Buyuk Britaniyada sanoat inqilobi boshlanganida paxta sanoati portlab, to'qimachilikni Angliya eksportining asosiy tovariga aylantirdi. 1738-yilda Angliya, Birmingem shahridagi Lyuis Pol va Jon Uayt, bir tekis qalinlikda paxta to'qimalarini ishlab chiqarish uchun aylanadigan o'lchamli ip yigiruv mashinasi va tekis bobellari tizimini patentlashdi. Keyinchalik, 1764-yilda davriy harakatdagi ip yigiruvchi mashinaning ixtirosi va 1769-yilda Richard Arkrayt tomonidan ip yigiradigan mexanizmning ixtirosi, Britaniya to'quvchilariga ip-kalava va kiyim-kechakni ancha tezroq ishlab chiqarishga imkon berdi. XVIII asr oxiridan boshlab, ingliz shahar Manchester paxta sanoati shaharni to'ldirib, mahsulot bilan jahon savdosining markaziga aylangani sababli, Paxta shahri (Cottonopolis) laqabini oladi. 1793 yilda amerikalik Eli Uitni birinchi samarali paxta tozalash mashinasini ixtiro qilgani sababli, Buyuk Britaniya va Qo'shma Shtatlarning ishlab chiqarish quvvati oshdi. O'sha paytgacha paxta tolasi urug'lardan qo'l bilan chiqarilardi, bu juda ko'p mehnat talab qilardi. Bir tuxum paxtani ishlab chiqarish uchun 600 dan ortiq odam soatlari kerak bo'lgan, bu esa AQShda paxta ishlab chiqarish hajmini iqtisodiy jihatdan to'xtatgan, hatto qullar mehnatini qo'llash sharti bilan ham. Uytning ixtirosi paxta tolasi ishlab chiqarish vaqtini taxminan 12 soatgacha qisqartirishga imkon berdi.
To'qimachilik mexanizmini kim ixtiro qilgan?
Richard Arkrayt