Hvað eru vættir ? Eru þeir til í alvörunni ? Vegna orðalagsins í spurningunni skal þess fyrst getið að í íslensku mun orðið vættur upphaflega hafa verið notað í kvenkyni . Þannig er það í fornritum og karlkynsmyndin sést ekki með vissu í rituðu máli fyrr en á 19. öld . Uppruni orðsins er ekki fyllilega ljós . Mynd þess finnst í fornenskum og fornþýskum mállýskum sem wiht og virðist helst merkja fyrirbæri . Í Norðurlandamálum þekkist myndin vette stafsett á ýmsan hátt og táknar oftast yfirnáttúrlega veru . Sama er að segja um íslenska tungu . Sagan af Búkollu , verk eftir Mugg frá árinu 1914 . Á hinn bóginn eru menn ekki á einu máli um hvaða dularverur skuli teljast til vætta . Sumir vilja skorða það við landvætti , huldufólk , tröll , dverga og sæbúa , sem eigi sér sjálfstæðan uppruna , en síður við drauga eða kynjadýr sem til séu orðin af manna völdum . Spurning er líka hvar eigi að flokka heiðin goð eða fornmenn sem munnmæli eru um að gengið hafi í fjöll eða hóla en eru ekki nefndir í Landnámabók Íslands . Hampa minnst virðist að láta hugtakið ná yfir allar yfirskilvitlegar verur , þeirra á meðal guð almáttugan . Vættir geta verið bæði af hinu góða og illa , það er hollvættir eða óvættir . Oftast þarf lýsingarorð til að greina hvort heldur er . „ Þegi þú , rög vættur “ segir Ása-Þór við Loka í Lokasennu . „ Allar góðar vættir lýsi veginn þinn “ segir amma við drenginn sinn í dægurtexta . Hvort dularvættir séu til í alvörunni eða ekki , er ógerningur að svara svo óyggjandi sé . Það fer í rauninni eftir viðhorfi hvers og eins hverju hann vill trúa . Þess má geta að til eru einstaka raunvísindamenn sem segjast trúa því að vættir séu til í venjulegum skilningi . Reynsla manna sýnir raunar að sannanir sem menn taka gildar um tilvist vætta munu seint koma fram . Vættir eru hins vegar til sem hugmyndir fólks , um það geta allir verið sáttir . Þeir sem hafa áhuga á að lesa meira um þetta er bent á svar Sigurðar J. Grétarssonar við spurningunni Eru einhverjar sannanir um tilvist drauga og annarra slíkra anda ? Thor Aspelund er prófessor í líftölfræði í læknadeild Háskóla Íslands , við Miðstöð í lýðheilsuvísindum , og forstöðumaður Tölfræðiráðgjafar Heilbrigðisvísindasviðs . Thor hefur rannsakað áhrif áhættuþátta á hjarta - og æðasjúkdóma og sykursýki og hvernig er hægt að nota þá sem forspárþætti í áhættureiknum .