Prezydent zawetował nowelizację ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych, która uznaje język śląski za język regionalny - poinformowała Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i i "w dniu 29 maja 2024 roku przekazał Sejmowi ustawę do ponownego rozpatrzenia".
W komunikacie na stronie Kancelarii Prezydenta napisano, że podejmując decyzję o wecie prezydent uznał, że nie została spełniona wynikająca z ustawy przesłanka "umożliwiająca uzyskanie przez etnolekt śląski statusu języka regionalnego".
W komunikacie KPRP powołano się też na opinie ekspertów "wśród których przeważa stanowisko, że gwary śląskie są gwarami języka polskiego, a dialekt śląski, na który się one składają, jest takim samym dialektem języka polskiego, jak np. dialekt małopolski, wielkopolski i mazowiecki".
Przepis wskazany w komunikacie KPRP wskazuje, że aby etnolekt mógł zostać uznany za język regionalny, musi różnić się od oficjalnego języka państwa. Obecnie jedynym językiem regionalnym uznanym prawnie w Polsce jest język kaszubski.
Prezydent RP @AndrzejDuda, na podstawie art. 122 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., odmówił podpisania ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zmianie ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym oraz niektórych innych… pic.twitter.com/YAQ69BuT3F
— Kancelaria Prezydenta (@prezydentpl) May 29, 2024
To była ósma próba
26 kwietnia Sejm uchwalił ustawę uznającą język śląski za język regionalny. Popierana przez Koalicję Obywatelską, Trzecią Drogę i Lewicę ustawa trafiła do Senatu, a potem do prezydenta Andrzeja Dudy.
Projekt został złożony 25 stycznia 2024 r. przez grupę posłów KO. To była ósma parlamentarna próba uznania języka śląskiego za język regionalny lub Ślązaków za mniejszość etniczną.
Po raz pierwszy poselski projekt w sprawie uznania języka śląskiego pojawił się w 2007 r. Tego samego dnia zdecydowano o skróceniu kadencji parlamentu. Kolejne projekty składano w 2010 i 2012 r., ale nigdy nie zostały poddane dyskusji na sali plenarnej. W 2014 r. do Sejmu trafił obywatelski projekt ustawy w sprawie uznania Ślązaków za mniejszość etniczną, podpisany przez 140 tys. obywateli. Skierowano go do prac w komisji, której wnioskiem było jego odrzucenie. Poselski projekt dot. ślonski godki w 2018 r. nie doczekał się numeru druku, a w 2020 r. pierwszego czytania. Z kolei w 2023 r. przygotowano poselski projekt o uznaniu śląskiej mniejszości etnicznej, ale zanim się nim zajęto, skończyła się kadencja.
Podczas spisu powszechnego w 2021 r. narodowość śląską zadeklarowały 596224 osoby, w tym 236588 jako pierwszą, a 187372 jako jedyną. Używanie języka śląskiego w kontaktach domowych potwierdziło 467145 osób, a spośród nich 54957 jako jedynego.
"Nie trzeba się bać Śląska"
7 maja o podpisanie ustawy o języku śląskim apelował premier Donald Tusk z aktorką i Ślazaczką Grażyną Bułką. "Podpiszcie, Panie Prezydyńcie ta ustawa. To sie biere dugopis i sie tak szkryflo, no" - napisał premier.
Zwrócił się do prezydenta. - Nie trzeba się bać Śląska, nie trzeba się bać wspólnot etnicznych, nie trzeba się bać języka śląskiego. To jest wielkie dziedzictwo Śląska, Polski i Europy - mówił.
Ponad 130 przedstawicieli świata kultury, nauki oraz mediów podpisało się pod apelem do prezydenta o uznanie języka śląskiego za język regionalny. Wśród nich znalazła się między innymi Olga Tokarczuk, która w 2019 roku otrzymała Literacką Nagrodę Nobla, oraz przewodnicząca Rady Języka Polskiego profesor Katarzyna Kłosińska.
15 maja Andrzej Duda pytany o ustawę powiedział, że większość naukowców jest zdania, że na Śląsku jest bardzo wiele dialektów, najczęściej o charakterze lokalnym.
Źródło: PAP
Źródło zdjęcia głównego: Paweł Supernak/PAP/EPA