Ticaret Bakanlığı, bütün ve parça dahil olmak üzere, tavuk eti ihracatının 1 Mayıs 2024 tarihinden 31 Aralık 2024 tarihine kadar, aylık bazda azami 10 bin ton, toplamda ise bu yıl sonuna kadar 80 bin ton olacak şekilde sınırlandırılmasına karar verdi.
Peki ama hangi tavuk…
Tavuk eti hakkında ayrı bir bölümün de bulunduğu kitaptan “Türk Tavuğu” adlı kısım, ihracatı kısıtlanan tavuğun ‘hangi tavuk’ olduğu sorusunu akıllara getiriyor:
“MÖ 2000 yıllarında kırmızı yabani tavuk Güney Asya’da evcilleştirildi. Buradan dünyaya yayıldı. Ancak. Türkiye topraklarına ne zaman ve nasıl geldiği belli değil.
Osmanlı’da tavuk ticareti pek yoktu. Genellikle evlerde kümeslerde yetiştirilen tavuklar özel misafirler gelince kesilip sofraya konurdu. Itibarıyla tüketimi azdı. Genelde yumurtasından yararlanılırdı.
Fatih Sultan Mehmet tavuk yemeyi severdi. Başında ve çenesinde tüyler olan, bacak yapıları paçalı ve beş tırnakları bulunan beyaz “sultan tavuk” protein bakımından çok değerliydi. Bu sebeple 19. Yüzyılda İngiltere’ye götürüldü. Oradan dünyaya yayıldı. 1874’te Amerikan Kümes Hayvanları Birliği’nin “kusursuzluk standartlarına” kabulü resmi olarak gerçekleşti. Bugün “sultan tavuk” Türkiye’de sadece özel hayvanat bahçesi olanlarda var! “Süs tavuğu” olarak biliniyor!
Cumhuriyet Türkiyesi’nde tavukçuluk sektörü için ilk adım Atatürk döneminde 1930 yılında Ankara’da Merkez Tavukçuluk Araştırma Enstitüsü'nün kurulması ile atıldı. 1931 yılında yazılmış olan ve genç Türkiye’deki tavuk merakının ve tavukçuluğun kısa bir tarihçesinin de bahsedildiği Asri Tavukçuluk isimli kitabın giriş bölümünde tavukçuluğun mevcut durumu şu cümleler ile anlatılmaktadır:
“Vaktiyle İstanbul’da pek meşhur olan ve fakat bugün misli bulunmayan ‘Süslü’ ve ‘Timurlenk’ tavukları ‘Padu’ ırkının yakışıklı bir nevi olarak İstanbul’da yetiştirilmişti. Maalesef bugün nesilleri kesilen, hakiki ‘Gerze’ ve ‘Mısri’ tavuklarıyla, tepeli ‘Fizan’, paçalı ‘Nemse’ ırklarının pek çok meraklıları vardı. Yakışıklı ve nefis etli ‘Hacıkadın’ (Gerze) tavuklarını, uzun ve kalın öten ‘Denizli’, ince ve uzun sesli ‘Berat’ horozlarını zevk için besleyenler çoktu. Yeni tavuk nesilleri içinde horozlarının kalın ve uzun sesler ile maruf ‘Denizli’, diğeri de etlerinin nefaseti ve şekillerinin zarafeti ile meşhur ‘Hacıkadın’ iki ırk safiyetlerini muhafaza etmektedirler.”
Türkiye’de “Denizli” ve “Gerze” ırkları Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından Denizli Horozu Üretme İstasyonu (Denizli) ve Lalahan Hayvancılık Merkez Araştırma Enstitüsü (LHMAE) (Ankara) birimlerinde gen kaynaklarını koruma amaçlı olarak yetiştiriliyordu. Bizim bu tavuk ırklarımıza ne oldu?
Ikinci Dünya Savaşı’nın ardından ABD ile ikili ilişkiler tüm beslenme biçimimizi de derinden etkilediği gibi tavukçuluk sektörünü de etkiledi. “Plymouth Rock”, “New Hampshire”, “Rhode Island Red” ve “Wyandotte” gibi 1952 yılında ABD’den gelen civciv ırkları Tarım Bakanlığı’na bağlı kuruluşlara ve halka dağıtıldı. Bugün soframızdaki tavukların yüzde 80’ini oluşturan tavuk ırkı broyler “Plymouth Rock” cinsi oldu. Halk arasında “Çilli”, “Plamıt”, “Ankara Plamıt” gibi isimlerle anıldı!
Evet…
Tavukçuluk sektöründeki -birçok alanda olduğu gibi- güçlü değişim İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ABD ile yakınlaşmamızın ardından oldu!
Burada karşımıza kim çıkacak dersiniz: Rockefeller…
Buğday, mısır ve pirinçte olduğu gibi tavukta da Rockefeller (döl vermeyen) “hibrit” üretime geçerek, tavuk ırklarını yok etmeye başladı.
Akdeniz ırklarının “yumrutacı”, İngiliz ve Asya ırklarının “etçi” Amerika ırklarının da “kombine verim yönlü” olduğu bilinir. Türkiye hem Akdeniz ve hem Asya’da bulunup yumurtacı ve etçi tavuklara sahipken, nasıl oldu da ülkemiz ithal “hibrit tavukların” pazarına dönüştürüldü?"
Odatv.com