Yeni bir araştırmaya göre, yüksek öğrenim mezunu beyaz erkeklerin özellikle zararlı inançlara sahip olma olasılığı çok yüksek. Bu görüşü bir makalesi ile dile getiren ise doktora öğrencisi Saverio Rosscigno.
ABD’de çıkan haftalık dergi "Salon"da bizimde çok dillendirdiğimiz bir konu üzerine ilginç bir yazı yazıldı. Komplo teorileri. Siyasi iktidar figürlerinin 'çokça kullandığı bir yöntem' olarak sunan yazıda şunlar yer aldı:
"Elon Musk, kendisinden önceki Henry Ford gibi, ABD'de komploların önde gelen propagandacısı haline geldi. Ancak kendisi yalnız değil. Robert F. Kennedy Jr. komplo teorisi üzerine kurulu bir başkan adayı ve Paul Krugman'ın(Amerikalı ekonomist, entelektüel, köşe yazarı ve yazardır. Krugman Princeton Üniversitesi'nde İktisat ve Uluslararası İlişkiler profesörü ve Londra Ekonomi Okulu'nda öğretim üyesi) geçen yaz gözlemlediği gibi, 'Silikon Vadisi'nin en büyük isimlerinden bazılarının desteğini alıyor"
Yazı California Üniversitesi’nde doktora öğrencisi Saverio Rosscigno’nun bir tezi üzerinden hareket ederek 'Komplocu İnanç Durumunun Temelleri' başlıklı yeni makalesinde Roscigno'nun en çarpıcı bulgusu ise belirgin bir şekilde tabu olan komplocu inançlara eğilim gösteren ileri dereceli bir grup beyaz erkek oldukları.
OKUL SALDIRILARI İLE İLGİLİ KOMPLO TEORİLERİ
Makalesinde Rosscigno, özellikle üniversite mezunu olanların yaklaşık dörtte birinin Sandy Hook ve Parkland gibi okul saldırılarının 'hükümet tarafından gerçekleştirilen sahte bayrak saldırıları olduğu' görüşüne katıldığını ya da kesinlikle katıldığını yazıyor. Bu oran, üniversite mezunu olmayanların hükümet tarafından gerçekleştirilen sahte bayrak saldırıları oranının yaklaşık iki katı. Rosscigno, "Holokost sırasında öldürülen Yahudilerin sayısının 'kasıtlı olarak abartıldığı' önermesi için de sonuçlar benzerdir" diye yazıyor.
KOMPLO TEORİLERİNİ EĞİTİMLİLER ÜRETİYOR
Dergi, "Bu sonuçlar birkaç nedenden dolayı çarpıcıdır. Komplo inançlarının düşük gelirli ve daha az eğitimli bireyler arasında daha yaygın olduğu yönündeki yaygın inanca açıkça ters düşmektedir" diyor.
Yazı, komplo teorilerinin "hayatta kaybedenler kulübü" olarak adlandırılan kesimin ürettiği fikrini ortaya koyan bir isme de gönderme yapıyor:
"Ayrıca bu konuda uzman ABD'li siyaset bilimci Joseph Uscinski tarafından popüler hale getirilen 'komplo teorilerinin kaybedenler için olduğu' ve 'gruplar kayıp, zayıflık veya ayrılık yaşadıklarında yankı bulma eğiliminde olan' 'dış tehdit ve iç güç merkezleriyle başa çıkmaya yardımcı olan alarm sistemleri ve başa çıkma mekanizmaları' olarak anlaşılması gerektiği yönündeki formülasyona da meydan okumaktadır"
DEĞİŞİK RENKTE VE KOKUDA
Komplo teorisi hakkında öğrenilecek çok şey var’ diyor derginin yazarı Rosenberg, "Komploculukla ilgili rahatsız edici bulduğumuz şeyleri yansıtan, yani dünyayı grinin birçok tonu yerine siyah ve beyaza boyayan düalist yaklaşımlardan ayrılıyor" diye devam ediyor. Yazarın bu teoriyi ortaya koyan Roscigno ile yaptığı uzun bir söyleşi. Bizde konuşmanın can alıcı noktalarını toparladık bu bölümde. Söz konusu bölüm şöyle:
NİYE BU MAKALEYİ YAZDINIZ?
