W jednym z think-tanków w Warszawie – nie dam głowy, który to był, zdaje mi się jednak, że mogła to być wówczas aktywna w Polsce niemiecka Fundacja im. Konrada Adenauera – znalazłem się wśród publiczności podczas dyskusji na temat kształtu Unii Europejskiej i naszej w niej obecności. Debatujący – nie pomnę już, kto był wśród nich – powtarzali doskonale znane frazesy: że jedność, że wspólny europejski interes, że nie wolno być egoistą, bo wszystko dzieje się dla dobra wszystkich Europejczyków.
Podniosłem rękę i gdy nadeszła moja kolej na zabranie głosu, powiedziałem, że to całkowicie infantylna wizja UE. Tak naprawdę – wskazywałem – wspólnym interesem UE jest tylko to, co stanowi najmniejszy wspólny mianownik interesów krajów członkowskich. A często zakres takich spraw jest bardzo niewielki. Poza tym natomiast w UE toczy się taka sama walka pomiędzy interesami krajów jaka toczyła się zawsze w stosunkach międzynarodowych, tyle że tutaj jest dość mocno ujęta w instytucjonalne karby. Dlatego – kontynuowałem – powinniśmy naszą obecność w UE widzieć właśnie w takich kategoriach. Wszelkiego rodzaju idealizm i bajdurzenie o tym, że Unia posiada jakiś swój samoistny interes jako jednolity organizm, są zwyczajnie szkodliwe i maskują to, że chodzi o interes najsilniejszych aktorów w tej grze. Moje słowa wywołały na sali powszechne wzburzenie i głośne, niechętne komentarze – zupełnie jakby ktoś zepsuł powietrze w towarzystwie.
Dziś nie tylko nie zmieniłbym w swoim wystąpieniu ani słowa, miałem bowiem wówczas całkowitą rację. Ba, uważam nawet, że kolejne lata, a już zwłaszcza te ostatnie, pokazały to szczególnie dobitnie.
Owszem, Unia jest świetnym sposobem na ujęcie brutalnej momentami walki pomiędzy interesami krajów w ramy instytucji i złagodzenie jej w ten sposób. Ale pamiętać trzeba, że nawet same instytucje z czasem stały się samodzielnym aktorem i zaczęły grać na siebie.
W czasie, gdy odbywała się wspomniana debata, nikomu jeszcze nie śniły się natomiast kolejne etapy tworzenie – jak powiada traktat – ever closer Union – czyli „wciąż ściślejszej Unii”. Przede wszystkim szaleństwo wokół klimatu. Wydawało mi się wówczas – i nie tylko mnie – że głównym problemem jest wykorzystywanie instytucji unijnych przez najmocniejszych członków Unii do forsowania własnej woli. Tam, gdzie danej sprawy nie daje się załatwić poprzez negocjacje, można się starać zmienić ją w projekt aktu prawnego, wysuwany przez Komisję Europejską, a następnie potwierdzany przez Parlament Europejski, zdominowany przez członków z najważniejszych krajów. Trudno było jednak zawczasu przewidzieć rozmiar klimatystycznego szaleństwa i założyć, że w imię całkowicie utopijnych celów UE postanowi systematycznie niszczyć swój potencjał gospodarczy oraz wpędzać własnych obywateli w biedę, a także odbierać im wolność w kolejnych obszarach?
Echa naiwnego i skrajnie szkodliwego idealistycznego euroentuzjazmu, którego zwolennikami była większość uczestników tamtej debaty, pobrzmiewają do dzisiaj wśród klasy politycznej. Do Parlamentu Europejskiego startuje ponownie osoba dla takiego podejścia symboliczna, wręcz ikona posuniętego do absurdu euroentuzjazmu – pani Róża Thun von Hohenstein. Jest jedynką listy Polski 2050 na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie. Jednocześnie lider tego ugrupowania, pan Szymon Hołownia, oznajmia, że kandydaci jego partii idą do Parlamentu Europejskiego, aby między innymi zatrzymać dyrektywę budynkową (EPBD). Szkopuł w tym, że pani Thun von Hohenstein głosowała dwukrotnie za tą dyrektywą. Ba, gdyby w PE poddano pod głosowanie rozporządzenie, nakazujące każdemu nosić na głowie durszlak i na powitanie beczeć jak koza – pani Thun też głosowałaby za, o ile oczywiście projekt miałby słuszne pochodzenie i wspierałyby go słuszne siły ze słuszną, proeuropejską narracją.
Nie ma od początku nie tylko naszej obecności w Unii, ale też dyskusji o wejściu do niej szkodliwszej postawy i środowiska niż to, którego symbolem jest pani Thun. Obecna władza próbuje przedstawić jako sojuszników Putina przedstawicieli nurtu suwerennościowego tylko dlatego, że nie godzą się na niekończącą się integrację. To jednak normalna, uprawniona postawa. Postawa bezkrytycznego euroentuzjazmu zaś ma w sobie coś z fanatyzmu, przede wszystkim zaś jest całkowicie oderwana od realnej polityki. Dzisiaj jest zagrożeniem jeszcze większym niż 20 lat temu.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy tygodnika Do Rzeczy.
Regulamin i warunki licencjonowania materiałów prasowych.