Zastosowanie przepisów "antycovidowych" do przygotowania wyborów w formie korespondencyjnej w stanie epidemii było zgodne z konstytucją - zdecydował Trybunał Konstytucyjny.
Wyrok został opublikowany na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o przepisy, w zakresie których wydano polecenia "w związku z przygotowaniem wyborów w stanie epidemii".
Mateusz Morawiecki miał prawo wydawania decyzji, zlecających organizację wyborów korespondencyjnych w czasie pandemii - orzekł Trybunał Konstytucyjny.
TK stwierdził, że obowiązujący wówczas przepis ustawy "antycovidowej" nie tylko dawał premierowi takie prawo, ale wręcz nakazywał podjęcie działań, prowadzących do przeprowadzenia wyborów w konstytucyjnym terminie.
Prezes Rady Ministrów w trakcie wydawania poleceń na podstawie zaskarżonego przepisu miał prawo uważać, że jego zakres obejmuje kompetencję organizacji wyborów. Premier realizując w takim rozumieniu dyspozycje ustawy, realizował ciążące na nim obowiązki wynikające z ustawy zasadniczej - uzasadniała wyrok Krystyna Pawłowicz.
Sędzia Pawłowicz jest zdania, że "organy władzy publicznej zobowiązane były przepisami konstytucji do organizacji wyborów prezydenckich w stosownym terminie". TK zgadza się, że niezwykle silny mandat demokratyczny należący do Prezydenta RP powinien być chroniony nawet w stanie epidemii - podkreśliła.
Jak powiedziała w uzasadnieniu wyroku sędzia TK Krystyna Pawłowicz, "nota bene gdyby również Senat wykazał się poszanowaniem konstytucyjnej zasady współdziałania władz w tamtym czasie i podjął uchwałę w sprawie ustawy o szczególnych zasadach przeprowadzenia wyborów na prezydenta znacznie szybciej niż po 28 dniach, czyli na przykład podobnie jak Sejm w ciągu jednego dnia, wówczas przeprowadzenie wyborów prezydenckich 10 maja 2020 roku okazałoby się możliwe".
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł jednogłośnie w składzie:
- Stanisław Piotrowicz - przewodniczący,
- Krystyna Pawłowicz - sprawozdawca,
- Julia Przyłębska,
- Bartłomiej Sochański,
- Rafał Wojciechowski,
Trybunał ponadto postanowił "umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie".
Trybunał Konstytucyjny na swojej stronie internetowej poinformował, że wyrok został wydany "po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniach 4 i 25 kwietnia oraz 14 maja 2024 r., wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności".
Sprawa została zainicjowana wnioskiem grupy posłów PiS złożonym na początku grudnia 2023 roku.
Wniosek dotyczył przepisu z ustaw "antycovidowych" z 2020 roku, według którego "Prezes Rady Ministrów, z własnej inicjatywy lub na wniosek wojewody, po poinformowaniu ministra właściwego do spraw gospodarki może, w związku z przeciwdziałaniem Covid-19, wydawać polecenia obowiązujące inne (...) osoby prawne i jednostki organizacyjne (...) oraz przedsiębiorców". Jak podkreślali wnioskodawcy, konieczne było rozstrzygniecie, czy ten przepis pozwalał, czy nie pozwalał na wydawanie poleceń w sprawie wyborów.
Tło sprawy stanowiły decyzje ówczesnego premiera Morawieckiego - m.in. z 16 kwietnia 2020 r., w której szef rządu polecił Poczcie Polskiej działania w zakresie przeciwdziałania Covid-19, polegające na podjęciu i realizacji czynności niezbędnych do przygotowania przeprowadzenia wyborów powszechnych Prezydenta RP w 2020 r., które z powodu pandemii miały się odbyć w trybie korespondencyjnym.