Yazar’ Sizi bu makalenin arkasındaki araştırmayı yapmaya iten neydi? Ne tür sorular, endişeler veya ilgi alanları sizi motive etti?’ diye soruyor. ‘Beni motive eden şeylerden biri de sosyologların bu tartışmaya pek katılmadıklarını gözlemlemem oldu’ diyor doktora öğrencisi. ‘Joseph Uscinski gibi insanların’ bir yerde bu yönlerinin yetersizliğini de üstü kapalı belirtmiş oluyor.
KOMPLOCU İNSAN GRUPLARI HANGİSİ?
Bu araştırmayı yaparken Roscigno’ nun ilk gözlemleri şöyle oluyor; ‘Temel soru basitçe hangi insan gruplarının , hangi komplocu inançlara bağlı olma eğiliminde olduğuydu. Belki de bu çok temel bir soru gibi görünüyor, ancak literatürde bu soruyu ele alan birini bulmakta gerçekten zorlandım. Genel olarak komplolara kimlerin inandığı hakkında çok fazla konuşma var, ancak farklı grupların farklı iddialara nasıl sempati duyabileceğine daha az ilgi var. İnternette yaptığım araştırmada bazı komplo alanlarının, daha yaşlı ya da daha genç olduğunu, bazılarında ise daha fazla beyaz ya da kadın olduğunu ,gözlemledim ve bu değişimin, ne olduğunu bilmek istedim. Başlangıç noktası buydu, ardından konuya daha sosyolojik bir yaklaşım geliştirdim, eşitsizliklere ve demografik farklılıklara baktım ve sonra diğer sorulara geçtim’
‘Peki, önemli farklılıklar olduğuna dair bu temel sosyolojik sezgiyi doğrulayan ne buldunuz ve sizi şaşırtan ne buldunuz? ‘ diye soruyor gazeteci. İki örneği veriyor knedisi; ‘Özellikle, Sandy Hook (Infowars isimli internet sitesinin kurucusu ve radyo programı yapımcısı olan komplo teorisyeni aşırı sağcı Alex Jones, yıllarca Sandy Hook katliamının Amerikalıların silah edinme haklarını ellerinden almayı amaçlayan bir hükümet komplosu olduğunu iddia etmiş ve katliamda kimsenin öldürülmediğini ileri sürmüştü) Sandy Hook ve Parkland gibi okul saldırılarının hükümet tarafından gerçekleştirilen sahte bayrak(Sahte bayrak, gizli örgütlerin ya da istihbarat örgütlerinin halkı kışkırtmak ya da yönlendirmek amaçlı kendi yaptıkları bazı olayları hedefteki kişiler yürütüyor gibi göstererek kamuyu aldatmak için tasarladıkları gizli operasyonlardır). saldırıları olduğu ve diğeri de İkinci Dünya Savaşı'nda Naziler tarafından öldürülen Yahudilerin sayısının kasıtlı olarak abartıldığı. Bu iddiaların her ikisi de çok orantısız bir şekilde diplomalı beyaz erkekler tarafından savunulmaktadır.’
FRENGİ DENEYİ VE KOMPLO TEORİSİ
Gazeteci "Bilim Tarihinin İnsanlık Suçları listesinde yer alan 1932-1972 yılları arasında Amerika'nın Alabama eyaletinin Tuskegee bölgesinde yalnızca zenciler üzerinde yapılan frengi deneyi olan Tuskegee Frengi Deneyimi’ne atıfta bulunuyor Çoğu beyaz insana 20-30 yıl önce Tuskegee deneyinden bahsetseniz, bunun bir komplo teorisi olduğunu düşünürlerdi. Ancak daha iyi eğitimli beyaz erkeklerden oluşan bu grupla ilgili keşif çok daha şaşırtıcıydı. Sizce bunun nedenleri ne olabilir?"
