Тұқым қуалаудың нақты механизмдері және жаңа белгілердің пайда болуы белгісіз болды. Осы механизмдерді түсіндіру мақсатында Дарвин пангенез теориясын дамытты. 1865 жылы Грегор Мендель мұрагерлік заңдарын ашқан, бірақ оның еңбектері 1900 жылға дейін іс жүзінде белгісіз болып қалды. Август Вейсманн түйінді (жыныстық) және соматикалық жасушалар арасындағы маңызды айырмашылықты, сондай-ақ тұқым қуалаушылықтың тек түйінді жасушалар желісіне байланысты екенін атап өтті. Хуго де Фриз Дарвиннің пангенез теориясын Вейсманның жыныстық және соматикалық жасушалар туралы түсініктерімен біріктірді және пангендер жасушаның ядросында орналасқан және цитоплазмаға көшуі және жасушаның құрылымын өзгерте алады деп болжады. Де Фриз сонымен қатар Мендельдің жұмысын танымал еткен ғалымдардың бірі болды. Ол мендельдік тұқым қуалаушылық белгілер тұқым қуалаушылық өзгерістердің түйсік жолы арқылы берілуіне сәйкес келеді деп есептеді. Жаңа қасиеттердің пайда болуын түсіндіру үшін де Фриз мутациялар теориясын дамытты, ол генетика мен Дарвинизм арасындағы уақытша келіспеушіліктің бір себебі болды. Бұл жерде популяциялық генетиканың алғашқы іскерлері Дж. Б. А. С. А. Холдейн, Сьюэлл Райт, Рональд Фишер, эволюцияны зерттеуді статистикалық негізде жасайды және осылайша, генетика мен эволюцияның табиғи іріктеу арқылы қарама-қарсылығын жояды.
Ол түйіршікті (жыныстық) және соматикалық жасушалар арасындағы маңызды айырмашылықты атап өтті.
Август Вейсманн