Sosyal medya dün Türkiye’nin önde gelen iki girişimcisinin tartışması ile yankılandı. Yemeksepeti’nin kurucusu Nevzat Aydın, Getir’in İngiltere Premier Ligde mücadele eden Tottenham Hotspur'a sponsorluğu nedeniyle ödenmemiş 5 milyon sterlin borcu olduğu iddiasını gündeme taşıdı.
Tatsız. Getir'in antrenman sponsoru olup 3 yıllık anlaşma imzaladığı Tottenham'a 5M pound borcu varmış. Türkler olarak Premier League'e de sirayet ettik.https://t.co/XaTUTP0c0h
— Nevzat Aydın (@zagortenay76) May 21, 2024
"Nevzat kendine bir iş bul"
Buna yanıt olarak Getir’in kurucusu Nazım Salur ise, kulübe herhangi bir borçlarının olmadığını ifade ederek, "Nevzat bir iş bulup kendine onunla gündem olsan. Borç falan yok. Haber asılsız. Ne kadar da seviniyorsun Getir ile ilgili olumsuz bir şey gördüğünde. Hasetliğin de bir ölçüsü olmalı" yanıtını verdi.
Nevzat bir iş bulup kendine onunla gündem olsan. Borç falan yok. Haber asılsız. Ne kadar da seviniyorsun Getir ile ilgili olumsuz bir şey gördüğünde. Hasetliğin de bir ölçüsü olmalı.
— Nazım Salur (@NazimSalur) May 21, 2024
"2 milyar dolar batırdın..."
Bunun üzerine Nevzat Aydın, "Kendime göre bayağı yoğunum, sağol. İçinde olduğum sektör ile ilgili - Türkiye internet ekosistemi - bayağı flaş bir gündemsiniz bence. Duyduklarımın veya bildiklerimin küçük bir kısmını bile yazmadım Nazım. 2 milyar $ batırdın da benim iki tane yazımı mı kaldıramadın? Hasetlik demişsin de; onu da çok anlamadım neye haset edeceğimi?" karşılığını verdi.
Kendime göre bayağı yoğunum, sağol. İçinde olduğum sektör ile ilgili - Türkiye internet ekosistemi - bayağı flaş bir gündemsiniz bence. Duyduklarımın veya bildiklerimin küçük bir kısmını bile yazmadım Nazım. 2 milyar $ batırdın da benim iki tane yazımı mı kaldıramadın?
— Nevzat Aydın (@zagortenay76) May 21, 2024
Hasetlik…
Devam eden atışmada Salur, Getir’in cirosunun yüzde 93’ünün geldiği Türkiye’de faaliyetlerine devam ettiklerinin altını çizdi.
"Bana bulaştın sonunu getirmen lazımdı"
Aydın ise bu kez, "Beni yargıyla tehdit ediyorsun yani? Avukat orduna bir danışıp da öyle yapsaydın abuk subuk tehdidini keşke. İşinin çok yoğun olduğunu da tahmin ediyorum, Allah kolaylık versin. Başın hafifleyince devam edelim; daha yeni başlamıştık, böyle kaçıp gitmek olmadı. Madem bana bulaştın, sonunu getirmen lazımdı" yorumunu yaptı.
Pandemide 9 ülkeye açıldı
Son günlerde Getir, nisan ayı sonunda yurtdışı pazarlarının tamamından çekileceğini açıklaması sonrasında sıkça gündeme geliyor. Bundan 9 yıl önce 2015 yılında kurulan Getir, yenilikçi bir fikri gerçeğe dönüştürerek dünyada yeni bir sektörün kurulmasına öncülük etmiş, özellikle pandemi döneminde hızla büyümüştü. 2021’de İngiltere ile başlayan yurtdışı yolculuğu aynı yıl Almanya, Hollanda, Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve en nihayetinde ABD pazarlarına açılarak sürdürdü. 3 kıta ve 9 ülkede, pandemi gibi herkesin hayatını zora sokan bir süreçte binlerce kişiye istihdam sağladı.
Bu büyüme evresinde Getir, aynı sektörde faaliyet gösteren başka girişimleri bünyesine kattı. Güney Avrupa pazarında faaliyet gösteren BLOK ve İngiltere’de hizmet veren Weezy’nin tamamını satın aldı. Şirket son olarak 2022 yılı sonuna doğru, Almanya merkezli Gorillas’ı da satın alarak hızlı market ürünleri teslimat sektöründe konsolidasyonun öncüsü oldu.
Aldığı yatırımlarla 2021 yılında Türkiye’nin sayılı unicorn’larından biri oldu. Unicorn olmasından 1 sene sonra ise 11,8 milyar dolar değerlemeye ulaşarak Avrupa’daki hızlı market ürünleri teslimatı sektörünün ilk decacorn’u oldu.
