MORGUNBLAtolÐ Laugardagur 12. júní 1965 landbúnaðuríRfi Athugasemdir vegna blaðaskrifa stjórnar og ráðunatita Búnaoar - félags Islands í GREIN þessari er rætt um stefnu og leiðir í sauðf járkyn - bótum , óskir um tilraunir og rannsóknir , neitun um til - raunaaðstöðu og talnagögn til úrvinnslu , varhugaverð s.jón - armið ráðunauta Búnaðarfé - lags íslands og nauðsynlegt samstarf á vísindalegum grundvelli . í tilefni af grein „ vig " , „ Sann - leikurinn og ekkert nema sann - leikurinn " , í Mbl . , 25. maí sl. og ritstjórnargrein í sama blaði 29. maí undir heitinu : „ Vísindin og atvinnuvegirnir " , hafa 11 _ _ ráðu - nautar Búnaðarfélags íslands sent frá sér athugasemdir , sem birtust í Mbl . hinn 10. þ.m . Sama dag birtist einnig grein frá stjórn B.í. í sama blaði og af sama til - efni . Þar eð mín er getið í þremur þessara greina og sumpart svo , að mjög er fjarri lagi , að rétt sé farið með , get ég ekki iátið hjá líða að gera grein fyrir málun - um , eins og þau horfa við frá mínum bæjardyrum . Geri ég það í trausti þess , að stjórn Búnaðarfélagsins hafi mælt af alhug , þar sem hún seg - ir um starfsemi félagsins í grein sinni : „ Þar eru öll mál rökstudd fyr - ir opnum tjöldum . " í grein ráðunautanna er kom - izt svo að orði í sambandi við umsögn um niðurstöður úr til - raun með háfætta hrúta : „ Einkar óheppilega vill til , þegar reynt er á þennan grófa hátt að afsanna kenningar dr. Halldórs Pálssonar um vaxtar - lífeðlisfræði sauðfjár , en hann hlaut einmitt doktorsviðurkenn - ingu fyrir rannsóknir sínar á því sviði . " Þessi ummæli eru villandi á tvennan hátt . í fyrsta lagi bendir setningin til þess , að efnt sé til tilrauna í þeim tilgangi að sanna eða af - sanna ákveðinn hlut . Þetta er röng túlkun á hlutverki vísinda - legra tilrauna . Þær eru miðaðar við að fá sem hlutlausastan og beztan samanburð á því , sem saman er borið . Það eru tölurnar , sem eiga að segja , hvað satt er , en ekki til - finningasemi tilraunamannsins . Við lestur ofannefndrar setn - ingar gæti mönnum í öðru lagi skilizt , að mér væri einhver akkur í að reyna að gera lítið úr doktorsritgerð dr. Halldórs Pálssonar . Því fer vitanlega víðs fjarri . En ég get ekki látið hjá líða að benda á , að heimsfrægð sína hefur dr. Halldór unnið sér á sviði vaxtarlífeðlisfræði , en ekki erfðafræði . Tilraunin með há - fættu hrútana var erfðatilraun og kemur vaxtarlífeðlisfræði ekkert við . Ég hef ekki 1 hyggju að elta uppi einstakar setníngar í grein ráðunautanna til að svara hverri fyrir sig . En ég tel vera svo alvarlegar aðdróttanir í þessari grein , að ég eigi ekki á öðru völ en að skýra sem gleggst frá málavöxtunum , og mun ég reyna að gera það eins hlutlaust og mér er unnt . — • — Núverandi . stefna í kynbótum • auðfjár hér á landi , þ.e. að hvaða marki skuli stefnt , er mörk uð af dr. Halldóri Pálssyni , bún - aðarmálastjóra , fyrrverandi sauð fjárræktarráðunaut Búnaðarfé - lags íslands . Hann hefur líka mótað þær aðferðir , sem nú eru notaðar til að ná því marki , sem stefnt hefur verið að . Kynbætur fjárins á valdatíma - bili hans undanfarinn aldarfjórð - ung hafa stefnt í þá átt að féð verði lágvaxnara og þéttbyggð - ara en áður , og er þá haft til fyr - irmyndar , hverjar kröfur brezki kjötmarkaðurinn gerði um lögun á dilkaskrokknum fyrir 30 árum síðan . Jafnframt hefur verið að því stefnt meðfram að rækta upp frjósemi , mjólkurlagni og ullar - gæði samtímis þéttu byggingar - lagi . Aðferðirnar við að ná árangri í kynbótum sauðfjár hafa verið miðaðar við þá kenningu dr. Hammonds , læriföður dr. Hall - dórs , að við hámarksfóðrun sýni skepnan yfir hvaða eðli hún byggi og því væri vandinn við kynbæturnar ekki annar en sá að fóðra féð vel og fara vel með það á allan hátt og velja svo úr til kynbóta þær kindurnar , sem hefðu beztu bygginguna við góða aðbúð . Við ákvörðun á stefnunni lágu ekki fyrir neinar visindalegar niðurstöður um það , hvort eðli fjárins gæti breytzt tíl hins verra að einhverju leyti við það að ræktaður væri upp stofn með mjög þéttu byggingarlagi . Við ákvörðun á aðferðunum , lá ekki fyrir nema lítið brot af þeirri þekkingu á sviði búfjár - kynbóta , sem nú er fyrir hendi , en síðari tíma rannsóknir erlend - is hafa sýnt , að kenningar dr. Hammonds á þessu sviði eru hæpnar . — • — Ég hef lagt á það áherzlu að fá tækifæri til að rannsaka á vísindalegan hátt , hver breyting yrði á afurðasemi fjárins við það að byggingarlagið á því væri bætt með úrvali . Ég hef lagt á það áherzlu , að teknar yrðu í notkun til reynslu á tilraunabúi Búnaðardeildar á Hesti í Borgarfirði nýjar aðferð - ir við kynbætur fjárins , byggð - ar á erfðafræði , þannig að úr því fengist skorið með hlutlaus - um rannsóknum , hverjum árangri mætti ná með fullkomn - um aðferðum við kynbæturnar . Ég hef einnig lagt á það ríka áherzlu að fá að rannsaka á gögnum sauðfjárræktarfélag - anna , hverjar kynbótaframfarirn ar hafi orðið siðastliðinn aldar - fjórðung , þvi að slík rannsókn gæti gefið veigamiklar bending - ar um það , hvernig kynbæturn - ar eru á vegi staddar . — • — Dr. Halldór Pálsson var deild - arstjóri Búnaðardeildar til árs - loka 1962 og jafnframt yfirmað - ur Hestsbúsins . Hann mun hafa talið óskir mínar Um bættar að - ferðir við kynbætur persónulega gagnrýni á sig og léði ekki máls á því , að slíkar tilraunir yrðu gerðar á Hestsbúinu . Hins vegar fékk ég tækifæri til að gera tilraun með að velja til undanhalds hrúta , sem voru gis - byggðir og háfættir og undan þeim voru settar á gimbrar til reynslu , og ég hefði áður fengið aðstöðu til að gera margháttaðar mælingar á afkvæmahópum und - an einstökum hrútum , en hafði ekki aðstöðu til að ráða neinu um það , hvaða hrútar voru valdir til afkvæmarannsókna hverju sinni . í ársbyrjun 1963 tók dr. Hall - dór við embætti búnaðarmála - stjóra , og þá fór hann þess á leit að hann fengi áfram yfirumsjón með allri tilraunastarfsemi Bún - aðardeildar á Hestsbúinu . Ég beitti mér gegn ' því , að svo yrði , þar eð ég taldi mig ekki fá þá aðstöðu til rannsóknarstarfa við Hestsbúið . sem nauðsyn krefði . ef dr. Halldór hefði yfirstjórn þess á hendL Svo fór þó að lokum , að dr. Halldór fékk yfirumsjón með Hestsbúinu , og mér skildist sam - tímis , að ég ætti að fá bætta að - stöðu til kynbótatilrauna þar frá því sem verið hafði . Eftir því sem á leið árið 1963 , kom þó betur og