Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK) Toplantı Özeti'nde Kurulun parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelediği bildirildi.
TCMB Para Politikası Kurulunun 25 Nisan'daki toplantısına ilişkin yayımlanan özette martta aylık manşet enflasyon ve enflasyonun ana eğiliminin gerilemekle beraber Enflasyon Raporu tahmin patikasında öngörülenin üzerinde seyrettiği belirtilerek, tüketici fiyatlarının martta yüzde 3,16 ve yıllık enflasyonun 1,43 puan artışla yüzde 68,5 olduğu kaydedildi.
Bu dönemde temel mal, hizmet ve enerji gruplarının yıllık enflasyona katkısının yükseldiği ve gıda ile alkol-tütün-altın gruplarının katkısının yatay seyrettiği ifade edilen özette, martta hizmetlerin en yüksek fiyat artışı gösteren grup olduğu bilgisi paylaşıldı.
Özette şunlar kaydedildi:
"Bu grupta aylık enflasyon yavaşlasa da ücret ve geriye doğru endeksleme eğiliminin yansımaları sürmüş, ulaştırma hizmetleri hariç genele yayılan fiyat artışları izlenmiştir. Temel mal aylık enflasyonu, döviz kuru gelişmeleri ve dirençli seyreden iç talep koşullarının maliyet geçişlerini kolaylaştırmasının da etkisiyle bu dönemde güç kazanmıştır. Gıda grubunda kırmızı et öne çıkarken bu kalemde süregelen fiyat artışları, ikame beyaz et ürünlerine de yansımış ve girdi teşkil ettikleri işlenmiş et ürünleri fiyatlarını da yukarıya çekmiştir. Mart ayında işlenmiş gıda aylık enflasyonundaki yavaşlama ise dikkat çekmiştir. Gıda grubu, doğrudan etkilerinin yanı sıra yemek hizmetleri kanalıyla dolaylı olarak manşet enflasyonunu olumsuz etkilemeye devam etmiştir.
Enerji grubu aylık enflasyonu ise akaryakıt fiyatlarındaki gelişmelere paralel olarak yavaşlama göstermiştir. Mart ayında bedelsiz doğal gaz kullanımının aylık tüketici enflasyonuna mekanik etkisi 0,02 puan ile oldukça sınırlı kalmıştır."
Martta aylık enflasyonun ana eğiliminin süren zayıflamaya rağmen öngörülenden yüksek gerçekleştiği belirtilen özette, mevsimsellikten arındırılmış verilerle B ve C endekslerinin aylık artışlarının sırasıyla yüzde 3,5 ve yüzde 3,9 seviyelerinde gerçekleşerek önceki aya göre bir miktar zayıflasa da yüksek seyretmeye devam ettiği vurgulandı.
B ve C endekslerinde mevsimsellikten arındırılmış üç aylık ortalama artışlarının ise sırasıyla yüzde 4,8 ve yüzde 5,4 olarak ölçüldüğü kaydedilen özette, "Mart ayında fiyat artışları, B endeksini oluşturan gruplardan temel malda önceki aya kıyasla güç kazanırken hizmet ve özellikle işlenmiş gıdada zayıflamıştır. Bu dönemde Medyan, SATRIM ve diğer ana eğilim göstergeleri gerilerken yayılım endeksindeki düşüş daha sınırlı olmuştur." bilgisi paylaşıldı.
Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılığın, enflasyon beklentilerinin, jeopolitik risklerin ve gıda fiyatlarının enflasyonist baskıları canlı tuttuğuna işaret edilerek, ücret artışlarının maliyet yönlü etkisi gerek mal gerekse hizmet fiyatlarına daha hızlı yansırken talep yönlü etkisinin zamana yayılmakta ve nispeten daha fazla belirsizlik içermekte olduğu bildirildi.
Hizmet sektöründe hakim fiyatlama davranışının önemli bir atalete ve şokların enflasyon üzerindeki etkilerinin uzun süreye yayılmasına neden olduğuna değinilen özette, yıllık enflasyonun martta temel mal grubunda yüzde 56,5 olurken hizmet sektöründe yüzde 96,5 ile 40 puan yukarıda gerçekleştiği kaydedildi.
Özette hizmet sektörüne ait yayılım endeksinin martta tarihsel ortalamasının yaklaşık yüzde 32'si kadar üzerinde seyrettiği vurgulanarak, artışların bir miktar güç kaybetmekle beraber sektör geneline yayılmaya devam ettiğini gösterdiği belirtildi.
