Aktualizacja: 03.05.2024 09:38 Publikacja: 03.05.2024 08:31
Strona tytułowa Konstytucji 3 Maja
Foto: Fotorzepa/ Krzysztof Skłodowski
W ramach przedstawianej interpretacji ówczesnych wydarzeń podkreśla się więc, że reformy należało zatrzymać w okresie poprzedzającym uchwalenie Konstytucji (tj. gdy Sejm zwiększył już armię, przyznał prawa mieszczanom, usprawnił system administracyjny i podatkowy). Wtedy Rzeczypospolita „raczej na pewno” byłaby nadal obecna na mapie Europy. Wprawdzie wciąż byłby to swoisty „przetrwalnik”, ale istniałby formalnie odrębny byt polityczny (A. Chwalba). Siłą rzeczy, w takiej sytuacji, nie byłoby więc legionów (i Mazurka Dąbrowskiego), Księstwa Warszawskiego i jego 100 tys. armii maszerującej z Napoleonem na Moskwę. Jeżeli jednak Rzeczpospolita dotrwałaby do Kongresu wiedeńskiego (1815), to z pewnością podczas jego obrad nie zadecydowano by o jej unicestwieniu. Skoro bowiem postanowiono tam o powołaniu niesuwerennego Królestwa Polskiego, to w sytuacji ciągłości istnienia Rzeczpospolitej, tym bardziej utrzymano by jej istnienie, choćby ze względu na zasadę zachowania równowagi politycznej.
Przedstawiona koncepcja jest tylko ciekawą intelektualnie historiozoficzną refleksją (mającą jednak oparcie w znanych faktach). Z perspektywy wieków lepiej natomiast można dostrzec zagrożenia, znane też są wydarzenia, które nastąpiły już po uchwaleniu Konstytucji 3 maja, a które z oczywistych względów ówczesnym nie mogły być znane. Bezsprzecznie łatwiej jest więc formułować klarowne koncepcje. Niewątpliwe jest jednak że ówcześni zwolennicy reform państwa zdawali sobie sprawę, z tego że własnymi siłami nie zdołają obronić dzieła konstytucji, nie udało się im też stworzyć realnego sojuszu politycznego dającego efektywną ochronę reformom. Tle z pewnością wiedzieli. Być może więc – w imię tylko tych faktów – należało zatrzymać się wcześniej i nie uchwalać Konstytucji.
Niezależnie jednak od ocen ówczesnych wydarzeń, zarysowanie różnych ich interpretacji pozwala dostrzec inny (mniej dyskutowany) aspekt politycznych uwarunkowań i dylematów wtedy podejmowanych rozstrzygnięć. Na takim tle innego znaczenia nabiera także fakt przyjęcia Konstytucji przy zastosowaniu swego rodzaju fortelu politycznego, tj. wtajemniczenia wyłącznie zwolenników przyjęcia Konstytucji o przedmiocie obrad pierwszej po świętach Wielkiejnocy sesji parlamentu. Obecność podczas majowego posiedzenia Sejmu Wielkiego wszystkich wybranych posłów mogłaby więc skutkować odrzuceniem Konstytucji, co z jednej strony pozbawiłoby nas niewątpliwego pomnika kultury prawnej i jakże zmaterializowanego wyrazu woli umocnienia ówczesnej państwowości, ale z drugiej otworzyłoby być może drogę do „długiego marszu” w kierunku skuteczniejszej obrony i wzmocnienia tej państwowości.
Z szerzej perspektywy zaś zarysowane kontrowersje co do trafności decyzji o skali i tempie wprowadzania reform niejako zapowiadają późniejsze spory dotyczące zasadności wywoływania powstań narodowych w XIX wieku.
Ustawa rządowa z 3 maja 1791 r. (tzw. Konstytucja 3 maja) była najznamienitszym wyrazem reform ustrojowych, które zostały podjęte przez elity polskiego społeczeństwa w końcu XVIII wielu. Ich celem było wzmocnienie ówczesnego państwa.
Przeciągający się kryzys w sądownictwie skłania do dyskusji o zmianach konstytucyjnych. Może to być jedyna droga, aby na trwale wyrwać nasze państwo ze ślepego zaułku, w jakim się znalazło.
Pracodawca może utożsamiać się z danymi ideami. Nie może jednak zmuszać zatrudnionych do udziału w konkretnych inicjatywach, jeśli nie dotyczą ich pracy.
Harmonizacja polskiego i unijnego prawa było olbrzymią operacją legislacyjną, która zakończyła się sukcesem. Dziś jesteśmy już w innym miejscu niż 20 lat temu, a połączone systemy okrzepły i stały się spójne.
Unia wywarła decydujący wpływ na ochronę danych osobowych, nieodwracalnie zmieniając nasze życie.
20 lat naszego kraju w Unii to okres, w którym zrealizowano ponad 200 mld dol. bezpośrednich inwestycji, zagranicznych oraz czas dynamicznego rozwoju różnych sektorów, szczególnie usług i przetwórstwa przemysłowego.
Przeciągający się kryzys w sądownictwie skłania do dyskusji o zmianach konstytucyjnych. Może to być jedyna droga, aby na trwale wyrwać nasze państwo ze ślepego zaułku, w jakim się znalazło.