"Bulduğum en ikna edici açıklama, bunun esasen erişim dinamikleri ile ilgili olduğudur. Komplocu inançlara ilişkin tipik teorik odak, tutumlar veya eğilimler üzerinde olması. Burada tutumların rolünün önemli olduğunu düşünüyorum ve bu tutumların beyaz erkek mezunlar arasındaki tehdit algısından kaynaklandığını düşünüyorum"
BEYAZ SİTELER VE SİYAH SİTELER ORTAKLIĞI
Roscigno yine lisedeki katliam ile ilgili örnekten yola çıkıyor ve neden ‘Beyaz yakalılarda komploya inanc eğilimin daha fazla olduğunu somutlaştırıyor; ‘Şimdi, diğer taraf erişim (bir önceki olgu tutumdu) . Sandy Hook'un hükümet tarafından uydurulduğuna inanmak, bu iddiayı sadece Alex Jones hakkındaki haberleri görerek değil, birisinin bu iddiayı gerçekten dile getirdiğini duyarak, belli bir ayrıntı düzeyinde duymadığınız sürece zordur. Sahte bayrak saldırısının ne olduğunu bilmiyorsanız , bu daha da zordur. Bu nedenle, yüksek öğrenim görmüş beyaz erkeklerin, özellikle de online kanallar aracılığıyla, bu bilgilerle karşılaşma ve bunlara kanma olasılıklarının daha yüksek olduğundan şüpheleniyorum’, ve asıl belirleyici cümle geliyor; ‘Bir söylenti çoğunlukla beyaz ağlarda ya da siyah ağlarda yayılır ve burada olan da budur’
ARAŞTIRMALARIN YUMUŞAK KARNI: ANKETLER
Bu tezi yazarken Rosscigno anketler yapmış. ‘Belirleyici değil ama doğru sorular sorulduğunda yardımcı olan bir yöntem’ diyor özetle. Bizde de çok tartışılan bir konu. ‘Nasıl soru sorulduğu?’, ‘Doğru soru sorulup sorulmadığı?’ ya da ‘Rahatıszı edici sorular ne oranda soruluyor?’ gibi başlıklarda özellikle siyasi eğilim anketleri masaya yatırılıyor.
“Bundan hiç kimseye bahsettiniz mi?” veya “Bu özel olarak sakladığınız bir şey mi?” diye sorma fikrini seviyorum. Ancak korkarım ki anketler bize ihtiyacımız olan tüm cevapları vermiyor. Birinin bir şeye gerçekten inanıp inanmadığını bilmek istiyorsanız, bence onunla bu konu hakkında konuşmanız gerekir. Bununla birlikte, anketleri iyileştirmek için yapılması gereken çok şey var. Anketlerde iyileştirilmesi gereken en büyük alanlardan biri, hızlı seçim konusudur. Fark ettiğim bu eğilim, daha önce yoktu çünkü kimse, anketlerde bu tabu soruları sormuyordu. Çoğu zaman COVID ve belki birkaç başka şey soruluyor. Ancak, eğer sorular anket sonuçlarını önemli ölçüde değiştiriyorsa demek ki bu alanda yapılması gereken çok iş var’.
KOMPLOYA İNANMAK
Yani görünüşe göre komplo inançlarına genel bir yatkınlık var. Sizce başka hangi faktörler söz konusu olabilir?’ sorusuna Rosscigno ‘tabu olan’ ve olmayanlar diye ayrıma gidiyor. Örnekler veriyor; ‘Meslektaşlarıma dünyanın düz olduğunu düşündüğümü söylersem bana gülebilirler. Meslektaşlarıma Holokost'un abartıldığını düşündüğümü söyleseydim, bu farklı bir hikaye olurdu’. İnternet ortamında değişik ‘ erişim sistemlerini’ bilgisine sahip olmak ve onları kullanmak bu ‘Komplo inancını’ tetikliyor kendisine göre ve şu sonuca varıyor; ‘Dolayısıyla sosyal medya ile ilgili bir olasılık, yüksek öğrenim derecesine sahip beyaz erkeklerin araştırma yaparken attıkları adımların diğer bazı gruplardan farklı olabileceği ve bu nedenle belirli bir noktaya ulaşma olasılıklarının daha yüksek olduğudur’
SİYASİ KOMPLODA EĞİLİMLER; BEYAZ EĞİTİMLİ SAĞ VE LİBERAL GÖRÜŞTE OLUYORLAR
Geldik işin ‘en önemli püf noktasına’ ki bu bölüm bizi de çok ilgilendiriyor. Rosscigno ‘Siyasi aşırılık açısından durum biraz daha karmaşıktır’ diyor ve anlatıyor; ‘. Radikal siyasi inançlar ve bu inançların komplocu inançlarla ilişkisi hakkında kesinlikle etkileyici araştırmalar yapılıyor. Benim değinmek istediğim nokta, aynı fikirde olan beyaz mezunların siyasetin çok daha uç noktalarında yer aldığıdır ki, bu belki de, beklenen bir şeydir. Kendilerini daha çok aşırı liberal ya da aşırı muhafazakâr olarak tanımlıyorlar. Bu U şeklini alıyoruz. Bu iki tabu iddiası, en azından bu ölçüye göre, sağcı fenomenler değildir. Kendilerini çok liberal olarak tanımlayan ve aynı zamanda bunlara katılan büyük bir grup insan var. Bu ölçünün olabilecek her şeyi hesaba katmadığından şüpheleniyorum. İnternetteki siyasi olarak radikal alanlarda ve komplo topluluğunda geçirdiğim zaman içinde, insanların siyasi olarak kendilerini tanımlama biçimleri çok çeşitli ve “liberal” ve “muhafazakar” tanımlayıcıları pek çoğuna uymayabilir. Ancak en azından siyasetin uç noktalarındaki insanların bu iddialar konusunda daha hayırsever olma eğiliminde olduklarını biliyoruz.
