İran Cumhurbaşkanı Reisi'nin helikopter kazasında ölümü dünyanın son zamanlardaki en sarsıcı gelişmelerinden biri oldu. Reisi'nin cenazesi Meşhed'de toprağa verildi. Meşhed ile ilgili ilginç detaylar gündeme geldi. Bir yandan da, Reisi'nin ölümünden sonra bölgede gerginliğin artması kaygıları oluşurken Meşhed'deki cenaze töreninde yaşananlar dikkatlerden kaçmadı.
Reisi'nin ölümüyle beraber helikopterle ilgili sabotaj iddiaları gündeme geldi. Kaza noktasına yakın bir noktada çekilen, insana ait olduğu düşünülen hareketliliğin drone görüntülerine yansıması da tartışmalara konu edilmişti. Kazanın ardından gözlerin çevrildiği ABD'den gelen açıklama dikkat çekti. Son olarak Meşhed'deki cenaze töreninde atılan ABD'ye ölüm sloganları dikkat çekti.
ABD: İRAN BİZDEN YARDIM İSTEDİ
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, Reisi ve beraberindeki heyeti taşıyan helikopterin kaza geçirmesinden sonra İran'ın ABD'den yardım talep ettiğini bildirmişti. "Bu durumdaki herhangi bir hükümet" için destek vermeye istekli olduklarını karşı tarafa ilettiklerini aktaran Miller, "Ama sonuç olarak, büyük ölçüde lojistik sebeplerden ötürü bu yardımı sağlayamadık." demişti.
REİSİ MEŞHED'TEKİ İMAM RIZA TÜRBESİ'NDE DEFNEDİLDİ
Reisi; Tebriz, Kum, Tahran ve Bircend kentlerinde düzenlenen veda törenleri sonrasında dün Meşhed kentinde son yolculuğuna uğurlandı.
Güney Horasan eyaletine bağlı Bircend kentinde gerçekleştirilen töreninin ardından memleketine getirilen Reisi'ye veda dolayısıyla Meşhed sokaklarında, özellikle de toprağa verildiği İmam Rıza Türbesi çevresinde posterleri ve matemi simgeleyen siyah bayraklar asıldı.
Havalimanında karşılanan Reisi ve kazada ölen diğer iki yetkilinin cenazesi daha sonra ülkenin en kutsal mekanı sayılan İmam Rıza Türbesi'ne getirildi.
Türbe dışında ve içinde yoğun kalabalığın katılımıyla düzenlenen tören Kur'an- Kerim tilavetiyle başladı. Daha sonra Reisi ve diğer yetkililer için dualar edildi ve mersiyeler okundu.
Törene çok sayıda ülkeden üst düzey temsilci ve bakanlar ile İranlı sivil ve askeri yetkililer katıldı.
Reisi'nin cenazesi, akşama doğru İmam Rıza Türbesi'nin içinde kendisi için hazırlanan alanda toprağa verildi.
"ABD'YE ÖLÜM" SLOGANLARI
Cenaze törenine damga vuran detaylardan biri de İranlıların Meşhed'de attığı slogan oldu. İranlıların hep bir ağızdan "ABD'ye ölüm" sloganı attığı anlar kameraya yansıdı.
Reisi'nin defnedildiği Meşhed, memleketi olmanın ötesinde, ailesi ve kayınpederinin önemli nüfuza sahip olduğu bir kent olarak biliniyor.
Meşhed, yüzlerce şirketi bünyesinde barındırarak ülkenin en büyük vakıflarından sayılan ve Reisi'nin de bir dönem başkanlığını yaptığı Astan-ı Kuds-i Rezevi Vakfına da ev sahipliği yapıyor.
Eski ismi "Sanabad" olan yerleşim yerinin bu kadar büyümesinin en önemli sebebi ise Şii inancında "12 İmam" silsilesinin sekizinci imamı olarak kabul edilen Ali er-Rıza’nın türbesinin burada bulunması.
Şii inancına göre 12 İmam’dan yalnızca birinin İran’da olması türbeyi ülkede en önemli dini mekan haline getiriyor.
Şehrin Sanabad olan adı daha sonra "İmam Rıza’nın şehit düştüğü yer" anlamına gelen "Meşhed-i İmam Rıza" olarak değiştirildi; halihazırda ise kısaca "Meşhed" olarak biliniyor.
İran’da inanç turizmi açısından en önemli merkezlerin başında gelen Meşhed şehri her yıl milyonlarca ziyaretçiye ev sahipliği yaparak ülkenin en zengin şehirlerinden biri sayılıyor. Şehir, son yıllarda özellikle Arap ülkelerinden de yoğun turist çekiyor.
ABD TARAFINDAN YAPTIRIM LİSTESİNE ALINAN VAKIF
Reisi ailesinin ismi Meşhed’in en önde gelen kurumlarından olan Astan-ı Kuds-i Rezevi Vakfı ile anılırken, vakıf, Şii Müslümanlar için en önemli isimlerden kabul edilen İmam Rıza’nın türbesinden sorumlu çok yönlü iktisadi, mezhebi ve kültürel bir yapı.
