Þegar samið var um 317 þús. kr. lágmarkslaun í apríl báru þau laun 55.969 kr. skatt og útsvar . Útborguð laun eftir skatta , lífeyrissjóð og félagsgjöld voru þá 246.132 kr . Fyrir þessa hækkun voru lágmarkslaun 300 þús. kr. , skatturinn af þeim 49.940 kr. og útborguð laun 235.960 kr . Samningarnir færðu lægst launaða fólkinu 10.172 nýjar krónur í launaumslagið . Þetta var mun minni hækkun en kröfur verkalýðsfélaganna höfðu verið . Til að bæta fyrir litlar launahækkanir lofaði ríkisstjórnin að lækka skattbyrði á lægstu launum svo útborguð laun hækkuðu meira en sem nam launahækkunum . Skatturinn var hins vegar ekki lækkaður strax , fyrsti áfangi lækkunarinnar kemur ekki fyrr en nú um áramótin . Þá lækka skattarnir á lágmarkslaun um 4.699 kr. og þá enda 250.831 kr. í umslaginu eftir skatta , lífeyrissjóð og félagsgjöld . Samanlögð hækkun útborgaðra launa er þá orðin 14.871 kr. frá kjarasamningunum . Að óbreyttu hefði nýr skattur af launahækkunum orðið 24.115 kr. 1. apríl á næsta ári hækka lágmarkslaun upp í 335 þús. kr . Af þeim verður tekinn 57.423 kr. skattur og útborguð laun eftir skatta , lífeyrissjóð og félagsgjöld verða þá 261.832 kr. sem eru 25.872 kr. hærra en var fyrir kjarasamningana . 20.943 kr. af þeirri hækkun kemur vegna launahækkana og 4.929 kr. vegna skattalækkana . Um áramótin 2021 hækka lágmarkslaunin svo aftur , verða 351 þús. kr . Og skattarnir lækka líka . Þá greiðir láglaunafólk 55.972 kr. í skatta og útborguð laun eftir skatta , lífeyrissjóð og félagsgjöld verða þá 278.531 kr. sem er 42.571 kr. meira en áður en samningarnir voru gerðir . Af þeirri hækkun útborgaðra launa má rekja 30.517 kr. til launahækkana og 12.054 kr. til skattalækkana . Ári síðar , 1. janúar 2022 , hækka lágmarkslaunin svo enn , verða 368 þús. kr . Engar skattabreytingar hafa verið boðaðar , en samkvæmt skattkerfi ársins 2021 verða skattgreiðslur af þessu 62.163 og útborguð laun 288.541 kr. , sem er 52.581 kr. meira en var eftir af lágmarkslaunum fyrir samningana í vor . Af þeirri upphæð koma 40.689 kr. vegna launahækkana og 11.892 kr. vegna skattalækkunar . Að óbreyttu hefði nýr skattur af launahækkunum orðið 24.115 kr. en með skattabreytingunum gefur ríkið eftir rétt tæpan helming , fær þó 12.223 kr. í nýjar skatttekjur vegna launahækkana . Verkafólk hlýtur að gera kröfur um að fá þetta á einhvern hátt bætt . Ef ríkisstjórnin hefði sett alla skattalækkunina strax inn , eða ígildi hennar með einhverjum hætti , hefðu ráðstöfunartekjur fólks á lágmarkslaunum hækkað um 189 þús. kr. á tímabilinu 1. Apríl 2019 til 1. Janúar 2021 . Það er sú upphæð sem ríkisstjórnin hefur af láglaunafólki með því að efna loforð sitt um skattalækkanir í smáum skrefum . Verkafólk hlýtur að gera kröfur um að fá þetta á einhvern hátt bætt . Aðeins 25 þúsund króna bati á fjórum árum En þetta eru allt nafnverð , hér er ekki tekið tillit til verðhækkana og hvað hægt er að kaupa fyrir þessar krónur . Til að meta það skulum við sjá hvernig verðbólgan frá kjarasamningunum hefur farið með þessar hækkanir og hvernig verðbólgan , eins og fjárlagafrumvarpið metur hana , fer með hækkanir næstu ára . Ef við miðum við byrjun þessa árs , þegar síðustu samningar runnu út , og til ársloka 2022 , þremur mánuðum eftir að nýju samningarnir renna út , þá hefur fólk sem er á lægstu launum 24.683 kr. meira í launaumslaginu í lok tímabilsins en í byrjun þess , sé miðað við fast verðlag janúar 2019 . Það er það sem situr eftir þegar verðbólgan hefur tekið sitt . Ávinningurinn nær toppi í ársbyrjun 2022 , er þá 31.718 kr. á verðlagi janúar 2019 . En er hægt að lifa af lægstu launum eftir þessa