Austri , 17. júní 1885 , 2. árg. , 11. tbl. , forsíða : Fáein orð um vegabætur . Í “ Ísafold ” 10. desember 1884 , má lesa glöggt yfirlit yfir landsreikninginn 1883 , og þó reikningur þessi sé nú enn óendurskoðaður , þá má ganga að því sem vísu , að þær töluupphæðir sem á nefndu yfirliti standa mismuni ekki í miklu frá þeim aðalupphæðum á landsreikningnum sem koma í ljós þegar hann verður endurskoðaður og löggiltur . Það sem tekjurnar hafa orðið meiri á fjárhagstímabilinu en útgjöldin , eru samtals bæði árin 226.820 kr. 72 aurar . Þetta er stórmikið fé sem mjög miklu getur orkað , einkum ef afli þess er ekki sundrað til ýmissa smáverka , heldur haldið saman og beitt til framkvæmda einhverju því fyrirtæki , sem landi þessu og lýð er bráðnauðsynlegt , en krefst mikilla fjárframlaga . Eitt af þeim fyrirtækjum sem þannig virðast að vera á sig komin , eru brúarbyggingarnar á Þjórsá og Ölfusá . Það eru nú liðin meir en 10 ár síðan það landsmál var tekið til verulegrar umræðu og álits , og á Alþingi 1877 var það rækilega flutt af þingmönnum hlutaðeigandi sýslu , og skýrslur lagðar fram fyrir þingið : um ferjutolla á ánum – sem nema árl . 6.000 kr. og samsvara rentu ( 4% ) af 150.000 króna höfuðstól , og um byggingarkostnað brúnna og byggingarlag . Sú skýrsla var gjörð af stórskipafræðing Windfeld Hansen er stjórnin hafði sent til þess , og var ætlun hans að kostnaðurinn við brúarbyggingarnar mundi ekki fara fram úr 168.000 kr. ( sbr. Alþingistíðindi 1877 bls. 100 o.s. frv. ) Það sannaðist nú seinna og þegar til framlaganna kom , að hin áminnsta fjárupphæð var ónóg til þess að koma upp brúnum . Á því strandaði það verk eins og fleiri , og málið var lagt til geymslu ; þó hefur því verið hreift við og við , á þann hátt , að leita ráða hver vera muni tiltækilegust til að létta af hinum mikla farartálma sem stórár þessar valda héraðsbúum þar í grennd , og öllum öðrum , sem um þá leið fara . Það hefur verið stungið upp á ýmsu , t.d. svifferjum , en það virðist auðsætt að brýrnar á ánum er hið eina ráð sem til fullnustu og til frambúðar getur bætt úr hinni brýnu þörf sem er á því að bæta vegi þessa . Öllum sem litið hafa til þessa máls hlýtur að vera full-ljóst hver þörf og nauðsyn er á þessum vegabótum . Árnar eru með mestu ám á landi hér , hvergi reiðar í byggð og ekki ferjugengar nema á þremur stöðum hver á , og þó ekki ætíð . Hvorki í vatnavöxtum eða þegar þær eru meira eða minna ísi lagðar , og veldur það ærnum farartálma . Þetta þekkja héraðsbúar þar , það þekkja póstarnir ; það þekkja bændurnir í Skaftafellssýslu , sem hafa kaupstaðarleið sem skiptir þingmannaleiðum , og mörg önnur stórvötn yfir að fara . Auðsætt virðist , að þeir sem eiga hér nánast hlut að máli , Skaftfellingar og allir aðrir , allt vestur í Gullbringusýslu , sem eru fjórði hluti allra landsbúa og byggja ein hin þéttbýlustu héruð , hafa rétt til að þessu mikilvæga samgöngumáli sé sem fljótast hrundið í viðunanlegt horf , og góðar brýr settar á téðar ár . Héraðsbúar þessir hafa allflestir lítið beinlínis gagn af strandferðaskipunum , með því ekki eru hafnir – nema tvær slæmar ( Eyrarbakki og Þorlákshöfn ) á öllu því svæði , en innan lands eru þar viðskipti mikil , þar eð héruðin eru þéttbýl og landsnytjar miklar . Loftslag er þar rigningasamt og landslag víðast flatt og votlent ; vegir eru því víðast slæmir en þó langir til aðdrátta , og fjöldi af stórum og