Bugün birçok sektör ve şirket istihdamda yetenek açığı sorunuyla karşı karşıya. Taşımacılık, lojistik, otomotiv ve teknoloji gibi alanlarda nitelikli insan kaynağı bulmak giderek zorlaşıyor. Bilgi teknolojilerinde de yeteneklerin yurt dışına yönelmesiyle yaşanan beyin göçü, açığı daha da derinleştiriyor. 2024’te yetenek açığının yüzde 76’ya ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu nedenle birçok şirket, çözüm arayışında. Bazıları yurt dışına ofis açarak bazıları iş modellerini değiştirerek bu zorluğun üstesinden gelmeye çalışıyor.
Yetenek açığı iş dünyasının en kritik sorunlarından biri. Özellikle Türkiye’de son dönemde hızlanan beyin göçü bu sorunu giderek büyütüyor. 2021’de Türkiye’den göç edenlerin sayısı 103 bin 613 kişiyken 2022’de bu sayı 139 bin 531’e yükseldi. Göç edenlerin çoğunluğunu 25-29 yaş aralığındaki gençlerin oluşturması da vahim tabloyu net olarak gözler önüne seriyor. 2023 yılına dair rakamlar açıklanmasa da geçtiğimiz yıl da beyin göçünün artarak devam ettiği tahmin ediliyor. Ağırlıklı olarak bilim, teknoloji, mühendislik ve sağlık gibi alanlarda yetişmiş insan kaynağının yurt dışına gitmesi birçok sektörü olumsuz etkiliyor. Eleman. net’in Capital için gerçekleştirdiği “Açık Pozisyonlar ve Beyin Göçü Anketi” de yazılım ve bilişim sektörlerinde yetenek açığının büyüyen bir sorun olarak öne çıktığını kanıtlıyor. Araştırma, şirketlerin deneyimli yazılım geliştirici bulma konusunda zorlandığını ve bu durumun bir kısmının beyin göçünden kaynaklandığını ortaya koyuyor. Pazarlamadan insan kaynaklarına, finanstan üretime her fonksiyonda bilgi teknolojilerine yönelik yetkinliklere sahip insan kaynağına ihtiyaç duyuluyor. Manpower Group tarafından hazırlanan Yetenek Açığı Raporu, 2024 itibarıyla global ölçekte ortalama yüzde 75’lik bir yetenek açığı beklentisi olduğunu gösteriyor. Raporda Türkiye için bu oranın yüzde 76 olacağı ifade ediliyor. Sektörel bazda incelendiğinde yüzde 78’lik bir oranla taşımacılık, lojistik ve otomotiv sektörleri, tüketim ürünleri ve hizmetleri, sağlık ve yaşam bilimleri en çok yetenek ihtiyacı hissedilen sektörler olarak dikkat çekiyor.
BİLİŞİMDE CEZBETME YÖNTEMLERİ
Özellikle veri analistleri, yapay zeka ve makine öğrenme uzmanları, büyük veri uzmanları, dijital pazarlama ve strateji uzmanları, proses otomasyon uzmanları, iş geliştirme profesyonelleri, dijital dönüşüm uzmanları, bilgi güvenliği analistleri, yazılım ve uygulama geliştiricileri ve nesnelerin interneti uzmanları hemen hemen her sektörde aranıyor. Siemens Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Hüseyin Gelis, Avrupa’nın özellikle 2019’dan sonra kaliteli insan kaynağı bulmada yaşadığı sıkıntılar nedeniyle Türkiye gibi ülkelerden çalışan çekme eğiliminin arttığını ve bu durumdan en çok yazılım sektörünün etkilendiğini söylüyor. Sektörden bağımsız olarak veri yönetimi ve bilgi teknolojilerinde yeteneklerin her boyutta işletmede arandığını dile getiren Gelis, “Siemens Türkiye olarak çalışanlarımıza hisse vererek, esnek çalışma koşulları sunarak ve İstanbul dışındaki yerlerde çalışmayı teşvik ederek bu dengeyi sağlamaya çalışıyoruz” diyor. Schneider Electric Strateji Başkan Yardımcısı Gina Li de bilgi depolama ve yönetme konusunda kritik bir rol üstlenen veri merkezlerinde yaşanan yetenek açığına dikkat çekiyor. Veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu becerilerin sadece teknik uzmanlıkla sınırlı olmadığını ve farklı alanlarda deneyime sahip bireylerin de operasyonel faaliyetler için arandığını söylüyor.
