Ең көп дау туғызатын нәрсе - койсандық гипотеза, оған сәйкес оңтүстік Африканың барлық банту емес тілдері бір макроотбасыға біріктіріледі, олар Намибия (62,1%) Ботсвана (19,6%) Танзания (13,4%) Ангола (2,6%) Оңтүстік Африка (1%) Зимбабве мемлекеттерінде тұрады. Олардың ортақ белгісі - ерекше сыңғырлаған дауыссыздардың болуы. Осыған байланысты койсан тілдеріне Африканың шығысынан екі оқшауланған тіл қосылады: сандаве және хадза. Койсан тілдері өте аз зерттелген, шамамен 30 тілдің жартысы жойылып кеткен, ал қалғандарының көпшілігі жойылудың алдында тұр. Осының барлығы оларды зерттеуді қиындатады. 1980-жылдардың ортасында Африка құрлығында 306 мың адам болды. Бұл макроотбасыға жататын халықтардың адамдары, бұл бүкіл Африка халқының 0,06 пайызын құрады. Бұл макроотбасының ең ірі халықтары готтентоттар болып табылады  110 мың. адам. (36%) тау дамары  80 (26%) бушмендер  75 (24,5%) және сандаве  40 (13%) Бұрын этнографиялық принцип бойынша бұл тілдер бушмен және готтентот тілдеріне бөлінген. Қазіргі кезде белгілі болған койсан тілдері 2 отбасыға бөлінеді, олардың арасындағы туыстық өте ықтимал және 3 оқшауланған тіл, олар қалғандарына туыс болмауы мүмкін:
Шығыс Африкадан қай тілдер койсан тілдеріне жатады?
сандаве және хадза