Finnur Dellsén skrifar : ÞEGAR TÆKIÐ VERÐUR AÐ MARKMIÐI Finnur Dellsén skrifar : ÞEGAR TÆKIÐ VERÐUR AÐ MARKMIÐI Umræðan um hugsanlega inngöngu Evrópusambandið virðist vera orðin keppni um það hvaða sjálfstæðismaður getur sagt " aðild að ESB snýst aðeins um hvar hagsmunum Íslands er best borgið " oftast í einum sjónvarpsþætti . En er ekki eitthvað verulega bogið við málflutning af þessu tagi ? Að baki hennar liggur auðvitað hugmynd um að hagsmunir séu eiginleiki sem eigna beri þjóðum fyrst og fremst en ekki einstaklingum , eða réttara sagt stéttum . Sannleikurinn er auðvitað sá að þótt viðskiptajöfrar , eigendur fyrirtækja og atvinnurekendur hafi eflaust hag að því að ganga í ESB þá er allsendis óvíst að hið sama gildi um til dæmis fiskverkafólk , skrifstofustarfsmenn , hjúkrunarfræðinga og bændur . Fiskverkafólk á Íslandi á meira sameiginlegt með námustarfsmönnum í Bretlandi en viðskiptajöfrum á Íslandi og allt tal um " hagsmuni Íslands " er auðvitað ætla að fela þau augljósu sannindi . Upphafspunkturinn í umræðu um Evrópusambandið ætti því að vera þessi : Með inngöngu í ESB verða hagsmunir sumra stétta settir í forgang á kostnað annarra , kannski til hins verra en kannski til hins betra - um það snýst umræðan . Sé þetta útgangspunkturinn er engin ástæða til að vera sérstaklega á móti ríkjabandalögum eins og ESB af sömu ástæðum og fáir eru á móti hnífum . Hvort tveggja er hægt að nota til góðs og til ills . En þá skiptir máli að við gerum okkur grein fyrir því að bæði hnífar og ríkjabandalög eru hættuleg áhöld sem hafa ríka tilhneigingu til að verða vopn í höndum þeirra sem standa betur að vígi - þeirra sem hafa völdin í samfélögum okkar og notfæra sér slík áhöld til að styrkja þau í sessi á kostnað allra hinna . Auðvitað á þetta líka við um þjóðríkið , og raunar allt yfirvald . En ef reynslan af lýðræðis segir okkur eitthvað þá er það að eftir því sem valdastofnanir eru lýðræðislegri eru minni líkur á að valdamisnotkun og misrétti eigi sér stað . Og ef eitthvað má segja með vissu um Evrópusambandið þá er það að hinni lýðræðislegu ákvarðanatöku er þar stórlega ábótavant , svo ekki sé meira sagt , sem lýsir sér kannski best í ótrúlega slakri kosningaþátttöku , jafnvel í löndum sem hafa sterka lýðræðishefð . Kosningaþátttakan er þó jafnvel minna vandamál en áhugaleysið sem almenningur sýnir Evrópusambandsstjórnmálum . Vandinn er sá að í krafti lýðræðishallans hefur ESB einmitt verið notað sem verkfæri - vopn - í höndum þeirra sem hafa völdin gegn þeim sem eru valdalausir . Það sést til dæmis á ítrekuðum tilraunum Evrópusamabandsins til að drepa niður starf verkalýðshreyfinga og auðvelda félagsleg undirboð , til að koma markaðshyggju inn í heilbrigðis - og menntakerfum aðildarríkjanna og svo framvegis . Við skulum ekki gleyma því að öll helsta frjálshyggjulöggjöfin sem Íslendingar hafa tekið upp á síðustu árum koma ekki frá Sjálfstæðisflokknum heldur frá Evrópusambandinu . Það er líka ástæða til þess að minna á að næstum allir íhaldsflokkar í Evrópu eru hæstánægðir með ESB , enda samræmist það þeirra pólitík . ( Það sýnir hversu brengluð umræðan er hérlendis að íslenskir jafnaðarmenn nota þetta sem rök með , en ekki á móti , Evrópusambandsaðild . ) Vegna alls þessa er það dálítið skrýtið að flokkur eins og Samfylkingin , sem á að heita lýðræðislegur félagshyggjuflokkur , vilji ganga inn í ríkjabandalag þar sem hvorki lýðræði né félagshyggja er í hávegum höfð . En það er raunar dæmigert að talað sé um " Evrópuhugsjónina " í flokki sem gerði það að sínu helsta markmiði í pólitík að verða stór flokkur , " burðarflokkur í ríkisstjórn " hét það í örvæntingunni fyrir síðustu kosningar . Nú auglýsir ungliðahreyfing flokksins það sem sitt helsta markmið að verða stærsta ungliðahreyfing landsins . Og þannig mætti lengi telja . Kannski leysir þetta ráðgátuna um stuðning Samfylkingarinnar við ESB . Flokkurinn virðist hafa gert aðferðina , tækið , að markmiði í sjálfu sér . Stærð flokksins er orðið að sjálfstæðu markmiði , ef marka má forystu hans , en ekki leið til að ná fram þjóðfélagsbreytingum . Og hið sama gildir um " Evrópuhugsjónina " : ESB er ekki lengur tæki til að ná fram markmiðum eða gera hugsjónir sínar að veruleika , heldur markmið í sjálfu sér , hugsjón . Þess vegna er allt gott og rétt sem kemur frá ESB , samkvæmt skilgreiningu , enda virðist höfuðmarkmið flokksins ekki lengur vera að berjast fyrir félagslegum umbótum heldur að gera " Evrópuhugsjónina " að veruleika .