Руссо өзінің жалпы көзқарасына сәйкес ақылмен қайғыны антагонизмге қояды. Мейірімділік ақыл-ой мен ойлаудың алдында ғана емес, ақыл-ойдың дамуы мейірімділікті әлсіретеді және оны жоя алады. Мейірімділік адамның өзін зардап шеккен адаммен бірдейлендіру қабілетіне негізделген; бірақ бұл қабілет, табиғи күйде өте күшті, адамда ойлау қабілеті дамыған сайын және адамзат ақыл-ой дамуына (état de raisonnement) кірген сайын, бұл қабілет тарылады. Ақыл-ой өзін-өзі сүйгенді тудырады, ойлау оны нығайтады; ол адамды барлық уайымнан және қайғыдан ажыратады. Философия адамды оқшаулайды; оның әсерінен ол азап шегіп жатқан адамды көргенде: "Өл, қалай білесің, мен қауіпсізмін" деп шыбырады. Ойланудан бөлініп, өмірдің ең жоғары ережесіне көтерілген сезім Руссода өзін-өзі құлшылық ету, өзіне деген ықыластылық нысанасына айналады және сезімталдыққа  сентименталдылыққа қайта туылады. Жұмсақ сезімге толы адам немесе әдемі жаны бар адам (belle âme  schöne Seele) жоғары этикалық және қоғамдық типке көтеріледі. Оған бәрі кешіріледі, одан ештеңе талап етілмейді, ол басқалардан жоғары және жоғары, өйткені іс-әрекет ештеңе емес, бәрі сезімдер, ал сезімде ол үлкен.
Руссо бойынша қайғылылық немен қарама-қайшылыққа келеді?
ақылмен