Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail'e karşı soykırım davası açmasıyla gündem olan Güney Afrika dün ulusal parlamento ve eyalet parlamentoları için seçime gitti. Kısmi sonuçlar, Afrika Ulusal Kongresi'nin (ANC) 30 yıldır tek başına iktidar partisi olmasını sağlayan çoğunluğu kaybettiğine işaret etti.
Güney Afrika'yı 1948-1994 arasında yöneten beyaz ırkçı apartheid rejimine karşı direnişin merkezini oluşturan, özgürlük lideri Nelson Mandela'nın partisi olan, 1994'teki ilk genel seçimlerden beri tek başına iktidarda bulunan ANC, ilk kez oy oranının yüzde 50'nin altına inmesiyle karşı karşıya kaldı.
YÜZDE 42 BANDINDA SEYREDİYOR
Kamusal yayın kuruluşu SABC için projeksiyon yapan Güney Afrika Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Konseyi (CSIR), ANC'nin Ulusal Meclis seçimlerinde kullanan oyların ancak yüzde 42'sini alabileceğini hesapladı. Sandıkların yüzde 8.5'inde sonuçların açıklanması üzerinden bu hesaplamayı yapan CSIR, yüzde 2'lik hata payı bulunduğunu belirtti.
Sandıkların yüzde 11.3'ü açıldığında, ANC'ye yüzde 42.8, iş dünyası yanlısı Demokratik İttifak'a (DA) yüzde 25.6 ve Marksist çizgideki Ekonomik Özgürlük Savaşçıları'na (EFF) yüzde 8.3 oy çıktı.
İlk sonuçlar, ticari başkent Johannesburg ve genişleyen Soweto ile Alexandra'yı içeren Gauteng gibi önemli bir eyalette ANC ve DA'nın her ikisinin yüzde 34 oranında oyla başa baş gittiğini gösterdi.
SİYASİ DALGALANMALARA YOL AÇABİLİR
Nihai sonuçların bu tabloya benzemesi durumunda, ANC bir veya daha fazla partiyle koalisyon hükümeti kurmak için anlaşma yapmak zorunda kalacak. Güney Afrika için alışılmadık bu gelişme, gelecek haftalarda veya aylarda benzeri görülmemiş siyasi dalgalanmalara yol açabilir.
RAMAPHOSA'NIN ELİ ZAYIFLAYACAK
Güney Afrika Anayasası'na göre yeni seçilen Ulusal Meclis yeni Cumhurbaşkanını seçecek. ANC oy kaybına rağmen hâlâ en büyük parti konumundayken, lideri Cyril Ramaphosa muhtemelen cumhurbaşkanı olarak kalacak, ancak ANC saflarından gelebilecek liderlik mücadelesine karşı güçlü pozisyonda olmayacak.
30 YILDA SORUNLAR ÇÖZÜLEMEDİ DESTEK DÜŞTÜ
Apartheid rejiminin sonu, Nelson Mandela'nın başkanlığı anlamına gelen ve tüm dünyada umut rüzgarları estiren 1994 seçimlerinden bu yana her beş yılda bir yapılan ulusal seçimleri kazanan ANC, 2014'te yüzde 62.15, 2019'da yüzde 57.50 oranında oy aldı. Ancak 30 yılda siyahlarla beyazlar arasındaki ekonomik uçurumun tam anlamıyla kapanmaması, yüksek işsizlik ve suç oranları, en tepeleri saran yolsuzluk, sık elektrik kesintileri gibi sorunlar nedeniyle giderek destek kaybetti.
ZUMA'NIN DÖNÜŞÜ
2009'dan skandalların ayyuka çıkması nedeniyle 2018'deki istifasına dek cumhurbaşkanı olan Jacob Zuma, 2023 sonlarında yeni kurulan UMkhonto weSizwe (MK) partisinin başına geçti. Ulusun Mızrağı anlamına gelen adını, apartheid dönemindeki ANC'nin askeri kanadından alan parti, siyasi denklemleri sarstı.
ANC, EFF OYLARINI MIKNATIS GİBİ ÇEKTİ
Durban şehrinin bulunduğu doğudaki kalabalık bir eyalet olan KwaZulu-Natal'da oyların yüzde 41.7'sini MK'ye giderken, ANC yüzde 20.1'de kaldı. Zuma'nın partisi özellikle KwaZulu-Natal'da hem ANC'nin hem de ANC'den kopan radikal solcuların kurduğu EFF'nin oylarını kendine çekti.
Nihai seçim sonuçlarının açıklanmasından sonra 14 gün içinde toplanacak yeni parlamentonun, ilk iş olarak ülkenin cumhurbaşkanını seçmesi gerekiyor. Bu, ANC'nin çoğunluğunu kaybettiğinin doğrulanması halinde, yeni hükümetin nasıl kurulacağına dair iki hafta boyunca yoğun ve karmaşık pazarlıklar anlamına geliyor.
Odatv.com