İklim değişikliğine bağlı beklenmeyen hava olayları, tarımsal üretimde biyoçeşitliliğin azalmasına ve verim kayıplarına yol açıyor. 2017 yılından bu yana yaklaşık 146 milyon dekar tarımsal üretim alanı, afetler nedeniyle zarar gördü.
AK Parti İstanbul Milletvekili Murat Kurum başkanlığındaki TBMM Çevre Komisyonunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı İklim Değişikliği Başkanlığı, "İklim Değişikliğinin Etkileri ve Net Sıfır Emisyon", Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ise "İklim Değişikliği Kapsamında Tarımsal Ürünlerin Artırılması ve Çeşitlendirilmesi" konularında sunum yaptı.
İklim Değişikliği Başkanlığının sunumunda, 2050 yılı net sıfır hedefi için gelişmekte olan ülke finansman ihtiyacı konusunda bilgiler paylaşıldı.
Enerji kullanımı yüzde 73'ünden sorumlu
Sunumda, enerji kullanımının toplam küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 73'ünden sorumlu olduğuna işaret edilerek bu alanda binaların yüzde 17,5; ulaştırmanın yüzde 16,2; sanayinin yüzde 24,2, diğer sektörlerin yüzde 15,1 sorumluluğu bulunduğuna dikkat çekildi.
Küresel birincil enerji kullanımında yenilenebilir enerji payının yüzde 17 civarında olduğu belirtilen sunumda, "Temiz enerji yatırımları fosil yakıtları geçti ancak henüz yeterli seviyede değil. Güneş ve rüzgar enerjisi, enerji verimliliği ve elektrifikasyon 2050 yılına kadar yüzde 80 emisyon azaltım sağlama potansiyeline sahiptir. 2030 yılına kadar yenilenebilir enerji kaynaklarının üç katına çıkarılması; enerji verimliliğinin iki katına çıkarılması gerekiyor." tespitlerine yer verildi.
Sunumda, sera gazı emisyonu azaltım faaliyetlerine yönelik öncelikli konular arasında "2053 Uzun Dönemli İklim Değişikliği Stratejisi (LTS) hazırlanması" ve "İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı" bulunduğu kaydedilerek LTS'nin bu yıl kasım ayında gerçekleştirilecek 29. Taraflar Konferansı öncesi tamamlanarak açıklanmasının hedeflendiği vurgulandı.
Tarımsal Afet Verileri
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından yapılan sunumda ise iklim değişikliğine bağlı hava olaylarının tarımsal üretim üzerindeki etkilerine dikkat çekildi.
Sunumda yer verilen "Uzun Yıllar Tarımsal Afet Verileri"ne göre 2017 yılında Türkiye'nin toplam tarımsal üretim alanı 196 milyon 490 bin dekarken 12 milyon 853 bin dekar alan afetlerden etkilendi.
2018 yılında 196 milyon 670 bin dekar olan toplam tarımsal üretim alanının 18 milyon 592 bin dekarı afetlerin olumsuz etkilerini yaşadı. 2019 yılında ise 197 milyon dekar alanın 16 milyon dekarında aşırı hava olaylarının etkileri görüldü.
Aşırı sıcak, aşırı yağış, dolu, don, kuraklık, su baskını gibi iklim değişikliğine bağlı hava olayları nedeniyle 2020 yılında 197 milyon dekar tarım alanının 10 milyon 541 bin dekarı zarar gördü. Son dönemde tarımsal afetlerin en yüksek oranda görüldüğü yıl 2021 oldu. 206 milyon 183 bin dekar alandan 62 milyon 513 bin dekarı afetlerden etkilenirken 53 milyon dekar alandaki zarar kuraklıktan kaynaklandı.
Verilere göre 2022 yılında toplam 205 milyon 717 bin dekar tarımsal üretim alanından 12 milyon 640 bin dekarı, 2023 yılında 208 milyon 854 bin dekar alandan 12 milyon 640 bin dekarı afetlerden etkilendi. Afetler, 2024 yılının tarımsal üretim faaliyetinin yoğun olmadığı ilk 4 ayında ise 208 milyon 854 bin dekar alandan 664 bin dekarında zarara yol açtı.
Ürün kayıplarına, hasat zamanında değişikliğe yol açıyor
Sunumda, su kısıtı olan ülkeler grubunda yer alan Türkiye'de iklim değişikliğine bağlı aşırı sıcaklık, kuraklık ve beklenmeyen hava olayları nedeniyle oluşan afetlerle biyoçeşitliliğin azaldığına, verim kayıpları yaşandığına, ekim-dikim ve hasat zamanında değişiklikler meydana geldiğine dikkat çekildi.
Yaşanan iklim değişikliği ile ürün kayıplarının meydana geldiği, bunun da üretim maliyetlerinin artmasına sebep olduğu kaydedilen sunumda, "İklim değişikliği nedeniyle meydana gelen beklenmeyen hava olayları beraberinde aşırı yağışları da getirdiğinde oluşan sel, dere yataklarında ve vadilerde yapılan hayvancılık ve seracılık faaliyetlerini de olumsuz etkilemektedir. Aşırı sıcaklık, hayvanlarda strese sebep olmakta, yem tüketimleri, döl verimleri, et ve süt verimleri düşmektedir. Hayvan hastalıkları artarak, hayvan kayıpları meydana gelmektedir." denildi.
Sunumda, tarım sektörünün iklim değişikliğine uyumu amacıyla Bakanlık bünyesinde Tarım Sektörü İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kurulduğuna işaret edilerek Kurulun, iklim değişikliğinin tarım sektörü üzerindeki tüm etkilerinin izlenmesi faaliyetlerini, yapılacak proje ve çalışmaların koordinasyonunu yürüttüğü bildirildi.
Sürdürülen çalışmalara ilişkin de bilgi verilen sunumda, bitkisel üretim, hayvansal üretim ve su ürünleri üretimi konularında 81 ilde kurulan teknik komitelerin il planlarını hazırlayacağı, Bakanlıkta oluşturulan Planlama Kurulunun bunlarla ilgili nihai kararı vereceği kaydedildi.
Tarımsal Üretim Planlaması ile iklim değişikliği dikkate alınarak doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını amaçlayan ve suyu merkeze alan üretim sürecinin başlatıldığı vurgulandı.