Fırıncızade Şeyh Sırri Abdi Dede tarafından 1623-1630 arasında kurulan ve yaklaşık 300 yıl, Osmanlı medeniyetine insan yetiştiren irfan olacakları arasında yer alan yapı, Evliya Çelebi'nin seyahate çıkmasına sebep olan meşhur rüyasının tabir edildiği mekan olarak da biliniyor.
Zaman içerisinde çeşitli onarımlar geçiren yapıda, 1731'de ilk kez kapsamlı bir tamirat gerçekleştirildi. Mevlevihane, 1796'da III. Selim, 1835'te ise II. Mahmud himayesinde tekrar inşa edildi.
Mevlevihanenin semahane kısmı 1925'ten sonra Cumhuriyet döneminde bir süre Kasımpaşa Güreş Kulübü'nün güreş salonu, diğer bölümleri ilkokul olarak kullanıldı. Bu sırada ana yapının kuzeyindeki müştemilat, avludaki şadırvan ve hazire ortadan kalktı, arsanın çiçek bahçesi olan doğu kesimine Süruri İlkokulu yapıldı.
Ana yapı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından oda oda kiraya verildi. Hızla harap olan mekan, 1979'da çıkan bir yangında tamamen yok oldu.
Kasımpaşa Mevlevihanesi, tekkelerin kapatıldığı 1925'ten 99 yıl sonra, İnsan ve İrfan Vakfı öncülüğünde Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğünce yeniden ayağa kaldırıldı.
Aslına uygun şekilde inşa edilen yapıda, tasavvuf kültürünün korunması ve yaşatılması adına çalışmalar yürütülecek.
Kasımpaşa Mevlevihanesi'ne ilişkin açıklamada bulunan Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Postnişin Mehmet Fatih Çıtlak, yaklaşık bir asır sonra, eski tabirle meydanın yeniden uyandığını söyledi.
Çıtlak, mevlevihanede 99 yılın ardından sema yapılmasının önemine değinerek, "Semahane denilen mevlevi meydanında semah icra edilmesi, maalesef sembolik bir hale gelmiş. Bir mevlevihanede sema yapılması, mutfağıyla, insan yetiştirmesiyle, terbiyesiyle, ahlakıyla, tüm kurumlarıyla iş yapıyor, hatta herkese gösterilecek şekilde de sema yapılıyor demektir. Bir mevlevihanede semahane kısmında sema yapıyorsanız burası tüm kurumlarıyla ayakta demektir." ifadelerini kullandı.
Kasımpaşa Mevlevihanesi'nde sadece sema meydanını açmadıklarının altını çizen Çıtlak, "Tüm kurumlarıyla, matbahı, derviş hücreleri, hizmet edilen alanları ve insan yetiştirecek sınıflarıyla burada Farsça dersleri, Mesnevi okuması, Sadi'den, Hafız'dan, Şeyh Sadi Şirazi'nin Bostan ve Gülistan'ından dersler yapılacak. Bir tarafta meydan terbiyesinin tüm safahatı anlatılacak." dedi.
Mehmet Fatih Çıtlak, dünyada mevlevilik üzerine örgün eğitim verecek ilk mevlevihanenin Kasımpaşa olacağına dikkati çekerek, yurt içi veya yurt dışından gelen misafirlerin 1001 gün çileye giremese de mevlevihanedeki yaşamın nasıl olduğunu öğrenebileceğini vurguladı.
Yaklaşık 6 bin metrekare alandan oluşan mevlevihanede ilk mukabele, 18 Mayıs'ta gerçekleştirilecek.
Seyyah Evliya Çelebi, "Şefaat ya Resulallah!" yerine "Seyahat ya Resulallah!" diyerek Hz. Muhammed'in tebessüm ve duasına mazhar olduğu bir rüya gördü. Rüya, kaynaklara göre dünyaca tanınan "Seyahatname"nin de başlangıç noktası oldu.
Evliya Çelebi, bu rüyayı Kasımpaşa Mevlevihanesi şeyhi Abdullah Dede Efendiye tabir ettirdi. Bu sebeple Evliya Çelebi'nin seyahatleri, bir ayağı Kasımpaşa Mevlevihanesi'nde, diğer ayağı üç kıtayı gezecek şekilde çark eden mevlevi semahına benzetildi.