– Ilu z nas wykazałoby się dziś taką odwagą, jak ci polscy żołnierze spod Monte Cassino? – pytał ks. Wacław Gieniec, proboszcz parafii św. Floriana w Stalowej Woli, podczas uroczystej mszy św. odprawionej 19 maja w kościele Źródło Bożego Miłosierdzia, w 80. rocznicę tej wielkiej bitwy stoczonej przez oddziały 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa.
Podniosła liturgia odbywała się w święto Zesłania Ducha Świętego, a kościół Źródło Bożego Miłosierdzia od kilku lat jest miejscem tych rocznicowych uroczystości (od 2004 r. był nim kościół św. Floriana, a jeszcze wcześniej konkatedra i rozwadowska fara).
Rodziny, goście, sztandary
W mszy uczestniczyły rodziny żołnierzy spod Monte Cassino, a wśród gości była m.in. senator Janina Sagatowska i reprezentująca posła Rafała Webera dyrektor jego biura, wiceprzewodnicząca rady powiatu Paulina Miśko.
Przybyły lokalne władze z prezydentem Stalowej Woli Lucjuszem Nadbereżnym, przewodniczącą rady miejskiej Agatą Krzek i jej zastępcą Karoliną Paleń, obecny był starosta stalowowolski Janusz Zarzeczny, jego zastępca Stanisław Sobieraj oraz wiceprzewodniczący rady powiatu Wojciech Chodorek.
Były też stalowowolskie radne sejmiku Podkarpacia: Renata Butryn, Renata Knap, Kamila Piech.
Przybyli również wojskowi z garnizonu Nisko, z zastępcą dowódcy batalionu w 18. Pułku Saperów majorem Grzegorzem Wieliczko i major Katarzyną Międlar, zastępcą dowódcy i szefem sztabu 3. Batalionu Inżynieryjnego. A także major Ireneusz Kozubal i kapitan Elżbieta Pawlos z 18. Pułku Saperów.
W uroczystości uczestniczyli też przedstawiciele służb mundurowych: nadkomisarz Dariusz Partyka, zastępca naczelnika wydziału w Komendzie Powiatowej Policji w Stalowej Woli oraz kapitan Bogusław Rzeźnicki, naczelnik wydziału w Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Stalowej Woli.
Stawili się również harcerze z 5. Drużyny Harcerskiej WHAPETON, z drużynowym harcmistrzem Zbigniewem Partyką, przybyli dyrektorzy i nauczyciele stalowowolskich szkół i zespołów szkół.
Obecny był również Zbigniew Markut, prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Oddział Nisko-Stalowa Wola, Witold Michalski, prezes Stowarzyszenia Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich oraz Marek Wróblewski, prezes Fundacji KEDYW.
Przybyła także Krystyna Podsiadło, która przez lata, wraz z mężem Józefem organizowała w Stalowej Woli uroczystości w kolejne rocznice bitwy o Monte Cassino (Józef Podsiadło zmarł w lutym 2023 r.).
W kościele stanęło dziewięć pocztów sztandarowych: 18. Pułku Saperów i 3. Batalionu Inżynieryjnego w Nisku, ŚZŻAK Odział Nisko-Stalowa Wola, Związku Inwalidów Wojennych RP Oddział Stalowa Wola, Zespołu Szkół nr 2 im. Tadeusza Kościuszki, Zespołu Szkół nr 3 im. Króla Jana III Sobieskiego, szkoły podstawowej nr 4 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego, szkoły podstawowej nr 7 im. Mikołaja Kopernika, oraz proporzec 5. Drużyny Harcerskiej WHAPETON im. kpt. Tadeusza Gajdy „Tarzana” ze Stowarzyszenia Harcerstwa Polskiego Harcerska Brać.
Hejnał, „Czerwone maki…” i wiersze
Przed mszą św. zabrzmiał hejnał mariacki odegrany przez trębacza Marcelego Koguta, a potem słynna pieśń „Czerwone maki na Monte Cassino” w wykonaniu Nadsańskiej Orkiestry Kameralnej i Chóru pod dyrekcją Edwarda Horoszko.
