Helaarblctð IXV Laugardagur 4. maí 2 oo 2 4 Konurnar í klóm dauðans Er heimilisofbeldi qaqnvart íslenskum kon - uni ef til i / ill stærra vandamál en flestir hafa viljað vera láta ? Er veruleikinn hér á landi kannski hreint ekki annar en er íþeim löndum sem við berum okkur helst saman við ? Marqt bendir til að kenninqar um slíkt séu ekki alveq innstæðulausar , samkvæmt nýrri rannsókn sem Siqríður Halldórsdóttir , prófessor við heilbriqðisdeild Háskólans á Akureyri , hefur qert . ÉG LÍT Á HEIMILISOFBELDI sem rán , " segir Sigríð - ur Halldórsdóttir . Hún hefur að undanförnu verið að kynna efni rannsóknarinnar sem hún hefur unnið að síðustu misserin . Sigríður ræddi könnunina og efni hennar við tíðindamann DV . „ Ofbeldið felur í sér að konan er ekki aðeins rænd lífsgleðinni heldur allri mannlegri reisn , sem ég lít á sem grundvallarmannréttindi . Hér er því um að ræða gróft brot sem leiðir að lokum til þess að konan er rænd lífsviljanum sjálfum . Konan verður eins og skugginn af sjálfri sér . Þetta rán er að flestu leyti alvar - legra en öll önnur slík því að skaðinn er djúpstæður og erfiður við að eiga . Endurreisnin getur tekið mörg ár ef konan « r það heppin að sleppa úr þessum illvíga kóngu - lóarvef . " Fyrir liggja staðreyndir víðs vegar úr heiminum um ofbeldi gagnvart konum . Segja má að það sé saga kvenna um allan heim að vera fórnarlamb heimilisof - beldis . í Suður-Afríku er ein af hverjum sex konum reglulega beitt ofbeldi af maka sínum . I helmingi þeirra tilfella beitir maðurinn börnin líka ofbeldi . í Frakk - landi eru konur 95% þeirra sem verða fyrir ofbeldi , í rösklega helmingi tilvika af eiginmanni sínum . í Nýju - Gíneu eru um 60% þeirra sem eru myrtir konur og meirihluti þeirra fellur fyrir hendi maka síns í kjölfar heimilisofbeldis . í Bandaríkjunum verða 67% kvenna í hjónabandi einhvern tímann fyrir heimilisofbeldi . Krabbameinið var ekki neitt Sigríður Halldórsdóttir segir að rannsókn sín og um - ræða um hana hafi greinilega orðið til þess að stinga á kýlum og opna umræðu . „ Kona sem hringdi í mig í síð - ustu viku í kjölfar umræðu um þessa rannsókn sagði við mig að nú þyrfti ég að gera aðra rannsókn . Kanna þyrfti hvað yrði um þær konur sem ofbeldi væru beittar enda væri þunglyndi í mörg ár oft illvígur fylgifiskur þess , " segir Sigríður . I starfi sínu sem hjúkrunarfræðingur og prófessor við heilbrigðisdeild Háskólans á Akureyri hefur Sigríður Halldórsdóttir unnið að fjölbreyttum rannsóknum á sviði heilbrigðisvísinda . Þar hefur eitt leitt af öðru . „ Ég var að gera rannsókn á upplifun kvenna af þján - ingu vegna brjóstakrabbameins þegar ein konan bað mig um að stöðva segulbandið og sagði við mig : „ Þjáningin í mínu lífi er ekki brjóstakrabbameinið , það var ekki neitt . " - Hún hóf síðan að segja mér frá því mikla ofbeldi sem hún bjó við í áratugi áður en einum sona hennar tókst að bjarga henni frá ofbeldisfullum eiginmanninum . Þegar tvær aðrar bættust í hópinn og fóru að opna sig um raunverulega þjáningu í lifi sínu fór ég að leggja við hlustir , " segir Sigríður . Efnið vakti áhuga hennar og í kjölfarið gerði hún rannsóknina sem unnin var með styrk úr Rannsóknasjóði Háskólans á Akureyri . Minna launungarmál en var Sigríður kveðst eiga sér framtíðarsýn sem er háleit og fögur í senn . Hún er sú að islenskt þjóðfélag verði ofbeldislaust . „ Þar verðum við að byrja á kjarnanum , heimilinu , sem á aö vera griðastaður . Skjól i skúrun - um , hreiður og paradís á jörð , þannig að allir á heimil - inu hlakki til að koma heim og líði þar best . í heimilis - ofbeldi verður það að vígvelli þar sem fram fer ákaflega ójafn leikur . Sem betur fer er heimilisofbeldi minna launungarmál í okkar þjóðfélagi í dag en var . Fjöldi kvenna hefur opnað sig um það helvíti á jörð sem heim - ilisofbeldi er , " segir Sigríður . í rannsókn Sigríðar kemur fram að í mörgum þjóðfé - lögum er álitið eðlilegt að eiginmaður berji eiginkonu sína . Ef konan svari hins vegar í sömu mynt sé hún tal - in skert á geði . „ í mörgum löndum er það æðsta keppi - kefli kvenna að giftast og að haldast í hjónabandinu , hvað sem það kostar . Þetta felur í sér undirgefni gagn - „ Kona sem hringdi í mig í síðustu viku í kjölfar umræðu um þessa rannsókn sagði við mig að nú þyrfti ég að gera aðra rannsókn . Kanna þyrfti hvað yrði um þær konur sem ofbeldi væru beittar , enda væri þunglyndi