Tinna Sigurðardóttir skrifar 15. janúar 2020 11:00 Nýlega sagði skólastjóri Seljaskóla , Magnús Þór Jónsson , frá því í viðtali að aldrei hafi fleiri tungumál verið töluð í skólum borgarinnar . Séu tölur frá Fjölmenningarsetri skoðaðar sést að fjölgun nema með annað tungumál er gríðarlega hröð sl. 10 ár eða svo og hefur skólakerfið engan veginn verið í stakk búið að taka við slíkri fjölgun . Um aldamót var talað um nýbúadeildir ( reyndar finnst mér „ nýbúi “ hræðilegt orð - minnir á „ marsbúi “ ) en það voru skilgreindar deildir til að aðstoða nýja nemendur skólans að aðlagast skólanum . Nú árið 2020 er þjónusta við þennan hóp í hrópandi ósamræmi við stöðu mála . Við sjáum tölur um hrakandi læsi , hrakandi árangur í PISA og að sjálfsögðu þarf að velta við öllum steinum . Við vitum líka að börn með annað tungumál en íslensku klára síður framhaldsskóla og þau sem það gera klára framhaldsskóla á mun lengri tíma eða 6 árum . Þetta eru ekki nýjustu tölur - nú er búið að stytta framhaldsskólann og má hver geta í eyðurnar hvernig það fer með viðkvæman hóp ungs fólks . Þá má ekki gleyma því að samkvæmt rannsóknum eru innflytjendur oft tekjulægri hópur en innfæddir og að sjálfsögðu getur það haft áhrif á stöðu barnanna . Ég ítreka því að um er að ræða verulega viðkvæman hóp . Besta leiðin til að kenna mál ? Umræðan um íslensku „ sem annað tungumál “ þvælist fyrir því að kenna þurfi íslensku - punktur . Mörg þeirra barna sem eiga fleiri en eitt móðurmál eru fædd hér á landi og hafa gengið í íslenska leikskóla . Þau læra málin samhliða . Ekki eitt á eftir öðru . Ekki fyrsta mál og annað mál heldur samhliða mál . Það að læra samhliða mál gæti reynst börnum miserfitt . Því þarf að nálgast börnin þannig . Það sem gagnast þessum hópi vel er einfalt námsefni og mikil endurtekning . Mikil samskipti . Mikið augnsamband . Mikil nærgætni . Að sýna þeim skilning , líka þegar þau tala „ vitlaust “ er afar mikilvægt . Við viljum jú að þau nái að gera sig skiljanleg á sinni íslensku , jafnvel þótt hún sé ekki fullkomin . Það skiptir svo gríðarlega miklu máli að börnin fái jákvæða upplifun af því að tjá sig á íslensku . Að þau upplifi sig ekki vanmáttug í verkefnum skólans . Öll neikvæð upplifun mun tefja fyrir árangri þeirra í námi . Gætirðu verið aðeins síðhærðari ? Okkur hættir öllum til að gera of miklar kröfur til barna . Við sættum okkur ekki við færni þeirra eins og hún er og finnst hún ekki nægileg eða ásættanleg . Við gleymum að vöxturinn og þroskinn getur oft ekki átt sér stað fyrr en við tökum pressuna af . Geturðu ekki verið aðeins hávaxnari ? Aðeins bláeygðari ? Aðeins síðhærðari ? Þetta eru ekki sanngjarnar kröfur og við sjáum að þær eiga ekki við börn . En hvað með aðrar kröfur sem við gerum ? Getur verið að þær séu ósanngjarnar ? Eitt er að gera kröfur til barna en annað að krefjast einhvers af þeim sem þau eru ófær um að framkvæma . Þetta er lykilatriði í kennslu og uppeldi . Þegar við gerum kröfur til barna verðum við að hafa í huga að hver og einn mætir þeim á sínum forsendum sem eru ansi misjafnar . Börnin okkar af erlendum uppruna verða að upplifa að þau sitji við sama borð og önnur börn . Þau þurfa að fá beina kennslu í íslensku af fagaðilum frá unga aldri . Þetta er lykilatriði . Lausnin felst meðal annars í því að efla og skilgreina íslenskukennslu inni á leikskólum sem og inn í nám leikskólakennara og leikskólaliða . Sérstaka fjárúthlutun fyrir leikskóla þar sem hlutfallið barna af erlendum uppruna er yfir 50% . Íslenskukennsla inni í fjölmenningarhópi er ekki það sama og málörvun - heldur íslenskukennsla . Þar sem við kennum orðin , ræðum þau , endurtökum þau , syngjum um þau , teiknum þau og gefum börnunum tækifæri á að tjá sig . Eflum sjálfsöryggi þeirra og kennum þeim að tjá sig um það sem þeim býr í brjósti við aðra , af öryggi . Listin að tala við börn er nefninlega ekki öllum eðlislæg og í blóð borin en allir geta tamið sér hana . Öll börn í íslensku samfélagi eru börnin okkar , okkar eigin börn sem okkur ber að hlúa að og hjálpa , sama hvaðan þau koma . Við þurfum að standa saman í því að veita þeim alltaf það besta sem við , sama hvar við hittum þau . Höfundur er talmeinafræðingur og framkvæmdastjóri Tröppu þjónustu Athugið .