Dilini daha iyi konuşabilmek ve yazı diline hâkim olabilmek adına Türkçedeki kuralları öğrenmek isteyenler ses olaylarına da ilgi duyuyor. Farkında olunmasa da konuşurken ve yazarken en sık uygulanan dil bilgisi kuralları arasında yer alan ses olayları, ünlü değişimini de kapsıyor. Tam bu noktada ise ünlü değişimi nedir ve ünlü değişiminin diğer ismi ne? sorularına verilecek cevaplar anlam kazanıyor.
Ünlü değişimi genellikle ünlü daralması adıyla bilinir. Ama ses değişimi daralma dışında da gerçekleşebilir. Örneğin kişi zamirlerine yönelme eki eklendiğinde sözcüklerin kökünde ses değişimi olur. Bu nedenle öncelikle ünlü değişiminin ne olduğunu bilinmelidir.
Dilimizde bazı kelimeler yapım veya çekim eki aldığı zaman köklerinde değişim olur. Kökteki ünsüz harfin değişmesi ünsüz sertleşmesi ya da ünsüz yumuşaması olarak adlandırılırken ünlü harfin değişmesine ünlü değişimi denir. Fakat Türkçede ünlü değişimi ünlü düşmesi ve ünlü türemesi gibi farklı isimler alarak da gerçekleşir.
Ünlü değişimi dendiğinde ilk akla gelen ses olayı olması nedeniyle ünlü daralmasının örneklendirilmesi yerinde olacaktır. Ünlü daralmasını yakalayabilmek için sözcüğün köküne bakmak gerekir. Zira ses değişimi sözcüğün kökünde meydana gelir.
Beklemek fiiline -yor şimdiki zaman eki geldiğinde "e" sesi "i" sesine dönüşüyor.
Söylemek fiiline -yor şimdiki zaman eki geldiğinde "e" harfi "ü" harfine dönüşüyor.
Dilde telaffuz kolaylığı ve akıcılık sağlayan ünlü daralması Türkçede ses uyumu ve ünlü uyumu kurallarına entegre biçimde gerçekleşir.