‘Sudan ucuz’ sözü tarihe karışıyor
Ekonomik kriz ve hayat pahalılığı nedeniyle en temel ihtiyaç olan suya erişmek bile lüks haline geldi. 19 litrelik ambalajlı su fiyatları son zamlardan sonra 100 TL'yi aştı. Bir bardak suyun maliyeti 1 TL'ye ulaştı.
Tuğçe GÖBEKÇİN
Yüksek enflasyondan su fiyatları da nasibini aldı. Ambalajlı su fiyatları son bir yılda yüzde 100'ü aşkın zamlandı. Ortalama 19 litrelik damacana suyun fiyatı 100 TL'yi aştı. Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız "Tüketicilerin ambalajlı suyun sürekli artan ekonomik baskısından kurtarılması gerekir" görüşünü dile getirdi.
Son bir yılda ambalajlı su fiyatlarında yaşanan artış ekonomik olarak zor durumdaki yurttaşların tepkisini çekmeye devam ediyor. 19 litrelik damacana suyun fiyatı 85 TL ile 110 TL arasında değişiyor. 19 litrelik bir damacanadan ortalama 95 bardak su elde edildiği düşünüldüğünde bir bardak suyun fiyatı neredeyse 1 TL'ye ulaşmış oluyor. Aylık ortalama 5 damacana su tüketen bir ailenin sadece içme suyuna harcadığı miktar 500 TL'ye kadar çıkıyor. 1990’lı yıllarda başta İstanbul olmak üzere hayatımıza giren ambalajlı suların fiyat artışlarını yorumlayan Ambalajlı Su Üreticileri Derneği (SUDER) Yönetim Kurulu Başkanı Yaşabey Kalebaşı maliyetlerin yükseldiğini ve bunun da tüketiciye yansıdığını ifade ediyor.
Kalebaşı, son dönemde yaşanan fiyat artışlarına dikkati çekerek, “Tüm ürünlerde yaşanan fiyat artışları maalesef damacana sularına da yansıdı. Sektörümüzdeki yoğun rekabet şartları, firmaların zorunlu olmadıkça fiyat artışına imkân vermemektedir. Fakat dünyada artan enerji ve hammadde (petrol, doğalgaz) fiyatları, başta işçilik maliyetleri olmak üzere, yüksek enflasyonun sebep olduğu genel üretim maliyetlerindeki artışlarla beraber ambalajlı su fiyatlarında da görülmektedir” dedi.
Lojistik giderlerinin en büyük masraf kalemi olduğunun altını çizen Kalebaşı şöyle konuştu: “Ayrıca damacana sular diğer ürün gruplarından ayrı olarak, tüketicilerin evlerine kadar tek tek servis edilen hizmet ağırlıklı ürünlerdir. Bu sebeple eleman ve lojistik maliyetlerindeki değişimden de çok daha fazla etkilenmektedir. Bu yüzden su kaynağının ve üretim tesislerinin suyun satıldığı bölgelere uzaklığına bağlı olarak maliyetler çok farklı olabiliyor. Bu özgün koşulla birlikte, firmalar arasındaki fiyat farkları pazarlama stratejisi paralelinde de farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle de ambalajlı su sektöründe ortak bir maliyet ve buna bağlı olarak fiyat artışından söz etmek pek mümkün olmuyor.”
SU ÜCRETSİZ VERİLMELİDİR
Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, "Su bir canlı hakkıdır ve her canlının yeterli, temiz suya sürekli olarak erişmesi gerekir. Bunun nedeni suyun, talebi sürekli olan yaşamsal ve yerine başka hiçbir şeyin ikame edilemediği bir doğal kaynak olmasıdır. Doğa tarafından üretilir ve insanlara ve tüm canlılara ticarete konu edilmeden sunulmalıdır. Bu nedenle de su hizmetleri bir kamu hizmeti olarak verilmelidir" dedi. Su ve çevre sağlığı hizmetlerinin yerel yönetimler tarafından düşük bedellerle verilmesini gerektiğini dile getiren Yıldız, şöyle konuştu: "Hatta su ve çevre hizmetleri kamu hizmeti olarak bu bedeli ödeme imkanı olmayan kesimlere de ücretsiz olarak temin edilmelidir. Ayrıca abonelerden toplanan su temini hizmeti bedelleri karşılığında suyun daha ucuza ve daha kaliteli olarak temin edilmesi, yağmur suyunun toplanması ve atık suyun ileri arıtılması gibi hizmetlerin en kaliteli şekilde yerine getirilmesi gerekir. Bunun yanı sıra çeşmelerden akan suyun içme suyu olarak kullanılması artırılarak tüketicilerin ambalajlı suyun sürekli artan ekonomik baskısından kurtarılması gerekir."
∗∗∗
19 Litrelik su fiyatları (TL):
Buzdağı: 130
Saka: 95
Erikli: 100
Sırma: 105
Akdağ: 85
Kayın: 90
Abant: 105
Hayat: 105