SÉRVALIÐ SIÐGÆÐI Birtist í Morgunblaðinu 17.09.15 . Margir fara mikinn í réttlætingu á refsiðagerðum gagnvart Rússum . Sitthvað er tínt til . Alltaf verið horft til hagsmuna Ekki verður sagt um Íslendinga að þetta hafi hingað til verið leiðarljósið . Í Sovétríkjunum sálugu stóðu yfir miklar ofsóknir um miðja síðustu öld í nafni rétttrúnaðar Stalínisma . Engu að síður var því tekið fagnandi af Íslands hálfu er Sovétmenn gerðu við okkur viðskiptasamning árið 1953 . Hún mun hafa heitið Lavrova sem fór fyrir samninganefnd Sovétmanna . Sonur hennar er Sergei Lavrov , núverandi utanríkisráðherra Rússlands . Hann er væntanlega ennþá sonur mömmu sinnar og þekkir því til þessarar sögu . Samningurinn kvað á um að við keyptum olíu af þeim , þeir fisk af okkur . Þetta kom báðum vel . Ekki síður Íslandi . " Vinaþjóðir " beita sér Ísland var í þröngri stöðu á þessum tíma . Hinum hefðbundnu " vinaþjóðum " í nýstofnuðu NATÓ var lítið gefið um ný fiskverndarlög Íslendinga og Bretar höfðu ákveðið refsiaðgerðir gegn Íslandi , að heimila ekki íslenska fisksölu , í hefndarskyni fyrir þá ákvörðun að reka togara þeirra út úr Faxaflóanum og Breiðafirðinum og færa landhelgina í fjórar mílur til verndar fiskstofnunum . Þetta var ekki bara hefnd heldur tilraun til að knýja Íslendinga til að hverfa frá fiskverndarstefnu sinni , með öðrum orðum , þvingunaraðgerðir harðdrægra hagsmunaaðila . Hin veraldlega siðferðisvog Til sanns vegar má færa að siðferðileg rök hafi verið Íslands megin í þessum átökum . En það var við þessar aðstæður sem við snerum okkur til ríkis sem þá hafði valtað yfir heilar þjóðir með ofbeldi og yfirgangi , þar á meðal lagt undir sig Eystrasaltsríkin . Þarna vógust á veraldlegir og siðferðilegir hagsmunir undir skugga mannréttindabrota . Sá skuggi virðist þó ekki hafa skyggt á ánægju Íslendinga yfir því að ná sínu fram gagnvart þeim sem vildu beita þá ofríki . Hryðjuverkaríkið Ísland ! Það er reyndar ekkert nýtt að horfa þurfi til vogarskála siðferðis og hagsmuna . Bretland skilgreindi Ísland sem hryðjuverkaríki haustið 2008 og reyndi ásamt " vinaþjóðum " að knýja okkur til undirgefni , að borga Icesave með vöxtum ! Það voru ekki Íslendingar sem þá vildu skilja sig frá " lýðræðisþjóðunum " heldur vildu " lýðræðisþjóðirnar " skilja okkur að frá sér , eða svo lengi sem við létum ekki að þeirra vilja . Þess vegna vorum við sett á lista með Norður-Kóreu og Al Queda . Ekki leiðitamur og hrakinn úr embætti Í Úkraínu erum við að tala um enn grimmari hluti . Því þar er verið að drepa fólk . Engu að síður skal enn spurt um " grundvallarsiðgæðið " einsog það heitir í umræðunni um aðkomu Íslands að Úkraínudeilunni . Þykir okkur hin siðferðislega réttlæting í þeim hildarleik vera ESB og NATÓ-megin og þar með Íslands ? Ekki er ég á því máli . Ég vil altént spyrja hvort það hafi verið í lagi að steypa lýðræðislega kjörnum stjórnvöldum í Úkraínu með fulltingi og beinni íhlutun " okkar " eins og gert var í febrúar 2014 ? Þáverandi forseti Úkraínu þótti draga taum Rússa , enda sjálfur frá austurhéruðum Úkraínu , og neitaði að halla sér að ESB og NATÓ . Þar með voru hans örlög ráðin . Hervald gegn þjóðaratkvæðagreiðslu Flestir málsvarar íhlutunar Bandaríkjanna , ESB og NATÓ í Úkraínu eru svolítið feimnir vegna aðkomu sinnar að valdaráninu og hamra því á hlutskipti Krímskagans sem Rússar innlimuðu eftir þjóðaratkvæðagreiðslu . Það er Krímskaginn sem allt snýst um er okkur nú sagt . En skiptir þá engu máli hver vilji íbúa Krímskagans er ? Ég get tekið undir að ekkert er gefandi fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu sem fram fór undir járnhæl rússnesks hers - og ljóst að heildarniðurstaðan er fölsuð - en þegar hún rímar hins vegar við það sem á undan er gengið og má þar vísa í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1991 og síðan 1994 , þá má ætla að við höfum nokkra vísbendingu um lýðræðislegan vilja . Ítrekað hefur þannig komið fram að Krímbúar vilji ekki vera innmúraður hluti af Úkraínu þótt þarmeð sé ekki sagt að þeir vilji heyra undir Rússland . Í maí árið 1992 samþykkti þingið á Krím að lýsa yfir sjálfstæði að því gefnu að það yrði samþykkt í þjóðaratkvæðagreiðslu sem