Türkiye’de yüksek enflasyon, işsizi de çalışanı da zor durumda bırakıyor. Öyle ki 17 bin TL’lik asgari ücret, bir çocuğun kreş masrafına dahi yetmiyor.
Gazete Duvar'dan Kadir Cesur'un haberine göre; kreş fiyatlarının yüksekliğinden veliler kadar, kreş sahipleri de şikayetçi. Veliler yeni sezon için istenen ücretleri karşılayamadıkları için işlerinden ayrılıp çocuklarının eğitimiyle kendileri ilgilenmeyi düşünüyor. Kreş sahipleri, öğrenci bulamadıkları için masraflarını karşılayamadıklarını söylüyor. Kreşlerde ve anaokullarında çalışan öğretmenler ise hak ettikleri maaşları alamamaktan ve güvencesiz çalışmaktan dert yanıyor.
“Ödediğim para, aldığım maaşı geçti” diyen bir anne, kreş ücretlerinin geldiği noktayı bu cümle ile özetliyor. Nitekim, 2024-2025 sezonu için ‘erken kayıt fırsatları’ reklamıyla, kreşlerin talep ettikleri yıllık ücret, ay bazında hesaplandığında asgari ücreti geride bıraktı. Üstelik ücretler, kreşin bulunduğu konuma, sosyal olanaklarına, eğitim sistemine, yapılan aktivitelere, sınıflardaki çocuk sayısına ve eğitim diline göre daha da artabiliyor.
Anne Halime Demir, yıllar içinde kreşe ödemiş olduğu ücreti, asgari ücret ile karşılaştırıyor: “2022 yılında, ilk işe başladığımda asgari ücret 5 bin 500 TL’ydi. Ben o dönem kızımın kreşine aylık bin 750 TL ödüyordum. Asgari ücret 8 bin 500 TL olduğunda 4 bin TL ödemeye başladım. Şu anda asgari ücret 17 bin TL ve kreş benden aylık 15 bin TL istiyor. Bunun içinde diğer masraflar da yok. Onları da hesaba kattığımda asgari ücretin üstüne çıkıyor. Kızımı üç yıldır aynı kreşe gönderdiğim için bu fiyatın bana özel olduğunu söylediler. İlk kez kayıt yapanlardan çok daha fazla isteniyor. Böyle giderse işi bırakır, kendim bakarım.”
İstanbul, Konya, Elazığ ve Van’dan iletişime geçilen kreş sahipleri veya yöneticilerinin ortak talebi, isimlerinin paylaşılmaması oldu. Ortak cümle ise: “Biz de böyle olmasını istemezdik.”
Bir kreşin İstanbul Ataşehir’deki şubesinin vermiş olduğu bilgiye göre, yalnızca Türkçe eğitimin olduğu sınıflarda aylık ücret 19 bin TL’den başlıyor. Türkçe’nin yanında İngilizce eğitimin de verildiği sınıflarda ise başlangıç fiyatı aylık 24 bin TL. Bu rakamlar 35 bin TL’ye kadar yükseliyor.
Kreşin sorumlu müdürü, “Bir yıllık ücreti peşin ödemek isteyenlere bir miktar indirim uygulayabiliyoruz. Kredi kartı ile ödeme yapmak isteyenlere de yardımcı olmaya çalışıyoruz. İnanın bu fiyatlar bizi de rahatsız ediyor. Ancak maliyetler arttıkça biz de fiyatları artırmak zorunda kalıyoruz” diye konuştu.
Özel Anaokulları Derneği’nden (ÖZADER) edindiğimiz bilgiye göre, Türkiye’de en yüksek kreş ücretleri İstanbul ve İzmir’de uygulanıyor. Ülke genelinde ise ortalama ücretler aylık 13 bin TL ile 50 bin TL arasında değişiyor. 6 Şubat 2023 tarihinde Maraş merkezli meydana gelen depremlerin etkilemiş olduğu şehirlerde ise tarifeler diğer şehirlere göre nispeten daha düşük.
ÖZADER Başkanı Hacı Murat Kuş, kayıt ücretlerinin yükselmesinin sebebinin, artan maliyetlerden kaynaklandığını söyledi. Kuş’un vermiş olduğu bilgiye göre; İstanbul’da 50 öğrenci kapasiteli butik bir anaokulu binasının kirası 150 bin TL’den başlıyor. Yine Kuş’un aktardığına göre; maliyet kalemlerinin en büyüğü sayılan ‘personel maaşları’ da göz önünde bulundurulduğunda, 50 öğrenci kapasiteli bir kreşin aylık gideri 500 bin TL’ye kadar dayanıyor.