Önümüzdeki Salı akşamı, yani 7 Mayıs günü Cemal Reşit Rey salonunda Türk basının çok önemli bir günü kutlanacak.
Cumhuriyet Gazetesi’nin kuruluşunun 100’ncü yılı.
Demek ki Cumhuriyetimizle aynı yaşta bir gazete.
Bu 100 yıl boyunca Türkiye’nin acılı, sevinçli, sancılı, endişeli, umut verici bütün olaylarını görmüş, Cumhuriyet tarihinin tanıklığını yapmış, demokrasinin çalkantılarını yaşamış bir kurum.
Yetmiş yedi yaşında bir gazeteci olarak benim için de, mesleğim için de çok önemli ve gurur verici bir akşam yani.
ALEV COŞKUN İMZASIYLA
GÖNDERİLEN DAVETİYE
O gece yapılacak kutlama töreni için birçok insana davetiye gönderildi.
Eskiden kuruluş günleri gazetenin binasında yapılırdı.
Demeki100’ncü yıl çok geniş bir salon bulmuşlar.
Davetiye Cumhuriyet Vakfı Başkanı Alev Coşkun imzasıyla gönderilmiş.
Üzerinde de şu yazılı:
“Cumhuriyet Gazetesinin kuruluşunun 100’ncü yıl dönümü kutlamasında sizi de aramızda görmekten mutluluk duyacağız…”
BU DAVETİYE KİMLERE
VE KAÇ KİŞİYE GİTTİ
Gecenin önemini yüreğinde hisseden bir gazeteci olarak tabi ki kimlere davetiye gittiğini merak ettim.
Aynı şekilde davetiyeyi alanlardan kimlerin katılacağını da merak ediyorum.
Çünkü Türkiye’nin düşünce özgürlükleri sıralamasında çok altlarda indiği bir dönemde, 100 yıllık bir gazetenin kutlamasına katılmak bana göre çok güzel bir demokratik dayanışmanın sembolü olabilir.
Keşke diyorum, her düşünceden, her siyasi eğilimden herkes davet edilse ve katılsa diyorum.
O nedenle davetiyeyi alan herkese “Lütfen katılın” diyorum buradan.
915 KİŞİLİK CEMAL REŞİT REY’E
BÜTÜN TÜRKİYE SIĞAR MI
Cemal Reşit Rey 915 kişilik bir salon.
Demek ki çok geniş bir davetli grubuna seslenecekler.
Gazetecilik merakımdan dolayı o listeyi çok merak ettim.
Acaba Cumhuriyet Gazetesi böyle önemli bir gününde kimleri orada görmek ve göstermek istedi.
Gazetecilik şapkamı bir kenarda bırakıp, sosyolog şapkamı giyince tabi ki gözüm salonun başka köşelerine de takılıyor.
Çünkü kurumların davetli listeleri, aynı zamanda dünyaya bakışları hakkında da insana fikir verir.
Tabi böyle bir listeye kurumun kendi hafızasından başlamak gerekir.
LİSTEYİ KİM HAZIRLADI KURUMSAL
HAFIZA YOKSA BU DÖNEMİN TERCİHİ Mİ
Mesela kurumun hafızası nasıldır?
Genel herkesi içine alan bir hafıza mı…
Yoksa “Seçici”, “Ayıklayıcı” bir hafıza mı?
Liberal ve demokratik kurumların hafızası daha geneldir.
İdeolojik ve katı kurumları hafızası ise seçici, ayıklayıcıdır.
Listeyi işte o nedenle merak ettim.
GAZETENİN BAŞLANGIÇ TARİHİ
NEDİR? DÜN MÜ BUGÜN MÜ
Yani Cumhuriyet önce kendi 100 tarihine kurumsal bir bakış yapabiliyor mu?
O 100 yıla giren herkesi kucaklıyor mu, yoksa bazılarını o gece orada görmek istemiyor mu?
Gazetenin tarihini gerçekten 100 yıl önceden mi başlatıyorlar?
Yoksa “Herşey bizimle başladı” mı diyorlar.
İşte tam da bu merakla eski çalışanlarının ve yöneticilerinin davetli listesinde olup olmadığını merak ettim.
GAZETENİN KURUCUSU YUNUS
NADİ’NİN AİLESİNDEN KİMSE VAR MI
Mesela Emine Uşaklıgil?
Gazetenin eski hissedarı.
Tirajının en yüksek olduğu dönemlerde şimdi Alev Coşkun’un oturduğu koltukta oturan kişi.
