Efekt pandemii? Polacy odwracają się od Kościoła
W pierwszym roku pandemii odsetek osób deklarujących się jako wierzące przestał przewyższać 90 proc. i od tego czasu widocznie spada. Jednocześnie rośnie – w ostatnim czasie wyraźnie – odsetek Polaków zaliczających się do raczej lub całkowicie niewierzących – wynika z badania CBOS.
CBOS wyjaśniło, że podstawowe pytanie w badaniu dotyczyło deklaracji wiary. Korzystając ze skali od "głęboko wierzący" do "całkowicie niewierzący", zdecydowana większość Polaków deklaruje się jako wierzący.
"Od końca lat 90. do 2019 r. udział osób identyfikujących się jako wierzące oraz głęboko wierzące (łącznie) przekraczał 90 proc. W pierwszym roku pandemii przestał przewyższać 90 proc. i od tego czasu widocznie spada. (...) Jednocześnie rośnie – w ostatnim czasie wyraźnie – odsetek Polaków zaliczających się do raczej lub całkowicie niewierzących" – zauważono.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Brudziński apeluje do młodych. Ostrzega przed Tuskiem
Badania przeprowadzone od stycznia do kwietnia wykazały, że 78 proc. Polaków deklaruje się jako wierzący, a 9 proc. jako głęboko wierzący. 14 proc. badanych zadeklarowało się jako niewierzący (połączono odpowiedzi "raczej niewierzący" i "zdecydowanie niewierzący"). Dla porównania, w 2019 r. jako niewierzący deklarowało się 8 proc. Polaków.
"W zakresie praktyk religijnych od końca lat 90. do 2019 r. obserwujemy bardzo powolne zmiany, które w świetle ostatnich kilku lat można nawet nazwać stabilizacją" – zauważyło CBOS.
"Najniższy odsetek praktykujących co niedzielę w historii pomiarów"
Od początku pomiarów (1997 r.) do 2009 r. odsetek praktykujących co niedzielę oscylował wokół 50 proc., by na kolejną dekadę spaść do około 45 proc. W późniejszych latach zmniejszał się bardziej gwałtownie: na początku pandemii wynosił 39 proc. (2020 r.), w latach 2021–2023 wahał się między 36 proc. a 37 proc. Obecnie spadł do 34 proc. "To najniższy odsetek praktykujących co niedzielę w historii naszych pomiarów" – zaznaczono.
Udział Polaków praktykujących kilka razy w tygodniu spada wolniej – najwyższy ich odsetek CBOS zanotował w 2005 r. (wiosną tego roku zmarł papież Jan Paweł II) i wówczas, jak i rok później wynosił 8 proc. Od 2015 r. pozostaje niezmiennie na poziomie 5 proc.
Sporadyczne praktykowanie, 1-2 razy w miesiącu, w ocenie CBOS, wydaje się najbardziej stabilne. Od 1997 do 2024 r. udział uczestniczących w mszach, nabożeństwach lub w spotkaniach religijnych raz lub dwa razy w miesiącu waha się od 13 proc. do 16 proc. Odsetek Polaków praktykujących kilka razy w roku od 2011 r. oscylował wokół 22 proc. "Być może 2024 r. będzie pierwszym przynoszącym większą zmianę tego wskaźnika, bo dane do kwietnia wskazują na 24 proc. praktykujących kilka razy w roku" – dodano.
Odsetek osób deklarujących, że w ogóle nie uczestniczą w mszach, nabożeństwach lub spotkaniach religijnych, od początku pomiarów do 2011 r., wynosił między 9 proc. lub 11 proc. W kolejnych latach wzrósł do 12–13 proc., a najwyższy wskaźnik (23 proc.) osiągnął w trakcie 2021 i 2022 roku. Obecnie wynosi on 22 proc.
Większość badanych zalicza się do grona wierzących i praktykujących
CBOS zauważa, że z połączenia deklaracji wiary i praktyk religijnych wyłania się typologia religijności Polaków.
Większość badanych zalicza się do grona wierzących i praktykujących (regularnie lub nieregularnie). Wierzący i praktykujący regularnie stanowią 39 proc., a wierzący i praktykujący nieregularnie – 38 proc. Wierzących i niepraktykujących mamy 10 proc., a niewierzących i niepraktykujących – 11 proc. Najmniej – 2 proc. – stanowią osoby deklarujące się jako niewierzący i praktykujący.
"Do roku 2005 udział respondentów wierzących i praktykujących wynosił 57–58 proc., a niewierzących i niepraktykujących – 3 proc. W okresie 2006–2014 udział tej pierwszej grupy zmniejszył się do 50 proc., a odsetek drugiej – wzrósł do 6 proc. (...) W latach 2015–2018 odsetki poszczególnych grup znów utrzymywały się na niemal niezmienionym poziomie, ale ostatnie lata ponownie świadczą o spadku zaangażowania religijnego – tym razem bardziej gwałtownym" – wyjaśniono.
Udział wierzących i regularnie praktykujących spadł w pierwszym roku pandemii do 45 proc., a potem o kolejne 6 pkt. proc. do 39 proc. obecnie. Udział niewierzących i niepraktykujących wzrósł ponaddwukrotnie: z 5 proc. w latach 2011–2017 do 11 proc. obecnie.
Patrząc na deklarowane wyznania religijne w 2024 r., niemal dziewięciu na dziesięciu dorosłych mieszkańców Polski czuje przynależność do Kościoła rzymskokatolickiego (88,8 proc.).
Drugą najczęściej wskazywaną odpowiedzią jest brak przynależności do jakiegokolwiek wyznania (7,3 proc.), a prawie 2 proc. nie chciało podać, z jakim wyznaniem się utożsamia. Pozostałe religie lub wyznania były wybierane przez mniej niż 1 proc. badanych.
CBOS opiera się na rocznych zestawieniach powstałych w wyniku agregacji zbiorów z dwunastu comiesięcznych badań zrealizowanych w danym roku kalendarzowym. Dane z 2024 r. pochodzą z badań zrealizowanych od stycznia do kwietnia włącznie.
PRZECZYTAJ TAKŻE: Czarne chmury nad szefem Episkopatu. Dostał wymowny list