Güvenlik ve savunmaya yönelik mal, malzeme ve hizmet alım ve yapım giderlerinin 57,5 milyar liraya ulaştığı son bir yılda, yiyecek, içecek ve yem alımları 37,7 milyar, kırtasiye, yayın, baskı ve büro giderleri 17,5 milyar, spor, tören, bando malzemesi gibi giyim kuşam alımları 8,5 milyar lira oldu.
Ekonomi yönetiminin kamu mali dengelerindeki bozulmayı düzeltmek amacıyla uyguladığı program kapsamında hazırlayarak açıkladığı ve üç yıllık bir dönemi kapsayan “kamuda tasarruf ve verimlilik paketi” ile kamu harcamalarında 100 milyar liralık bir tasarruf öngörülürken, devletin son bir yılda sadece tüketim mal ve malzemesi alımları için ödediği para 250 milyar liraya yaklaştı.
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın “analitik bütçe sınıflaması” bazındaki istatistiklerine göre Mayıs 2023 başı ile bu yılın nisan sonu arasındaki son bir yıllık dönemde bütçede tüketime yönelik mal ve malzeme alım giderleri 247,4 milyar lira olarak gerçekleşti.
Devletin bu dönemdeki toplam tüketim harcamalarının 95,4 milyar lira ile en büyük bölümü kamu kuruluşlarının enerji tüketimi için yapıldı.
Kamunun son bir yıldaki enerji faturasının da 53,7 milyarını aydınlatma, ısıtma, soğutma, havalandırma, çalıştırıcı kuvvet ve benzeri amaçlarla kullanılan elektrik tüketim bedelleri oluşturdu.
Akaryakıt ve doğal gaza 38,3 milyar
Enerji giderleri kapsamında kamuda kullanılan kömür, kalorifer yakıtı, doğal gaz, tüp gaz gibi ısıtma ve pişirmeyle ilgili her türlü madde, malzeme ve yakıtların tüketim bedeli olarak son bir yılda 19,8 milyar lira ödendi. Devletin, devasa parkındaki motorlu taşıtların yaktığı benzin, mazot vb. başta olmak üzere, her çeşit makine ve teçhizatın işletmesine yönelik olarak kullanılan akaryakıtlar, madeni yağlar, antifriz, benzeri tüketim malları ve kimyevi madde alımlarına ödediği para 18,5 milyar, bunların dışında kalan, jeotermal, nükleer gibi kalemlerin tüketimine ödenen diğer enerji giderleri de 3,3 milyar lira oldu.
Güvenlik-savunma araç gerecine 57,5 milyar
Devletin son bir yılda güvenlik ve savunmaya yönelik mal, malzeme ve hizmet alımları ile yapım giderlerine ödenen para 57,5 milyar liraya ulaştı. Bu kapsamda silah, araç, gereç ve savaş teçhizatı alımlarına 22,6 milyar lira ödenirken, eldekilerin işletme, bakım ve idamesine 14,4 milyar lira harcandı. Bir yılda bütçe kapsamında mühimmat alımları da 7,5 milyar, güvenlik ve savunmaya yönelik makine ve teçhizat alımları ile onarım giderleri 4,3 milyar, hizmet alımları 3,3 milyar, gayrimenkul yapım giderleri 2,9 milyar, bu alana yönelik diğer harcamalar da 2,5 milyar lira olarak gerçekleşti.
Yiyecek-içeceğe 37,7 milyar
Son bir yılda devletin yiyecek, içecek ve yem alımları da 37,7 milyar liraya ulaştı. Bu kapsamda yiyecek alımları için 35,9 milyar, içecek alımları içen 671 milyon, yem alımına 168 milyon ve diğer kalemlere 894,3 milyon lira ödendi. Yasayla belirlenen hakkediş maddeleri ile bunların mübadelesine tabi tutulan ikmal maddeleri bedelleri ile besin ürünleri ve beslenmeyle ilgili her türlü ikmal maddesi giderleri, bütçede “Yiyecek alım giderleri”ni oluşturuyor, nakliye, depolama, pişirme, dağıtım giderleri ilgili tertibine gider kaydediliyor.
Hastaneler, yatılı okullar, askeri birlikler ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bağlı sosyal hizmet kuruluşlarında yemeğe ilişkin yiyecek maddelerinin ihale suretiyle teminine ilişkin giderler, Türk Silahlı Kuvvetlerinde, kazandan iaşesi mümkün olmayan er, erbaş, hemşire, ebe, hastabakıcı ile sonunda muayene kaydıyla üç aya kadar (üç ay dahil) dinlenme ve hava değişimi alan er ve erbaşın, askeri öğrencilerin iaşe bedelleri; hava değişimli er ve erbaşın muayeneye sevki gerektiğinde tekrar memleketlerine gönderilmesi halinde geçecek günler için verilecek yiyecek istihkakları; celp ve terhis er ve erbaşının iaşe ve ibate bedelleri bu kapsamda yer alıyor.
