IV-XVI asrlarda dunyodagi falsafaning rivojlanishi o'tgan va keyingi davrlarga nisbatan. asta-sekin sodir bo'ldi. Yevropa va Yaqin Sharq mamlakatlarida bu qisman Aristotel va Platonning yozuvlarini muqaddas deb e'lon qilish bilan, qisman esa bu hududlarda monoteistik dinlarning ustunligi bilan bog'liq edi. XI asr katolik monaxining Petr Damiani falsafasi ilohiyotshunoslik xizmatkoridir degan formulasini qo'llab, bu davr falsafasi rivojining zamonaviy tavsiflari orasida juda tor doiradagi falsafiy yangiliklarni ta'kidlaydi. Hindistonda falsafiy fikrlar hech qachon yuqori sur'atlar bilan rivojlanmagan, ammo III asrning oxiriga kelib buddizm keng tarqalgan. n. o'lchash e. bilan falsafiy tushunchalarning xilma-xilligiga salbiy ta'sir ko'rsatdi. Nihoyat, Xitoyda falsafaning rivojlanishiga faylasuflarni ta'qib qilish, buddizmni tarqatish va Konfutsiy matnlarini kanoniklashtirish xalaqit berdi. Umuman olganda, ming yildan ortiq vaqt davomida, madaniy dunyoning ulkan maskanidagi falsafa deyarli to'liq oltita shaxsning dunyoqarashi ta'siri ostida bo'ldi: Platon, Aristotel, Konfutsiy, Budda, Muhammad va Masih.
"Falsafa ilohiyotshunoslikning xizmatkoridir" iborasining muallifi kim?
Petr Damiani