Fjárlög 2000 , fylkingin og Fljótsdalsumræður Alþingi er um þessar mundir að ljúka störfum fyrir jólaleyfi og eins og endranær er tekist á um ýmis mál . Fjárlög ársins 2000 voru afgreidd á þinginu fimmtudaginn 16. desember , en samkvæmt þingsköpum ber að halda þannig á málum , að þriðja umræða um fjárlagafrumvarpið fari fram 15. desember , gekk það eftir að þessu sinni , í fyrsta sinn í sögunni . Auk þess er afgangur á fjárlögum meiri en nú en nokkru sinni síðan 1962 . Við afgreiðslu fjárlaga var sýnt aðhald en þó ekki gengið fram með þeim hætti , að unnt sé að segja , að stakkurinn sé of þröngt skorinn . Auðvitað telja flestir , sem njóta fjár af fjárlögum , að þeir hafi þurft eða þurfi að fá stærri sneið af kökunni til að sýna í raun , hvað í þeim býr . Stjórnarandstaðan var sundruð í afstöðu sinni til fjárlagafrumvarpsins . Rauðgrænir vildu auka útgjöldin , en þeirra meginstefna er , að það sé af hinu góða að hafa skatta sem hæsta og treysta ríkisfyrirtækjum fyrir sem mestum fjármunum , það sé besta leiðin til að bæta hag allra og þó sérstaklega til að ýta undir meiri hlut ríkisins á öllum sviðum . Trúir þessari stefnu sinni leggjast þeir gegn öllu , sem hefst á orðinu einka - , sjáist það eða heyrist , rísa þeir upp til að andmæla og telja mikla vá fyrir dyrum . Í utanríkismálum og þó sérstaklega öryggismálum eru rauðgrænir við sama heygarðshornið og rauðasti hluti Alþýðubandalagsins á sínum tíma , það er þeir , sem héldu lengst í trúna á sósíalismann og á ágæti Sovétríkjanna . Við afgreiðslu fjárlaga ársins 2000 lögðu rauðgræmir til dæmis til , að ekki yrði veitt fé til varnarsmálaskrifstofu utanríkisráðuneytisins eða til að standa undir kostnaði af aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu ( NATO ) . Er leitun að vinstri flokki í allri Evrópu , utan Serbíu , Rússlands og Hvíta-Rússlands , sem hefur það á stefnuskrá sinni að grafa undan NATO , hvað þá heldur vill engar ráðstafanir til að tryggja öryggi eigin þjóðar , - líklega er enginn stjórnmálaflokkur neins staðar í veröldinni , sem vill láta taka mark á sér , með slíka stefnu . Fylking vinstri sinna , samfylkingin , skilaði í raun auðu í fjárlagaafgreiðslunni . Þingmenn hennar sátu hjá nema þegar um var að ræða hækkunartillögur þeirra sjálfra , þótt þeir berðu sér í hinu orðinu á brjóst og ávítuðu ríkisstjórnina fyrir að fylgja of mikilli eyðslustefnu . Hvað sem því líður , verður það skýrara með hverjum deginum sem líður , að fylkingin er ekkert stjórnmálaafl . Líklega stendur það henni mest fyrir þrifum nú orðið , að þessi staðreynd er ekki viðurkennd af forystusveit hennar , sem situr á alþingi . Fyrir fáeinum vikum tók ég þátt í umræðuþættinum Silfur Egils á Skjáeinum með Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur borgarstjóra . Þar komst ég einhvern veginn þannig að orði , að á sínum tíma , áður en hlutabréfamarkaðurinn hafði náð sér á strik , hefðu menn gjarnan rætt þannig um félög , sem voru illa stödd , að þau væru eins og munaðarleysingjar og það yrði einhver að taka þau í fóstur , ef unnt ætti að vera að bjarga þeim . Ég sæi fylkinguna fyrir mér í þessum sporum núna , það vildi enginn taka hana að sér og hún væri að verða að engu . Ég sé , að