„W centralnym punkcie apartamentu znajduje się salon z kominkiem, który został połączony z jadalnią, a ta umiejscowiona jest w bezpośrednim sąsiedztwie z otwartą kuchnią. Z salonu prowadzi wyjście na taras. W drugiej części apartamentu znajdują się dwie przestronne sypialnie z balkonami i łazienkami. Dla każdego apartamentu przewidziano również dwa miejsca postojowe” – to fragment archiwalnego ogłoszenia o sprzedaży lokalu na luksusowym osiedlu na styku dwóch prestiżowych dzielnic Warszawy.
Trzy rezydencje górują nad cichą, zieloną okolicą. Każda z nich liczy po dwie kondygnacje. Nad nimi jest jeszcze małe poddasze kryte czerwoną dachówką. W sumie znajduje się tam 10 apartamentów – 8 o powierzchni około 80 metrów kwadratowych i dwa niemal 130-metrowe. Metr kwadratowy mieszkania w tamtej okolicy wyceniany jest nawet na 20 tys. zł. Wartość jednego lokalu waha się więc między 1,5 mln zł a 2,6 mln zł.
Osiedle postawiła Lidia Kochanowicz-Mańk, członek zarządu fundacji Lux Veritatis. To ona od lat trzyma pieczę nad finansami ojca Tadeusza Rydzyka. Właścicielami apartamentów stali się między innymi redemptoryści, a także politycy związani z Prawem i Sprawiedliwością. Do tego dochodzi inny, nieopisywany wcześniej majątek zakonu i fundacji Ojca Dyrektora. To darowizny od seniorów oraz hektary ziemi. Niektóre kupione od państwa z gigantyczną bonifikatą.
Król i Lidia
Pozwolenie na budowę rezydencji Lidia Kochanowicz-Mańk dostała w 2006 roku, gdy powoli zakorzeniała się w fundacje i spółki powiązane z toruńskimi redemptorystami. Od kilku miesięcy była już prokurentem w firmie Bonum, której prezesem i właścicielem jest ojciec Jan Król, prawa ręka Tadeusza Rydzyka. Ale to nie wtedy Kochanowicz-Mańk spotkała się z redemptorystami po raz pierwszy na biznesowym gruncie.
Sześć lat wcześniej, w 2000 r., była jednym z akcjonariuszy spółki Espebepe, czyli Szczecińskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego. Zasiadała też w radzie nadzorczej. Spółka była notowana na warszawskiej giełdzie od 1994 r. Należały do niej rozległe tereny inwestycyjne w Szczecinie i Świnoujściu, których wartość szacowano wtedy na 50 mln zł. Firma budowała m.in. toruński szpital dziecięcy i most autostradowy na Wiśle pod Toruniem. Pierwszy taki w Polsce. Być może któryś z redemptorystów zauważył rozmach tej budowy i uznał, że to musi być prężna firma? Ojciec Jan Król rzucił się w wir inwestycji. W 2001 r. duchowny, wraz ze swoim pełnomocnikiem, są już właścicielami jednej trzeciej szczecińskiej firmy. Skąd mają pieniądze? Jak pisała w 2006 r.,,Gazeta Wyborcza”, ojciec Król, za pośrednictwem pełnomocnika, zainwestował w akcje Espebepe świadectwa udziałowe NFI. Te same, które słuchacze przekazali w latach 1997-1998 ojcom redemptorystom na ratowanie Stoczni Gdańskiej. Ile zebrali? Tutaj dane są różne. Jedni mówią, że 2,5 mln dolarów. Inni, że 25 mln zł.
Inwestycja okazała się jednak totalną klapą. Ze świetnie prosperującej firmy, Espebepe stało się bankrutem, cena akcji spadła trzydziestokrotnie, a w 2002 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie ogłosił upadłość spółki. Przez dwa lata toczyły się jeszcze boje w kolejnych instancjach, żeby upadłość jakoś odkręcić. Po upadku Espebepe, inwestorzy zostali na lodzie. Lidia Kochanowicz-Mańk miała ponad 240 tys. groszowych akcji. Ojciec Jan Król cztery razy więcej. To był 2005 r. Syndyk masy upadłościowej licytował wtedy majątek, który jeszcze można było wycisnąć ze spółki, na pokrycie jej gigantycznych długów. W tym samym roku we wrześniu redemptoryści zakładają spółkę Bonum. 100 proc. udziałów obejmuje ojciec Jan Król. W listopadzie Lidia Kochanowicz-Mańk pojawia się w niej jako prokurent. W aktach spółki czytamy, że ma się zajmować hotelami i innymi obiektami zakwaterowania. I cisza.