SİBER GÜVENLİK UZMANI AVCILIĞI
Yakın bir tarihte gerçekleştirilen Kaspersky anketi, siber güvenlik sektöründe yaşanan yetenek açığının derinliğini gözler önüne seriyor. Ankete katılan şirketlerin yarısına yakını bir siber güvenlik uzmanını işe almak için 6 aydan fazla süreye ihtiyaç duyduğunu açıklıyor. Orta Doğu, Türkiye ve Afrika’yı kapsayan META bölgesinde de şirketlerin yüzde 46’sı benzer süreçlerden geçiyor. Kaspersky Kurumsal Ürünler Başkan Yardımcısı Ivan Vassunov, sertifikasyonla pratik beceriler arasındaki uyumsuzluğun, deneyim eksikliğinin ve yüksek işe alım maliyetenin işverenlerin karşılaştığı en büyük zorluklar arasında yer aldığını söylüyor. Ayrıca küresel ve lokal düzeyde yaşanan rekabetçi işe alım pratikleri uygun adayların bulunmasını daha da zorlaştırıyor. Vassunov’a göre şirketlerin işe alım süreçlerini gözden geçirmesi ve mevcut zorluklara uygun çözümler geliştirmesi gerekiyor. Softtech İK Direktörü Aslı Abacı da özellikle PEGA, iOS, Android ve Cobol yazılım geliştiricileri ile DevOps pozisyonlarında deneyimli aday istihdamında zorluklar yaşandığını ifade ediyor. Abacı, “Kıbrıs, Çin ve San Francisco’daki ofislerimizde mevcut çalışanlarımıza öncelik vermekle birlikte yeni alımlar da gerçekleştiriyoruz. Yetkin kaynakları çekme ve elde tutma üzerine ek aksiyonlar alınması kaçınılmaz” diyor.
PERAKENDEDEKİ TABLO
Perakende sektöründe müşteri hizmetleri, satış ve pazarlama, stok ve tedarik zinciri yönetimi, dijital pazarlama ve e-ticaret gibi alanlarda uzmanlaşmış profesyonellere ihtiyaç duyuluyor. Penti CEO’su Mert Karaibrahimoğlu, sektörde özellikle e-ticaret, dijital pazarlama ve yurt dışı pazarlarda iş geliştirme alanında uzman arayışı olduğunu vurguluyor. Karaibrahimoğlu, sektörde satış danışmanlarından dijital pazarlama uzmanlarına kadar birçok pozisyonda bağlılık arandığını da işaret ediyor. Bu nedenle çalışan memnuniyetini artırma ve yetenek açığını kapatma konusunda kapsamlı bir yaklaşım benimsediklerini vurguluyor. MediaMarkt Türkiye İnsan Kaynakları Direktörü Seçil Namruk, teknoloji perakendeciliğinde hem başlangıç hem uzman seviyede çeşitli teknik ve yönetimsel becerilere sahip profesyonellere ihtiyaç duyulduğunu ifade ediyor. Müşteri veri analizi yapabilecek, satış stratejileri geliştirebilecek uzmanlara ihtiyaç olduğunu belirten Namruk, yetenek açığını kapatmak için genç yeteneklere yönelik kariyer gelişim programları uyguladıklarını söylüyor. LCWaikiki İnsan Kaynakları Direktörü Hande Özdağdeviren, özellikle bilgi teknolojilerinde deneyimli aday bulmanın zor olduğunu belirtiyor. İş ortamını daha cazip ve destekleyici kılarak, uzmanlık alanlarında gelişim fırsatları sunarak ve esneklik sağlayarak olumsuzlukları azaltmayı hedeflediklerini açıklıyor. Adidas Türkiye İK Direktörü İrem Önal, son birkaç yılda enflasyon ve beyin göçü nedeniyle yetenekli insan kaynağına ulaşmanın zorlaştığını ifade ederek, “Global bir şirket olmamıza rağmen çalışanlarımızı Türkiye’deki yetenekler arasından seçmeye özen gösteriyoruz. Ülkeler arası değişim fırsatları da sunuyoruz” diyor.
