Á mínum yngri árum var ekki jafn miklu úr að moða og nú á tímum . Flestir ólust upp í torfbæjum en fjölskylda mín var svo fátæk að hún bjó lengi vel undir rofabarði og nærðist mest á sandi og tilfallandi flugum á sumrum . Sumir töldu mat í skarfakáli og hundasúrum en eldri menn fúlsuðu við þesskonar gaspri svo lausar tennur frussuðust fram úr blóðugum gómum . Börn heyrðu aldrei orðið “ já ” í sínum uppvexti , enda ekkert til að láta eftir . Á þeim tíma ríkti alger jöfnuður í landinu þar sem allir áttu jafn mikið af engu . Seinna vænkaðist hagur eftir að Vernharður á Skítseyði drapst og búfólk hans allt þegar trog með stropuðum fýlseggjum féll úr búrhillu þar á bæ í landskjálftanum mikla . Við þennan landskjálfta færðist torfbær þeirra um fimm hundruð hektara til norðurs og endaði beint ofan við rofabarðið þar sem við norpuðum . Við fluttum því í bæinn , því engin annar hafði kvið í að búa þar við ódauninn , sem var svo megn að fuglar sem flögruðu óforvarindis þar yfir , féllu dauðir af himni í miðjum vængslætti og urðu okkur mikil búbót . Enn er ekki stingandi strá að finna við tóftirnar , en þær má sjá rétt ofan við mektarbýlið Matsölustaði í Hljómsveit skammt frá Legvatni austan við Bókfell í Umsýslu . Munu iður manna enn úthverfast rápi þeir hjá . Afi minn var rammur maður að afli og hafði óvart drepið fjórtán af börnum sínum með kjassi einu og kærleiksatlotum . Tveir lifðu þær gælur af , faðir minn og Jarl heitinn ræfilstuska , sem notaður var sem hurðarloka á bænum eftir að lóð sem því þjónaði morknaði frá . Föður mínum var aldrei klappað vegna þess að afi hafði svo milkla ímugust á honum að hann seldi upp í hvert sinn er hann heyrði hann nefndan . Óvíst er hvenær Jarl andaðist en menn urðu þess fyrst varir er kjálkinn datt af honum er gengið var í hús eftir gegningar . Héldu menn að hann hafi einungis hætt að loka vegna leti því bærinn hafði staðið upp á gátt í nokkrar vikur . Svo stórhentur var afi að hann bar allt vatn heim á bæ í lófunum . Fótstór var hann svo að faðir minn réri stundum til fiskjar á skónum hans á meðan hann svaf . Fiskinn notaði hann svo til að kaupa sér náð undan hrísvendi móður okkar , sem hafði líka mikla viðurstyggð á honum . Það var þó meiri athygli en margur ómaginn fékk . Afi var svo fríður sýnum að menn sem hann litu fengu samstundis rafsuðublindu . Þetta var löngu fyrir daga rafsuðunnar svo menn geta rétt gert sér í hugarlund hversu föngulegur hann var . Rómað var feldloðið og fákstinnt brjóstið og niðurvaxnari var hann en stóðhross , með rennilegar og þrýstnar huppir svo hvorki konur né menn gátu sig hamið undir skrefbót við ásýndina . Armarnir knýttir og gljáandi eins og nautsþjór tældu og marga snót og svanna í draumlotum . Svo var hann vel tenntur að hann fékk aldrei mælt meðan hann lifði . Þetta var arfgengt og man ég að bróðir minn ungur þurfti að rífa úr sér tennurnar með naglbít til að biðja um vatn . Ekki fékk hann vatnið , en eftir þetta þótti hann kjörinn í að þæfa ullarvetti undir gómum , sem hann og gerði allan sinn uppvöxt . Hann gekkst lengst af við nafninu Lagðasmjatti . Hann gerðist síðar Japani og missti ég sjónar af honum , enda svipar því fólki mjög til hvers annars . Amma var fáráður sem talaði afturábak frá morgni til kvölds . Sagt er að aðeins franskir duggarar hafi skilið hana . Hún var því nytjuð til að borga fyrir biskví og pompólabrauð frá þeim , enda enginn kvenpeningur í útilegum þessara manna og þeir orðnir leiðir á greipum sínum . Ef grannt var hlustað mátti heyra að hún klifaði ávallt á sömu tuggunni . Eitthvað var það á þessa leið : “ Kabárutfa gé alat ujrevh fa ? ” Hef ég enn ekki ráðið botn í hvað það þýðir . Hún var frammynnt mjög og leitaði fólk því oft skjóls undir henni í slagviðrum . Var það eitt af því fáa sem hún gerði að gagni fyrir utan að vera þrep við kirkjudyrnar á sunnudögum . Mikið fásinni var í þessari sveit og þoldu menn það illa . Hentu sér margir fyrir björg í örvæntri von um undankomu . Það var hinsvegar svo vindasamt á þessum slóðum að menn fuku jafn harðan upp á bjargbrúnina aftur og lagðist þessi siður því fljótt af . Leiðindi urðu þó flestum að aldurtila mjög snemma . Hagyrtir menn reyndu að lyfta geði guma með