Tekarda fayda var: bazı konular vardır ki çoğu kesimi ilgilendirmez. Başka durumla, konuya değişik pencereden bakarlar. Kıbrısta olmanın, kendine has sorunuyla yaşamanın getirdiği bazı durumlar başka kesimelri ilgilendirmese de bizi ilgilendirir. Gerek örnek olma gerek se ilerde karşılaşma gerçeklerimizle bunları arada hatırlamak gerekir. Örneğin, Kıbrıs sorunu tartışılırken, Azerbeycanın K. Kıbrıs ilişkilerinde bilgisi olanlar Karabağ sorunuyla da kıyas yapmak gereksinimini duyardı. Öyle ki sık sık havada tartışılsa da Azerbeycanın K. Kıbrısı tanıma konusunda Karabağ engeli veya kıysa hemen eklenirdi. Oysa başka ülkeler Azerbeycanla ilişki kjrarken, Kıbrıs tipi yapısal sorunu olmadığı için Karabağ kıyası veya gölgesinde olma düşüncesi dahi yoktu. Tabi ekleyelim: Filistin sorunu olan İsrail aynen Azerbeycanla çok mükemmel ilişkiler kurduğunu da şimdilik akılda tutalım.
Bazı bilmiş kişiler ise hala Azerbeycanda Karabağ sorunu aynen yaşanıormuş gibi de başka dünyadan atıyorlar. Azerbeycanın KKTC tanımama olayında sıkılmadan Karabağ konusunu söylerler. Oysa son dönemde artık Karabağ sorununun kalmadığı hat da Karabağda Ermenilerin göç etmek zorunda kaldığı durumundan habersizdir. Böylesi garipliklerin normal havası bizde hep vardır.****
Şimdi daha rahat neden Ermenistan makalesine baş vurduğumu anlamanız daha kolaydır. Ermenistanda son bir bilgi dünyada yayıldı. Eski durum olsa epey yankı bulacaktı. Yorumlar yapılıp herkes tarafınna göre atıp tutacaktı. Ermenistan lideri Pasinyan, Azerbeycanın kendine göre hegenonya alanı ilan edip istediği dört köyü boşaltacağını açıklıyhordu. Bir anlamda Azerbeycanın kendi egemen toprak taleplerini karşılıyordu. Bu gelişme birkaç yıl önce duynsanız inanmazdınız. Böylelikle Aliyef kurduğu ülke durumuna ulaşıyordu. Ermenistanda bazı protestolar oldu. Fazla önemseyen yoktu. Ama Pasinyanın ülkeği getirdiği aşama, ilerde çok tartışılacağı da kesin. Salt Güney Kafkaslar değil, dünya genel güçler denklemi için alınacak derslerle dolu kısa süreçtir.***
Ermenistan seçimleriyle Başbakan olan Pasinyan, yeni siyasal eksen kayışına geçti. Rusya değil de batıyla flört etmeğe başladı. Özellikle de Fransa. Amerika da tetiklemeyle Ermenistanı Rusya ekseninden çıkarmaya çalışıyordu. Öyle ki Rusyanın da olduğu bazı ülkeler Ermenistana işkal etiği bazı Azerbecycan toparklarından çekilme ve Karabağla ilgili geleceğin tartşılma önerisini Pasinyan ret eder. Batıya güveniyordu. Rusya da Azerbeycana ışık yaktı. Aliyef bu fırsatı deyerlendirdi. Birkaç yıl önceki yeniden savaş sürecine girildi. Pasinyan tüm hesaplarıyla geriliyordu. Yine de Rusya en kritik anda, Azerbeycan Şuşayı almadan önce ateşkes ilan etme ve görüşme önerdi. Pasinyan yine ret edrek, Karabağın önemli kenti de Azerbeycana kaptırdıktan sonra çaresizce ateşkesi kabul ediyordu. Ama batıya açılma hamleleri de devam ediyordu. İngiltere ve Amerika ile ilişkileri geliştirirken, Rusyaya karşı da tavır koyuyordu.
