Ülkede bölünme, demokrasi, hukukun üstünlüğü ve eşitlik tartışmalarına yol açan "Katalonya'da Kurumsal, Siyasi ve Sosyal Normalleşmeye Yönelik Af Yasası" adlı tasarı, Meclis ve Senatoda yaklaşık 5 ay süren sert tartışmaların ardından nihai olarak Meclisten onay aldı.
Hükümetin hazırladığı ilk yasa tasarısı, Katalonya İçin Birlik (Junts) Partisinin itirazından dolayı 30 Ocak'ta Mecliste reddedilmişti. Tasarı, Meclis Adalet Komisyonunda üzerinde değişiklik yapılarak, kapsamı ve hukuki garantisi genişletildikten sonra martta Mecliste kabul için yeterli oyu almıştı.
Yasal süreç olarak Senatoya giden yasa tasarısı, burada sağ görüşlü Halk Partisinin (PP) çoğunlukta olmasından dolayı 9 Mayıs'taki oylamada reddedilerek bir kez daha Meclise geri gelmişti.
Mecliste yapılan oylamada 172 "hayır"a karşı 178 "evet" oyuyla kabul edilen yasa tasarısının, yarın Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Yasayla, 6,5 yıldır İspanyol yargısından kaçan eski Katalonya Özerk Hükümet Başkanı ve Junts lideri Carles Puigdemont'un da aralarında bulunduğu 372 siyasetçi ve STK liderinin affedilmesi bekleniyor.
İspanya mahkemelerinden kaçarak 30 Ekim 2017'de Belçika'ya giden, Avrupa Parlamentosuna seçilmesine rağmen İspanya'da hakkındaki arama ve yakalama emri devam eden Puigdemont, af sayesinde ülkeye dönebilecek.
Katalonya'da bağımsızlık için yasa dışı olarak yapılan 9 Kasım 2014 ve 1 Ekim 2017'deki referandumlar nedeniyle ceza alanları öncelikle etkileyen af yasası, 1 Kasım 2011 ile 13 Kasım 2023 arasında Katalonya'da ayrılıkçı faaliyetlerinden dolayı hüküm giyen ya da haklarında yasal süreç devam eden tüm siyasetçiler ve STK liderlerini kapsıyor.
Sol koalisyon hükümetinin 2 ortağı Sosyalist İşçi Partisi (PSOE) ve Sumar, af sayesinde "Katalonya'da birlikte yaşamın ve istikrarın yeniden sağlanacağını" savunurken, muhalefetteki sağ ve aşırı sağ görüşlü partiler ise "vatana ihanet", "hukuk devletinin yıkılması", "demokrasinin yara alması", "eşitlik ilkesinin ortadan kalkması" eleştirilerini getiriyor.
Ana muhalefetteki PP, anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle af yasasının iptali için Anayasa Mahkemesine başvuracağını açıkladı.
Katalonya'da 12 Mayıs'ta yapılan yerel parlamento seçimlerinde, ayrılıkçı siyasi partiler 40 yıl aradan sonra ilk kez Katalan meclisinde çoğunluğu kaybetmişti.
Seçimi Katalonya Sosyalist Partisi (PSC) kazansa da tek başına iktidara gelecek çoğunluğa sahip olmadığından, azınlık hükümeti kurabilmek için diğer siyasi partilerle müzakere ediyor.
Katalonya'daki bağımsızlık yanlısı girişimlerin süreci
Katalonya'da bağımsızlık yanlısı siyasi girişimler 2012'de başlamış ve dönemin Katalonya Özerk Hükümet Başkanı Artur Mas'ın öncülüğünde 9 Kasım 2014'te yasa dışı ilk bağımsızlık yanlısı halk oylaması yapılmıştı.
Ardından Ocak 2016-Ekim 2017 döneminde Katalonya Özerk Hükümet Başkanı olarak görev yapan, halihazırda Avrupa Parlamentosu üyesi olan, İspanya'da hakkında yakalama ve tutuklama emri bulunan Puigdemont'un liderliğinde 1 Ekim 2017'de Anayasa Mahkemesinin iptal kararına rağmen yasa dışı bağımsızlık referandumu düzenlenmişti.
Katalonya Özerk Yönetim Parlamentosu da 27 Ekim 2017'de "açıklanması ertelenen tek taraflı bağımsızlık deklarasyonunu" kabul etmiş ve aynı gün İspanya Senatosunda alınan ve Anayasa'nın 155. maddesinin uygulandığı kararla Katalonya'nın özerk hakları geçici olarak merkezi hükümete devredilmişti.
Bu gelişmelerin ardından Puigdemont ve 6 eski Katalan siyasetçi ülkeyi terk ederken, diğer eski Katalan özerk yönetim hükümeti üyeleri ve 2 sivil toplum örgütü temsilcisi, 2 Kasım 2017'de tedbiri kararla cezaevine gönderilmişti.
Yüksek Mahkemede tutuklu yargılanan eski Katalonya özerk yönetim hükümeti üyeleri ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinden 9'u "devlete karşı ayaklanma", "kamu parasını kötüye kullanma" ve "devletin kurumlarına itaatsizlik" suçlarından Ekim 2019'da açıklanan kararla 9 ila 13 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
İspanya'da Ocak 2020'den beri iktidarda olan sol koalisyon hükümeti, Katalonya sorununa çözüm amacıyla tutuklu 9 Katalan siyasetçi hakkında 22 Haziran 2021'de kısmi af çıkarmıştı.