Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznawał do tej pory tzw. pushbacki (czyli zawracanie na Białoruś cudzoziemców, którzy nielegalnie znaleźli się w Polsce) za niezgodne z prawem. Tym razem jednak sąd odrzucił skargę Saudyjczyka, twierdząc że w jego przypadku do pushbacku nie doszło, bo ten nie chciał ubiegać się o ochronę międzynarodową w Polsce. Pełnomocnik cudzoziemca argumentuje jednak, że doszło do pomyłki.
Ze skargi wynika, że do pushbacku doszło we wrześniu 2023 roku. Dotyczyła ona czynności, za którą formalnie odpowiadał komendant placówki SG w Białowieży. Według cudzoziemca, został on zatrzymany w tych okolicach, a potem zmuszony do powrotu na Białoruś.
W skardze przesłanej do WSA napisał, że przekroczył on granicę z innym obywatelem Sudanu. Przez dwa dni błąkał się po terenie przygranicznym bez wody i jedzenia, po czym skontaktował się z aktywistami udzielającymi pomocy humanitarnej przy granicy z Białorusią.
Twierdzi, że chciał ubiegać się o ochronę międzynarodową w Polsce
Migranci otrzymali taką pomoc, a potem pojawili się w tym miejscu żołnierze. W ich obecności migrant miał zadeklarować chęć ubiegania się o ochronę międzynarodową w Polsce, ale jego deklaracje zostały – jak twierdzi – zignorowane.
Reprezentujący Sudańczyka prawnicy Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka sformułowali w skardze wiele zarzutów, m.in. naruszenia ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, Konstytucji czy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ws. wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej czy konwencji o uchodźcach.
Straż Graniczna: oświadczył, że nie zamierza składać wniosku o ochronę
W ocenie prawników reprezentujących skarżącego, SG nie zastosowała tych przepisów, a zamiast tego – tzw. rozporządzenie graniczne MSWiA (na jego podstawie stosowane są pushbacki), czyli normy hierarchicznie niższe. Argumentowali, że Sudańczyk ubiegał się w Polsce o ochronę międzynarodową i składał taki wniosek. Nie został on jednak uwzględniony i doszło do pushbacku.
Straż Graniczna chciała odrzucenia skargi. Stała na stanowisku, że cudzoziemiec został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ale oświadczył, że nie zamierza go składać. Argumentowała, że w tej sytuacji – na podstawie ustawy o cudzoziemcach – wydano wobec niego postanowienie o konieczności opuszczenia terytorium RP i zakaz ponownego wjazdu do strefy Schengen na trzy lata.
Sprawdzali, czy chodzi o tego samego mężczyznę, czy może dwóch
WSA w Białymstoku odrzucił w czwartek (9 maja) skargę Sudańczyka.
- Skarga była niedopuszczalna jako wniesiona na czynność, która nie podlega kognicji (czyli rozpatrywaniu – przyp. red.) sądu administracyjnego – mówiła w uzasadnieniu postanowienia sędzia Elżbieta Lemańska.
Sąd uznał za udowodnione, że rzeczywiście Sudańczyk złożył oświadczenie, że nie zamierza ubiegać się o ochronę międzynarodową w Polsce. Ocenił, że zaskarżona czynność tzw. zawrócenia go do granicy nie była realizacją rozporządzenia granicznego, ale czynnością wykonawczą do wydanego wobec niego postanowienia o nakazie opuszczenia terytorium RP.
WSA badał też, czy na pewno skarżący i osoba, wobec której wydano postanowienie o nakazie opuszczenia Polski to jeden i ten sam mężczyzna.
Różna pisownia nazwisk i różne daty urodzenia w dokumentach
Pełnomocnik cudzoziemca (jego samego nie było w sądzie, nie ma go też w Polsce) argumentował, że chodziło o dwie różne osoby.
- Oświadczenie o nieubieganie się o ochronę międzynarodową w Polsce nie było złożone przez naszego klienta - powiedziała przed kamerą TVN24 Katarzyna Dobko, zastępczyni pełnomocnika głównego.
Chociaż różna była pisownia nazwisk (nazwisko raz składało się z czterech, a raz z dwóch członów) i różne daty urodzenia w dokumentach, to ostatecznie sąd przyjął, że to ta sama osoba.
Sąd: sytuacja inna niż przy poprzednich wyrokach
Sędzia Lemańska mówiła, że to ten cudzoziemiec złożył i własnoręcznie podpisał deklarację o tym, że nie zamierza ubiegać się o ochronę międzynarodową w Polsce. I to wobec osoby o – jak to ujęła sędzia – "tożsamo brzmiącym nazwisku" wydano na podstawie ustawy o cudzoziemcach postanowienie o nakazie opuszczenia terytorium RP. Odbiór tego postanowienia cudzoziemiec potwierdził podpisem.
Sąd zwrócił uwagę, że wszystkie wcześniejsze sprawy dotyczące tzw. pushbacków rozstrzygane przed tym sądem (kończyły się orzeczeniami o uznaniu czynności tzw. zawrócenia do granicy z Białorusią za bezskuteczne) miały inny stan faktyczny. Sędzia Lemańska podkreślała, że w tej sprawie sytuacja jest inna.
Wyrok będzie zaskarżony
- W aktach sprawy znajduje się jednoznaczna deklaracja cudzoziemca (własnoręcznie przez niego podpisana w języku arabskim, o braku ubiegania się o ochronę międzynarodową) i mamy do czynienia z sytuacją, kiedy zostało wydane postanowienie o nakazie opuszczenia terytorium RP – wyjaśniała, uzasadniając postanowienie.
Sędzia mówiła też, że w tym postępowaniu sąd nie kontrolował legalności wydanego wobec cudzoziemca postanowienia o nakazie opuszczenia terytorium RP.
Postanowienie białostockiego sądu nie jest prawomocne. Zastępczyni pełnomocnika cudzoziemca zapowiada, że wyrok będzie zaskarżony.
Źródło: PAP, TVN24
Źródło zdjęcia głównego: Straż Graniczna