Úrskurður um mat á umhverfisáhrifum stækkun Norðuráls á Grundartanga . Ráðuneytinu hefur borist kæra AquaCo ehf. vegna úrskurðar Skipulagsstofnunar frá 27. maí 2002 um mat á umhverfisáhrifum fyrirhugðaðrar stækkunar álvers Norðuráls á Grundartanga . I. Hinn kærði úrskurður og málsatvik Í matsskýrslu er kynnt stækkun Norðuráls á Grundartanga sem hefur í för með sér framleiðsluaukningu í allt að 300.000 tonn á ári . Helstu mannvirki fyrirhugaðrar stækkunar eru tveir kerskálar , þurrhreinsivirki , nýr súrálsgeymir , stækkun á þjónustubyggingum og efnisflutningakerfi , stækkun á steypuskála og stækkun á skautsmiðju . Auk þess verður gámasvæði við höfnina stækkað . Norðurál hefur nú starfsleyfi fyrir allt að 180.000 tonna ársframleiðslu og gildir það til ársins 2008 . Skipulagsstofnun kvað þann 27. maí 2002 , upp úrskurð sinn um mat á umhverfisáhrifum fyrirhugaðrar framkvæmdar í samræmi við 11. gr. laga nr. 106 / 2000 , um mat á umhverfisáhrifum . Niðurstaða stofnunarinnar var að fallist væri á fyrirhugaða stækkun Norðuráls á Grundartanga eins og hún var kynnt í framlögðum gögnum framkvæmdaraðila . Í kæru AquaCo ehf. kemur fram að fyrirtækið hefur átt og rekið fiskeldisstöðina Strönd í Hvalfirði um árabil . Fyrirtækið hafi nú hafið undirbúning á umfangsmiklu þorskeldi í stöðinni og hafi leyfi til að vera með allt að 200 tonn á ári af þorski í sjókvíum framan við stöðina . Einnig hafi fyrirtækið verið með í ræktun um 200.000 bleikju og regnbogaseiði í seiðastöð félagsins að Bakka í Ölfusi , sem flutt verða í stöðina til áframeldis . Sjó úr firðinum verði dælt í landkerin um inntak framan við stöðina . Kærandi bendir á að samkvæmt matsskýrslu muni stækkun álvers Norðuráls hafa í för með sér aukningu á losun mengandi úrgangsefna bæði í sjó og andrúmsloft . Bendir hann á að fiskeldisstöðin Strönd sé einungis í um 4,5 sjómílna fjarlægð frá álverinu og telur kærandi að stöðin sé innan þynningarsvæðis álversins . Í kæru kemur fram að á innfalli sé straumhraði í firðinum allt að 2 sjómílur og mengandi úrgangs - og losunarefni frá álverinu geti því borist að fiskeldisstöðinni á einungis 2 - 3 klst . Mengun í andrúmslofti geti hins vegar borist miklu hraðar standi vindar þannig . Þá bendir kærandi á að í matsskýrslu komi fram að mikil aukning verði á skipaferðum til álversins . Að hans mati fylgir því mikil hætta þar sem skipin flytji efni sem eru skaðleg náttúru og lífríki , auk þess sem þau flytji með sér ballest , sem tekin er um borð erlendis en losuð hvar sem er . Kærandi er ekki fylgjandi því að fram fari vothreinsun á útblæstri frá álverinu þar sem slíkt muni valda aukningu á mengunarefnum í sjó . Kærandi bendir á að nýlega hafi borist fréttir frá Noregi þar sem komið hafi í ljós að mengun frá álverum hafi valdið skaða á fiski í fjörðum við álverin . Að lokum bendir kærandi á að fram komi í matsskýrslu að eitt af aðalsýnum rannsóknar á lífríki framan við álverksmiðjuna hafi glatast . Kærandi krefst þess að fram fari ítarlegar rannsóknir vegna mengunar frá álverinu sérstaklega gagnvart sjávarlífríki og að ekki glatist jafn mikilvæg sýni við slíkar rannsóknir eins og fram hefur komið . Að öðru