Ekonomideki çalkantı ile sarsıldı
Ancak pandemi sonrasında dünya ekonomisindeki faiz oralarındaki artışın teknoloji yatırımlarına olan kaynakları azaltması, Getir’i olumsuz etkiledi. Dünya genelinde enerji ve gıda fiyatlarındaki artış, enflasyonu son 40 yılın en yüksek seviyelerine taşıdı. Rusya-Ukrayna savaşı enerji fiyatlarındaki yukarı yönlü baskıyı daha da artırdı. Enflasyon karşısında hane halkı harcamaları dünya genelinde düştü. Alım gücü düşen tüketiciler harcamalarını kısmak zorunda kaldı. Pandeminin bitmesiyle birlikte sokağa çıkan insanlar, ucuzluk marketlerini tercih etmeye başladı.
Asıl trend değişimi yatırım ortamında yaşandı. 2023 yılında girişim sermayesi yatırımları 2018’den beri kaydedilen en düşük seviyeye geriledi. Crunchbase verilerine göre 2023 yılı sonunda 2022’ye göre yüzde 38 azalan yatırımlar 285 milyar dolara düştü. Yapılan kısıtlı yatırımın önemli bir kısmı ise fintek ve yapay zekâ alanlarına kaydı.
Gerek yatırım gerek tüketici davranışında, dünya genelinde yaşanan bu gelişmeler Getir’i ve bulunduğu sektörü olumsuz etkiledi. Bu zorluklara, Fransa ve Hollanda’da yerel yönetimlerin Getir’in iş modelinin sürdürülebilirliğini imkânsız hale getiren düzenlemeleri de eklendi: Belediyeler, hızlı teslimat şirketlerinin depolarını kent merkezlerinden çıkarmak istiyor, bu da dakikalar içinde teslimat yapma iş modelini imkânsız kılıyordu. Getir 2023 yazında Fransa, İspanya, İtalya ve Portekiz pazarlarından çıktığını açıkladı. Geçen nisan ayında da tüm yurt dışı pazarlardan çekilen Getir, gelirlerinin yüzde 93’ünün kaynağı olan Türkiye’ye odaklanma kararı aldı.
Nazım Salur X’te “Bugün üzücü bir gün Getir için” cümlesiyle aldıkları zor kararı duyurduğunda, girişim ekosisteminin önde gelen isimlerinden gelen yanıtlardaki ortak his, Getir’in ortaya koyduğu vizyonun herkese ilham olduğu yönündeydi.
Yıllık cirosu 2,2 milyar dolar
Yabancı pazarlara hızlı market ürünleri teslimatı hizmeti ile açılan Getir, Türkiye’de ise 9 farklı alanda hizmet veriyor. Online yemek sipariş platformu GetirYemek’ten, dakikalık araç kiralama hizmeti GetirAraç’a ve e-pazaryeri N11’e kadar geniş bir yelpazede hizmet veren Getir, 16 bin kişiye istihdam sağlıyor.
Yurtdışından çekilmesi ile başlayan süreçte Getir yönetimindeki çekişme de su yüzüne çıktı. Getir’in ortaklık yapısına göre, şirketin yüzde 25’i kurucu Türk ortakları Nazım Salur ve Serkan Borançılı kontrolünde. Şirket paylarının yüzde 30’u BAE merkezli Mubadala, yüzde 45’lik kısmı ise Sequoia Capital de dahil olmak üzere farklı fon ve yatırımcıların kontrolünde. Yönetim hakkı Türk kurucu ortaklarda bulunuyor. Yönetim hakkı bulunmayan Mubadala’nın şirketin kontrolünü ele almaya çalıştığına dair haberler, BAE merkezli fona bilgi sağladığı iddiasının ardından Getir’in Strateji Başkanı Derya Erdemli’nin işten çıkarılması ile gün yüzüne çıktı.
Getir’i ne bekliyor?
Getir’in gelirlerinin sadece yüzde 7’sinin kaynağı olan yurt dışı pazarlardan çekilmesi, şirketin maliyet yapısında önemli bir gelişme sağladı. Hızlı büyüme döneminde Türkiye’de herkesin heyecanla takip ettiği şirket, marka bilinirliğini artırmak için Avrupa ve ABD’de önemli pazarlama yatırımları yaptı. Batı başkentlerinde tramvay ve otobüsleri şirket rengi olan mor ve sarı ile donatan şirket, Paris Maratonu’ndan Tottenham Hotspur sponsorluğuna uzanan desteklerle kullanıcı kitlesini artırmaya yönelik adımlar attı. Türkiye’ye çekilme kararı ise, tüm bu pazarlama harcamalarının sona ererek, şirketin sürdürülebilir operasyonu için önemli bir avantaj elde ettiği anlamına geliyor.