Ama daha sonra Cumhuriyet’i eleştiren bir kitap yazmıştı.
Mesela o? Acaba davetli listesinde var mı?
Arayıp sordum.
KURUCU AİLEDEN EMİNE
UŞAKLIGİL DAVET EDİLMEMİŞ
Davetli değilmiş.
Dahası, Cumhuriyet gazetesinin kurucusu Yunus Nadi’nin ailesinden hiçbir torunun da davetli olmadığını söyledi.
Yani gazetenin kurucusu bir anlamda, gazetenin tarihinden silinmiş.
Kimdir o Yunus Nadi? Kurtuluş Savaşı sonrasının ilk “Scoop’unu”, yani atlatma haberini yapan gazeteci.
Cumhuriyet’in kurulacağını ilk duyuran meslektaşımız.
Ailesinin kalan üyelerinden birkaç kişi o geceye yakışmaz mıydı…
11 YIL GENEL YAYIN YÖNETMENLİĞİ
YAPMIŞ HASAN CEMAL LİSTEDE YOK
Daha yakına gelelim.
Hasan Cemal…
Cumhuriyet’in 11 yıl boyunca genel yayın yönetmenliğini yapmış, gazeteyi ofset baskıya geçirmiş, içerik devrimi yaparak, bütün tarihi boyunca gazeteyi 100 bin üzerinde satışa çıkarmış tek genel yayın yönetmeni.
Bugün de hala Türkiye’nin en önde gelen muhalif yazarlarından biri.
Ona da sordum.
Davetli değilmiş.
Belli ki kara bir listeye yazılmış adı.
“Benim için şaşırtıcı değil, gazetenin 70’inci yıl albümünde de ne adım ne de fotoğrafım vardı” dedi.
TÜRK GAZETECİLİĞİNDE
MODERNİTE OKULU
Oysa Türk basınının ne parlak genç isimleri okumuştu o gazetecilik okulunda…
Ufuk Güldemir, Sedat Ergin, Cengiz Çandar, Fatih Altaylı, Hıncal Uluç, Deniz Som, Zeynep Oral, Yalçın Doğan, Hadi Uluengin, Şahin Alpay, Nilgün Cerrahoğlu, Ayhan Tan…
Popüler bilimin Türkiye’deki mucidi Orhan Bursalı…
Türkiye’de modern “Fashion” yazarlığını başlatan Necla Seyhun…
Hepsi Hasan Cemal’in kurduğu o modernite okulunun çalışanlarıydı…
Gazete bu kadrolarla 120 bin satışlara ulaştı…
DAHA YAKINLARA GELEYİM, BİR
GENEL YAYIN YÖNETMENİ DAHA YOK
Daha da yakınlara geleyim.
2021 yılında görevinden alınan genel yayın yönetmeni Aykut Küçükkaya…
Onu da aradım o da davetiye almamış.
Bir etik itiraz üzerine ayrılmıştı gazeteden.
100 yıllık tarihinde kurucusu, bir üst düzey yöneticisi ve iki genel yayın yönetmenini yok sayan bir gazetenin gerçek tarihi nasıl yazılır?
Böyle bir kutlama eksik ve hüzünlü olmaz mı…
“YENİ TÜRKİYE’DEN”
DAVETLİLER VAR MI
Bu liste gazete yönetiminin kendi kurumsal tarihine bakışını anlatıyor.
Peki Türkiye’ye bakışı nedir?
Mesela hangi siyasiler davetli?
İş ve sanat dünyasından kimler var?
Mesela İnan Kıraç’a davetiye gitmiş mi?
Hangi gazeteciler, gazete ve tv yöneticileri davetli?
Mesela Sabah, Yeni Şafak, Hürriyet gazetelerinin yöneticileri veya sahipleri davetli mi?
ESKİ DÖNEMDEN DAVETİYE
GİDENLER VE GİTMEYENLER
Hürriyet’in eski sahibi Aydın Doğan’a gitmiş davetiye.
Sabah’ın eski genel yayın yönetmeni ve Şimdi Oksijen Gazetesinin sahibi Zafer Mutlu’ya gitmiş.
Keza Hürriyet’ten eski genel yayın yönetmeni ve yazarı Sedat Ergin’le Doğan Hızlan’a gitmiş.
Bunlar güzel hareketler…
Umarım Sabah gazetesinin sahibi Dinç Bilgin’e de gitmiştir.
