19 Mayıs'ta Türkiye saatiyle öğleden sonra 4 civarlarında İran haber ajansları Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'yi taşıyan helikopterin kaza yaptığı haberini geçti.
Reisi Azerbaycan sınırında Aras nehri üzerinde iki ülke tarafından ortaklaşa inşa edilen Kız Kalesi Barajının açılışını Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile yapmak amacıyla bölgeye gelmişti ve Hudaferin bölgesinden Tebriz'e geçerken helikopter ile yolculuk etmeyi tercih etmişti.
Reisi ve Dışişleri Bakanı Emir Abdullahiyan'ın da aralarında yer aldığı beraberindeki heyet 3 helikopterle hareket ederken bir süre sonra İranlı yetkililer Cumhurbaşkanı ve Dışişleri Bakanının bulunduğu helikopterin sert iniş yaptığını açıkladı.
1.Olayın arka planı nedir❓
İlk haberler Reisi ile uçakta bulunanlara erişildiği ve herhangi bir can kaybının olmadığı yönünde olsa da ilerleyen dakikalarda bu tür haberlerin doğru olmadığı ortaya çıktı.
Reisi'nin yanı sıra Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Doğu Azerbaycan Valisi ve Tebriz Cuma imamı helikopterde bulunan diğer isimlerdi.
Cumhurbaşkanını taşıyan helikopterin Tebriz sınırları içerisinde kalan Ozi köyü yakınlarındaki ormanlık alana düştüğü belirtildi.
İçişleri Bakanı Vahidi, yaptığı açıklamada kötü hava şartları nedeniyle havadan arama kurtarma operasyonu yapılamadığını ancak devletin tüm imkanlarıyla arama tarama faaliyetlerini sürdürdüğünü açıkladı.
Ayetullah Ali Hameney de halktan dua etmesini isteyerek ülkenin işlerinin aksamayacağını belirtti.
Bu durum muhtemelen en kötü senaryonun gerçekleşeceğinin işareti olarak algılandı.
Bölgeye sevk edilen onlarca kurtarma timi hava durumu ve arazinin dağlık olması nedeniyle kaza yerine ulaşmakta zorlandı.
Dahası bazı arama ekiplerinin de kötü şartlar nedeniyle kayboldukları bildirildi.
İran'ın Türkiye'den talep ettiği Akıncı İHA'nın da aramalara katılmasıyla sonunda pazartesi sabahında enkaza ulaşıldı ve helikopterdekilerden kurtulan kimsenin olmadığı anlaşıldı. Gelişmeleri takiben hükümet yetkililer toplanarak kriz masası oluşturuldu.
Aynı şekilde bazı haber ajansları İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi'nin Devrim Rehberi Hameney'in ofisinde toplandığı bildirdi.
2. Suikast veya kaza iddiaları nasıl okunmalı❓
Elde herhangi bir veri, açıklama ya da üstlenme olmasa da İran'da gerçekleşen bu olay akıllara son dönemde iyice yükselen İsrail-İran gerilimini getirdi.
İran'ın 13 Nisan gecesi İsrail'e düzenlediği askeri angajman kurallarını belirgin derecede yükselten hava saldırısının ABD'nin de baskısıyla İsrail tarafından benzer bir yükseltme ile yanıtlanmadığı görülmüştü.
Eğer İsrail bağlantılıysa...
Bu olay eğer İsrail bağlantılı bir sabotajsa inkarı çok kolay olacak, yalnızca iki taraf bu olayın arka planından haberdar olacak ve belki de artan gerilim bir süreliğine düşürülebilecektir.
Diğer bir senaryo: Ülke içi bazı siyasi gruplar
- Yine de Hudaferin bölgesinin sembolik önemi, İranlı üst düzey siyasal iletişimci Seyyid Muhammed Merendi'nin olay sonrası Filistin direnişi temalı bir paylaşım yapması da olayın dış boyutlu olma ihtimalinin yabana atılamayacağını düşündürüyor.
3. Bölgeyi nasıl etkiler❓
Bu şekilde yeni Cumhurbaşkanı seçilir.
Sıradan bir kaza değilse...
İran'ın bilinen iç ve dış politikaları devam eder ki zaten İran'da temel siyasetlerin belirlenmesi anayasa tarafından Cumhurbaşkanının değil, Devrim Liderinin uhdesine verilmiştir.