leyti koma ekki fram í kæru hverjar eru kröfur kæranda . III . Einstök kæruatriði og umsagnir um þau Með vísan til 2. mgr. 13. gr. laga um mat á umhverfisáhrifum var framangreind kæra send þann 1. ágúst 2002 til umsagnar Skipulagsstofnunar , Heilbrigðiseftirlits Vesturlands , Norðuráls , Veiðimálastjóra , Hafrannsóknarstofnunar , Hvalfjarðarstrandarhrepps og Skilmannahrepps . Frestur til að veita umsagnir var til 16. ágúst 2002 . Umsagnir bárust frá Skipulagsstofnun og Heilbrigðiseftirliti Vesturlands þann 21. ágúst 2002 , Norðuráli og Veiðimálastjóra þann 14. ágúst 2002 , Hafrannsóknarstofnuninni og Skilmannahreppi þann 16. ágúst 2002 og Hvalfjarðarstrandarhreppi þann 7. ágúst . Framangreindar umsagnir voru sendar til kærenda til athugasemda með bréfum ráðuneytisins þann 21. og 28. ágúst 2002 . Athugasemdir bárust frá frá kæranda með bréfum þann 4. og 6. september 2002 . Í umsögn Hollustuverndar ríkisins um kæru Aquaco ehf. segir : Vegna þeirra atriða sem koma fram í kæru AquaCo vill Hollustuvernd ríkisins taka fram eftirfarandi : 1 . Í kærunni er fullyrt að fiskeldistöðin Strönd sé innan þynningarsvæðis fyrir álverið . Í fyrsta lagi bendir Hollustuvernd ríkisins á að í tillögu að starfsleyfi er ekki gert ráð fyrir vothreinsun og því verður ekki skilgreint þynningarsvæði í sjó . Auk þess nær þynningarsvæði sem kynnt var í matsskýrslu innan við 1/2 sjómílu í áttina að Strönd . 2 . Fleiri skipaferðir að Grundartanga auka að vissu leyti áhættu á slysum , t.d. af olíu eða fljótandi kjölfestu , en það er sama hvort það er vegna álversstækkunar eða aukningu almennra umsvifa . Iðnaðarhöfn hefur verið staðsett við Grundartanga í aldarfjórðung . Efnin sem flutt eru inn vegna álversins ( súrál og forbökuð rafskaut ) eru ekki skaðleg náttúru eða lífríki og því ekki ástæða til þess að óttast stórkostlegt náttúruslys " vegna þeirra . 3 . Flest þau efni sem talin eru upp í stjórnsýslukæru AquaCo eru ekki talin skaðleg í sjó . Helst gætu PAH efni og þungmálmar haft áhrif á lífríki sjávar ef þau eru í miklu magni . Þessi efni eru hins vegar tiltölulega lítið tengd álverum . Það eru helst losun PAH efna sem fylgja rafskautaverksmiðjum fyrir álver , en rafskautaverksmiðja er ekki á dagskrá í þessari umfjöllun . Einnig ítrekar Hollustuvernd ríkisins að ekki er gert ráð fyrir vothreinsun og því verður ekki um að ræða beina losun efna í sjó . 4 . Hvalfjörður er ekki lítill fjörður . Sjávarfallastraumar og annað innstreymi sjávar er inn fjörðinn að sunnanverðu og út að norðanverðu . Álverið er því undan straumi séð frá fiskeldisstöðinni . 5 . Samkvæmt úrskurði Skipulagsstofnunar er ekki krafist vothreinsunar , og ekki er gert ráð fyrir vothreinsun í tillögu að starfsleyfi . Með vothreinsun yrði mengunarefnum veitt til sjávar sem annars dreifast með vindi . Andstætt við það sem haldið er fram í stjórnsýslukæru veldur vothreinsun auknum kostnaði . 6 . Í kæru er umfjöllun um mengun sjávar frá álverum í Noregi . Hollustuvernd ríkisins bendir á að sú umræða hefur að mestu verið tengd álverum sem nota Söderberg tækni og vothreinsun , en ekki forbökuð skaut og þurrhreinsun eins og hér er gert . 