We wtorek rząd przyjął projekt nowelizacji VAT, odraczający rewolucję w fakturowaniu, czyli obowiązkowy Krajowy System e-Faktur do 2026 r. To oznacza straty dla budżetu państwa i firm. Chodzi o poniesione koszty dostosowania do zmian, których nie będzie 1 lipca 2024 r., ale też brak uszczelnienia VAT, co oznacza brak nawet 4 mld zł wpływów do kasy państwa.
- We wtorek rząd przyjął projekt nowelizacji VAT, który odracza termin wejścia w życie obowiązkowego KSeF do lutego i kwietnia 2026 r.
- Minister finansów podjął taką decyzję po negatywnych testach wydajnościowych systemu KSeF, choć jeszcze w grudniu 2023 r. poprzednie kierownictwo MF zapewniało że system jest gotowy do wdrożenia
- Straty dla budżetu państwa to 30 mln zł poniesionych kosztów i brak nawet 4 mld zł wpływów z VAT. Strat firm nikt nie jest w stanie oszacować
- Brak uszczelnienia VAT może odbić się również na firmach
- Więcej informacji o biznesie znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
Brak wdrożenia obowiązkowego KSeF od 1 lipca 2024 r. oznacza 30 mln zł strat dla budżetu państwa. Takie koszty poniósł resort na wdrożenie systemu obowiązkowego e-fakturowania. Dużo wyższe koszty poniosły jednak firmy, które częściowo lub w całości przygotowywały się do KSeF, który miał ruszyć w lipcu.
To jednak nie koniec złych wiadomości, bo dużo wyższe straty są związane z brakiem uszczelnienia VAT. Taki był bowiem główny cel KSeF. Na domiar złego dzieje się to w sytuacji, gdy w 2023 r. kolosalnie wzrosła luka VAT. Jak informowaliśmy wyniosła 15,8 proc., choć w 2022 r. była na poziomie 7,3 proc.
Uszczelnienie VAT odroczone do 2026 r.
Krajowy System e-Faktur miał być kolejnym narzędziem uszczelniającym VAT, obok już obowiązujących: jednolitego pliku kontrolnego (JPK_VAT), podzielonej płatności (split payment), białej listy podatników VAT i innych.
Dzięki JPK_VAT administracja skarbowa powinna być (przynajmniej w teorii) wyłapywać nieprawidłowości w rozliczaniu VAT. Tyle, że fiskus dowiaduje się o tym z co najmniej miesięcznym opóźnieniem. Kolejnym krokiem miał być KSeF.
Krajowy System e-Faktur miał być dużo lepszym narzędziem do kontroli VAT. Skoro wszystkie faktury miały przechodzić na bieżąco przez ten system, to fiskus z dnia na dzień miał monitorować co się "dzieje w VAT" i w razie potrzeby reagować na nieprawidłowości. Pod koniec 2022 r. Ministerstwo Finansów, pod kierownictwem poprzedniej ekipy rządzącej, przedstawiło projekt nowelizacji VAT, z którego wynikało że wprowadzenie KSeF pozwoli uszczelnić VAT, co oznaczałoby dodatkowe wpływy do budżetu państwa: — 1,8 mld zł w 2024 r. oraz 1,2 mld zł w 2025 r.
Obecna decyzja o odroczeniu KSeF o dwa lata oznacza więc, że do kasy państwa w tym i przyszłym roku nie wpłynie planowane ok. 4 mld zł. Tak szacowało poprzednie kierownictwo, z czasów rządów Zjednoczonej Prawicy. Obecnie, resort szacuje nieco mniejsze straty. Jak wynika z projektu nowelizacji VAT przyjętego przez obecny rząd 30 kwietnia 2024 r., odroczenie KSeF oznacza brak 2,7 mld zł wpływów z VAT łącznie w latach 2024 i 2025.
To problem zarówno dla Ministerstwa Finansów, jak i przedsiębiorców.
