Immunitet tizimini aldash uchun ishlatiladigan usullar ancha murakkabroq. Eng oddiy yondashuv patogen omilning yuzidagi muhim bo'lmagan epitoplarni (aminokislotalar va/yoki shakarlar) tezda o'zgartirishdan iborat bo'lib, muhim epitoplar esa niqoblanadi. Bu antigenlar o'zgarishi deb ataladi. Masalan, HIV virusining oqsillari o'zgarib turadi, shuning uchun virusning qobig'idagi oqsillar, hujayra hujayralariga kirishi uchun kerak bo'lgan oqsillar doimiy ravishda o'zgarib turadi. Antigendlar tez-tez o'zgarishi ushbu virusga qarshi vaksinalarning muvaffaqiyatsizligini tushuntirishi mumkin. Brutseya tripanosomi paraziti ham xuddi shunday strategiyadan foydalanadi, u doimiy ravishda bir turdagi sirtli oqsilni boshqasiga almashtiradi, bu esa unga antikorning reaktsiyasidan bir qadam oldinda bo'lishga imkon beradi. Immun tizim tomonidan aniqlanmasligi uchun antigenlarni tashuvchi organizm molekulalari bilan yashirish yana bir keng tarqalgan strategiya hisoblanadi. OIV virusida virionni qoplaydigan qobiq, tashuvchi organizm hujayralarining eng tashqi membranasidan hosil bo'ladi; immun tizim bunday "o'z-o'zini o'zi qoplagan" viruslarni o'ziga xos bo'lmagan tuzilmalar sifatida aniqlash qiyin.
Antigena o'zgarishidan foydalanuvchi virusni misol qilib keltiring.
HIV