Przez trzy kolejne lata nie będzie wiadomo o niej nic. Przełom nastąpi w 2009 roku. Wtedy, kiedy Lidia Kochanowicz-Mańk odda do użytku swoje trzy warszawskie rezydencje.
Afrykańscy sąsiedzi i syn w Radiu Maryja
W 2010 roku powstaje dziesięć ksiąg wieczystych dla każdego z mieszkań. Dwa lokale, po ok. 80 mkw każdy, obejmuje Warszawskie Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela, czyli zakon redemptorystów. Sześć lokali przypada Lidii Kochanowicz-Mańk. Jedno prywatnemu inwestorowi. Jedno Andrzejowi Kanthakowi.
W sierpniu 2006 roku, podczas rządów PiS, Kanthak zostaje prezesem Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych. Na stanowisku nie przetrwa jednak nawet roku. Kiedy odbiera mieszkanie w inwestycji Lidii Kochanowicz-Mańk, media przedstawiają go jako konsula honorowego w Wielkiej Brytanii. To funkcja, którą pełnił od połowy lat 90. Na ważne stanowiska powrócił za kolejnych rządów PiS. W 2017 roku prezydent Andrzej Duda mianował go na ambasadora w Republice Południowej Afryki. Kanthak dostaje z MSZ prezydencką nominację w lutym 2017, choć już dwa tygodnie wcześniej w Krajowym Rejestrze Sądowym rejestruje się spółka Południowo Afrykańskie (sic!) Towarzystwo Handlowe. Jej prezesem został Leszek Mańk, syn Lidii Kochanowicz-Mańk, który po pracy w geotermii ojca Rydzyka trafił do państwowego Orlenu. O działalność Południowo Afrykańskiego Towarzystwa Handlowego spytaliśmy wtedy Ambasadę RP w Pretorii. Poinformowano nas, że nikt nigdy o takim podmiocie nie słyszał.
Synem Andrzeja Kanthaka jest Jan, jeden z najbliższych współpracowników Zbigniewa Ziobry, poseł Suwerennej Polski, były rzecznik prasowy Ministerstwa Sprawiedliwości i wiceminister aktywów państwowych. Jan Kanthak jest stałym bywalcem Radia Maryja, pojawiał się w Toruniu na urodzinach rozgłośni, a także na pielgrzymkach na Jasną Górę. Znalazł się wśród polityków, którzy w 2021 roku bronili Fundacji Lux Veritatis przed „bezpardonowym atakiem” Stowarzyszenia Watchdog Polska, które oskarżyło członków zarządu fundacji o nieudzielenie informacji publicznej. „ (…) zapewniamy o działaniach w obronie wartości, na postawie których działa Fundacja Lux Veritatis poprzez swoje dzieła” – czytamy w apelu, pod którym znalazł się podpis Kanthaka.
W tym samym roku jego ojciec stał się właścicielem drugiego mieszkania w inwestycji Lidii-Kochanowicz-Mańk. Dzisiaj do Andrzeja Kanthaka należy więc już nie jeden, a dwa apartamenty w warszawskiej inwestycji dyrektor finansowej Ojca Dyrektora.
Były poseł PiS kupuje
Po oddaniu do użytku rezydencji, Lidia Kochanowicz-Mańk zyskuje nowe stanowisko w spółkach powiązanych z redemptorystami. Ląduje w radzie nadzorczej Geotermii Toruń od geotermalnych biznesów redemptorystów. W kolejnych latach zostaje członkiem zarządu fundacji Lux Veritatis, będąc obok ojca Króla i Tadeusza Rydzyka jej jedynym świeckim członkiem zarządu. Trafia również do nadzoru fundacji,,Nasza Przyszłość”, zajmującej się patriotycznym wychowaniem młodzieży i rozwojem Wyższej Szkoły Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu. O dzieła rodziny Radia Maryja zaczyna dbać jak mało kto, wyrastając na bardzo zaufaną osobę Ojca Dyrektora. To ona walczyła z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji o przyznanie TV Trwam miejsca na multipleksie. Z Ministerstwem Środowiska boksowała się o odszkodowanie za bezprawne cofnięcie dotacji na geotermię.
W tych bojach pomagał jej wieloletni poseł PiS z Pomorza, Andrzej Jaworski, który był członkiem Krajowego Komitetu SOS dla Telewizji Trwam. Organizował marsze w obronie tej stacji, kiedy KRRiT odmówiła jej miejsca na multipleksie. W 2012 roku z jego inicjatywy nad Trójmiastem latał nawet samolot z banerem „Stop discrimination TV Trwam”.
