“O ilk kitap hangisiydi?” sorusu Çiçekler Büyür’ün siyah beyaz kapağını ve gece vakti kitap bitince ağır bir yorganın altında uzun uzun ağlayan 13 yaşındaki kızı çağırdı muhayyileme. Aslında ondan önce de romanlar okumuştum. Ancak bu denli etkilendiğim ve sağlam bir özdeşim kurduğum ilk roman kahramanıydı İlay. Emine Işınsu’nun yurt dışında zulüm altındaki Türkleri işlediği romanlarından biri olan Çiçekler Büyür, 1960’larda Bulgaristan’da Türklerin uğradığı asimilasyonun çirkin yüzünü İlay’ın çevresine ördüğü ağlarla anlatıyordu. İlay’ın 12 yaşından 24 yaşına akıllı, güzel, âşık, gururlu, cesur ve çalışkan ilk gençliği beni nasıl da sarıp sarmalamıştı. Böyle tasvirlerle, metaforlarla, iç içe geçmiş olay halkalarından oluşan bir kurgu ile; iyilerin hep iyi kötülerin hep kötü olmadığı, insanların yanıldığı, aldandığı, bir davaya adandığı; aşk, ihanet ve ayrılığı işleyen bir kitap okumamıştım. İlay, ben oluvermiştim, onun acısı benim acımdı. O da benim gibi dedesiyle arkadaş, nerden ne geleceği belli olmayan evde bir telaş… Onun güçlü iradesi, çevresine örülen ağları söküp atmaya yetmeyecekti ya benim gücüm neye yetecekti? Acaba ben hangi ağlarla örülmüş buluyordum kendimi? Bugün cevapları daha net görüyorum. İlay’ınkinin yanında hiçbir şey değil, bir el hareketi ile savuşturulacak meselelermiş hâlbuki.
Başından sonuna kederle örülü bu kitap, Türklerin uğradığı zulmü anlatmakla kalmayıp milliyetçilik de aşılıyordu okuruna. Nitekim ülkücü kütüphanelerin içinde büyüdüğüm için önüme gelmişti. İlk okumalarım, evde elime geçen milliyetçiliği esas alan romanlarla, eğitim gördüğüm Ankara Merkez İmam Hatip Lisesindeki İslamcı romanlar ve fikir kitaplarından oluşuyordu. Ancak samimiyetle, yüzleşerek ve ısrarla roman okumaya devam eden herkes gibi ben de 20’li yaşlarımın başında hiçbir ideolojiye bağlanmayacağımı anladım. Memleketini seven bir Müslümandım ve bir edebiyatçıydım, başka da bir şey değil. Okumak daha çok okumak, gücüm yettiğince yazmak istiyordum.
İlk kitaplar neredeyse ailemiz kadar kodlarımızı oluşturuyor galiba. O dönemde okuduğum kitapların hepsi de hayatın esasının mücadele olduğunu söylüyordu. Algoritmanın ilk adımlarında hayatımın hep İlay gibi mücadele ile geçeceğine dair bir kod olmasını şimdi yadırgıyorum. Elbette bu 70’li, 80’li yıllarda büyüdüğüm “mahalle”yle ilgili. İlay’a örülenleri andıran ağlardan pek de ari değildik. 13 yaşımda başörtülüydüm, dindar bir kız çocuğuydum; büyük caddelerde, sinemada, pastanede, otobüste İlay gibi “öteki”ydim. Şimdi kavrıyorum hüzünlü bir çocuktum, normal bir aile düzeninde sevilen bir çocuk olarak büyüdüm; göç, ayrılık yok hikâyemde. Ama romanın beni sarıp sarmalamasında ailemden, okulumdan, izlediklerimden, dinlediklerimden geçen duygu yoğunluğu, çokça acı vardı. Okuryazarlığımın kanı canı, acıydı. Galiba neşeyi satın almak için keder biriktiriyordum ceplerimde. Evet, o ilk romanlardan bana mücadele azmi değil; bir kucak dolusu kederle okuma yazma isteği kaldı. Nasibimize kederle doğrulmak düşmüş, şikâyetim yok, rızayla neşenin peşinden koşmayı oradan öğrendik, hamdolsun.