Haaretz Gazetesinin işgal altındaki Filistin toprakları muhabiri İsrailli gazeteci Amira hass, “ Filistinliler Gazze’de yaşanan katliamın 1948’de yaşadıklarından çok daha kötü olduğunu düşünüyor. Bu durum İsrail’in son 75 yıldır Filistinlilerin hayatını, özgürlüğünü ve hürriyetini rehin aldığı anlamına da geliyor” dedi.
(Dünden devam 2)
Tercüme: Yeni Asya - Amerika
***
İKİ USTA GAZETECİ EKRANDA FİLİSTİN’İ KONUŞTU
17 Mayıs 2024 tarihinde yayınlanan ve Amy Goodman'ın sunduğu (sağda) "Democracy Now!" programına [https://www.democracynow.org/] katılan İsrailli gazeteci Amire Hass'ın açıklamalarının geniş bir özetidir. (Amy Goodman, 13 Nisan 1957 doğumlu) Amerikalı bir yayıncı, gazeteci, araştırmacı muhabir ve yazardır. Araştırmacı gazetecilik kariyeri, Doğu Timor’un bağımsızlık hareketi, Fas’ın Batı Sahra’yı işgali ve Chevron Corporation’ın Nijerya’daki rolü konularını içermektedir.)
MY GOODMAN: Gazetecilerin öldürülmesi ve ardından gazetecilerin yasaklanması söz konusu. Bir an için sanırım Dünya Basın Özgürlüğü Günü’nden iki gün sonra İsrail Al Jazeera’yı içeride yasakladı. Polis memurları kanalın Kudüs bürosunu basarak yayın ekipmanlarına el koydu. Geçtiğimiz yedi ay boyunca Gazze’de muhabir bulunduran tek uluslararası yayın kuruluşu olan Al Jazeera’nin muhabirlerinden birkaçı öldürüldü. Bu onun işgal altındaki Doğu Kudüs’ten yaptığı son haberdi. Şimdi Al Jazeera muhabirleri, örneğin Amman’dan haber yaparken, “İsrail’den yasaklandık” diyorlar. Ama ilginçtir ki Amira Hass, CNN ve MSNBC’de aynı şey olmuyor. Hayır, İsrail’de haber yapmaları yasak değil ama İsrail tarafından Gazze’ye girmelerine izin verilmiyor. Gazze dışında her haber yaptıklarında, “Hatırlatmak isteriz ki Gazze’de sahada değiliz çünkü İsrail hükümeti bunu engelledi” demiyorlar. (…) İlginç olan, ABD medyasında rehine ailelerinin “Bu savaşa son verin” dediğini bile görmüyorsunuz. Onları kesinlikle savaşın dehşeti hakkında konuşurken görüyorsunuz. (…) Verdiğimiz aradan döndüğümüzde size Nakba, 1948’de yaşananlar ve bugün yaşananlar hakkında sorular sormak istiyorum. Amira, 76 yıl önce bu hafta, 15 Mayıs’ta neler olduğundan ve bugün neler olduğundan bahsedebilir misin?
1948’DE YÜZBİNLERCE FİLİSTİNLİ ÜLKEDEN KOVULDU
AMİRA HASS: Bugünden başlayacağım. Bence biz - bakın, Filistinliler ve Yahudiler olmak üzere iki halktan oluşan bir ülke var. Bu ülkede iki halk olmasının nasıl ortaya çıktığı ve neden 1948’de Yahudiler için bir devlet kurulurken Filistinliler - Araplar olarak adlandırılıyorlar niçin bir devlet kurulmadığına dair BM kararı hakkında uzun bir tartışma, tarih yazımı tartışması ve münazara yapabiliriz. Bu durum iki halk olduğu gerçeğini değiştirmez. İnsanların kendi vatanlarında yaşamak istedikleri gerçeğini de değiştirmez. Yüz binlerce mültecinin, Filistinli mültecinin, 1948’de ülkelerinden, anavatanlarından kovulan yüz binlerce Filistinlinin olduğu ve şu anda çocukları ve torunlarıyla birlikte sayılarının birkaç milyona ulaştığı ve bu ülkeyi kendi ülkeleri, anavatanları olarak gördükleri gerçeğini değiştirmez. Bu durum İsrail’i ve ülkeyi kendi ülkeleri olarak gören İsrailli Yahudiler olduğu gerçeğini de değiştirmiyor. Burada verilmesi gereken bir karar var. Yaşamak istiyorlar mı, torunlarının o ülkede adalet içinde yaşamasını ve iyi yaşamasını istiyorlar mı? Yoksa torunlarını ve çocuklarını, parası olan, yetenekleri olan, bağlantıları olan bazı insanları göç etmeye zorlayacak ve diğerlerinin hayatlarının geri kalanında ve - bilmiyorum - nesillerin sonuna kadar ya da dünya sona erene kadar yoksul, açlık ve cehalet içinde yaşamaya devam etmelerini sağlayacak sonsuza kadar sürecek savaşlara mı göndermek istiyorlar? İşte bu yüzden Nakba’yı ve Nakba’nın sonuçlarını hala yaşadığımızı hissediyoruz.