Jaworski jest częstym gościem na antenie Radia Maryja i TV Trwam. Za pierwszych rządów PiS był przewodniczącym rady nadzorczej koncernu Energa i prezesem Stoczni Gdańsk. Za Beaty Szydło został wiceprezesem PZU. 13 maja 2016 roku powołano go na członka zarządu państwowego ubezpieczyciela, a dwa miesiące później, czyli w lipcu 2016 roku, kupił wraz z żoną apartament w inwestycji Kochanowicz-Mańk. Mieszkanie sprzedał mu zakon redemptorystów. W tym samym roku został przewodniczącym rady Instytutu „Pamięć i Tożsamość” im. świętego Jana Pawła II, aktywnie brał udział w kolekcjonowaniu zbiorów, które miały trafić do toruńskiego muzeum, jednej ze sztandarowych inicjatyw ojca Rydzyka.
Inwestycja prywatna
Ani Andrzej Kanthak, ani Andrzej Jaworski, nie chcą rozmawiać o nieruchomościach, które nabyli w inwestycji Kochanowicz-Mańk. Były poseł PiS ucina, stwierdzając, że kupił nieruchomość, która mu się „podobała” i była to „prywatna transakcja”. Podobnie Kanthak – oznajmia, że inwestycja nie ma nic wspólnego z Fundacją Lux Veritatis, a to, że wybudowała ją członkini zarządu fundacji, nie ma jego zdaniem znaczenia. Podkreśla, że to legalna inwestycja, zaś mieszkanie nabył za rynkową cenę od „prywatnej osoby”.
Z kolei Kochanowicz-Mańk, w odpowiedzi na naszą prośbę o rozmowę, przesłała krótkie oświadczenie. „Cała nieruchomość stanowiła prywatną własność naszej rodziny” – podkreśliła.
„Nieruchomość tę w 1960 roku nabył mój tata, a następnie przeszła ona na jego spadkobierców w tym na moją własność. W tej sytuacji, przez wzgląd na ochronę prawa do prywatności, zmuszona jestem odmówić udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące tego majątku” – przekazała nam członkini zarządu fundacji Lux Veritatis. Mowa tu jednak jedynie o ziemi, na której stoją rezydencje. Tę rzeczywiście ojciec Kochanowicz-Mańk zasiedział, a córka ją odziedziczyła. Trzech rezydencji nie dostała w spadku, a postawiła je sama. W nowych nieruchomościach objęła większość mieszkań. Dwa przypadły redemptorystom.
Ale dzisiaj zakon już właścicielem mieszkań nie jest. Jedno sprzedał Andrzejowi Jaworskiemu z małżonką. Drugie nabył trzy lata temu prywatny inwestor z branży medycznej. Kochanowicz-Mańk część swoich mieszkań sprzedała, część darowała dzieciom. Dzisiaj jest właścicielką tylko jednego lokalu, ale liczącego niemal 130 mkw.
Mieszkania od seniorek
Kiedy w kolejnych latach o. Tadeusz Rydzyk prosił o wpłaty na swoje dzieła, majątek fundacji Lux Veritatis powiększał się nie tylko o przelewane na jej rzecz datki, ale również o całe nieruchomości.
I tak w 2009 roku fundacja przejęła od 83-letniej pani Krystyny około 26 arów gruntu rolnego i lasu w Kazimierzu Dolnym. Działka, na której stoi także dom, położona jest na obrzeżach miasta, przy malowniczej nadwiślańskiej skarpie. W księdze wieczystej nieruchomości czytamy, że Fundacja Lux Veritatis nabywa nieruchomość od 83-latki, ale ma w stosunku do niej pewne obowiązki. Musi przyjąć ją jako domownika, dostarczać jej wyżywienie, ubranie, światło, opał, zapewnić jej odpowiednią pomoc i pielęgnować w chorobie oraz sprawić jej na własny koszt pogrzeb odpowiadający miejscowym zwyczajom.
Sąsiedzi opowiadają, że kilkanaście lat później przestali widywać panią Krystynę. Również w księdze wieczystej widnieje zapis, że kobieta zmarła w kwietniu 2022 roku. Jak wspominają okoliczni mieszkańcy, jesienią na płocie powieszony został baner z ogłoszeniem, że dom jest na sprzedaż. Według właścicielki jednego z sąsiednich pensjonatów numer telefonu należał do „spółki powiązanej z ojcem Rydzykiem”. Baner jednak zniknął, nieruchomość pozostała w rękach Lux Veritatis, a na jej terenie nic się nie dzieje. Stary dom niszczeje, podwórko zarasta chaszczami, sąsiedzi nie słyszeli o żadnych planach właściciela.
