"Ojciec chrzestny" sztucznej inteligencji boi się katastrofy. Proponuje, aby każdy dostał pieniądze
Sztuczna inteligencja już odbiera pracę niektórym osobom. Jeśli zaś tego nie robi, pozwala na znaczące podniesienie produktywności, a to zapewnia zarówno korzyść, jak i jest poważnym wyzwaniem. Wyjaśniamy, dlaczego tak jest, a także publikujemy komentarze Geoffreya Hintona, uważanego za jednego z "ojców chrzestnych" AI. Hinton uważa, że państwa powinny szykować się do wprowadzenia dochodu podstawowego.
- Profesor Geoffrey Hinton, znany jako jeden z "ojców chrzestnych AI", doradza wprowadzenie uniwersalnego dochodu podstawowego w celu złagodzenia skutków utraty miejsc pracy przez AI
- Hinton obawia się, że bez rządowej interwencji korzyści z AI będą skoncentrowane w rękach najbogatszych, a straty pracy zaszkodzą społeczeństwu
- Przykłady z Finlandii, Kanady i USA pokazują różne podejścia do uniwersalnego dochodu podstawowego, który ma na celu zapewnienie minimalnego poziomu dochodów dla wszystkich obywateli
- Sam Altman, szef OpenAI, też jest zwolennikiem dochodu podstawowego
- Więcej informacji o biznesie znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
W świecie technologii mamy już wiele przykładów urządzeń i rozwiązań, które przyspieszyły wykonywanie konkretnych czynności, ale też obniżyły koszty. Dla przykładu skaner pozwolił na łatwe i szybkie digitalizowanie dokumentów, włącznie z wygodniejszą archiwizacją (mniej miejsca), jak i redukcją kosztów (nie trzeba używać papieru).
Sztuczna inteligencja jest obecnie rozwiązaniem, które automatyzuje niektóre zadania (np. czytanie książek na głos na potrzeby audiobooków), albo pozwala na zwiększenie produktywności (robimy to samo, ale w większej ilości w tym samym czasie).
Wiele firm chętnie zwiększy produktywność, ale pracownicy szybko mogą upomnieć się o zwiększenie wynagrodzenia. Jeżeli, przykładowo, ktoś jednego dnia dostarczał trzy dokumenty, a z pomocą AI może ich dostarczyć pięć, może oczekiwać zwiększenia wynagrodzenia. Wówczas pracodawca może oczywiście się nie zgodzić, argumentując, że pracownik ciągle wykonuje przecież swoją pracę w wymiarze 8 godzin, i tak naprawdę obie strony będą mieć rację.
Podobnych sporów może być więcej, dlatego profesor Geoffrey Hinton, często nazywany jednym z trzech "ojców chrzestnych" sztucznej inteligencji, przekonuje, że rozwiązaniem problemu może być dodatkowy, podstawowy dochód, wypłacany przez rządy, a nie pracodawców.
Ojciec chrzestny AI jest zaniepokojony
Profesor Geoffrey Hinton jest znanym naukowcem specjalizującym się w dziedzinie sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego.
Hinton zasłynął dzięki przełomowym pracom nad algorytmami uczenia maszynowego, zwłaszcza dzięki technice propagacji wstecznej, która umożliwia skuteczniejsze trenowanie wielowarstwowych sieci neuronowych. Jego badania z lat 80. i 90. XX wieku położyły fundamenty pod dzisiejsze zaawansowane modele AI, takie jak te stosowane w rozpoznawaniu obrazów, przetwarzaniu języka naturalnego i innych zaawansowanych aplikacjach.
Na Hintona mówi się "ojciec chrzestny" sztucznej inteligencji ze względu na jego fundamentalny wkład w rozwój tej dziedziny oraz wpływ, jaki wywarł na całe pokolenia badaczy i inżynierów pracujących nad AI. Prace prof. Hintona nie tylko zrewolucjonizowały teoretyczne podstawy AI, ale także miały bezpośredni wpływ na praktyczne zastosowania technologii, które dziś są powszechnie używane w wielu dziedzinach.