10,6 milyar liralık baskı ve cilt gideri
Devletin kırtasiye, yayın, baskı ve büro malzemesi alımları için son bir yılda ödediği para 17,5 milyar lira oldu. Bunun da 10,6 milyar lira ile en büyük bölümünü baskı ve cilt giderleri oluşturdu. Basılı olarak alınan yayınlar dışında kalan ve hizmetin gerektirdiği durumlarda yapılacak (gazete, dergi, bülten, kitap, broşür, afiş, gibi) süreli veya süresiz yayınların basımı (sayısal ortamda yapılan baskılar dahil) ile bunların veya daire ve idarelerce kullanılan her çeşit evrakın ciltlenmesine ilişkin giderler için bütçeye ödemek konuluyor.
Memurun tedavisine 6 milyar
Son bir yılda kalem, silgi, zımba teli, toplu iğne, ataç, disket, CD, toner, mürekkep, klasör, dosya, basılı kâğıt, defter gibi kırtasiye alımlarına 5 milyarın üzerinde, cetvel, makas, kalem açacağı, delgeç, zımba gibi her çeşit el aparatı büro malzemesi alımları için 1,2 milyar lira ödendi. Periyodik ve diğer yayın alımları, ders kitabı alımı, T.C. kimlik kartı ve pasaport defteri sarf malzemesi gibi diğer yayın, baskı ve büro malzemesi ve hizmet alımlarına da 700 milyon lira dolayında para harcandı.
Aynı dönemde; kamu personeli ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin tedavileri için reçete karşılığında eczanelerden alınan ilaçlar ile kurumların doktorluk, dispanser, revir gibi birimleri ile hastaneler ve diğer sağlık kuruluşlarında veya hizmet yerlerinde (ecza dolapları dahil) kullanılmak üzere toptan veya perakende olarak alınan ilaç, hammadde ve tıbbi malzeme bedelleri ile haşereyle mücadelede kullanılacak ilaç ve kimyevi maddeleri kapsayan “tıbbi malzeme ve ilaç alımı” için ödenen tutar bir yılda 6 milyar lirayı aştı.
Aynı dönemde 1,9 milyar liralık laboratuvar malzemesi ve kimyasal malzeme alımı ve 704,4 milyon liralık canlı hayvan alım ve bakım gideri yanında, tıbbi ve zirai nitelikte diğer kalemlerle birlikte özel malzeme alımları toplamda 10,8 milyar liraya ulaştı.
Giyim kuşama 8,5 milyar
Devletin son bir yıldaki “giyim kuşam” alımları 8,5 milyar lira olarak gerçekleşti. Bunun 7,5 milyar liralık bölümü giyecek alımlarına ödendi. Spor malzemesi alımları da 623 milyon lira olurken, kalan bölüm “tören malzemesi”, “bando malzemesi”, “kuşam” ve diğer kalemlere harcandı.
Giyim ve kuşam alımları ile bunların yapımında kullanılan hammaddeler ve kuruluşların bünyesindeki mehter, bando ve boru takımları ve benzeri oluşumların özel giyim-kuşamları ve kullandıkları müzik alet ve parçaları ile bunlara ilişkin mal ve malzemeler ile sağlığı bozucu ve aynı zamanda zehirleyici olduğu doktor raporu ile belirlenen ve ilgili mevzuatınca sermaye giderleri kapsamı dışındaki işlerden kabul edilen görevlerde bilfiil çalışanlara verilen giyecek ve koruyucu malzemelerin temini için gerekli harcamalar bütçeden karşılanıyor.
Forma, şort, t-shirt, eşofman, ayakkabı gibi sporcu giysileri ile top, raket, güreş minderi, skor tabelası, tenis masası, ok, hedef tahtası gibi spor malzemeleri ve törenlerde kullanılan özel giysiler ve mal ve malzemeler ile hayvanların kuşam alımları bu kapsamda.
Su ve temizlik maddesine 7 milyar
Su ve temizlik malzemesi alımlarına ödenen para da 7 milyar lirayı aştı. Son bir yılda su ve temizlik malzemesi alımlarına 3,5’er milyar lira para ödendi. Belediyelerden, diğer kamu kurumlarından veya piyasadan temin edilen, içecek amaçlı olmayıp, kullanmaya yönelik olan su tüketim bedelleri ile ilgili mevzuatına göre abone olunması gerektiği durumlarda ödenecek abone bedelleri “Su Alımları”, ambalajlanmış veya ambalajlanmamış olarak içme amaçlı alınan su bedelleri ise “İçecek Alımları” kaleminde yer alıyor. NATO altyapısına yönelik inşa edilen ve yatırım programına dahil olmayan her türlü taşınmazın ister üçüncü şahıslara ihale edilmesi suretiyle inşası ve onarımına da bir yılda 441,5 milyon lira ödendi. Devletin yıllık bahçe malzemesi alımları ile yapım ve bakım giderleri 438,6 milyon diğer tüketim mal ve malzemesi alımlarına yaptığı toplam harcama da 12,1 milyar lira oldu.