Rozpoczął się sezon turystyczny na pojezierzach północnej Polski. Żeglarze będą mogli skorzystać z ukończonych właśnie ważnych inwestycji.
Do bazy lotniczej w Nigrze wkroczyły wojska rosyjskie, w której również stacjonuje wojsko amerykańskie - podała agencja Reutera.
Kanclerz Niemiec Olaf Scholz spotyka się w czwartek wieczorem w Paryżu z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem na kolacji, aby omówić politykę Unii Europejskiej wobec Chin - pisze Politico.
Malejący popyt na naczepy, a wcześniej podczas pandemii spadek zapotrzebowania na autokary sprawił, że producent tych pojazdów, belgijski Van Hool, ogłosił bankructwo i został rozparcelowany.
Szymon Hołownia, który w ostatnich tygodniach poniósł straty wizerunkowe, w związku z przepychanką o ustawy liberalizujące przepisy aborcyjne z Lewicą, postanowił przejść do kontrataku.
Choć tempo wzrostu sprzedaży nowych aut słabnie – w pierwszym kwartale 2024 r. rynek co prawda urósł o blisko 12 proc. r/r, ale po pierwszych dwóch miesiącach dynamika sięgała 20 proc. – według danych GUS samochody okazują się najbardziej pożądanym produktem w sprzedaży detalicznej.
Przeciągający się kryzys w sądownictwie skłania do dyskusji o zmianach konstytucyjnych. Może to być jedyna droga, aby na trwale wyrwać nasze państwo ze ślepego zaułku, w jakim się znalazło.
Następca Ferrari 812 nosi nazwę 12Cilindri. Jego 6,5-litrowy silnik nie ma żadnej technologii turbo czy hybrydowej, wytwarza 830 KM i kręci się do 9500 obr./min.
Będzie to największy skup akcji własnych w historii Stanów Zjednoczonych. Apple Inc, producent iPhonów, nabędzie od akcjonariuszy papiery za 110 miliardów dolarów.
Do bazy lotniczej w Nigrze wkroczyły wojska rosyjskie, w której również stacjonuje wojsko amerykańskie - podała agencja Reutera.
Rzadziej podnoszonym aspektem ówczesnych reform ustrojowych jest fakt zapoczątkowania w konstytucji procesu przemiany kategorii obywatelstwa Rzeczypospolitej. Otóż, na mocy prawa o miastach, stanowiącego integralną część konstytucji, mieszczanie uznani zostali za wolnych obywateli.
Kierowcom częściej w tym roku są zatrzymywane prawa jazdy za tzw. 50+, jednak liczba zabitych w wypadkach, których przyczyną była prędkość, nieznacznie spadła.
Nauczyciele języka polskiego idą na wojnę z Barbarą Nowacką. Domagają się większych cięć w lekturach i szacunku do praktykujących pedagogów.
Zgodnie z propozycją diagnostów, forsowaną w ministerstwie infrastruktury, cena za badanie techniczne pojazdu ma wzrosnąć do kwoty 246 zł. Nowa stawka opłat otrzymała poparcie Komisji Infrastruktury Senatu RP.
Górnik Zabrze nie ma prezesa ani dyrektora sportowego, ale wiosną gra znakomicie. Ma nawet szansę na mistrzostwo Polski.
Dla kibiców na pewno jest ciekawiej, jeśli pojawiają się nowe kluby, które mają do dyspozycji duże pieniądze i stawiają sobie ambitne cele. To świadczy o rozwoju PlusLigi - mówi „Rz” Sebastian Świderski, prezes Polskiego Związku Piłki Siatkowej (PZPS).
"Jak ocenia Pani/Pan start Daniela Obajtka w wyborach do Parlamentu Europejskiego?" - takie pytanie zadaliśmy uczestnikom sondażu SW Research dla rp.pl.
Coolcations to zdaniem ekspertów jeden z najpopularniejszych trendów turystycznych 2024 roku. Co kryje się za tym określeniem?
Przyjęło się uważać, że uchwalona 17 września 1787 r. amerykańska ustawa zasadnicza była pierwszą w dziejach konstytucją państwową – spisanym w jednolity sposób zbiorem podstawowych praw ustrojowych całego kraju. Czy rzeczywiście ten dokument jest pierwszym takim aktem prawnym w historii?
PiS na konwencji w Kielcach przedstawił liderów list wyborczych na wybory do Parlamentu Europejskiego. Zgodnie z wcześniejszymi doniesieniami pierwsze miejsca na listach uzyskali Mariusz Kamiński. Maciej Wąsik i Daniel Obajtek.
W swojej historii Polska miała kilka aktów prawnych, które można by nazwać ustawami zasadniczymi.
Samer A., pochodzący z Libanu biznesmen, który decyzją Daniela Obajtka stanął na czele szwajcarskiej spółki Orlenu, Orlen Trader Switzerland (OTS), w rozmowie z RMF FM zapewnia, że "nie otrzymał żadnych zarzutów z prokuratury"
Zabytkowe autobusy i tramwaje wracają na ulice stolicy, dwa brzegi Wisły łączą promy, a nad Zegrze pływa statek Zefir. Ruszył 16. sezon Warszawskich Linii Turystycznych.
Orangutan Rakus z indonezyjskiego lasu deszczowego traktował swoje rany rośliną, o której wiadomo, że ma właściwości lecznicze.