Aktualizacja: 08.05.2024 08:28 Publikacja: 08.05.2024 04:35
„Wieczne chemikalia” to związki chemiczne, które ze względu na powszechność stosowania oraz powolną degradację w środowisku mogą znajdować się w organizmach ludzi i zwierząt. Mają one szkodliwy wpływ na zdrowie.
Foto: Lionello DelPiccolo Unsplash
PFAS, czyli tzw. „wieczne chemikalia”, stosowane są od lat 50. XX wieku – przede wszystkim do wytwarzania powłok fluoropolimerowych i produktów odpornych na wysokie temperatury, tłuszcz oraz wodę. Związki te kumulować się mogą w glebie i wodach powierzchniowych, ale także w organizmach żywych. Mogą też przenikać do żywności czy wody pitnej.
„Wieczne chemikalia” znaleźć można między innymi w opakowaniach do przechowywania żywności, w farbach, klejach, izolacjach przewodów elektrycznych, detergentach czy nieprzywierających powłokach – na przykład na patelniach czy garnkach – a także w materiałach ognioodpornych i tkaninach wodoodpornych. Znajdują się one jednak również w odzieży. Choć, jeśli chodzi o produkcję ubrań, to w wielu przypadkach istnieją dla nich alternatywy, to największy problem dotyczy tekstyliów specjalistycznych. Póki co – zdaniem ekspertów – nie mogą one bowiem obejść się bez PFAS. Wykorzystuje się je na przykład do produkcji kombinezonów strażackich, kamizelek kuloodpornych dla policji, tekstyliów antywirusowych w medycynie, membran do produkcji wodoru czy wysoce skutecznych filtrów środowiskowych. Nawet jeśli są wykorzystywane, muszą jednak spełniać najwyższe – prawnie wymagane – standardy bezpieczeństwa i wydajności oraz być – zgodnie z surowymi wymogami dotyczącymi ochrony środowiska i bezpieczeństwa – produkowane w Europie.
Substancje PFAS nierzadko znajdują się także w kosmetykach – najczęściej w produktach, takich jak lakiery do paznokci, kremy do golenia, podkłady, szminki czy tusze do rzęs. Zastosowanie PFAS w tych produktach sprawia, że są one wodoodporne i wydłuża się ich okres przydatności do użycia.
Mimo że „wieczne chemikalia” są bardzo skuteczne, to wiele badań naukowych wykazało, że narażenie na niektóre z nich może mieć niezwykle zły wpływ na zdrowie ludzi oraz zwierząt. Wysokie stężenia części PFAS mogą zwiększać ryzyko różnych chorób. Związki te uszkadzają wątrobę oraz powodują choroby tarczycy. Częstą konsekwencją jest także rozwój chorób nowotworowych. PFAS zaburzają też gospodarkę hormonalną, podwyższają poziom cholesterolu, a także sprzyjają otyłości oraz cukrzycy. Przez PFAS notuje się również zmniejszoną płodność u kobiet, niską masę urodzeniową noworodków i zaburzenia rozwoju dzieci.
„Wieczne chemikalia” szkodliwe są dla człowieka, ale i dla planety – ich trwałość sprawia, że trudno ulegają rozkładowi w środowisku, co wiąże się z tym, że mogą pozostawać w glebie, wodzie i organizmach przez długi czas. A to zwiększa ryzyko ich akumulacji i negatywnego wpływu na ekosystemy. Substancje te mogą też negatywnie wpływać na rośliny, zwierzęta i mikroorganizmy w ekosystemie, zakłócając ich funkcje fizjologiczne i ekologiczne.
W styczniu 2024 roku PFAS zostały znalezione między innymi w kurtkach i ubraniach sportowych w kilkunastu krajach Europy, Ameryki, Azji i Afryki. Prawie połowa zbadanych próbek zawierała te niebezpieczne związki chemiczne, a najczęściej była to niezwykle toksyczna – zakazana m.in. w Unii Europejskiej substancja PFOA.
Naukowcy od dłuższego czasu apelują, by zakazać produkcji, stosowania i wprowadzania do obrotu związków perfluoroalkilowych (PFAS), czyli tzw. „wiecznych chemikaliów”.
Podczas gdy substancje te szeroko wykorzystywane są między innymi w materiałach mających kontakt z żywnością czy w odzieży, mogą mieć one niezwykle szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi oraz zwierząt.
