Jamiy kapitalni doimiy va o'zgaruvchan qismlarga bo'lish Marxga tovarning qiymatini shakllantirish jarayonida ushbu qismlar o'ynaydigan turli rollarni ko'rsatish uchun kerak edi. Marksning fikricha, ishlab chiqarish jarayonida doimiy kapital o'z qiymatini ishlab chiqarish natijasiga to'liq o'tkazadi, ammo uning umumiy miqdorini o'zgartirmaydi. Tovar qiymatining moddiy xarajatlar summasidan oshishini Marks ishchi kuchini sotib olish xarajatlarining (mehnati, o'zgaruvchan kapital) alohida roli bilan tushuntirdi. Kapitalning bu qismi ishchiga tegishli bo'lib, uning shaxsiy iste'moliga sarflanadi. Ishlab chiqarish jarayonida bu qiymat ishlab chiqarish natijasiga o'tmaydi. Ammo, ushbu kapitalga sotib olingan mehnat kuchi mehnat jarayonida yangi qiymat yaratadi, bu esa odatda ushbu mehnat kuchi sotib olinganida to'langan kapital qiymatidan ko'proqdir. Ushbu qiymat ishlab chiqarish iste'moli jarayonida (yollangan ishchi mehnati jarayonida) o'zining ekvivalentini va undan ortiqcha qo'shimcha qiymatdan tashqari qayta ishlab chiqaradi. Yangi yaratilgan qiymat miqdori, unga almashtiriladigan kapital miqdori bilan mos kelmagani uchun Karl Marks kapitalning bu qismini o'zgaruvchan deb atagan.
Marx bu qismlarning tovarning qiymatini shakllantirishda o'ynaydigan turli rollarini ko'rsatish uchun nima kerak edi?
Jamiy kapitalni doimiy va o'zgaruvchan qismlarga bo'lish