Aktualizacja: 10.05.2024 11:13 Publikacja: 09.05.2024 21:00
Litografia z ok. 1880 r. przedstawiająca grupę afrykańskich mężczyzn, kobiet i dzieci schwytanych i zakutych w kajdany. Staną się niewolnikami
Foto: Wellcome Library
Rzecz jasna wielu – jak największy profitent ustawy John Gladstone, który zainkasował sumkę 107 tys. funtów – lokowało odszkodowania w nowych plantacjach. Rząd jednak uwolnił zarówno niewolników, jak i handel; zniesiono monopol i ochronę celną Indii Zachodnich, w efekcie zysk i wartość latyfundiów katastrofalnie spadły. Z konieczności, by nie pójść z torbami, gros landlordów szukało nowych miejsc inwestowania. A jak odkryto w archiwach Komisji Odszkodowawczej, większość beneficjentów mieszkała blisko Bristolu, Liverpoolu i Manchesteru. W ten sposób państwo (zapewne świadomie) przeniosło kapitał z archaicznego rolnictwa niewolniczego do nowoczesnego przemysłu.
Mniejsza, że gigantyczny kredyt obywatele brytyjscy spłacali do 2015 r., co niebacznie ujawnił (prędko skasowany) tweet Ministerstwa Skarbu. Wielu było wstrząśniętych, że wszyscy, w tym wnuki niewolników, łożyli na zbrodnicze dynastie jeszcze przez dwa stulecia – żądano wręcz listy beneficjentów (wśród podejrzanych byli krewni premiera Blaira), lecz rząd zaszył usta.
Co gorsza, w zasadzie tylko właściciele czuli zmianę w portfelach, gdyż niewolnicy byli dokładnie w tym położeniu, co przedtem. Rząd uznał, że czarnych trzeba 12 lat wdrażać do dyscypliny i cywilizować, nim faktycznie zrzucą kajdany, pracowali więc za darmo na tych samych plantacjach. W praktyce stworzono dodatkową rekompensatę dla właścicieli, gdyż odszkodowanie pokryło połowę ceny rynkowej zdrowego Afrykanina, założono więc, że wyzwoleńcy odpracują różnicę. Dopiero oburzenie publiczne skróciło czas edukacji społecznej do 1838 r., co również niewiele zmieniło, bo dokąd miał odejść czarny niewolnik na Jamajce lub Barbadosie?
Za to Wielka Brytania uznała się za mocarstwo moralne, obarczone misją szerzenia wolności, cywilizacji i wolnego handlu. Wkrótce siły brytyjskie weszły do fragmentu dzisiejszej Nigerii, by zatrzymać eksport niewolników przez lokalnego władcę, a przy okazji założyć plantacje bawełny, gdzie czarni cywilizowali się pracą bez opuszczania Afryki. Odkąd kolonializm wynalazł uzasadnienie moralne, walka z niewolnictwem służyła budowie Wielkiej Brytanii.
W zasadzie nic z dziedzictwa imperium nie oparło się współczesnej krytyce. Tylko zwalczanie niewolnictwa wciąż jest przedmiotem brytyjskiej dumy, choć na tej karcie też mnożą się czarne plamy. Efemeryczny rząd premiera Grenville’a przepadłby w niepamięci, gdyby nie ustawa o niewolnictwie z końca jego urzędowania: 25 marca 1807 r. parlament zakazał handlu ludźmi w Wielkiej Brytanii, choć samego niewolnictwa akt nie znosił.
Decyzja nie była radykalna i przełomowa, gdyż były regulacje wcześniejsze i dalej idące; handlu niewolnikami zakazała już Dania, całkowicie zniosła niewolnictwo (choć przejściowo) porewolucyjna Francja i dzisiejsze Ontario w Kanadzie; nawet Stany Zjednoczone zakazały budowy i rejestracji statków wyposażonych do handlu żywym towarem.
Brytyjski PKB wzrósł w pierwszym kwartale o 0,6 proc. kw./kw. , podczas gdy średnio spodziewano się zwyżki o 0,4 proc. Oznacza to, że Wielka Brytania wyszła z technicznej recesji.