í viðtali við Viðskiptablaðið 15. til 21. desember , tekur Ingibjörg Sólrún undir þessa skoðun mína þegar hún segir : " Sameining á vinstri vængnum hefur verið draumur margra svo lengi að menn hættu að sjá skóginn fyrir trjám . Flokksstofnunin varð einhvern veginn að aðalatriði . En fólk flykkir sér ekki um flokk heldur hugmyndir og það vantar einfaldlega meira kjöt á beinin og meiri hugmyndafræðilega nýsköpun hjá Samfylkingunni til þess að fólk laðist að henni . Loks má segja að það skorti nokkuð á að afgerandi hópur taki Samfylkinguna að sér sem pólitískt viðfangsefni . Ég er ekki tilbúinn að koma að því að leiða Samfylkinguna að svo stöddu en ég er að sjálfsögðu reiðubúin að leggja mitt af mörkum til hugmyndafræðilegrar nýsköpunar á þessum væng stjórnmálanna og ég tel reyndar að Reykjavíkurlistinn sé að því . Ef Samfylkingin vinnur heimavinnuna sína fyrir næstu kosningar held ég að hún hafi alla burði til að ná vopnum sínum í þeim kosningum . " Í fyrrgreindu samtali okkar Ingibjargar Sólrúnar sagðist ég ekki skilja þá áráttu að ætla að halda áfram með fylkinguna í þeim ógöngum , sem hún væri . Hún taldi , að tilrauninni til að sameina vinstri menn væri ekki lokið og það yrði að halda henni áfram . Ég sagðist hins vegar líta þannig á , að tilraunin hefði mistekist og óskiljanlegt væri hve lengi einhverjir forystumenn vinstrisinna og tilraunasmiðir ætluðu að halda áfram þessum vangaveltum sínum og líta á stjórnmálin sem eitthvert stofudjásn í tilraunaglasi . Þá dró ég í efa , að R-listinn gæti orðið fylkingunni til hjálpar , því að hann er ekki annað en hagsmunahópur til að halda Sjálfstæðisflokknum frá völdum , hann hefur enga aðra hugmyndafræði . Trúa menn því , að framsóknarmenn gangi til kosninga undir merkjum rauðgrænna og Ingibjargar Sólrúnar eftir átökin um Fljótsdalsvirkjun ? Hvernig ætla rauðgrænir að sanna styrk sinn í Reykjavík , ef þeir verða þar innan R-listans í borgarstjórnarkosningum ? Í ágætum þætti Egils Helgasonar , Silfri Egils , sunnudaginn 12. desember benti Davíð Oddsson forsætisráðherra á þá staðreynd , að borgarstjóra var nauðugur einn kostur að falla frá áformum sínum um að reisa stórhýsi í Laugardalnum eftir að Alfreð Þorsteinsson , borgarfulltrúi Framsóknarflokksins , snerist gegn framkvæmdunum . Þessi brotalöm blasir við öllum , sem huga að samstarfinu undir merkjum R-listans . Hins vegar kemur það betur út fyrir borgarstjórann að lokum að segjast beygja sig undir vilja þeirra , sem rituðu undir mótmæli gegn nýframkvæmdunum . Er skrýtið , að glöggir fjölmiðlamenn , sem hafa ritað um þetta , skuli ekki hafa beint athyglinni að þessum þætti málsins . Að vísu fellur sú skýring ekki að sjónarmiðum allra , sem um málið fjalla og vilja setja það í mun stærra samhengi og túlka sem þáttaskil í stjórnmálasögunni , að tekið hafi verið mark á undirskriftum almennings . Eftir að fjárlögin hlutu afgreiðslu á þingi var tekið til við önnur mál og síðan hófst lokaumræða um Fljótsdalsvirkjun síðdegis laugardaginn 18. desember . Enginn veit , hve hún stendur lengi . Meiri gögn hafa verið lögð fyrir þingmenn um þetta mál en nokkurt annað á þessu hausti og þótt lengri tími væri kannaður . Er víst , að öll sjónarmið í málinu