Rynek fotowoltaiki w Polsce wciąż rośnie. Ekspert: trzeba robić to mądrze
Pomimo coraz trudniejszego dostępu do sieci energetycznej aktualnie realizowanych jest w Polsce blisko 5 tys. projektów fotowoltaicznych o łącznej mocy 17 GW. — Tempo przyłączania instalacji do sieci spada, ale sytuacja nie jest zła. Inwestorzy mają w swoich portfelach wiele projektów, a Polska wciąż plasuje się wysoko w UE pod względem nowych mocy w elektrowniach słonecznych — podkreśla Grzegorz Wiśniewski, prezes Instytutu Energetyki Odnawialnej. Przekonuje, że wciąż jest miejsce na rozwój OZE w naszym kraju. — Trzeba natomiast robić to mądrze — dodaje.
- Produkcja energii ze słońca bije w tym roku rekordy, a inwestorzy pracują nad uruchomieniem kolejnych instalacji
- Boom w fotowoltaice trwa, ale to nie oznacza, że nie ma barier dla rozwoju tej branży. — Skala odmów przyłączenia instalacji do sieci jest niewyobrażalnie wysoka. Przez sito operatorów przechodzi tylko co 10 projekt — zauważa Grzegorz Wiśniewski prezes IEO
- Już teraz zielonej energii mamy tak dużo, że coraz częściej w godzinach szczytu operator musi redukować moc elektrowni słonecznych. Przy tak mało elastycznym krajowym systemie energetycznym kolejne gigawaty w panelach mogą być sporym problemem
- Z drugiej strony duża ilość zielonej energii obniża hurtowe ceny prądu, które czasami są nawet ujemne
- Więcej informacji o biznesie znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
"Wbrew przeszkodom związanym z utrudnieniami w dostępie do sieci energetycznej i pomimo okresu malejących cen energii boom deweloperski w fotowoltaice trwa" — pisze Instytut Energetyki Odnawialnej, prezentując najnowszą bazę projektów fotowoltaicznych w Polsce. Z raportu wynika, że na koniec I kwartału tego roku realizowanych projektów jest niemal 5 tys. Znajdują się one na różnych etapach — od wydania warunków przyłączenia do sieci, przez zawarcie umów przyłączeniowych, aż po uzyskanie pozwoleń budowlanych.
Na koniec I kwartału łączna moc wszystkich projektów fotowoltaicznych gotowych do realizacji wynosiła 17,05 GW. To niemal taka sama moc, jaką mają obecnie pracujące elektrownie słoneczne. Spośród nowych inwestycji za niemal połowę mocy (49 proc.) odpowiadały gigantyczne farmy (powyżej 50 MW).
Jak wynika z raportu, pod względem wielkości portfela projektów, na czele znajduje się Qair Polska, z planowanymi instalacjami o łącznej mocy 930,5 MW oraz Optima Wind realizująca jedno spektakularne przedsięwzięcie o mocy 500 MW. Na trzecim miejscu plasuje się Alseva Innowacje realizująca 89 inwestycji o łącznej mocy 484 MW.
Polska wśród krajów o największym wzroście mocy w fotowoltaice
W całej UE na koniec 2023 r. moc zainstalowana w elektrowniach słonecznych sięgnęła 263 GW — wynika z danych SolarPower Europe. Moc nowych instalacji wyniosła 55,9 GW, co oznacza wzrost o 40 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Polska znalazła się na czwartym miejscu w zestawieniu krajów, które zamontowały najwięcej paneli, z wynikiem 4,6 GW. Wyprzedzili nas — Niemcy (spektakularne 14,3 GW nowych mocy), Hiszpania (8,2 GW) i Włochy (5,2 GW).
Rynek fotowoltaiki jest rozkręcony, ale tempo rozwoju spada
— Tempo przyłączania instalacji fotowoltaicznych do sieci spada, ale sytuacja nie jest zła. Inwestorzy mają w swoich portfelach wiele projektów, a Polska wciąż plasuje się wysoko w UE pod względem nowych mocy w elektrowniach słonecznych. To wynika z rozkręconego w ostatnich latach rynku deweloperskiego — wyjaśnia Grzegorz Wiśniewski, prezes Instytutu Energetyki Odnawialnej.
Nie oznacza to jednak, że nie ma barier dla rozwoju fotowoltaiki w Polsce. — Skala odmów przyłączenia instalacji do sieci jest niewyobrażalnie wysoka. Przez sito operatorów przechodzi tylko co 10 projekt, więc nie możemy mówić o stabilnym rozwoju branży — wskazuje Wiśniewski.
