Birt þann 20. nóvember , 2014 | Höfundur : Nörd Norðursins Fræðilegar myndasögur Eftirfarandi grein er unnin upp úr fyrirlestri sem ég hélt í Háskóla Íslands fyrr í mánuðinum . Efnið var fræðilegar myndasögur og hvernig hægt er að nýta þær til að kenna og miðla upplýsingum . Efnið kom að miklu leyti frá Scott McCloud og bók hans Understanding Comics . Ef efnið vekur áhuga hvet ég eindregið til að næla sér í eitt eintak af bókinni . Þetta er biblía þeirra sem vilja gera myndasögur . Það er oft viðkvæði þeirra sem lesa myndasögur að staðaldri að kvarta undan stöðu miðilsins í nútímasamfélagi . Myndasögur eru því miður oft ekki teknar mjög alvarlega og oft litið svo á að þær séu aðeins ætlaðar börnum og myndasögunjörðum . Ímynd myndasögunjarðarins hefur kannski batnað eitthvað síðustu ár en myndasögumiðillinn sjálfur á enn við sjálfsmyndarvandamál að stríða og það hefur reynst erfitt að fá fólk til að taka hann alvarlega . Lykillinn að mínu mati er að nota hann til fleiri verka en að segja sögur . Myndasögur eru fjölhæfari en svo að þær skuli vera niðurnjörvaðar við frásagnarlistina . Gonick - Cartoon History of the Universe segir sögu heimsins í myndasöguformi . Þetta eru bækurnar sem þú þarft til að komast í gegnum söguáfangann . Það er hægt að nota þær til að kenna og og útskýra hluti í stuttu máli sem annars tæki fleiri blaðsíður . Það eru til myndasögur sem kenna fólki að reikna , að lesa tölfræði eða skilja eðlisfræði . Myndasögur hafa til dæmis verið notaðar til að segja mannkynnsöguna , það er víst hægt að fá manga sem gerir fjórðungsskýrslu fyrir fyrirtæki og þannig má lengi telja . Myndasögur hafa ýmsa krafta sem gera þeim þetta kleift og ég mun fjalla um tvo þeirra en ég vona að þessi umræða opni lesendur fyrir möguleikum og eiginleikum myndasögunnar . Fyrst um sinn vil ég tala um „ einfaldar teikningar “ eða „ cartoon “ eins og þær eru kallaðar á engilsaxnesku . Því einfaldari sem teikningarnar eru , því auðveldara er að samsama sig þeim . Því raunverulegri sem myndirnar eru því niðurnjörvaðri eru þær . Og eftir því sem þær eru einfaldari geta þær þýtt meira ! Þetta er mikilvægt að vita og muna ef við ætlum til dæmis að skrifa myndasögu um sögulegan atburð eða fræga persónu . Í sínu kröftugasta formi gefur myndasagan þér persónuna og segir við þig : hérna er manneskja . Síðan gefur hún þér upplýsingar bæði með myndmáli og texta og lætur þig um að fylla uppí eyðurnar . McCloud Cartoon – einfaldar teikningar geta verið þýðingarmeiri en nákvæmar . Þetta er mikilvægur hluti af kröftum myndasögunnar . Þetta er ástæðan fyrir því að börn eiga svo auðvelt með að lesa myndasögur , af því að þau skilja strax hvort einhver er reiður eða glaður , útí hvern og af hverju jafnvel . Lesskilningur blandast þarna útí líka en málið er að þegar við erum lítil tengjumst við betur gargandi önd en persónu í skáldsögu af því að hún er bara texti . Í mannkynssögu þýðir þetta að við sýnum þeim sögufrægar persónur sem mannfólk . Ekki málverk . Manneskjur sem gerðu hluti af ástæðum og áttu sér stað í heimi sem er okkur framandi . Í öðrum fræðum getur þetta þýtt að hægt er að sýna hvernig viðskiptavinur gengur í gegnum ákveðið ferli , eða hugmynd eða hvað það er sem verið er að ræða um . Og það hefur verið sýnt fram á í fræðilegu samhengi að þetta er hægt , að myndsagan sé áhrifamikil og að það sé engin ástæða til að takmarka hana . Hinn krafturinn sem myndasögur hafa er það sem kallað er „ the gutter “ . McCloud Closure – aðrir miðlar notast við closure en myndasagan er einstök að því leiti að closure er grundvöllur miðilsins . Án þess að geta ímyndað sér tenginu á milli mynda , er engin myndasaga . Sjáið þessar tvær myndir . Hvað er að gerast á þeim ? rétta svarið er ekkert . Þetta eru myndir fastar í tíma og rúmi . Við sjáum bara það sem við sjáum . Við vitum ekkert meira . Allt sem þið haldið að sé að gerast þarna á milli er tilbúningur ykkar . Hvað sjáum við í raun ? Við sjáum ekki mann lyfta hatti af höfði sínu . Við sjáum tvær teikningar og við kjósum að sjá þær sem tengdar . Við sjáum rökræna tengingu á milli manns með hatt og manns sem hefur tekið hattinn af höfðinu . Við sjáum ekki hreyfinguna , við sjáum ekki hraðann , við sjáum ekki hvernig hann tók hattinn af . En við búum atriðið til , sjálfkrafa . Hugur okkar lítur á þessar tvær myndir og kýs að tengja þær og fylla inn í eyðurnar . Það sem þetta þýðir er að í myndasögu ert þú sem lesandi virkur í að framkvæma hlutina á hátt sem er ekki til staðar í bíómyndum eða texta . Af því að þú tengir og framkvæmir það sem listamaðurinn gefur þér . Myndasagan virkir lesandann , fær hann til að mynda hugrenningartengsl sem hefðu ekki komið fram annars . Þess vegna þarf minna af texta til að koma upplýsingum á framfæri , því myndræn túlkun uppfyllir það hlutverk , oft án þess að lesandinn átti sig á því . Lesandinn tengir saman hluti sem hann telur sig vita og metur og tengir hvern ramma fyrir sig á örskotsstund . Myndasagan gerir okkur kleift að setja saman atburðarrás sem væri erfitt eða ómögulegt að endurtaka á skiljanlegan máta í öðruvísi miðli . Af því að myndasagan sem form lætur okkur mynda skoðun á persónum og gerir okkur að þátttakendum í frásögninni sjálfri .