Hagsmunasamtök heimilanna hafa nú sent erindi til efnahags - og viðskiptaráðherra um að gera opinbera athugun á hinni svo kölluðu 110% leið . Samtökin hafa fengið fjölda ábendinga um að aðferðarfræði við mat sé ekki samhæft og telja leiðina vera illa ígrundaða frá upphafi til enda . Bæði er leiðin óréttlát innbyrðis , ekki virðist gætt jafnræðis , og eins er leiðin óréttlát gagnvart öllum öðrum landsmönnum með lán undir þessu veðhlutfalli og einnig urðu fyrir miklu tjóni , sem enn er óleiðrétt . Í lögum um sértryggð skuldabréf stendur " veðhlutfall af markaðsvirði íbúðarhúsnæðis skal að hámarki nema 80% Hér má sjá erindið sem sent var til efnahags - og viðskiptaráðherra , fjármálaeftirlitsins , forsætisráðherra og fjármálaráðherra ; Hagsmunasamtök heimilanna fara þess á leit við efnahags - og viðskiptaráðherra að ráðuneytið kanni til hlítar svokallaðar 110% lánaleiðréttingarleiðir fjármálafyrirtækja fyrir yfirskuldsett heimili . Þann 15. janúar s.l. undirrituðu lánveitendur á íbúðalánamarkaði meðfylgjandi samkomulag um aðlögun fasteignalána í þágu yfirveðsettra heimila . Var það í samræmi við 1. tölulið viljayfirlýsingar þeirra og ríkisstjórnarinnar frá 3. desember 2010 . Í framhaldinu kynntu m.a. lánveitendur og Umboðsmaður skuldara svokallaða 110% leið , sem almennt úrræði fyrir heimili í fjárhagsvanda að tilteknum skilyrðum uppfylltum . Fjöldi ábendinga og tilmæla , sem samtökunum hefur borist frá breiðum hópi lántakenda , bendir til þess að lántakendum hafi þvert á yfirlýst markmið stjórnvalda verið mismunað , sumum hverjum gróflega , allt eftir því hjá hvaða lánveitanda niðurfæranleg veðlán voru tekin . Dæmi eru un misháar lánaleiðréttingar , allt eftir lánveitanda , hvað sambærilegar eignir varðar , jafnvel sams konar íbúðir í sama húsi , keyptar um svipað leyti og á nánast sama verði . Skýringar kunna að finnast í því að bílar eða annað lausafé kemur til frádráttar . Almennt úrræði getur samkvæmt orðanna hljóðan ekki þýtt annað en að umsækjendur standi jafnir að vígi gagnvart settum skilyrðum . Samtökin telja því með hliðsjón af jafnræðisreglunni , að samræma hefði þurft frá upphafi framkvæmd þessa úrræðis , til dæmis með því að miða verðmat fasteignar í öllum tilvikum við fasteignamat ríkisins . Það er því mati samtakanna afar brýnt , að fram fari hlutlæg stjórnvaldsathugun á framkvæmd einstakra lánveitenda á áðurnefndu samkomulagi , svo úr því fáist skorið í hvaða mæli heimili hafi verið hlunnfarin . Jafnframt hljóta stjórnvöld að fylgja eftir svo veigamikilli aðgerð í þágu yfirskuldsettra heimila með vandaðri athugun , leiki grunur á því að lánveitendur hafi með markvissum og skipulegum hætti hagnast á framkvæmd hennar á kostnað lántakenda . Samtökin óska enn fremur eftir afstöðu ráðherrans til 110% leiðinnar í ljósi ört vaxandi verðbólgu . Höfuðstóll verðtryggðra lána hækkar hratt , mun hraðar en verðlagshækkanir gefa tilefni til vegna þeirrar aðerðafræði sem notuð er og samtökin telja skorta lagastoð . Lög heimila ekki , að mati samtakanna , viðbótarlán fyrir þeim hluta verðbóta sem veldur vaxtavaxtatöku og margfeldisáhrifum í heildarendurgreiðslu , eins og núverandi framkvæmd á verðtryggingunni felur í sér . Draga má verulega í efa gildi þess að bjóða sem almennt skuldaúrræðið áframhaldandi yfirveðsetningu . Nú þegar verðbólga hefur “ étið ” upp megnið af þeim leiðréttingum sem yfirskuldsettum heimilum hefur þó boðist , og jafnvel gott betur , hvaða þýðingu hefur þá 110% leiðin að mati ráðherrans sem eina almenna skuldaúrræðið fyrir skuldsett heimili ? Þá