Í gærkvöld var frumsýnt í Þjóðleikhúsinu leikritið Hreinsun eftir Sofi Oksanen undir stjórn Stefáns Jónssonar . Leikritið var fyrst sýnt í Finnska þjóðleikhúsinu 2007 og í framhaldi af því samdi höfundur skáldsögu með sama nafni um sömu persónur , og hún hefur farið eins og logi yfir evrópskan bókmenntaakur síðan . Sigurður Karlsson þýddi bæði leikverkið og skáldsöguna prýðilega . Sem útgáfustjóri Sofi Oksanen á Íslandi ætti ég kannski ekki að dæma leiksýninguna en get alls ekki stillt mig . Leikritið skilar ótrúlega miklu af efni bókarinnar þó að texti þess sé eðlilega mun styttri . Ýmislegt vantar auðvitað , til dæmis minnisstæðar útlistanir á fyrirlitningunni sem Aliide verður fyrir eftir að hún giftist Rússadindlinum Martin – og fyrirlitningu hennar á sjálfri sér fyrir það sama . Og eistnesk pólitík á 20. öld , svo flókin sem hún er , verður líklega þeim sem ekki þekkja til óljós eftir kvöldið . En svikin og sárindin , ástríðurnar og afbrýðisemin urðu skýr og lifandi á sviðinu . Og manni varð vel ljóst að það er sama hvort er stríð eða friður , konur verða alltaf illa úti . Hreinsun er dýrmætt stykki ekki síst vegna þess að í því eru þrjú stór kvenhlutverk sem gera nærri ofurmannlegar kröfur til þeirra sem taka þau að sér . Það var mikil reynsla að verða vitni að því í leikhúsinu í gær hvernig leikkonurnar þrjár tóku á verkefni sínu , hver á sinn hátt en allar þannig að seint gleymist . Margrét Helga Jóhannsdóttir leikur Aliide í samtímanum ( nánar tiltekið á tíunda áratugnum ) , gamla beiska konu sem er hundelt af óknyttastrákum í nágrenninu vegna sambands síns við Rússadindla í fortíðinni . Margrét Helga varð risastór í hlutverkinu , ógnþrungin , bar með sér hverja mínútu alla sína sögu , glæpina sem hún hafði framið , allt það sem hún hafði gengið í gegnum um ævina og sem við sjáum í fyrsta og óhugnanlegasta atriði leiksins . Það er hreinn sjokkeffekt . Arnbjörg Hlíf Valsdóttir leikur Zöru , stúlkuna sem Aliide finnur í garðinum sínum , hörmulega á sig komna . Zara reynir að ljúga sig út úr aðstæðunum en fljótlega kemur fram að hún er á flótta undir ofbeldismanni sem hefur gert hana út og á fótum sínum fjör að launa . Arnbjörg hlífði okkur ekki við angist og kvöl persónunnar heldur gaf rækilega í og leyfði henni svo að þróast þaðan í þá sterku og þolgóðu stúlku sem hún er . Vigdís Hrefna Pálsdóttir leikur Aliide unga sem varð þegar leið á verkið aðalpersóna þess – þegar fortíðin er svipt hulu sinni og saga þessarar hrjáðu konu kemur smám saman fram . Vigdís Hrefna vann hlutverkið fádæma vel uns hún gekk manni algerlega að hjarta . Það er mikil gæfa íslensku leikhúsi að eiga listamenn á borð við þessar þrjár leikkonur . Karlmennirnir stóðu þeim heldur ekki að baki þótt ekki reyndi eins mikið á þá . Stefán Hallur Stefánsson leikur Hans Pekk , manninn sem Aliide elskar hamslaust þótt hann sé mágur hennar og felur hann árum saman í byrgi í húsi sínu . Stefán bjó til skýra persónu úr þessum manni sem kaupir lífið of dýru verði , og samspil þeirra Vigdísar , þar sem annað elskar en ekki hitt , var nístandi . Þorsteinn Bachmann leikur Martin Truu , eiginmann Aliide , og var sú viðurstyggð lifandi komin ! Pasha pimpara leikur Ólafur Egill Egilsson og bjó til svo óvænta týpu að ég þurfti að rýna í leikskrána til að gá hver það væri sem léki . Þó var hann ekki í neinu teljandi gervi , ekki með hárkollu eða neitt , hann var bara nýr . Og ógeðslega áhrifamikill . Pálmi Gestsson leikur Lavrenti aðstoðarmann hans og var alveg eins aumleg týpa og hann átti að vera . Sviðið sem Ilmur Stefánsdóttir ber ábyrgð á kemur á óvart . Ég átti von á þrengslum en ekki víðernum en þau virkuðu afar vel . Og allir smáhlutirnir innan dyra sem mér skilst að komi beint frá Eystrasaltslöndum stálu athygli manns alltaf þegar færi gafst . Tónlist Pauls Corley var áhrifamikil . Búningar Þórunnar Maríu Jónsdóttur úthugsaðir . Það gefur auga leið að Stefán Jónsson hefur fulla stjórn á sínu öndvegisliði hvaða hlutverk sem það fær . Ég ítreka að Sofi Oksanen samdi leikritið á undan skáldsögunni þannig að það þarf ekki að lesa hana fyrst ( þó að það geri ekkert til ) . En þeir sem ekki hafa lesið söguna ættu að gera það eftir sýninguna . Þá fá þeir ennþá meira til að hugsa um . Silja Aðalsteinsdóttir