7 . Hollustuvernd ríkisins tekur undir að það er óheppilegt að rannsóknabúr tapist og tryggja verður að slíkt endurtaki sig ekki . Hins vegar bendir stofnunin á að sýni nær fiskeldisstöðinni glötuðust ekki og niðurstöður úr þeim liggja fyrir . Hvað varðar aðrar rannsóknir á lífríki og mengun umhverfis Grundartanga vísast til umræðu og ákvæða um vöktun í matsskýrslu og tillögu að starfsleyfi . Af framanrituðu telur Hollustuvernd ríkisins að rök bendi ekki til þess að stækkun álvers Norðuráls á Grundartanga muni hafa bein skaðleg áhrif á lífríki sjávar og valdi þannig skakkaföllum á fiskeldi við Saurbæ . " Skipulagsstofnun bendir í umsögn sinni á að í kærunni sé ekki fjallað um úrskurð Skipulagsstofnunar , málsmeðferð eða niðurstöðu og engar kröfur gerðar sem að honum beinast . Telur Skipulagsstofnun því ekki ástæðu til efnislegrar umfjöllunar um kæruna . Varðandi umfjöllun og niðurstöður um áhrif fyrirhugaðrar stækkunar á lífríki Hvalfjarðar vísar Skipulagsstofnun til kafla 5.3 og 5.4 í úrskurðinum . Fram kemur í umsögn Heilbrigðiseftirlits Vesturlands að starfsleyfi til Aquaco ehf. var gefið út þann 20. nóvember 2000 fyrir framleiðslu á allt að 200 tonnum regnbogasilungs í sjókvíum út af Strönd , Hvalfjarðarstrandarhreppi . Hinn 5. júlí 2002 var leyfinu breytt að beiðni rekstrarhafa þannig að í stað regnbogasilungs var leyfð allt að 200 tonna framleiðsla á þorski . Þegar starfsleyfi var gefið út , hafi umsækjanda verið ljóst að eldiskvíar lægju nálægt siglingarleið . Því óskaði heilbrigðisnefnd m.a. eftir umsögn frá hafnaryfirvöldum á Akranesi áður en leyfi var gefið út og sett var inn sérstakt ákvæði vegna þessa í gr. 1.8 . í starfsleyfi . Í umsögninni kemur einnig fram að ekki hafi verið stundað fiskeldi um nokkurt árabil úti fyrir Strönd . Í umsögn Heilbrigðiseftirlits Vesturlands kemur jafnframt fram að nokkrir heilbrigðisnefndarmenn hafi sótt kynningarfundi Norðuráls , m.a. þann sem fjallaði um fyrirhugaða stækkun álversins í allt að 300.000 tonna framleiðslu . Á þeim fundum hafi m.a. verið fjallað um töluleg gildi vegna mengunarmælinga og ekki væri að sjá að mengun færi yfir eða lægi nærri þeim þröskuldum sem finna má í gildandi starfsleyfi fyrirtækisins . Samkvæmt fyrirliggjandi upplýsingum frá Hollustuvernd ríkisins breytist þynningarsvæði verksmiðjunnar ekkert við fyrirhugaða stækkun . Að lokum segir í umsögninni að Heilbrigðisnefnd Vesturlands hafi ekki gert efnislegar athugasemdir við skýrslu vegna mats á umhverfisáhrifum á stækkun Norðuráls í allt að 300.000 tonna framleiðslu . Fram kemur í umsögn Hvalfjarðarstrandarhrepps og Skilmannahrepps að heimamenn kannast ekki við þá starfsemi sem lýst er í kæru að fram fari á Strönd , neðan Hallgrímskirkju í Saurbæ . Að öðru leyti vísa hrepparnir til umsagna sinna til Skipulagsstofnunar , en þar er lögð áhersla á að mengun af völdum álversins verði haldið í lágmarki og reynt verði að takmarka hljóðmengun frá álverinu sem valdið hefur nágrönnum þess óþægindum . Í umsögn Veiðimálastjóra er bent á að Hvalfjörður er friðunarsvæði gagnvart eldi á frjóum eldislaxi vegna nálægðar við laxveiðiár . Því sé ljóst að eldi á laxfiskum í Hvalfirði verður mjög takmarkað