rímnasöng og blautlegum skemmtilegheitum . Það flýtti þó heldur fyrir andlátum en hitt . Kvæðamannafjelagið tók meira að segja upp á því einn vetur að kyrja úr turni guðshússins á Horrim . Það varð þó til þess að mannfellir varð meiri í sveitinni en í stórubólu . Börnin hlökkuðu mikið til jólanna í þá daga sem nú , en þá voru þau sjaldnast barin í svefn , heldur svelt alla jólaföstuna sem vera bar , svo máttleysið færði þeim höfgi til svefns . Þau fengu líka að liggja við dyrhellu fjárhússins á aðventu í stað þess að vera hengd upp á trönur yfir nóttina . Það var skemmtileg tilvísun í guspjöllin og guðslambið í Betlehem . Jólamáltíðin var safaríkt , saurreykt hangilæri sem móðir mín svaf með í 3 nætur svo það yrði þýtt fyrir aðfangadag . Of kalt var á bænum til að það hlánaði í því annars . Það var alltaf mikil eftirvænting sem hríslaðist um börnin þegar mamma lagðist með lærið , því þá vissu þau að brátt færi hátið að höndum ein . Faðir minn át svo lærið á aðfangadag fyrir framan heimilisfólkið . Þá sindraði gleði úr hverju bliki í baðstofumyrkrinu . Við börnin fengum að heyra hann tyggja í gegnum þilið þar sem við lágum í skafli undir norðurveggnum . Margt lítið eyrað fraus þá fast við gafl í ákafanum . Ráðskonur og húskarlar máttu svo gæða sér á skrínukosti með fiskbeinum , eitlum og sinum . Eftir það fékk það leyfi til að leggjast fyrir í þetta eina sinn á árinu , eta úr nefi , gera sér munngát úr fótsiggi og látta síg dreyma um að eignast hosur og jafnvel roðskinnsskó þótt það rættist að sjálfsögðu aldrei . Jarl rýtti jólasálm úti við dyr svo fólkið fann pínu frelsarans á eigin skinni . Kórónaði það helgiljómann og hátíðarbraginn . Jólin stóðu í einar fimmtán mínútur í þá tíð . Fyndi pabbi hjá sér rausn mátti vænta húslesturs að kveldi . Hann las þá úr postillu á guðstungunni latínu , sem enginn skildi né átti að skilja fyrr en á efsta degi . Malleus maleficarum hét kverið og var gætt slíkum drottinsbjarma að hann las hana stautlaust í hnausþykku myrkri baðstofunnar . Aldrei lýsti kola né týra þar því pabbi drakk allt ljósmeti jafnharðan og það áskotnaðist . Fólk var orðið svo samrunnið myrkrinu að það þekkti ekki hvort annað að vori og þurfti að kynna sig uppá nýtt . Þegar fyrsta skíma læddist inn ljóran mátti oft , öllum til undrunar , finna hvítvoðunga skríðandi um gólf . Kannaðist enginn við að eiga þá . Jólagjafir og annar hégómi tíðakaðist ekki þá . Börnin vöktu alla aðventuna svo hvíturnar lýstu í náttmyrkrinu , stjörf af skelfingu við að vera étin af Jólakettinum , sem sagður var gírugur í börn sem fengu ekki klæði né skæði fyrir Jólin . Jólasveinar létu aldrei sjá sig því ekkert var að hafa á bænum . Ekki komst ég í betri viðgjörning fyrr en ég fór með kútter á saltfisk við Grænland . Þar börðum við ís af stögum sem voru allt að 12 faðmar í ummál . Þetta var gert á 600 tíma vöktum og þótti munaður þá . Allt slóg var frjálst til átu nema lifrin svo sæmilega mátti við una . Menn voru oft svo örmagna eftir úthaldið að skrifað var upp á dánarvottorð við komuna til hafnar og þeir grafnir fyrir misskilning . Margir gleymdu því alveg hvað svefn var og eru enn vakandi nú tæpri öld síðar . Saltfiskurinn þessi var svo étinn með hömsum ofarlega á Vesturgötunni vorið 1918 . Þekki ég ekki hverjir það voru . Þegar ég svo hleypti heimdraganum gerðist ég kaupmaður og flutti út í Ókey þar sem ég opnaði söluturninn Söluturninn og var frumkvöðulll lakrísævintýrisins mikla . Lakrísinn samanstóð af moðsoðnum hrísgrjónum í lakbleðli og hefði hann hafið mig til gnægta ef ég hefði ekki haft söluturninn Söluturninn turn . Fyrir handvömm var svo hátt upp í lúguna að enginn náði þar upp til að versla . Ég flosnaði því fljótlega upp þaðan og flutti allan minn rekstur út í Aldrey . Það sýndi sig þó fljótt að þangað kemur aldrei nokkur sála . Á sólsetri ævi minnar ákvað ég að kaupa mér kondó á Spáni og setjast þar að sem efnahagsflóttamaður frá föðrlandinu þar sem ekkert er nógu gott þótt það sé gott og börnin þekkja ekki orðið nei . Kunnuglegur kuldi nístir hér á kvöldin og vekur ljúfa minningarglóð í brjósti . Að tapa sér í tapas og seigum smokkfisk minnir skemmtilega á kosthald bernskunnar svo ég get ekki kvartað .