ENERJİDE UZMAN İHTİYACI ARTIYOR
Enerji sektöründe özellikle yenilenebilir enerji, sürdürülebilirlik, enerji verimliliği ve dijital dönüşüm uzmanlarına ihtiyaç duyuluyor. Bu kapsamda rüzgar ve güneş enerjisi gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının tasarımı, kurulumu ve bakımında deneyimli mühendisler, enerji verimliliği projelerini idare edebilecek enerji yöneticileri, sürdürülebilir enerji sistemleri konusunda bilgili araştırmacılar, proje yöneticileri ve enerji sektörünün dijitalleşmesi konusunda uzmanlaşmış BT profesyonelleri öne çıkıyor. Enerjisa Üretim İnsan ve Kültür Genel Müdür Yardımcısı Ayşegül Gürkale, farklı çalışma opsiyonlarının ve dünyanın her yerinden çalışma imkanlarının artmasıyla birlikte söz konusu alanlarda açık pozisyonları kapatabildiklerini söylüyor. Gürkale, “Hollanda’daki yerleşik ofisimiz aracılığıyla Enerjisa Commodities ve Senkron Dijital Hizmetler şirketlerimiz için dünya genelinden doldurduğumuz pozisyonlarımız var. Türkiye’deki santrallerimizde de yurt dışından gelen çalışma arkadaşlarımız bulunuyor” diyor. Gürkale, enerji sektöründe yurt dışı iş seçeneklerinin beyin göçünü teşvik eden bir unsur olduğunu ve bu sorunun, özellikle yenilebilir enerji alanındaki yatırım ve projelerle çözülmeye çalışıldığını ifade ediyor. “Ayrıca Power MBA programıyla enerji sektöründe kariyer yapmak isteyen profesyonellerin kariyerlerini geliştirmeyi amaçlıyoruz” diyor.
LOJİSTİKTE AÇIK DERİNLEŞİYOR
Taşımacılık ve lojistik de yetenek açığının etkilerini en fazla hisseden alanlardan... Akıllı depolama sistemleri, filo takip teknolojileri, sürdürülebilir ambalaj çözümleri ve lojistik planlama gibi konularda uzmanlaşmış kişiler, sektörün verimliliğini artırma ve maliyetleri düşürme hedeflerine katkı sağlayacak önemli bir rol oynuyor. Sektördeki yetenek açığının ana nedenleri arasında işverenler, eğitimciler ve iş arayanlar arasındaki bilgi boşluğu yer alıyor. Endüstri 4.0 ve Lojistik 4.0 gibi kavramlar, dijital sistemler, çözümler ve yeni çalışma metodolojileri getiriyor. Bu da mevcut lojistik yeteneklerinde yeni teknolojileri başarıyla uygulayacak iç beceri setlerinin eksikliğini ortaya çıkarıyor. Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği- UTİKAD Yönetim Kurulu Başkanı Ayşem Ulusoy, sektörde kalifiye çalışan yetiştirilmesi ve şirketlerde sürdürülebilir çalışma ortamlarının oluşturulması konusunda yaşanan sıkıntılara değiniyor ve bu bağlamda ölçme ve değerlendirme süreçlerinin önemine işaret ediyor. Ulusoy, “Lojistik mezunlarının yanı sıra endüstri mühendisliği gibi mühendislik alanlarında daha analitik düşünebilen insan kaynaklarına ihtiyaç var. Bu durum sektördeki insan kaynakları yaklaşımlarının yeniden şekillendirilmesinin gerekliliğini gösteriyor” diyor.
DAHA FAZLA YAN HAK Yazılım ve bilişim alanlarında önemli adımlar atılması gerekiyor. Şirketlerin çalışanlarına sunulan yan haklarla bu eksiklikleri gidermeye çalıştığını gözlemliyoruz. Tatil hakkı, spor kulübü üyelikleri, doğum günü izni ve kişisel gelişim imkanları gibi çeşitli yan haklarla çözümler sunuyorlar. 2024 yılında da şirketlerin daha fazla yan hak sunacağını biliyoruz. ÖZEL PROJELER Birçok kuruluş, genç yeteneklere destek olmak amacıyla çeşitli programlar gerçekleştiriyor. Arçelik, TÜBİTAK, Microsoft Türkiye gibi büyük markaların beyin göçünü önlemek amacıyla yürüttükleri yaratıcı projeler oldukça önemli. Eğitim kurumlarından Boğaziçi Üniversitesi ve Koç Üniversitesi de bu konuda çeşitli programlar üzerinde çalışıyor. Genç neslimizi ülkemize kazandırmak önemli bir adım. İŞ BİRLİKLERİ Şirketlerin, nitelikli iş gücünün ülkeye geri dönmesini teşvik etmek için hükümetle iş birliği yapmasının büyük önemi var. Birlikte çalışarak genç yetenekleri ülkemizde tutabilir ve ülkemizin teknolojik gelişimine katkı sağlayabiliriz.
