HESTAR 50 ÞRIÐJUDAGUR 11. DESEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ Reiðfatnaður í miklu úrvali frá FREMSTIR FYRIR GÆÐI VIÐFANGSEFNI Þorvaldar í rit - gerðinni var þríþætt , í fyrsta lagi að finna hvert væri arfgengi hins nýja eiginleika , vilja og geðslags . Þá átti hann að leita heimilda um hliðstæða eiginleika í öðrum hrossakynjum . Í þriðja lagi kann - aði hann hvort þessi eiginleiki erfðist sterkara í gegnum mæður en feður . Hvað fyrsta liðinn varðar sagði Þorvaldur að samkvæmt útreikn - ingum sínum hefði arfgengi vilja og geðslags reynst vera 0,34 sem er mitt á milli arfgengi viljans og geðslagsins þegar þetta voru dæmdir sem tveir eiginleikar . ? Viljinn var með arfgengi eitthvað um 0,40 en geðslagið var um 0,20 . Erfðafylgni hins nýja eiginleika við vilja var mjög há eða 0.92 sem þýðir að þetta er nánast sami eig - inleikinn og viljinn var dæmdur áður . Viljinn er dæmdur á sama máta og áður var en geðslagið kemur nú inn í einkunn ef það þykir áberandi gott eða slæmt og hefur afgerandi áhrif á framgöngu hestsins . Það er í raun verið að meta hvernig ganghæfileikar hrossins nýtast í reið . Umgengnisgeðslag ekki metið Í kynbótadómi er ekki verið að meta það sem við getum kallað umgengnisgeðslag hrossa . Það er útilokað á þessum fáu mínútum sem hrossið er í dóm , ? sagði Þor - valdur og bætti við : ? Það er mik - ilvægt að menn geri sér grein fyrir hvað er verið að meta . Núorðið er lögð rík áhersla á að meta hversu þjál hrossin eru . Ræktunarmarkmiðið er fjörugur , glaður og kjarkaður hestur sem er jafnframt frábærlega þjáll og leit - ast við að gera knapanum til geðs . ?? Hvað varðar annan þátt rit - gerðarinnar varð niðurstaðan sú að vilji virðist hvergi metinn eins og við skilgreinum hann hér á Ís - landi . Það er meira verið meta geðslagið , til dæmis þar sem verið er að rækta hross til fimireiðar og svo fjölskyldu hesta eins og Hafl - inger-hesta , Andalúsíuhesta og hollenska varmblóðshesta . Þar sem arfgengi var hæst á geðslagi voru stóðhestar teknir í 100 daga prófanir í hesthúsi þar sem metið var umgengnisgeðslag þeirra . Í Morgunblaðið / Valdimar Tilgátur hafa komið fram um sterkar erfðir þols og þreks frá mæðrum og spurning er hvort Kringlusonurinn rauði fái eitthvað af krafti og út - haldi móður sinnar Kringlu frá Kringlumýri . Samtvinnun vilja og geðslags spor í rétta átt Viljinn hefur lengi verið íslenskum hesta - mönnum hugleikinn þótt misjafnlega hafi gengið að skilgreina hugtakið . Nú þegar vilja og geðslagi hefur verið slegið saman í einn eiginleika í kynbótadómi virðist sem betur gangi . Þorvaldur Kristjánsson valdi að fjalla um þennan nýja eiginleika í lokarit - gerð sinni á Hvanneyri og fræddi hann Valdimar Kristinsson um niðurstöður rannsókna sinna . FUNDUR verður haldinn í fagráði hrossaræktar á föstudag þar sem ýmis mikilvæg mál verða tekin fyr - ir eins og sýningaáætlun næsta árs , lágmarkseinkunnir kynbótahrossa inn á landsmót og úthlutun úr stofnverndarsjóði . En það mál sem líklega mesta athygli mun vekja er hið svokallaða fæðingarstaðamál . Ágúst Sigurðsson hrossaræktar - ráðunautur gerði ráð fyrir að regl - ur um skráningu á fæðingarstöðum hrossa yrðu afgreiddar á fundinum . Þótt fæðingarstaðamálið hafi ekki mikil áhrif á sjálfa hrossaræktina er ljóst að skráning hrossa hefur hvorutveggja í senn mikið tilfinn - ingalegt gildi og sömuleiðis hafa fæðingarstaðaheitin nú þegar mik - ið gildi frá viðskiptasjónarmiði . Fæðingarstaðarheiti hrossa hafa fyrir allnokkru virkað svipað og skrásett vörumerki og í mörgum tilfellum haft áhrif á sölumöguleika og verðmyndun hrossa . Þá hefur krafan um nýjar reglur aukist mjög með aukinni hrossa - rækt þéttbýlisbúa sem vilja fá að auðkenna hross fædd sér með öðru en heiti á bæ eða borg . Ágúst sagðist að sjálfsögðu ekki geta sagt nákvæmlega um það hvernig reglurnar verða endanlega en sér sýndist líklegt að mönnum yrði leyft að hafa fleiri en eitt rækt - unarnafn og að greiða verði fyrir hvert nafn . Þá verði nöfnin að lúta íslenskum málvenjum en ekki kvaðst Ágúst geta svarað því hvort leyfð verði fyrirtækjanöfn eins og sótt hefur verið um eða hvort nöfn - in verði að einskorðast við örnefni sem gætu sómt sér sem bæjarnafn . Mikilvægt þykir að vel takist til um reglusmíðina og hægt verði að halda vel utan um nafngiftirnar svo ekki verði úr einhver skrípaleikur . Þykir ýmsum varasamt ef leyfð verður notkun fyrirtækjaheita al - mennt þar sem slíkt gæti hæglega farið úr böndum þótt mörg fyrir - tækjaheiti gætu vel sómt sér . Fjórir umsóknir liggja fyrir ráðinu um úthlutun úr stofnvernd - arsjóði vegna þróunarverkefna . Eru það umsóknir frá Sæðinga - stöðinni í Gunnarsholti vegna djúp - frystingar á sæði . Þá er að nefna umsókn frá Hrossaræktarsam - bandi Austurlands vegna Dýraspít - ala Austurlands og umsókn frá Hólaskóla vegna rannsókna á end - ingu hrossa og að síðustu umsókn frá Keldum vegna DNA-ættgrein - ingar hrossa . Til úthlutunar eru í kringum fjórar milljónir króna að þessu sinni sem eru ársvextir af höfuðstól sjóðsins . Fagráðið mun nú gera drög að skrá yfir kynbótasýningar næsta árs en endanleg fastmótuð skrá verður gefin út í janúar á næsta ári . Fundur í fagráði á föstudag Reglur um skráningu fæð - ingarstaða hrossa afgreiddar ARFGENGI er mat á hversu mikið ákveðinn eiginleiki stjórnast af erfð - um . Það er að segja ef arfgengið er hátt stjórnast eiginleikinn meira af erfðum en umhverfi . Einnig segir arfgengi til um hversu vel kynbótadómnum tekst að fanga breytileika eiginleikans . Arfgengi ??? Gleðileg jól Hólagarður a 33 a 33 a 33 a 33 a 33 a 33 a 33 a 33 a 33 a 33