var fyrirhuguð í ágúst þá um haustið . Úkraínuþing brást hart við og sagði að slík kosning væri ólögleg og forseti Úkraínu hótaði að beita hervaldi . Þess vegna varð ekkert úr sjálfstæði . Ríkjahagsmunir mikilvægari en lýðræðið ? Flest okkar líta á lýðræði sem grundvallarréttindi . En samt virðist virðing margra fyrir lýðræðinu ekki ná lengra en svo að framar og ofar beri okkur skilyrðislaust að virða núverandi landamæri ríkja jafnvel þótt íbúarnir vilji annað ! Okkur er sagt að alþjóðalög kveði á um þetta . Það er kannski ekkert skrítið að nánast öll ríki heims eru hjartanlega sammála um þessa reglu hversu órökrétt sem landamærin eru , iðulega dregin af gömlum konungs - og nýlenduveldum eða á grundvelli hernaðarofbeldis - að ekki sé minnst á gjafmildi einræðisherra fyrri tíðar ! Krústjoff , þáverandi leiðtogi Sovétríkjanna , færði Úkraínumönnum Krímskagann að gjöf árið 1954 og þar - og með síðari heitstrengingum einnig - hafi orðið til landamæri , varin af alþjóðarétti . Samtrygging gegn lýðræði En vegna þessarar samtryggingar núverandi ríkja heims fá Kúrdar , Katalóníumenn , Baskar og fleiri lítinn stuðning um sjálfsstjórn á hinu alþjóðlega taflborði stjórnmálanna . Ekki nóg með það , þegar Tyrkir hófu árásir á Kúrda innan landamæra Tyrklands og í grannríkjum einnig fyrir nokkrum dögum , þá komu NATÓ ríkin saman til að lýsa stuðningi og blessa ofbeldið . Á þessum fundi mun lítið hafa verið rætt um siðferði , hvað þá " grundvallarsiðgæði " . Enginn virðist hafa haft áhyggjur af því að í Tyrklandi , sem víðar , hefur fólk til skamms tíma setið í fangelsi fyrir það eitt að vilja tala eigið tungumál . Enginn segir neitt enda fangelsin innan löglegra landamæra ! Ísland átti rödd á þessum NATÓ fundi . Mér kom ekki á óvart að sú rödd skuli hafa verið þögul . Ég furða mig hins vegar á hve áköf þögnin er í íslenskum fjölmuðlum - mörgum - þegar kemur að ofbeldi og yfirgangi úr okkar átt . Alþjóðaréttur grundvallist á réttlæti ! Fullyrt er að Íslendingar eigi allt sitt undir því komið að virtur sé alþjóðaréttur . Það eru orð að sönnu og á við um allar þjóðir heims . En alþjóðaréttur þróast og breytist , stundum með átökum . Landhelgisstríðin minna á hve hatrammlega var tekist á um útfærslu landhelgi Íslendinga . Auðvitað þarf að ræða hvað býr að baki öllum reglum og öllum lögum því til eru ranglát lög , líka alþjóðalög . Þannig eru landamæri þvert á lýðræðislegan vilja ranglát . Líka hvað Krímskagann áhrærir . Verkefnið er að þróa alþjóðarétt á grundvelli réttlætis - og skynsemisraka . Hernaðaruppbygging í okkar nafni ? Rússar undir stjórn Pútíns , sem er gamall KGB foringi , hafa víða vaðið uppi . Og mannréttindi eru ekki virt sem skyldi í Rússlandi . En refsiaðgerðirnar gagnvart Rússum nú snúast ekkert um þetta heldur átök byggð á stórveldahagsmunum austurs og vesturs . Á fjósbitanum fitna nú ýmsir . Harðlínuöfl styrkjast og hergagnaiðnaðurinn fagnar hátíð í bæ . Allt þetta er í góðu samræmi við áherslur ríkisstjórnar Íslands því í skýrslu utanríkisráðherrans um utanríkismál sem rædd var á Alþingi í mars sl. , kemur fram mikil ánægja yfir því að NATÓ ríkin hafi skuldbundið sig til að leggjast í frekari hernaðaruppbyggingu ! Það styðji Ísland og fagni því sérstaklega að tekist hafi " að stöðva niðurskurð til varnarmála ... og stefna að auknum fjárfestingum á þessu sviði næsta áratuginn . " Ekki ber að skilja þessi skrif á þann veg að hagsmunagæsla í eigin þágu fyrr á tíð réttlæti siðferðisbrot síðar . Mér finnst hins vegar mikilvægt að horfa til heildarmyndarinnar í ljósi fyrri tíðar - og samtímasögu og að við tökum alvöru umræðu um hvert við viljum stefna . Nánustu samstarfs - og viðskiptaríki okkar , fyrr og siðar , eru engir englar þegar að er gáð ! Ég styð að við fylgjum sjálfstæðri stefnu í utanríkismálum sem byggi á almennu siðferði og hvet jafnframt til að við vörumst hvers kyns tvískinnung . Sérvalin meint siðgæðisstefna Íslands gagnvart Úkraínu og Rússlandi , verður ekki skýrð með öðru en fylgispekt við ESB og NATÓ . Síðan á ég þá bón að við byrjum á því að draga úr andheitum stuðningi Íslands við hernaðarhyggju og látum ógert að kvaka í eintóna kór á fundum NATÓ og ESB .