Hakan ÖZBEK / RİZE
RİZE Doğu Karadeniz’de 2024 çay sezonu başlarken, yaş çay taban fiyatında belirsizlik devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde yaş çay fiyatı konusunda açıklamada bulunan ziraat odaları, yaş çay alım fiyatının en az 25 Türk lirası olması gerektiğini belirtmişti. Buna istinaden açıklama yapan Fındıklı Ziraat Odası Başkanı Mehmet Ali Özsoy, yaş çay fiyatında enfl asyon oranı kadar zam yapılmasının yetmeyeceğini, üreticinin çay üretimine devam edebilmesi için fiyat konusunda hükümetin adım atmasını beklediklerini söyledi.
Talep ettikleri 25 TL’nin makul olduğunu belirten Mehmet Ali Özsoy, “Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik koşulları göz önünde tutarak bu fiyatı talep ettik” dedi.
Yapılan hesaplamaya göre, yaş çay üretim maliyetinin 18 TL olduğunu söyleyen Özsoy, “Bu maliyetle tarım yaparken, konuşulan ücretlerle geçimlik tarım mümkün değil. Çay fiyatı yüksek olursa kuru çay fiyatı artacak, talep düşecek deniyor ancak herkes ihtiyaçlarını satın almaya devam ediyor. Çayda neden böyle bir algı yaratılıyor? Bu algı ile üreticiyi ezmenin bir anlamı yok. Gönül ister ki tüketici ucuz çay içsin ancak üreten kazanmadığında üretim devam etmez” diye konuştu.
“Sezonun başındaki maliyetler sonunda üçe katlanıyor”
Fiyatın belirlenmesinde sürgün sürecinin uzunluğunun dikkate alınması gerektiğini ifade eden Mehmet Ali Özsoy, “Üretici geçen sezonun başında 17 TL mazot ücreti ile çayını taşımaya başlarken, üçüncü sürgünde mazot fiyatı 40 TL’yi gördü. Mayıs ayında fiyat açıklanıyor ancak sezon ekimde bitiyor. Aradaki enfl asyon hesaba katılmıyor. Fiyat verilirken bunun hesaba katılmasını istiyoruz” şeklinde konuştu.
Çay sanayicisi büyürken üreticinin küçüldüğünü söyleyen Özsoy, “10 yıl önce 10 dönüm çay tarlasına sahip olan bir çiftçinin bugün 5 dönüm arazisi bulunuyor. Çünkü miras yoluyla arazi bölünüyor, üretimler düşüyor. Üretimini artıran çiftçilerimiz ise diğer tarım ürünlerinden vazgeçerek bu büyümeyi sağlıyor” dedi.
“Spot alımlar yasa ile düzenlenmeli”
Özel sektörün piyasada oluşturduğu spotçularla taban fi yatın altında yaş çay aldıklarını hatırlatan Mehmet Ali Özsoy, ÇAYKUR’un uyguladığı kota ve hızlı gelen sürgünlerle üreticinin özel sektöre mecbur kaldığını söyledi. Spot alımlarda uygulanan peşin alımların usulsüzlüğe neden olduğunu ekleyen Özsoy, şunları söyledi: “Bunun önlenmesi lazım. Bazı özel sektör temsilcilerinin iki gün vade ile yaptığı peşin alımlar var. Bu uygulama üretici açısından daha faydalı. Bu vade üreticiyi de yormaz. Satın alınan çayın karşılığı üreticinin hesabına yatar ve usulsüzlükler de ortadan kalkar. Kantarda nakit ödemeler suistimal edilebiliyor. Bu alımlar bir ihtiyacı karşılıyor ancak bir disiplin altına alınması gerekiyor. Ayrıca spot alımlarda taban fi yatın altına inilmemesi gerekiyor. Burada rekabetin ödeme vadesi üzerinden olmasını bekliyoruz.”