Hinton jest również znany z założenia wielu firm technologicznych i pracy w prestiżowych instytucjach akademickich, co dodatkowo wzmocniło jego status jako jednego z najważniejszych pionierów w dziedzinie AI. Jego prace nad głębokim uczeniem były bardzo ważne dla przełomowych osiągnięć w technologii, takich jak rozwój asystentów głosowych, systemów rekomendacji i autonomicznych pojazdów. W 2018 r. został uhonorowany Nagrodą Turinga, często nazywaną "Noblem informatyki", co jest dowodem uznania jego niezastąpionego wkładu w rozwój sztucznej inteligencji.
Obecnie profesor jest jednak zaniepokojony kierunkiem, w jakim zmierza świat w kontekście sztucznej inteligencji. Uważa, że wpływ sztucznej inteligencji na świat może mieć destrukcyjny charakter — wiele osób może stracić pracę. Dlatego przekonuje, że rządy państw powinny postawić na dochód uniwersalny, nazywany też podstawowym.
Profesor doradza rządowi Wielkiej Brytanii
W rozmowie z programem Newsnight BBC Hinton powiedział, że jest "bardzo zaniepokojony tym, że AI zabiera dużo nudnych miejsc pracy". Doradza rządowi Wielkiej Brytanii, że uniwersalny dochód podstawowy, w ramach którego każdy otrzymuje stałą kwotę pieniędzy, jest dobrym pomysłem.
Inną prognozą, z którą Hinton się zgadza, jest to, że chociaż technologia zwiększy produktywność i bogactwo, bez interwencji rządu pieniądze trafią do tych, którzy już są bogaci, nie zaś do tych, którzy stracą pracę. "To będzie bardzo złe dla społeczeństwa" — skomentował profesor.
Hinton opuścił Google w 2023 r., aby móc mówić o zagrożeniach związanych z AI bez wpływania na firmę i bez naruszania zasad polityki giganta. "Zobacz, jak było pięć lat temu i jak jest teraz" — powiedział o stanie sztucznej inteligencji. "Zmiana jest kolosalna. Teraz postaraj się przewidzieć, co będzie w najbliższej przyszłości. To przerażające" — dodał Hinton.
Ojciec chrzestny AI martwi się również tym, że rozwijająca się AI może prowadzić do czegoś więcej niż tylko utraty miejsc pracy. Profesor powtórzył swoje obawy, że może to spowodować wydarzenie na poziomie globalnej katastrofy, zwłaszcza gdy technologia coraz bardziej znajduje zastosowanie w wojskowych broniach i pojazdach. Hinton powiedział, że ryzyko polega na tym, że firmy technologiczne odrzucają kwestie bezpieczeństwa na rzecz wyprzedzenia konkurentów na rynku i osiągania kamieni milowych w samym rozwoju technologii. Ostatnie wieści o tym, że rozpadł się zespół mający dbać o bezpieczeństwo w OpenAI niejako potwierdzają obawy prof. Hintona.
"Moje przypuszczenie jest takie, że w ciągu pięciu do dwudziestu lat istnieje prawdopodobieństwo wynoszące 50 proc., że będziemy musieli zmierzyć się z problemem AI próbującej przejąć kontrolę nad światem" — powiedział Hinton. Taki scenariusz prowadziłby do wydarzenia na poziomie zagłady, ponieważ "stworzyliśmy formę inteligencji, która jest po prostu lepsza od biologicznej inteligencji […] To bardzo niepokojące dla nas jako ludzi".
Ekspert dodał, że najbardziej martwi go to, że "systemy będą mogły autonomicznie podejmować decyzje o zabijaniu ludzi".
AI nie dotknie broni nuklearnej
Słowa prof. Hintona pojawiają się kilka tygodni po tym, jak USA zobowiązały się nigdy nie zapewnić AI kontroli nad swoimi systemami broni jądrowej i wezwały Chiny oraz Rosję do złożenia takiej samej obietnicy.
