19 Mayıs’ı Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak her sene kutluyoruz. Peki bu gün neden resmi bayram ilan edildi. Bilenler illaki vardır. Ancak sizler için detaylı bir şekilde araştırdık.
İçindekiler
19 Mayıs’ta ne oldu?
Bu soruya cevap bulabilmek için tarihte biraz daha geriye gitmemiz gerekiyor. Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’ndan çıkmak için Mondros Mütarekesini imzaladı. Ancak bu antlaşma Osmanlı için oldukça ağır maddeler içeriyordu. Özellikle 7. ve 24. madde Osmanlı Devleti’nin bekası için oldukça sıkıntılı idi:
- 7. Madde: İtilaf devletleri güvenliklerini tehlikede gördükleri stratejik yerleri işgal edecekler.
- 24. Madde: Vilayet-i Sitte’de (Altı Doğu Anadolu İli – Van- Bitlis-Elazığ-Erzurum-Sivas-Diyarbakır) bir karışıklık çıkarsa, buralar işgal güçlerince mazeret göstermeksizin işgal edilebilecektir.
*Mondros Mütarekesini imzalayan Osmanlı heyeti
I. Dünya Savaşı’ndan galip olarak ayrılan İtilaf devletleri, Mondros Mütarekesi’nin 7. ve 24. maddesi uyarınca Anadolu’da işgallere başladı. Mustafa Kemal, o tarihlerde Suriye cephesinde Yıldırım Orduları Grup Komutanı idi. Kemal Paşa, Mondros Mütarekesi’nin imzalanması üzerine İstanbul’a çağırıldı.
Başkent İstanbul’da ise hükumet değişikliği yaşandı. Hükumet değişikliği yaşandıktan sonra Samsun’da birtakım problemler yaşanmaya başladı. İngiltere ise Osmanlı Devletine Samsun’daki karışıklıklar giderilip bölgeden silahlar toplatılmaz ise bölgeyi işgal edeceğini söyledi. Osmanlı Devleti de bölgeye bir müfettiş gönderme kararı verdi. İngilizler Mustafa Kemal’in başkent İstanbul’dan uzak durmasını istiyordu. Bu bahane ile birlikte Mustafa Kemal’in Samsun’a gönderilme kararı verildi.
Hükümetinin Mustafa Kemal’e verdiği görev; Pontus Devletini kurma çalışması yapan Rumlara karşı ayaklanan Türklerin ayaklanmasını bastırmak, silah ve cephaneleri toplamak, tüm direniş güçlerin dağıtmaktı. Mustafa Kemal, Harbiye Nazırı 2. başkanı Kazım Paşa ile kendisine verilecek yetkiler üzerinde çalışmaya başladı. Verilen görev IX. Ordu Müfettişliği idi ancak Mustafa Kemal, yetkileri genişletmek askeri ve sivil kuruluşlara emir verebilmek istiyordu. Böylece Samsun’un doğusundaki birliklere de komuta edecek, taşradaki valilere de emir verebilecekti.
Kazım Paşa yetkilerin fazla olduğunu, Harbiye Nazırı’nın kabul etmeyeceğini söyledi. Mustafa Kemal’in yüzüne bakarak “bir şey mi yapacaksın?” diye sordu. Mustafa Kemal: “kulağını bana uzat dedi… Evet, bir şey yapacağım. Bu yetkiler olsa da olmasa da yapacağım.”
İlginizi çekebilir: GTA gibi çeteyi polis çökertti
Bunun ardından Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919 tarihinde Samsun’a çıktı. İstiklal Savaşı’nın kıvılcımı da ilk olarak orada atıldı. Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra ise 19 Mayıs tarihi Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak kutlanmaya başlandı.