Философиядан алынған бұл терминология кейде көркем шығарманы бағалауға эстетикалық емес сәттерді енгізеді: реализмді моральдық идеализмнің жоқтығы үшін мүлдем қате айыптайды. Жалпы қолданыста реализм термині бөлшектердің, негізінен сыртқы бөлшектердің, дәл көшірмесін білдіреді. Бұл көзқарастың тұрақсыздығы, оның табиғи қорытындысы -  роман мен фотосурет - суретшінің суретіне қарағанда шындықты тіркеу артық; оны біздің эстетикалық сезіміміз жеткілікті түрде жоққа шығарады, ол тірі бояулардың ең жұқа реңктерін қайтаратын балауыз фигурасы мен өлі ақ мәрмәр мүсіннің арасында бір сәтке де ауытқымайды. Бұл жерде қазіргі әлеммен мүлдем бірдей болатын тағы бір әлемді құрудың еш мәні, мақсаты жоқ.
Балауыз суреті нені білдіреді?
тірі бояулардың ең жұқа реңктерін