Uluslararası Adalet Divanı (UAD), İsrail'in, Refah'taki askeri saldırılarını ve tüm eylemlerini derhal durdurmasına hükmetti.
UAD, Güney Afrika Cumhuriyeti'nin İsrail aleyhine açtığı "soykırım" davasında, İsrail'in Refah'a yönelik askeri operasyonlarını durdurmasını da içeren ek ihtiyati tedbir taleplerine ilişkin kararını bugün açıkladı.
Divan Başkanı Lübnanlı yargıç Nawaf Salam, mahkemenin kararlarını kamuya açık oturumda okudu.
Gazze'de durum daha da kötüleşti
AA'nın haberine göre, 26 Ocak'ta verilen ihtiyati tedbir kararlarından bu yana özellikle gıdaya erişim ve insani koşullar bakımından durumun ciddi şekilde kötüleştiği belirtilen kararda, Refah'a yönelik İsrail saldırılarının devamı halinde insani durumdaki kötüleşmenin felaket düzeyine varacağı dile getirildi.
Kararda, İsrail'in haftalarca süren yoğun bombardımanın ardından 7 Mayıs'ta Refah'a yönelik bir askeri saldırı başlattığı ve bunun sonucunda 18 Mayıs 2024 itibarıyla yaklaşık 800 bin Filistinlinin Refah'ta yerlerinden edildiği belirtildi.
Üst düzey Birleşmiş Milletler (BM) yetkililerinin, Refah'a yönelik bir askeri harekatın büyük riskler içerdiğinin sürekli altını çizdiğine işaret edilen kararda, BM kaynaklarının Gazze'de Filistinlilerin bir insani bir felakete uğrama riskinin gerçekleşmeye başladığı yönündeki uyarıları hatırlatıldı.
İsrail, sivillerin güvenli tahliyesi
konusunda Divan'ı ikna edemedi
İsrail'in, askeri operasyon başlattığı Refah'taki sivillerin güvenli şekilde tahliyesi konusunda Divan'ı ikna edemediği vurgulanan kararda, "Divan, Refah'taki askeri saldırı sonucunda Filistin halkının maruz kaldığı büyük riski hafifletmek için [İsrail'in aldığı] tedbirlerin yeterli olduğuna ikna olmamıştır." denildi.
Mahkeme, bugüne kadar tahliye edilen 800 bin Filistinli için Mavasi bölgesinde gerekli miktarda su, temizlik, gıda, ilaç ve barınak bulunup bulunmadığına ilişkin olarak İsrail'in yeterli bilgi sağlamadığını kaydetti.
Karar, İsrail'in Refah'taki askeri saldırısının yarattığı endişeleri yeterince ele almadığı ve muhtemel tehlikeleri gidermediğini bildirdi.
UAD: "Refah'a yönelik askeri saldırılar
derhal durdurulsun, Refah sınır kapısı
yardımların ulaşması için açık tutulsun"
Divan sonuçta Refah'ta sıkışan Filistinlilerin karşı karşıya kaldığı insani felaket tehlikesi nedeniyle daha önce hükmettiği 28 Mart tarihli tedbir maddelerinin değiştirilmesi gerektiği kararına vardığını açıkladı.
İsrail saldırıları altındaki Gazze'de insani durumun daha da kötüleştiğini ve yeni tedbir kararlarına ihtiyaç duyulduğunu bildiren Divan, İsrail'in Refah kentine yönelik askeri saldırılarını derhal durdurmasını emretti.
Divan ikinci olarak İsrail'den, Gazze'de acilen ihtiyaç duyulan hizmetlerin ve insani yardımın engelsiz şekilde sağlanabilmesi için Refah Sınır Kapısı'nı açık tutmasını istedi.
İsrail'in, BM yetkili organları tarafından soykırım iddialarını araştırmak üzere görevlendirilen uzmanların, Gazze Şeridi'ne engelsiz erişimini sağlamak üzere etkili tedbirler almasını da isteyen UAD, İsrail'in, alınacak tüm tedbirlere ilişkin bir ay içinde Mahkemeye rapor sunmasına hükmetti.
UAD'nin 2'ye karşı 13 oyla aldığı
yeni ihtiyati tedbir kararları
Uluslararası Adalet Divanı'nın bugün açıkladığı ve 2'ye karşı 13 oyla hükmettiği kararlar şöyle:
"26 Ocak 2024 ve 28 Mart 2024 tarihli tedbir kararlarının geçerli olduğunun teyit edilmesine;
Gazze'deki Filistinli grubun kısmen ya da tamamen fiziksel olarak yok olmasına yol açabilecek yaşam koşullarını doğuracak askeri saldırıların ve Refah vilayetindeki diğer eylemlerin derhal durdurulması;
Acil olarak ihtiyaç duyulan temel hizmetlerin ve insani yardımın engelsiz bir şekilde sağlanması için Refah Sınır Kapısı'nın açık tutulması;
Soykırım iddialarını araştırmak üzere Birleşmiş Milletlerin yetkili organları tarafından görevlendirilen herhangi bir soruşturma komisyonu, araştırma misyonu veya diğer araştırma organlarının, Gazze Şeridi'ne engelsiz erişimini sağlamak için etkili tedbirler alınması;
İsrail'in, mevcut kararın yürürlüğe girmesi için alınan tüm tedbirlere ilişkin olarak, karar tarihinden itibaren bir ay içinde Mahkemeye bir rapor sunması.