Od lokalnych przedsiębiorców słyszymy, że taki grunt w Kazimierzu Dolnym warty jest krocie. Szczególnie, że kupno działki w tej okolicy graniczy z cudem.
Wcześniej ojciec Rydzyk sprzedał już jedno z mieszkań, które podarowała mu wierna słuchaczka. W 2008 roku 84-letnia pani Irena oddała Fundacji Lux Veritatis 84-metrowe mieszkanie na jednym z wrocławskich osiedli. Ojciec Rydzyk sprzedał nieruchomość w 2015 roku. To jednak nie jedyna nieruchomość, którą Lux Veritatis posiada w stolicy Dolnego Śląska. Małe imperium ojca Rydzyka powstało przy ulicy Wiwulskiego, gdzie mieści się wrocławski oddział fundacji oraz księgarnia. Jak opisywała już w 2002 roku „Gazeta Wyborcza”, jedną z nieruchomości położną niedaleko wrocławskiego klasztoru redemptorystów została przekazana Lux Veritatis przez inną fundację ojca Rydzyka, czyli fundację Nasza Przyszłość. Natomiast z zapisów w księgach wieczystych wynika, że dwie kolejne nieruchomości przy ulicy Wiwulskiego fundacja Lux Veritatis kupiła od miasta
Do tego w 2016 roku 35-metrowe mieszkanie położone w Lublinie oddała fundacji Ojca Dyrektora 74-letnia pani Halina.
Ziemia pod SPA
Powiązanych z redemptorystami podmiotów, które generują przychody dzięki posiadanym nieruchomościom, jest więcej. Wśród nich spółka Scala, która prowadzi ośrodki wypoczynkowe nad morzem, w miejscowości Rowy, i w górach – w Bukowinie Tatrzańskiej.
Na Podhalu goście chwalą sobie czystość, przepyszne śniadania, bliskość stoków narciarskich i wieczorny relaks w saunie oraz jacuzzi. Gdyby ośrodkowa strefa SPA nie wystarczała, spacerem można dojść do bukowińskich term. Okazały ośrodek, a właściwie „dom wypoczynkowo-rekolekcyjny”, otwarto w Bukowinie w 2019 roku. Zarządza nim należąca do redemptorystów spółka Scala. W uroczystym otwarciu wzięli udział duchowni, przedstawiciele firm, które wykonywały prace, a także rodzina, która – jak pisali redemptoryści – „ofiarowała ziemię pod nasz nowy dom”. „Wszystkich gości dom zachwycił swoim wykończeniem i estetyką wykonania” – chwalili się na swojej stronie.
Redemptoryści posiadają jeszcze kilka innych działek w okolicach Bukowiny Tatrzańskiej. Na malowniczej polanie Rynias, gdzie położny jest ich ośrodek rekolekcyjny, mają łącznie trzy działki, z których jedną dostali w darowiźnie.
Państwowe grunty za grosze
Donatorami nie są tylko osoby fizyczne, ale też państwowe instytucje. W maju 2017 roku wojewoda kujawsko-pomorski Mikołaj Bogdanowicz oddał redemptorystom w użytkowanie wieczyste należący do Skarbu Państwa grunt w Toruniu o powierzchni ponad 1,3 hektara. Prezydent Torunia wyceniał go na ponad 1,8 mln zł, wojewoda przyznał zakonnikom 60 proc. bonifikaty, dzięki czemu zapłacili tylko 111 tys. zł. Choć toruński prezydent wnioskował o… 99 proc. bonifikaty od 25 proc. wartości działki. Wtedy redemptoryści zapłaciliby zaledwie 4,6 tys. zł. Ówczesny dyrektor miejskiego Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami tłumaczył, że urząd „tak w Toruniu wobec Kościoła już postępował” i „taką ma praktykę”, która „mieści się w granicach prawa”.
Ledwie kilka miesięcy później, 5 października 2017 roku, wojewoda Bogdanowicz oddał redemptorystom kolejną działkę. Zakonnicy otrzymali wtedy w użytkowanie wieczyste, bez przetargu, 39 arów gruntu należącego do Skarbu Państwa.
