Qadimda ong odatda xayr va xudo bilan bog'liq bo'lgan. Aristotil (Xudolikni o'z-o'zini o'ylash  τής νοήσεως νοήσις deb belgilagan) va stoiklar (dunyoviy ongni o'rganganlar) aqlli fikrlashning mutlaq qiymatini tan olgandan so'ng, shubhali reaktsiya neoplatonizmda (aql va aqliy faoliyatni ikkinchi o'ringa qo'ygan va oliy ahamiyatni ob'ektiv  tomonidan aqlli yaxshilik yoki befarq Birlik, sub'ekt tomonidan esa aqliy zavq (έχστασις) uchun tan olgan) aniqlashtirildi. Xristianlik an'anasi aqlni ilohiylik bilan bog'lamaydi, ilohiylikka yaqinlashish uchun aqlni emas, balki gunohdan qochishni talab qiladi, bunday nuqtai nazar umumiy tan olingan o'rta asrlar farqida (sholastika) aqlni tabiiy nur (lux naturae) va oliy ilohiy yoki inoyatli, ma'rifat (illummatio divina s. lux gratiae) deb ataladi. Shu bilan birga, Kliment Aleksandriy, Buyuk Vasiliy, Grigoriy Niss va boshqa patriistika vakillari Xudoning tasviri inson aqli bilan bog'liq deb o'rgatishgan ().
Aristotel Xudolikni qanday ta'riflagan?
o'z-o'zini o'ylash