Jóhannes Nordal , fyrrverandi seðlabankastjóri og stjórnarformaður Landsvirkjunar . Íslendingar voru seinni til en flestar þjóðir að stofna sérstakan seðlabanka . Íslandsbanki og síðar Landsbankinn sáu um seðlaútgáfuna samhliða viðskiptabankastarfsemi . Þetta breyttist 1961 þegar lög um stofnun Seðlabanka Íslands voru samþykkt . „ Það þótti nauðsynlegt að stofna nýjan seðlabanka og skilja að við viðskiptabankastarfsemina . Það var eðlileg þróun í að gera hagkerfið sambærilegt við það sem hvarvetna viðgengst , “ segir Jóhannes Nordal , sem var seðlabankastjóri frá stofnun bankans og fram til ársins 1993 . Seðlabankinn var þó ekki fyllilega sjálfstæður í þeim skilningi sem lagt er í það hugtak í dag . Ef upp kæmi ágreiningur milli Seðlabanka og ríkisstjórnar bar bankanum að una stefnu ríkisstjórnarinnar . „ Það var eitt af lykilatriðunum í upphaflegu lögunum um Seðlabankann . Það má segja að það hafi verið veikleiki , sem ekki var leiðréttur fyrr en sett voru lög um verðbólgumarkmið , “ segir Jóhannes . Margoft kom upp ágreiningur milli Seðlabankans og stjórnvalda um hvert vaxtastigið ætti að vera þar sem ríkisstjórnin hafði síðasta orðið . „ Það er ekki fyrr en eftir árið 1983 sem þetta breytist . Þá komst í gegn að vextir voru gefnir frjálsir og þá var hægt að koma á virkum peningamarkaði . Það átti verulegan þátt í því að tryggja betra jafnvægi í þjóðarbúskapnum og gera þjóðarsáttina 1990 mögulega . Eftir það náðist miklu meiri stöðugleiki . “ „ Það hefur verið mjög mikil umræða í heiminum um hvað mikið sjálfstæði Seðlabankinn þarf að hafa til þess að geta fylgt markvissri stefnu án of mikilla áhrifa frá pólitískum sveiflum . Það var ekki fyrr en á síðustu árum mínum í bankanum sem byrjað var að ræða um að taka upp formlega reglu um verkaskiptingu milli ríkisstjórnar og seðlabanka . “ Ný heildarlög voru ekki sett um Seðlabankann fyrr en fjörutíu árum eftir stofnun bankans , árið 2001 . Í þeim lögum var skýrt var kveðið á um sjálfstæði Seðlabankans . „ Það hafa margir verið þeirrar skoðunar að þetta sé ekki lýðræðislegt . Að það sé stofnun sem sé algjörlega óháð þjóðarviljanum eins og hann kemur fram í stjórnmálunum . Vandinn hefur verið sá hvar á að draga línuna milli þess að taka ákvarðanir á faglegum grunni og svo taka tillit til stjórnmálalegra sjónarmiða og markmiða . Það virðist hingað til hafa gengið býsna vel eftir að tekið var upp upp verðbólgumarkmið þar sem verkaskiptingin er skýr . Seðlabankinn á að ná ákveðnum markmiðum og er frjálst að beita ákveðnum tækjum til að ná þessum markmiðum . En markmiðið sjálft er ákveðið af ríkisstjórninni eða með samkomulagi við Seðlabankann . Á meðan hann er að vinna að þessum markmiðum skiptir ríkisstjórnin sér ekki af starfi hans , “ segir Jóhannes . Nánar er rætt við Jóhannes Nordal í 80 ára afmælisriti Frjálsrar verslunar . Finna má blaðið á helstu sölustöðum . Hægt er að kaupa blaðið hér eða gerast áskrifandi hér .