18 MORGUNBLAÐIÐ , MIÐVIKUDAGUR 6 . APRIL 1988 4 fl Um áhrif persónuafsláttar á ráðstöfunartekjur eftírKristin Björnsson í þeirri umræðu sem verið hefur um kjaramál að undanförnu , hefur mikil áhersla verið lögð á launa - hækkanir og aðgerðir stjórnvalda . Minni áhersla og nánast engin um - fjöllun hefur verið um samspil launa - hækkana og persónuafsláttar á ráð - stöfunartekjur . Hækkun persónuaf - sláttar ásamt hóflegum launakröfum gætu orðið vænlegri til árangurs og til meiri hagsbóta fyrir marga laun - þega en beinar prósentuhækkanir launatekna . Þetta kann að hljóma undarlega , en hér að neðan verður reynt að skýra betur hvað átt er við . Hér verður að greina skýrt á milli launatekna og hinna raunverulegu ráðstöfunartekna ( það er að segja launatekjur að frádregnum opin - berum gjöldum ) , enda skipta ráðstöf - unartekjur launamanna miklu meira máli en launatekjur . Það er einnig vert að hafa það í huga að þegar samið hefur verið um ákveðnar prós - entuhækkanir , þá hafa þær alltaf rokið upp allan launastigann og allir fengið svipaða prósentuhækkun launatekna að lokum . Eftir að nýju skattalögin tóku gildi nú um áramót hafa margar forsend - ur launahækkana gjörbreyst . Fyrir þessar breytingar á skattalögunum gátu launþegar reynt að lækka hlut - fall tekjuskatts og útsvars með háurn launakröfum , þó _ að það kostaði aukna verðbólgu . Á þann hátt gátu þeir náð fram hærri ráðstöfunartekj - um . Ástæðan fyrir því að þetta var mögulegt var einfaldlega sú , að um áramót var í raun búið að ákvarða tekjuskatt og útsvar ársins og allar hækkanir launatekna komu því ekki til gjalda fyrr en á næsta ári . Ekki er þó hægt að segja að þessar hækk - anir hafi orðið til þess að jafna af - komu manna , vegna þess að við sömu prósentuhækkun allra launatekna hækkuðu ráðstófunartekjur hinna hæst launuðu hlutfallslega mest . Nú er öldin önnur og allar launa - ! 2 / i li U ,, Súluritl . Hækkun ' " 71 / ~ A r á'ostöt'unarlauna 10 - < í : ( ' : í prósentum 8 - ¦ ¦ : ¦ : • : : . : ¦ : ' : ' - . " ¦ ¦ 1 ' / ¦ : ¦ ' OLm 0 \ 0 [ ák Í 3 6 - I : ¦ ¦ | ' § . m m : - x 1 1 I A ¦ | | ! ; ¦ ; , - ¦ : í | m' 2 - : : J 1 0 - " 2 t w ' 9 , ' B r -r - 4 - s'yr 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 Launatekjurí þús.króna 10 6H Hækkun ráostöf'unarlauna í prósenturri Gk a ^ £ 1L n ' Á I w : Súlurit ~ ' / 2 I 2. 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 Launalekjur íþGs.króna tekjur skattleggjast strax . Þetta veldur því að í núverandi tekjuskatts - lögum hafa hækkanir launatekna allt önnur áhrif á ráðstöfunartekjur en í þeim lögum sem giltu fyrir ára - mót og verða því beinar kauphækk - anir ekki eins eftirsóknarverðar og áður fyrir alla launahópa . Þetta sem hér að ofan hefur verið lýst , hefur þau áhrif að þeir sem hafa launatekj - ur á bilinu frá 40 til t.d. 60 þúsund ( það eru engin skörp efri skil ) , kunna að fá aðra prósentuhækkun ráðstöf - unarlauna en aðrir , þó svo allar launatekjur hækki jafnt . Hvort það verður meiri eða minni prósentu - hækkun en aðrir tekjuhópar fá fer eftir því hver prósentuhækkun pers - ónuafsláttar verður . Það má því segja að þarna hafi nýju skattalögin myndað nokkurs konar millihóp ( vandræðahóp ) , þar sem ráðstófun - artekjurnar sveiflast meira en launa - tekjurnar . 20 Y' Hækkun ráostofunarlauna Súlurit 3. í prósentum r nllll 7 ] \ L \ £ MA f " mm' & S : ¦ i í ; ' * m 9 ' i' * > : ^ B : * : # : 1 1 i 1 : : « í ; í ? . : ISl ^ Bíí íí ; : B > í S % # ¦ : : : " : : : ; : : í : : ¦ : ¦ : ' 1 ¦ y . - mm > : - : « $ & % 9 m i ' & i I : ; : : : : : : c : : ; : : : : : : : : ¦ m : ; s « ; íí 1 Wm & 1 1 f : : : : : ; ^ B : £ : : íí í > ' % m : IBíí ~ ! : ¦ iMSi ¦ : ¦ : ¦ íí : ; * : ' fi * : : : ' » : : : : : I v : í $ á Sí % . ; > : . ; . ; . ; ; . ; : ; ; > . ; , : : * : y ^ B ; : . : : : ¦ > : Í ^ B ; i : - í : í > * : ¦ - : : : : > ví : : ' : ¦ : ííí - > : ¦ - : • : ¦ : : ¦ : ¦ ' : : ¦ : ¦ : ¦ 1 ¦ ' S ¦ | íHií 1 § { : ' ; * : : ¦ : ¦ : : ¦ : ¦ : ¦ : : - : - - : ¦ : ¦ : : > ¦ : ¦ > > : > S ' * : > > o ' ? • • ¦ ¦ ¦ > • ' ' r / f í / P / . ^ u ¦ ^ ^ • r ¦ t ¦ ' ¦ — i — ¦ — ¦ ¦ — ¦ i 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 Launatekjuríþús.króna Kristinn Björnsson Við skulum fyrst líta á þá einstakl - inga sem eru neðan skattfrelsis - marka . Hjá þeim hækka ráðstöfunar - tekjurnar til jafns við launatekjur séu þeir ekki mjög nærri skattfrelsis - mörkum . Það getur reynst nokkuð snúið að meta það hversu nærri skattfrelsismörkum þessi regla hætt - ir að gilda , en það ræðst af því hversu mikið launatekjur og persónu - „ S ^ niskipti foreldra og barna " eftirAslaugu Brynjólfsdóttur Nýlega fékk ég að gjöf bók , sem bar ofangreint heiti , en hún kom út hjá Almenna bókafélaginu á síðast - liðnu hausti og er eftir dr. Thomas Gordon í þýðingu Inga Karls Jóhann - essonar . Þar sem ég minnist ekki að hafa séð mikið skrifað um umrædda bók , datt mér í hug að stinga niður penna og vekja athygli á þessari óvenjulegu bók , ef vera kynni að það yrði til ábendingar einhverjum foreldrum , sem áhuga hefðu á þessu mikilvæga efni . Það verður að segjast að sáralítið er gert af því hér á landi að fræða verðandi foreldra um eitthvert mikil - verðasta hlutverk , sem nokkur tekur sér fyrir hendur . Það er að taka að sér ábyrgð á uppeldi lítillar veru , persónu , sem er algjörlega ósjálf - bjarga . Ala hana upp og annast líkamlega og andlega velferð hennar , svo að hún megi verða farsæll og góður þjóðfélagsþegn . M „ I bókinni „ Samskipti foreldra og barna " er að finna ýmsar g-óðar vísbendingar , hug - myndir og ráðlegging - ar , sem geta opnað aug un og komið að liði . " Halda má , að þjóðfélagið geri ráð fyrir að öllum sé runnið í merg og bein að geta gegnt foreldrahlutverki án handleiðslu eða fræðslu þar um . Engin eða sáralítil fræðsla er í skóla - kerfinu um þennan þátt , þetta sér - stæða hlutverk , sem flestir taka þó að sér . Ekki er heldur mikið gert til að aðstoða foreldra til þess að verða hæfari við uppeldi barna sinna . Eins og Gordon segir í bók sinni Foreldrum er kennt um , en ekki kennt " . Ljóst má vera að foreldrar eru mikilvægasta fólkið í lífí nánast allra barna . Foreldrar þurfa því að vera sem allra best færir um að veita börn - um sínum handleiðslu , sýna þeim skilning og eiga við þau ánægjuleg samskipti . Eins og allir vita , þá eru einstakl - ingar misjafnir og foreldrum misT lagðar hendur , enda þarf oft ekki mikið að fara úrskeiðis , sem síðan getur vafíð utan á sig , orðið að víta - hring og vandræðamálum , ef ekki er brugðist við í tæka tíð á viðeigandi máta . í bók sinni „ Samskipti foreldra og barna " lýsir dr. Gordon ýmsum leið - um og aðferðum , sem hann notaði á námskeiði til að kenna foreldrum ýmislegt , sem nauðsynlegt er að kunna og hugsa út í , til þess að verða hæfari uppalendur . Gordon telur að með tiltekinni þjálfun og kunnáttu geti foreldrar lært hvernig þeir og börn þeírra geta þroskað með sér innileg og náin tengsl , sem byggjast á gagnkvæmri virðingu og sýnir fram á , að „ kyn - slóðabilið " sé óþarft . Hann kallar þetta „ samskiptaaðferð " og er þar dregin upp heildarmynd í smáatriðum með ótal dæmum og ýmsum grund - vallaratriðum , sem - nauðsynlegt er að kunna skil á til þess að vera fær um að byggja upp og halda við góðum og gagnkvæmum tengslum við bðrn - in eða unglingana við hinar ólík - legustu kringumstæður . Hann bendir á , að óhóflega strang - ir foreldrar geti oft lent í álíka mikl - um erfiðleikum og þeir sem eru of eftirlátir . Það er í raun hinn gullni meðalvegur , samningaaðferðin , sem notuð hefur verið til að leysa allskyns deilumál á gagnkvæmisgrundvelli , sem Gordon mælir með . I fyrstu köflunum er fjallað um hvernig hjálpa má börnum að finna eigin lausnir á vandamálum , sem verða á vegi þeirra , kenna þeim að