vondum vatnsföllum yfir að fara , öllum óbrúuðum . Fyrir því neyðast bændur þar , til að hafa mikinn hesta fjölda , meiri en ella þyrfti , en hesta fjöldi skemmir löndin mjög bæði vetur og sumar og gjörir aðra búfjáreign miklum mun valtari og erfiðari , og langtum arðminni , einkum í þröngbýlum , afréttarlitlum sveitum . Þeim sem búa í hinum austustu þessara sveita , ( Skaftfellingum ) er ekki unnt vegna vegalengdar og torfærna að koma fénaði sem þeir þurfa að lóga frá búum sínum , á viðunanlegan markað ; þeir freistast því oft til að setja hann á vetur í bersýnilegan voða til að reyna að halda “ höfðatölunni ” sem mestri , þar eð ull og tólg verður ætíð sá eini verslunarvarningur þeirra meðan svo stendur . En hvað leiðir oft af slíkum ásetningi ? Fénaðurinn verður mjög afnotalítill , eða – þeir horfella . Mundi ekki verða nær því , að þeir kæmi skepnum sínum sem þeir hafa aflögu til markaðar , ef góðar brýr væru á hinum verstu stórám , sem Þeir þurfa yfir að fara með þær , og það má segja að Vesturskaftfellingar eru einna verst settir allra héraðsbúa á landi hér að því leyti sem verslun og vöruskipti snertir . Nú eru komnar brýr á ýmsar vondar ár á Austur - og Norðurlandi t . d. Jökulsá á Brú , Skjálfandafljót o . fl. og talað er um Jökulsá í Axarfirði og Hvítá , en yfir Hvítá er mjög fjölfarin leið , fram og aftur , milli þriggja landsfjórðunga . Og með því það má virðast í fyllsta lagi mjög eðlileg og sanngjörn krafa sem íbúar fyrr talinna héraða hafa til þess , að landssjóður styrki þá nægilega til þess að koma upp duglegum brúm á Þjórsá og Ölfusá – og með því ekki virðist nú vera tilfinnanlegur efnaskortur til að framkvæma þetta nauðsynlega stórvirki , þá er líklegt að þetta verði ekki látið dragast lengur úr hömlu , og þó það – ef til vill – kostaði landssjóð í bráðina 200 þúsund krónur eða lítið eitt meira . Það er ástæða til að ætla að mál þetta , sem var fyrir heilum tug ára svo mikið áhugamál Sunnlendinga – eins og undirbúningur þess og meðferð á alþingi 1877 bera vott um – væri komið nú á betri rekspöl en er , ef flytjendur málsins hefðu frá upphafi farið þess á leit , að styrkurinn frá landssjóði til brúarbygginganna , væri greiddur , að miklu leyti , sem tillag , aðeins í eitt skipti , en ekki lán til hlutaðeigandi sýslusjóða . Það er varla hugsandi að þrjú eða fjögur sýslufélög geti tekið svo stórkostleg lán , hve nauðsynlegt sem fyrirtækið er sem ætti að framkvæma með því fé . Nei , hinn umræddi styrkur ætti að meiri hluta að vera tillag , en minna hluta lán . Nú er tillagið frá landssjóð til gufuskipsferðanna orðið alls hátt á 200.000 króna , og svipuð fjárupphæð er nú komin í fjallvegi , sem eru þó misjafnlega af hendi leystir . Um fjallvegabætur í þessum héruðum , sem áður voru nefnd , sem landssjóður leggi fé til , mun ekki vera að tala , nema Hellisheiði eina , og notin sem íbúar þeirra hafa af strandfararskipum eru lítil í samanburði við fólkstölu og fjármagn þar , meðan þeir hafa ekki greiðari landveg en enn þá er vestur til Reykjavíkur . Það er því mjög margt sem mælir með því , að þessu nauðsynjamáli Sunnlendinga verði sem fyrst framgengt , og – einnig margt sem mælir fram með því , að landssjóður verji fé sínu sem helst til eflingar þeim störfum , sem krefjast mikilla fjárframlaga , sem trygging er fyrir að vel verði af hendi leyst og sem velferð landsins alls eða heilla héraða þess er undir komin . Austri , 17. júní 1885 , 2. árg. , 11. tbl. , forsíða : Fáein orð um vegabætur . Í “ Ísafold ” 10. desember 1884 , má lesa glöggt yfirlit yfir landsreikninginn 1883 , og þó reikningur þessi sé nú enn óendurskoðaður , þá má ganga að því sem vísu , að þær töluupphæðir sem á nefndu yfirliti standa mismuni ekki í miklu frá þeim aðalupphæðum á landsreikningnum sem koma í ljós þegar hann verður endurskoðaður og löggiltur . Það sem tekjurnar hafa orðið meiri á fjárhagstímabilinu en útgjöldin , eru samtals bæði árin 226.820 kr. 72 aurar . Þetta er stórmikið fé sem mjög miklu getur orkað , einkum ef afli þess er ekki sundrað til ýmissa smáverka , heldur haldið saman og beitt til framkvæmda einhverju því fyrirtæki , sem landi þessu og lýð er bráðnauðsynlegt , en krefst mikilla fjárframlaga . Eitt af þeim fyrirtækjum sem þannig virðast að vera á sig komin , eru brúarbyggingarnar á Þjórsá og Ölfusá . Það eru nú liðin meir en 10 ár síðan það landsmál var tekið til verulegrar umræðu og álits , og á Alþingi 1877 var það rækilega flutt af þingmönnum hlutaðeigandi sýslu , og skýrslur lagðar fram fyrir þingið : um ferjutolla á ánum – sem nema árl . 6.000 kr. og samsvara rentu ( 4% ) af 150.000 króna höfuðstól , og um byggingarkostnað brúnna og byggingarlag . Sú skýrsla var gjörð af stórskipafræðing Windfeld Hansen er stjórnin hafði sent til þess , og var ætlun hans að kostnaðurinn við brúarbyggingarnar mundi ekki fara fram úr 168.000 kr. ( sbr. Alþingistíðindi 1877 bls. 100 o.s. frv. ) Það sannaðist nú seinna og þegar til framlaganna kom , að hin áminnsta fjárupphæð var ónóg til þess að koma upp brúnum . Á því strandaði það verk eins og fleiri , og málið var lagt til geymslu ; þó hefur því verið hreift við og við , á þann hátt , að leita ráða hver vera muni tiltækilegust til að létta af hinum mikla farartálma sem stórár þessar valda héraðsbúum þar í grennd , og öllum öðrum , sem um þá leið fara . Það hefur verið stungið upp á ýmsu , t.d. svifferjum , en það virðist auðsætt að brýrnar á ánum er hið eina ráð sem til fullnustu og til frambúðar getur bætt úr hinni brýnu þörf sem er á því að bæta vegi þessa . Öllum sem litið hafa til þessa máls hlýtur að vera full-ljóst hver þörf og nauðsyn er á þessum vegabótum . Árnar eru með mestu ám á landi hér , hvergi reiðar í byggð og ekki ferjugengar nema á þremur stöðum hver á , og þó ekki ætíð . Hvorki í vatnavöxtum eða þegar þær eru meira eða minna ísi lagðar , og veldur það ærnum farartálma . Þetta þekkja héraðsbúar þar , það þekkja póstarnir ; það þekkja bændurnir í Skaftafellssýslu , sem hafa kaupstaðarleið sem skiptir þingmannaleiðum , og mörg önnur stórvötn yfir að fara . Auðsætt virðist , að þeir sem eiga hér nánast hlut að máli , Skaftfellingar og allir aðrir , allt vestur í Gullbringusýslu , sem eru fjórði hluti allra landsbúa og byggja ein hin þéttbýlustu héruð , hafa rétt til að þessu mikilvæga samgöngumáli sé sem fljótast hrundið í viðunanlegt horf , og góðar brýr settar á téðar ár . Héraðsbúar þessir hafa allflestir lítið beinlínis gagn af strandferðaskipunum , með því ekki eru hafnir – nema tvær slæmar ( Eyrarbakki og Þorlákshöfn ) á öllu því svæði , en innan lands eru þar viðskipti mikil , þar eð héruðin eru þéttbýl og landsnytjar miklar . Loftslag er þar rigningasamt og landslag víðast flatt og votlent ; vegir eru því víðast slæmir en þó langir til aðdrátta , og fjöldi af stórum og