BÖYLE BİR GECEDE, CENTİLMEN BİR
ESKİ RAKİBİ GÖRMEK ŞIK OLMAZ MIYDI
Ama mesela Türkiye’nin basında en yenilikçi genel yayın yönetmenlerinden biri olan Tercüman ve Güneş gazetelerinin eski genel yayın yönetmeni Güneri Cıvaoğlu’na davetiye gitmemiş.
Oysa geçmişte Cumhuriyetle en sıkı polemiklere girmiş sağ eğilimli bir gazete Tercüman’ın Türk basın tarihine adını yazdırmış yönetmeni ve başyazarını o kutlamada görmek şık olmaz mıydı?
DİYEBİLİRSİNİZ Kİ
‘SANA NE KARDEŞİM’
“Yahu sana ne” diyebilirsiniz.
Doğru bana ne…Alev Coşkun kimi isterse onu davet eder.
Kendimi hiçbir zaman Türk gazete nizamına ait hissetmedim.
Üstelik Gazeteciler Cemiyeti üyesi de değilim..
Ama hayatımı bu meslekten kazandım ve vatandaş olarak hep çok yakından izledim basını…
EN SOLCU YILLARIMDA
4 GAZETE OKUYORDUM
En solcu olduğu öğrencilik yıllarımda 4 gazete okuyordum.
Hürriyet, Milliyet, Cumhuriyet ve Tercüman’dı bu gazeteler.
İzmirli olarak çocukluğumdan beri Yeni Asır gazetesini ve Dinç Bilgin’in yaptıklarını hep hayranlıkla izledim.
Sonradan Günaydın’ı okumaya başladım.
Ama bütün bunların dışında olayın “Hepimize ait” olan bir tarafı da var.
1977 SEÇİM AKŞAMI CHP BİNASININ ÖNÜNE
KOLTUĞUMUN ALTINDA CUMHURİYET İLE GİTTİM
1977 yılında, 30 yaşında bir öğretim üyesiyken, 1977 seçimlerinin gecesinde, yüzde 42 oy aldığını öğrendiğimde CHP binasının önüne koltuğumun altında Cumhuriyet gazetesi ile gittim.
Aidiyetimi ve hissiyatımı Cumhuriyet gazetesi ile göstermek istemiştim.
İLHAN ABİ’NİN ÖLDÜĞÜ GÜN PARİS’TEN
CUMHURİYET YÖNETMENİNE TELEFONUM
İlhan Selçuk’un öldüğünü, Paris’te Albert Camus’nun Yabancı romanını bitirdiği otelde, onun kaldığı odada öğrendim.
Öğrendiğim an, Cumhuriyet’in Genel Yayın Yönetmeni İbrahim Yıldız’ı arayarak bir ricada bulundum.
“Yarın Hürriyet’te yayınlanacak yazımı size göndersem siz de yayınlar mısınız” dedim.
Yayınladılar.
Yazım şu cümleyle başlıyordu:
“Sevgili babacığım, bu sabah İlhan abiyi kaybettik…”
Yazarlık hayatımın gurur duyduğum günlerinden biridir.
O gün Cumhuriyet ve Hürriyet kelimeleri gözüme daha da büyük görünmüştü.
ADNAN MENDERESÇİ BABAMIN
OKUDUĞU İKİ SOLCU YAZAR
Çünkü rahmetli babam, Adnan Menderes hayranı ve komünizm karşıtı bir insandı.
Ama bana “Ben gizli gizli Çetin Altan ve İlhan Selçuk’u okuyorum ve çok beğeniyorum” derdi.
O yıl üniversite sınavında aldığım puan hem Siyasal Bilgiler hem de Basın Yayın Yüksek Okulu’na girmeme imkan veriyordu.
Herkese Siyasal Bilgiler git derken, babam işte bunu söyleyerek bana “Gazetecilik okulunu seç” demişti.
Yani bu mesleğe girişimde, babacığımın bu sözü çok etkili olmuştu.
İLHAN ABİ’NİN SİLİVRİ KASAPLARI
İLE BOĞUŞTUĞU YORGUN GÜNLERDİ
Yaşadıkları günlerde bunu hem Çetin Bey’e, hem İlhan Abi’ye söylemiştim.
Çetin Altan’ın, ülkesinin durumundan duyduğu hüzünle, “Hayal ettiğim dünya bu değildi” demeye hazırlandığı vasiyet günleriydi.
İlhan abi ise Silivri kasaplarının, pis burunlarını özel hayatına sokacak kadar pespayeleştiği zulüm günlerini yaşıyordu.
