Geçtiğimiz cumartesi günü Alevi Bektaşi Dernekleri Federasyonu Başkanı Mustafa Aslan'ın çağrısıyla İzmir'de "Madımak Katliamı Hafıza Merkezi" tanıtımındaydım. Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu'nun (AABK) hayata geçirdiği ve bir sanal müze ile yönetmenliğini Yücel Tunca'nın yaptığı web belgeseli içeren projenin tanıtılmasının ardından yine yapımcılığını AABK'nın üstlendiği ve yönetmenliğini bizim Şişli Siyasal'dan fakülte arkadaşım da olan Ümit Kıvanç'ın yaptığı "Çok Kötü Bir Şey Oldu" -Madımak Katliamı ve Ötesi Üzerine Bir Film'i izledik. Alsancak'taki Mimarlık Merkezi’ndeki etkinlikte açılış konuşmasını Madımak katliamından sağ kurtulan ozan Ali Çağan yaptı. Proje Koordinatörü Eylem Şen ve Mustafa Aslan da salonu dolduran izleyicilere seslendi.
HAFIZA MERKEZİ VE SANAL MÜZE
AABK'nin yapımcılığını üstlendiği Madımak Katliamı Hafıza Merkezi’nin bir bölümü olarak oluşturulan sanal müzenin senaryo yazarlığını Bülent Yıldız yaptı. Türkçe metinleri Mehmet Ali Alabora, İngilizceleri ise Richard Hamer seslendirdi. Müzenin görsel tasarımını ve küratörlüğünü ise Günseli Baki üstlendi. Projeye çok sayıda müzisyen de destek verdi.
Her odada bir ezgi duyulan sanal müzenin müzik koordinatörlüğünü Kemal Dinç üstlendi. Proje kapsamında Fazıl Say, Serenad Bağcan, Zuhal Olcay, Zülfü Livaneli, Erdal Erzincan, İlkay Akkaya, Sakina Teyna, Suavi gibi pek çok sanatçı eserlerini paylaştı.
DOLU DOLU BİR MADIMAK BELGESELİ
İlk olarak 18 Mayıs'ta Yenimahalle Belediyesi Nazım Hikmet Kültür Merkezi’nde gösterilen ve İzmir'de ilk gösterimi yapılan 4,5 saatlik ve iki bölümden oluşan belgesel alanında yapılan en kapsamlı ve zengin bir çalışma. Madımak katliamının öncesindeki siyasi iklimi, Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri'nin ilk gününü ve ikinci kara günündeki gelişmelerle saldırı ve katliam anlarını, sonrasını, katledilenlerin cenaze nakilleri ve törenlerini, dava sürecini, katledilenler için yapılan anıtları ve mezarları; bütün bir süreci anlatan belgesel çok doyurucu. Orijinal çekimlerin yanında gazete kupürleri, arşiv görüntüleri, fotoğraflar; mağdur yakınları, dönemin vali, belediye başkanı, bakan ve milletvekilleri; katliam sırasında Sivas'ta görevli asker, hemşire gibi tanıklıklarla zenginleşen belgesel; gelişmelerin karnını ustaca yaran ve olup bitenlere açıklık getirmek isteyen bir çizgide akıp gidiyor. Belgeselin belli ki çok ciddi ve ayrıntılı bir arşiv-araştırma safhası da olmuş.
Sadece Madımak Oteli’ndeki yangını değil, o andan önceki süreci ve sonrasını da bilinmeyen ayrıntılarıyla işleyen belgeselde Alevilerin yaşadığı baskının kökenleri ve eşit yurttaşlık mücadelesi tolumsal, siyasal, tarihsel boyutlarıyla ele alınıyor. Belgeselde Ankara, İstanbul, Balıkesir, Tokat, Sivas, Çorum, Yalova, Varsseveld ve Köln’de çoğunluğu ilk kez görüşülen toplam 127 kişiyle yapılan sözlü tarih görüşmeleri önemli yer tutuyor.
"GELECEKTE BİR KAYNAK OLMASINI İSTEDİK?"