í mörg ár oft illvígur fylgifiskur þess , " segir Sigríður Halldórsdóttir hér í viðtalinu . vart manninum , sama hversu grimmur eða ofbeldis - gjarn hann kann að vera . Rannsóknir sýna að konur hafa tilhneigingu til að fara aftur til ofbeldisfulls eigin - manns mörgum sinnum áður en þær byrja nýtt líf í ör - uggu umhverfi . " Enn fremur segir Sigríður að í flestum tilvikum sé eindrægur vilji kvenna sá aö komast hjá skilnaöi við eiginmann sinn . Það sé ekki fyrr en hann er búinn að rífa öll blómin í hennar innra blómagarði upp með rót - um og hún er orðin eins og eyðimörk hið innra að hún fer að hugsa sér til hreyfings . „ Alvarlegur sjúkdómur eins og brjóstakrabbamein Jinnst þeim jafnvel ekki neitt miðað við of beldið . Gefum okkur því tíma til að hlusta , sýnum umhyggju og kærleika í verki . " Maðurinn gengur ætíð lengra Allir þekkja , hvort sem þeir hafa kynnst ofbeldi eða ekki , að erfiða lífsreynslu er oft erfitt að færa í orð . „ í flestum tilvikum getur konan ekki sagt frá ofbeldinu í lífi sínu . Margar lifa líka í voninni að ofbeldinu muni einhvern tíma Ijúka , " segir Sigríður þegar hún lýsir þeim viðtölum sem hún átti við konur sem beittar höfðu verið ofbeldi . Hún segir margar kvennanna hafa hreinlega lokað augunum fyrir ofbeldinu og vonað að atvikin endurtækju sig ekki . En allt hafi komið fyrir ekki í mörgum tilvikum . Þetta hafi síðan leitt til niður - brots á sálarlífi kvennanna . „ Vegna endalausra að - finnslna finnst konunni hún aldrei gera neitt rétt og aldrei segja neitt rétt . Það þrengir stöðugt meira að henni og hún hefur æ minna sjálfstraust og sjálfsálit . Henni finnst hún ekki eiga neitt , ekki einu sinni eigin tíma . Þar sem maðurinn sker smám saman á öll tengsl hennar við umheiminn , fyrst kunningja , svo vini , og síðan fjölskyldu , þá verður konan mjög einangruð , " segir Sigríður . Bætir við að þessu fylgi síðan auðmýk - ing á sálarlífinu öllu , enda gangi maðurinn ætíð lengra . í framhaldinu segir Sigríður að konurnar séu svo komnar í það sem hún kallar klær dauðans . „ Þá viðhef - ur maðurinn stöðuga niðurlægingu í orðum og athöfh - um , sker á öll tengsl hennar við aðra og tekur ailt frá henni . Hann viðurkennir aldrei neitt sem hún segir og leyfir i raun ekki nein tjáskipti af hennar hálfu . Konan upplifir mikið hjálparleysi og vonleysi . Finnst hún líf - laus eins og dauðadæmd kona í gini dauðans . Á þessu tímabili sýnir konan engin viðbrögð lengur , engin til - finning bærist í henni , hún er eins og lifandi dauð . " Sýnum kærleika í verki í rannsókninni eru tiundaðar margar dapurlegar myndir af líðan kvenna sem ofbeldi hafa verið beittar . Ekki síst þeirra sem komnar eru í klær dauðans . Og þá er aftur komið að þeirri spurningu sem snýr að fagi Sigríðar . Hvers er heilbrigðisstarfsfólk megnugt við þessar kringumstæður ? Hvernig getur það orðið að liði við að losa konur úr þeim ömurleika lífsins sem ofbeld - iðer ? „ Við verðum í fyrsta lagi að átta okkur á því að fjöldi þeirra kvenna sem við erum að sinna í daglegu starfi getur verið undir miklu álagi vegna heúnilisofbeldis , " segir Sigríður . „ Alvarlegur sjúkdómur eins og brjóstakrabbamein finnst þeim jafnvel ekki neitt miðað við ofbeldið . Gefum okkur því tíma til að hlusta , sýn - um umhyggju og kærleika i verki . Minnumst þess einnig að koha sem hefur gengið í gegnum heimilisof - beldi talar ekki um það fyrr en hún er tilbúin . " Að byggja upp skýra sjálfsmynd í annan stað kveðst Sigriður sjá það fyrir sér sem forvörn gegn heimilisofbeldi að stuðla að heilbrigðum börnum , með sterka og skýra sjáifsmynd . Slíkir dreng - ir séu ólíklegri til að beita ofbeldi á fullorðinsárum . Og stúlkur séu ólíklegri til aö láta slíkt yfir sig ganga . Hún segir eina þeirra kvenna sem hún ræddi . við vegna rannsóknarinnar hafa orðað þetta sem svo að ala ætti stúlkur þannig upp að þær yrðu sjálfstæðar konur . Ekki háðar mönnum sínum fjárhagslega né á annan hátt . Þær ættu að vera sjálfstæðir einstaklingar . Bless - unarlega hafi tímarnir raunar breyst mikið að þessu leyti og aðstæður karla og kvenna séu í mörgu tiILiti orðnar jafnari . Hins vegar sé mikilvægt að halda vöku sinni eigi ekki að koma koma bakslag í baráttuna og þann tíðaranda að kynin séu jöfn að réttindum . Og að konur eigi ekki að láta bjóða sér það sem margar gerðu á fyrri tíð . Að láta ofbeldi eyðileggja líf sitt . -sbs