Ko'rinib turibdiki, hozirgi ma'nodagi irqlar faqat so'nggi muzlanish va neolit inqilobidan keyin birinchi dehqonchilik ekinlari paydo bo'lishi tufayli paydo bo'lgan, ular tarixiy miqyosda qisqa vaqt ichida o'z sonini keskin oshirib, buning hisobiga o'z irqiy belgilari majmuini katta hududda ustunlik qilish va zamonaviy katta irqlarni shakllantirish imkonini bergan. Ko'pgina tadqiqotchilar yuqori paleolitida irqlarning yo'qligi yoki insoniyatning yuqori paleolitik polimorfizmi haqida gapirishadi. Antropolog Stanislav Drobishevskiyning fikricha, bu yuqoridagi paleolitik odamlarning irqiy xususiyatlari hali yetarlicha farqlanmaganligi yoki oxirigacha shakllanmaganligi bilan bog'liq emas, balki ularning hech bir guruhi boshqalardan uzoq muddatli ustunlikka erisholmaganligi bilan bog'liq  ya'ni, farqlanmagan insoniyatning bir xilligi ko'proq bo'lmagan, aksincha, uning katta mozaikasi (polimorfliligi) bo'lgan, undan keyinchalik zamonaviy irqiy turlar kristallangan. Shu paytgacha paleolitik ovchi-yig'uvchilarning kichik populyatsiyalari, ko'pincha bir-biridan qisman yoki to'liq ajralgan sharoitda yashagan, genetik-avtomatik jarayonlar hisobiga shuncha ko'p mahalliy xususiyatlarni to'plashganki, ular orasida aniq belgilarga ega bo'lgan irqiy guruhlarni ajratib olish mumkin emas.
Zamonaviy ma'nodagi irqlar qachon paydo bo'lgan?
so'nggi muzlanish va neolit inqilobidan keyin