Nazwa kraju z wrysowaną flagą Szwajcarii to nowa koncepcja wizualna kraju, jako kierunku turystycznego. Inicjatorzy projektu wyjaśniają, że nie chodzi tylko o zmianę logo, ale o nowoczesną identyfikację marketingową.
Amerykanie są głęboko podzieleni, gdy idzie o zagrożenia dla świata. Wybory w listopadzie rozstrzygną o podejściu mocarstwa do sojuszu atlantyckiego, Chin i Rosji.
Lider Nowej Lewicy Włodzimierz Czarzasty wyznał, że nie jest zaskoczony zmianami, jakie w ramach rekonstrukcji zajdą w rządzie Donalda Tuska.
W miejsce Krzysztofa Hetmana na stanowisko ministra rozwoju i technologii premier Donald Tusk powołał Krzysztofa Paszyka.
W miejsce Borysa Budki na stanowisko ministra aktywów państwowych premier Donald Tusk powołał Jakuba Jaworowskiego.
Chce mi się śmiać, kiedy Mateusz Morawiecki grzmi teraz, jak to będzie nas bronić w UE, jak to postawi granice szkodliwej polityce Unii Europejskiej. To jest parszywa obłuda i coś niewyobrażalnego. PiS nie ma kompletnie pomysłu na tę kampanię, po raz kolejny kłamie i podbiera nam pomysły - powiedziała Ewa Zajączkowska-Hernik, rzecznik Konfederacji.
Hanna Wróblewska, była dyrektorka Zachęty, odwołana przez ministra Piotra Glińskiego, pokieruje Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rezygnacji Bartłomieja Sienkiewicza, który startuje do Brukseli.
W I kwartale 2024 r. mBank pokazał 262 mln zysku netto. Na tle konkurencji to niewiele, ale bardzo duże były ostatnio odpisy na kredyty we frankach szwajcarskich.
Lokalne tradycje, zwyczaje, legendy i podania można opisywać na różne sposoby. Jak bardzo, pokazują dwie książki z dwóch stron Polski oddalonych od siebie o 600 km – Podlasia i ziemi kłodzkiej.
Jeszcze w XIX w. kobiet dojrzałych było mało, bo znaczna ich część umierała wcześniej. Dziś są one w populacji dominantą. A kobieta, która ma 50 lat, ma inne priorytety w życiu niż ta, która ma lat 25. Te priorytety mają szansę – w mechanizmie jak najbardziej demokratycznym – być narzucane całemu społeczeństwu - mówi dr. Marek Jerzy Minakowski, filozof, genealog i demograf.
Wiele słów, wiele zarzutów wobec współczesności, ale mało diagnozy sytuacji i analizy jej przyczyn. Tak w wielkim skrócie podsumować można trzeciomajowe kazania nowego przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski.
W rozgrywce mody ze sportem ten drugi jest bezwarunkowym zwycięzcą.
W październiku otworzymy wystawę „Rafael. Piękno renesansu” z 17 dziełami mistrza. Całe pielgrzymki przyjeżdżały do nas z Kunsthistorisches Museum, żeby uzyskać naszego Rembrandta na wystawę w Wiedniu - mówi prof. Wojciech Fałkowski, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie.
Trybunał Konstytucyjny w wydanym zabezpieczeniu zobowiązał sejmową komisję śledczą ds. Pegasusa do powstrzymania się od "dokonywania jakichkolwiek czynności faktycznych lub prawnych" do czasu rozpatrzenia przez Trybunał wniosku grupy posłów.
Brytyjski PKB wzrósł w pierwszym kwartale o 0,6 proc. kw./kw. , podczas gdy średnio spodziewano się zwyżki o 0,4 proc. Oznacza to, że Wielka Brytania wyszła z technicznej recesji.
Premier Donald Tusk proponuje, aby Tomasz Siemoniak stanął na czele ministerstwa spraw wewnętrznych. Jakie zadania czekają go w najbliższych miesiącach?
Marszałek Sejmu Szymon Hołownia pochwalił się otrzymanym obrazem, wartym kilkadziesiąt tys. zł. Tak drogi podarek dla polityka, jak również poinformowanie o nim, to dziś rzadkość.