Küresel ısınma artık inkâr edilemez bir boyut aldı ve bilim insanlarının küresel ısınmaya bağlı olarak ortaya çıkacağını öngördüğü, bir kısmını halihazırda ilk elden deneyimlediğimiz sorunlar karşısında hepimizin aklında aynı soru var: Bireysel olarak neler yapabiliriz?
Öneriler arasında standart ampulleri floresan lambalarla değiştirmek, daha az fosil yakıt tüketmek adına bisiklet ya da toplu taşımayı daha sık kullanmak, daha az sıcak su kullanmak, daha fazla ağaç dikmek yer alıyor. Hepimiz bir şeyler yapmamız gerektiğinin farkındayız. Bu farkındalığın satın alma davranışlarımızı son derece etkilediği açık. Nitekim "en kısa vadede ne yapabiliriz" sorusuna cevap olarak "en sürdürülebilir", "en çevre dostu", "en küresel ısınma düşmanı" ürün ve hizmetlere yöneliyoruz.
Bu ürün ve hizmetler için çoktan bir pazar oluşmuş durumda: "Çevre dostu ürünler/yeşil ürünler pazarı". Söylemeye gerek bile yok ama bu pazar giderek büyüyor.
Yeşil Aklama (Greenwashing) Nedir?
Elbette şirketler de "sürdürülebilirlik" ve "çevre dostu" kavramlarının tüketicilerin satın alma davranışları üzerinde belirleyici bir rol oynadığını fark etmekte geç kalmadılar ve böylece "yeşil", "sıfır atık", "geri dönüştürülebilir", "çevreci", "çevre dostu", "sürdürülebilir", "geleceğinizi düşünen" vb. gibi sloganları pazarlama faaliyetlerinin vazgeçilmez bir parçası haline geldi.
İşte gerçekte öyle olmadığı ya da iddia ettiği kadar çevre dostu olmadığı halde "çevre dostu" imiş gibi davranarak yapılan bu reklam ve tanıtım faaliyetlerine günümüzde "yeşil aklama" (greenwashing) adı veriliyor.
Reklam Kurulu'nun Kılavuzu
Tüm bu gelişmeleri yakından takip eden Reklam Kurulu ("Kurul"), "reklam verenler, reklam ajansları, mecra kuruluşları tarafından gerçekleştirilen ticari reklam ve ticari uygulamalarda yer verilen çevreye ilişkin beyan ve görsellerin ilgili mevzuata uyumlu olmaları konusunda reklamcılık ile ilgili tüm kişi, kurum ve kuruluşlara yol göstermek amacıyla" 2022 yılı sonunda Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuz'u1 ("Kılavuz") yayımladı.
Kılavuz'da çevre beyanı şöyle tanımlandı:
"Ticari reklam ve ticari uygulama kapsamında bir mal veya hizmetin bileşeni, üretimi, piyasaya arz süreci, kullanımı veya bertaraf edilme süreci ile ilgili olarak çevresel fayda sağladığına veya çevreye olumsuz bir etkisinin bulunmadığına ilişkin ifade ve görsel"
Kılavuz'un devamında yer alan maddelerde -aşağıda örneklerine yer verdiğimiz- şirketleri daha şeffaf olmaya zorlayan düzenlemelere yer veriliyor.