r VíSIR . Fðstudagur 26. júlf 1968 . Fulltrúar ólíkra hugmynda . Til hægri : Jækubovskí marskálkur æðsti herforingi Varsjárbandalagsins . Til vinstri : Dubcek for - ingi tékkneska kommúnistaflokksins . Myndin var tekin , er hann íór að heilsa upp á foringja hernámsliðsins . HERNAM D Fá ár eru liðin síð - an þeir merkilegu atburð ir gerðust , að Frakkar ákváðu að draga sig út úr hernaðarsamvinnu At lantshafsbandalagsins . D Þessi ákvörðun dundi eins og reiðarslag yfir hin vestrænu varnarsam tök . Hún haf ði þau áhrif , að allar vamaráætlanir og yfirhöfuð allt skipu - lag hinna vestrænu ríkja virtist hrynja til grunna . Tjað þurfti ekki annað en að líta á landabréfið af Evrópu til að sjá í einu vetfangi , hve alvarleg hernaðarleg áhrif brott - för Frakka gat haft . Skelfing virtist lítið eftir af landsvæöi til að verja , ef í hart slægi . Og þó var ákvörðun þeirra kannski enn alvarlegri fyrir þann fleyg og þann glundroða í varnar - kerfinu sem hún olli . Frakkland hafði veriö þunga - miðja hinna vestur-evrópsku varna . Þar voru höfuöstöðvar allrar herstjórnar og eftirlits . Þangað lágu allar símalínur frá útstöövum víðsvegar um álfuna og sendileiðir ratsjárkerfisins úr öllum áttum , sem nota skyldi til að fylgjast með grunsamlegum herflutningum andstæðinga . Og þar voru margir helztu flugvell - ir , bensín og birgðastöðvar þess víðtæka aðvörunar og öryggis - kerfis , sem komið hafði verið upp . Margra ára óþrotlegt starf , milljarðafjárveitingar , — öllu var þessu kastaö fyrir róöa . Ákvörðun Frakka var skýr , allar erlendar hersveitir , flokkar og foringjasveitir , sem dvalizt höfðu í landinu á vegum heildar - samtakanna urðu að verða á brott fyrir tiltekið tímamark ; 1 augum forstööumanna bandalagsins virtist þetta svo óskiljanlegt og óframkvæman - legt , að þeir fóru að leita eftir að fá brottflutningnum frestaö . En þeir náðu varla að ljúka við setninguna . Frakkar voru svo eitilharðir , að þeir kröfðust þess skilyrðislaust , að allt hið er - lenda liö yrði skilyrðislaust á burt . — Ami go home . — ZEnii það hefði orðið uppi - stand þá , í vestrænum löndum , ef til dæmis bandaríska liðið hefði neitað að fara á brott úr landinu ? Ætli þaö heföi ekki þótt bera vitni um bandaríska heimsvaldastefnu , ef þeir heföu þráazt við að framfylgja ósk landsmanna ? Eða hvaö skyldu menn hafa sagt , ef hinu handa - ríska herliði hefði verið beitt til þess að hafa bersýnileg áhrif á innanlandsstjórnmálin í Frakklandi . Ef þeir hefðu byrj - að margra vikna taugahernað við frönsk stjórnarvöld , jafnvel hótaö að senda skriðdreka inn í Parísarborg , skjóta þar allt í rúst og bæla niður gaullistana ? Ætli það heföi ekki þótt-saga til næsta bæjar ? En auðvitað er slíkt fjarstæða og ómöguleiki . Ameríkanarnir höfðu sig burt , og síðan eru það aðallega bandarískir skemmti - ferðamenn , sem hafa hefnt sín á de Gaulle með þvl aö hætta að heimsækja París og eyða þar peningum . i ~ kg svo kemur samanburöur - inn . Hann er svp óraun - hæfur , aö það er eins og hann komi út úr öðrum heimi . Ég veit ekki , hvort hann líkist fremur lélegum brandara , smásögu eftir Jaroslav Hazek eöa er kominn beint út úr ótrúlegum heimi Franz Kafka . Þaö er eig - inlega ekki tíðindavert , og það er ábyggilega mjög slæmt ef það ætti nú að fara að skyggja á sjálfar fréttirnar frá Víetnam . að hið rússneska stórveldi hefur farið algerlega öfugt aö við Bandaríkjamennina . Það hefur sent , svona hljótfr og þegjandi , án þess aö nokkur tæki eftir því , um 40 þúsund manna lið inn í Tékkóslóvakíu og beitir því nú til að kúga og klekkja á þessari vesalings smáþjóð . Nei , það eru ekki mikil tíð - indi , fólk kippir sér ekki mikiö upp við það , og þó er saman - burðurinn einkennilegur . Tékkar eru , eins og Frakkar aöilar að öðrum varnarsamtökum , hinu svokallaða Varsjárbandalagi . En hið fjöllótta og torfæra land þeirra var nú samt ekki álitið mikilvægara fyrir samtökin en svo , að þar var ekkert erlent herlið staðsett . Ekki voru þeir heldur að valda neinu raski með því aö draga sig eins og Frakk - ar út úr þessu austræna hern - aðarbandalagi . Þeir hafa þvert á móti heitið því , aö halda trú - fast áfram þátttöku I því . Ekki er vitað um neina atburöi sem bendi . til hernaðarhættu á þessu svæði . Þar var allt einstaklega friðsamt . Tjað eina sem Tékkar gerðu , var að framkvæma heima hjá sér nokkurs konar vorhrein - gerningu . Það var orðið svo margt rykfallið eftir tuttugu ára skuggaveldi bak við lokaða hlera . Hún var orðin löng áþján - in I hinum stallnska ógnar - heimi . Átti skuggi þessa geð - veika einræðisseggs að halda á - fram að grúfa yfir litla landinu á bökkum Moldár og það þð 15 ár væru liðin frá burtkalli hans úr heiminum . í tuttugu ár hafði ríkt þögn og ðtti I landinu . Stalinistinn Novotny var enn við vðld og leppstjórn hans svo gerspillt . að sá veruleiki er enn ótrúlegri en fjarstæöukenndustu frásagnir Kafka . Þegar ráðherrafundum hjá honum lauk var umslögum með stórfé úthlutað meöal ráð - herranna , þeir áttu að nota pen - ingana til að skemmta sér um kvöldið . Á meðan sátu 50 þúsund póli - tískir fangar I kvalafangabúöum í landinu , skoðana og málfrelsi var bannað / lögregla handtók menn I stórum stfl fyrir móðg - anir við forsetann , þ.é. Novotny sjálfan . Þeir höföu I ógætni lát - ið einhver óviröingarorö falla I veitingahúsinu , eins og góði dátinn Svejk talaði á sínum tíma um það að flugurnar hefðu skitið á myndina af blessuðum Frans Josef keisara . Munurinn var sá , að þetta var engin skáld - saga , heldur hinn ótrúlegi veru - leiki . En nú var komið nóg . Nú reis þjóðin , jafnvel flokksmenn og félagar upp gegn Novotny . Með - al þeirra sem risu upp til aö fordæma aðferöir hans , var gamall samráðherra hans . Novotny hlýddi á mál hans um sinn , svo þokl' * hann ekki lengur við : — Að þú skulir voga þér að snúast gegn mér , — ég gæti þó , sagt margar kvennafars - sögur af þér . En ræöumaður lét ekki slá sig út af laginu , heldur teygði hendurnar fram og sagði : — Ég veit það aö þessar hendur hafa faðmað marga konuna , — en , þær eru þó ekki blóöugar ! Ctjórn Novotnys var svo of - ~ boðsleg , að Tékkum ætti að fyrirgefast þó þeir vildu nú loksins losna undan stjórn hans . Þaö hefur til dæmis veriö tekin ákvörðun um að rannsaka að nýju mál þeirra pólitískra sakborninga , sem voru saklausir dæmdir til kvala I hinum aum - ustu dyflissum og munu þeim verða greiddar skaðabætur , sem talið er aö muni nema um 20 milljörðum íslenzkra króna , svo mikil upphæð , að ríkið verður að fá margra ára greiðslufrest , svo það fái risið undir þessum af - leiðingum af ógnarstjórninni . Já , flestir venjulegir rrienn myndu telja það eðlilegt , að Tékkum hafi verið þörf fyrir að losna við þennan kúgara sinn . ¦ p'n ekki voru allir sammála um það . Ekki hinir rússn - esku verndarar hans og vinir . Þeir litu þetta svo alvarlegum augum , aö síðan hafa þeir gripið til hVers konar ráða til að styðja hann og efla . Þeir heimtuðu að fá að senda öflugt herlið inn 1 Tékkóslóvakíu , fyrst að því er þeir sögðu til heræfinga á vegum Varsjárbandalagsins , og sem góðir meðlimir þess banda - lags gátu Tékkar auðvitað ekki » - " > ¦ 10. = íða VÍSIR SITO Eins 0£ flestum er eflaust kunn ugt er öllum bifreiðastjórum skylt að hafa bifreiðir sínar búnar ökuljósum fyrir H-umferð eftir 1. iífuist n.k . Þess vegna spuröum við nokkra bifrelða - stjðra eftirfarandi spurningar . Hafið þér breytt Ijósa - útbúnaði bif reiðar yðar ? Sigurður Brynjólfsson , bflamál - ari : Já , ég lét skipta fyrir H-dag eða um leið og ég lét skoða bif reiðina . Þetta er alveg nauösyn legur hlutur . r'r' ^ iMÍii'í'r Guðmundur Kr . Jó " sson , verzl - unarmaður : Já , já . Ég er löngu búinn . Þetta er alveg skylda og ég lét gera þetta strax . Pálmi Ágústsson : Já , ég lét breyta i júní . Það er alveg ógjörningur aö aka án þess að láta breyta ljósunum . ns * Kjartan Björnsson , rafvirki : Nei , ég er alveg nýbúinn að kaupa mér nýjan bíl og er stað - ráðinn í því að skipta fyrir 1. ágúst . Jakob Jónsson . Nei , en ég var að kaupa allt ti ) þess og verð örugglega búinn að skipta tímanlega , þvl að ég 1 þarf að fara 1 langt ferðalag og þá er eins gott að hafa allt í lagi .