DePIN terimini son günlerde kripto para ve blockchain alanında sıkça duyar olduk. Alanın gündeminden 2024 başından beri düşmüyor denebilir.
Peki nedir bu DePIN? Hangi projeler DePIN projesi?
DePIN hakkında bilgi almak ve ilgili projeleri öğrenmek isteyenler aşağıdaki yazımıza göz atabilirler.
DePIN Nedir?
DePIN, blockchain teknolojisinin uygulama alanlarından biridir. İngilizce’de decentralized physical infrastructure networks, yani merkeziyetsiz fiziksel altyapı ağlarının kısaltmasıyla türetilmiş bir terimdir.
Görece yeni bir konsept olan DePIN, blockchain ve şeylerin interneti (IoT) gibi merkeziyetsiz teknolojiler yoluyla fiziksel altyapılar ile etkileşime geçmeyi ifade ediyor. Bu etkileşim çoğu zaman otonom ve gerçek zamanlı şekilde gerçekleşiyor.
DePIN, OpenBazaar gibi örnekler sayesinde popüler hale geldi. Bir dönemin popüler e-ticaret platformu olan OpenBazaar, blockchain teknolojisi ve kripto paraları kullanarak, alıcı ve satıcıları eşler arası bir araya getiriyordu. Böylece merkeziyetsiz yöntem ile gerçek dünya alışverişi yapılmasını sağlıyordu.
DePIN, tıpkı bu örnekte olduğu gibi, blockchain teknolojisinin gerçek dünyada kullanım bulduğu uygulama alanlarını temsil ediyor. Gerçek dünyada da aracılara olan ihtiyaç ortadan kalkıyor, merkezileşme azalıyor ve şeffaflık artıyor.
Zincir üstüne kaydedilen tedarik zincirleri, merkeziyetsiz araç kiralama ağları, blockchain üzerinden kontrol edilen enerji şebekeleri ve hatta gerçek dünya öğelerine bağlı NFT’ler, DePIN’e örnek verilebilir.
Alandaki başlıca DePIN projelerine göz atalım.
Önde Gelen DePIN Projeleri
- Helium (HNT): Helium, gerçek dünya ile blockchain dünyasını birbirine bağlayan önde gelen DePIN projelerinden biri. Helium, hotspot adlı merkeziyetsiz düğümlerden oluşan küresel bir kablosuz ağ sunuyor. Bu ağ internet erişimi ve nesnelerin interneti (IoT) cihazlarını bağlamak için kullanılıyor. Hotstop olanlar HNT ile ödüllendiriliyor.
- Filecoin (FIL): Bir diğer DePIN projesi olan Filecoin, merkeziyetsiz dosya depolama ve paylaşım hizmeti sunuyor. Görsel, metin, video, internet sitesi ve uygulama gibi çok çeşitli dosyalar, Filecoin’de blockchain üzerinde saklanabiliyor.
- Render (RNDR): Render, adından da anlaşılacağı üzere render hizmetini merkeziyetsiz bir şekilde sunuyor. Render, grafik tasarımda çizili modelleri 3D gerçekçi görseller hale getirmeyi ifade ediyor. Bu blockchain projesinin katılımcıları, tasarımcılara kiralayarak kullanabilecekleri GPU gücü sunuyor ve bunun karşılığında RNDR ile ödüllendiriliyorlar. Tasarımcılar da yine RNDR ödeyerek, normalde atıl durumda kalacak GPU gücünü kiralayarak kullanıma sokabiliyor.
- Hivemapper (HONEY): Gerçek dünyayı zincire taşıyan en ilginç projelerden biri olan Hivemapper, merkeziyetsiz haritalandırma hizmeti sunuyor. Ekosistem katılımcıları GPS konumu ve sokak görseli gibi verileri gerçek zamanlı sağlayarak, blockchain üzerinde bir dünya haritası oluşturulmasını sağlıyor. Veri sağlayanlar HONEY ile ödüllendiriliyor.