Sensacyjne odkrycie. Planeta o rozmiarach zbliżonych do Ziemi
Astronomowie z Belgii dokonali niezwykłego odkrycia, które mogłoby zrewolucjonizować nasze zrozumienie wszechświata. Przy gwieździe typu ultrachłodnego karła, oddalonej od nas o 55 lat świetlnych, odkryli planetę o rozmiarach zbliżonych do Ziemi.
Choć gwiazda ta jest o połowę zimniejsza niż nasze Słońce, planeta znajdująca się w jej bliskim sąsiedztwie, jest intensywnie bombardowana silnym promieniowaniem.
Zespół naukowców z Uniwersytetu w Liege, pracujący w ramach projektu SPECULOOS (Search for Planets EClipsing ULtra-cOOl Stars), jest odpowiedzialny za odkrycie tej planety, która okrąża ultrachłodnego karła o nazwie SPECULOOS-3. Jest to drugi układ planetarny, który został odkryty wokół gwiazdy tego typu.
Ultrachłodne karły, jak tłumaczą naukowcy, są najmniej masywnymi gwiazdami we wszechświecie. Ich rozmiary są porównywalne z dużymi planetami, takimi jak Jowisz. Są o połowę chłodniejsze od Słońca, 10 razy mniej masywne i około 100 razy ciemniejsze. Żyją przy tym około 100 razy dłużej niż nasza dzienna gwiazda i będą ostatnimi gwiazdami, które pozostaną w przyszłym, ochładzającym się wszechświecie.
W kosmosie jest ich dużo więcej niż gwiazd takich jak Słońce, jednak są relatywnie słabo poznane - właśnie ze względu na niewielką ilość emitowanego przez nie światła. W szczególności niewiele wiadomo o towarzyszących im planetach, mimo że - jak się uważa - planety te stanowią znaczną część wszystkich planet Drogi Mlecznej.
Niezwykłe obserwacje
Koordynowany przez prof. Michaëla Gillona z Uniwersytetu w Liege program SPECULOOS został stworzony właśnie w celu poszukiwania tego typu globów. Naukowcy szukają planet przechodzących na tle gwiazdy, co pozwala na ich wykrycie, wymaga jednak zwykle kilkutygodniowej obserwacji każdej gwiazdy z osobna. Twórcy projektu wykorzystują więc sieć automatycznych teleskopów, które pozwalają znacząco przyspieszyć obserwacje.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Krwawy atak we Francji. Moment zasadzki na więzienny konwój
Nowo odkryta planeta SPECULOOS-3 b oddalona jest o 55 lat świetlnych od Układu Słonecznego, czyli można powiedzieć, że znajduje się w naszym kosmicznym sąsiedztwie. "SPECULOOS-3 b ma rozmiary praktycznie równe rozmiarom naszej planety" – podkreśla Michaël Gillon, autor pracy opublikowanej w piśmie "Nature Astronomy" (https://www.nature.com/articles/s41550-024-02271-2).
- Rok trwa na niej ok. 17 godzin. Dni i noce z kolei nigdy się nie kończą. Uważamy, że planeta okrąża gwiazdę synchronicznie, więc cały czas zwrócona jest w kierunku gwiazdy tą samą stroną, podobnie jak Księżyc w kierunku Ziemi. Z drugiej strony, jej nocna połowa pogrążona jest w ciągłej ciemności - wyjaśnia planetolog.
Choć gwiazda jest relatywnie zimna, to - jak podkreślają badacze - ze względu na bardzo ciasną orbitę planeta jest bombardowana wysokoenergetycznym promieniowaniem. - W takim środowisku obecność atmosfery jest bardzo mało prawdopodobna – zwraca uwagę uczestniczący w projekcie prof. Julien de Wit z MIT.
- To, że ta planeta nie ma atmosfery, może stanowić zaletę pod kilkoma względami. Na przykład może to umożliwić nam zdobycie dużej ilości wiedzy na temat ultrachłodnych karłów, co z kolei pozwoli nam na bardziej dogłębne badania ich potencjalnie nadających się do zamieszkania planet"– dodaje.
Według badaczy SPECULOOS-3 to doskonały cel dla Teleskopu Jamesa Webba. - Z JWST będziemy mogli nawet badać mineralogię powierzchni planet – podkreśla dr Elsa Ducrot, współautorka odkrycia.
- Odkrycie to demonstruje zdolność naszego obserwatorium SPECULOOS-North do wykrywania egzoplanet wielkości Ziemi, które mogą być obiektami dalszych, szczegółowych badań. A to dopiero początek! Dzięki wsparciu finansowemu Regionu Walońskiego i Uniwersytetu w Liege, dwa nowe teleskopy, Orion i Apollo wkrótce dołączą do Artemis na płaskowyżu Teide na Teneryfie, aby przyspieszyć poszukiwania tych fascynujących planet – podsumowuje prof. Gillon.