en ekki liggi fyrir afstaða sjávarútvegsráðuneytis og Fiskistofu gagnvart stórfelldu eldi sjávarfiska á svæðinu . Í umsögn Hafrannsóknarstofnunarinnar kemur fram að samkvæmt matsskýrslu Norðuráls sé gert ráð fyrir þurrhreinsun ( reykhreinsivirki ) við álverið og því sé engin hætta á að mengandi efni berist með sjó að eldisstöðinni . Að vísu sé ekki hægt að útiloka að mengandi efni frá reykhreinsivirki lendi í sjó , sbr. loftdreifingarspá í matsskýrslu , en það yrði í mjög litlum mæli og hæpið að það ylli skaða á fiskeldi . Ef álverið væri hins vegar útbúið með vothreinsivirki sé mjög ólíklegt samkvæmt útreiknaðri dreifingaspá að nokkur efni mundu berast að eldisstöðinni nema hugsanlega PAH efni í mjög litlu magni í yfirborði . Dreifingarspár fyrir önnur efni sýni að efni þynnist mjög fljótt og leiti frekar út úr firðinum en inn í hann . Það sé þó ekki hægt að útiloka að einhver efni gætu borist að eldisstöðinni í einstaka tilvikum ef straumar og vindar legðust á eitt en slík tilfelli teldust til undantekninga . Varðandi hættu á umhverfisslysi vegna aukinna skipaferða um höfnina á Grundartanga segir í umsögn Hafrannsóknarstofnunarinnar að hætta á sjóslysum sé alltaf fyrir hendi , en hún sé ekki meiri við Grundartanga en í öðrum höfnum landsins . Vandamál samfara flutningi og losun á ballestsjó séu vel þekkt og geti hugsanlega valdið tjóni . Slík vandamál séu þó ekki einsdæmi fyrir Grundartanga og Hvalfjörð frekar en aðrar hafnir eða firði á landinu . Lausn á því vandamáli á heimsvísu hafi ekki fundist til þessa og því sé ekki ljóst hvernig bregðast eigi við vandamálinu hér á landi . Að lokum segir í umsögn Hafrannsóknarstofnunar að matsskýrsla Norðuráls geri mjög vel grein fyrir þeim þáttum er varða efni frá álverinu sem skapað geta súrt regn . Mun minni hætta sé á súru regni hér á landi en í Norður-Evrópu . Samkvæmt dreifingarspá lendi minnihluti þeirra efna sem kærandi telur upp í sjó og dreifist þar . Varðandi þá fullyrðingu kæranda að fiskeldisstöðin Strönd sé innan þynningarsvæðis álversins segir í umsögn Norðuráls : Í matsskýrslu framkvæmdaraðila frá mars 2002 er fjallað um dreifingu mengunar í sjó frá hugsanlegum vothreinsibúnaði við álverið . Heildarniðurstaða fyrir dreifingu efna í sjó er sú að öll efni sem reiknað var fyrir , önnur en PAH efni , þynnast mjög fljótt út frá útrás og ná bakgrunnsstyrk sjávar . Ef til vothreinsunar kæmi þá gætu PAH efni safnast fyrir í seti umhverfis útrásina en þynnist síðan ört . Á mynd 13.8 í matsskýrslu er kynnt hugsanlegt þynningarsvæði í sjó sem nær í tæplega 2 km fjarlægð frá álverinu . Svæði í flokki I ( óveruleg eða lítil mengun ) nær í um 4,5 km fjarlægð frá álverinu en fiskeldisstöðin er hins vegar í um 8 km fjarlægð frá álverinu ( miðað við staðsetningu neðan Saurbæjarkirkju ) og því langt utan skilgreinds þynningarsvæðis og einnig töluvert utan svæðis sem vænta má óverulegrar eða lítillar mengunar . " Norðurál tekur fram í umsögn sinni að vothreinsibúnaður er ekki fyrirhugaður við álverið á Grundartanga . Í úrskurði Skipulagsstofnunar frá maí 2002 komi fram að Norðurál muni beita bestu fáanlegu tækni ( BAT ) í áliðnaði og ekki sé