er að engu haft , sparnaður og lífeyrir þess fólks sem sparaði fyrir útborgun í húsnæði í stað þess að taka 80 - 100% lán . Neyðarlögin tryggðu innstæðueigendur án nokkurra skilyrða . Gengið var svo langt að greiða einnig út vexti og verðbætur , í stað þess að takmarka innstæðutrygginguna við höfuðstól eða setja þak á upphæð tryggingar . Full ástæða er því til að spyrja hvort þessi lagasetning standist sem stjórnvaldsaðgerð jafnræðisreglu laga , fyrst skuldir heimilanna hafa ekki fengist leiðréttar með almennum hætti ? Ráðherra hefur talað gegn almennri leiðréttingu með þeim rökum að hún umbuni þeim sem skuldsettu sig mest . Stjórnvöld forðast á hinn bóginn að nefna , að vel hefði mátt útfæra almennt úrræði eða leið , sem nær til allra þeirra sem urðu fyrir eignatjóni af völdum stökkbreyttra lána , með þaki eða tekjutengingu rétt eins og felst í 110% leiðinni . Sú leið sem hefur verið farin er líklega sú óskynsamlegasta og ósanngjarnasta sem völ var á . Ástæða er til að nefna niðurstöður rannsókna Kenneth Rogoff , prófessors við Harvard , og Carmen Reinhart , sem eru virtustu sérfræðingar heims í fjármála - og skuldakreppum innan hagfræðinnar . Rogoff segir að eina leiðin til að auka hagvöxt í Bandaríkjunum sé að afskrifa skuldir . Sú leið sem hann mælir með , er að framleiða verðbólgu með aukinni peningaprentun í því skyni að færa eignir frá lánadrottnum til skuldara . Fátt bendir til annars en að þessi leið verði farin í Evrópu og Bandaríkjunum svo stemma megi stigu við skuldakreppunni og forða Vesturlöndum frá annarri og enn verri fjármálakreppu . Hætta er á að sú verðbólga sem hér um ræðir smitist til Íslands með ófyrirséðum afleiðingum fyrir heimili , atvinnulíf og ríkissjóð . Vegna afleitrar framkvæmdar á verðtryggingu fjárskuldbindinga hér á landi er ofangreind leið því aðeins fær , að sn. “ verðtryggð lán ” verði færð yfir í “ óverðtryggða ” lánakerfið og húsnæðislán heimilanna færð samhliða flatt niður um þær hækkanir sem stökkbreytingar hruns og óðaverðbólgu eru völd að . Fyrir þessum tilbúnu reiknilíkanshækkunum er engin innstæða , óháð því hvort litið er til þjóðarframleiðslu eða ráðstöfunartekna heimilanna . Raunar gæti þurft að leiðrétta mun meira ef skoðun samtakanna á ólögmæti framkvæmdarinnar reynist rétt . Breytilegum vöxtum ber að standa undir staðgreiðslu vaxta og verðbóta , eins og kveðið er að mati samtakanna á um í lögum nr. 38 um vexti og verðtryggingu . Þannig eru lán verðtryggð í öðrum löndum , en ekki margverðtryggð og vaxtavaxtareiknuð eins og viðgengst hérlendis . Það myndi auk þess stuðla að árangursríkari efnahagsstjórn , að stýrivextir Seðlabankans nái óhindrað að hafa tilætluð áhrif hverju sinni . Carmen Reinhart sendi á dögunum erindi til fjölmiðla þar sem hún segir leiðréttingu á skuldum heimila einu raunhæfu leiðina til að auka hagvöxt í skuldugum hagkerfum . Nouriel Roubini , hagfræðiprófessor við New York háskóla tekur í sama streng og segir afskriftir skulda 50% heimila í Bandaríkjunum forsendu fyrir áframhaldandi hagvexti og efnahagsbata . Hagsmunasamtök heimilanna líta svo á að virtustu hagfræðingar heims með sérfræðiþekkingu á fjármála - og skuldakreppum séu í meginatriðum samsinna kröfum samtakanna , enda hafa samtökin ávallt talið kröfurnar efnahagslega nauðsyn rétt eins og réttlætismál . Viljum við hvetja ráðherra til að kynna sér málflutning og rannsóknir umræddra hagfræðinga í ljósi þeirra aðstæðna sem uppi eru í efnahagsmálum á Íslandi , og ekki síst vegna þess að hér um ræðir virtustu sérfræðinga heims á sínu sviði .