Minister finansów Andrzej Domański wyjaśnił, że innej decyzji niż odroczenie KSeF nie mógł podjąć, bo audyt systemu wykazał, że system nie przeszedł testów wydajnościowych. Mówiąc wprost, nie byłby w stanie obsłużyć tak dużej liczby dokumentów (MF szacowało nawet 100 mln faktur dziennie). Minister Domański przyznał, że gospodarce groził paraliż, o czym informowaliśmy w artykule: Rewolucja w fakturowaniu. "Groził nam paraliż". Brak wdrożenia KSeF od 1 lipca br. — wyjaśnił minister — to efekt braku należytego nadzoru poprzedniego kierownictwa resortu, które jeszcze w grudniu 2023 r. zapewniało, że KSeF jest gotowy do wdrożenia od 1 lipca 2024 r.
Jakie będa skutki decyzji o odroczeniu KSeF?
Eksperci przyznają, że skoro testy wykazały, że KSeF nie był gotowy do wdrożenia, a nawet — jak mówił minister Andrzej Domański — system trzeba zbudować niemal od początku, to decyzja o odroczeniu KSeF była słuszna.
Jak mówi Maciej Dybaś, partner w Crido, choć decyzja o odroczeniu KSeF potęguje panującą na rynku niepewność wśród przedsiębiorców, to z niewydolnością systemu trudno dyskutować.
Brak uszczelnienia VAT będzie miał jednak poważne konsekwencje dla budżetu państwa i przedsiębiorców.
— Ogromna luka w VAT, która w 2023 r. wyniosła 15,8 proc. czyli ok. 40 mld zł powinna skłonić do szybkiego naprawienia zaniedbań, które do wzrostu tej luki doprowadziły. W stosunku do 2022 r. luka wzrosła ponad dwukrotnie co oznacza, że z budżetu tylko w 2023 r. wyparowało dodatkowo około 20 mld zł — komentuje Radosław Borowski, prezes Stowarzyszenia Podatników Lege Artis i partner spółki doradczej Taxberg. Ekspert uważa, że wzrost luki to efekt m.in. kilku lat zaniedbań i stagnacji w administracji skarbowej. Ekspert nie wyklucza również wzrostu aktywności mafii VATowskich. — Grupy przestępcze wyłudzające VAT nauczyły się omijać wypracowane przez administrację skarbową narzędzia uszczelniające — uważa Radosław Borowski.
Co decyzja o odroczeniu zmian w VAT oznacza dla przedsiębiorców?
— Z perspektywy MF odroczenie wejścia w życie obligatoryjnego KSeF rzeczywiście może być złą wiadomością w aspekcie szacowanych wpływów podatkowych. Można się więc spodziewać, że te planowane wpływy w związku z KSeF będą musiały być "zasypane" w inny sposób — uważa Magdalena Jaworska, doradczyni podatkowa i partnerka w Quidea. Zdaniem Radosława Borowskiego, prawdopodobnie podatnicy mogą się spodziewać nasilonych kontroli podatkowych i celno-skarbowych.
Magdalena Jaworska ocenia, że to nie jest jednak wcale pewne, bo kontroli z roku na rok jest coraz mniej, choć są one coraz bardziej skuteczne. — Ten trend jest już teraz widoczny, gdy nie obowiązuje obligatoryjny KSeF — zauważa Magdalena Jaworska.
Ekspertka zwraca też uwagę, że powszechne stosowanie KSeF miało pozwolić skarbówce na skrócenie czasu dostępu do danych analitycznych oraz usprawnić i przyspieszyć działania weryfikacyjne i kontrolne. — Chodzi nie tylko o VAT, ale również o podatki dochodowe. Z powodu przesunięcia KSeF tak się więc nie stanie — stwierdza Magdalena Jaworska.
Będzie uszczelnienie podatków dochodowych
Magdalena Jaworska zwraca też uwagę, że w tym roku wchodzą w życie kolejne "narzędzia", które mają ułatwić kontrolującym skuteczne typowanie do kontroli. Chodzi mianowicie o implementację dyrektywy DAC7, która jakkolwiek nie wprowadza nowych podatków, to może pomóc ograniczyć szarą strefę handlu internetowego. Na operatorów platform internetowych mają być nałożone obowiązki sprawozdawcze w aspekcie przekazywania danych sprzedawców handlujących w sieci. — Skarbówka dostanie więc kolejny zestaw danych na temat zawieranych transakcji — przypomina Magdalena Jaworska.
Autor: Łukasz Zalewski, dziennikarz działu prawnego Business Insider Polska