þörf á vothreinsun á útblástur frá álverinu til viðbótar við þurrhreinsun . Hins vegar telji Skipulagsstofnun ekkert því til fyrirstöðu að vothreinsun verði sett á útblástur verksmiðjunnar þar sem mengun frá vothreinsun mun verða ásættanleg utan framlagðs þynningarsvæðis í sjó . Í umsögninni kemur einnig fram að álvinnsla er þurrt vinnsluferli og hefur ekki í för með sér eiginlegt iðnaðarskólp . Sjór er notaður sem kælivatn sem veitt er í lokuðum kerfum og fer því ómengaður aftur til sjávar . Frárennsli nær því einungis til afrennslis frá eldhúsi , starfsmannaaðstöðu og af yfirborð og í þeim tilfellum séu notaðar rotþrær , olíugildrur og siturlagnir . Varðandi losun efna frá flæðigryfjum bendir Norðurál á að förgun kerbrota í flæðigryfjur er viðurkennd aðferð skv. BAT skýrslum ESB . Enn sem komið er hafi ekki fundist nein merki neikvæðra umhverfisáhrifa vegna þessa og hafi Hollustuvernd ríkisins ekki gert athugasemdir við þá tilhögun sem lögð er fram í matsskýrslu . Í úrskurði sínum telji Skipulagsstofnun allar líkur á því að förgun kerbrota frá álverinu verði ásættanleg en jafnframt beri að leggja áherslu á vöktun áhrifa útskolunar efna úr kerbrotagryfju . Varðandi mengun í andrúmslofti bendir Norðurál í umsögn sinni á að utan þynningarsvæðis í lofti séu allar kröfur íslenskra umhverfismarka og umhverfismarka ESB uppfylltar . Þynningarsvæði álversins á Grundartanga nái um 1,5 km í áttina að Saurbæjarkirkju og því sé fiskeldisfyrirtækið í rúmlega 6,5 km fjarlægð frá ystu mörkum þynningarsvæðisins . Telur Norðurál óhugsandi að loftmengun frá álverinu muni berast slíka leið og því verði ekki um að ræða aukna hættu fyrir fiskeldið af völdum losunar álversins . Norðurál bendir á að í úrskurði Skipulagsstofnunar komi fram að stofnunin telur að Norðurál hafi sýnt fram á að þrátt fyrir að um verulega stækkun álversins verði að ræða séu áætluð útblásturmörk fyrirtækisins raunhæf forsenda fyrir afmörkun þynningarsvæðis , þ.e. að núverandi þynningarsvæði verði óbreytt eftir framleiðsluaukningu álversins í allt að 300.000 tonn á ári . Þetta byggi á framlögðum gögnum og reynslu sem hefur fengist af rekstri fyrirtækisins og vöktun á styrk mengunarefna frá álverinu . Í umsögn Norðuráls kemur fram að auknar skipakomur munu fylgja stækkun álvers en þó minni en ella þar sem gert sé ráð fyrir stærri förmum og lengri viðlegutíma . Bendir Norðurál á að efni sem flutt séu til og frá álverinu flokkist ekki undir það að vera skaðleg efni " . Því séu fullyrðingar í kæru um hættu á stórkostlegu náttúruslysi " ekki á rökum reistar . Norðurál telur í umsögn sinni ólíklegt að álverið á Grundartanga muni valda súru regni þar sem brennisteinsdíoxíð þynnist fljótt í andrúmsloftinu . Jafnframt telur Norðurál varasamt að bera saman starfsemi álvera á Íslandi og í Noregi eins og gert er í kæru . Í Noregi sé vothreinsun á öllum álverum en með vothreinsun flyst losun efna að stórum hluta til sjávar . Einnig séu álver í Noregi flest eða að hluta til af eldri gerð , svonefnd Söderberg álver , en mengun frá þeim sé margfalt meiri en frá álverum sem nota forbökuð rafskaut ( Prebake ) líkt og gert er hér á landi . Hér sé því um