samningar ? Það var sannarlega ekki hægt að gera það áður . Og er ekki hægt í dag . Ef við drögum frá framfærsluviðmið Umboðsmanns skuldara þá átti fólk á lægstu launum um 78.500 kr. upp í húsnæði í byrjun ársins en það mun eiga rétt túmlega 103 þús. kr. upp í húsnæði í árslok 2022 . Það er langt undir gangverði á leiguhúsnæði . Hungurmörk færast frá 16. að 19. degi mánaðarins Ríkið nær því til baka 3.982 kr. frá leigjendum af þeim tæpum 12 þús. kr. sem það lagði til í lækkun skatta . Það hafa ekki verið boðaðar neinar breytingar á húsnæðisbótum svo reikna má með að hækkun launa samkvæmt samningum muni skerða bæturnar . Fólk á lágmarkslaunum sem leigir íbúð á 175 þús. kr. í dag fær um 32.460 kr. í húsnæðisbætur og er því með húsnæðiskostnað upp á 152.540 kr. ef við reiknum með 10 þús. kr. í rafmagn , hita , hússjóð og slíkt . Við lok samningstímans hafa húsnæðisbætur lækkað niður í 28.478 kr. á sama verðlagi . Ríkið nær því til baka 3.982 kr. frá leigjendum af þeim tæpum 12 þús. kr. sem það lagði til í lækkun skatta . Krafa verkalýðshreyfingarinnar og Samtaka leigjenda hlýtur því að verða að viðmiðanir húsnæðisbóta fylgi hækkun lægstu launa til að koma í veg fyrir að launa - og skattalækkanir leiði ekki til lækkunar húsnæðisbóta . Ef við fylgjum þessum láglaunamanni eða –konu , sem er á lágmarkslaunum út allan tímann og sem leigir íbúð á 175 þús. kr. þá vantaði hana rúmar 74 þús. kr. til að ná endum saman í byrjun þessa árs en hana mun vanta rúmar 53 þús. kr. í árslok 2022 . Í byrjun árs borgaði hún húsaleiguna í upphafi mánaðar og gat svo lifað samkvæmt framfærsluviðmiði Umboðsmanns skuldara fram á 16. dag hvers mánaðar . Restina af mánuðinum svalt hún eða þurfti að neita sér um lyf , fatnað eða ferðir . Eftir launa - og skattahækkanir næstu ára verður hún í þeirri stöðu í árslok 2022 að hún mun geta lifað fram á 19. dag hvers mánaðar . Tekur áratug að eiga fyrir mat út mánuðinn Um það snúast kjarasamningarnir , sem kallaðir hafa verið lífskjarasamningar ; sá sem kom að hungurmörkum 16. dag hvers mánaðar fær að lifa þremur dögum lengur . Og það tekur hann næstum fjögur ár að komast á því marki . Ef ekki er að búast við meiru af kjarabaráttu verkalýðshreyfingarinnar á næstu árum getum við reiknað með að það taki um tíu ár að koma lágmarkslaunum að því marki að fólk geti lifað af þeim mánuðinn á enda , ef ekkert óvænt kemur fyrir . Og að því gefnu að húsnæði hækki ekki umfram verðlag . Það er mikið á láglaunafólkið lagt í nafni stöðugleikans . Það getur horft til þess að það muni ekki eiga fyrir framfærslu út mánuðinn fyrr en undir lok næsta áratugar . Og miðað við fjárlögin sem Alþingi var að samþykkja mun eftirlaunafólk og öryrkjar þurfa að bíða lengur . Gátum við ekki gert betur ? Einstaklingar sjá bata , ekki fólk í sambúð Fólk með tekjur frá Tryggingastofnun sem er í sambúð er í dag með 13,5% minna ráðstöfunarfé en lægstu laun eftir skatta og gjöld á meðan sá sem býr einn er með 2,6% hærri ráðstöfunarfé . Þar sem við höfum tekið dæmi af einstakling á lægstu launum skulum við taka sambærilegt dæmi af einstakling , sem býr einn og barnlaus , og er á lífeyri frá Tryggingastofnun með heimilisuppbót . Þetta ár hefur sá fengið 310.800 kr. frá Tryggingastofnun og borgað af því 58.363 kr. í skatta og haldið því eftir 252.437 kr . Eftir framfærslu einstaklings sitja eftir 94.949 kr. upp í húsaleigu . Það gengur náttúrlega ekki upp . Í byrjun árs var þessi einstaklingur búinn með allan sinn pening 18. dag hvers mánaðar og verðbólgan hefur étið upp kaupmáttinn svo undir árslok eru peningarnir búnir 17. dag mánaðarins . Þetta er þó skárri