Prezydent zawetował ustawę o języku śląskim. Tak to uzasadnił
Prezydent Andrzej Duda zawetował nowelizację ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, która uznaje język śląski za język regionalny. W uzasadnieniu wskazał, że nie została spełniona przesłanka prawna, a zrobienie wyłomu dla języka śląskiego może wywołać podobne oczekiwania u przedstawicieli innych grup regionalnych.
Ustawa została przyjęta przez Sejm pod koniec kwietnia. W środę 29 maja prezydent Andrzej Duda odmówił podpisania ustawy i przekazał ją Sejmowi do ponownego rozpatrzenia.
Jak podała Kancelaria Prezydenta, Andrzej Duda we wniosku podkreślił, że "dążenie do nadania etnolektowi śląskiemu statusu języka regionalnego nie jest zjawiskiem nowym". W ostatnich latach można było bowiem zaobserwować natężenie działań zmierzających do zmiany statusu mowy mieszkańców Górnego Śląska i uznania jej za język regionalny.
"Prezydent podkreślił, że ocena, czy doszło do powstania określonego języka regionalnego, czy też do wyodrębnienia określonej mniejszości etnicznej, musi przede wszystkim opierać się na badaniu, czy spełnione zostały kryteria określone w ustawie z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym. Ocena taka powinna być dokonana przez specjalistów zajmujących się badaniem języka, kultury i tradycji, a w szczególności językoznawców" - czytamy na stronie Kancelarii.
W ocenie prezydenta "samo przekonanie zainteresowanej grupy społecznej, że odróżnia się w sposób istotny od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją, jest tutaj niewystarczające".
"Prezydent, posiłkując się dostępnymi w sferze publicznej opiniami ekspertów, zwłaszcza językoznawców, wśród których przeważa stanowisko, że gwary śląskie są gwarami języka polskiego, a dialekt śląski, na który się one składają, jest takim samym dialektem języka polskiego, jak np. dialekt małopolski, wielkopolski i mazowiecki, uznał, że nie została spełniona przesłanka prawna wynikająca z art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy".
Prezydent wyraził ponadto obawę, że uznanie etnolektu śląskiego za język regionalny, a tym samym objęcie go ochroną wynikającą z tego tytułu, może spowodować podobne oczekiwania u przedstawicieli innych grup regionalnych, chcących pielęgnować swoje lokalne języki.
"Niedające się wykluczyć działania hybrydowe, jakie mogą być podjęte w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej, związane z prowadzoną wojną za wschodnią granicą, nakazują szczególną dbałość o zachowanie tożsamości narodowej. Ochronie zachowania tożsamości narodowej służy w szczególności pielęgnowanie języka ojczystego" - czytamy w uzasadnieniu.
Na początku maja do sprawy odniósł się premier Donald Tusk.
— Musimy mieć świadomość — i nie ma w tym niczego dwuznacznego, niepoprawnego politycznie — że Europa jest unikatowym absolutnie miejscem w sensie geograficznym i fenomenem w sensie historycznym. Nigdzie nie było miejsca tak pięknego w sensie cywilizacji politycznej i kultury. Jeśli mówimy, że musimy uchronić istotę Europy, to mówimy właśnie o takich sprawach, jak nasza kultura i np. rzadkie języki. Mam nadzieję, że usłyszy to pan prezydent: nie trzeba się bać Śląska, nie trzeba się bać wspólnot etnicznych, nie trzeba się bać języka śląskiego, bo to jest wielkie dziedzictwo Polski i Europy — zaznaczył Tusk podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.