Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) döviz rezervlerindeki hareketlilik ve politika faiz oranlarındaki değişiklikler, piyasaların ve yatırımcıların dikkatle izlediği konular arasında yer alıyor. Seçim öncesinde gerçekleştirilen 25 milyar dolarlık satışın ardından, TCMB'nin 1 Nisan'dan itibaren gösterdiği 30 milyar dolarlık alım, ekonomik stratejilerin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bu alımların, politika faizinin yüzde 50'ye yükseltilmesiyle birlikte nasıl bir etki yaratacağı ve döviz kurları üzerindeki potansiyel etkileri merak konusu. Özellikle, faiz oranlarının önümüzdeki aylarda beklenen düşüşü, piyasaların geleceğine dair önemli ipuçları sunuyor. İşte, TCMB'nin son dönemdeki para politikası hamlelerinin detayları...
"Sıcak paraya o kadar muhtacız ki"
Türkiye ekonomisi, enflasyon ve politika faizleri arasındaki ilişkiyi yeniden değerlendiriyor. Uzmanlar, yıl sonu enflasyonunun politika faizlerinin altında kalabileceğini ve bu durumun pozitif reel faiz anlamına gelebileceğini öngörüyor. Bu beklenti, yabancı yatırımcıların Türk varlıklarına olan ilgisini artırıyor. Devlet iç borçlanma senetlerine yapılan yatırımlar ve yerel yatırımcıların döviz satışları, piyasalarda yeni bir hareketliliğe işaret ediyor. Küresel finans kuruluşlarının Türkiye'ye yönelik olumlu tavsiyeleri, yüksek faiz oranlarının cazibesini artırıyor ve bu durum, Türkiye'nin finansal piyasalarındaki dinamikleri şekillendiriyor. İşte, Türkiye'nin ekonomik görünümüne dair son gelişmeler ve uzman yorumları:
"Bu ekonomi enflasyon yılı 50 politika faizimizin altında bu yıl 42-43 seviyelerinde kapatabilir diye bir hesap var. Bu da pozitif reel faiz demek. Dolayısıyla 2025, 2026 için bu enflasyonun daha da aşağı kayması baz senaryoda var. Hal böyle olunca, geçmişte 'aman gelmesin' dediğimiz sıcak paraya o kadar muhtacız ki, bu sıcak paranın yavaş yavaş geldiğini görüyoruz.
Nereden görüyoruz? Birincisi, Menkul Kıymet İstatistiklerine baktığımızda devlet iç borçlanma senetlerine 600 milyon dolarlık bir alım girdi.
İkincisi, Türkiye'deki yerleşiklerin gerçek ve tüzel kişilerin geçen hafta 2,2 milyar dolarlık bu bahsettiğimiz beklentilerden dolayı satış yaptığını görüyoruz. Bütün bunlar kura baskı yaratıyor. Küresel raporlara baktığımızda mesela Stin'in geçtiğimiz haftalarda bizi şaşırtan 'dolar satın, TL alın' şeklinde bir önerisi vardı. Yine BNP Paribas'ın 'Türk tahvillerine geçebilirsiniz' diye önerileri vardı. Bütün bunlar, Türkiye'deki yüzde 50 olan faiz oranı dünyayla kıyasladığımızda gerçekten yüksek olan tefeci faizinin bir şekilde batı sermayecisi tarafından peyderpey satın alındığını gösteriyor."
"Rezervlerini doldurma gibi bir durum yok"
Türkiye ekonomisindeki son dönemdeki faiz oranları ve yabancı sermaye hareketleri, ekonomist Evren Devrim Zelyut'un dikkat çekici yorumlarına konu oldu. Zelyut, yüksek politika faizlerinin yabancı yatırımcıları cezbettiğini, ancak bu durumun Türkiye'nin ihracatını artırma veya rezervlerini güçlendirme yoluyla olmadığını vurguladı. Sanayi ve esnaf üzerindeki baskının, yüzde 50'lik politika faiziyle tefeci sermayeyi ülkeye çektiğini belirten Zelyut, bu stratejinin sonbahar sonrası sürdürülebilir olmadığına işaret etti. Zelyut,
''Tüm bunlar Türk lirasının arkasından esen rüzgarlar... Lakin unutmayın, buradaki hareketin temelinde ne yazık ki Türkiye'nin ihracatını artırarak rezervlerini doldurma gibi bir durum yok. Yani, sanayinin, esnafın gırtlağına basarak, yüzde 50 politika faiziyle biz tefeci sermayeyi çağırıyoruz şu an. Bu durumun sonbahardan sonra devam ettirilme şansı yok.'' ifadelerini kullandı.
Ekonomistler, ülkenin ihracatını milli para birimiyle destekleyememesinin ve %50 gibi yüksek bir politika faizi uygulamasının ekonomik aktivite üzerinde baskı oluşturduğunu belirtiyorlar. Bu durum, yabancı sermayenin 'tefeci sermaye' olarak nitelendirilmesine ve gelecekteki ekonomik gelişmelerin nasıl şekilleneceği konusunda spekülasyonlara yol açıyor.
Son dönemdeki rezerv artışları ve bunun ekonomi üzerindeki etkileri, finans çevrelerinde yoğun ilgi görüyor. Analitik bilançolarda gözlemlenen 10-12 milyar dolarlık keskin artış, piyasalarda nasıl bir etki yaratacak? TCMB'nin piyasadaki alıcı rolünü üstlenmesi ve ihracatçıların kur dalgalanmalarına tepkileri, ekonominin istikrarı açısından ne anlama geliyor? İşte, TCMB'nin rezerv politikaları ve Türk ekonomisine olası yansımaları üzerine "Analitik bilançoya baktığımda çok sert bir rezerv artışı gördüm, 10-12 milyar dolarlık bir artış var. Ama hala eksimiz devam ediyor." yorumu geldi.
Kurda dramatik bir düşüş olmaz
Türkiye ekonomisi, döviz kuru dalgalanmaları ve enflasyonla mücadelede kritik bir dönemece giriyor. Uzmanlar, kur korumalı mevduat sisteminin getirilmesiyle yaşanan ani düşüşlerin tekrarlanmayacağını ve yaz aylarının turizm gelirleri sayesinde ekonomik açıdan daha stabil geçeceğini öngörüyor. Ancak asıl soru, sonbaharda enflasyonun 20 puanlık bir düşüşle kontrol altına alınıp alınamayacağı ve bu sürecin sürdürülebilir olup olmadığı. Bu bağlamda, yapısal reformlar ve bütçe disiplini gibi konular gündemin ön sıralarına yerleşiyor. Zelyut konuya dair açıklamasında,
"Bu mümkün, olabilir. 30 beni şaşırtmaz ama hatırlayın, kur korumalı mevduat açıklandığında bir şelale düşüşü olmuştu. Öyle bir düşüş olmaz, bu ekonomik dengeleri de bozar. Dolayısıyla yaz ayları, turizm gelirleriyle beraber rahat geçer ancak dönüp şuna bakacağız: sonbaharda biz gerçekten enflasyonu 20 puan baz etkisiyle düşürdükten sonra bunu devam ettirebiliyor muyuz? Bunun için işin içine yapısal reformların girmesi gerekecek, bütçelerde tasarruf gerekecek. Hükümetin önünde 2-3 aylık süreçte kur açısından rahat bir süreç var. Fakat kurda dramatik bir düşüş olmaz." ifadelerini kullandı.