Sæmd er sjöunda skáldsaga Guðmundar Andra Thorssonar . Fyrri sögur höfundar , eins og Valeyrarvalsinn frá árinu 2011 , og Segðu mömmu að mér líði vel frá 2008 , vöktu athygli lesanda og gagnrýnenda fyrir vandaðan og myndrænan stíl og frásagnir sem fólu í sér næma sýn á mannlegt líf . Ásamt skáldskaparskrifum hefur Guðmundur Andri sinnt ritstjórnarstörfum hjá Tímariti Máls og menningar og er ýmsum kunnur fyrir vikulega pistla sína um málefni líðandi stundar í Fréttablaðinu . Pistlarnir , sem eru bæði vandaðir og kjarnyrtir , hafa orðið að föstum lið í tilveru Fréttablaðslesenda , meðal annars undirritaðrar , því eins leiðinleg og lágkúruleg samfélagsleg umræða getur orðið , er Guðmundur Andri einn af þeim sem ávallt tekst að hefja hana upp á æðra og merkilegra plan . En nóg um samtímann og hans leiðindi og að sögulegri fjarlægð íslenskrar rómantíkur . Sæmd er söguleg skáldsaga og fjallar einkum um skáldið og rómantíkerinn Benedikt Gröndal . Hér setur höfundur sig í spor persóna á ofanverðri 19. öld , nánar tiltekið í Reykjavík en þó einnig Kaupmannahöfn . Árið er 1882 og ungur nemandi í Lærða skólanum hefur verið sakaður um að stela námsbók samnemanda síns . Hinn nýskipaði rektor skólans , Björn M. Ólsen , telur nemandann sýna með þessari hegðun illt innræti , vill tafarlaust reka hann úr skólanum og sýna þar með ákveðið fordæmi fyrir aðra nemendur skólans . Með þessu telur hann sig stuðla að aga og virðingu gagnvart reglum skólans . Skáldið Gröndal , sem á þessum tíma kennir við skólann , er ekki á sama máli og tekur upp hanskann fyrir nemandann unga . Saman elda þeir Björn og Benedikt grátt silfur og endurspegla andstæða hugmyndafræði sem í sögulegu tilliti er einkennandi fyrir þennan tíma , og lagði grunninn að sjálfstæðisbaráttu Íslendinga síðar . Báðir hafa miklar hugmyndir um íslenska þjóð og framtíð hennar en á ólíkum forsendum . Öfgafull þjóðernishyggja Ólsens minnir á „ nationalisma “ á meðan rómantík Gröndals er grundvöllur húmanisma , mannúðar , og tengist almennri forvitni og lotningu gagnvart umhverfinu , bæði lífi mannsins og náttúru . Að baki endurspegla átök þeirra ólikar hugmyndir manna um sæmd og heiður . Eins og glögglega hefur komið fram í umfjöllun annarra um skáldsöguna er Sæmd afar vandað verk og vel skrifað , snyrtilegt og smekklegt ; stíllinn þíður og byggingin vel hugsuð . Bygging verksins er þríþætt . Við fáum kafla þar sem sögumaðurinn er ungi nemandinn sem olli fjarðarfokinu og segir frá atburðunum í fyrstu persónu og í endurliti ; lesendur horfa með honum á atburði fortíðarinnar og fá vangaveltur hans um þá , orsök og afleiðingar , mörgum árum seinna . Þá fylgir sögumaður Birni M. Ólsen eftir og skoðar hann utan frá en þeir kaflar eru rammaðir inn af setningum á borð við : „ Svona sé ég hann fyrir mér .... “ . Það sama á við um kaflana sem fylgja aðalpersónunni , Benedikt Gröndal ; þar er settur upp ákveðinn rammi til að gera grein fyrir þeirri fjarlægð sem liggur á milli sögutímans og tíma skrifanna , þ.e. okkar samtíma . Þessi stílbrigði birta „ meta-vitund “ í textanum og sýna varfærni gagnvart söguefninu ; nokkuð sem mætti bera meira á í sögulegum skáldsögum almennt , en hlutverk þeirra er umfram allt að takast á við , greina og nýta sér þau skil sem eru á milli skáldskapar og sagnfræði . Tilgangur skrifanna virðist fyrst og fremst vera að bregða upp aldafarslýsingu en á stundum er eins og ekki sé alveg ljóst hvað höfundur vill segja með þessari vönduðu og vel skrifuðu aldafarslýsingu . Í viðtali minntist höfundur á síð-nýlenduna Ísland , gott ef ekki að fyrirsögnin hljómaði eitthvað á þá leið að Ísland væri síð-nýlenda , og að verk hans endurspeglaði íslenskt samfélag á nýlendutímum . Enn fremur lagði hann áherslu á að við Íslendingar þyrftum að minna okkur á að ekki væri langt liðið frá þessum tíma . Þessi atriði vöktu áhuga minn og eftirtekt , og þessar hugmyndir höfundar fylgdu mér inn í lestur bókarinnar . Þó fannst mér bera lítið á þessum atriðum í textanum og ég saknaði þess að sjónum væri afdráttarlausar beint að þeim áhersluatriðum , ef höfundur lagði raunverulega upp með þau í upphafi . Ég saknaði vangaveltna og hugmynda um nýlenduna , nýlendubúana og samband þeirra við nýlenduherrana í retrospekt . Og væri höfundi hugleikið að fjalla um Ísland sem síðnýlendu , sem er ákaflega áhugavert og fjölþætt viðfangsefni , hefði hann endilega mátt koma orðum að því – og jafnvel tengja hinn sögulega tíma við samtímann með einhverjum hætti , t.d. með því að nýta áherslur sínar úr pistlaskrifum í Fréttablaðinu . Augljósari nálgun við nýlenduhugmyndir hefði gefið verkinu meiri dýpt og gert það bitastæðara ; með brýnu viðfangsefni ásamt hinum þíða prósa og vönduðu byggingu hefði höfundur framreitt ansi skothelda sögulega skáldsögu . Sæmd minnti mig aftur á móti á það sem stundum er kallað „ fan-fiction “ eða sögu eftir aðdáanda . Hér er aftur á móti ekki um að ræða höfund sem er svo gagntekinn af ákveðnum söguflokki vampírubókmennta að hann verður að taka upp þráðinn og halda áfram , heldur höfund sem er aðdáandi sögulegu persónunnar Benedikts Gröndal , verka hans og ekki síst þeirrar rómantísku hugsunar sem tengd er við hann og hans hugmyndir . Sæmd er skrifuð til að beina athyglinni að skáldinu og rómantíkeranum Benedikt Gröndal sem átti undir högg að sækja og lenti upp á kant við samtímamenn sína , sem kristallast einmitt í aðalviðfangsefni sögunnar – deilum hans við skólayfirvöld Lærða skólans sem enda með brottrekstri hans frá skólanum . Og á þeim forsendum er Sæmd kærkomin minning um merkan mann og gott skáld hvers verk , ljóð , hugmyndafræði og gildi hafa ef till vill fallið dálítið í gleymsku í íslenskum nútíma .