Alnæmið hefur aldrei verið gert upp í íslensku samfélagi , segir Hrafnhildur Gunnarsdóttir kvikmyndagerðarkona . Hún segir söguna komna í undarlegan hring ; orðin hommi og lesbía séu að hverfa . Það sé mikilvægt að þekkja fortíðina og ekki síður að vera undirbúinn fyrir bakslag . „ Nei , ég er ekki hinsegin , “ svarar Hrafnhildur Gunnarsdóttir kvikmyndagerðarkona eftir að hafa starað íhugul á gólfið í stutta stund . Hrafnhildur prýðir forsíðu nýjasta Mannlífs . Við sitjum í huggulegheitum á vinnustofu Hrafnhildar í Gufunesi , þar sem hún leggur lokahönd á síðustu þættina í þáttaröðinni Svona fólk , sögu homma og lesbía á Íslandi . Eða réttara sagt , sögu samkynhneigðra frá því að þeir fóru að stíga fyrstu skrefin út úr skápnum . Þættirnir eru á dagskrá Ríkisútvarpsins á sunnudögum og hafa fengið afar góðar viðtökur . Þeir eru afrakstur 27 ára viðleitni til að skrásetja og varðveita samtímaheimildir um baráttu homma og lesbía ; erfiðleikana , átökin og sigrana . En þar sem Hrafnhildur hefur alltaf verið opinská um afstöðu sína til orðsins hinsegin , þá liggur beinast við að spyrja hvort heitið Svona fólk sé uppreisn gegn hinsegin . „ Nei , “ svarar hún , „ hinsegin kemur síðar til sögunnar í mínum tímaramma . “ Titillinn Svona fólk varð til á tíunda áratugnum sem heiti á því sem átti upphaflega að verða mynd í fullri lengd , segir hún . „ En ég upplifi sjálfa mig ekki sem hinsegin og mér finnst það vera útúrsnúningur ; það lýsir ekki minni upplifun . “ Það er í raun táknrænt að hefja samtal okkar á smávegis inngangi um orðanotkun en snemma í þáttunum er sagt frá því þegar talsmenn Samtakanna ´ 78 fóru með auglýsingu til RÚV og horfðu á þegar starfsmaður strikaði yfir orðin hommi og lesbía og setti kynvillingar í staðinn . Það tók tíma og barning að fá það í gegn að nota hommi og lesbía en nú segir Hrafnhildur þau aftur orðin útlæg . Nú sé allt hinsegin , hjá Samtökunum ´ 78 „ og ég þurfti að leiðrétta RÚV á dögunum . Við erum komin í mjög undarlegan hring , “ segir hún og hristir hausinn . „ Það er ekki gott að búa í angist “ Sagan sem sögð er í þáttunum nær aftur til byrjun áttunda áratugarins en það var alnæmisfaraldurinn sem varð til þess að Hrafnhildur hóf að taka upp viðtöl og viðburði „ Fyrsta viðtalið sem ég tók , 1992 , var við góðan vin minn , Björn Braga Björnsson , Bjössa , og hann var að lýsa fyrir mér aðstæðum sínum . Þá var um líf og dauða að tefla því að hann var dáinn tveimur árum seinna . Þannig að okkur lá á að skrá og varðveita harða reynslu , “ útskýrir Hrafnhildur . Samkynhneigðar ástir hafa auðvitað alltaf verið til en Hrafnhildur segir að undir lok sjöunda áratugarins hafi kynlífsbylting hippanna gefið tilefni til að halda að umburðarlyndi væri að aukast . Það markaði tímamót þegar hommar , lesbíur og dragdrottningar í New York gerðu uppreisn á götum úti sumarið 1969 , sem kennd er við Stonewall . Þá urðu straumhvörf í sögunni . Vandinn byrjar þegar fólk fór að vilja skilgreina sig og lifa lífinu opinberlega . „ Þetta var svo rosalegt mál og þær svo agaðar af þögninni að það hálfa hefði verið nóg . “ „ Það er ekki gott að lifa í angist . Fólk vill fá að deila gleði sinni og sorgum og það er kannski það sem er sársaukafullast að horfa á , til dæmis söguna sem hún Nanna segir í fyrsta þætti . Þær ástkonurnar voru algjörlega í felum og það sá ég meðal kvenna sem ég hitti hér á landi upp úr 1980 . Þetta var svo rosalegt mál og þær svo agaðar af þögninni að það hálfa hefði verið nóg , “ segir Hrafnhildur . Hrafnhildur Gunnarsdóttir safnaði heimildum fyrir Svona fólk í 27 ár . Nanna Úlfsdóttir þjóðfélagsfræðingur lýsir því mjög átakanlega í þáttunum hvernig það var að verða ástfangin af konu þegar hún var um tvítugt : „ Allt er þetta í felum . Og í þögninni . Og það getur hver maður gert sér í hugarlund hvert þrek maður þarf að hafa til að leyna sínum fegurstu , dýpstu og sterkustu tilfinningum án þess að mega nokkurn tíma , raunverulega , láta þær í ljósi . “ „ Þetta líf hugnaðist mér ekki , “ segir Hrafnhildur . Hún , líkt og fleiri hommar og lesbíur á þessum tíma , hélt utan . Hrafnhildur hafði vitað frá unga aldri að hún var „ eitthvað öðruvísi “ en þegar hún kom út úr skápnum mætti hún helst fordómum í fótboltanum . Fjölskyldur tóku því misvel þegar nákomnir stigu það erfiða skref að opinbera kynhneigð sína og þá mættu samkynhneigðir miklum fordómum í samfélaginu ; var sagt upp bæði húsnæði og atvinnu . Í þáttunum er ekki mikið gert úr ofbeldinu en það var sannarlega til staðar , segir Hrafnhildur , og stundum kostuðu fordómarnir menn lífið . Hún nefnir atvik þar sem maður var ginntur ofan í kjallara og hellt yfir hann saltpétri . Hann lést viku síðar .