Jan Paweł II nazwał go "patronem chrześcijańskiego ładu moralnego". Zginął na polecenie króla Bolesława Śmiałego, kiedy sprawował Mszę św. w kościele św. Michała na Skałce w Krakowie.
Stanisław ze Szczepanowa urodził się ok. 1030 roku. Odebrał staranne wykształcenie, najpierw w gnieźnieńskiej szkole katedralnej, a w późniejszym czasie we Francji lub w Belgii w Liège. Zasłynął jako kaznodzieja i misjonarz Małopolski, pracował także w kancelarii panującego ówcześnie biskupa krakowskiego Lamberta, który wyznaczył go na swego następcę. Po śmierci Lamberta obrany został ordynariuszem diecezji, a w 1072 za zgodą księcia Bolesława Śmiałego został konsekrowany na biskupa krakowskiego.
Biskup Stanisław sprowadził do Polski legatów rzymskich, zorganizował od nowa metropolię gnieźnieńską, podjął działania mające na celu koronację Bolesława w 1075 roku. Dzięki wskrzeszeniu metropolii gnieźnieńskiej, ustały pretensje metropolii magdeburskiej do zwierzchnictwa nad diecezjami polskimi. Jako że zależało mu na szerzeniu wiary chrześcijańskiej w ówczesnej Polsce, biskup wspierał także powstawanie i umacnianie klasztorów benedyktyńskich, stanowiących ośrodki istotne ewangelizacyjnie.
Konflikt, który wybuchł pomiędzy królem Bolesławem a bp. Stanisławem, do dziś nie został do końca wyjaśniony. Zdaniem Galla Anonima chodziło o zdradę króla, natomiast znacznie bardziej wiarygodną tezę stawia Wincenty Kadłubek, który sugeruje bunt przeciwko królowi z przyczyn moralnych. Chodziło zapewne o krytykę za strony biskupa niemoralnego życia monarchy oraz o obronę poddanych przed jego surowością i brutalnością rządów.
Jak twierdził jeden z najznakomitszych polskich mediewistów Jerzy Kłoczowski, książęta piastowscy poczynając od Mieszka I aż do XII wieku sprawowali rządy w sposób nadzwyczaj okrutny, nie licząc się ze swymi poddanymi. Dopiero otwarty bunt bp. Stanisława i wspierających go możnowładców zakwestionował ten sposób sprawowania władzy. Od tego momentu można także mówić o kształtowaniu się na ziemiach polskich niezależnego od władzy świeckiej autorytetu Kościoła.
Ta właśnie tradycja naznaczyła całą późniejszą historię Polski i Rzeczypospolitej, a rrozwijający się kult św. Stanisława w kolejnych wiekach umacniał ją, co okazało się zbawienne dla pielęgnowania tożsamości narodowej w czasach opresji oraz totalitaryzmów.
Biskup Stanisław został zabity na polecenie króla podczas Mszy św., którą celebrował 11 kwietnia (lub 8 maja) 1079 roku w kościele św. Michała na Skałce w Krakowie. Ciało biskupa zostało poćwiartowane.
Kult św. Stanisława rozpoczął się z chwilą przeniesienia jego zwłok na Wawel, w 10 lat po śmierci. 8 września 1253 roku papież Innocenty IV dokonał uroczystej kanonizacji biskupa Stanisława w bazylice św. Franciszka w Asyżu. Kult św. Stanisława odegrał ogromną rolę w zjednoczeniu rozbitego na dzielnice państwa polskiego. W 1595 r. papież Klemens VIII rozszerzył liturgiczną uroczystość św. Stanisława na cały Kościół.
Papież Jan XXIII w 1963 roku ustanowił św. Stanisława – wraz ze św. Wojciechem i Najświętszą Maryją Panną Królową Polski – pierwszorzędnym patronem Polski.
Relikwie św. Stanisława spoczywają w katedrze na Wawelu. W ikonografii chrześcijańskiej św. Stanisław jest przedstawiany jest w stroju pontyfikalnym z pastorałem. Jego atrybutami są miecz i palma męczeńska. Bywa ukazywany z orłem – godłem Polski.
W najbliższą niedzielę 12 maja odbędzie się w Krakowie tradycyjna procesja z relikwiami św. Stanisława z katedry na Wawelu do bazyliki paulinów na Skałce. Uroczystościom z udziałem przedstawicieli Episkopatu Polski przewodniczyć będzie w tym roku abp Antonio Filipazzi, nuncjusz apostolski w Polsce. Procesja rozpocznie się o 9.00, a zakończy Mszą św. odprawioną o 10.00 przy Ołtarzu Trzech Tysiącleci przed bazyliką na Skałce.
Zakończył się obowiązkowy dla wszystkich abiturientów pisemny egzamin maturalny z matematyki na poziomie podstawowym. Po południu przeprowadzone zostaną egzaminy z języka kaszubskiego, języka łemkowskiego oraz z języka łacińskiego i kultury antycznej.
Niech wstawiennictwo św. Stanisława wyjedna dar pokoju w Europie i na całym świecie, zwłaszcza na Ukrainie i Bliskim Wschodzie – powiedział Franciszek, pozdrawiając Polaków podczas dzisiejszej audiencji ogólnej.
Ksiądz arcybiskup Adrian Galbas mianował od 1 lipca 2024 roku ks. Marka Konska dyrektorem Caritas Archidiecezji Katowickiej, zwalniając go jednocześnie z obowiązków ekonoma Wyższego Śląskiego Seminarium Duchownego w Katowicach.