Divan Başkan Yardımcısı Ugandalı yargıç Sebutinde ve İsrailli geçici yargıç Aharon Barak, kararda yer alan tüm ek tedbir hükümlerine karşı ret oyu kullandılar.
Son kararın arka planı
Divan, 26 Ocak'ta açıkladığı kararda İsrail'in Soykırım Sözleşmesi'ndeki yükümlülüklerine uygun davranması gerektiğini belirterek, 6 maddede ihtiyati tedbir kararına hükmetmişti.
İsrail'in bu tedbir kararlarına uymaması ve Gazze'de kötüleşen insani durumun ardından Güney Afrika, ilk olarak "İsrail'in Refah kentine planladığı saldırının ortaya çıkaracağı büyük çaplı öldürme, zarar verme ve yıkım eylemleri" nedeniyle 12 Şubat'ta UAD'den acilen yeni tedbirlere hükmedilmesini talep etmişti.
Divan, 16 Şubat'taki kararında, mahkemenin yeni tedbirlere hükmetmesini gerektiren ölçüde önemli gelişmeler olmadığı gerekçesiyle 26 Ocak'ta hükmedilen tedbirleri yeterli bulmuştu.
Güney Afrika ikinci olarak 6 Mart'ta Gazze'de baş gösteren kıtlık nedeniyle ikinci kez ek tedbir talebinde bulunmuş ve Divan, 28 Mart'ta İsrail aleyhine özellikle insani yardımların Filistinlilere ulaşmasını sağlaması için ek tedbirlere hükmetmişti.
Uluslararası Adalet Divanı’ndan “Gazze’ye yardım” kararı
29 Mart 2024
Güney Afrika, 10 Mayıs'ta Divan'a üçüncü kez ek tedbir kararına hükmetmesi için başvurmuştu.
Güney Afrika'nın ek tedbir taleplerine ilişkin 16 ve 17 Mayıs’taki duruşmalarda, Güney Afrika tarafı, UAD'nin 26 Ocak’taki ilk kararından bu yana İsrail’in Filistinlilere yönelik saldırılarını tırmandırarak Divan'ın bağlayıcı emirlerini kasten ihlal ettiğini belirtmişti.
İsrail adına söz alan uluslararası hukuktan sorumlu Başsavcı Yardımcısı Gilad Noam, 17 Mayıs'taki duruşmada, Güney Afrika’nın iddialarının yersiz olduğunu savunarak, "Trajik bir savaş yaşanıyor ancak ortada bir soykırım yok." iddiasında bulunmuştu.
UAD'de süren İsrail aleyhine soykırım davası
Güney Afrika Cumhuriyeti, 1948 tarihli Birleşmiş Milletler (BM) Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'ni ihlal ettiği gerekçesiyle 29 Aralık 2023'te İsrail aleyhine UAD'de açtığı davada Gazze'deki durumun aciliyeti dolayısıyla ihtiyati tedbirlere hükmetmesini istemiş ve tedbir talebine ilişkin duruşmalar 11 ve 12 Ocak'ta Hollanda'nın Lahey kentindeki Barış Sarayı'nda yapılmıştı.
İsrail “soykırım” suçlamasıyla Uluslararası Adalet Divanı’nda
11 Ocak 2024
Divan, 26 Ocak'ta açıkladığı tedbir kararlarında, İsrail'in Soykırım Sözleşmesi'nin 2. maddesinde tanımlanan fiillerin işlenmemesi için elinden gelen tüm önlemleri almasına, İsrail ordusunun Soykırım Sözleşmesi'nin 2. maddesindeki fiilleri işlemesini engelleyecek önlemleri ivedilikle almasına, Gazze'deki Filistinlilere yönelik soykırım çağrısı yapanları önlemek, engellemek ve cezalandırmak için gereken tüm adımları atmasına, Gazze'deki Filistinlilerin karşılaştığı olumsuz yaşam koşullarını ortadan kaldırmak için ihtiyaç duyulan temel hizmetlere ve insani yardımın sağlanmasını mümkün kılan acil ve etkili önlemleri almasına, Gazze'deki Filistinlilere karşı Soykırım Sözleşmesi'nin ihlalini gösteren delillerin yok edilmesini önlemek ve korunmasını sağlamak için etkili tedbirler almasına, kararın yürürlüğe girmesinden itibaren 1 ayda alınan tüm tedbirler hakkında mahkemeye bir rapor sunmasına hükmetmişti.
Uluslararası Adalet Divanı, İsrail’e soykırım davasında kararını açıkladı
26 Ocak 2024
(AEK)