Doğrudan İran lideri Ali Hamaney tarafından başkanı atanan Astan-ı Kuds-i Rezevi, yaklaşık 1200 yıl önce İmam Rıza'nın ölümünden bu yana ülkedeki en uzun ömürlü organizasyon olarak kabul ediliyor.
Kurumun ana gelir kaynağını bağışlar oluştursa da daha sonra bünyesine kattığı şirketlerle holdingleşen vakıf, Meşhed ve ülke ekonomisinde önemli bir oyuncu haline geldi.
Astan-ı Kuds-i Rezevi’nin şirketleri ayrıca İran devriminin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin talimatıyla 1984’te 35 yıl süreyle vergiden muaf tutuldu.
Vakıf, 2021’de ABD tarafından yaptırım listesine alındı.
Reisi, 2017’de cumhurbaşkanlığı seçimleri için önceki Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’ye karşı aday olduğunda Astan-ı Kuds-i Rezevi’nin başındaydı. O dönem Ruhani, Reisi'nin başındaki vakfı seçim masrafları için kullanmakla suçladı.
Görünüşte başlı başına büyük bir vakıf olan Astan-ı Kuds-i Rezevi, inşaat, tarım, enerji, telekomünikasyon ve finansal hizmetlerde yüzlerce şirkete sahip.
REİSİ'NİN MEŞHED'DEKİ KÖKLERİ VE KARİYERİ
Reisi, 1964 yılında Meşhed'in Noghan ilçesinde doğdu. Reisi'nin resmi internet sitesinde yer alan bilgilere göre babası Hüccetulislam Hacı Reis Saadeti de Meşhed'de bir din adamıydı. Henüz 5 yaşındayken babasını kaybetti. Reisi, Meşhed'in Nevvab medreselerinde eğitim gördü.
Daha sonra ülkenin dini merkezi Kum'daki dini okullarda okurken Muhammed Rıza Şah'a muhalif din adamlarıyla ilişki kurdu ve Ayetullah Humeyni'nin genç destekçileri grubuna katıldı. 1979'daki devrimden sonra Reisi, iktidar merdivenini etkileyici bir hızla tırmandı.
Reisi, Kerec ve Hemedan şehirlerinin savcısı olduğunda henüz 20 yaşındaydı ve 1982’den 1984’e kadar Hemedan eyaletinin savcısı olarak görev yaptı. Reisi, İran'ın “devrimci” sisteminde oldukça fazla otoriteye sahip önemli bir yetkili haline geldi.
Aynı dönemde 23 yaşındayken İran'ın en etkili din adamlarından biri olan Meşhed Cuma İmamı Ayetullah Ahmed Alemelhuda'nin kızıyla evlendi.
Reisi'nin İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in Meşhed’deki temsilcisi Ayetullah Ahmed Alemelhuda'nin kızıyla evlenmesi konumunu daha da güçlendirdi.
Helikopter kazasında ölen Reisi, 1998 yılında ise Tahran’da önce başsavcı yardımcılığına atandı daha sonra Tahran Savcısı olarak görev yaptı; yaklaşık 5 yıl Tahran Savcılığı'nın başkanlığını yürüttükten sonra “Genel Denetleme Teşkilatı”nın başına getirildi.
Ardından bir süre İran yargısında üst düzey görevler üstlendikten sonra Reisi, 2016’da İran lideri Hamaney’e en yakın kurumlardan biri olan ve yüzlerce şirketi bünyesinde barındıran Astan-ı Kuds-i Rezevi’nin başkanlığına getirildi.
Bu dönem aynı zamanda ülke liderini seçme veya azletme yetkisine sahip 88 din adamından oluşan Uzmanlar Meclisinde de üye olarak görev yapan Reisi, 2019'da ise Hamaney tarafından Yargı Erki başkanlığına getirildi, 2021'den ölümüne kadar da ülkenin sekizinci cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.
NE OLMUŞTU?
İran Cumhurbaşkanı Reisi, 19 Mayıs'ta Azerbaycan sınırında bir baraj açılışının dönüşünde Doğu Azerbaycan eyaletinde geçirdiği helikopter kazasında hayatını kaybetmişti. Reisi ile birlikte aynı helikopterde yaşamını yitiren Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan da Tahran'ın Rey şehrinde toprağa verilmişti.Bu içerik Hazar Gönüllü tarafından yayına alınmıştır
Son Dakika haber, spor, astroloji ve magazinden siyasete, ekonomiden finansa, seyahatten televizyon dünyasına bütün konuların tek adresi mynet.com; mynet.com haber içerikleri kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz, kanuna aykırı ve izinsiz olarak kopyalanamaz, başka yerde yayınlanamaz.