Działkę prezydent Torunia wyceniał na 468 tys. zł. I znów zawnioskował o 99 proc. bonifikaty, ale ostatecznie wojewoda zgodził się na sprzedaż za 15 proc. wartości. W uzasadnieniu czytamy, że wojewoda przyznał taką zniżkę, bo nieruchomość miała służyć „realizacji niekomercyjnej inwestycji”, a konkretnie budowie „obiektu muzealnego z częścią audytoryjną”. Sześć lat później redemptoryści uroczyście otworzyli Muzeum „Pamięć i Tożsamość” im. św. Jana Pawła II. Problem w tym, muzeum do dzisiaj jest dla zwiedzających zamknięte, Lux Veritatis mierzy się z poważnymi oskarżeniami ze strony generalnego wykonawcy, resort kultury zakręcił kurek z pieniędzmi, a niekomercyjny charakter inwestycji budzi wątpliwości.
Willa za mieszkania
To jednak zaledwie część gruntów, które w tamtej okolicy należą do ojca Rydzyka. Przy Szosie Bydgoskiej, czyli wylotówce łączącej Toruń z Bydgoszczą, fundacja Lux Veritatis otrzymała w 2012 roku grunt o powierzchni niemal 6,5 hektara. Działka trafiła potem do spółki Geotermia Toruń, a następnie do spółki Uzdrowisko Terminy Toruńskie. Na czele obu spółek stoi ojciec Jan Król. Szosa Bydgoska to dla ojca Rydzyka ważny adres. To tam znajduje się wybudowane przez niego Sanktuarium NMP Gwiazdy Nowej Ewangelizacji i św. Jana Pawła II. Obok od lat rozrasta się cała turystyczna korporacja.
Do kolekcji brakowało ojcu Rydzykowi malutkiego fragmentu, na którym znajdowała się wiekowa willa. Ale i na to znalazła się metoda. Jeszcze kilka lat temu willa była zamieszkała, potem stała pusta, a kiedy ruszył remont, na jaw wyszło, kto jest jej nowym właścicielem. Okazało się, że ojciec Rydzyk trzy działki i willę otrzymał od miasta już w 2015 roku w zamian za pięć mieszkań przy ulicy Ogrodowej.
Miasto twierdzi, że uzyskało majątek warty 934 tys., oddając – bez dopłaty – majątek o wartości 892 tys. Dlatego z zamiany miasto było zadowolone, bo mieszkania warte są więcej niż willa, która sąsiaduje z toruńskim imperium ojca Rydzyka.
Obudzić olbrzyma
W 2016 roku fundacja ojca Rydzyka odnotowała najwyższy w swojej dotychczasowej historii zysk netto. Wyniósł prawie 30 mln zł. Cztery lata później, w 2020 roku, fundacja miała 56,4 mln zł przychodów i znacznie niższy zysk – 1,4 mln zł netto. W 2022 roku Lux Veritatis zanotowało kolejne spadki, a zysk skurczył się do zaledwie 200 tys. zł. Wpływy z darowizn to niemal 44 mln zł w 2021 roku i 38,5 mln rok później. Po przegranych przez PiS wyborach, ojciec Rydzyk ostrzegał, że jego media mogą upaść, bo potrzebuje na ich utrzymanie 5 mln zł miesięcznie.
– Każdego miesiąca myślicie państwo o budżecie dla własnej rodziny, pomyślcie też o Radiu Maryja i TV Trwam – apelował na antenie telewizji. – Nie przerażajcie się, to dużo, ale czy dużo dla milionów? Katolicy to olbrzym, często śpiący olbrzym. Trzeba wszystkich obudzić, do odpowiedzialności i ewangelizacji świata – nawoływał duchowny.
Obecny rząd wciąż pracuje nad raportem, który ma wykazać, ile państwowych pieniędzy otrzymały podmioty zależne od redemptorysty. Ponad 220 mln rządowych dotacji miała pochłonąć budowa Muzeum „Pamięć i Tożsamość” im. św. Jana Pawła II, kilkadziesiąt milionów otrzymała Akademia Kultury Społecznej i Medialnej, ponad 50 mln zł ojciec Rydzyk miał dostać na swoją geotermię, a kolejne 30 mln zł na Telewizję Trwam.
Redemptorysta widzi jednak sprawy zupełnie inaczej, czemu dał wyraz w niedawnej rozmowie opublikowanej na łamach „Naszego Dziennika”. – Z pogardą mówią: „Rydzykowi PiS dawało miliardy". To nieprawda. PiS nic mi nie dało – oświadczył.