ŞAHSİ ÖFKELER, DUYGULAR
MESLEK NEHRİMİZİ BOZUYOR
Bütün bunları hatırlayınca, Cumhuriyet gazetesinin 100’ncü yılında geçmişin ortak yaşanmış bütün sembollerini bir araya toplamasını çok isterdim.
Keşke böyle bir ayırımcılık yapmayıp, Cemal Reşit Rey’in bütün duvarlarını, basın tarihimizin 100 yılının bütün sembolleri ile güçlü bir demokrasi, birlikte yaşama belgeseli haline getirselerdi.
Ama görüyorum ki çok şahsi duygular, öfke ve kinler meslek nehirimizi epey bozmuş.
TÜRK MEDYASININ 20 YILLIK
SIKINTISI: AKREDİTASYON
Bugün Türkiye demokrasisinin başına musallat olmuş en kötü şeylerden biri “Akreditasyon” zihniyetidir.
Başta iktidar olmak ve muhalif kanat ta dahil olmak üzere, her grup kendi mevzisine ait akreditasyon siperleri kazıyor.
Neticede bütün Türk medyası Cumhurbaşkanının A330 uçağına dönüyor.
Davet edilecek insanlar, ekrana çıkarılacak yüzler, konuşacak kafalar hep bu zihniyetle belirleniyor.
Çoğunlukla da bu tercihleri “Kurumsal bir hafıza veya sistemin gelenekleri” değil, kurumun o anda yönetimindeki insanlar ve onların şahsi sempati ve antipatileri belirliyor.
CUMHURİYET GAZETESİ
TARİHİNİN EN GÜZEL KARESİ
Sayfaya koyduğu şu fotoğraf, Cumhuriyet gazetesi ve Türk basın tarihinin en çarpıcı karelerinden biridir.
Türk basın tarihinde hiçbir gazetenin aile fotoğrafına bu kadar çok edebiyatçı girmemiştir.
Bir kalite belgesidir bu kare.
Kimler yok ki bu karede Cumhuriyet’in tarihini yazan.
Melih Cevdet Anday, İlhan Selçuk, Hıfzı Veldet Velidedeoğlu, Nadir Nadi, Oktay Akbal, Yılmaz Şipal, Sami Karaören…
Bir zamanlar Cumhuriyet denince onlardı.
AMA BUGÜN BU KAREYE BAKINCA MELİH
CEVDET ANDAY’IN ŞİİRİNİ HATIRLIYORUM
Ne yazık ki, bugünlerde baktığımda hep Melih Cevdet Anday’ın “Fotoğraf” şiirini hatırlıyorum.
“Ama ben hiç böyle masun olmadım,
Ölümü hatırlatan ne var bu resimde
Oysa hayattayız hepimiz…”
İşte bu dizelerle bitiyordu şiir.
Bu karedeki insanların hiç biri artık hayatta değil ve Cumhuriyet 100’ncü yılını kutluyor.
Yani, Cumhuriyet sadece Vakıf ve başındakilerin değil, bütün Türkiye gazeteciliğinin kurumudur.
Bu ülkenin en eski basın kuruluşudur.
Cumhuriyet’in kurumudur.
ŞAHSİ TARİH YAZMA TUTKUSU
BU FOTOĞRAFI ÇOK BOZUYOR
O nedenle gazete yönetiminin başında kim olursa olsun, kendi kafasına uygun şahsi bir tarih yazmamalı.
Diyeceğim şu…
O 915 kişilik salonda, gazetenin kurucusu Yunus Nadi ailesinin üyelerine, Emine Uşaklıgil’e, Hasan Cemal’e, Aykut Küçükkaya’ya da birer koltuk eklemek sizin için de, mesleğimiz için de çok daha şık olmaz mıydı…
Yine de yazımı şu cümleyle bitireceğim.
Çok yaşa Cumhuriyet…
Şu 77 yıllık hayatım sensiz çok eksik olurdu…
CUMHURİYET GAZETESİNDEN YANIT VAR
Cumhuriyet Gazetesi, 100. yıl davetiyle ilgili bir açıklama yayınladı. Gazete açıklamasında şu sözlere yer verdi;
"Gazeteci-yazar Ertuğrul Özkök’ün yazısında, gazetemizin 100. yıl kutlamaları ile ilgili yer alan kimi görüş ve savlar Cumhuriyet gazetesi ailesini derinden yaralamıştır.