betur í ljós , að sú von mundi bregðast . Dr. Halldór gekk t.d. alveg frá því um haustið , hvaða hrútar skyldu settir á að undanskildum 4 háfættum hrútum , sem ég valdi . Hann ráðstafaði öllum ám und - ir hrúta án samráðs við mig , en skýrði mér frá því í síma , að hann hefði tekið frá ákveðinn ærhóp , sem ætti að raða undir hrúta í afkvæmarannsókn , og þann starfa ætlaði hann mér . Þá taldi ég útilokað , að störf mín á Hestsbúinu gætu borið svo Stefán AÖalsteinsson mikinn árangur , að svaraði til erfiðisins og tilkynnti dr. Hall - dóri og síðar deildarstjóra , Pétri Gunnarssyni , að ég teldi mér ekki fært að vinna að gagna - söfnun á Hestsbúinu , ef ekki yrði breyting á og aðstaða mín bætt . Að vísu hafði ég haft allgóða von um , að með því að koma á vélabókhaldi yfir Hestsféð myndi verða hægt fyrir mig að fylgjast með fjárstofninum þar án mik - illar vinnu , en dr. Halldór taldi sig ekki geta gengizt undir þær kvaðir , sem vélabókhaldinu fylg - ir . Rétt er að geta þess , að sams konar vélabókhald er nú fram - kvæmt fyrir allt féð á Hvann - eyri , Reykhólum , Hólum og Skriðuklaustri undir minni um - sjá og eftir sama kerfi og þá hafði verið sett upp . Nær það bókhald nú til um 2000 vetrar - fóðraðs fjár . — • — Síðan þetta var , hef ég ekki fengið neina aðstöðu til að fram - kvæma rannsóknir á Hestsbúinu , og ég hei heldur ekki fengið í hendur tölur , sem ég hef óskað eftir þaðan . Er þar í fyrsta lagi um að ræða almennar tölur yfir allt féð á Hesti , sem ég hugðist leggja til grundvallar við fræði - legt uppgjör erlendis á niður - stöðum afkvæmarannsókna á hrútum . í öðru lagi hef ég óskað eftir að fá í hendur tölur frá haustinu 1964 yfir tilraunina með háfættu hrútana , en þær tölur hef ég heldur ekki fengið , enda þótt þar væri um mína eigin til - raun að ræða . Tilraunin með háfættu hrútana hófst haustið 1960 , þegar fyrstu hrútarnir voru settir á , og dæt - ur þessara hrúta komu af fjalli með fyrstu lömb sín haustið 1963 . Þá um haustið voru lömbin undan dætrum háfættu hrútanna svo miklu vænni en lömb und - an dætrum vel gerðra hrúta , að lítil líkindi voru til , að sá mun - ur gæti stafað af tilviljun . Ég skrifaði smágrein um þessa niðurstöðu í Búnaðarblaðið , 12. tbl. 1963 , þar sem ég birti bráða - birgðauppgjör á þessari tilraun . í þeirri firein reyndi ég að skýra sem hlutlausast frá niðurstöðun - um og forðaðist að draga of mikl - ar álykfcanir , eins og eítirfarandi tilvitnanir bera með sér . „ Þessi tilraun gefur ekki til - efni tii að draga neinar ályktan - ir varðandi væntanlegan ágóða af því að nota háfætta hrúta til að ala undan ær . En niðurstaðan gefur óneitanlega tilefni til að varpa fram ákveðnum spurning - um í sambandi við fjárræktar - stefnuna í landinu . " „ Niðurstöður tilraunarinnar benda eindregið til þess , að af - urðasemi ánna geti farið minnk - andi með batnandi byggingu ær - feðranna . " Vegna þessarar smágreinar hafa verið skrifaðar þrjár óhróð - ursgreinar um mig í „ Frey " , mál - gagn Búnaðarfélags íslands , og virðist réttnefni að kalla slík skrif „ aðgerðir gegn mér " , enda þótt stjórn Búnaðarfélags fslands vilji ekki kannast við það i grein sinni í