Kemur út -ýmist einti sinni eða " tvisv , í viku . Verð árg. ( 80 ark . minnst ) 4 krv erlendis 5 kr. eða l' / a doll . ; borgist fyrir miðjan júli ( erlendis fyrir fram ) . 1 SAF 0 LD . Uppsögn ( skrifleg ) bundin við áramót , ógild nema komin sé til átgefanda fyrir 1. október . Afgreiðslustofa blaðsins er Austurstrœti 8 . XXVIII. árg Reykjavik largardaginn 23. marz 190t. 16. blað . I. 0 0 . F. 823298 ' / 2 - III . Forngripasaf'nið opið mvd . og ld . 11 — 12 Lanasbókasafft opið hvern virkan dag ki . 12 — 2 og einni stundu lengur ( til kl. 3 ) md . , mvd . og ld . til útlána . Okeypis lækning L spítala.num á þriðjud. og föstud. kl. 11 — 1 . Okeypis augnlækning á spitalanum fyrsta og þriðja þriðjud. hvers mánaðar kl. 11 — 1 . Ókeypis tannlækning í húsi Jóns Sveins - sonar hjá kirkjunni 1. og 3. mánud. hvers mán. kl. 11 — 1 . Landsbankinn opinn hvern virkan dag kl 11 — 2 . Bankastjórn við kl. 12 — 1 . Utanför landshöfðingja . Landshöfðingi leggur á stað til Kaupmannahafnar í kvöld . Orð leik - ur á því , að hann hafi verið boðaður A fund stjórnarinnar . Vér látum ósagt , hvert erindi hon - um ar ætlað . En víst er um það , að engum íslendingi ætti að geta dulist , hvert eriridi hans æ 11 i að vera . I þessari ferð ætti hann að afla þingi og þjóð afdráttarlausrar og á - reiðanlegrar vitneskju um það , að hverjuœ breytingum á stjórnarskránni stjórn vor er fáanleg til að gauga — annaðhvort færa þinginu hana sjálfur , eða útvega mann , sem hefir sérstakt umboð til að koma með hana , svo hún verði ekki framar rengd . f > ví að með óllu er ósæmilegt , að Ieika þennan skollaleik lengur . Mikill meiri hluti hins nýkjörna þings er áreiðanlega sairningafús . Eéttur helmingur þjóðkjörinna þing - manna vill ganga að tilboði stjórnar - innar , fiestir eins og það hefir legið fyrir þinginu , fáeinir með breytingum , sem stjórnin hefir látið berast út , að ekki skyldi verða málinu að falli . Enginn veit með vissu , hve margir þeir þingmenn eru , sem vilja semja á svipuðum grundvelli og stjórnin hefir boðið , en fara fram á einhverja rýmk - un á stjórnartilboðinu . En skýlaus vissa er fyrir því fengin , að þeir eru nokkurir . Á þá ekki þingið ómótmælanlega heimting á , að því sé gerður kostur á að semja ? Er unt , þegar svona stend - ur á , að virða alþingi meira að vett - ugi á annan hátt en þann , að leyna Þ'í , hver breytingaratriði stjórninni þyki aðgengileg ? Þá eru ummseli landshöfðingja , stjórnarfulltrúans sjálfs , á síðasta þingi , rétt á undan fullnaðaratkvæða - greiðslunni um stjórnarskrármálið í neðri deild . I þingtíðindunum standa þessi orð effcir hann : » Eg álít eigi vonlaust um , að þær breytingar á stjórnarskránni , sem stjórnin álftur að komiekki í bágavið pólitiskt samband íslands og Dan - merkur , gætu fengist með viðaukum við frumvarp þetta « . Er ekki óhæfa að gera sér í hugar - lund , að önnur eins orð , töluð af manni í slíkri stöðu , á slíkum stað , við slíkt tækifæri , séu markleysa ein ? En jafnframt þessum ummælum lét landshöfðingi þess getið , að honum væri ókunnugt um , að hverjum breyt - ingum stjórnin vildi ganga . Er ekki kominn tími til þess , að þeim manni , sem á að semja við þing - ið í sumar fyrir stjórnarinnar hönd , verði nú kunnugt um þetta ? Er h'ugsanleg fráleitari stjórnleg ómynd og andhælisskapur en þetta , að full - trúi stjórnarinnar tjái þinginu , að umbjóðandi hans muni vilja semja , en — geti ekkert um það sagt , í hverja átt þeir samningar eigi að ganga ? Vér göngum að því vísu , að 1 a n d s - h ö f ð i n g j a mundi ljúft að Ieggja alt kapp á að hrinda nú málinu f við - unanlegt horf . í því efni skírskotum vér til ummæla hans á síðasta þingi . | > á komst hann meðal annars svo að orði , sem nu skal . greina , og orðrétt er tekið upp úr þingtíðindunum : ¦ > Eg hefi alt af , síðan eg fór að hafa afskifti af þingmálum , fundið til þess , hve nauðsynlegt það vœri , að vér fengj - um sérstákan ráðgjafa , er mætti á al - þingi . Reyndar eru það fleiri atriði , sem eg mundi telja œskilegt , að breytt yrði í stjórnarfarinu , svo sem það , að ráðgjafi íslands œtti ekki setu í ríkis - ráðinu . En eftir að fengin er vitneskja um það , að ekki er fram á slikt far - andi nú , þá er ekki heldur til neins að vera að reyna það , heldur halda sér að eins við , að reyna að fá það , sem unt er og mestu varðar : sérstakan íslands - ráðgjafa . Það er vant að vera svo fyr - ir ' öllum skynsamlega hugsandi mönn - um , að þegar þeir geta ekki fengið alt , sem þeir óska , en þó nokkuð , þá taka þeir heldur hið minna en ekki neitt . Það eru helzt b'örn , sem fara svo að , að þegar þeim er neitað um eitihvað , sem þau vilja fá , en boðið annað i staðinn , þá segja þau : Fái eg ekki það , sem eg bað um , þá vil eg ekki neitt ; og fara svo burt með fýlu . Það er til íslenzkur málsháttur , sem segir , að betri sé hálfur hleifur en enginn , og er það óefað praktiskt að hafa hann fyrir augum i þessu máli eins og ' öðr - um ..... Eg vil , áður en eg sezt niður , taka eitt atriði fram . Það hefir borist utan að mér , að eg sé með sjálfum mér frv. þessu mótfallinn , og það hafa komið fram aðdróttanir að mér bœði munn - lega og á prenti um það , að eg rói að því ' óllum árum , að málið komist ekki fram . Eg skal nota þetta tækifœri til að lýsa yfir þvi , að allar slíkar getsak - ir og aðdróttanir eru ástœðulausar og tilhœfulausar . Eg veit heldur ekki , hvað tnér ætti að ganga til að vera máli þessu mótfallinn , því að máske hefir enginn fremur en eg haft tœki - fœri til að finna til þess , hversu óhag - kvœmt hið núverandi stjórnarfyrir - komulag er einmitt i því atriði , sem hér i frumv. er gjört ráð fyrir að laga * . Vér höfum aldrei gert ráð fyrir slíkri tvöfeldni Bem þeirri , að landshöfðingi hafi 1 þetta skifti talað þvert um hug sér . En öllum íslendingum er kunnugt , að a ð r i r hafa gert það . Stjórnar - bótarfjendur hafa opinberlega fullyrt , Biðjið ætíð um OTTO M 0 NSTBDS DANSKA SMJ 0 RLIKI , sem er alveg eins notadrjúgt og bragðgott eins og smjör . Verksmiðjan er hin elzta og stærsta í Danmörku , og býr ti ] óefað hina beztu vöru og ódýrustu í samanburði við gæðin . Fæst hjá kaupmönnunum . l hefir til só'lu mikið af ís , ísvarinni síld og rjúpum . að svo hafi verið . Sumir stjórnarbót - arvinir hafa tekið í sama strenginn bæði fyr og síðar . Nú hlýtur landshöfðingi að hafa tækifæri til að færa órækar sannanir fyrir þeirri staðhæfing sinni , » að allar slíkar getsakir og aðdróttanir eru á - stæðulausar og tilhæfulausan . Og meira að segja : mörgum mun virðast , að virðing sjálfs hans sé f veði , ef hann lætur það tækifæri ónotað . Eftir ummælum sjálfs hans hlýtur honum að vera áhugamál að hrinda málinu áfram . Láti hann þess ófreist - að , verður maður , hvort sem ljúft er eða leitt , að ætla , að hann hafi verið að draga sfðasta alþingi á tálar . En beiti hann sér við stjórnina af fremsta megni , og hún haldi áfram sama feluleiknum , sem að undanförnu , þá er þar með fengin sónnun fyrirþví að hún traðkar óhikað tillógum hans í aðalmáli þings og þjóðar , og það í máli , sem hann hefir tjáð sig stjórn - inni samdóma um . Og sú sönnun yrði alt of áþreifanleg fyrir sæmd lands - höfðingjaembættisins — að vér ekki nefnum