"Gdy postrzelono premiera, lecieliśmy rządowym samolotem". Słowacki dziennikarz opowiada nam o kulisach
Gdy słowacki premier Robert Fico został postrzelony, grupa tamtejszych dziennikarzy wracała wraz z rządową delegacją z Korei Południowej. O wszystkim dowiedzieli się na pokładzie samolotu. — Coraz bardziej zdawaliśmy sobie sprawę, że dotrzemy do zupełnie innej Słowacji niż ta, z której wyruszyliśmy — mówi w rozmowie z Business Insider Polska František Kvarda, zastępca redaktora naczelnego biznesowego dziennika "Hospodárske Noviny". Tłumaczy też jakie nastroje panują obecnie w kraju i w jakim kierunku zamach może pchnąć Słowację.
- Atak na premiera Słowacji może wprowadzić jeszcze większe podziały w kraju, który i tak dzieli się dziś na dwa obozy
- Nasz rozmówca dodaje, że w jego kraju ludzie są wyjątkowo podatni na teorie spiskowe. — Spodziewam się, że wkrótce nastąpi eksplozja różnych teorii na temat tego, kto jest odpowiedzialny za atak na premiera — mówi nam František Kvarda
- Dziennikarz dodaje, że tamtejszy rząd już przed zamachem ostro wyrażał się o prywatnych mediach, zaplanował też reformę mediów publicznych
- Więcej informacji o biznesie znajdziesz na stronie Businessinsider.com.pl
Premier Słowacji został ciężko ranny w środowym zamachu w miasteczku Handlova, gdzie odbywało się posiedzenie rządu. Zamachowiec, 71-letni Juraj C. — literat i członek Stowarzyszenia Pisarzy Słowackich — oddał do szefa rządu kilka strzałów z legalnie posiadanej broni. Przyznał, że kierował się motywami politycznymi.
Słowacki dziennikarz František Kvarda, zastępca redaktora naczelnego biznesowego dziennika "Hospodárske Noviny", przyznaje, że to zdarzenie, które wstrząsnęło nim samym, ale też całym krajem.
— O ataku na premiera Fico dowiedziałem się w bardzo nietypowy sposób, przez co cała sytuacja stała się dla mnie jeszcze bardziej dramatyczna. Leciałem rządowym samolotem do Bratysławy z oficjalnej wizyty w Korei Południowej wraz z delegacją Ministra Spraw Zagranicznych. Informację o postrzeleniu otrzymaliśmy podczas postoju na tankowanie w Kazachstanie — opowiada nam František Kvarda.
Jak dodaje, w rezultacie atmosfera na pokładzie zmieniła się natychmiastowo, a drzwi do przedziału ministerialnego zostały szczelnie zamknięte.
— Otrzymywaliśmy jedynie krótkie informacje za pośrednictwem SMS-ów lub rozmów telefonicznych, ale informacje w roamingu były ograniczone. Były one dostępne jedynie podczas krótkiego okresu tankowania samolotu, a po ponownym wzbiciu się samolotu w powietrze informacje przekazywane były już samej delegacji ministerialnej wyłącznie za pośrednictwem telefonu satelitarnego — opowiada nam dziennikarz.
Przyznaje, że część informacji dotarła do dziennikarzy. — Wiedzieliśmy np. że premier przechodzi operację i że został zabrany do szpitala w Bańskiej Bystrzycy — najbliższego wysokiej klasy szpitala w regionie, gdzie doszło do zdarzenia — mówi.
— Jednak coraz bardziej zdawaliśmy sobie sprawę, że dotrzemy do zupełnie innej Słowacji niż ta, z której wyruszyliśmy — podkreśla.
František Kvarda tłumaczy też, że w tym czasie wszystkie samoloty rządowe, które znajdowały się za granicą, musiały wracać do Bratysławy przed czasem. — Nasz wyjazd ostatecznie był o czasie, choć pierwotnie miał nastąpić w środę. Gdyby do zabójstwa doszło wcześniej, cała delegacja oczywiście również wcześniej wróciłaby do domu z Korei — wyjaśnia.
Polaryzacja na Słowacji i bardziej "lojalne" media
Atak na premiera Ficę, jak zauważyła agencja Reutera, był pierwszym od ponad 20 lat znaczącym europejskim zamachem na przywódcę politycznego. Ujawnił narastające napięcia i spolaryzowanie polityczne tak w Słowacji, jak w całej Europie — twierdzi Reuters.
