OECD'nin yayınladığı son 'küresel doğrudan yatırım raporu' (Global FDI Report), küresel doğrudan yabancı sermaye yatırımları 2023'te yüzde 7 düşüşle 1 trilyon364 milyar dolara gerilediğini gösteriyor. 2023'deki gerilemede, 'Kovid- 19' küresel virüs salgınından beri süregelen negatif etkinin yanı sıra, üstüne gelen Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan kaynaklanan küresel negatif etkinin eklenmesi de göz önünde bulundurulmalı. 2023'deki seviye, art arda ikinci kez küresel virüs salgını öncesi seviyelerin altında kalındığını da gösteriyor. Bilhassa, 2023'de 'jeopolitik fayhatları'ndan kaynaklanan ekonomipolitik belirsizlik etkisinin sebep olduğu baskı da yatırımcıları zorladı.
Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarında (FDI) 2020'den bu yana üçönemli aks gözlemlenmekte. Birinciaks, dünyanın önde gelen sektörlerindeki üretim, ticaret ve talep dönüşümü. Gerek 'Kovid-19', gerekse de 'jeopolitik gerginlikler' ülkeler arası ticareti etkilediği gibi, hem ihtiyaçlar, hem de ürünlerde önceliklerin değişmesine sebep oldu. Dünyanın önde gelen ekonomilerinde toplumların, tüketicilerin mal ve hizmetlerin önceliklerine yönelik eğilimleri dalgalanma gösteriyor. Şirketler, coğrafya bazlı ve ürün bazlı arayışlar, talep dalgalanmaları yerine oturana kadar acele etmek istemiyorlar. İkinci aks ise, dijital ve teknolojikdönüşüm. Süpersonik bir hızladijitalleşen ve mobilize olan günlükyaşamda ve iş hayatında tüketicilerindeğişen beklentileri kimi ürünlere olanilgiyi azaltmış, kimi ürünlere olan ilgiyiadeta patlatmış durumda. Bu nedenle,şirketler hangi ürünlerin üretimineve ticaretine hangi coğrafyalarda dahafazla ağırlık vermeleri gerektiğinin arayışıiçerisindeler. Bu yöndeki arayışlarnedeniyle de, küresel doğrudan yatırımhacminde bir keyifsizlik gözleniyor.Üçüncü aks ise küresel jeopolitikve jeoekonomik pozisyonlanma.Küresel ekonomi-politik sistemdekikutuplaşma, hem yakın coğrafyalardanürün teminini (nearshoring), hem demüttefik ülkelerden ürün teminini (friendshoring)yoğunlaştırmış durumda.
Küresel doğrudan yabancı sermaye yatırımları bu üç aks üzerinden hareket ederek kendisini yeniden yapılandırıyor. Bu nedenle, Rusya'nın doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının Orta Asya ülkelerine ve Çin'e yoğunlaştığına şahit olurken, Çin'de Atlantik ülkelerinin doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının yavaşladığına, ABD'nin ve Latin Amerika'nın daha fazla doğrudan yabancı sermaye yatırımı çektiğine şahit oluyoruz. 2023'te OECD ve G20 ülkelerinin üçte ikisinden fazlasında rekor düzeyde düşük doğrudan yabancı yatırım akışı gözlendi. OECD üyesi olmayan G20 ekonomilerinde doğrudan yabancı yatırım akışı 2023'te yüzde 46 düştü.
2023'de dünya genelinde ilk üç doğrudan yabancı yatırım destinasyonu Amerika Birleşik Devletleri, Brezilya ve Kanada oldu. OECD üyesi ülkelerde hisse senedi yatırımları ise, 2005'tenbu yana kaydedilen en düşük seviyede. Yeni yatırım faaliyetlerindeki ivme kaybını gösteren bir başka işaret olarak, sınır ötesi birleşme ve satınalma (M&A) faaliyetleri de son 10 yılınen düşük seviyesinde. Gelişmiş ülkelerde sermaye malları harcamaları ve açıklanan proje yüzde 20 gerilerken, gelişmekte olan ülkelerde ise tersine sırasıyla yüzde 21 ve yüzde 9 arttı. Önümüzdeki dönemde bilhassa gelişmiş Avrupa'nın işi zor gözüküyor.
Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.