verða kynnt og síðan taka þingmenn ákvörðun eins og þeir eru kjörnir til að gera . Halldór Vilhjálmsson menntaskólakennari ritaði grein um Fljótsdalsvirkjun í Dag föstudaginn 17. desember . Hefði hún mátt birtast í viðlesnara blaði , því að þar varpað fram sjónarmiðum , sem fleirum kynni að þykja forvitnileg en lesendum Dags. Halldór nefnir til dæmis , að frá því í ágústbyrjun í ár og fram í desember hafi báðar rásir RÚV og þá ekki síður sjónvarpsstöð ríkisins komið með rúmlega 320 margendurtekna fréttapistla , fréttaskýringar , innskot , athugasemdir , umræðuþætti og tikynningar varðandi fyrirhugaða Fljótsdalsvirkjun . Telur Halldór , að með aðeins örfáum undantekningum hafi þessi málflutningur allur verið á einn veg : lýst eindreginni neikvæðri afstöðu til virkjunaráforma á Austurlandi . Hér skal ekki lagður dómur á þessa fullyrðingu Halldórs , því að ég hef ekki haft tök á að fylgjast með allri þessari umræðu , heldur er vakin athygli á grein hans til að árétta , hve mikið hefur verið rætt um þetta mál . Fróðlegt væri að telja og skilgreina allar greinarnar , sem birst hafa í Morgunblaðinu um málið . Hvernig sem á þetta mál er litið , er ekki með neinum rökum unnt að halda því fram , að ekki hafi markvisst verið að því unnið að skýra alla þætti þess . Ef lögformlegt umhverfismat hefði farið fram , hefðu umræður orðið formlegri og innan stjórnkerfisins en ekki meðal almennings og á alþingi . Menn hefðu hneigst til þess að leggja traust sitt á embættismenn , sem þeir geta ekki kallað til ábyrgðar , en ekki á stjórnmálamenn , sem þeir geta þó veitt ráðningu á fjögurra ára fresti í almennum kosningum . Talsmenn hins lögformlega umhverfismats , sem lögum samkvæmt gildir um allar stórframkvæmdir , eftir að lögin um það efni tóku gildi , hljóta að átta sig á þessu . Lögmæti ákvarðana alþingis um Fljótsdalsvirkjun verður ekki dregið í efa , þær voru teknar , áður en hin nýju lögformlegu skilyrði voru sett . Hér eftir fara ákvarðanir um þessi mál boð - og kæruleiðir milli embættismanna innan stofnana ríkisins lögum samkvæmt . Þá er lítið gert úr allri hinni miklu vinnu , sem þingnefndir hafa lagt á sig vegna þessa máls , ef talsmenn hins lögformlega mats hengja , þegar upp er staðið , hatt sinn helst á það , að fulltrúar Norsk Hydro hafi ekki verið kallaðir fyrir þingnefndir . Ósannfærandi er að túlka ákvörðun um að gera það ekki sem ótta við , hvað fram kæmi hjá talsmönnum Norsk Hydro . Gleymum því ekki í þessu máli frekar en öðrum , að í opinberum umræðum ræður efnislegt mat ekki alltaf afstöðunni . Í Degi mátti laugardaginn 18. desember sjá fjölmiðlapistil undir fyrirsögninni : Hlutleysi í Efstaleiti . Þar er því enn haldið fram , að óeðlilegt sé fyrir Rás 2 að semja um kostun við Kringluna , en vinstrisnnar hafa oftar en einu sinni kvartað undan þessu á alþingi í haust . Hitt er þó öllu einkennilegra , að fárast yfir því , að Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor skuli vera höfundur þriggja þátta heimildarmyndar um Atlantshafsbandalagið ( NATO ) , sem höfundi þykja þó fróðlegir . Persónuleg óvild af þessu tagi í garð Hannesar Hólmsteins , sem byggist ekki á efnislegum rökum , heldur ómenguðum fordómum er með ólíkindum .