Uluslararası yarışmalara da katılacağı vurgulanan "Çok Kötü Bir Şey Oldu” adlı belgeselin yönetmeni Ümit Kıvanç film gösterimi öncesindeki kısa konuşmasında duygu ve düşüncelerini şöyle ifade etti:
“Şu andan itibaren bu belgeyi kimsenin yok edemeyeceği şekilde ortaya koyduk. Bu çalışma Madımak’ta hayatını kaybedenlerin yakınları başta olmak üzere kurtulanlar, mücadelesini yürütmüş olanların desteği ile yapılmış oldu. Elimizden geleni yaptık. Hiçbir şey bilmeyen bir insan olayı her şeyi ile karşısında bulsun istedim. Gelecekte bir kaynak olmasını istedik."
ÇOK ŞEY KAÇIRDILAR
12.00'de başlayıp 19.20'de sona eren tanıtım ve belgesel film gösteriminden ayrılırken dikkatimi çeken birşeyi paylaşmadan edemeyeceğim. İzmir'deki hiçbir Alevi belediye başkanını Mimarlık Merkezi'nde görmedim! Konak Belediye Başkanı Nilüfer Mutlu, sunumu izleyip ayrıldı. Önceki belediye başkanlarından da Ali Engin'i gördüm.
CHP'li örgüt yöneticilerini mazur görüyorum çünkü muhtemelen ertesi günkü büyük emekli mitingi için sahada ve yollardaydı. Bu notları da Hafıza Merkezi, Sanal Müze, Web Belgesel ve Çok Kötü Bir Şey Oldu belgesel filmine onca emek verenlerin bilgisi için düşmek istedim.
18 YIL SONRA...
O gün Mimarlık Merkezi'nde Madımak’ta katledilen şair, komple sanatçı Metin Altınok'un kızı, önceki CHP milletvekili ve MYK Üyesi Zeynep Altıok da vardı. Zeynep Altıok ile birlikte yıllar önce 5 Temmuz 1993'te, yani Madımak’taki katliamdan sadece üç gün sonra yaşanan Başbağlar katliamının yıldönümünde İstanbul'da yapılan anma törenine katılmıştık. Çok kıymetli bir empatiydi. O zaman Altıok CHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı, bendeniz de CHP Genel Başkan Yardımcısı Korutürk'ün danışmanı idim. İkimizi dönemin CHP İl Başkanı Oğuz Kaan Salıcı görevlendirmişti.
O yıllarda CHP'nin ana sloganı "Herkes İçin CHP" idi. Fakat 1993'ten itibaren CHP 18 yıldır Madımak’ta vardı, fakat Başbağlar'da yoktu. 18 yıl sonra CHP dönemin genel başkanı Kılıçdaroğlu nezdinde yaptığım girişim sonucu her iki mağduriyetin de yanında oldu ve bu devam ediyor. Bunu şunun için hatırlattım; keşke bir kuruluş ve bir yönetmen çıksa da 2 ve 5 Temmuz’da Sivas ve Erzincan'da ardısıra yaşanan insanlık dışı iki katliamı birlikte ele alan bir belgesel çekse. Kötü Bir Şey Oldu, bende böyle bir düşünce oluşturdu.
Not: İzlediğim belgesel ve tanıtımı yapılan sanal müze ve web belgesel sonuçta aynı zamanda bir kültürel üretim. Bu vesileyle CHP'deki bir durumu parti yönetimine hatırlatmak istedim. Yanlış hatırlamıyorsam, MYK'daki Koza Yardımcı'nın görev alanı kültür-sanattı. Yardımcı, epeyce bir süre önce MYK'daki görevinden istifa etti ama yerine bir atama yapılmadı. Gerek Kültür ve Turizm alanındaki gölge bakanlığı, gerekse partinin aynı alandaki çalışmalarını yürütecek birisinin Yardımcı'nın yerine atanmasının önünde bir engel olduğunu sanmıyorum. Umarım bu boşluk daha fazla gecikme olmadan doldurulur.