14 LAUGARDAGUR 15. JÚLÍ 2000 Fréttir I > V Búðahnupl getur varðað allt að sex ára fangelsi : Labbaði út með sex stolin lambalæri - matvöruverslanir kæra þjófnað undantekningarlaust til lögreglu Ákveðinn hluti íslendinga reynir að drýgja tekjurnar með því að stinga vörum ofan í töskur eða vasa í mat - vöruverslunum og ganga síðan út án þess að borga . En búðahnupl er glæp - ur sem getur varðað allt að sex ára fangelsi . Búðahnupl fellur undir þjófhað , sem er hegningarskyldur samkvæmt 244. grein hegningarlaga íslands . Stefna fiestra verslanaeigenda er að kæra allt búðahnupl . „ Við kærum undantekningarlaust til lögreglu þeg - ar fólk er staðið að hnupli , " sagði Tryggvi Jónsson , aðstoðarforstjóri Baugs hf. , eigandi rúmlega 40 versl - ana Hagkaups , Bónuss og Nýkaups . Þá mætir lögreglan í verslunina og fer annaðhvort með þjófinn á lögreglu - stöðina eða skilar honum heim í for - eldrahús ef þjófurinn er ungur að aldri . Ekki hefur verið tekið saman hvað lögreglan í Reykjavík kemur að mörgum búðahnuplsmálum í hverjum mánuði , en Hjalti Pálmason , lögfræð - ingur hjá lögreglustjóranum í Reykja - vík , sagði að þau nema einhverjum tugum . Fangelsisvlst allt að 6 árum Mest er um hnupl úr stærri mat - vöruverslunum . Hjalti sagði að ef brotið er mjög smávægilegt og fyrsta brot viðkomandi , þá fær viðkomandi alla jafna tækifæri og ekkert frekar er gert í málinu . En ef um endurtekið brot er að ræða eða þjófnað á verð - mætari hlutum , þá fær viðkomandi sekt og þarf að mæta fyrir héraðsdóm og fær jafnvel fangelsisdóm . Sektirnar sem fólk fær fyrir búðahnupl eru alla Innlent fréttaljós Sigrún María Kristínsdóttir blaöamaöur jafna á bilinu 15.000 til 40.000 krónur . Fangelsisdómur fyrir búðahnupl er aldrei minni en 30 dagar og getur varðað allt að sex árum . „ Þetta gerist of oft og það eru ekki margir dagar sem líða án þess að ein - hver sé tekinn . Aðalvandamálið er að þetta leiðir til þess að hinn heiðarlegi borgari þarf að borga hærra verð fyr - ir vikið , " sagði Tryggvi . Engar tölur eru til um hversu miklu verslanirnar tapa á búðahnupli á íslandi , en erlendar rannsóknir hafa sýnt að búðarþjófhaður geti numið einu prósenti af heildarverðmæti verslananna . Hvort talan sé það há á íslandi er óvíst . Fulloröiö fólk veldur mesta skaöanum Þótt mest sé um að unglingar séu staðnir að verki við að stinga inn á sig vörum , eru þeir ekki einir um þennan vafasama heiður . Fólk á öllum aldri og af báðum kynjum stundar búða - þjófhað og virðist sem þjóðfélagsstaða hafi lítið sem ekkert að segja þegar að þessum málum kemur . Einnig virðist sem fjárhagsástand þjóðfélagsins hafi engin áhrif á búðahnupl , fólk stundar þennan þjófnað hvernig sem árar . „ Unglingarnir valda minnsta skað - anum . Þeir sem valda okkur mestu DV-MYND PJETUR Er einhver a & horfa á mig ? Búöahnupl er refsiveröur glæpur sem getur varöaö allt aö sex ára fangelsi . Engar tölur eru til yfir hversu miklu ís - lenskar verslanir tapa I vasa búöaþjófa , en bandariskar rannsóknir sýna aö tapið geti numiö allt aö einu prósenti heildarverömæta verslunarinnar . Myndin er sviösett . tjóni eru þeir sem eru svona 25 til 50 ára , " sagði Guðmundur Gunnarsson , yfirmaður öryggissviðs Baugs hf . Hann bætti því við að hann hafi þó tekið eftir aukningu á þjófnaði vegna fíkniefnaneyslu upp á síökastið . Ákveðinn hópur búðaþjófa virðast stunda hann hversu oft sem þeir eru teknir . Þetta fólk er vel þekkt bæði innan lögreglunnar og meðal öryggis - varða matvöruverslana . „ Þetta er fámennur hópur og örygg - isverðir okkar sem fara í búðirnar sjá oft kunnugleg andlit . Það