Konut fiyatları ve kira artışı
Bu bakımdan, yakın dönem tüketici enflasyonu gerçekleşmeleri dikkate alındığında, belirli hizmet kalemlerinde enflasyonun bir süre daha yüksek seyretme riskinin bulunduğu, kira, eğitim ve haberleşme gibi hizmet sektörlerinin bu bağlamda öne çıkacağının değerlendirildiği özette şunlar kaydedildi:
"Yıllık kira enflasyonu yüksek bir seviyede seyrini sürdürürken Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) mikro verileri üzerinden takip edilen öncü göstergeler, kira artış oranında şubat ayında başlayan yavaşlamanın nisan ayında devam edeceğini ima etmektedir. Öte yandan, konut fiyatları yıllık artışı şubat itibarıyla yüzde 58,3 seviyesine gerileyerek yıllık tüketici enflasyonunun altında kalırken mevsimsel etkilerden arındırılmış veriler, bu kalemdeki aylık artışın da son aylarda önemli ölçüde yavaşladığına işaret etmiştir. Konut fiyatlarındaki bu durumun, ilerleyen dönemde kira enflasyonunu sınırlayacak bir unsur olduğu değerlendirilmektedir. Diğer taraftan, kira artışını yüzde 25 ile sınırlayan regülasyonun yakın gelecekte yürürlükten kalkacak olmasının kira enflasyonuna etkisi de yakından takip edilecektir."
"Eğitim hizmetlerinde ise özel okul ücretlerinde yüksek oranlı artışlar izlenmektedir. Ücret gelişmelerinden etkilenmenin yanı sıra geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin yüksek olduğu bu kalemin, fiyat açıklama tarihlerine bağlı azalarak da olsa temmuz ayına kadar kademeli bir şekilde Tüketici Fiyat Endeksi'ne yansıyacağı dikkate alındığında, hizmet enflasyonunu yakın dönemde olumsuz yönde etkileme riski bulunmaktadır." ifadelerine yer verilen özette şunlar vurgulandı:
"Haberleşme hizmetleri de cep telefonu görüşme ve internet ücretleri öncülüğünde yüksek aylık artışlar göstermektedir. Tarihsel olarak ılımlı bir eğilim sergileyen haberleşme yıllık enflasyonunun, mart ayı itibarıyla yüzde 72'ye ulaşarak tüketici enflasyonunun da üzerinde gerçekleşmesi dikkat çekmektedir. Bunlara ilaveten, kırmızı et fiyatlarında süregelen yüksek artışlar nedeniyle yemek hizmetleri fiyatları üzerinde yukarı yönlü riskler canlılığını korumaktadır. Sigorta hizmetlerindeki gelişmeleri zorunlu trafik sigortası kalemi öncülüğünde ulaştırma sigortası sürüklerken geçilen yeni sistemden kaynaklanan ilgili fiyat artışlarının yavaşlamakta olduğu izlenmektedir."
Özette yurt içi üretici fiyatları martta yüzde 3,29 yükselirken endekste yıllık enflasyonun 4,18 puan artışla yüzde 51,5 olduğu kaydedilerek, "Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji grubunda daha sınırlı olmak üzere, mart ayında tüm gruplarda aylık bazda fiyatlar yükselmiştir. Yıllık enflasyon, dayanıksız tüketim grubunda görece yatay, diğer gruplarda ise yukarı yönlü seyretmiştir." bilgisi verildi.
2023'ün ekim ayından itibaren gerileyen küresel emtia fiyatlarında ocakta başlayan artış eğiliminin martta bir miktar güç kazanarak sürdüğü ifade edilen özette, martta alt kırılım bazında küresel enerji fiyatları artış eğilimini korurken son aylarda yataya yakın seyreden enerji dışı emtia fiyatlarının endüstriyel metal alt grubu öncülüğünde yükseldiği bildirildi.
Özette, nisanın ilk üç haftası itibarıyla her iki gruptaki fiyat artışlarının daha belirgin hale geldiğinin izlendiği belirtilerek, "Söz konusu dönemde enerji dışı emtiada, endüstriyel metal grubu fiyatları yükselişiyle öne çıkmaya devam etmiştir. Ayrıca, uluslararası altın fiyatları, mart ayının ardından nisan ayında da güçlü bir şekilde yükselmiştir." ifadeleri kullanıldı.
Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi'nin martta tarihsel eğiliminde seyrettiği kaydedilen özette, bu dönemde bir miktar gerileyen küresel navlun ücretlerinin, nisanda azalma eğilimini devam ettirmekle beraber görece yüksek seyrini sürdürdüğü bildirildi.
Özette, şubatta belirgin değişiklik sergilemeyen tedarikçilerin teslimat sürelerinin ise martta bir miktar iyileştiği ve taşımacılık maliyetlerinin izleyen aylardaki gelişiminin ve enflasyon üzerindeki olası etkilerinin yakından takip edilecek bir unsur olduğu hatırlatılarak, şu ifadelere yer verildi:
"Orta vadeli enflasyon beklentilerinde gerileme devam ederken 2024 ve 2025 yıl sonu enflasyon beklentileri, Enflasyon Raporu öngörülerinin üzerinde ve yatay seyretmiştir. Nisan ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nin sonuçlarına göre on iki ay sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi yüzde 36,7'den yüzde 35,2, yirmi dört ay sonrasına ilişkin beklenti ise yüzde 22,7'den yüzde 22,1 seviyesine gerilemiştir. Öte yandan, cari yıl ve gelecek yıl sonuna ilişkin enflasyon beklentileri değişmeyerek sırasıyla yüzde 44,2 ve yüzde 26,3 olarak ölçülmüştür. Beş yıl sonrasına ilişkin enflasyon beklentisi ise yüzde 12,8'den 0,52 puan aşağı yönlü güncellemeyle yüzde 12,3 olmuştur."
