Merkez bankalarının fonksiyonları
Banknot çıkararak ekonominin para ve kredi ihtiyaçlarını karşılamak
Finansal sistemin istikrarını sağlamak
Son kredi mercii olarak ekonominin kredi hacmini ayarlamak
Devletin hazine işlerini ve mali danışmanlığını yapmak
Bankaların kasa fazlalıklarını ve mevduat karşılıklarını korumak,
Bankalararası alacak ve borçların mahsubunu yapmak
Para piyasalarında istikrarı sağlamak
Ülkenin altın ve döviz rezervlerini korumak ve uluslararası ödemelerde
aracı olmak
Merkez bankalarının diğer bankalardan ayrı nitelik ve yetkilerle ortaya çıkmalarındaki temel nedenlerden birincisi, banknot çıkarma (para basma) imtiyazlarıdır. Banknot çıkarımı, merkez bankalarının en temel görevlerinden birisidir.
Banknot çıkarma yetkisinin merkez bankalarına verilmesinin ikiönemli faydası; ülke parasında
tekdüzeliğin sağlanması ve çıkarılan para miktarının denetiminin etkin şekilde yapılabilmesidir.
Merkez bankaları finansal istikrarı sağlar. Son kredi kaynağı fonksiyonu; ticaret bankalarının (mevduat bankaları) müşterilerine sunduğu hizmetlerin benzerlerinin, merkez bankası tarafından ticaret bankalarına sağlanması anlamına
gelmektedir.
Merkez bankaları bir finansal kurum olarak, devletin fonlarını toplama, tutma,
aktarma ve bu fonlardan ödemede bulunma işlemleri yoluyla devletin bir nevi
bankerliğini yapar. Bunun dışında merkez bankası kamu borcuna ilişkin teknik
hizmetler sunabilir ve belirli şartlar altında devlete kısa vadeli avans verebilir. Öte
yandan, merkez bankası, devletin mali danışmanı niteliğindedir ve bazı ülkelerde
kamu borcunun yönetilmesinden de sorumludur.