staða en fólk í láglaunastörfum býr við , m.a. annars vegna þess að fólk á lífeyri borgar hvorki félagsgjöld né í lífeyrissjóð en mestu skipir að hér tökum við dæmi af þeim sem býr einn og fær tæpar 63 þús. kr. í heimilisuppbót . Fólk með tekjur frá Tryggingastofnun sem er í sambúð er í dag með 13,5% minna ráðstöfunarfé en lægstu laun eftir skatta og gjöld á meðan sá sem býr einn er með 2,6% hærri ráðstöfunarfé . Staða sambúðarfólks versnar enn meir En það breytist á næsta ári . Um áramót hækka greiðslur Tryggingastofnunar um 3,5% og byggir það á verðlagsforsendum , bætir greiðslurnar fyrir verðbreytingum ársins sem er að líða en tekur ekki tillit til launahækkana samkvæmt samningum , þótt lögum samkvæmt beri að gera það . Ofan á þessa hækkun bætast síðan skattalækkanir þannig að ráðstöfunartekjur eftir skatta hækka um 11.889 kr. og verða 264.326 kr . Rúmur helmingur af batanum kemur vegna hækkunar á greiðslum en tæpur helmingur vegna skattalækkana . Eftir áramót verða ráðstöfunartekjur einstaklings með lágmarkstekjur frá Tryggingastofnun og heimilisuppbót 5% hærri en þeirra sem eru á lægstu launum . Í apríl hækka síðan lágmarkslaunin og við það lækkar þessi munur niður fyrir 1% . Mikill meirihluti eftirlaunafólks og öryrkja eru hins vegar í sambúð . Ef við berum ráðstöfunarfé þeirra sem eru með lægstu greiðslur frá Tryggingastofnun við fólk á lágmarkslaunum þá voru greiðslur frá TR 9,8% undir lágmarkslaunum í upphafi árs , fóru í 13,5% eftir hækkanir lágmarkslauna á þessu ári , lækka niður í 11,4% við skattalækkanir um áramótin en hækka svo aftur í 15,2% þegar lágmarkslaun hækka að nýju í apríl á næsta ári . Í samanburði við vinnumarkaðinn skerðast kjör meirihluta öryrkja og eftirlaunafólks við kjarasamningana og aðgerða ríkisstjórnarinnar í kjölfar þeirra . Einstaklingar fá að lifa einum degi lengur Það er erfitt að kalla þann árangur lífskjarasamninga . Þar sem ríkisstjórnin gefur tóninn með fjárlögum sínum getum við gengið út frá að greiðslur frá Tryggingastofnun hækki samkvæmt verðlagi á næstu árum , en ekki launaþróun . Samkvæmt verðlagsforsendum fjárlaga munu greiðslur Tryggingastofnunar hækka um 2,6% 1. janúar 2021 og um 2,5% 1. janúar 2022 . Þar sem skattalækkanir vega hærra um þar næstu áramót helst hlutfall ráðstöfunarfjár einstaklings á lægstu greiðslum frá Tryggingastofnun og lægstu launa og það er ekki fyrr en á árinu 2022 sem ráðstöfunar fólks með heimilisuppbót fara undir ráðstöfunarfé fólks á lægstu launum . Ef við látum þennan einstakling leigja íbúð á 175 þús. kr. og fá húsnæðisbætur í takt við tekjur sínar þá er staðan sú að tekjur hans dugðu langt fram á 18. dag hvers mánaðar í upphafi þessa árs en mun duga langt fram á 19. dag hvers mánaðar í árslok 2022 . Það er erfitt að kalla þann árangur lífskjarasamninga . Tekjur frá TR verður 18% lægri en lágmarkslaun Fólk í sambúð á lægstu greiðslum frá Tryggingastofnun var með 9,8% lægri ráðstöfunartekjur en fólk á lægstu launum í upphafi þessa árs en verður með 18,1% lægri ráðstöfunartekjur , eftir skatta og gjöld , en fólk á lægstu launum í árslok 2022 . Eins og sést hefur á þessari yfirferð er vonlaust að lifa einn af lægstu launum eða lægstu greiðslum Tryggingastofnunar með heimilisuppbót . Það er auðveldara ef fólk er í sambúð og getur dreift húsnæðiskostnaði og öðrum föstum kostnaði . En þar sem hluti greiðslna Tryggingastofnunar er bundinn sambúðarformi missir eftirlaunafólk og öryrkjar þann ávinning . Fólk í sambúð með tekjur frá Tryggingastofnun getur því enn síður kallað yfirstandandi kjarasamninga og tilheyrandi aðgerðir ríkisstjórnarinnar lífskjarasamning .