Enflasyon beklentilerinin mevcut seyrinin enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk teşkil ettiği ve Kurulun enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörülerle uyumunu yakından izlediği belirtilen özette şunlar kaydedildi:
"Öncü göstergeler, nisan ayında enflasyonun ana eğiliminde yavaşlamanın sürdüğüne işaret etmektedir. Diğer taraftan, söz konusu yavaşlamaya rağmen ana eğilim Enflasyon Raporu'nda öngörülen düzeyin bir miktar üzerinde seyretmektedir. Öncü verilere göre, nisan ayında mevsimsel etkilerden arındırılmış fiyat artışları, temel mal grubunda önceki aya kıyasla düşüş göstermekte, hizmetlerde ise yavaşlamakla birlikte yüksek seyrini sürdürmektedir. Alt gruplar incelendiğinde, kur geçişkenliği yüksek ve hızlı olan dayanıklı mal grubunda fiyat artışlarının bu dönemde zayıflayarak da olsa devam ettiği görülmektedir. Hizmet grubunda da önceki aylarda öne çıkan kalemlere ek olarak, bayram etkisiyle ulaştırma hizmetleri fiyatlarında da güçlü artış gözlenmiştir."
"Enerji grubunda akaryakıt fiyatlarındaki artışın, tüketimdeki mevsimsel gerilemeyi takiben endekse yansıyan doğal gaz fiyatlarındaki düşüşle dengeleneceği öngörülmektedir." görüşüne yer verilen özette şu bilgiler paylaşıldı:
"Öncü veriler, gıda grubunda işlenmiş gıdadaki olumlu görünümün korunduğuna ancak işlenmemiş gıdadaki yüksek fiyat artışlarının yavaşlayarak da olsa sürdüğüne işaret etmektedir. Nisan ayında sebze öncülüğünde taze meyve ve sebze fiyatlarında görece ılımlı bir artış izlenirken kırmızı et ve bu kalemin beraberinde sürüklediği beyaz et kaleminde güçlü artışlar sürmektedir. Alkol-tütün grubu fiyatları ise tütün ürünlerindeki gelişmelere bağlı olarak yükselmektedir. Böylelikle nisan ayı enflasyon görünümünde emtia fiyat gelişmeleri ve döviz kurunun gecikmeli etkileri ile dirençli seyreden yurt içi talebin yanı sıra kırmızı et fiyatlarındaki gelişmelerin etkisi hissedilirken geriye doğru endeksleme eğiliminin yansımalarının sürdüğü ve hizmet grubu fiyatlarındaki artışların genele yayılarak devam ettiği izlenmektedir."
Para Politikası
PPK Toplantı Özetinde Kurulun parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de göz önünde bulundurarak politika faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelediği belirtildi.
Aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen tahmin aralığına yakınsayana kadar sıkı para politikası duruşunun sürdürüleceği vurgulanan özette, "Enflasyonda belirgin ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır. Para politikasındaki kararlı duruş, yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında reel değerlenme ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon 2024 yılının ikinci yarısında tesis edilecektir." değerlendirmesinde bulunuldu.
Özette, "Kurul, makroihtiyati politikaları, piyasa mekanizmasının işlevselliğini ve makro finansal istikrarı koruyacak nitelikte uygulamayı sürdürmektedir." ifadesine yer verilerek, bu çerçevede kredi büyümesi ve mevduat faizinde öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda parasal aktarım mekanizmasının desteklenmeye devam edileceği bildirildi.
Likidite gelişmelerinin yakından takip edildiği vurgulanan özette şunlar kaydedildi:
"Gerektiğinde sterilizasyon araçlarının etkin şekilde kullanılması sürdürülecektir. TCMB tarafından yapılan düzenlemelere ilişkin etki analizleri, söz konusu çerçevenin tüm bileşenleri için enflasyon, faizler, döviz kurları, rezervler, beklentiler ve finansal istikrar üzerindeki yansımalarıyla birlikte bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilerek yapılmaktadır. Kurul, politika kararlarını parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkilerini de dikkate alarak enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyecektir.
Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ilişkin göstergeler yakından takip edilecek ve Kurul, fiyat istikrarı temel amacı doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanacaktır. Kurul, kararlarını öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır."
(Bitti)