Sayın Özkök yazısında 'Yani Cumhuriyet önce kendi 100 yıllık tarihine kurumsal bir bakış yapabiliyor mu?' dedikten sonra asıl sorgusunu 7 Mayıs 2024 gecesi Cemal Reşit Rey Salonu’nda yapılacak törenin davetli listesine yöneltiyor.
Yıllarca gazete yönetmiş olan Sayın Özkök, yazısından önce, temel gazetecilik kurallarından biri olan tarafların görüşünü alma yoluna başvurmamış, Cumhuriyet gazetesinin yönetiminden hiç kimseyle görüşmemiştir.
Oysa, bu görüşmeyi yapsaydı, kendisi dahil törene çağrılmadıklarını ileri sürdükleri isimlerin davet edildiklerini ya da davetli listesinde olup henüz çağrısı ulaştırılmamış ya da ulaştırılacaklar arasında olduğunu öğrenmiş olacaktı.
Sayın Özkök, endişe etmesin...
Cumhuriyet gazetesinin 100. yıl etkinlikleri bir bütündür. Gelecek hafta, başta İstanbul olmak üzere Ankara ve İzmir’de de törenler, etkinlikler yapılacak, sergiler açılacak, '100 yılın Tanığı: Cumhuriyet' adlı bir kapsamlı kitap okuyucu ile buluşturulacaktır. Etkinlikler yıl boyunca Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde sürdürülecektir.
Bu etkinlik, sergi ve yayınlarda, hiç kuşkusuz Cumhuriyet gazetesi önce kendi 100 yıllık tarihine kurumsal bakış yapacak, kendisine zarar değil, emek vermiş herkesi kucaklayacak, gazetenin tarihini 100 yıl öncesinden de önceye, Yunus Nadi’nin Yeni Gün gazetesini kurduğu ve çıkardığı günlere değin götürecektir.
Cumhuriyet gazetesi çalışanları ve yönetimi, Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmuş bir kadronun eseri olan gazetesinin ciddi, tutarlı, bilinçli ve vefalı bir kurumsal kimlikle temsil edilmesinin her zaman ayrımında olmuştur, olmaya da devam edecektir.
Okurlarımız ve Cumhuriyet dostları, her yıl kuruluş yıldönümlerimizde olduğu gibi, gazetemizin 100. yıl kutlamalarının baş konuklarıdır.
Saygılarımızla,
Cumhuriyet"
ERTUĞRUL ÖZKÖK'TEN CUMHURİYET GAZETESİNE YANIT
Cumhuriyet Gazetesi'nin 100. yıl davetiyle ilgili açıklama yayınlaması ardından Gazeteci Ertuğrul Özkök'ten yanıt var. Ertuğrul Özkök, mesajında şunları söyledi:
"Bugün 3 Mayıs. Bir çok insan davetiyeyi daha geçen hafta başında aldı. Emine Uşaklıgil’i de bu sabah arayıp davetiyeyi iletmişler. Buna sevindim. Yazmasaydım davetiye eline ulaşmamış olacaktı. O zaman daha çok üzülürdüm. Davetiyeyi almamış kişilerle konuşup yazdım bunları. Yazımın başlığı '915 kişilik salonda Hasan Cemal’e bir sandalye yok mu’ idi. Yokmuş. Gazete yönetmiş bir insan olarak, bir kurumun geçmişinde önemli görevler yapmış bir insanı yok saymak benim görüşüme göre iyi bir şey değil. Sadece bunu dile getirdim. Yazdığıma verilen tepkiyi tabii ki saygıyla karşılıyorum. Ama bu tepkiyi kaleme almak için harcanan çabanın yarısını da, böylesine önemli bir kutlamada gazetenin kurucu ailesinden ve eski yönetiminden Emine Uşaklıgil’e davetiyenin niye ulaşmadığını tartışmalarında yarar var. Ben davetiyelerin geç de olsa ulaştırılmasından çok memnunum. Keşke o davetiyeler gazetenin en uzun süre genel yayın yönetmenliğini yapan Hasan Cemal’e ve etik bir tartışmadan dolayı ayrılan eski genel yayın yönetmeni Aykut Küçükkaya’ya da ulaşsaydı. Bence 100’ncü yılda çok şık bir hareket olurdu. Bu jest belki Hasan Cemal için de kitabında kullandığı ve eminim bugün kendisinin de 'Keşke kullanmasaydım' dediği, bazı benim de eleştirdiğim ifadelerini düzeltmesine bir fırsat sağlardı. Cumhuriyet’in 100’ncü yılını kutluyor ve daha nice yıllara Cumhuriyet diyorum."
Odatv.com