Í LyfjatíÐindum , 3. tölublaÐi , 7. árgangi , árið 2000 , er meðal annars fjallað um sjúkdóm sem á fræðimálinu nefnist mononucleosis infectiosa . Svo illa er þar farið með íslenskt heiti sjúkdómsins að ekki verður við unað athugasemdalaust . Í efnisyfirliti greina blaðsins á bls. 7 er hann fyrst nefndur " einkirnigssótt " en í fyrirsögn á bls. 54 " einkyrningssótt " . Viðmælandi blaðamannsins getur að vísu um heitin eitlasótt og kossasótt , en síðan er sjúkdómurinn ætíð nefndur einkyrningssótt . Að auki er ekki farið rétt með hið erlenda heiti í inngangi viðtalsins , en þar birtist það sem " mononoclosis " . Ekki skal amast við nýjum hugmyndum , en gera verður þá kröfu að rétt sé farið með fyrirliggjandi fræðiheiti og að stafsetning þeirra sé ætíð rétt . Að minnsta kosti þrjú íslensk fræðiheiti liggja þegar fyrir . Íslensk læknisfræðiheiti Guðmundar Hannessonar birta heitið einkirningasótt ( bls. 65 ) og Íðorðasafn lækna bætir við eitlasótt ( bls. 300 ) , en Alþjóðleg tölfræðiflokkun sjúkdóma og skyldra heilbrigðisvandamála ( ICD 10 ) breytir íslenska heitinu í einkjörnungasótt ( bls. 86 ) . Hið latneska heiti sjúkdómsins byggðist á því að afbrigðilegar einkjarna frumur sáust við smásjárskoðun á blóði . Þær nefnir Íðorðasafnið einkjörnunga en Íslensku læknisfræðiheitin stórkirninga ( bls. 65 ) . Kjörnungur og kirningur eru bæði rétt mynduð íslensk heiti sem vísa til kjarna . Frumur með marga kjarna mætti ýmist nefna margkjörnunga eða margkirninga . Heitið kyrningur er hins vegar dregið af " korn " og vísar þess vegna í frumur sem innihalda korn . Frumur með mörg korn í frymi sínu mætti nefna margkyrninga . Oft verður mönnum hált á því hvort rita á " i " eða " y " í sjaldgæfum orðum . Það var einmitt til þess að koma í veg fyrir slíkan rugling , að Orðanefnd læknafélaganna valdi heitið kjörnungur en ekki kirningur til að vísa í kjarna frumnanna . Hitt er svo annað mál að einkjörnungur er ekki sérlega gegnsætt heiti til að nota um eina tiltekna frumutegund ( L. monocytus ) , því að langflestar frumur í vefjum mannsins hafa aðeins einn kjarna . Í síðasta pistli ( Lbl . 2000 ; 86 : 533 ) var sagt frá fyrirspurn vegna aðgreiningar tveggja hópa geðklofalyfja , conventional og atypical . Þó litlar upplýsingar lægju fyrir , var málið afgreitt að bragði með tilvísun í venjulegar merkingar þessara orða , annars vegar hefðbundinn , venjulegur og hins vegar óhefðbundinn , óvenjulegur . Bent var einnig á að læknar nota lýsingarorðið atypical gjarnan um það sem er talið afbrigðilegt , frábrigðilegt . Auðvelt er því að láta sér detta í hug að í síðari hópnum séu óvenjuleg lyf eða afbrigðileg á einhvern hátt , en vandamálið við að finna nothæfa íslenska þýðingu snýst um það að gera sér grein fyrir því hvers vegna annar lyfjahópurinn er nefndur " atypical " . Aðalsteinn Jens Loftsson , lyfjafræðingur , sendi tölvubréf með stuttri athugasemd . Hann taldi þessa flokkun geðklofalyfja hafa komið fram eftir að farið var að nota lyf eins og klósapín , sem virtust síður valda tilteknum aukaverkunum . Undirrituðum fannst þetta furðuleg þversögn , ný lyf með minni aukaverkanir eru nefnd atypical , en eftir þessa ábendingu mátti hefja upplýsingaleit . Um lyfið Leponex ( clozapinum ) segir meðal annars í Sérlyfjaskrá frá 1998 : Verkunarmáti er ekki fullkomlega ljós , en lyfið hamlar adrenvirk , kólínvirk og histamínvirk viðtæki . Hefur auk þess væg andserótónínvirk og anddópamínvirk áhrif . Um ábendingar til notkunar þessa lyfs segir síðan : Geðklofi , sem ekki hefur svarað hefðbundinni meðferð með a.m.k. tveimur öðrum lyfjum . Með þessu er skilningur sennilega fenginn , lyfin má nefna óhefðbundin meðan verkunarmáti er ekki ljós og meðan hefðin kallar fyrst á notkun annarra lyfja . Undirritaður gaf í skyn í fyrri pistli að þessi flokkun væri tímabundin og Aðalsteinn Jens tekur undir það . Framangreind tilvísun í Sérlyfjaskrána gefur tilefni til að rifja upp umfjöllun um heitið receptor í 77. pistli ( Lbl . 1996 ; 82 : 406 ) . Þar er bent á að Íðorðasafn lækna birti tvö íslensk heiti á hinu fræðilega fyrirbæri receptor , 1. nemi , 2. viðtaki , og þeirri skoðun undirritaðs var lýst í pistlinum að síðara heitið , viðtaki , hafi náð yfirhöndinni . Að tala um viðtæki byggist hins vegar á misskilningi og nokkurri vanþekkingu . Samkvæmt Íslenskri orðabók Máls og menningar er orðhlutinn -taki notaður í samsetningum um þann sem tekur við e-u eða tekur e-ð að sér : arftaki , verktaki . Tæki er hins vegar notað um verkfæri , smíðatól , áhöld og vélar . Viðtæki var á árum áður oft notað sem almennt heiti á því sem nú nefnist útvarpstæki , tæki til að taka við útvarpsbylgjum og breyta þeim í hljóð . Rétt er að minna á að án loftnets gátu tækin þó ekki tekið á móti neinum bylgjum . Læknisfræðilega merkingu heitisins viðtaki er ekki að finna í Íslensku orðabókinni og þar er eingöngu tilgreind merkingin loftnet . Undirrituðum finnst það augljóst að frumuviðtaki , sem tekur við líffræðilegum sameindum á yfirborði frumna , er ágæt hliðstæða við útvarpsloftnet , ytri viðtakann sem tekur við útvarpsbylgjunum og sendir þær inn til útvarpstækisins , sem að lokum breytir bylgjunum í hljóð .