EKRANDA REKLAMLAR: İKLİME ZARARLI MARKALARDAN GEÇİLMİYOR
Tv reklamlarının üçte biri, YouTube'da yayınlanan her yedi reklamdan biri iklime zararlı ürün ve hizmet tanıtıyor. Araştırma Leipzig Üniversitesi’nde yapılmış. Almanya’nın önemli kanalları Erste, ZDF, RTL, Sat 1, ProSieben kanalları ve YouTube spotları (2022 – 2023 arasında 9 bin 779 reklam incelenmiş) incelenmiş. Buna göre yüzde 69.7 iklim dostu reklamlara karşın, yüzde 30.3 iklime zarar veren marka reklamları saptanmış. TV reklamlarının üçte biri, YouTube'da yer alan her yedi reklamdan biri iklime zararlı ürün ve hizmetleri tanıtıyor.
BAŞLICA ÜRÜNLER HANGİ KATEGORİDE
Çikolata, dondurma, jelibon kategorilerinin yüzde 86'sı, araba ve araba servisi sağlayıcı ürünlerin yüzde 78'i, kişisel bakım, hijyen ve güzellik ürünlerinin yüzde 72'si oranında iklime zarar veriyor.
TATİLE ÇIKMANIN KARBON SALINIM BEDELİ AĞIR
Hiç aklımıza gelmez değil mi, 'Tatile çıkacağız' dediğimizde ne kadar karbon salınımı olduğunu. Araştırmaya göre bir kişi tatil yapmak için uçak kullanırsa hatta 'Yahu bu sefer vapura binelim' dediğinde kişi başına yıllık karbon salınım hakkını bitirmiş oluyor! Bu rakam 15 ton.
REKLAMLARDA: 'BİZİM ÜRÜN DOĞA DOSTUDUR' YALANI
Araştırma, bizim de bildiğimiz ama her daim görmezden geldiğimiz bir gerçeği de su yüzüne çıkarıyor; reklam stratejisi ürünlerin iklim zararının üstünü örtmek üzerine kuruludur. Bu aslında reklamın da ‘ideolojik halinin’ tanımıdır. Bir örnek veriyorlar; uzun bir seyahate çıkmanın teşviki. Yakıt tasarruflu SUV modeller, vahşi yaşam ile iç içe olma ve doğal güzellikler ile bütünleşen bir ‘iklim dostu’ gezi paketi sunulur. Benzer dostluk kapsül kahvelerde veriliyor; başarısız iklim politikasının yerine geçecek alternatif olarak sunuluyor.
BUNLARI YAPMALISINIZ: İKLİME ZARAR VEREN MARKA REKLAMLARI DAHA PAHALI OLSUN
Çalışmanın yazarları, iklime zararlı ürünlerin reklamlarında zorunlu uyarılar, belirli ürün grupları için reklam yasakları ya da dinamik bir fiyatlandırma veya vergi sisteminin geliştirilmesini önermektedirler. İklime zarar veren ürünlerin reklamı daha pahalı hale gelirken, iklim dostu ürünlerin reklamı daha makul olmalıdır.
BİZDE DURUM: SÖZÜ EDİLEN MARKALAR REKLAM PATLAMASINDA
Bizim ekranda ve iklim kirliliğine en çok zarar veren kalemler arasında yer alan ürün markaları revaçta. Medya Takip Merkezi'nin bir aylık ekranda reklamlarda yer alan markalar listesinde en çok spotu yayınlananların başında çikolata ve dondurma geliyor. Dört çikolata markası öne çıkıyor. En çok spot veren 1330 spot benim de severek yediğim bir marka. Dondurmada rakipsiz malum çok uluslu marka (6290 spot). Kozmetik markaları arasında biri 942 spot ile öne çıkıyor. ‘İklime zarar veren’ markalar arasında otomobiller de yer alıyor. Bizim ekranda tam 16 otomobil markası reklam veriyor. İlk sırada yer alanın tam 5185 spotu yayınlanmış.
KARBONLU TURİZMİN KARŞILIĞI: SEKTÖRÜN REKLAMLARI DİKKAT ÇEKİYOR
Bir kişinin 'tatil yapayım' dediğinde tükettiği karbon salınımı değerlerinin üzerine çıkması yani turizm sektörü. Son yıllarda gözbebeği sektör bizde. Ekranda reklam karşılığı da yüksek. Önemli 5 marka reklam vermiş. İlk sırada yer alanının aylık yayınlanan spot sayısı 5185. Ülkemiz de bu ‘iklime zarar veren markaların’ reklamlarına teslim diyebiliriz. Peki bizde de yukarıda sözü edilen önlemler düşünülüyor mu?
