Umożliwienie Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa udzielania wsparcia finansowego na podstawie przepisów dotyczących pomocy de minimis oraz zmiany w ustalaniu czynszu dzierżawnego uwzględniające wahania cen pszenicy – to niektóre zmiany przewidziane w rządowym projekcie nowelizacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.
1 stycznia 2024 r. weszło w życie rozporządzenie Komisji (UE) 2023/2831 z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (rozporządzenie 2023/2831), które zastąpiło obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r. rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
de minimis (rozporządzenie 1407/2013). 30 czerwca 2024 r. wygaśnie możliwość udzielania pomocy de minimis na zasadach określonych w rozporządzeniu 1407/2013, zatem istnieje konieczność nowelizacji, najpóźniej do tego dnia, wszystkich aktów prawnych odwołujących się bezpośrednio do przepisów wskazanego wyżej rozporządzenia.
Art. 24 ust. 13 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa umożliwia przeznaczanie przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą lub podmiotom prowadzącym działalność wytwórczą w rolnictwie, środków finansowych uzyskanych z gospodarowania mieniem Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, na wsparcie przedsięwzięć, których cele są wymienione w tej ustawie.
Zmiany w ustalaniu czynszu dzierżawnego uwzględnią wahania cen pszenicy
W przypadku pojawiających się wahań gospodarczych i dużych zmian cen pszenicy występowały gwałtowne wahania wysokości czynszów dzierżawnych za nieruchomości wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
W związku z tym ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1933), został zmieniony art. 39a ust. 4a, tak aby należność z tytułu czynszu dzierżawnego za nieruchomości wchodzące w skład Zasobu, określonego w umowie jako równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy, ustalana była na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy za jedenaście kwartałów poprzedzających termin płatności czynszu. Celem wprowadzenia takiego przepisu było zmniejszenie wpływu wahających się cen pszenicy na wysokość czynszu dzierżawnego.
Jednak jak pokazują dane Głównego Urzędu Statystycznego, średnia krajowa cena skupu pszenicy, która w 2022 r. wynosiła 153,67 zł (I półrocze) oraz 152,17 (II półrocze), w I półroczu 2023 r. kształtowała się na poziomie 109,97 zł za 1 dt oraz 89,35 zł za 1 dt (II półrocze 2023 r.).
Nowy sposób ustalania czynszu dzierżawnego pozwala w dłuższej perspektywie czasowej na zmniejszenie wpływu wahających się cen pszenicy na wysokość czynszu dzierżawnego, zwłaszcza przy jego wzrostach. Jednak w związku z obecnym drastycznym spadkiem ceny pszenicy nowy sposób ustalania czynszu dzierżawnego okazał się, po jego wejściu w życie, niekorzystny dla dzierżawców. Średnia krajowa cena skupu pszenicy
w II półroczu 2023 r. wyniosła 89,35 zł za 1 dt, natomiast średnia krajowa cena skupu pszenicy za okres jedenastu kwartałów poprzedzających I półrocze 2024 r. wyniosła 117,34 zł za 1 dt.
W związku z wahaniami cen pszenicy, projekt nowelizacji przewiduje, aby jeżeli jest to korzystniejsze dla dzierżawcy, w latach 2024 – 2026 równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy była ustalana na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy w danym półroczu, a więc w sposób obowiązujący przed dniem 1 stycznia 2024 r. Wskazane wyżej rozwiązanie pozwoli na zrównoważenie wysokości czynszów dzierżawnych.
Sprzedaż gruntów przez KOWR
Projekt umożliwia KOWR, tak jak przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektóry innych ustaw (Dz. U. poz. 1688), sprzedaży nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, które w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (ewentualnie planie ogólnym gminy), zostały określone jako nierolne.
Ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1688), został wprowadzony plan ogólny gminy jako obligatoryjnie sporządzany dokument planistyczny o zasięgu całej gminy. Plan ogólny jest aktem prawa miejscowego, który zastąpi studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Jest też dokumentem, z którego ustaleniami badana będzie zgodność planów miejscowych, ale także decyzji o warunkach zabudowy.
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie zostało jednak we wskazanej wyżej nowelizacji z 7 lipca 2023 r. zastąpione przez plan ogólny gminy, co w praktyce prowadzi do sytuacji, w której nieruchomość będąca, zgodnie z tym studium, nieruchomością nierolną, nie może być (poza okolicznościami wskazanymi w ustawie) sprzedana.
Do ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw o plan ogólny gminy zostanie dodany przepis, zgodnie z którym do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy w danej gminie, przez plan ogólny gminy w ustawie z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, należy rozumieć studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Pozwoli to KOWR, tak jak miało to miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektóry innych ustaw (Dz. U. poz. 1688), na sprzedaż nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, które w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (ewentualnie planie ogólnym gminy), zostały określone jako nierolne.
Omawiany rządowy projekt nowelizacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw wejdzie w życie w drugim kwartale 2024 r. Obecnie projekt nowelizacji trafi pod obrady rządu, a następnie do prac w Sejmie.