Кейбір авторлар университеттердің ортағасырлық Еуропадағы таралуы Реконкистамен, соның нәтижесінде араб университеттері христиан мемлекеттерінің жерінде, сондай-ақ араб Сицилиясын еуропалықтардың басып алуы мен крестоносцының шығысқа жорықтарымен байланысты деп санайды, онда олар араб және византиялық мәдениетпен танысты. Батыс Еуропаның ертедегі университеттері католик шіркеуінің қамқорлығын пайдаланып, кафедральдық соборлар жанындағы мектептер мәртебесіне ие болды (Париж университеті сияқты) немесе Studium Generale (жалпы мектептер). Кейіннен университеттерді патшалар (Прага және Краков университеттері) және муниципалдық әкімшіліктер (Кельн және Эрфурт университеттері) құрды. Университеттегі оқу екі кезеңге бөлінді. Олардың біріншісінде (3-4 жыл) оқыту жеті еркін өнерді меңгеруден тұрды. Алдымен студиозусқа жазуды және сөйлеуді үйрену ұсынылды - ол тривиумды меңгеруі керек еді (лат. trivium  трио, үштік) грамматика, риторика және логика. Бұл ғана қала әкімшілігінде жақсы орын алу немесе қандай да бір феодалдық поместьеде басқарушы хатшы міндетін атқару үшін жеткілікті болды. Тривиумды бітіргеннен кейін студент квадриумды ( quadrium  төртбұрышты, төртбұрышты) зерттей бастады. Оған арифметика, геометрия, музыка және астрономия сияқты пәндер кірді. Еске алу керек, қазіргі жоғары оқу орындарына тән бірыңғай оқу бағдарламасы сол кезде болмаған. Студиозус кез келген пәнді кез келген уақыт ішінде зерттей алатын. Оқу ұзақ жылдар бойы жалғасып, студенттер бір университеттен екіншісіне (оқудың бірыңғай тілі - латынның арқасында олар үшін шекаралар іс жүзінде жоқ) сирек кітаптар немесе ең жақсы профессорларды іздеп, оқуды тоқтатып, жаңа курсқа ақша жинау үшін жұмысқа орналасты және т.б. д. Жеті еркін өнерді меңгергеннен кейін (ал кейбір жағдайларда тек тривиуммен) студент екінші оқу кезеңіне көшуі мүмкін. Ол жоғары факультеттердің бірінде өткізілетін, әдетте, үш пәннің біріне маманданған: теология, медицина немесе заң. Шығыс Еуропадағы алғашқы жоғары оқу орны Острож академиясы болды, оның негізі 1576 жылы қаланған деп саналады. Қытайда университетке ұқсас оқу орны ретінде VIII ғасырда ашылған Ханьлинь академиясы саналады. XVIII ғасырға қарай университеттер өздерінің ғылыми журналдарын шығаратын болды. Университеттің екі негізгі моделі жасалды: неміс және француз. Неміс моделі Вильгельм Гумбольдт пен Фридрих Шлейермахердің ойларына негізделген; университет академиялық еркіндіктерді, зертханаларды қолдайды және семинарлар ұйымдастырады. Француз университеттерінде қатаң тәртіп орнатылған, әкімшілік барлық бағыттарды басқарады. XIX ғасырға дейін Еуропа университеттерінде дін сабақтарының маңызды бөлігі болды, бірақ XIX ғасырдың ішінде Оның рөлі біртіндеп азайып барады. Университеттер ғылыми зерттеулерге баса назар аударды, ал неміс моделі, ғылыммен айналысуға жақсы бейімделген, уақыт өте келе бүкіл әлемде француз үлгісіне қарағанда кеңінен таралды. Сонымен қатар, жоғары білім алу халықтың кең қатарына қолжетімді болды. Қытайда университеттер пайда болды.
Батыс Еуропаның алғашқы университеттері кімнің қамқорлығында болды?
католик шіркеуінің