KURUMLARA GÜVEN YOKSA KOMPLO ORADADIR
‘Ancak toplumsal güvenden bahsettiğimizde, komplolara olan inancın genel olarak düşük bir toplumsal güven anlamına geldiğini düşünmüyorum. Bence bu, belirli kurumlara duyulan güvenin düşük olduğu anlamına geliyor. Ancak bir komploya inanmak için onu duymanız gerekir. Muhtemelen tanıdığınız birinden geliyordur ve size söylediğinde ona güvenmeniz gerekir. Söylenti uzmanı Gary Fine'a göre, kurumlara duyulan güven sorgulandığında, gayri resmi ağlara duyulan güven ortaya çıkar. Yani sosyal güven var. Çok daha merkezsizdir. Belirli bir kurumla ilgili değildir ve kurumsal güvenden ziyade sosyal bir güven meselesidir’ diye söylemiş kendisi ve şu mesajı vermiş; ‘Kurumsal güvenin çökmesi bunun önemli bir parçasıdır. Zaman içinde federal hükümete duyulan güvenin ya da zaman içinde basına duyulan güvenin grafiklerine bakarsanız, bunların gerçekten de tarihsel olarak düşük seviyelerde olduğunu görürsünüz.
ÜLKEYİ ELİTLER YÖNETİYOR TEORİSİ
Bazı örnekler ile beyaz okumuşların hangi komplo teorilerine inandıkları şekilleniyor ‘Baskın inançlar’ olarak kabul ediliyor doktora tezini yapan kişi tarafında; ‘Ekonomik elitlerin “yüzde biri ‘nin hükümeti ve ekonomiyi kontrol ettiği fikri, Jeffrey Epstein'ın öldürüldüğü fikri - bunlar genel nüfusun %50’sinin sahip olduğu ve ayrıca ileri derec eğitimli beyaz erkeklerin yaklaşık %50'sinin sahip olduğu inançlardır. Bu verilerde, diplomalı beyaz erkeklerin daha az ilgi duyduğu tek bir inanç bile yoktu. Bu beni hayrete düşürdü. Aslında çok şaşırdım’
KOMPLOSU ALINMIŞ AMA SORMADIĞIMIZI SORULAR VAR
Bir yerde öyle bir durum verilen örneklerde. Gazeteci soruyor; ‘Sorulmayan soruları olan onca şey dururken?’. ‘Bu makalede, benim başlangıç noktam, komplocu inancın basit tanımıdır ki bu da esasen, bir grup elitin özel olarak bir şeyler planladığıdır. Eğer kavramsallaştırmamız bu ise, o zaman sorulabilecek olası sorular evreni muazzamdır’ diyor ve soruyor; ‘Neden kurumsal olarak doğrulanmış komplolar hakkında hiç soru sormuyoruz? Örneğin Watergate bu tanıma çok iyi uyuyor, COINTELPRO (Amerika Birleşik Devletleri Federal Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen; Amerikan siyasi örgütlerini gözetlemeyi, sızmayı, itibarını sarsmayı ve taciz etmeyi amaçlayan bir dizi gizli ve gayri resmi bir proje idi. FBI kayıtları, COINTELPRO kaynaklarının FBI'ın yıkıcı olarak kabul ettiği, feminist örgütler, ABD Komünist Partisi, Vietnam Savaşı karşıtları, sivil haklar hareketi veya Siyah Güç hareketi aktivistleri, çevreci ve hayvan hakları örgütleri, Amerikan Kızılderili Hareketi ile Porto Riko bağımsızlık hareketleri, daha geniş olan Yeni Sol ve bunlardan ayrı Ku Klux Klan gibi çeşitli grupları ve bireyleri hedef aldığını göstermekteydi.) bu tanıma çok iyi uyuyor, Tuskegee bu tanıma çok iyi uyuyor. Bana öyle geliyor ki bir boşluk var, tanımda kabul edilmeyen bir unsur var, yani belirli resmi açıklamalarla çelişmesi gerekiyor. Ancak bu ikinci kısmı kavramsallaştırmaya dahil etsek bile, hala tonlarca şey var’
