34 DV . FIMMTUDAGUR 15 . NOVEMBER 1984 . Tíðarandinn Tíðarandinn Tíðarandinn Tíðarandinn Tíðarandinn TÓNLIST FRAMTÍÐARINNAR TÖLVURNAR HALDAINNREIÐ SÍNA í VERÖLD HUÓMUSTARINNAR Þegar stundir líöa mun tölvutónlist - in skapa svo stórfenglega og fjöl - skrúðuga hljómveröld , aö sú tónlist sem viö höfum alist upp viö frá blautu barnsbeini veröur í samanburöi bæði hjákátleg og fátækleg , já blátt áfram ömurleg á að hlýða . Tölvutónlist er nú þegar iðkuð af miklu kappi úti í hinum stóra heimi . Forsprakkar menningarþjóðanna hafa komið á fót tölvuvæddum hljóðverum , tónskáld sem menntuð eru og þjálfuö í sjgildri tónlist fyrri tima hafa mörg hver tekið hinni f rábæru nýjung fegins hendi og setja sig ekki úr færi til þess að beisla hana , anda sínum og sköpunargáfu til framdráttar . En auðvitað eru þeir til sem gefa henni óhýrt auga og viö því er í sjálfu sér ekkrt að segja — slíkt mega allar nýjungar þola , en þeirra er framtíðin . Uppeldi og afþreying Unga kynslóöin á Vesturlöndum litur á hljóðgervla samtímans eins og sjálfsagðan hlut , þeir sem eru lengra komnir tengja einkatölvur sínar viö hljómborð og stafræna sveiflusjá og semja með liðsinni hugvitssamlegra forrita nýstárleg , heillandi hljóð , þess konar hljóð sem aldrei hafa nokkurn tíma heyrst í heiminum áður , hvorki í mannheimum eða hinu villta ríki náttúrunnar . Tölvutónlistin er hugþekk afþreying ungum sem gömlum , hún hentar vel til uppeldis og fræðslu gagnast starfandi tónlistarmönnum á margan máta . Það er nefnilega ekki nóg með að unnt sé að semja tónverk með tölvubúnaði , það cr hægt að flytja voldugar hljómkviður með honum i heimahúsum eða þar til gerðum hljómverum , og eins er hægt að nýta hann við nótnaskrift og þar fram eftir götunum . Það er hægt að láta hann skrá og geyma tónsmíðar , sem síðan má kalla fram við hentug - leika til þess að umbreyta , lagfæra og endurskapa eftir þörfum og geðþótta — þess vegna hentar tölvutónlist einkar vel til hljóðsetningar við sjón - varps - og hljóðvarpsauglýsingar , kvik - myndir og videoþætti hvers konar . BPECTRI - / v \ A / \ A A / Wal 63 E 3 OSOI 0 SO2 L > FO li Þegar búin eru til hljóð með aðstoð tölvu er unnt að skoða þau i bak og fyrir á skjá efla fyrir tilstilli prentara , breyta þeim og lagfœra á ýmsa vegu . þær til heilans , en tölvan á tiltölulega auðvelt með að reikna út þess konar bylgjur og gera af þeim haganlega eftirlikingu . Sú eftirliking hljóðsins , sem tölvan er fær um að búa til , er stafræn sem kallað er , en í þvi felst að hún er byggð upp í þrepum og hvert þrep er unnt að tiltaka meö ákveðinni tölu , rétt eins og gert er i linuritum og súluritum . Þessi staf ræna eftirliking hljóðbylgj - unnar er ekki eins og hún , en hún er mjög lík henni , og f ái tölvan tilmæli um Tíðarandinn Baldur Hermannsson að láta bylgjuna óma , þá sendir hún hana fyrst í gegnum eins konar síu áður en hún fer i hátalarann , og þessi sia sléttir úr þrepunum svo að úr verður áheyrileg bylgja . Tölvur til að hlusta Hin stafræna eftirlíking hefur þann reginkost , að með henni er hægur vandi að leggja saman tvær eða fleiri bylgjur , margfalda þær saman og vinna með þær á óteljandi vegu . Nú þegar er völ á forritum , sem varpa bylgjunum á skjá og með bendilfara er hægt að laga þær og breyta eins og manni þóknast , rétt eins og gert er 1 r iiiiir'Si y 1 W ^ W Lengst til vinstri má sjá tvær eftirlíkingar af hljóðbylgjum , grunnsveiflu og fyrsta yfirtón . Í miðjunni hefur tölvan lagt bylgjurjiar saman og búið til þá þriðju sem síðan er send í gegnum eins konar síu , svo að úr fasst venjuleg spennubýlgja fyrir hátalara . Lagfærið meistaraverkinl Tölvutónlistin hefur þegar hafiö inn - reið sína á heimili Vesturlandamanna og það þarf engan að furða þótt hún innan tiðar viki til hliðar hinum hefð - bundnu hljóðfærum kiarnafjblskyld - unnar , svo sem píanóum , gíturum og orgelum , sem liöfð eru nærtæk til skemmtunar og uppeldis æskunnar . Hver veit nema sú stund sé lfka skammt undan að hljóðfæraleikara verði ekki framar þörf , en fullkominn tölvubúnaður til flutnings tónverka verði nálega í hvers manns eigu og hverjum og einum verði þar af leiðandi í lófa lagiö að sernja sín verk , búa þau til flutnings og bjóða síðan vinum og kunningjum til stórkostlegra hljóm - leika í heimahúsum ! Og þá stendur lfka hverjum og einum til boða að keyra hljómkviður gömlu meistaranna inn i tölvuminni , hamast á þeim eins og þá lystir , umbreyta þeim og gerbreyta á alla vegu . Tölvutónlistin er enn í bernsku og það sér enginn f yrir endann á þroskabraut hutmar . Stafrœn eftir - líking Hvernig víkur því við að tækni sem upprunalega var hönnuö til útreikn - inga skuli henta svo vel til tónlistarsköpunar ? Svarið er einfalt og kannski dálftið óvænt : einmitt vegna þess aö hún er hönnuð til útreikninga . Tónlist er nefnilega saman sett úr þrýstibylgjum sem berast um loftið , mannseyrað greinir þessar bylgjur með sérstakri himnu og sendir boð um með venjulegum teiknif orritum . Nú er það svo að ákveðinn tónn hefur hæð , litblæ og lögun sem svo mætti kalla — hann ris , hnígur svo eilítið , varir um stund og fellur . öllum þessum atriðum getur tölvan hæglega hermt eftir og hún getur einnig búið til nýja , seiðandi tóna , sem ekkert mannseyra hef ur áður numið . Það er eins og roskinn hljómlistar - maður sagði við mig nýlega — ég var þá búinn að rekja fyrir honum nýjustu tíðindi úr veröld tölvutónlistarinnar : „ Þetta er alveg makalaust ! Tölvurnar búa til ný hljóð og nýja tóna , semja hljómkviður , búa þær til flutnings og flytja þær með jafnmiklum tilþrifum og hundrað manna sinfóniuhljómsveit - ir — nú þarf bara að búa til sérstakar tölvur , sem mæta á þessa hljómleika tilaðhlusta ! " -BH