Ülkede darbe girişimini savuşturmakla kalmadı, yapılan seçimleri de kazandı. Pasinyana bir anlamda batıya açılma yolu da genişliyordu. Azerbeycan ise fırsatı deyerlendiriyordu. Örneğin anlaşmada açılan Laçin Karabağ koridorunu resmen işletmedi. Doğrusu Rusya da diretmedi. Ermenistan batıya yelkenleri şişirirken, Azerbeycan her tarafı idare ediyordu.
Sonuçta Azerbeycan kendi kartını koşullara göre oynadı. Direk Karabağa saldırdı. Kuşatılmkış ve zaten direnecek gücü de kalmayan Karabağ teslim oldu. Öyle teslim oldu ki dünyada dahi fazla haber deyeri görmedi. Yetmedi, Karabağ Ermenileri resmen kaçmak zorunda kaldı. Pasinyan konuyu uluslararası alana değil Karabağdaki Ermenileri Ermenistana çağırdı. Çaresizce Karabağ Ermenileri de olanakları ölçüsünde Ermenistana kaçtılar. Artık Karabağ dağlık alanda ermeni diye bir halk kesimi kalmadı. Ama Pasinyan gayet kolay bu fartayı da atlatı.
Batı şişiriyordu. Ama gerçek olan Ermenistan artık atının mayın alanlarında dolaşıyor. Türkiyenin kapıları açacağı gibi beklenti hep vardı ve devam ediyor. Fakat işler bitmiyor: sırada Nahcıvandan Azerbeycana geçecek yolun da açılması gündemde. Ermenistanı destekleyen iranla da ilişkilerin gerilmesi demekti. Fakat, Pasinyan mayın arazide dans etmeğe devam ediyor. Daha paradoksal olan, hep diyasbora dneilen ermeniler var ya bu yeni dönemi de normal karşıladılar. Nede olsa Ermenistan Rusya çizgisinden ayrılarak batıya yol bağlamak için yer aramaktadır.
En son haber geçenlerde duyuldu. Fazla gürültüsü olmadı. Pasinyan, Azerbaycanın kendinin olduğunu ida ediği dört köyü de boşaltıyor. Biraz mırıntı kırıntı olsa da belli ki buda olacak. Pasinyan hep anlaşma diyor. Anlaşma diyor ve batının rüzgarının ülkede hissedilmesine dua ediyor. Karabağ mı: o artık tarih oldu. Ama bizim bazı çok bilmiş gevezeler, bunu dahi bilmiyor. Tutup: “Ama Azrbeycanın da Kararbağ sorunu vardır. Onun için KKTC tanınamaz” lakırtılarını yapıyorlar.***
Pasinyan batı kuklasıdır. Bazısı ona reforumcu ve demokrat diyor. Söylemenin nedeni sadece batıcı olmasıdır. Rusyaya karşı oldukları için hala batının sömürgesel gerçeğiyle kıyas yapamıyorlar. Üstelik Ermenistan savaşta yenildi. Rusyanın en kritik andaki önerileri batıdan yardım gelecek fantazisiyle ret edildi. Ama şu yaşandı: en savaşın önemli aşamalarında Fransa adım dahi atmayı bir yana Güvenlik KOnseğinde dahi Ermenistan için ateşkes ilanı dahi istemedi. Emperyalizim böyle bir sistemdir. Pasinyan ise rekabet içinde ondan oraya savrulurken, yine de seçeneksiz olma sonucu iktidarını hem de yenilen halk tarafından onaylanmaktadır.
Kafkaslar ısınıyor. Rusyanın arka bahçesi dense de artık öyle olmadığı kesin. Rakip çok. İişdahı kabaran da fazla kesim vardır. Azrbeycan lideri Sovyet geleneği yetişmenin birikimiyle kartları doğru oynadı. Tam da Rusyanın önerisini ret eden Ermenistanı israilden Türkiyeye açık destek de alarak kendince kayıplarını geri aldı. İktidarını sağlamlaştırdı. Pasinyan ise mayın tarlalarında dolaşırken epey tahribat aldığı da kesin. Net olan şu anda Azerbeycan beklediğinin de ötsinde kazançlarıyla Karabağ gibi sorunu da sonlandırıp adeta yeni hamleler için fırsat oynunda kart toplamaktadır.