TAYLOR SWIFT KOMPLOSU
‘Bir makale okudum. Bir TikTok içerik analizi olarak ortaya çıktı, ancak özellikle Taylor Swift'in gizlice eşcinsel olduğu komplo teorisi hakkında. Belki insanlar bunun siyasi açıdan önemli bir komplo teorisi olmadığını söyleyecekler ancak, nasıl tanımlanırsa tanımlansın komplo iddiaları alanına giriyor’ dedikten sonra yaptığı çalışma için önemli bir örnek olduğunun altını çiziyor; ‘Evet, tahmin etmem gerekirse, eğer demografik bir anket yapsaydınız, orantısız bir şekilde kadınlar olurdu(…)Taylor Swift örneğini, bu örtünün altındaki şeylerin alanının o kadar geniş olduğunu göstermek için gündeme getiriyorum ki, elitlerin sinsi şeyler yaptığını iddia ederek herhangi bir araştırma bulgusunu tüm dünyaya genellemeye çalışmak çok zor oluyor. Yüksek lisans derecesine sahip olanların henüz tam olarak çözemediğimiz şeylerle daha fazla ilgilendiklerini iddia edenlerin olduğundan şüpheleniyorum. Kadınların henüz tam olarak çözemediğimiz şeylerle daha fazla ilgilendiğini iddia edenlerin olduğundan şüpheleniyorum. Ben daha çok, a) kavramsallaştırma ve operasyonelleştirme arasında uyum ve b) bunun içinde deneysellik görmek istiyorum. Bu kavramsal çerçeveye uyan çok geniş bir dünyamız var ‘.
BİR "BEBEKTE BOĞAZ’A NAZIR VİSKİ İÇEN LAİK" HİKAYESİ
‘Bu ülkede bizim gibi insanların - “biz” ne anlama geliyorsa- uzak bir yerdeki elitler tarafından aldatıldığına dair genel bir his var. Orada neler olup bittiğini gerçekten göremiyoruz, bu kararların alındığı odalarda değiliz. Bence burada çok genel bir fikir var. “Bizim gibi insanların” hangi tanımla tanımlanacağı bence çok önemli, çünkü farklı insanlar bunu farklı şekillerde anlayacak. Opak bir güç tarafından rahatsız edildiğimize dair, genel bir his var. Nerede olduğunu ya da neler olup bittiğini gerçekten bilmiyoruz. Bu tür duyguları bu sektörde çok duyarsınız’ yorumu yukarıdaki başlıkta bizdeki tezahürü gibi.
KOMPLO TEORİSİ ÜRETENLER OTURUP ARAŞTIRIYOR MU?
‘Geçenlerde bu çevrelerin belli belirsiz bir parçası olan birinden şöyle bir tweet gördüm’ diyor makalenin yazarı:
"Nasıl oluyor da bu komplo teorisi uzmanlarının hiçbiri bizimle konuşmuyor? Eğer Amiş kültürü konusunda bir uzmansanız, muhtemelen Amişlerle konuşmak için çok zaman harcamak istersiniz’. Şu anda devam eden öğrenci hareketlerini inceliyor olsaydım, muhtemelen kamplarda takılıyor olurdum. Komplo teorilerine inananlar küçük bir azınlık ya da ulaşılması son derece zor bir grup değil. Bu iddiaların bazıları tamamen ana akımdır ve üzerinde niteliksel araştırma yapmanın zor olacağını düşünebileceğiniz daha tabu olanlar bile, yüksek lisans derecesine sahip olanlar arasında yoğunlaşmıştır. Yani bir anlamda biz akademisyenler bu topluluklarla daha yakından ilişki kurmak için benzersiz bir konumdayız. Bu yüzden önümüzdeki yıllarda bazı nitel araştırmalar yapmayı gerçekten çok istiyorum"
Odatv.com