İsrail milyonlarca dolara el koyabilir
AMY GOODMAN: Nakba, Arapça “felaket” demek.
AMİRA HASS: “Felaket” anlamına geliyor. Çünkü bu dayanılmaz adaletsizlik içinde yaşayamayacağınızı, bir halkın haklara sahip olduğunu ve bir halkın topraktaki diğer halkın yaşamını kontrol ettiğini ve dikte ettiğini kabul etmiyorsunuz. Mesele şu ki, bu topraklarda iki halk olduğunu ve halkların hakları olduğunu kabul etmek zorundayız. Şu anda Filistinlileri en temel haklarından mahrum bırakıyoruz. Sadece Gazze’de olduğu gibi temel yaşama hakkından değil, işgalin normal günlerinde de sudan, hareket özgürlüğünden, topraktan, barınma hakkından, planlamadan, seyahatten, aileleriyle birlikte yaşamaktan, üniversitelerini seçmekten, ekonomilerini geliştirmekten, zenginleşmekten, yatırım yapmaktan, tüm bunlardan mahrum bırakıyoruz. İsrail askerleri her an şu ya da bu bahaneyle Filistinlilerin milyonlarca dolarına el koyabilir. İsrailli yerleşimciler İsrail politikalarını uyguluyor. Üstelik çok daha büyük bir gayretle ve topraklara el koyarak. Yani Filistinlilerin hayatı asla güvenli değil. Yeşil Hattın her iki tarafında, hem İsrail’de hem de 67’de işgal edilen topraklarda 75 yılı aşkın bir süredir asla güven içinde yaşamıyorlar.
OSLO ANLAŞMASINI FİLİSTİNLİLER SABOTE ETMEDİ
Dolayısıyla İsrail halkının bir karar vermesi gerekiyor: Yaşamak istiyor muyuz? Biz buraya geldik, İsrail Yahudiler kendilerini güvende hissetsinler ve normal yaşasınlar diye kuruldu. Ama bu normal bir yaşam değil. Bunun normal bir yaşam olduğunu, başka bir halkı işgal edebileceğimizi ve normal hissedebileceğimizi iddia ettiler.
Hayır, 7 Ekim’de, tüm bu zulümler ve ailelerin, kayıpların ve 7 Ekim kurbanlarının yaşadığı muazzam acılarla birlikte, tüm bu acılar ve gerçekten travma, korkunç travma ve zulüm... Ancak bu, Hamas’ın ve Filistinlilerin İsrail tarafından yıllardır sürdürülen ve İsrail tarafından işlenen zulümlere verdiği çok beklenen bir cevaptı. En önemlisi de Filistinlilerin devlet olma yönündeki ulusal haklarının kabul edilmemesi ve reddedilmesiydi. Buna 90’larda hazır olduklarını biliyorum. İsraillilerin her şeyi değiştirmeye ve Filistinlilerin Oslo anlaşmasını sabote ettiklerini söylemeye çalıştıklarını biliyorum. Bu doğru değil. İsrail’in başından beri barış süreci kisvesi altında İsrail’in yanında bir Filistin tarafının kurulmasını engellemek için mümkün olan her şeyi nasıl yaptığını çok yakından takip ettiğim şeylerden biri de bu. Her zaman bu konuya geri dönüyoruz. İsrailliler her zaman bunun tam tersi olduğunu söylüyorlar. Ancak tüm kanıtlardan tamamen kaçınıyorlar.
Dolayısıyla İsrail’in son 30 yılda yaptığı şey, Filistinlilerin 30’lu ve 40’lı yılların başından beri İsrail’in sömürgeci bir varlık ya da yerleşimci-sömürgeci bir varlık olduğunu söylerken ne kadar haklı olduklarını dünyaya ve Filistinlilere kanıtlamak oldu. İsrail’in 1993 yılında Batı Şeria ve Gazze’deki yerleşimci-sömürgeci faaliyetlerini durdurmak ve “Tamam, 48’e geri dönmüyoruz. Hadi şimdi farklı, yeni bir aşama, yeni bir tarihsel aşama inşa edelim” deme şansı vardı. Tam tersini yaptı. Filistinlilerin inşaat yapmasını, Filistinlilerin kalkınmasını yasaklamaya devam etti. Filistinlileri birbirinden kopardı, Gazze’yi Batı Şeria’dan kopardı, Batı Şeria’yı sadece Yahudiler için olan yollarla giderek daha fazla parçalamaya başladı. Üstelik bunlar 90’larda oldu. Rabin bizzat kendisi bunu istemediğini söyledi. Bir devleti tercih etmiyordu. Yani bu İsrail yerleşimci sömürgeciliği meselesidir. Yerleşimci-sömürgeci olduğunu kanıtlayan İsrail’dir.