Miu Miu – „dziecko” Miucci Prady – po raz kolejny znalazło się na samym szczycie listy najbardziej pożądanych marek luksusowych według autorów rankingu Lyst Index. Włosi mają jednak więcej powodów do radości, bo zdominowali zestawienie – pochodzące z tego kraju marki zajmują niemal połowę stawki.
Koniec „cichego luksusu” – tak brzmi werdykt prezesa włoskiego domu mody Valentino. Jego zdaniem przed nami zupełnie nowa ma się do tego przyczynić zatrudnienie nowego dyrektora kreatywnego włoskiej marki.
Projektant Giorgio Armani, stojący na czele imperium modowego sygnowanego własnym nazwiskiem, zdradził, kto w przyszłości mógłby zająć jego miejsce za sterami firmy. Kwestia sukcesji jest w tym przypadku wyjątkowo ciekawa – Armani bowiem nie ma dzieci.
Z najnowszego raportu wynika, że młodzi konsumenci już nie chcą podążać za trendami w modzie. Wolą kupować ponadczasowe, uniwersalne ubrania.
Włoska marka Brunello Cucinelli, której produkty nazywa się „ubraniami dla milionerów”, ze świetnym wynikiem zamknęła pierwszy kwartał 2024 roku. Producent luksusowej odzieży zanotował wzrost w wysokości 16,5 procent, choć konkurenci na rynku mierzą się ze spowolnieniem.
Oriini Kaipara to popularna nowozelandzka prezenterka telewizyjna, pochodząca z maoryskiego plemienia. Zrobiło się o niej głośno w 2019 roku, kiedy wytatuowała sobie na brodzie i ustach tradycyjne maoryskie wzory. Jej decyzja spotkała się z ostrą krytyką. Co skłoniło Kaiparę do tak odważnego kroku?
Redakcja „Telegraph Travel” doceniła atrakcyjny kierunek turystyczny w Polce. Wśród najlepszych nadmorskich kurortów w Europie znalazło się też polskie miasto.
W tegorocznym konkursie głównym festiwalu canneńskiego o Złotą Palmę będą walczyły cztery filmy wyreżyserowane przez kobiety. W blisko osiemdziesięcioletniej historii festiwalu ze Złotą Palmą wyjechały stąd zaledwie trzy reżyserki. Kto i czym ma szansę zaskoczyć jury?
Döstädning to nie tylko szwedzka sztuka pozbywania się zbędnych przedmiotów, ale i przygotowanie przestrzeni dla najbliższych, którym przyjdzie zmierzyć się ze stratą umierającego członka rodziny. Na czym polega i skąd pochodzi taka tradycja?
Nowojorskie Metropolitan Museum of Art zamieniło się wczoraj wieczorem w świątynię mody. Na schodach słynnego budynku pozowały dziesiątki gwiazd - gości Met Gala 2024. Oto, jak zrealizowały obowiązującą konwencję stroju - "Sleeping Beauties: Reawakening Fashion" - wybrane panie.
Dziś wieczorem, 6 maja, odbędzie się jedno z najważniejszych wydarzeń świata mody i sztuki - MET Gala 2024. Na schodach słynnego Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku jak zwykle pojawią się gwiazdy w imponujących kreacjach. Kto tym razem zrobi największe wrażenie?
Okazją do podwyżek w handlu mogą stać się doniesienia o rosnących notowaniach kakao czy kawy. To budzi zaniepokojenie konsumentów, bo jesteśmy przywiązani do świeżo zdobytego luksusu. Ale prawdziwą groźbą wojen i zmian klimatu jest głód.
Kering, francuski gigant branży luksusowej, ma kłopoty. Koncern zapowiedział, że w pierwszych sześciu miesiącach tego roku dochód operacyjny zanotuje prawdopodobnie spadek o 40 procent. Powodem problemów jest między innymi to, że sprzedaż Gucci, wiodącej marki koncernu, spadła o blisko jedną piątą.
Matura 2024 rozpoczęła się zmaganiami z arkuszami z języka polskiego na poziomie podstawowym. Jakie tematy wypracowań mieli do wyboru maturzyści? Które pytania mogły zaskoczyć? Publikujemy maturalne arkusze CKE z odpowiedziami eksperta. W środę matura z matematyki.
Komisje senackie nie wprowadziły żadnych istotnych poprawek w ustawie o KRS. W środę nad ustawą będą pracowali dalej senatorowie.