Co ciekawe, poglądy Hintona na AI kontrastują z jego kolegą, prof. Yannem Le Cunem, który też uważany jest za jednego z ojców chrzestnych AI. Le Cun w zeszłym roku powiedział, że domniemane zagrożenie dla ludzkości ze strony AI jest "absurdalnie śmieszne", utrata miejsc pracy nie będzie trwała.
Hinton nie jest natomiast jedynym ekspertem branżowym, który ostrzega, że w wyniku utraty miejsc pracy związanej z AI będzie potrzebny uniwersalny dochód podstawowy. Sam Altman, CEO OpenAI, producenta ChatGPT, mówił już o dochodzie uniwersalnym od 2016 r., kiedy przeprowadził eksperyment, w ramach którego 3000 uczestników otrzymywało albo 1000 dol. miesięcznie przez rok, albo 50 dol. miesięcznie przez trzy lata. Wyniki badania mają zostać opublikowane jeszcze w tym roku.
W zeszłym tygodniu Altman powiedział, że zastanawia się, czy uniwersalny dochód podstawowy mógłby zostać zastąpiony przez uniwersalną podstawową moc obliczeniową, w ramach której "każdy otrzymuje część mocy obliczeniowej GPT-7 i może ją wykorzystać, sprzedać lub przekazać komuś na badania nad rakiem". Mało prawdopodobne jest jednak, by wiele osób wybrało ten plan zamiast otrzymywania pieniędzy.
Uniwersalny dochód podstawowy. Co trzeba o nim wiedzieć?
Celem dochodu podstawowego jest zapewnienie wszystkim mieszkańcom danego kraju minimalnego dochodu, który umożliwi im zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Kwoty zalecane dla uniwersalnego dochodu podstawowego różnią się w zależności od kraju, kosztów życia oraz celów polityki społecznej. Przykłady z różnych miejsc na świecie pokazują zróżnicowane podejścia:
- Finlandia: w latach 2017-2018 przeprowadzono eksperyment, w którym 2000 losowo wybranych bezrobotnych Finów otrzymywało 560 euro miesięcznie.
- Kanada: w Ontario w 2017 r. rozpoczęto pilotażowy program, gdzie uczestnicy otrzymywali do 1400 kanadyjskich dolarów miesięcznie.
- Stany Zjednoczone: w 2019 roku w Stockton w Kalifornii przeprowadzono eksperyment, w którym 125 mieszkańców otrzymywało 500 dolarów miesięcznie.
Kwoty te są zazwyczaj ustalane na poziomie umożliwiającym zaspokojenie podstawowych potrzeb, takich jak żywność, mieszkanie i opieka zdrowotna, ale mogą się różnić w zależności od lokalnych warunków ekonomicznych.
Istnieją też dwa główne podejścia do tego, kto powinien otrzymywać uniwersalny dochód podstawowy:
Wszyscy obywatele — w klasycznej formie każda osoba w danym kraju otrzymuje regularne płatności, niezależnie od tego, czy pracuje, czy nie. Celem jest eliminacja ubóstwa oraz redukcja nierówności społecznych, zapewniając wszystkim obywatelom minimalny poziom dochodu.
Tylko pracujący lub określone grupy — niektóre propozycje sugerują, że dochód podstawowy powinien być przyznawany tylko określonym grupom ludzi, na przykład pracującym, bezrobotnym, czy też osobom o niskich dochodach. Jest to bardziej selektywne podejście, które może być stosowane w celu zmniejszenia kosztów samego programu.
W praktyce większość eksperymentów i dyskusji na temat dochodu podstawowego koncentruje się na podejściu uniwersalnym, gdzie dochód trafia do wszystkich obywateli, co jest zgodne z ideą bezwarunkowości i uniwersalności tej koncepcji.
Autor: Grzegorz Kubera, dziennikarz Business Insider Polska