“BİYOTEKNOLOJİDE BÜYÜK BİR EKSİKLİK VAR” DR. M. OĞUZCAN BÜLBÜL / ABDİ İBRAHİM İK VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK GRUP BAŞKANI
BEYİN GÖÇÜ Dünya genelinde yapılan araştırmalar, ilaç sektörünün büyümesi paralelinde biyoteknolojiye olan talebin arttığını gösteriyor. Bu durum, ilaç ve biyoteknoloji alanlarında yenilikçi çözümler geliştirebilecek yeteneklere yönelik açığın kapanmasını hayati hale getiriyor. Biyoteknoloji, hem bilişim teknolojilerinde görülen benzer bir beyin göçü sorunuyla karşı karşıya hem yeni bir disiplin olması nedeniyle ciddi bir yetişmiş iş gücü eksikliği ile mücadele ediyor.
GENÇ YETENEKLER Moleküler biyoloji, biyoteknoloji ve genetik mühendisliği gibi kritik alanlarda yetkin bireylerin sektöre kazandırılması büyük önem taşıyor. Abdi İbrahim Vakfı aracılığıyla üniversite ve yüksek lisans öğrencilerine sunulan burslarla bu açığı kapatmayı hedefliyoruz. Lise düzeyindeki öğrencilere yönelik “Geleceği Keşfedenler” programımızla bu yıl içinde bin 500 öğrenciye ulaşmayı amaçlıyoruz. Bu alana yönlendirebileceğimiz her bireyi büyük bir kazanım olarak görüyoruz. YAPAY ZEKA Yetkinlikleri geliştirmeye ve yeni yetenekler eklemeye büyük önem veriyoruz. Çalışanlarımızın fonksiyon ve kademelerden bağımsız olarak yapay zeka yetkinliklerini geliştirmeleri günümüz iş dünyasının bir gerekliliği haline geldi. Bu bağlamda, yapay zeka yetkinliklerini geliştirmeye yönelik eğitimler düzenliyor, bu sayede hem bireysel gelişimlerine katkıda bulunuyor hem sektörümüzdeki yenilikçi çözümlerin önünü açıyoruz.
3 SEKTÖRDE HANGİ YETENEK ARANIYOR?
TÜKETİCİ ELEKTRONİĞİ Tüketici elektroniği sektöründe özellikle ürün yönetimi, Ar-Ge, yazılım ve donanım mühendisliği, kullanıcı deneyimi tasarımı, dijital pazarlama ve veri analizi gibi alanlarda yetenek eksikliği yaşanıyor. Philips Versuni Orta Doğu, Türkiye, Afrika, Rusya ve BDT İK Başkanı Buse Tozar, “İnovasyonlarımızla yetenekleri kendimize çekiyoruz. Yurt dışına birçok yönetici gönderiyor ve alternatifler sunuyoruz. Bu da yetenekleri çekmemizi ve elde tutmamızı kolaylaştırıyor” diyor.
YABANCI DİL ARANIYOR Kutes İnsan Kaynakları Müdürü Burak Bozkaya da özellikle spesifik pozisyonlar için iş tecrübesi ve yabancı dil yetkinliği yüksek olan adayların istihdamında yaşanan zorluklara değiniyor. Bozkaya, yabancı dil bilgisine sahip kişilerin yurt dışına gitme ve çalışma eğiliminde olduğunu belirterek bu zorluğun aşılmasında şirketlerin kendi eğitim akademilerini kurmasının önemli bir çözüm olduğunu söylüyor. SPESİFİK ALANLAR ZOR Yatsan İnsan Kaynakları Direktörü Selin Kavak, sektörlerinde Ar-Ge ve IT pozisyonları gibi spesifik alanlarda istenilen düzeyde çalışan bulmanın zorluklarına dikkat çekiyor. Kavak, zorlandıkları pozisyonlarda istenilen kriterleri azaltma veya tecrübe seviyesini düşürme stratejisini benimsediklerini belirtiyor.
Türkiye ve dünya ekonomisine yön veren gelişmeleri yorulmadan takip edebilmek için her yeni güne haber bültenimiz “Sabah Kahvesi” ile başlamak ister misiniz?