Aktualizacja: 08.05.2024 23:01 Publikacja: 08.05.2024 17:44
„Zygmunt August z Barbarą na dworze radziwiłłowskim w Wilnie” – obraz Jana Matejki z 1867 r.
Foto: Muzeum Narodowe w Warszawie / Wikipedia.org
Zygmunt podjął zresztą szaloną próbę jej przywołania z zaświatów, w czym miał dopomóc mu mistrz sztuk tajemnych, niejaki Jan Twardowski, uwieczniony przez Kochanowskiego lekarz i mag przebywający na dworze królewskim w latach 1565–1573. Istnieje też odmienna wersja, wedle której to nie Twardowski, ale czarownica z Błonia – „Wielki Ożóg” – miała spełnić marzenie króla i spowodować pojawienie się zjawy Barbary. Pozostał na ten temat rękopis z 1573 roku. Jak w książce „Barbara Radziwiłłówna i Zygmunt August” napisał Jerzy Besala: „Król na widok ukochanej krzyknął z radości i rzucił się ku niej, ale w tym momencie zgasła świeca i Barbara zniknęła”. Epizod ten został przedstawiony na kilku płótnach znanych polskich malarzy, na czele z Matejką. Podobno za całą sprawą z wywoływaniem ducha królowej stali królewscy dworzanie Jerzy i Mikołaj Mniszchowie, a rolę powracającej z zaświatów Barbary Radziwiłłówny odegrała bardzo do niej podobna Barbara Giżanka, w bliskiej przyszłości kochanka króla. Już ostatnia.
Barbara Radziwiłłówna zgodnie ze swoją ostatnią wolą spoczęła w ukochanym Wilnie. Nie chciała być pogrzebana w Krakowie, gdzie spotkało ją tak wiele przykrości. Radziwiłłowie nalegali jednak na władcę, aby została pochowana na Wawelu. Rudy pisał do niego: „Przebóg! Połóż ciało jej tamże […] między ciała innych królów, aby ludzie nie mówili, że ją wyrzucono s korony precz, iż nie byłą godna leżeć między tymi koronowanymi pany”. Bez wątpienia nie tylko zależało im na uczczeniu krewnej, ale mieli także na uwadze, może w jeszcze większym stopniu, zabezpieczenie interesu rodziny i własnego bezpieczeństwa. Świadczą o tym słowa Mikołaja Radziwiłła Rudego, który prosił króla, aby nie wystawił Radziwiłłów „na pohańbienie nieprzyjaciołom naszym, a p. Bóg to w. k. m. płacić będzie stokrotnie”. Dobrze wiedział, że mogą stać się celem niewybrednych ataków ze strony innych rodów, zazdrosnych o wcześniejsze wywyższenie rodziny, z której wywodziła się królowa. Tym bardziej mogło się tak stać, gdyż już wówczas – aby zacytować słowa Besali – wielu uważało, że Barbara jest „diablicą-nierządnicą ukrytą za pięknymi perłami i czarami, która doprowadziła Zygmunta Augusta do utraty instynktu politycznego, a dynastię Jagiellonów do biologicznego kresu”. Takie akurat koneksje mogły stać się źródłem trudnych do przewidzenia kłopotów.
materiały prasowe
Fragment książki Sławomira Leśniewskiego „Jagiellonowie. Złoto i rdza”, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego. Śródtytuły pochodzą od redakcji.
Następca Zygmunta I wzrastał w niezwykłych warunkach i otoczeniu, nawet jak na królewskiego syna. Osobami, które najczęściej widywał, były matka i siostry oraz panny z fraucymeru Bony, trzynaście urodziwych Włoszek. Królowa osobiście wybierała dla niego nauczycieli. Jednym z nich został Sycylijczyk Silvius Siculus Amatus, duże zasługi na polu kształcenia królewicza położył ochmistrz Piotr Opaliński. Bona nie życzyła sobie, aby wpływ na syna miał ktokolwiek z opozycji. Jej wybór był kontestowany, ale próby zmiany Amatusa i kilku jego włoskich pomocników nie powiodły się. Jednak – jak stwierdził Stanisław Cynarski, biograf króla piszący w ubiegłym wieku – „wbrew zarzutom o zaniedbanie edukacji królewicz posiadał wcale rozległą wiedzę z zakresu nauk humanistycznych, a także geometrii i przyrody. Świetnie opanował sztukę przemawiania i pisania listów. Wielokrotnie podkreślano jego dobrą znajomość łaciny oraz języka włoskiego i niemieckiego”. I dodał: „Duży wpływ na rozwój jego zainteresowań intelektualnych miał fakt, że dorastał w atmosferze renesansowego dworu Zygmunta I i Bony. Widział rozbudowę zamku królewskiego na Wawelu, wznoszenie kaplicy Zygmuntowskiej w katedrze. Przy nim toczyły się rozmowy o sztuce i rozwiązaniach architektonicznych. To wszystko musiało wywierać wpływ na jego wrażliwą naturę i budzić zainteresowanie sztuką”. Jednocześnie jednak mieszkał na Wawelu w niedużej komnacie – on, który jako dziesięciolatek został podniesiony do godności wielkiego księcia Litwy i króla Polski! Bardzo możliwe, że również ten fakt w jakiś sposób zwichnął jego spojrzenie na świat.