þann skrípaleik , sem með þingið yrði leikinn , ef fulltrúi sjálfrar stjórnarinnar gæti enn ekki sagt því , fram a hvað það megi fara . • m » m ¦ Skipakvíin . í grein , sem eg skrifaði um daginn um fyrirhugaða skipakvf , bar eg lítils háttar blak af tveim mönnum , þeim kaupmönnunum Th. Thorstein - Bon og Geir Zoéga í Eeykjavík , sem mér þótti verða fyrir hörðum dómi hjá bankastjóra Tr . Gunnarssyni ; en fjarri var það mór að vilja gera hon - um ilt í skapi . Hann svarar nú í pjóðólfi 15. þ. m. og er engu vægari f dómi um þessa menn . pað var að vísu ekki við því að búast , að eg gæti breytt skoðun hans . Eg vil ekki heldur gera frekari tilraunir til þess , að því er það atriði í grein hans snertir . Bankastjórinn gerir G. Z. kaup - mann að » átrúnaðargoði « , og veitir honum þannig þá tign , sem mér þyk - ir ekki ólíklegt , að honum sjálfum þyki » allri tign æðri « . En um Ieið segir hann , að G. Z. hafi barist með hnúum og hnjám móti því , a ð rek - netafélagið væri stofnað , a ð íshúsið væri reist , og að þilskipafélagi væri komið á fót . Er þetta rétt ? Mis - minnir mig það , að G. Z. væri einn þeirra , sem með þeim fyrsfcu gekk í reknetafélagið , eða varð með óðrum til að stofna það ? Heyrt hefi eg , að hann hafi von bráðara gengið úr því aftur ; og geta sumir til , að hann hafi ekki verið ánægður með sumt í stjórn þess . Móti fshúsinu hefi eg ekki heyrt að hann hafi barist ; en það veit eg , að hann reisti sjálfur íshús , og úr því að það var fyrirætlun hans , að eiga íshús sjálfur , var eðlilegt , að hann vildi ekki leggja fé f annarra íshús . Um framkomu hans , þegar þilskipa - ábyrgðarfélagið var stofnað , er mér nokkuð kunnugt , með því að við vorum báðir meðal þeirra , sem sett - um það félag á laggirnar með banka - stjóranom . f > að er ekki rétt að segja , að hann bafi barist með hnuum og hnjám naóti stofnun þess . G. Z. er hygginn maður , og vakti athygli á ýmsum örðugleikum ; það var enginn bagi að því ; en loks gekk hann sjálf - ur í félagið og sýndi með því , að hann vildi heldur sfcyðja það en fella . Eg get því ekki talið rétt , að segja , að hr. G. Z. hafi barist á móti þessum fyrirtækjum með hnúum og hnjám ; enda játu-n við allir , að þetta eru framfaramál . Maður getur farið svo hart áfram , að manni sýnist allir aðr - ir þjóta aftur á bak . Eg get þess til , að þetta um Geirgamla hafi baraver - ið missýning ; hann hefir í raun réttri þokast áfram , gamli maðurinn , en líklega farið nokkuð hægra en sumir aðrir . Um konsúl Th. Torsteinson hafði eg sagt það , að hann væri fyrsti hvatamaður þess , að farið var að hugsa um vátrygging sjómanna . Menn vissu hér alment ekki betur . En svo kemur það upp úr kafinu , og er hægt að » dókúmentera « það með » kopíubók « bankastjórans , að einmitt h a n n var sá fyrsfci , sem hugsaði um það mál , með því að kopíubókin sýnir það og sannar , að hann hefir skrifað Færey - ingum um það mál , áður en Th. bar það upp hér í Eeykjavík . Banka - stjórinn lætur svo orð liggja að þvf , aðTh . Th. hafiætlað að hnupla þessari ágætu hugmynd frá sér . Eftir þessa frásögu um » kópíubókina « vil eg ekkert um það segja , hvor þess - ara manna á heiðurinn fyrir að hafa verið » fyrsti frumkvöðulU . En eitt verð eg að segja , og segi vini mínum bankastjóranum það satt : það er ekki ásetningur minn » að skreyta vini mína með hans fjöðrum * . | > að er ekkí fyrir það — langaði mig til að skreyta einhvern kunningja minn með fallegri f jöður af öðrum , þá gripi eg líklega til einhverrar af skrautfjöðrum banka - stjórans ; hann á svo mikið af þeim . En að því er Th. Th. snertir , þá gat