist meiri árangur miðað við hin miklu útgjöld . Fyrir utan peningana er einnig ástæða til að huga betur en áður að því , hvernig ungum vísindamönnum er búið gott starfsumhverfi á Íslandi . Vegna fámennis getur þróun verið á þann veg , að sami hópur vísindamanna sitji árum saman að verkefnum á einhverju ákveðnu sviði og erfitt sé fyrir nýja menn að komast þar inn fyrir dyrnar , ef svo má að orði komast . Vísindastarf þrífst hins vegar hvorki né þróast nema menn séu alltaf tilbúnir til að skoða eitthvað nýtt og leyfa ferskum vindum að leika um fræðin . Umræður um virkjanamál bera þess nokkur merki , að til sé einhver ein vísindaleg skoðun á umhverfinu og hún sé þar að auki þess eðlis , að hún geti verið lögformlega betri en aðrar skoðanir , ef ákveðnir aðilar fái að fjalla um hana og segja álit sitt á grundvelli umsaminna leikreglna . Þróun í þjóðfélagi okkar er á þann veg , að æ meira tillit er tekið til athugana og rannsókna , minna er treyst á brjóstvitið en áður . Það segir okkur þó til dæmis ekki , að til sé ein kórrétt afstaða til þess , hvort virkja eigi þennan staðinn eða hinn vegna tillits til atriða , sem eru í eðli sínu háð mati . Áfram þurfa menn að taka afstöðu , sem byggist á mati þeirra á kostum , sem sérfróðir aðilar eða aðrir kynna þeim . Þetta er einmitt helsta hlutverk stjórnmálamanna , það er að komast að niðurstöðu , hún ætti almennt að verða betri eftir að þeir hafa kynnt sér fleiri sjónarmið . Ekki er með nokkrum rökum unnt að halda því fram , að öll sjónarmið hafi ekki verið kynnt varðandi fyrirhugaða Fljótsdalsvirkjun . Þrátt fyrir rannsóknir og að staðreyndir séu með ákveðnum , komast þær ekki næstum alltaf að í umræðum . Þegar rætt er um þá ákvörðun að hætta við nýbyggingar í Laugardalnum kjósa margir til dæmis að líta fram hjá þeirri staðreynd , að hvað sem leið afstöðu borgarstjórnar til undirskrifta , hafði Landssími Íslands hf. ákveðið að hætta við áformin um nýbyggingu á þessum stað . Spurningin var því aðeins um það , þegar tekið var tillit til undirskriftanna , hvort heimila ætti Jóni Ólafssyni að reisa þar kvikmynda - eða tómstundahús . Sögulegasta undanhald vegna mótmæla síðustu daga var hins vegar í Seattle , þar sem þing Heimsviðskiptastofnunarinnar ( WTO ) rann í raun út í sandinn ekki síst vegna þess að tæplega var fundarfriður vegna mótmæla . Furðulegt var að heyra forystumann gestgjafaþjóðarinnar , Bill Clinton Bandaríkjaforseta , gefa til kynna , að hann gæti vel hugsað sér að skipa sér í hóp með mótmælendum á götum Seattle . Í umræðum um frelsi í heimsviðskiptum gætir ákveðinnar tvöfeldni eins og svo oft þegar þjóðir ræða brýna eigin hagsmuni í alþjóðlegu samhengi , stjórnmálamenn þurfa að hafa auga á vilja kjósenda sinna , hundsi þeir hann , eru þeir að bregðast því trausti , sem þeim hefur verið sýnt . Hitt er svo annað mál , að stundarhagsmunir kunna oft að villa mönnum sýn , þegar langtímamarkmið eru þeim í raun hagstæðari . Þegar um mál af þessu tagi er rætt , koma í hugann umræður , sem urðu á alþingi á fyrsta kjörtímabili síðasta áratugar tuttugustu aldar um það , hvort skynsamlegt væri að afnema lög , sem að mig minnir voru frá árinu 1922 og bönnuðu erlendum fiskiskipum að landa afla sínum í íslenskum höfnum , töldu talsmenn laganna , að með slíku frelsi væri mikilvægum íslenskum hagsmunum ógnað . Andstæðingarnir urðu undir og bannið var afnumið , líklega er enginn