Uluslararası Af Örgütü, dünyadaki idam cezalarına ilişkin yıllık raporunu açıkladı. Örgütün 2023 yılı verilerine göre dünya genelinde idam cezasını uygulayan ülkelerin sayısı azalsa da infaz edilen idam cezalarının sayısında artış kaydedildi. Raporda 2023 yılında 16 ülkede kafa kesme, ateşli silahla vurma ya da zehir kullanma gibi farklı şekillerde en az bin 153 idam cezasının infaz edildiği belirtildi. Af Örgütü'ne göre bu, 2015 yılından bu yana görülen en yüksek rakam.
Uluslararası Af Örgütü, 2022 yılında dünyada 883 idam cezasının infaz edildiğini tespit etmişti. 2023 yılında ise idam cezalarında ortalama yüzde 30 artış kaydedildi.
İran'da 853 kişi idam edildi
Raporda kayıtlara geçen infazların yaklaşık üçte birinin, yani 853'ünün İran'da gerçekleştiği aktarıldı. Bu, İran için bir önceki yıla göre yüzde 48 artış anlamına geliyor.
İran'da verilen idam cezalarının önemli bir kısmının siyasi ve uyuşturucu suçlarıyla ilgili olduğu belirtildi. İran'daki etnik azınlık Belucilerin de idamlardan en çok etkilenen grup olduğu ifade edildi. Raporda İran nüfusunun yüzde 5'ini oluşturmalarına rağmen idam edilenlerin yüzde 20'sinin Beluci olduğu aktarıldı.
Raporda ilk sırada bulunan İran'ın ardından ikinci sırada 172 idamın gerçekleştiği Suudi Arabistan, üçüncü sırada 38 idam cezasının infaz edildiği Somali ve dördüncü sırada 24 infazın tespit edildiği ABD yer aldı.
ABD ve Somali de bir önceki yıla göre daha fazla idam cezası uyguladı.
Sahra Altı Afrika ülkelerinde idam cezaları yüzde 66 arttı
Uluslararası Af Örgütü'ne göre Sahra Altı Afrika ülkelerinde 2022 yılında 298 idam cezası verilmişti. Raporda 2023'te ise bu rakamın 494'e çıkarak yüzde 66 oranında dikkat çekici bir artış gösterdiği vurgulandı.
Suudi Arabistan'da da idam edilenlerin altısının kadın olduğu not edildi. Rapora göre Suudi Arabistan geçen yıl ölüm cezasına çarptırılan kişileri kafa keserek infaz eden tek ülke oldu. Ülkede insan kaçırma ve tecavüz gibi eylemlere idam cezası verilirken hükümeti eleştiren kişiler de sert cezalarla karşı karşıya kaldı.
Suudi Arabistan'da Temmuz 2023'te emekli öğretmen Muhammed el Hamdi, hükümeti eleştiren sosyal medya paylaşımları nedeniyle idam cezasına çarptırılmıştı.
Çin, Vietnam ve Kuzey Kore'deki sayılar bilinmiyor
Uzmanlar Çin'de de yüksek sayıda idam cezasının verildiğini ve infaz edildiğini tahmin ediyor. Ancak Çin'deki idamlar resmi olarak açıklanmadığı için Af Örgütü'nün raporundaki rakamlara dahil edilmedi.
Rapora Çin'in yanı sıra Kuzey Kore ve Vietnam'da gerçekleşen, ama kaydedilmeyen idamlar da dahil değil. Uluslararası Af Örgütü; Çin, Kuzey Kore ve Vietnam'da binlerce gizli infazın gerçekleştirildiğini tahmin ediyor.
Çin medyasında uyuşturucu kaçakçılığı ve rüşvet gibi suçların ölümle cezalandırılabileceği halka düzenli olarak hatırlatılıyor.
Kuzey Kore, Korece konuşmayan kişilerin ölüm cezasına çarptırılmasının önünü açan yeni bir yasa çıkarttı.
144 ülke idamı kaldırdı
Uluslararası Af Örgütü'nün Almanya'daki Genel Sekreteri Julia Duchrow da raporla ilgili değerlendirmesinde giderek daha fazla ülkenin idam cezası uygulamaktan uzaklaştığını söyledi. 2022'de idam cezası uygulayan Belarus, Japonya, Myanmar ve Güney Sudan'da 2023'te infaz gerçekleşmedi.
Dünyada bugüne kadar 144 ülke ölüm cezasını yasayla veya uygulamada kaldırdı. Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard da yaptığı açıklamada idam cezası uygulayan ülkelerin giderek yalnızlaştığını belirterek "Bu iğrenç cezaya karşı kampanyamız işe yarıyor. İdam cezasına son verene kadar devam edeceğiz" dedi.
DW/EÇ,HS,JD