Centralna Komisja Egzaminacyjna opublikowała obszerne materiały dla uczniów, rodziców i nauczycieli, które w formie poradnika mają pomóc zwalczać stres egzaminacyjny. Poradniki przeznaczone są dla absolwentów szkół ponadpodstawowych przystępujących do egzaminu maturalnego, jak i uczniów, którzy niebawem przystąpią do egzaminu ósmoklasisty.
Egzamin maturalny 2024 coraz bliżej. Poniżej zamieszczamy kilka przydatnych informacji dla tegorocznych maturzystów. Co wolno zabrać ze sobą na egzamin?
Matury 2024 zbliżają się wielkimi krokami. Dla tych, którzy zainteresowani są tym, kiedy będą mogli poznać wyniki egzaminu maturalnego i w jakim miejscu będą mogli je odnaleźć, podajemy garść najważniejszych informacji.
Matura 2024 w formie pisemnej odbędzie się od 7 do 24 maja, natomiast ustne matury 2024 między 11 i 16 maja (z wyjątkiem 12 maja) oraz od 20 do 25 maja. Przedstawiamy terminy egzaminów maturalnych, zgodnie z harmonogramem ogłoszonym przez CKE.
Matura 2024 już za pasem. Progi zdawalności oraz lista egzaminów, do których podejdą uczniowie, różnią się w zależności od tego, jaką szkołę kończy uczeń - czy liceum jest trzy- czy czteroletnie, a technikum: cztero- lub pięcioletnie.
Służby działają bardzo źle, nie możemy być chronieni- mówił w rozmowie z TVN24 były minister w rządzie Mateusza Morawieckiego, wiceprezes Suwerennej Polski Michał Wójcik, pytany o sędziego Tomasza Szmydta, który 6 maja poprosił o azyl polityczny na Białorusi.
Pojawia się pytanie, a co jeśli organ, który ma zbadać trzeźwość, jest „podporządkowany” badanemu?
Konieczny jest stały mechanizm aktualizacji liczby mandatów przyznawanych w poszczególnych okręgach, związany ze zmianami demograficznymi.
Od późnego wieczora we wtorek ukraińskie Siły Powietrzne alarmowały o dronach-kamikadze atakujących Ukrainę. W nocy w powietrze poderwane zostały rosyjskie myśliwce strategiczne Tu-95MS, a w stronę Ukrainy wystrzelone zostały pociski manewrujące. W związku z aktywnością rosyjskiego lotnictwa polska poderwała myśliwce.
Gdyby wariant wyborów korespondencyjnych nie był rozważany w kwietniu to do wyborów prezydenckich w ogóle by nie doszło - mówił w rozmowie z RMF FM europoseł PiS Adam Bielan.
Rząd chce podwyższyć wysokość miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, finansowanego ze środków PFRON.
Nie zamierzamy brać udziału w pogoni za udziałem w rynku, to nie jest naszym priorytetem – podkreśla Carla Wentzel, prezeska Volkswagen Group Polska.
Po 11 latach Borussia Dortmund znów zagra w wielkim finale Ligi Mistrzów, ponownie na Wembley. Jej bohaterem został 35-letni obrońca Mats Hummels, strzelec jedynego gola w rewanżowym meczu z PSG.
Przy granicy polsko-białoruskiej podlaska Straż Graniczna zatrzymała żołnierza armii Federacji Rosyjskiej. Miał wykorzystać kanał, którym przedostają się nielegalni imigranci z Bliskiego Wschodu - informuje RMF FM.
Parafrazując słynne zdanie francuskiego monarchy Ludwika XIV, Jan Ptaszyn Wróblewski, który zmarł 7 marca w wieku 88 lat, mógłby o sobie powiedzieć: polski jazz to ja.
Rekordowymi wynikami może pochwalić się polski przemysł motoryzacyjny. Jak podała we wtorek firma analityczna AutomotiveSuppliers.pl, w 2023 r. branża pobiła rekord wartości produkcji sprzedanej, osiągając poziom 236,5 mld zł. Rekordowy okazał się także eksport, który przekroczył 50 mld euro. Zwiększyło się również zatrudnienie.
Sędzia Tomasz Szmydt minął się z powołaniem. Nie powinien w ogóle zostać sędzią i trwać w służbie - mówi sędzia Michał Laskowski, były prezes Izby Karnej Sądu Najwyższego.