málsvari þess lengur , að taka upp slíkt bann að nýju , enda hefur fiskur úr erlendum fiskiskipum komið sér mjög vel fyrir marga og stuðlað að því að efla fiskvinnslu og alþjóðaviðskipti Íslendinga með fisk . Þegar litið er til viðskipatfrelsis , stöndum við Íslendingar illa að vígi á sumum sviðum . Nefni ég til dæmis reglur , sem banna okkur að kaupa hér á landi vítamín eða fæðubrótarefni , sem er að finna í verslunum erlendis . Hér er litið þannig á af yfirvöldum , sem stýra innflutning á þessum efnum , að þau viti betur en sambærilegar stofnanir erlendis , hvað Íslendingum er fyrir bestu í þessu efni . Fyrir nokkrum misserum ákvað ég að skrifa Lyfjaeftirlitinu vegna fæðubótarefnisins VM - 75 , sem er framleitt af hinu heimsviðurkennda Solgar-fyrirtæki í Bandaríkjunum . Leitaði ég svara við því , hvernig á því stæði , að ekki væri unnt að kaupa þetta efni hér á landi , þótt það væri selt annars staðar á evrópska efnahagssvæðinu , þar á meðal í Bretlandi . Mér hefur ekki enn borist lokasvar við þessari fyrirspurn , vafalaust telja einhverjir sérfræðingar , að mér eða öðrum kunni að verða meint af einhverju , sem er að finna í þessum töflum . Sömu sögu er að segja um annað efni frá Solgar , V - 2000 , öflugt fæðubótarefni , sem unnt er að kaupa utan Íslands og nýtur mikilla vinsælda hér , enda gerir það fólki ekki annað en gott og styrkir heilsu þess . Þannig mætti lengi áfram tala um viðskiptahömlur varðandi fæðurbótarefni , sem varla stafa af því , að menn séu að vernda innlenda hagsmuni eða framleiðendur , heldur hljóta að byggjast á því einu , að hér telja eftirlitsmenn sig vita meira en starfsbræður þeirra erlendis og að íslenskum almenningi sé ekki annað hollt en fara að þeirra ráðum . Netið á mikinn og vaxandi þátt í því að brjóta slík boð og bönn á bak aftur . Meðal vinsælustu vefsíða hér og annars staðar eru síður um heilsufar og leiðir til lækninga . Þar getur almenningur milliliðalaust kynnt sér margt af því , sem er efst á baugi og brugðist við í samræmi við það . Á tímum þegar leita ber allra leiða til að halda ríkisútgjöldum í skefjum , skýtur nokkuð skökku við , að opinberir eftirlitsmenn banni sölu á fæðubótarefnum hér á landi , sem eru til þess eins fallin að bæta heilsu manna og þar með draga úr álagi á heilbrigðisþjónustuna . Jónmundur Guðmarsson , sem hefur verið aðstoðarmaður minn frá því um síðustu áramót , lætur nú af störfum , því að hann hefur verið ráðinn framkvæmdastjóri hugbúnaðarfyrirtækis í Bretlandi . Jónmundi fylgja góðar óskir frá mér og úr menntamálaráðuneytinu . Áður en hann varð aðstoðarmaður minn leiddi hann farsællega hið mikla endurskoðunarstarf á námskrám leikskóla , grunnskóla og framhaldsskóla . Hann samdi verkáætlanir og fylgdi þeim eftir af miklum dugnaði og með þeim hætti að friður og sátt ríkti um einstaka verkþætti og framkvæmd þeirra . Ef menn vilja líta á snurðulausa framkvæmd á vegum stjórnsýslunnar á stórverkefni , þar sem hátt á þriðja hundrað manns voru ráðnir til starfa og ljuku verki innan hæfilegra tímamarka , ættu þeir að líta til þess hvernig staðið var að endurskoðun námskránna undir daglegri stjórn Jónmundar . Reynslan af þessu verkefni og öðrum störfum í ráðuneytinu nýtist Jónmundi vonandi vel í nýju og spennandi starfi . Í stað Jónmunar hef ég ráðið Jóhönnu Maríu Eyjólfsdóttur sagnfræðing sem aðstoðarmann minn . Hóf hún störf hinn 1. desember síðastliðinn .