vondum vatnsföllum yfir að fara , öllum óbrúuðum . Fyrir því neyðast bændur þar , til að hafa mikinn hesta fjölda , meiri en ella þyrfti , en hesta fjöldi skemmir löndin mjög bæði vetur og sumar og gjörir aðra búfjáreign miklum mun valtari og erfiðari , og langtum arðminni , einkum í þröngbýlum , afréttarlitlum sveitum . Þeim sem búa í hinum austustu þessara sveita , ( Skaftfellingum ) er ekki unnt vegna vegalengdar og torfærna að koma fénaði sem þeir þurfa að lóga frá búum sínum , á viðunanlegan markað ; þeir freistast því oft til að setja hann á vetur í bersýnilegan voða til að reyna að halda “ höfðatölunni ” sem mestri , þar eð ull og tólg verður ætíð sá eini verslunarvarningur þeirra meðan svo stendur . En hvað leiðir oft af slíkum ásetningi ? Fénaðurinn verður mjög afnotalítill , eða – þeir horfella . Mundi ekki verða nær því , að þeir kæmi skepnum sínum sem þeir hafa aflögu til markaðar , ef góðar brýr væru á hinum verstu stórám , sem Þeir þurfa yfir að fara með þær , og það má segja að Vesturskaftfellingar eru einna verst settir allra héraðsbúa á landi hér að því leyti sem verslun og vöruskipti snertir . Nú eru komnar brýr á ýmsar vondar ár á Austur - og Norðurlandi t . d. Jökulsá á Brú , Skjálfandafljót o . fl. og talað er um Jökulsá í Axarfirði og Hvítá , en yfir Hvítá er mjög fjölfarin leið , fram og aftur , milli þriggja landsfjórðunga . Og með því það má virðast í fyllsta lagi mjög eðlileg og sanngjörn krafa sem íbúar fyrr talinna héraða hafa til þess , að landssjóður styrki þá nægilega til þess að koma upp duglegum brúm á Þjórsá og Ölfusá – og með því ekki virðist nú vera tilfinnanlegur efnaskortur til að framkvæma þetta nauðsynlega stórvirki , þá er líklegt að þetta verði ekki látið dragast lengur úr hömlu , og þó það – ef til vill – kostaði landssjóð í bráðina 200 þúsund krónur eða lítið eitt meira . Það er ástæða til að ætla að mál þetta , sem var fyrir heilum tug ára svo mikið áhugamál Sunnlendinga – eins og undirbúningur þess og meðferð á alþingi 1877 bera vott um – væri komið nú á betri rekspöl en er , ef flytjendur málsins hefðu frá upphafi farið þess á leit , að styrkurinn frá landssjóði til brúarbygginganna , væri greiddur , að miklu leyti , sem tillag , aðeins í eitt skipti , en ekki lán til hlutaðeigandi sýslusjóða . Það er varla hugsandi að þrjú eða fjögur sýslufélög geti tekið svo stórkostleg lán , hve nauðsynlegt sem fyrirtækið er sem ætti að framkvæma með því fé . Nei , hinn umræddi styrkur ætti að meiri hluta að vera tillag , en minna hluta lán . Nú er tillagið frá landssjóð til gufuskipsferðanna orðið alls hátt á 200.000 króna , og svipuð fjárupphæð er nú komin í fjallvegi , sem eru þó misjafnlega af hendi leystir . Um fjallvegabætur í þessum héruðum , sem áður voru nefnd , sem landssjóður leggi fé til , mun ekki vera að tala , nema Hellisheiði eina , og notin sem íbúar þeirra hafa af strandfararskipum eru lítil í samanburði við fólkstölu og fjármagn þar , meðan þeir hafa ekki greiðari landveg en enn þá er vestur til Reykjavíkur . Það er því mjög margt sem mælir með því , að þessu nauðsynjamáli Sunnlendinga verði sem fyrst framgengt , og – einnig margt sem mælir fram með því , að landssjóður verji fé sínu sem helst til eflingar þeim störfum , sem krefjast mikilla fjárframlaga , sem trygging er fyrir að vel verði af hendi leyst og sem velferð landsins alls eða heilla héraða þess er undir komin .