tvö ólík framleiðsluferli að ræða sem geri allan samanburð rangan . Varðandi kröfu kæranda um ítarlegar rannsóknir á lífríki sjávar í Hvalfirði segir í umsögn Norðuráls : Í matsskýrslu kemur fram að árið 2000 var gerð rannsókn á vegum Rannsóknastofnunar fiskiðnaðarins ( Rf ) á magni PAH-efna og ólífrænna snefilefna ( þung-málma ) í mjúkvöðva kræklings á grunnsævi við Grundartanga . Í rannsókninni voru fyrst og fremst athuguð áhrif efna sem skolast úr flæðigryfjum vegna ágangs sjávar . Undirverktaki Rf sá um að setja út kræklingabúr samkvæmt fyrirmælum Rf . Sett voru út kræklingabúr á 1 og 5 m dýpi á 5 stöðum innan við 500 metra frá landi . Gróf staðsetning búranna var sem hér segir : 2,6 km austan verksmiðjusvæðis ( viðmiðunarsýni ) 1km austan verksmiðjusvæðis , mitt á milli verksmiðja , 1 km vestan verksmiðjusvæðis og 3 km vestan verksmiðjusvæðis . Eitt aðalsýni rannsóknarinnar glataðist en það voru búr á 1m og 5m dýpi framan við verksmiðjusvæðið líklegast vegna skipaumferðar . Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins segir í skýrslu sinni að hafa hefði átt samráð við starfsmenn á verksmiðjusvæðinu um heppilega staðsetningu búrsins . Að öðru leyti sýndu niðurstöðurnar engin áhrif álversins eða kerbrotagryfja á krækling í nágrenni Grundartanga . Þótt eitt sýni hafi glatast þá ættu áhrif flæðigryfjanna , ef einhver væru , að hafa komið fram í öðrum þáttum rannsóknarinnar vegna þess að mestar líkur eru á að sjá ummerki verksmiðjurekstrar framan við og vestan við athafnasvæðið vegna þess að meðalhafstraumar í Hvalfirði ganga frá austri til vesturs framhjá Grundartanga . Niðurstöður mælinga á kræklingum austan og vestan við verksmiðjusvæðið gáfu margfalt minna magn ólífrænna snefilefna , PAH-efna og flúors í kræklingi en mælst hefur víða annars staðar í Norður-Atlantshafi . Ástæðan er rakin til þess hve miklir straumar og hröð vatnsskipti eru framan við iðnaðarsvæðið . Í ljósi þessa var ekki talin ástæða til að endurtaka rannsóknina . " IV . Niðurstaða Í kæru koma ekki fram aðrar kröfur en þær að kærandi krefst þess að fram fari ítarlegar rannsóknir vegna mengunar frá álveri Norðuráls á Grundartanga . Með hliðsjón af efni kærunnar og athugasemdum kæranda telur ráðuneytið að líta verði svo á að í kærunni felist einnig sú krafa að úrskurður Skipulagsstofnunar verði felldur úr gildi . Í matsskýrslu er gerð grein fyrir niðurstöðum loftdreifingarspár vegna útblásturs mengunarefna frá álverinu að Grundartanga miðað við 300.000 t ársframleiðslu . Á grundvelli þeirrar spár er í matsskýrslu gerð tillaga að þynningarsvæði , sbr. mynd 12.6 ( bls. 105 ) . Þar kemur fram að langtíma - og sólarhrings meðaltal brennisteinsdíoxíðs ásamt langtímastyrk loftborins flúoríðs hafa mestu dreifinguna og eru því ráðandi við ákvörðun á stærð þynningarsvæðis . Samkvæmt reglugerð nr. 790 / 1999 , um brennisteinsdíoxíð og svifryk í andrúmslofti eru umhverfismörk fyrir sólarhringmeðaltal brennisteinsdíoxíðs 50 µg / m 3 og við þau mörk er miðað við afmörkun þynningarsvæðis fyrir það efni . Jafnframt er tekið mið af norskum reglum um viðmiðunargildi fyrir loftborið flúoríð á vaxtartíma gróðurs og er það 