29 Mayıs 1072: Kuşeyrî'nin vefatı (Âlim)
Onlar; yaşadıkları döneme maddi manevi anlamda damga vurarak iz bırakıp gittiler. Bugün, Âlim Kuşeyri'yi hayırla yâd ediyoruz.
Horasan’ın Üstüvâ bölgesinde zengin bir Arap ailenin çocuğu olarak 376/986 yılında doğdu ve ilk önce Arap dili eğitimi aldı. Sancak beyinin oğlu olması hasebiyle savaş eğitimi de aldı ve henüz on beş yaşındayken sahibi olduğu köyün üzerindeki vergileri azaltmak için Nîşâbur’a geldi. Bu esnada dinî ilimlere ilgi duymaya başladı ve ünlü sûfî Ebû Ali ed-Dekkâk’a (ö. 405/1015) intisap etti.
Şeyhi ona öncelikle dinî ilimleri tahsil etmesini söyleyince Şâfiî fıkhını, ardından İbn Fûrek ve Ebû İshâk el-İsferâyînî gibi dönemin tanınmış kelâm âlimlerinden Eş‘arî kelâmını öğrendi. Ayrıca ünlü Eş‘arî bilgin Bâkıllânî’nin görüşlerinden etkilenerek bu kelâm ekolünü benimsedi. Dinî tahsilinin ardından şeyhi Ebû Ali ed-Dekkâk’ın sohbetlerine uzun müddet devam etti ve onun en gözde talebesi ve damadı oldu.
Kısa süre içinde Kuşeyrî, Nişabur’da Şâfiî- Eş‘arî geleneğinin en önemli ismi oldu. Aynı zamanda hadis tahsil etmek amacıyla Merv, Bağdat ve Hicaz’a gitti. Şeyhi Dekkâk’ın vefatının ardından Ebû Abdurrahman es-Sülemî’nin halkasına katıldı. Bu halkadaki Bağdatlı mutasavvıflar sayesinde Irak tasavvuf ekolüyle tanışma fırsatı buldu. Nişabur’un 429/1038’de Selçukluların eline geçmesinin ardından etkisini artıran Hanefî-Şâfiî çekişmesinde taraf oldu.
Nişabur
436/1045’de Eş‘arî takipçilerinin Sünnîliğini vurgulayan bir beyanatta bulunarak Eş‘arî-Şâfiî hizbinin liderliğini üstlendi. Meşhur eseri er-Risâle’nin yazımını bu sırada tamamladı (438/1046). Hizipçi tutumu Hanefîler tarafından tepki çekti ve Hanefîleri destekleyen Selçuklu veziri Kundurî, Kuşeyrî’nin ve İmâmü’l-Haremeyn Cüveynî’nin hapse atılmasına hükmetti. Cüveynî kaçarak kurtulduysa da Kuşeyrî hapse atıldı. Ancak kısa süre içinde kendisine bağlı olanlar onu silah zoruyla kurtardı.
448/1056’da Halife Kâim’in Bağdat’a davetini kabul etti ve sarayda hadis dersleri vermeye başladı. Bir müddet sonra Nîşâbur’a döndü ancak siyasî ortam hâlâ aleyhine olduğu için Tûs’a yerleşmek zorunda kaldı. 1064’de yetmiş dokuz yaşındayken Nîşâbur’a döndü ve 465/1072’de vefat edinceye dek burada hadis dersi vermeye devam etti.
Horasan’ın Üstüvâ bölgesinde zengin bir Arap ailenin çocuğu olarak 376/986 yılında doğdu ve ilk önce Arap dili eğitimi aldı. Sancak beyinin oğlu olması hasebiyle savaş eğitimi de aldı ve henüz on beş yaşındayken sahibi olduğu köyün üzerindeki vergileri azaltmak için Nîşâbur’a geldi. Bu esnada dinî ilimlere ilgi duymaya başladı ve ünlü sûfî Ebû Ali ed-Dekkâk’a (ö. 405/1015) intisap etti.
Şeyhi ona öncelikle dinî ilimleri tahsil etmesini söyleyince Şâfiî fıkhını, ardından İbn Fûrek ve Ebû İshâk el-İsferâyînî gibi dönemin tanınmış kelâm âlimlerinden Eş‘arî kelâmını öğrendi. Ayrıca ünlü Eş‘arî bilgin Bâkıllânî’nin görüşlerinden etkilenerek bu kelâm ekolünü benimsedi. Dinî tahsilinin ardından şeyhi Ebû Ali ed-Dekkâk’ın sohbetlerine uzun müddet devam etti ve onun en gözde talebesi ve damadı oldu.
Kısa süre içinde Kuşeyrî, Nişabur’da Şâfiî- Eş‘arî geleneğinin en önemli ismi oldu. Aynı zamanda hadis tahsil etmek amacıyla Merv, Bağdat ve Hicaz’a gitti. Şeyhi Dekkâk’ın vefatının ardından Ebû Abdurrahman es-Sülemî’nin halkasına katıldı. Bu halkadaki Bağdatlı mutasavvıflar sayesinde Irak tasavvuf ekolüyle tanışma fırsatı buldu. Nişabur’un 429/1038’de Selçukluların eline geçmesinin ardından etkisini artıran Hanefî-Şâfiî çekişmesinde taraf oldu.
436/1045’de Eş‘arî takipçilerinin Sünnîliğini vurgulayan bir beyanatta bulunarak Eş‘arî-Şâfiî hizbinin liderliğini üstlendi. Meşhur eseri er-Risâle’nin yazımını bu sırada tamamladı (438/1046). Hizipçi tutumu Hanefîler tarafından tepki çekti ve Hanefîleri destekleyen Selçuklu veziri Kundurî, Kuşeyrî’nin ve İmâmü’l-Haremeyn Cüveynî’nin hapse atılmasına hükmetti. Cüveynî kaçarak kurtulduysa da Kuşeyrî hapse atıldı. Ancak kısa süre içinde kendisine bağlı olanlar onu silah zoruyla kurtardı.
448/1056’da Halife Kâim’in Bağdat’a davetini kabul etti ve sarayda hadis dersleri vermeye başladı. Bir müddet sonra Nîşâbur’a döndü ancak siyasî ortam hâlâ aleyhine olduğu için Tûs’a yerleşmek zorunda kaldı. 1064’de yetmiş dokuz yaşındayken Nîşâbur’a döndü ve 465/1072’de vefat edinceye dek burada hadis dersi vermeye devam etti.