Nieprawdziwe zarzuty wobec WIBOR-u. Prezes GPW Benchmark zabiera głos [OPINIA]
Nie ma nic bardziej przejrzystego, wyrażonego prostym i zrozumiałym językiem, niż klauzula stanowiąca, że oprocentowanie kredytu ustala się na podstawie wysokości wskaźnika WIBOR 3M powiększonego o marżę banku. Nikt nigdy nie wykazał, by na polskim rynku finansowym kiedykolwiek doszło do zjawiska manipulacji wskaźnikiem, a medialne sensacje rzekomych sygnalistów nie znalazły dotąd żadnego potwierdzenia – napisał w opinii dla Business Insider Polska Zbigniew Minda, prezes GPW Benchmark.
- Zdaniem Zbigniewa Mindy "klasycznym dezinformowaniem klientów przez niektóre kancelarie prawne jest argumentowanie, że WIBOR nie oddaje kosztów finansowania akcji kredytowej"
- Nikt nigdy nie wykazał, by na polskim rynku finansowym kiedykolwiek doszło do zjawiska manipulacji wskaźnikiem – podkreśla prezes GPW Benchmark
- Banki, ściśle nadzorowane w tej kwestii przez KNF, przed zawarciem umowy obowiązkowo informują klienta o skutkach zmiany oprocentowania kredytu (WIBOR + marża) dla wysokości miesięcznych rat – przypomina Minda
- Więcej informacji o biznesie znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
Możliwość wzrostu (lub – nie zapominajmy – spadku) raty kredytu w przypadku zawarcia umowy ze zmiennym oprocentowaniem wydaje się sprawą oczywistą. Banki, ściśle nadzorowane w tej kwestii przez KNF, przed zawarciem umowy obowiązkowo informują klienta o skutkach zmiany oprocentowania kredytu (WIBOR + marża) dla wysokości miesięcznych rat. Przedstawiają nawet scenariusz, w którym całkowite oprocentowanie kredytu, w wyniku wzrostu wskaźnika WIBOR, osiąga poziom 10 procent! Nie da się więc w sposób poważny podnosić zarzutu, że klient nie wiedział, jakie są konsekwencje zaciągnięcia zobowiązania opartego na WIBOR.
Zobacz także: Pierwsze takie ostrzeżenia Ministerstwa Finansów. Chodzi o zwolnienie z podatku
Pojawiają się jednak głosy, że umowa kredytowa oparta na zmiennym oprocentowaniu naraża klienta na nieograniczone ryzyko wzrostu stóp procentowych, więc jest nieuczciwa. Należy więc zapytać, co z obligacjami zmiennokuponowymi – czy wzrost oprocentowania kredytów jest zły, ale już w obligacjach jest dobry? W tak infantylnym ujęciu kredyty w złotym oparte na zmiennym oprocentowaniu powinny być zakazane, a dopuszczone jedynie kredyty na stałej stopie. Jednak zarówno prawo bankowe w art. 69, jak i też ustawa o kredycie hipotecznym w art. 29 wprost dopuszczają stosowanie zmiennego oprocentowania w umowach kredytu z konsumentem.
Dwa typy ryzyka
To populistyczna próba zrównania skutków zastosowania w umowie zmiennego oprocentowania z ryzykiem walutowym. To prawda, że kredytobiorca i kredytodawca ponoszą oba wspomniane ryzyka w identycznym zakresie. Jednak między "ryzykiem zmiany oprocentowania" a ryzykiem walutowym są istotne różnice. W przypadku ryzyka walutowego kredytobiorca jest narażony na zmianę wysokości kapitału kredytu z uwagi na osłabienie się polskiej waluty wobec waluty obcej. Przy kredytach o zmiennym oprocentowaniu dochodzi jedynie do zmiany wysokości wskaźnika referencyjnego. Kredyty walutowe również były oparte na zmiennym oprocentowaniu i ten element nie został przez sądy zakwestionowany.
Jak określa się wysokość WIBOR
Pseudoracjonalną próbą przeniesienia argumentacji ze spraw kredytów walutowych na złotowe jest akcentowanie wpływu banku na poziom WIBOR – bank równocześnie dostarcza dane do wyznaczania wskaźnika WIBOR, jak i stosuje go potem w umowach z klientami. Jest to argument contra legem, tj. sprzeczny z obowiązującym w Polsce i Unii Europejskiej prawem. Nie da się bowiem stworzyć wskaźnika stopy procentowej w inny sposób niż na podstawie danych od banków. To wynika nie tylko z zasad sztuki, ale również wprost z definicji wskaźnika referencyjnego stopy procentowej zawartej w art. 3 ust 1 pkt 22 rozporządzenia BMR. Artykuł 29 ust. 1 tego rozporządzenia dopuszcza stosowanie wskaźników w umowach zawieranych przez banki, które przekazują dane do administratora wskaźnika (w Polsce administratorem tym jest GPW Benchmark).
