Tirik organizmning butun qon hajmi shartli ravishda periferik (qon tomirlari o'ngida va aylanib turadigan) va qon hosil qiluvchi organlar va periferik to'qimalardagi qonga bo'linadi. Qon ikkita asosiy tarkibiy qismdan iborat: plazma va unda o'ralgan shakl elementlaridan iborat. To'qnashgan qon uch qatlamdan iborat: yuqori qatlam sariq qon plazmasidan, o'rta, nisbatan nozik kulrang qatlamni oq hujayralar tashkil qiladi, quyi qizil qatlam eritrositlar tashkil qiladi. Sog'lom katta yoshli odamda plazma hajmi butun qondan 5060% ga, qon shakllari esa taxminan 4050% ni tashkil qiladi. Qonning shakl elementlarining umumiy hajmiga nisbati, foizda ifodalangan yoki yuzlik aniqlik bilan o'nlik kasr shaklida taqdim etilgan, gematokrit soni (O'rta asr yunonchasidan) deb ataladi. αμα  qon, κριτός  ko'rsatkich) yoki gematokrit (Ht). Shunday qilib, gematokrit  eritrositlarga to'g'ri keladigan qon hajmining bir qismi (ba'zan barcha shakl elementlarining (eritrositlar, leykositlar, trombolitlar) umumiy qon hajmiga nisbati sifatida belgilanadi). Gematokritni aniqlash maxsus shisha gradullangan  gematokrit naychasidan foydalaniladi, uni qon bilan to'ldirib, sentrifugatsiya qilishadi. Shundan so'ng, uning qaysi qismini qonning shakl elementlari (leykotsitlar, trombolitlar va eritrositlar) egallashi qayd etiladi. Tibbiyot amaliyotida, hematokrit ko'rsatkichini (Ht yoki PCV) aniqlash uchun avtomatik hematologik analizatorlardan foydalanish tobora keng tarqalmoqda.
Qolgan qon necha qatlamdan iborat?
uch