Mbl . í gær , að slíkt sé sér viðkomandi . Tvær þessara greina eru eftir bústjóra tilraunabúsins á Hesti , undirmann dr. Halldórs Pálsson - ar , og sú þriðja eftir sauðfjár - ræktarnaut Búnaðarfélagsins , Árna G. Pétursson . Felugreinin svokallaða , sem var prentuð óvart í Búnaðarblaðinu og síðar yfirprentuð , var þess eðl - is , að ég gat búizt við enn meiri óhróðursskrifum af hálfu Búnað - arfélagsins en komið var , ef hún birtist og því afréð ég að láta prenta yfir hana , enda þótt svo slysalega tækist til sem raun ber vitni , að hægt reyndist að - lesa hana í gegnum yfirprentunina . Ummæli ráðunautanna í Mbl . í gær benda eindregið til þess , að ekki hafi verið fjarri til get - ið um það , hver viðbrögðin við felugreininni hefðu orðið , ef hún hefði birzt í Búnaðarbiaðinu . — • — Ég komst yfir gögn tveggja elztu sauðfjárræktarfélaganna í landinu með þvi móti , að ég að - stoðaði Svein Hallgrímsson , lis - ensístúdent við að setja upp kerfi til að koma tölum sauðfjárrækt - arfélaganna inn á vélkort til úr - vinnslu i rafeindaheila erlendis . Áður en Sveinn fór með vélkort - in úr landi var tekin kópía af þeim , sem ég hafði undir hönd - um . Þegar Ottó A. Michelsen gekkst fyrir fyrsta rafeindaheilanám - skeiðinu hér á landi haustið 1963 , samdist svo um , fyrir sérstakan velvilja hans , að ég fengi að vinna úr þessum gögnum í raf - eindaheilanum . Þegar þeirri vinnu var alllangt komið , til - kynnti deildarstjóri Búnaðar - deildar mér , að Búnaðarfélagið teldi mig ekki hafa leyfi til að vinna úr þessum gögnum . Gekk ég þá á fund búnaðarmálastjóra og fór þess á leit að fá slíkt leyfi , en fékk það ekki , og hætti ég þá við úrvinnslu gagnanna að sinni . Þegar grein Árna G. Péturs - sonar , sem áður er nefnd , birtist í „ Frey " , taldi ég mig eiga svo hendur mínar að verja , að ég tók mér það bessaleyfi að ljúka úr - vinnslunni án þess að fyrir lægi leyfi Búnaðarfélagsins . Reiknaði ég bæði út , hver kynbótaframför hefði orðið í þessum félögum yf - ir 20 ára tímabil í hæfni ánna til að eiga þung lömb , og einn - ig reiknaði ég út fyrir annað fé - lagið , hversu mikið einstakir hrútar hefðu bætt stofninn eða skemmt hann með tilliti til hæfni ánna til að gefa þung lömb . Niðurstaðan af útreikningun - um var , í fyrsta lagi sú , að hæfni ánna til að eiga þung lömb hafði sáralítið batnað á þessu tímabili fyrir tilverknað kynbóta . Einnig kom í ljós , að þeir tveir hrútarnir , sem mest höfðu skemmt ærstofninn á öllu tíma - bilinu , höfðu báðir fengið I. heið - ursverðlaun fyrir afkvæmi . Alls höfðu þrír hrútar i þessu félagi fengið I. heiðursverðlaun fyrir afkvæmi , og þess er skylt að geta , að sá þriðji bætti ær - stofninn með dætrum sínum . Dætur bezta hrútsins í Stranda sýslu eru á skýrslu á tilraunastöð inni á Reykhólum , og þar kem - ur I ljós . að hann hefur spillt stofninum að því er varðar hæfni ánna til að eiga væn lömb . Það væri margt hægt að tína til fleira , sem bendir til , að stefn - an , sem nú er fylgt í kynbótum sauðfjár í landinu geti verið var - hugaverð , en þetta verður látið nægja . Ég hef tekið saman greinargerð um nauðsyn þess að erfðasam - hengið milli byggingarlags fjár - ins og afurðaseminnar verði rannsakað sem ýtarlegast , og þar er skýrt frá því helzta , sem vit - að er um vandamálið . Sú grein - argerð var send B.