Þorsteinn Jónsson , fyrrv skipstjóri , frá Laufási i Eyjum , hefur ritað þessa grein handa ársritinu að beiðni okkar . Kunnum við honum beztu þakkir fyrir . Fáir þeirra , sem nú eru á æskuskeiði , trúa frásögnum um þá erfiðleika , sem voru á lífsafkomu flestra , er tróðu barnsskóna á landi hér fyrir 60 — 70 árum . Þar voru Eyjarnar okkar engin undantekning , því að hér hafði þá gengið yfir langur og strangur harðinda - og aflaleysiskafli , svo að fólk hafði flúið landið í stórhópum í leit að betri lífskjörum en þeim , sem fósturjörðin gat veitt . Á þessum árum var ekkert farið að rofa fyrir þeirri stórkostlegu atvinnu - og efnahagsbyltingu , sem síðan hefur átt sér stað . Þeirri framvindu virðist lítil takmörk sett , ef athafnaþrá og athafnafrelsi manna er ekki of þröngur stakkur skorinn . Með því að þekkja til hlítar ástandið eins og það var í lok síðustu aldar , geta menn fyrst myndað sér réttar skoðanir um þann árangur , sem þegar hefur náðst í efnalegum þroska þjóðarinnar . Ýmsar greinar atvinnulífsins , sem fyrir aldamótin síðustu þótti sjálfsagt að hagnýta til fullnustu , eru nú horfnar eða að hverfa í gleymskunnar djúp með þeirri kynslóð , er nú hefur runnið sitt skeið . Fyrir síðustu aldamót mátti oft á sumrum sjá hópa af fólki , körlum , konum og unglingum , við heyskap víða um Heimaklett . Vilborgarstaðajarðirnar , átta að tölu , áttu þau hlunnindi , sem Heimakletti fylgdu , en það voru fuglatekja , hagaganga , slægjur , þang - og sölvatekja á innri og ytri eyrinni ( Hörgaeyri ) og hvannarótatekjur í Dufþekju , sem jafnvel kvenfólk tók þátt í , en þær voru þó að mestu lagðar niður um 1890 . Hver af hinum átta fyrnefndu jörðum átti sína sérstöku slægjubletti , sem voru Hákollar , Hetta , Þuríðarnef , Lágukollar og Slakkinn ofan og vestan til við Dönskutó . Svo áttu þrjár jarðirnar Slægjurnar svo nefndu , sem er hin stóra brekka ofan frá Grasnefi umhverfis Einbúa og niður á bjargbrún . Þess skal getið , að fjórir fyrstnefndu staðirnir mega teljast allgóðir og hættulitlir við sjálfan sláttinn og raksturinn . Slægjurnar , en þó sérstaklega Slakkinn , var stórhættulegur , þar sem brattinn er mjög mikill , ekkert viðnám meðfram bjargbrúninni , en 120 — 200 metra standberg í sjó niður , svo að ekki var að efa , hver afdrifin yrðu , ef mönnum skrikaði illa fótur við störf sín . Þó að slátturinn og þurrkun heysins væri háð miklum erfiðleikum og hættum , keyrði þó fyrst um þverbak , þegar koma skyldi heyinu heim . Faðir minn fékk ábúðarrétt á einni Vilborgarstaðajörðinni um 1890 . Þeirri jörð tilheyrði versti slæjubletturinn upp af Dönskutó . Þó að ég væri ekki nema 10 ára , var ég látinn aðstoða við heyskapinn þarna eftir minni litlu getu . Áður en heyið var bundið , varð að grafa stall í brekkuna , svo að hægt væri áhættulítið að binda og axla baggana , ella hefðu þeir oltið ofan fyrir . Síðan voru þeir bornir á bakinu vestur á Efri-Kleifar . Baggarnir síðan fluttir yfir botninn og að lokum reiddir á hrossum heim í hlöður . Þegar hugleidd er sú óhemjufyrirhöfn , þó að hættunni sé sleppt , sem þessari heyöflun var samfara , má það undravert teljast , að nokkur skyldi leggja þetta á sig . En það var strangur herra , sem á eftir rak , nefnilega neyðin . Enda þótt þessi heyskapur væri ekki mikill að vöxtum , var þó hægt að halda lífi í nokkrum kindum með heyi þessu , eða gefa í kú , þó að ekki væri nema einn dag í viku hverri , og fá mjólk í staðinn . Var það í daglegu tali kallað að gefa í . Þó munu þau heimili ekki hafa verið fá á þessum árum , sem helzt aldrei sáu mjólk . Svo var það hjá foreldrum mínum fyrstu árin , sem þau bjuggu hér . Til þess að sleppa við heyburðinn um Heimaklett , var reynt að raka heyinu eða draga það undan brekkunni af þeim slæjublettum , sem þannig lágu við . Mikla varkárni þurfti að hafa við þetta . Mönnum var lengi í minni , að eitt sinn , þá verið var að raka lausu heyi ofan af Hettu , hljóp það , þegar komið var niður í sniðið . Tók það með sér einn manninn , er þó stöðvaðist í götunni , sem þarna er alldjúp , rétt við bjargbrúnina , en heyið sópaðist yfir hann og niður undir Löngu . Eitt sumar á þessum árum fengu faðir minn og Guðmundur Þórarinsson á Vesturhúsum allar slægjurnar í Heimakletti til heyskapar . T.d. voru tveir staurar grafnir niður á endann , annar nokkuð upp í