Choć może wydawać się to nieprawdopodobne, za pomysłem biało-czerwonej szachownicy lotniczej stoi jeden człowiek: pilot austro-węgierskich i polskich sił powietrznych, Stefan Stanisław Stec. Znak polskiego lotnictwa zawdzięczamy szczęśliwemu przypadkowi.
W swojej historii Polska miała kilka aktów prawnych, które można by nazwać ustawami zasadniczymi.
Za pomocą lasera oczyszczana jest elewacja wieży hejnałowej bazyliki Mariackiej w Krakowie. Prace konserwatorskie w kościele zakończą się w 2025 roku.
Ustawa z 2016 roku obniżyła wysokość emerytur i rent służbistów PRL do wysokości nie większej od średnich świadczeń wypłacanych przez ZUS. Aktualnie, w MSWiA trwają prace nad zmianami w ustawie i przywróceniem przynajmniej części świadczeń, przyznanych za służbę totalitarnemu państwu.
Trzeci raz w czasie wojny z Ukrainą Władimir Putin będzie odbierał wojskową paradę w centrum Moskwy. Tym razem będą mu towarzyszyli nie tylko najbliżsi sojusznicy.
Nie interesuje nas perspektywa ani Palestyny, ani Izraela. Zainteresowanie wojną w Ukrainie także zmalało. Dobra koniunktura geopolityczna, niechęć do ciężaru odpowiedzialności za losy świata pozwalają nam w polityce na luksus zajmowania się sobą.
Wszystkim, którzy twierdzą, że Donald Trump jest najbardziej nieprzewidywalnym politykiem amerykańskim, warto przypomnieć historię, która wydarzyła się 191 lat temu. Jej bohaterem był Andrew Jackson, najbardziej awanturniczy prezydent w historii USA.
Wystawiona w Teatrze Muzycznym w Poznaniu „Irena” z muzyką znakomitego jazzmana Włodka Pawlika i w reżyserii Amerykanina Briana Kite’a będzie miała premierę w berlińskim Admiralspalast.
W trakcie prac prowadzonych w willi Kossaków w Krakowie robotnicy znaleźli rękopisy, które najpewniej należały do młodej Magdaleny Samozwaniec.
Rada nadzorcza Banku Pekao odwołała cały zarząd. Stanowisko stracił również prezes Leszek Skiba.
W Europie doszło właśnie do największej inwestycji w AI w historii. SoftBank, Microsoft i Nvidia sięgnęły głęboko do kieszeni, by przejąć udziały w brytyjskim start-upie Wayve, który jest kluczowy dla rozwoju autonomicznych pojazdów.
Jak poinformowała Towarowa Giełda Energii, 6 maja 2024 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Towarowej Giełdy Energii powierzyło stanowisko prezesa zarządu kolejnej kadencji Piotrowi Listwoniowi, dotychczasowemu wiceprezesowi ds. operacyjnych. Został on wybrany na to stanowisko w drodze konkursu.
Po sprawie sędziego Tomasza Szmydta trzeba zaostrzyć m.in. sędziom dostęp do tajemnic państwa – dziś nie podlegają weryfikacji ABW. W praktyce będzie to jednak niezwykle trudne.
Elon Musk, właściciel Tesli, w e-mailu do kadry kierowniczej ogłosił likwidację zespołu Supercharger, który pracował nad rozwojem ładowania. Tym samym miliarder kasuje jeden z centralnych filarów sukcesu Tesli.
Kreml chciał przeprowadzić zamach rękoma Ukraińców. Zdrajców schwytano, ale Moskwa aktywizuje swoją agenturę nad Dnieprem.