í. til athugunar með bréfi dags. 14. des. 1964 , svo að B. í . er kunnugt um , að ég byggi óskir mínar um auknar tilraunir á fleiru en tilrauninni með háfættu hrútana . Ég hef unnið að því undan - farið að koma upp kerfi , þar sem hægt verði að meta einstak - ar kindur eftir því , hve verð - mætar þær eru til kynbóta . Ég lauk við að koma þessu kerfi upp í marz í vetur og ósk - aði eftir því við B. í . að fá tæki - færi til að flytja framsöguerindi um þetta kerfi og kynbætur sauð fjár almennt á námskeiði , sera B.f. efndi til fyrir alla héraðs - ráðunauta landsins dagana 15. — < 20. marz 1965 . Mér var neitað um leyfi til að flytja framsöguerindi um málið á námskeiðinu . — • — Það er rétt að hafa ofanritað í huga , þegar ummæli ráðunauta B. í . um mig í Mbl . í gær eru skoð uð ofan í kjölinn , en þau hljóða þannig : „ Það kemur mönnum undar - lega fyrir' sjónir , þegar „ vig " I grein sinni nefnir ákveðinn til - raunamann hjá landbúnaðar - deild , Stefán Aðalsteinsson , sem sé „ kannski sá menntaðasti og færasti , sem miðstöð íslenzkra búvísinda hefir á að skipa " , og ætlazt til þess , að tilgáta hans um hugsanlega túlkun á niður - stöðum ákveðinnar tilraunar , sé tekin gild sem sönnun þess , að sú stefna sem fylgt hefur verið f ræktun sauðfjár með tilliti til vaxtarlags , sé röng , henni beri þegar að breyta . Slíkar forsendur eru alltof veikar , og fáir tilrauna menn mundu æskja þess , að þannig niðurstöður yrðu túlkað - ar eins og blaðamaðurinn gerir . Á þær yrði aldrei litið sem heilagan sannleika , jafnvel þótt þær kæmu frá þeim tilrauna - mönnum , sem í starfi sínu hafa sýnt jákvæð viðhorf og unnið sér æðri háskólagráður fyrir störf sín . Þaðan væri þeirra líka sízt að vænta sem og þess að vilja láta flokka sig sem menntaðastan og færastan meðal starfsbræðra sinna . Það er því vafasamt , að nokkr - um tilraunamanni sé greiði gerð - ur með slíkum skrifum , sem blaðamaðurinn hefur látið frá sér fara , hversu mikil sem löngunin til að láta bera á sér og þörfin fyrir viðurkenningu kann að vera . " ( Leurbreyting mín . S. A. ) Það er alvarlegt , þegar allir ráðunautar B. í . að einum und - anskildum skrifa undir : að það sé löngunin til að láta bera á sér og þörfin fyrir við - urkenningu , sem réði gerðum tilraunamannsins , að tilraunaniðurstöður þurfi að vera af ákveðinni gerð ( ekki „ þannig niðurstöður " ) til þess að á þær verið litið sem heilagan sannleika , að tilraunamaðurinn þurfl að hafa sýnt jákvæð viðhorí og unnið sér seðri háskóla - grátSar til þess , að gild sé tek - in ákveðin tilraunaniðurstaða , sem hann hefur fengið . ( Það er rétt að skjóta hér inn til skýringar , að ef ég hefði á sín - um tíma sýnt „ jákvæð við - horf " og viljað verða Fram - sóknarmaður árið 1956 , þá hefði B. í . stutt mig af alhug í því að fá styrk til framhalds - náms , og þá væri ég liklega búinn að taka „ seðri háskóla gráðu " , þ.e. doktorsgráðu sem námsgráðu í Bretlandi ) . Eiga menn að trúa því , að ráðunautar B.í. skrifi óhikað und Framhald á bls. 25 .