Segregowanie odpadów w Polsce ma być bardziej skomplikowane i droższe. "Wszyscy staniemy się śmieciarzami"
Aby skutecznie ograniczyć ilość odpadów i zwiększyć recykling, niezbędne jest wcześniejsze uchwalenie przepisów dotyczących rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP). Dopiero wówczas możliwe będzie uruchomienie systemu kaucyjnego — twierdzą eksperci z branży komunalnej oraz samorządowcy. Uważają, że jest to realne dopiero od 2026 r.
Wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska zwróciła uwagę, że przepisy dotyczące ROP w niewielkim stopniu już obowiązują, natomiast te, których oczekuje rynek i wymaga Unia Europejska, są jeszcze w fazie projektowania.
W trakcie debaty na temat wpływu systemu kaucyjnego na samorządowy system gospodarowania odpadami, zorganizowanej przez Forum Prawo dla Rozwoju, wiceminister klimatu i środowiska przypomniała, że ustawa, na podstawie której ma być wprowadzony system kaucyjny w Polsce, obowiązuje od 2023 r.
Przedstawiciele branży gospodarowania odpadami oraz samorządowcy — reprezentujący zarówno większe powiaty, jak i małe wiejskie gminy — nie zgadzają się z oceną Anity Sowińskiej, wskazując na możliwy chaos i wzrost kosztów.
Jeśli ustawa o systemie kaucyjnym wejdzie od stycznia 2025 r., będzie kosztowna dla mieszkańców
Karol Wójcik z Izby Branży Komunalnej zauważył, że jeśli ustawa o systemie kaucyjnym wejdzie w obecnym kształcie od stycznia 2025 r., będzie szkodliwa i kosztowna dla mieszkańców, gmin oraz przedsiębiorstw komunalnych — podał PortalSamorzadowy.pl.
W jego opinii sam system kaucyjny nie zmniejszy ilości odpadów, jak oczekuje resort klimatu, lecz jedynie przesunie je z jednego miejsca na drugie. — To spowoduje, że gminy nie będą w stanie spełniać rosnących norm obowiązkowego recyklingu, więc będą karane. Firmy komunalne stracą część surowca, na którym zarabiają, a zyski inwestują w nowocześniejsze urządzenia do efektywnego zbierania i przetwarzania odpadów — podkreślił Wójcik.
Dodał, że na końcu są mieszkańcy, którzy będą musieli sami szukać recyklomatów w okolicy, aby dostarczyć puste opakowania, ponieważ na terenie — zwłaszcza małych gmin — nie będą one dostępne przy każdym sklepie.
Trzy dodatkowe frakcje odpadów
Według eksperta opinia publiczna nie jest również dostatecznie poinformowana o tym, że ludzie będą musieli segregować dodatkowe 3 frakcje odpadów, w niezgniecionej formie i dostarczyć je do sklepu lub szukać miejsc składowania swoich odpadów na terenie gminy.
— W efekcie wszyscy staniemy się poniekąd śmieciarzami, a z drugiej strony i tak będziemy musieli płacić coraz więcej za odbiór śmieci z domu — wyjaśnił Wójcik.
Również Krzysztof Gruszczyński z Polskiej Izby Gospodarki Odpadami zwrócił uwagę, że koszty wprowadzenia systemu kaucyjnego w 2025 r., przy braku przepisów o ROP, będą obciążać wszystkich, oprócz producentów tych opakowań, którzy zarabiają na ich sprzedaży.
Gruszczyński podkreślił, że system kaucyjny w niewielkim stopniu zwiększy poziom recyklingu odpadów.
— Dotyczyć on będzie jedynie ułamka z ok. 13,5 mln ton odpadów komunalnych, które powstają rocznie w kraju. System kaucyjny, jeśli chodzi o butelki PET (z tworzyw sztucznych), obejmie 200 tys. ton odpadów, czyli zaledwie 1,5 proc. całkowitej masy odpadów — wyjaśnił.
Dodał, że według raportu Deloitte pt. "Analiza możliwości wprowadzenia systemu kaucyjnego dla opakowań", wdrożenie systemu kaucyjnego w Polsce będzie kosztować między 19 a 23 mld zł, a roczne koszty obsługi tego systemu branża szacuje na ok. 1 mld zł.
Ucieczka puszek z systemu gminnego to około 600 mln zł; butelek PET, najbardziej dochodowego surowca dla firm odpadowych, wynosi między 800 mln zł a 1,2 mld zł, a kolejne 300 mln zł to koszty przesunięcia DPR-ów (dokument potwierdzający recykling odpadów opakowaniowych) z samorządów do operatorów butelkomatów.
— Mówimy zatem o 2 mld zł, które wyjdą z systemu gminnego i przejdą do systemu kaucyjnego plus 1 mld zł obsługi. Można zatem szacować, że ten system będzie kosztować 3 mld zł, za które wszyscy będziemy musieli zapłacić — podał ekspert.