Gürcistan parlamentosu, Avrupa Birliği (AB) yanlısı muhaliflerin büyük protestolar yapmasına yol açan "yabancı ajanlar" yasa tasarısına dair üçüncü ve son oylamayı dün kabul etti.
Üçüncü oylamadan da geçen yasa tasarısı, veto edeceğini söyleyen Cumhurbaşkanı Salome Zurabişvili'nin masasına gidecek. Ancak Cumhurbaşkanı'nın veto kararı, iktidar partisi ve müttefikleri tarafından kontrol edilen parlamentoda yapılacak başka bir oylamayla geçersiz kılınabilir.
Tasarı, 150 parlamento üyesinin 84'ünün lehte oy kullanmasıyla kabul edildi. Gürcü televizyonunda yayınlanan tartışma sırasında iktidar partisi ile muhalefet milletvekilleri arasında arbede yaşandı.
Yasa, fonlarının yüzde 20'sinden fazlasını yurt dışından alan kuruluşların "yabancı ajanlar" olarak kaydolmalarını gerektirecek. Yasayı ihlal eden kuruluşlar için kamuyu aydınlatma zorunluluğu ve ağır para cezaları getirilecek.
ABD'den jet tehdit
Tasarının kabulünün hemen ardından ABD yönetimi, yasanın AB standartlarını karşılayamaması durumunda Washington'un ilişkileri gözden geçirebileceği yönünde bir uyarı yaptı.
Konuya ilişkin açıklamada bulunan Beyaz Saray, ABD'nin "Kremlin tarzı" ajanlar mevzuatından "derin rahatsızlık duyduğunu" söyledi. Beyaz Saray basın sözcüsü Karine Jean-Pierre, "Eğer bu yasa geçerse, bu bizi Gürcistan ile ilişkimizi temelden yeniden değerlendirmeye zorlayacaktır" dedi.
Tiflis'i ziyaret eden ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı James O'Brien ise, tasarıda değişiklik yapılmadığı veya son haftalarda olduğu gibi güvenlik güçlerinin protestolara sert müdahalede bulunmaya devam ettiği sürece Washington'un mali ve seyahat kısıtlamaları getirebileceğini söyledi.
O'Brien, "Yasa AB normlarına uymadan ilerlerse ve ABD ile diğer ortaklara yönelik bu tür söylem ve iftiralar devam ederse ilişkinin risk altında olduğunu düşünüyorum" ifadelerini kullandı.
AB'ciler haftalardır gösteri yapıyor
Batılı ülkelerle birlikte tasarıyı "otoriter ve Rusya'dan ilham aldığı" iddiasıyla kınayan binlerce protestocu, Tiflis'in merkezinde toplanarak farklı mahalleler arasındaki trafiği birbirine bağlayan büyük bir kavşağı kapattı.
Gürcistan'da tasarıya karşı haftalardır süren AB yanlısı gösteriler, akşam saatlerinde en kalabalık halini alıyor.
Muhalifler söz konusu tasarıyı, Rusya'da Batı'dan fon alan kuruluşlara dönük uygulanan mevzuata benzeterek "Rus kanunu" olarak adlandırmıştı.
Gürcistan hükümetiyse, tasarının şeffaflığı teşvik etmek, yabancılar tarafından teşvik edilen "sözde" liberal değerlerle mücadele etmek ve ülkenin egemenliğini korumak için gerekli olduğunu söylüyor.
AB'den 'bloğa almayız' tehdidi
Aralık ayında Gürcistan'a aday statüsü veren AB, tasarının Tiflis'in bloğa daha fazla entegrasyonuna engel teşkil edeceğini söylüyor.
ABD'nin yanı sıra İngiltere, Almanya, İtalya ve Fransa da, Gürcistan'a tasarıyı geri çekme çağrısında bulundu. AB ülkeleri, tasarının geri çekilmemesi durumunda Gürcistan'ı birliğe almamakla tehdit ediyor.
İktidardaki Gürcü Rüyası partisiyse, son aylarda Batı karşıtı söylemi benimsemesine rağmen hem AB'ye hem de NATO'ya katılmak istediğini belirtiyor.
Kremlin: Tasarının bizimle alakası yok
Diğer yandan, Kremlin, Gürcistan tasarısına ilham verdiğine dair Batı ülkeleri tarafından ortaya atılan iddiaları reddediyor.
Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov, yaptığı açıklamada, Batı ülkelerinin Gürcistan hükümetini hedef alan açıklamalarına tepki göstererek, "Gürcistan'ın içişlerine dışarıdan açık bir müdahale görüyoruz. Bu Gürcistan'ın iç meselesidir, biz oraya hiçbir şekilde müdahale etmek istemiyoruz" dedi.
Yasanın tıpatıp aynısı ABD'de var
Gürcistan parlamentosunun onayladığı tasarıya ilk tepki ABD'den geldi.
ABD, tasarının "Rusya'dan ilham" olduğunu iddia etse de, bu tasarının içeriğiyle birebir aynı olan bir yasaya sahip.
ABD'de 1938 yılında yürürlüğe giren FARA (Yabancı Ajan Kayıt Yasası) siyasi faaliyetlerde veya tüzük kapsamında belirtilen diğer faaliyetlerde bulunan yabancı unsurların belirli temsilcilerinin, söz konusu unsurlarla ilişkilerini ve bu faaliyetleri destekleyen faaliyetler, gelirler ve harcamalar hakkında periyodik olarak kamuya açıklama yapmalarını şart koşuyor.
Şartların sağlanmaması durumunda, söz konusu temsilciler ağır para veya hapis cezasıyla karşıya kalıyor.
ABD Adalet Bakanlığı'nın web sitesinde, yasayla ilgili "Gerekli bilgilerin açıklanması, hükümet ve Amerikan halkının bu tür kişilerin faaliyetlerini yabancı ajan olarak işlevleri ışığında değerlendirmesini kolaylaştırır. Ulusal Güvenlik Bölümü'ndeki (NSD) Karşı İstihbarat ve İhracat Kontrol Bölümü'nün (CES) FARA Birimi, FARA'nın idaresinden ve uygulanmasından sorumludur" ifadesi yer alıyor.