Ba'zi mualliflar o'rta asrlar Yevropasida universitetlarning tarqalishi Ispaniyadagi Rekonkista bilan bog'liq deb hisoblaydilar, natijada arab universitetlari xristian davlatlari hududida joylashgan, shuningdek, evropaliklar tomonidan arab Siciliyasini zabt etish va sharqqa xochchilar yurishlari, bu erda ular arablar va Bizans madaniyati bilan tanishishgan. G'arbiy Yevropaning dastlabki universitetlari katolik cherkovining himoyasida bo'lgan va kafedralar (Parij universiteti) yoki Studium Generale (umumiy maktablar) qoshidagi maktablar maqomiga ega bo'lgan. Keyinchalik universitetlar shohlar (Praga va Krakov universitetlari) va munitsipal ma'muriyatlar (Keln va Erfurt universitetlari) tomonidan tashkil etilgan. Universitetda o'qish ikki bosqichga bo'linadi. Ulardan birinchisida (3-4 yoshda) oʻqish yetti erkin sanʼatni egallashdan iborat edi. Dastlab studiozusga yozishni va gapirishni o'rganish taklif etilardi  u triviumni (lat. trivium  trio, uchlik) grammatika, ritorika va mantiq. Bular shahar ma'muriyatida yaxshi o'rin egallash yoki feodal xo'jalikdagi muharrir-boshliq vazifasini bajarish uchun etarli edi. Triviumni tugatgandan so'ng talaba quadriumni o'rganishga kirishi mumkin edi (quadrium  to'rtlik, to'rtlik). U arifmetika, geometriya, musiqa va astronomiya kabi fanlarni o'z ichiga olgan. Shuni yodda tutish kerakki, o'sha davrda zamonaviy oliy o'quv yurtlari kabi yagona o'quv dasturi mavjud emas edi. Studiozus istalgan mavzuni istalgan vaqt davomida o'rganishi mumkin edi. Ko'pincha o'qish uzoq yillarga cho'zildi  talabalar bir universitetdan boshqasiga o'tdilar (o'qitishning yagona tili  lotin  tufayli ular uchun deyarli chegaralar yo'q edi) noyob kitoblar yoki eng yaxshi professorlarni qidirish uchun; yangi kursga pul to'plash uchun o'qishni to'xtatib, ishga joylashdi va hokazo. e) Yetti erkin san'atni (va ba'zi hollarda faqat triviumni) egallaganidan so'ng, talaba o'qishni ikkinchi bosqichga o'tishi mumkin edi. Bu oliy fakultetlardan birida o'tkaziladi, odatda ular uchta fanlardan biriga ixtisoslashgan: ilohiyotshunoslik, tibbiyot yoki huquqshunoslik. Sharqiy Evropadagi birinchi oliy o'quv yurti Ostrog akademiyasi bo'lib, uning asos solingan sanasi 1576 yil deb hisoblanadi. Xitoyda VIII asrda ochilgan Xanlin akademiyasi universitetga o'xshash o'quv yurti hisoblanadi. XVIII asrga kelib universitetlar o'z ilmiy jurnallarini nashr etishgan. Universitetning ikki asosiy modeli ishlab chiqildi: nemis va frantsuz. Nemis modeli Vilgelm Gumboldt va Fridrix Shleyermaherning g'oyalariga asoslangan; universitet akademik erkinliklarni, laboratoriyalarni qo'llab-quvvatlaydi va seminarlar o'tkazadi. Frantsiya universitetlarida qattiq tartib hukmronlik qiladi, ma'muriyat faoliyatning barcha tomonlarini boshqaradi. XIX asrga qadar XIX asrning boshlarida Yevropa universitetlarida din o'quv dasturining muhim qismini tashkil etardi. Uning roli asta-sekin kamayib borardi. Universitetlar ilmiy izlanishlarga e'tibor qaratishdi va ilm-fan bilan shug'ullanishga moslashtirilgan nemis modeli vaqt o'tishi bilan frantsuz modelidan ko'ra ko'proq dunyo bo'ylab tarqaldi. Shu bilan birga, oliy ta'lim keng aholi uchun tobora kengroq bo'lib bormoqda. Xitoyda universitetlar paydo bo'ldi.
Kvadrumi o'rganish uchun qaysi fanlar kiritilgan?
arifmetika, geometriya, musiqa va astronomiya