Komissiya qonunchilikni ishlab chiqish monopoliyasiga ega bo'lsa-da, Yevropa Parlamenti va Yevropa Ittifoqi Kengashi qonunchilik jarayoni davomida o'zgartirishlar kiritish va veto qo'llash huquqiga ega. Yevropa Ittifoqi to'g'risidagi Shartnomaning 9 va 10-moddalariga muvofiq, Yevropa Ittifoqi "o'z fuqarolarining tengligi tamoyili" ga rioya qiladi va "vakillik demokratiyasi" ga asoslanishi kerak. Amaliyotda tenglik va demokratiya mukammal emas, chunki Parlamentda saylangan vakillar Komissiyaning irodasiga qarshi qonunchilikni kiritishga haqli emaslar. Eng kichik mamlakatlarning fuqarolari Parlamentda eng yirik mamlakatlarning fuqarolariga nisbatan o'n baravar ko'p saylov to'plamiga ega va qonunchilikni qabul qilish uchun "malakali ko'pchilik" yoki Kengash konsensusi talab etiladi. Bunday "demokratiya yetishmovchiligi" ning shartnomalar bo'yicha oqlanishi odatda Yevropa iqtisodiyoti va siyosiy institutlarini integratsiyalashni yakunlash uchun ekspertlarning texnik muvofiqlashtirilishi talab etilayotganiga ishora qiladi, bu esa Yevropa Ittifoqi konsepsiyasini keng qatlamlar tomonidan tushunish va urushdan keyingi davrda millatchilik kayfiyatining susayishi bilan bog'liq. Vaqt o'tishi bilan bu Parlamentning asta-sekin ko'proq og'irlikka ega bo'lishiga olib keldi: dastlab bu saylanmaydigan majlis edi, so'ngra 1979 yilda birinchi to'g'ridan-to'g'ri saylovlar o'tkazildi, shundan so'ng u qonunchilik jarayonida ko'proq huquqlarga ega bo'ldi. Shu sababli fuqarolarning huquqlari Yevropa Ittifoqining barcha a'zo davlatlarining demokratik siyosatiga nisbatan cheklangan: Yevropa Ittifoqi to'g'risidagi Shartnomaning 11-moddasiga muvofiq, fuqarolar va uyushmalar o'z qarashlarini e'lon qilish va Komissiya tomonidan ko'rib chiqilishi kerak bo'lgan tashabbusni ilgari surish kabi huquqlarga ega. bir million imzo mavjud bo'lganda. ShHTning 227-moddasida fuqarolarning yana bir huquqi mavjud: ular o'zlariga daxldor bo'lgan masalalar bo'yicha Parlamentga murojaat qilish huquqi. Parlament saylovlari, ya'ni har besh yilda bir marta o'tkaziladigan saylovlar va a'zo davlatlarda Yevropa parlamenti a'zolarini saylash mutanosib vakillik yoki yagona ovoz berish tartibida o'tkaziladi. Yevropa Parlamentida 750 nafar deputat bor va ularning soni Yevropa Ittifoqi a'zo mamlakatlarining hajmiga qarab pasayib boradi. Bu shuni anglatadiki, Kengash a'zo davlatlarni ifodalaydigan organ bo'lishi kerak bo'lsa-da, aslida kichik a'zo davlatlar fuqarolari parlamentda katta a'zo davlatlar fuqarolariga qaraganda ko'proq ovoz berish huquqiga ega. Yevropa parlamenti deputatlari milliy parlamentlardagidek partiyaviy yo'nalishlarda bo'linadi: hozirgi vaqtda eng katta konservativ Yevropa xalq partiyasi, Yevropa sotsialistlari partiyasi esa muxolifatni boshqarmoqda. Partiyalar Yevropa Ittifoqidan davlat tomonidan moliyalashtirilmaydi, chunki Yevropa sudi Yevropa ekologlari partiyasiga qarshi sudda ushbu masala to'liq a'zo davlatlar tomonidan hal qilinishi kerak edi. Parlamentning vakolatlari, shu jumladan, noxush boshqaruv yuzasidan tergovni boshlash yoki har qanday sudlov jarayonlari tugallangunga qadar ombudsmenni tayinlashdir. Parlament Komissiyadan savollarga javob berishni talab qilishi va butun Komissiyaga ikki uchdan bir ko'pchilik ovoz bilan ishonchsizlik votumi berishi mumkin (shuningdek, 1999 yilda Santer Komissiyasida ham shunday bo'lgan). Ba'zi hollarda parlament to'g'ridan-to'g'ri maslahat berish vakolatlariga ega bo'lib, bu holda tavsiyalar Komissiya tomonidan amalda bajarilishi kerak. Biroq, qonunchilik jarayonida uning roli cheklangan, chunki hech bir a'zo Komissiya va Kengashsiz qonunlarni qabul qila olmaydi, ya'ni hokimiyat ( demokratiya) xalqning bevosita saylangan vakillari ( demo) qo'lida emas: Yevropa Ittifoqi uchun "boshqarish bir necha kishi emas, balki ko'pchilikning qo'lida" degan gap hali ham to'g'ri emas.
Qonunni qabul qilish uchun parlament qaysi ikki organ orqali o'tishi kerak?
Komissiya va Kengash