Zwolnienie z kosztów sądowych powinno być tak uregulowane, aby złożenie wniosku w tej sprawie i jego rozpatrzenie nie utrudniało stronom korzystania z ich uprawnień. Tak orzekł Trybunał Konstytucyjny.
Czy firmy ubezpieczeniowe mogą narzucać poszkodowanym usługi powiązanych z nimi warsztatów i ich ceny? Siedmiu sędziów SN podjęło kolejną uchwałę w tej kwestii.
Największe kontrowersje budzi zakres przedmiotowy przepisów chroniących osoby zgłaszające naruszenia prawa.
Prezes PiS Jarosław Kaczyński zareagował na wynik głosowania radnych sejmiku w województwie małopolskim. W związku z brakiem poparcia dla posła Łukasza Kmity w głosowaniu na marszałka, stanowisko szefa struktur stracił Andrzej Adamczyk.
Po majówce wróciła polityka. Też w samorządach, gdzie rozpoczęły się kadencje nowych władz. Nie obyło się bez niekorzystnego dla partii Jarosława Kaczyńskiego rozwoju sytuacji w regionach. Prezes mówi o „zdrajcach” i traci bastiony.
Steward Health Care wystawiło na sprzedaż wszystkie 31 szpitali w USA, mając nadzieję na sfinalizowanie transakcji do końca lata, aby pokryć swoje zobowiązania o wartości 9 miliardów dolarów – poinformowali prawnicy firmy na rozprawie sądowej w Houston.
Kwota za wcześniejsze rozwiązanie umowy najmu z przyczyn leżących po stronie najemcy to dla wynajmującego przychód z innych źródeł. Nie ma więc do niego zastosowania 8,5 proc. ryczałt.
Szczególna forma ostatniej woli jest możliwa, gdy stan zdrowia spadkodawcy stopniowo pogarsza się w związku z ciężką chorobą, która prowadzi do nieodległej śmierci.
Znacząco przyspieszył ruch pojazdów na ulicach Katowic. To efekt Inteligentnego Systemu Transportowego (ITS), który ma usprawnić komunikację zarówno publiczną jak i prywatną w tym największym mieście regionu.
Austriacki Raiffeisen Bank International pod naciskiem Waszyngtonu zrezygnował z kupna za 1,5 mld euro udziałów w grupie budowlanej Strabag związanej z rosyjskim oligarchą objętym sankcjami. To kolejna porażka wizerunkowa banku uznanego przez Ukrainę za sponsora rosyjskiej wojny.
Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej w piśmie skierowanym do ministra sprawiedliwości domaga się zapewnienia dostępności lekarzy sądowych w każdym okręgu sądowym oraz zapewnienia odpowiedniej liczby tych lekarzy.
Zdrada w podlaskim sejmiku, podobnie jak zdrada sędziego Tomasza Szmydta, komplikuje sytuację partii Jarosława Kaczyńskiego. Zamiast przekuć wygraną w wyborach samorządowych na kapitał w kampanii do Parlamentu Europejskiego, PiS znalazł się w poważnych tarapatach.
Matura 2024 - dzień drugi. Dziś zmagania z arkuszami z matematyki na poziomie podstawowym. Publikujemy maturalne arkusze CKE z rozwiązanymi przez najlepszych ekspertów zadaniami.
Exposé ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego, okraszone pozornymi wezwaniami do współpracy, było jedną wielką manipulacją, której celem było pokazanie, że poza jedynie słusznym kursem Unii Europejskiej nie istnieje żaden inny – chyba że dyktowany z Kremla przez Władimira Putina.
Po ucieczce z Polski na Białoruś sędzia Tomasz Szmydt przyjmuje zaproszenia od białoruskich i rosyjskich propagandystów. W jednym z programów przyjął wstążkę św. Jerzego, symbol używany przez rosyjskie wojsko.
W turnieju w Rzymie pierwsze mecze rozegrały Magda Linette i Magdalena Fręch. Obie wygrały. Przeciwniczkę w drugiej rundzie poznała Iga Świątek. Na kort wyjdzie w czwartek. Podobnie jak Rafael Nadal, na którego wszyscy na Foro Italico czekają.
Po gigantycznym sukcesie ChatGPT, gdy miliony użytkowników przekonały się, że można zdobywać online informacje w nieco inny sposób, niż przyzwyczaił nas do tego choćby Google Search, twórcy rewolucyjnego narzędzia firmy OpenAI robią kolejny krok.