0,3 µg / m 3 . Samkvæmt því sem fram kemur í matsskýrslu er gert ráð fyrir að þynningarsvæði álversins verði óbreytt eftir stækkun þess . Ráðuneytið telur að í matsskýrslu sé gerð fullnægjandi grein fyrir áætlaðri losun mengunarefna frá álveri á Grundartanga miðað við 300.000 t framleiðslu á ári . Að mati ráðuneytisins uppfylla áætlanir og mengunarvarnir Norðuráls ákvæði íslenskra laga og reglugerða og alþjóðlegra viðmiðana sem gilda hér á landi um losunar - og umhverfismörk . Í kæru er því haldið fram að fiskeldisstöð kæranda sé innan þynningarsvæðis álversins , en hún mun vera í um 4,5 sjómílna fjarlægð frá álverinu . Ljóst er af gögnum málsins að það er ekki rétt , enda nær þynningarsvæði álversins um 1,5 km í áttina að fiskeldisstöðinni . Eins og fram kemur í matsskýrslu og umsögn Norðuráls er ekki gert ráð fyrir að álverið að Grundartanga verði búið vothreinsibúnaði . Fyrirhugaður mengunarvarnarbúnaður álversins mun taka mið af bestu fáanlegri tækni ( BAT ) í áliðnaði , í samræmi við 5. gr. laga nr. 7 / 1998 um hollustuhætti og mengunarvarnir og alþjóðlegar viðmiðanir á því sviði . Samkvæmt niðurstöðu Skipulagsstofnunar um tillögu að matsáætlun dags. 9. janúar 2001 , var farið fram á það að í matsskýrslu væri gerð könnun á þörf á vothreinsibúnaði samhliða þurrhreinsibúnaði og samanburður gerður á umhverfisáhrifum fyrirhugaðrar framkvæmdar með og án vothreinsunar . Gerð er grein fyrir þessum þáttum í 13. kafla matsskýrslunnar og er þynningarsvæði í sjó afmarkað á mynd 13.8 . Vothreinsibúnaður hreinsar mengunarefni úr útblæstri álvers og færir þau yfir í frárennslið . Heildarniðurstaða fyrir dreifingu efna í sjó frá hugsanlegum vothreinsibúnaði álvers Norðurál með 300.000 t ársframleiðslu er sú að öll efni sem reiknað var fyrir , önnur en PAH-efni , þynnast mjög fljótt út frá útrás og ná bakgrunnsstyrk sjávar . PAH-efni gætu hins vegar safnast upp í nokkru magni í seti á um 8 km 2 stóru svæði umhverfis útrásina . Fiskeldisstöð kæranda er staðsett nokkra kílómetra utan við það svæði þar sem óverulegrar eða lítillar mengunar vegna PAH-efna má vænta , sbr. mynd 13.8 í matsskýrslu . Ráðuneytið telur því ekki ástæðu til að ætla að fiskeldisfyrirtækinu stafi hætta af völdum mengunarefna frá álverinu á Grundartanga , jafnvel þó að það væri búið vothreinsibúnaði . Bæði Hollustuvernd ríkisins og Hafrannsóknarstofnun benda auk þess á í umsögnum sínum að samkvæmt dreifingarspám leiti efni frá álverinu frekar út fjörðinn en inn hann og því séu litlar líkur á að þau berist að fiskeldisstöðinni . Í kafla 13.8 í matsskýrslu er gerð grein fyrir samanburði á vothreinsun og þurrhreinsun . Vothreinsunar er helst þörf þar sem veðurfars - og landfræðilegar aðstæður krefjast þess og styrkur brennisteinsdíoxíðs er hár . Súrt regn frá iðnaðarsvæðum í Evrópu telst ekki vandamál hér á landi og loftdreifing er mjög góð í Hvalfirði . Ráðuneytið tekur því undir það mat Skipulagsstofnunar að með hliðsjón af niðurstöðum loftdreifingarspár og vöktunar , veðurskilyrðum á svæðinu og mengunarvarnarbúnaði þeim sem Norðurál hyggst nota við álverið verði ekki þörf á vothreinsun á útblástur frá álverinu . Jafnframt tekur