4 MİLYON ABONEMİZ VAR
TRT’nin dijital platformu ‘tabii’ 20.000 saatin üzerinde içerik ve 30'dan fazla orijinal yapımla milyonlarca kullanıcıya ulaştığını bildirdi. İlk yılında Türkiye'de 4 milyondan fazla aboneye ulaştığını söylüyor. Bu ‘çok uluslu dijital platformlara’ karşı ‘milli ve yerli platform‘ işi bizden önce İngiltere ve Fransa’da örneklerini verdi. Fransa’da, France Television, M6 ve TF1 Salto diye bir platform kurdu. Benzer bir durum İngiltere’de yapıldı. BBC, Channel 4 ve ITV ile ortak bir dijital platform kurdu. Fransızlar beceremedi. ‘Salto’ ‘Fransızların Netflix’i diye yola çıkmışlardı, 15 Şubat 2023‘te kapandı. Britbox devam ediyor. ITV 'kendi platformumu kuracağım' dedi, hisselerini BBC aldı. Bizim TRT‘nin platformu parasız. Konuştuğumda özetle dedikleri; ‘Netflix kalitesinde olacak ama cinsellik, içki, sigara olmayacak. Yakınlaşma olabilecek ama öyle öpüşme filan yok’… Ajit progpaganda durumları da bulundu. ‘Metamorfoz’ dizisi bir nevi Osman Kavala dizisiydi. Propaganda yapıyorsanız usturuplu olur, senaryosu güçlü olur, ‘soğuk savaş günleri’ kafasından çıkılır. Yapamamışlar. Şöyle bir taradım millet ne düşünüyor diye… Böyle bir kanalın açılmasından memnun millet. Ki, ben de böyle düşünenlerdenim. Netlfix’in mesela ‘LGBT+’ döngüsü rahatsız edici boyutlarda. Bizim yerliler bile ‘Bol küfür ve özgürüz, sevişiriz’ abartmalarına girmiyor mu bu platformda? Şikayetlerin çoğunluğu ‘platforma giriş sorunu’, bir de ‘reklamlar’…
ARMAĞAN ÇAĞLAYAN BİR ŞARTLA KABUL ETTİ
Haber kanalı cenneti ülkemizin yenilerinden Ekol TV transferler yapıyor. Flaş transfer Armağan Çağlayan oldu. Ben de şaşırdım doğrusu. Kendi YouTube kanalında keyfe keder bir oranda, bağımsız işler yapan Çağlayan, neden haber kanalına geçti? Bizde haber kanalları öyle aklına estiğini yapacak ‘suplekste’ değil. Bu her iki taraf için de geçerli. Hani şu kırmızı çizgi dedikleri. Öyle çok ki… Yani bütün bu nedenlerden dolayı, şaşırdım. Kulağıma gelen ‘En ufak bir sorunda giderim’ demiş Armağan Bey. Hani ‘Bu konuğu değiştirseniz’ dedikleri anda anladığım bir dakika durmayacak. Peki niye haber kanalı? Yine duyduğum, bugüne kadar ekranın ‘eğlence’ tarafı ile bilindi. Bir haber kanalında da iyi işler yapacağını ispat etmek kendisi için çok önemliymiş. Şahsen ben Teve 2’deki ‘Hepsi Bugün Oldu’da eğlencenin dışında da iyi işler yapacağının sinyalini almıştım. Bakalım kırmızı çizgisi bol bir haber kanalı dünyasında Armağan Çağlayan ne kadar dayanacak?
RTÜK 30 YILDIR NEYİ KORUDU
RTÜK 30. yılında 'Değerlerimiz Koruma Altında’ diye slogan bulmuş. Nedir değerler şöyle bir tarife denk geldim; ‘Özgürlük, eşitlik, hoşgörü, barış, dürüstlük ve doğruluk. Etik değerler: iyi niyet, incelik, saygı, sadakat, vefa, ölçülülük, yüreklilik, sorumluluk ve adalet’. Bilemedim hangisini koruma altına aldı? RTÜK geçmişinden bugüne ‘siyasi’ yapısını değiştirmediği sürece hep eleştirilecektir. Çoğunluk hangi partide ise, onun üyelerinin çoğunluk olduğu bir yapı, seçilen üyeler ‘konusunda uzman’ olsa bile, ortaya objektif bir kurum çıkmayacaktır. Geçmişte, nispeten daha dengeli, RTÜK tarihinde de, bu yaşanmıştır.
MÜZİK DEDİKODU
Şimdi çok ünlü. Arada bir sıkılıyor müzikten. Bu vesile ile bir anıyı anlatayım dedim sonra asıl meseleye gelirim. Daha ünlü değilken Bodrum’da grubu ile çalıyor. O zamanlar ‘Sizinle olmaz ben star olacağım’ demiş. Aynı gruptan benim de arkadaşım ‘O zamanlardan star olacağı belliydi. Biz olamadık’ demişti. Her daim, magazin sayfalarında da görülüyor. Şöhret zor iş. Bir süre beraber çalışan, konserlerinde ortak tanıdığımız ile konuşuyorduk. Konu star isme geldi. ‘İyi dayanıyor. Gece hayatı, konserler filan’ dedim. ‘Sen aldığı depresyon haplarını bilsen’ dedi. Şan şöhret iniş çıkışlar, hızlı hayat eşittir depresyon. Sahne üstünde olmak ve konserden konsere gitmek gerçekten çok yıpratıcıdır.
ÜÇ ŞEHİRDE ÇIKIYOR ODA YETİYOR
Bizim tonmayster durmak bilmiyor. 'Yarın ..... konserine gidiyorum' dedi. ‘Nasıl gidiyor, konserleri dolduruyor mu?' diye sordum. Üç yerde konser veriyormuş. Kıbrıs, Antalya, bir de İzmir. Malum, Kıbrıs'ta kapağı attın mı bir büyük otele, kaşe doyurur. ‘Ne alıyor?’ diye sordum. ‘Valla bilmiyorum ama 700 bin liradan aşağı değildir’ dedi.
STÜDYODA İYİ BİR KAYIT: TARİH OLACAK
Albüm yapmak artık lüks. Ünlü isen keyfine, 12 parça yaparsın. Ama müzikte artık ‘tek tek’ dinleniyor. Sistem ve dinleyici, bu kuşak, ‘acele tüketiyor’. Bu başka bir tartışma konusu. Geçenlerde fiyat sorayım dedim. Bir parça kaydı sadece, 20 bin liradan aşağı değil dediler. Piyasanın ‘ses mühendisleri’ 30 binden açıyormuş.
Odatv.com