Klasycznym dezinformowaniem klientów przez niektóre kancelarie prawne jest argumentowanie, że WIBOR nie oddaje kosztów finansowania akcji kredytowej, co – uwaga – miałoby być sprzeczne z "istotą wskaźnika". W argumencie tym zawarta jest nieznajdująca nigdzie oparcia sugestia, jakoby bank mógł wyznaczać zmienne oprocentowanie jedynie na podstawie "kosztów własnej działalności" oraz że jakikolwiek wskaźnik referencyjny stopy procentowej powinien mierzyć wyłącznie ten koszt. Tutaj ponownie należy odwołać się do art. 29 ust 2 ustawy o kredycie hipotecznym, który dopuszcza stosowanie zmiennego oprocentowania na podstawie wskaźnika referencyjnego stopy procentowej w rozumieniu rozporządzenia BMR. Czyli wskaźnik wyznaczany w oparciu o stopę, według której banki mogą udzielać pożyczek innym bankom lub agentom na rynku finansowym.
O jaką przejrzystość klauzuli chodzi
Zgodnie z dyrektywą 93/13 EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich "ocena nieuczciwego charakteru warunków nie dotyczy ani określenia głównego przedmiotu umowy, ani relacji ceny i wynagrodzenia do dostarczonych w zamian towarów lub usług, o ile warunki te zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem". W tym kontekście publicystyka prawnicza skierowana przeciwko wskaźnikowi WIBOR dokonuje manipulacji w znaczeniu "przejrzystości klauzuli". Nie ma nic bardziej przejrzystego, wyrażonego prostym i zrozumiałym językiem, niż klauzula zmiennego oprocentowania stanowiąca np., że oprocentowanie kredytu ustala się na podstawie wysokości wskaźnika WIBOR 3M powiększonego o marżę banku.
Pomimo tego usiłuje się wmówić opinii publicznej, że WIBOR miałby być nieprzejrzysty, bo klient nie jest w stanie zrozumieć metody wskaźnika. Utożsamia się bowiem różne pojęcia występujące w dwóch aktach prawnych, zrównując przejrzystość z BMR i zdolność wskaźnika do pomiaru rynku oraz realiów gospodarczych z przejrzystością z art. 4 ust 2 dyrektywy 93/13. Przejrzystość na gruncie BMR odnosi się wyłącznie do obowiązków administratora określonych w art. 13, art. 27 i art. 28 ust 1 rozporządzenia BMR. Artykuły te normują obligatoryjną treść informacji dotyczących wskaźnika, którą wyłącznie administrator, a nie podmiot stosujący wskaźnik w umowie, jest zobowiązany udostępniać na swojej stronie celem ochrony konsumenta i przejrzystości działania.
Sugerowanie, że "zrozumiały język", o którym mowa w dyrektywie, nie dotyczy wyłącznie klauzuli umownej jako takiej, ale obejmuje również metodę wskaźnika, w której zgodnie z zasadami sztuki musi się znaleźć specjalistyczna materia merytoryczna, stanowi oczywiste nadużycie. Pomija się fakt, że art. 27 rozporządzenia BMR określa obowiązkową treść informacji dotyczącej wskaźnika referencyjnego przeznaczonej dla konsumenta w oświadczeniu o wskaźniku referencyjnym, publikowanym na stronie administratora, która wyrażona jest językiem prostym i opisowym. Na podobnej zasadzie moglibyśmy podważać czynności bankowe z udziałem konsumenta, bo przecież ten nie jest w stanie zrozumieć zasad prowadzenia działalności bankowej zawartych na kilkuset stronach rozporządzenia o wymogach kapitałowych.
Czy WIBOR był manipulowany
Nikt nigdy nie wykazał, by na polskim rynku finansowym kiedykolwiek doszło do zjawiska manipulacji wskaźnikiem, a medialne sensacje rzekomych sygnalistów nie znalazły dotąd żadnego potwierdzenia.
Dyskusja nie może odbywać się na zasadzie "kłamiemy na temat WIBOR, zawsze coś zostanie" – czy to w umysłach kredytobiorców, którzy tym chętniej będą szukać porady u wprowadzających ich w błąd prawników, czy to w umysłach sędziów, którzy będą orzekać w tych sprawach.
Autor: Zbigniew Minda, prezes GPW Benchmark