brekkunni , þar sem grafinn hafði verið stallur , sem heyið var fært á til bindingar . Neðri staurinn var grafinn niður á bjargbrúninni . Á honum voru baggarnir gefnir niður í bátinn , sem flutti heyið í land . Á milli stauranna var strengdur kaðall þeim til stuðnings og öryggis , sem baggana fluttu frá bindingsstað til niðurgjafarstaðar . Ekki tapaðist nema einn baggi ofan fyrir í þetta sinn . Það þótti heppni , að hann skyldi ekki lenda á bátnum , því að það hefði að líkindum kostað líf bátsverja . Einnig var ég á æskuárum mínum við heyskap á Stóra-Klifi . Þar var gaman að heyja . En erfiður var ofanflutningurinn , því að heyið var borið ofan af Klifinu . Á þessum árum var heyjað að jafnaði í eftirtöldum fjöllum og eyjum : Heimakletti , Stóra og Litla-Klifi , Yztakletti , Bjarnarey og Elliðaey . Þar áttu PrestshúsSuðurflatir , sem var stór slægjublettur . Í Úteyjunum , og til þeirra taldist Yzti-klettur , var heymagnið bæði mikið og gott , því að nóg var teðslan . Fuglinn sá um hana . En þar sem sérstök veðurskilyrði urðu að vera fyrir hendi til þess að flytja heyið sjóleiðis heim úr þessum stöðum , var því hlaðið í klettaskúta , sem nefndir voru ból ( heyból , fjárból ) og látið brjótast þar , eða í heytóftir , ef engin ból voru nálægt frá náttúrunnar hendi svo sem í Yztakletti . Þó mun fyrir mitt minni hafa verið heyjað víðar , en ég hefi hér nefnt , t.d. í Suðurey og á Grasnefinu í Miðkletti . Því til sönnunar er það , að skömmu eftir síðustu aldamót var merkishjónum hér í Eyjum haldið samsæti í tilefni af gullbrúðkaupi þeirra . Brúðguminn var spurður um ýmislegt frá langri ævi og liðnum árum , m.a. um Heklugosið 1845 . Jú , gamli maðurinn mundi það vel . Sérstaklega var honum þó minnisstætt í sambandi við það , að hann og hún Gudda , sem hann skilgreindi ekki frekar , hefðu verið við heyskap austur í Grasnefi í Miðkletti , og hefði hún þá verið í gráum prjónabuxum . Þeim , sem á hlýddu , þótti það einkennilegt , að buxnalitur starfssystur hans skyldi eiga nærri því ríkari ítök í minningum gamla mannsins en sjálft Heklugosið , er þó verða ætíð talin til mestu atburða , sem eiga sér stað á landi hér . Sigfús M. Johnsen telur í hinni miklu Vestmannaeyjasögu sinni , bls. 34 , að einnig hafi verið heyjað til forna í Stórhöfða , Litlhöfða , Sæfjalli og Sveinum á Dalfjalli . Sá staður virðist þó sízt til heyskapar fallinn af þeim , er hér hafa verið nefndir . Í kjölfar aukinna aflafanga fyrir og um síðustu aldamót var hafizt handa um aukna ræktun á Heimaey . Þá tók að draga úr heyskap í fjöllum hér og eyjum . Þó mun hafa verið heyjað í Bjarnarey til 1920 . En 1927 var síðast heyjað í Elliðaey , eftir því sem kunnugur maður hefir tjáð mér . Þórður Stefánsson frá Raufarfelli mun síðastur hafa heyjað í Yzta-kletti sumarið 1940 . Um nokkurra ára bil heyjaði Matthías Finnbogason frá Litlhólum á Stóra-Klifi , síðast að því er hann telur , árið 1942 . Þar með er að líkindum lokið stórmerkum atvinnuþætti þessa byggðarlags um margra alda skeið . Þó að ég harmi það ekki og líklega fáir , að þessi atvinnuvegur Eyjaskeggja , sem hér hefir verið lítillega að vikið , leggist niður , þá er það víst , að fátt stælti betur hug og hönd en ýmis þau störf , sem allir urðu að taka virkan þátt í fyrr á tímum . Fjölbreytni var þá yfirleitt meiri í störfum karla og kvenna . Sameiginlegar hættur , sem mörgum störfum fylgdi , glæddi þá meðvitund , að enginn mætti bregðast , hvorki í orðum né athöfnum . En hvernig er þessu varið nú á dögum . Atvinnuþróun sú , sem átt hefur sér stað undanfarna áratugi , hefur verið svo hraðstíg , að margt verðmætið hefir farið í súginn . Sem betur fer virðist nú að komast hreyfing á að spyrna nú við fótum og virða ekki að vettugi allt , sem talið er gamalt . Enda ætti öllum að vera það ljóst , að það sem varpað hefur mestum ljóma yfir íslenzku þjóðina með öðrum þjóðum , eru verk þeirra manna , sem höfðu manndáð og hæfileika til að sinna því gamla og semja úr því slík verk , að jafnfætis stendur því bezta í bókmenntum heimsins . Það er feigðarboði hverri þjóð , ef hún slítur þau bönd , sem binda fortíð og nútíð saman . Það er því þarft verk , sem þeir hafa með höndum , er vinna að því að koma upp vísi að byggðarsafni hér í eyjum . Til þess að safn þetta nái tilgangi sínum , þarf þar að fylgjast að safn og saga .