Biroq, qabila tushunchasini Afrika haqiqatlariga qo'llashning qonuniyligiga tanqidiy munosabat nafaqat Afrika olimlariga, balki zamonaviy g'arb va rus tadqiqotchilariga ham xosdir. Masalan, I. Pensilvaniya universitetining antropologiya professori Kopytovning ta'kidlashicha, qabila tushunchasi XIX asrda zamonaviy ma'noga ega bo'lib, u zamonaviy Yevropa insoniyat tarixini qurgan evolyutsion modelning bir qismiga aylandi: qabila bo'lish ijtimoiy evolyutsiyaning ma'lum bir bosqichida bo'lishni anglatadi; bu erda xalqlar, millatlar va davlatlar kabi yuqori tashkilot shakllariga olib boriladigan chiziq boradi. Ushbu model XIX asrda rivojlangan Yevropa millatchiligi da'volarini asoslash va uning tarixiy-etnologik bazasini shakllantirish uchun ishlatilgan (4) Vatanparvar afrikonist A. S. bilan Balyezin, shuningdek, Afrika xalqlarining etnososial tashkilotiga nisbatan qabila atamasidan voz kechish tarafdori. Uning fikricha, mustamlakachilikdan oldingi davrda Afrikada asosiy qabila tuzilmalari koniya klani (yoki remij klani) va boshchilik bo'lgan.
Tashkilotning qaysi shakllari qabiladan ustundir?
xalqlar, millatlar va davlatlar