— Polaryzacja rodzi radykalizm, radykalizm rodzi chaos. Chaos osłabia nas względem zewnętrznych wrogów — zwracał uwagę w orędziu marszałek Sejmu Szymon Hołownia.
Co prawda atak na Fico został potępiony przez wszystkie strony słowackiej sceny politycznej, ale sytuacja jest o tyle skomplikowana, że do zamachu doszło tuż przed wyborami do europarlamentu, w szczycie kampanii wyborczej.
Jak przyznaje nasz rozmówca, obecnie "trudno oszacować, jaki realny wpływ będzie miał zamach na słowackie społeczeństwo, które jest już skrajnie spolaryzowane".
— Pomimo wezwań odchodzącej prezydent, prezydenta-elekta oraz kilku przywódców opozycji i koalicji do pokoju i pojednania w społeczeństwie pojawiły się też oświadczenia niektórych polityków, w których utrzymywano, że za zabójstwo odpowiadają "liberalne i postępowe media" — zwraca uwagę František Kvarda.
— Według nich media podburzyły społeczeństwo przeciwko rządowi, krytycznie donosząc o szeregu zmian, które rząd zaczął wdrażać stosunkowo szybko po objęciu władzy pod koniec ubiegłego roku — dodaje.
Jak tłumaczy nam Słowak, należą do nich likwidacja Prokuratury Specjalnej i przekształcenie nadawcy publicznego RTVS w STVR. Zmiana nazwy to tylko korekta językowa, ale rewolucja miałyby być dużo większa. — Zdaniem krytyków ze strony opozycji zmiany mają sprawić, że "nowy" nadawca publiczny bardziej lojalny i mniej krytyczny wobec rządu — mówi nam Kvarda.
— Faktem jest jednak, że niemal natychmiast zaczęły pojawiać się pierwsze spiski związane z atakiem. Z obu bloków politycznych. Osobiście też obawiam się, że biorąc pod uwagę tendencję Słowaków do wiary w dezinformację, która według statystyk kształtuje się na ponadprzeciętnym poziomie, wkrótce nastąpi eksplozja różnych teorii na temat tego, kto jest odpowiedzialny za atak na premiera — dodaje dziennikarz.
Ochrona zawiodła po raz kolejny
Jednym z wątków, który również poruszył Słowację, jest kwestia samej ochrony najważniejszych osób w państwie. Ten wątek był komentowany również w Polsce. Według byłego żołnierza GROM Pawła Mateńczuka ochrona postrzelonego premiera Słowacji Roberta Fico w momencie ataku popełniła błędy. — Tutaj ze strony ochrony nie padł żaden strzał. To jest podstawowy błąd. Ten pan powinien być wyeliminowany po dwóch, maksymalnie trzech strzałach — ocenił w programie Polsat News.
— Żadna osoba, żaden zespół ochronny na świecie, jakiejkolwiek głowy państwa, nie może dać stuprocentowej gwarancji na uniknięcie zamachu. Ale może dać szansę na przeżycie, dowiezienie do szpitala, uratowanie. I tak było w tym przypadku – mówił z kolei "Faktowi" Jerzy Dziewulski.
Słowacy mają jeszcze jeden argument przeciwko profesjonalizmowi ochroniarzy. — Zaledwie kilka tygodni temu prezydent Zuzana Čaputová również spotkała się z incydentem związanym z bezpieczeństwem — kobieta włamała się nocą do ogrodu jej domu, mimo że prezydencka willa jest non stop strzeżona przez służby — zwraca uwagę František Kvarda.
Jaki jest stan premiera Słowacji?
Słowackie media poinformowały w piątek, że o ewentualnym przewiezieniu rannego w zamachu premiera Roberta Fico do Bratysławy zdecyduje konsylium lekarskie. Konsylium ma się zebrać w poniedziałek — podaje PAP.
Obecnie premier znajduje się na oddziale intensywnej terapii w poliklinice w Bańskiej Bystrzycy. Po postrzeleniu w środę po południu przeszedł trwającą pięć godzin operację. Fico został ranny w klatkę piersiową oraz brzuch.