Jak wynika z danych Urzędu Regulacji Energetyki, w 2023 r. operatorzy odmówili przyłączenia do sieci instalacji o łącznej mocy aż 83,6 GW. Powodem jest niewystarczająca infrastruktura sieciowa. Regulator zwraca jednak uwagę, że nie jest to realna wielkość mocy, która mogłaby zostać uruchomiona. Często przedsiębiorcy składają wnioski o przyłączenie tej samej instalacji do różnych miejsc w sieci. W ten sposób chcą zwiększyć prawdopodobieństwo, że w którejś lokalizacji znajdzie się miejsce na nową elektrownię.
Eksperci zwracają uwagę, że spada tempo inwestycji w przydomowe instalacje PV, rośnie natomiast liczba dużych elektrowni. — Realizacja takich dużych projektów jest sporym wyzwaniem, bo wymaga czasu i większej liczby pozwoleń, w tym np. decyzji środowiskowej, ale największe firmy są w stanie takie złożone projekty i potężne farmy rozwijać i budować, gdyż mają już do tego wyspecjalizowane zespoły. Dostosowują się przy tym do rynku energii elektrycznej, coraz częściej ustawiają panele na wschód, zachód, a nie tylko na południe, stawiają na różne magazyny energii. Robią więc wszystko, by projekty te przyniosły im jak największy zwrot z inwestycji po tym, jak już zostaną przyłączone do sieci — podkreśla Wiśniewski.
Wciąż jest miejsce na zielone moce, ale "trzeba robić to mądrze"
Instytut Energetyki Odnawialnej, przygotowując coroczny raport "Rynek fotowoltaiki w Polsce 2024", zapytał inwestorów, czy ich zdaniem polski rynek jest już nasycony. Jeszcze w 2022 r. twierdząco na to pytanie odpowiedziało około 20 proc. inwestorów. W 2023 r. podobnie myślało już 35 proc. ankietowanych.
— Natomiast patrząc na rynek w UE, to widzimy, że w minionym roku w Polsce około 27 proc. energii pochodziło z OZE, w tym niemal 90 proc. ze słońca i wiatru, natomiast średnia w UE wyniosła ponad 30 proc. Są też kraje, gdzie ten udział jest jeszcze większy, np. w Niemczech to ponad 40 proc., a w Danii nawet 65 proc. i rynek OZE nadal się tam rozwija. Trzeba natomiast robić to mądrze, dobrze byłoby, aby fotowoltaika rosła razem z energetyką wiatrową. Holendrzy postawili tylko na energię ze słońca i mają teraz problemy ze zbilansowaniem systemu. Inwestorzy powinni szukać klientów, którym sprzedawać będą energię w szczytach produkcji. W PV powinny też inwestować firmy przemysłowe i elektrociepłownie, które są w stanie tę zieloną energię wytworzoną latem zmagazynować i zużyć jesienią lub zimą. Popularne magazyny bateryjne, które przechowują energię przez dwie-cztery godziny, przy takiej skali produkcji PV nie są już wystarczającym rozwiązaniem. Konieczne są magazyny sezonowe, np. zamieniające energię w ciepło, które pomogą lepiej bilansować system w cyklu sezonowym — proponuje szef IEO.
To wszystko ma na celu uelastycznienie krajowego systemu, który od dekad opierał się na elektrowniach węglowych, a teraz musi radzić sobie z gigantycznym wzrostem niestabilnych, zależnych od pogody zielonych instalacji. Coraz częściej zdarza się, że operator musi wyłączać farmy słoneczne lub wiatrowe, bo zielonej energii jest tak dużo, że nie ma kto jej zużyć. Przy stale rosnącym udziale OZE w naszym miksie energetycznym ten problem będzie się pogłębiał, dopóki cały system nie zostanie przemodelowany.
Wysoka produkcja taniej energii z OZE wpływa natomiast na obniżenie cen prądu na warszawskiej giełdzie. Zdarza się nawet, że na rynku spot pojawiają się ceny ujemne, co oznacza, że producenci energii muszą dopłacać za odbiór prądu. Z bieżących cen hurtowych już teraz mogą korzystać klienci biznesowi, ale już wkrótce taką możliwość będą miały także gospodarstwa domowe. Od sierpnia w ofertach sprzedawców prądu pojawią się taryfy dynamiczne, które uwzględniać będą aktualne notowania energii na giełdzie. W ten sposób odbiorcy będą mogli włączać pralki, zmywarki albo ładować samochody wtedy, gdy prąd jest najtańszy. To będzie jednak opcja tylko dla tych, którzy mają zainstalowane nowoczesne liczniki energii, będą chcieli zmienić swoje codzienne nawyki korzystania z urządzeń elektrycznych i wezmą na siebie ryzyko możliwych niekorzystnych zmian notowań energii na giełdzie.
Autorka: Barbara Oksińska, dziennikarka Business Insider Polska