Filistinliler kafeslerde yaşamaya mahkum edildi
Şimdi de tüm bu anormalliklerle birlikte yaşıyoruz. İsrailli Yahudiler normal ve mutlu yaşamak istiyorlardı. Tel Aviv’e gidiyorsunuz, kendinizi New York’ta ya da Londra’da sanıyorsunuz. 40, 50 kilometre ötede Filistinliler kafeslerde, birbirlerinden kopuk kafeslerde yaşıyorlar. Kullanacağınız suyun miktarı gibi her şey İsrail tarafından belirleniyor. Benim evimde, el-Bireh’teki evimde, yaz aylarında su miktarı karneye bağlanıyor. Sebebi yeterli su yok. Ama yakındaki bir yerleşim yerine gittiğinizde yemyeşil. O kadar çok suları var ki etraf yemyeşil. İsrailli çiftçiler şiddet kullanarak yüzbinlerce ya da onbinlerce dönüm araziyi ele geçiriyorlar. Bu da yerleşik yerleşimlerin yapamayacağı bir şey. Bunu da şiddet kullanarak ve İsrailli yetkililerin - polis, ordu, savcılık, herkes - yardımı, sessizliği, kayıtsızlığı ya da teşvikiyle yapıyorlar. Yani Filistinliler Nakba’nın devam ettiğini söylediklerinde sadece Gazze’yi kastetmiyorlar elbette. Bildiğim kadarıyla pek çok insan Gazze’de yaşanan katliamın 1948’de yaşadıklarından çok daha kötü olduğunu düşünüyor. Ama bu aynı zamanda İsrail’in son 70 yıldır, 75 yıldır Filistinlilerin hayatını, özgürlüğünü ve hürriyetini rehin aldığı anlamına da geliyor. İsrail’in içinde Filistinliler seslerini çıkarmaya cesaret edemiyorlar. Eğer sadece bir kelime söylerlerse, mesela “şehid” kelimesini söylerlerse ve Gazze’de ölen pek çok Filistinlinin yasını tutarlarsa, tutuklanabilirler. Halkı kışkırtmaktan tutuklanabilirler.
İNSANLAR “ŞEHİT” KELİMESİNİ KULLANAMIYOR
AMY GOODMAN: “Şehit” kelimesini kullandıklarında mı?
AMİRA HASS: Evet, Facebook’ta olduğu gibi. Facebook’ta “şehit” ya da buna benzer bir şey kullandıklarını görmüyorum. Yani, bu sadece insanların çok normal olan kelimeleri kullanmaktan nasıl korktuklarının bir örneği. Kuran’dan bir alıntı bile Hamas’ı desteklediklerinin bir delili olarak görülebiliyor.
AMY GOODMAN: Bu tartışmayı bitirirken, şu anda olanları nerede görüyorsunuz? Biz otururken İsrail, Güney Afrika’nın Refah’ta geniş çaplı bir kara harekatına girişmesini engellemek için yaptığı acil durum çağrısına yönelik savunmasını tamamladı; İsrail yardımların tüm giriş noktalarından kolaylıkla geçtiği konusunda ısrar ederken Güney Afrika da İsrail’in durdurulması gerektiğini söylüyor. Bunun nasıl sona ereceğini görüyorsunuz?
AMİRA HASS: Şu anda yargıçların harekete geçeceğini umuyorum. Çünkü İsrail’in neredeyse altı aydır oynadığı ve sürüklediği bir yol... Dahası Batılı ülkelerin katliamı, kıtlığı, açlığı ve kasıtlı açlığı durdurmak için İsrail’e baskı yapmadan bunun devam etmesine izin vermeleri... Umudumuz yargıçlarda... İsrail’in yalan söylediğini görecekler.
ABD savaşın devamı için İsrail’i destekliyor
AMY GOODMAN: Peki ya Amerika Birleşik Devletleri? Başkan Biden, (…) ABD’nin aldığı pozisyonun ve Biden’ın yaptıklarının önemi nedir?
AMİRA HASS: Amerika savaşın devam etmesi için İsrail’i destekliyor. Yani bunun başka bir açıklamasını göremiyorum. Biden, Refah ya da kıtlık ya da her neyse onun için endişelendiğini söylüyor. Bu öyle bir ikiyüzlülük ki neredeyse nutkum tutulacak. Bir yandan yardım gönderdiklerini ya da göndereceklerini söylediklerini ama bunun çok uzun sürdüğünü ve çok az olduğunu düşünüyorsunuz. Diğer yandan da İsrail’i Gazze’ye karşı savaşa devam etmesi için teşvik ediyorlar ki İsrail’in zaten yenilmiş olduğunu görüyoruz. Demek istediğim, İsrail yenildi. Bu kadar büyük bir askeri güç sekiz ay sonra hala Hamas’la savaşıyorsa, bu İsraillilere iyi bir şey vermez. Tabii savaşın devam etmesini isteyen bazı gruplar hariç. Ancak İsraillilerin çoğunluğu için, savaşı destekleseler de bir yandan da bunun kendilerine karşı olduğunu anladıkları açık.
AMY GOODMAN: Haaretz Gazetesinin İşgal Altındaki Filistin Toprakları muhabiri İsrailli gazeteci ve yazar Amira Hass’a teşekkürler. Ben Amy Goodman. Bize katıldığınız için teşekkürler.
-SON-