virðist sem sömu einstaklingarnir fari á milli fyr - irtækja , " sagði Tryggvi . Labba út meö körfur Menn eru misjafnlega bíræfnir í búðahnuplinu . Sumir fylla körfuna og ganga út með hana , á meðan aðrir eru að stinga oststykkjum í vasann . Al - gengara er að fólk stingi hlutum í vasa eða tösku . „ Við höfum verið að sjá tilvik upp á 100.000 krónur í einu . Sá kom með bakpoka og tók yflr 60 geisladiska í pokann , " sagði Guðmundur . Vinsælustu vörur búðaþjófa eru dýrari vörur sem fólk langar i en tel - ur sig ekki geta greitt fyrir , svo sem snyrtivórur , kjötmeti og vítamín . Til eru dæmi um að fólk hafi verið tekið með sex stolin lambalæri í töskunni . Unglingar stela yfirleitt verðlitlum vörum , svo sem geisladiskum , sæl - gæti , snyrtivörum og tímaritum , en eldra fólk sem er að nálgast eftir - launaaldurinn stingur á sig oststykkj - um , smjöri og vítamínum . Fíkniefna - neytendur stela gjarnan því sem er auðvelt að koma í verð . Matvóruversl - anir með fatadeildum finna stundum óhreinar nærbuxur í mátunarklefun - um , þar sem fólk hefur skipt um og farið í nýjum nærbuxum út . Hert örygglsvarsla Flestar verslanir stöðva meinta búðaþjófa ekki nema því aðeins að starfsfólk sé visst um að viðkomandi hafl stolið . Þótt stóru matvöruverslan - irnar taki ekki búðaþjófa á hverjum degi telja sumir að líklegt sé að þjófn - aður sé stundaður á hverjum degi . Verslanirnar bregðast við þessari vá með hertri öryggisgæslu og myndavél - um . Til dæmis eru öryggismyndavél - ar í öllum Kaupásbúðunum , rúmlega 40 að tölu . Margar matvöruverslanir eru með öryggishlið sem gefa merki ef gengið er út með ógreiddar vörur . Fjöldamargir þjófar eru teknir vegna þess að annaðhvort sjá starfsmenn þá taka hluti ófrjálsri hendi eða að heið - arlegir viðskiptavinir sjá til þeirra og segja starfsfólki frá . Þjófnaður starfsfólks Minna er um að starfsfólk steli , en það kemur þó fyrir . Margar verslanir taka á því alveg eins og með þjófnað viðskiptavinanna og kæra það til lög - reglu . Málið er þó alvarlegra þegar starfsmaður stelur en þegar viðskipta - vinur er tekinn , þvl þá hefur starfs - maðurinn einnig framið trúnaðarbrot og lítur dómari á þá hlið málsins þeg - ar viökomandi hlýtur dóm . Einnig missir starfsmaður , sem staðinn er að þjófnaði , oftast starfið . Þegar starfsmenn eru staðnir að stuldi eru þeir stundum í samvinnu við annað starfsfólk eða vandamenn sína . Dæmi eru um að sá sem er á kassanum stimplar ekki allar þær vörur sem hinn er að versla inn í kassann . Verslanir fylgjast með starfsfólki DV-MYND GVA Hærra vöruverð Tryggvi Jónsson , aðstoöarforstjóri Baugs hf. , segir að búðahnupl leiði til þess aö hinn heiðarlegi borgari þarfað borga hærra vöruverö . sínu á mismunandi hátt . Tölvukerfi kassa fiestra matvöruverslana gefur til kynna hvort mismunur sé í kassa , of margar leiðréttingar gerðar eða skúffan oft opnuð án þess að um pen - ingafærslu sé að ræða . Sums staðar tíðkast það að starfsmönnum ber að nota einungis einn inngang og ef fólk tekur að nota lagerdyr er fylgst með því . Stundum stelur starfsfólk án þess að ætla sér það , t . d. ef það gleymir að borga gosdrykk sem það fær sér í kaffitimanum , og taka yfirmenn verslananna mun mildar á því . Er - lendar kannanir benda til þess að í flestum tilvikum þegar starfsfólk gerist óheiðarlegt byrjar þjófnaður - inn á mistökum . Þegar starfsmaður - inn verður var við að enginn tekur eftir mistökunum , þá reynir hann að endurtaka þau . Einnig er það oft sem starfsmaður ætlar sér í raun - inni ekki að stela , heldur fær vörur „ lánaðar " , en síðan ferst fyrir að greiöa þær .