Jak ma wyglądać bolid Formuły 1? Jakie rozwiązania można w nim zastosować? Jakim paliwem można go napędzać? Na wszystkie te pytania w najdrobniejszych szczegółach odpowiada regulamin techniczny, którego lektura może prowadzić do wielu ciekawych konkluzji. Jedną z nich jest ta dotycząca paliwa i jego spalania.
- 30 maja na Stadionie Olimpijskim we Wrocławiu zobaczysz bohaterów wydarzenia Red Bull Speedways. Bilety zostały już wyprzedane, ale od 12:00 do 15:30 odbędzie się specjalny PRESHOW na błoniach obiektu - wstęp wolny. Nie zabraknie atrakcji w strefach dla partnerów i sesji autografowych z gwiazdami motorsportu. Szczegóły tutaj.
Ile palą bolidy F1?
Współczesne regulacje techniczne ograniczają zużycie paliwa do 110 kg na dystansie wyścigu, czyli zwykle ok. 300-310 km. Ilość okrążeń w każdym Grand Prix oblicza się tak, aby auta pokonały 300 km plus jedno pełne kółko, stąd zawiera się on w tym właśnie przedziale. Jedyny wyjątek to GP Monako, rozgrywane zwykle na dystansie ok. 260 km, gdzie jednak silnik pracuje mniej-więcej tak samo długo, jak na innych torach. W Formule 1, ale także w innych seriach wyścigowych, ilość paliwa podaje się nie w litrach, a właśnie w kilogramach, ponieważ w zależności od warunków ta sama masa paliwa może mieć różną objętość. Oznacza to, że 110 l paliwa w Meksyku nie równa się 110 l paliwa w Bahrajnie, natomiast 110 kg zawsze waży tyle samo.
1 min
Red Bull Speed Ways - to trzeba zobaczyć!
Maciej Janowski na motocyklu żużlowym kontra David Coulthard w bolidzie Red Bull Racing - kup bilety na Red Bull Sped Ways i przyjdź na stadion Olimpijski we Wrocławiu 30 maja.
Jako ciekawostkę można podać, że na początku lat 50. XX w. w królowej sportów motorowych ścigały się bolidy skonstruowane jeszcze w latach 30., a więc współczesne niektórym czołgom wykorzystywanym w czasie II wojny światowej. W pierwszych sezonach F1 zdarzało się więc, że samochód wyścigowy miał większe spalanie niż pojazd pancerny z tego samego okresu. Ani dawniej, ani współcześnie, bolidy Formuły 1 nie korzystają natomiast z napędzanych ropą naftową silników Diesla, ponieważ regulamin jasno mówi, że w Formule 1 ma być stosowana benzyna.
Paliwo w F1 i na ulicach - porównanie
Stosowane w Formule 1 paliwo to naturalna benzyna z dodatkiem 10% masowych syntetycznego etanolu. W przyszłości to się zmieni i już od sezonu 2026 królowa sportów motorowych ma używać paliwa w 100% syntetycznego. Regulamin dokładnie określa, jaką zawartość różnego rodzaju związków może mieć paliwo, a także jakie ma mieć parametry. Pozostawia jednak pewną dowolność, i tak np. liczba oktanowa w F1 nie jest jasno sprecyzowana. Wytyczne mówią tylko, że wartość (RON+MON)/2 ma wynosić co najmniej 87. W przypadku drogowej benzyny 98-oktanowej wartość ta wynosi zwykle ok. 93. Zawartość ołowiu w F1 to maksymalnie 5mg/l paliwa, czyli tyle samo, co w zwykłej „bezołowiowej” benzynie. Maksymalna dozwolona zawartość siarki to w obu przypadkach 10 mg/kg. Podobnie w obu przypadkach temperatura końca destylacji wynosi co najwyżej 210 st. Celsjusza.
Paliwo „wyścigowe” ma nieco większą zawartość węglowodorów aromatycznych (40% masowych) niż to „drogowe” (35% objętościowych). Zawiera za to mniej węglowodorów typu olefinowanego (odpowiednio 17% objętościowych i 18% masowych). Warto jednak zwrócić uwagę na inne jednostki miar, mogące mieć przełożenie na odmienne wyniki porównań w różnych warunkach pomiarów. Jest natomiast zauważalnie bogatsze w tlen (co najmniej 3,45% masowych) od tego dostępnego na stacjach benzynowych (maksymalnie 2,7% masowych). Należy przy tym pamiętać, że stacje benzynowe w różnych krajach oferują różne paliwa, dlatego w celu ułatwienia analizy do porównania wykorzystano dane liczbowe odpowiadające jednemu z najpopularniejszych paliw wykorzystywanych obecnie w Polsce.
Co ciekawe, regulamin techniczny Formuły 1 określa nie tylko maksymalne i minimalne zawartości różnego rodzaju związków chemicznych i parametry paliwa, ale także metody ich laboratoryjnej oceny i pomiaru. Wykorzystuje się do tego celu różnego rodzaju sposoby analizy, w tym przede wszystkim chromatografię gazową sprzężoną ze spektrometrią mas (GCMS). Mówiąc w dużym uproszczeniu, w jej trakcie rozdziela się paliwo na jego poszczególne składniki i określa ich stężenie poprzez porównanie tzw. pików na wykresie lub stosunku masy do ładunku elektrycznego danej substancji. Zgodnie z regulaminem technicznym, za dopuszczalne uznaje się paliwo, które na podstawie otrzymanych w ten sposób wyników i porównania ich z normą ASTM D 3244 jest z nią zgodne w 95-procentowym przedziale ufności.
Czy bolid F1 pojedzie na zwykłej benzynie?
Samochód Formuły 1 jak najbardziej będzie w stanie jechać, mając w baku zwyczajne drogowe paliwo. Nie osiągnie jednak pełni swoich możliwości. Silniki w F1 są projektowane pod konkretne paliwo o konkretnych parametrach. Każdy zespół ma także swojego dostawcę, którym w przypadku Red Bulla od wielu lat jest firma Esso. Wcześniej, w czasach dominacji Sebastiana Vettela, ekipa z Milton Keynes korzystała z produktów firmy Total. Oznacza to, że gdyby hipotetycznie „Czerwonym Bykom” zabrakło paliwa, Max Verstappen i Sergio Perez nie mogliby pożyczyć go od innej ekipy i liczyć na tak samo dobre tempo, jak zazwyczaj. Oczywiście takie pożyczanie byłoby niemożliwe z wielu innych powodów, ale w tych czysto teoretycznych rozważaniach chodzi tylko o techniczną stronę tej kwestii.
Z regulaminowego punktu widzenia, aby dopuścić bolid F1 do wyścigu, musi on spełniać wszystkie wyznaczone przepisami normy. Oznacza to, że po zatankowaniu go na zwykłej stacji paliw nie wolno byłoby go wystawić do zawodów z przyczyn formalnych. Jako że po każdym wyścigu z auta pobierana jest próbka do analizy, nawet gdyby ktoś wystartował do rywalizacji z drogową benzyną w baku, po jej zakończeniu zostałby zdyskwalifikowany.
Paliwo napędzające bolid jest tak samo ważne jak jego silnik, aerodynamika i wiele innych aspektów. Na szczęście Max Verstappen i Sergio Perez nie muszą martwić się o zaopatrzenie swoich bolidów w benzynę.
***
Autor tekstu prowadzi vloga „Ze świata F1” na YouTube.