ráðuneytið undir að ekkert sé því til fyrirstöðu að vothreinsun verði sett á útblástur verksmiðjunnar þar sem mengun frá vothreinsun muni verða lítil utan framlagðs þynningarsvæðis í sjó . Eins og fram kemur í matsskýrslu er rafgreining á súráli þurrt vinnsluferli og hefur því ekki í för með sér eiginlegt iðnaðarskólp . Sjór er notaður sem kælivatn í lokuðum kerfum og fer því ómengaður aftur til sjávar . Frárennsli frá eldhúsi , starfsmannaaðstöðu og af yfirborði verður hreinsað á viðeigandi hátt . Ef álverið verður ekki búið vothreinsibúnaði er ekki um að ræða aðra losun mengunarefna en frá flæðigryfju þar sem kerbrot frá álverinu verða urðuð . Ráðuneytið telur að gerð sé nægjanleg grein fyrir framangreindum atriðum í matsskýrslu Norðuráls . Ráðuneytið telur að þó ekki sé hægt að útiloka að mengunarefni úr útblæstri álvers lendi í sjó , sbr. mynd 12.6 í matsskýrslu af þynningarsvæði vegna útblásturs álversins , þá sé það í svo litlum mæli að ólíklegt sé að það geti valdið skaða á fiskeldi í þeirri fjarlægð sem fiskeldisstöð kæranda er . Eins og fram kemur í umsögn Hollustuverndar ríkisins og Norðuráls er notuð önnur tækni og annarskonar mengunarvarnarbúnaður við álver í Noregi en við álver Norðuráls á Grundartanga . Ráðuneytið telur því að engin ástæða sé til að ætla að fullyrðingar kæranda um neikvæð umhverfisáhrif af völdum álvera í Noregi eigi við um umhverfisáhrif af völdum álversins að Grundartanga . Ljóst er að stækkun álversins á Grundartanga mun hafa í för með sér aukna skipaumferð . Skip þessi munu ekki flytja efni sem eru skaðleg náttúru eða lífríki . Ráðuneytið telur því ekki ástæðu til að ætla að auknar skipakomur muni hafa í för með sér skaðleg áhrif á umhverfi álversins . Iðnaðarhöfn hefur lengi verið að Grundartanga . Eins og fram kemur í umsögn Hafrannsóknarstofnunar eru vandamál tengd fljótandi kjölfestu ( ballestsjó ) og sú hætta á tjóni sem því getur fylgt ekki bundin við Grundartanga og Hvalfjörð heldur til staðar í öllum höfnum og fjörðum á landinu . Árið 2000 var gerð rannsókn á vegum Rannsóknarstofnunar fiskiðnaðarins á magni PAH-efna og ólífrænna snefilefna ( þungmálma ) í mjúkvöðva kræklings á grunnsævi við Grundartanga . Kræklingi var komið fyrir í búrum á fjórum stöðum við Grundartanga og þau síðan tekin upp þrem mánuðum seinna . Búr næst verksmiðjunni glataðist en niðurstöður úr hinum þremur gáfu til kynna að áhrif verksmiðjurekstrarins væru lítil á þá þætti sem mældir voru . Mjög lítill styrkur PAH-efna mældist í kræklingnum . Fram kemur í skýrslunni að um sé að ræða töluvert minni mengun á svæðinu en þekkist í samsvarandi rekstri t.d. í Noregi . Ráðuneytið telur að þrátt fyrir að eitt af sýnum rannsóknarinnar hafi glatast þá sé engin ástæða til að draga í efa að niðurstöður hennar séu réttar . Fram kemur í matsskýrslu að Norðurál hyggst standa að efnamælingum í kræklingi á 5 ára fresti a.m.k. til ársins 2009 . Með vísan til framangreinds er það niðurstaða ráðuneytisins að ekki beri að taka til greina kröfur kæranda . Úrskurður Skipulagsstofnunar frá 27. maí 2002 er því staðfestur . Úrskurðarorð . Úrskurður Skipulagsstofnunar frá 27. maí 2002 er staðfestur .