Dlaczego zagrano hejnał mariacki? Jak przypomniał otwierający tę uroczystość Stanisław Chudy, autor książki „I poszli za Polskę się bić. Wspomnienie żołnierzach znad Wisły i Sanu walczących w bitwie pod Monte Cassino”, 18 maja 1944 r., pod biało-czerwoną flagą zatkniętą nad ruinami opactwa benedyktynów, plutonowy Emil Czech zagrał właśnie hejnał mariacki. A dzień później, u podnóża Monte Cassino, po raz pierwszy zabrzmiała publicznie pieśń „Czerwone maki…”.
Przypomniał on też pierwszą i ostatnią zwrotkę wiersza o tej bitwie, „Chwała zwycięzcom”, autorstwa Jana Rostworowskiego:
Wtedy nie było kwiatów sypanych na skronie/I nie było słów wielkich, które wiatr rozmiata/ Krwawo szedł w mgle wysiłku pluton po plutonie/ Coraz bliżej do śmierci, a dalej od świata/ A potem był już koniec, tylko nogi drżały/ Gdy stał, łapiąc powietrze pod zburzoną basztą/ Strzępy jakiejś rozmowy… oddalone strzały…/ I myśl słaba, bezbronna – zdobyliśmy klasztor
W kazaniu ks. Wacław Gieniec przywołał z kolei fragment wiersza „Przypowieść” Jana Lechonia, dedykowanego gen. Andersowi. Żołnierz 2. Korpusu jest w nim pytany, czy po tym wszystkiego, czego doświadczył w II wojnie światowej (utrata rodzinnej ziemi, zdrada Aliantów)), „I powiedz sami mi teraz, czy to było warto?”. „Czy warto…?” Odpowiedział: „Ach! Śmieszne pytanie!”.
Trudna decyzja generała Andersa
Ks. Gieniec mówił też o wielkiej odpowiedzialności gen. Andersa, który dostał 10 minut na odpowiedź Brytyjczykom, czy 2. Korpus Polski zaatakuje masyw Monte Cassino.
Przypomniał, że Władysław Anders miał świadomość strat, jakie przyniesie ta bitwa, że być może zginą także jego znajomi i przyjaciele, ale odpowiedź mogła być tylko jedna: Polacy pójdą się bić. Spełnią swój żołnierski obowiązek, mimo iż decyzjami wielkich mocarstw, pozbawiona swych Kresów powojenna Polska miała znaleźć się w sowieckiej strefie wpływów i faktycznie utracić suwerenność.
Napis na Monte Calvario
A pod koniec uroczystości Stanisław Chudy przypomniał napis na pomniku 3. Dywizji Strzelców Karpackich, stojącym na szczycie wzgórza 593 w masywie Monte Cassino, nazwanego przez Polaków
Monte Calvario – Górą Ofiarną, bo trwały tu najkrwawsze walki: ZA WOLNOŚĆ NASZĄ I WASZĄ/ MY ŻOŁNIERZE POLSCY/ ODDALIŚMY/ BOGU – DUCHA/ ZIEMI WŁOSKIEJ CIAŁO/ A SERCA POLSCE.
Po mszy św. część jej uczestników przeszła pod kościół św. Floriana, gdzie w przedsionku, po krótkiej modlitwie złożono wiązanki kwiatów pod tablicą poświęconą żołnierzom 2. Korpusu Polskiego.
Razem z proboszczem Gieńcem, mszę św. koncelebrował 91-letni ks. prałat Jan Kozioł, nestor stalowowolskich kapłanów, który od wielu lat uczestniczy w tych uroczystościach, kilkakrotnie był na Monte Cassino, a nawet sprawował Eucharystię na Polskim Cmentarzu Wojennym u stóp Góry Klasztornej, gdzie spoczywa 1075 żołnierzy 2. Korpusu Polskiego.