Przewodniczący Chińskiej Republiki Ludowej Xi Jinping przybył do Belgradu akturat w 25 rocznicę zombardowania przez Amerykanów ambsady ChRL w tym mieście.
Xi Jinping jest w swojej pierwszej podróży po Europie od pięciu lat. Rozpoczął w niedzielę od wizyty we Francji, ale pozostałe dwa państwa jakie zawarł w harmonogramie wyprawy to zadeklarowani zwolennicy współpracy z ChRL – Serbia i Węgry. “Piszemy dzisiaj historię” – powiedział serbski prezydent Serbii Aleksandar Vučić witając gościa przed pałacem prezydenckim w obliczu tłumu współobywateli oklaskujących i skandujących – „Chiny, Chiny”, jak zrelacjonowała w środę agencja informacyjna Reutera.
Vucic held a political rally with Xi Jinping in Belgrade and gave a speech, attended by reportedly 20,000 people. That’s something President Xi doesn’t do often when abroad.
— Nik Stankovic (@nikstankovic_) May 8, 2024
Jak podaje agencja w czasie wizyty podpisano 29 umów dwustronnych ustalających ramy współpracy prawnej, regulacyjnej i gospodarczej. Serbia stanie się także pierwszym europejskim państwem od lat, które zainicjuje wolny handel z Chinami, gdy umowa podpisana w zeszłym roku wejdzie w życie 1 lipca roku bieżącego.
Vučić powiedział, że od 2020 r. Chiny są największym inwestorem w Serbii, a ich inwestycje wzrosły 30-krotnie w ciągu ostatniej dekady. Umowa o wolnym handlu zagwarantuje bezcłowy eksport 95 proc. serbskich produktów do Chin w okresie do całej dekady, powiedział gospodarz. Xi powiedział natomiast, że Chiny są gotowe importować z Serbii więcej wysokiej jakości produktów rolnych i z radością przyjęłyby więcej bezpośrednich lotów między Belgradem a chińskimi miastami.
Wraz z Węgrami Serbia jest największym w Europie zwolennikiem inicjatywy “Pasa i Szlaku” – sztandarowego projektu ogłoszonego przez Xi Jipinga przez 11 laty, wkrótce po objęciu władzy w ChRL. „Serbia została pierwszym strategicznym partnerem Chin w Europie Środkowo-Wschodniej osiem lat temu i staje się pierwszym krajem europejskim, z którym zbudujemy wspólnotę przyszłości” – powiedział Xi.
Obydwaj przywódcy oświadczyli, że będą wzajemnie wspierać suwerenność i integralność terytorialną, co oznacza, że Serbia uważa za prowincję Chin, tak jak ChRL uważają Kosowo, za region Serbii.
Czytaj także: Serbia kupuje chińskie drony bojowe
Vučić powiedział, że oba kraje zgodziły się na powołanie międzyrządowego komitetu technologicznego, który umożliwi Serbii dostęp do najnowszych technologii i wykorzystanie opracowywanych w Chinach sieci sztucznej inteligencji.
Chiny są właścicielami kopalń i fabryk w całej Serbii i pożyczyły miliardy w celu zainwestowania ich drogi, mosty i nowe obiekty, stając się kluczowym partnerem Serbii w rozwoju bardzo potrzebnej infrastruktury.
Wizyta Xi przypada w rocznicę zbombardowania przez siły amerykańskie ambasady Chin w Belgradzie w 1999 r. podczas ataku zbrojnego na byłą Jugosławię, w ramach wsparcia dla albańskich separatystów w Kosowie. W bombardowaniu zginęło trzech chińskich dziennikarzy, a 20 obywateli Chin zostało rannych. NATO określiło je jako przypadkowe. Wywołało ono wówczas oburzenie w Chinach i przeprosiny ze strony ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych Billa Clintona. „Chińczycy doceniają pokój, ale nigdy nie pozwolą, aby historyczna tragedia się powtórzyła” – stwierdził Xi we wtorkowym artykule opublikowanym w czołowym serbskim dzienniku „Politika”.
Jeszcze w środę Xi Jinping wyruszy do Węgier.