W środę 15 maja, po posiedzeniu rządu w Handlovej, premier Słowacji Robert Fico został postrzelony. Zdarzenie miało miejsce, gdy Fico opuszczał dom kultury i witał się z obywatelami. Napastnik został szybko zatrzymany przez policję, a premier został przetransportowany helikopterem do szpitala w Bańskiej Bystrzycy, gdzie przeszedł natychmiastową operację. Stan premiera był na tyle poważny, że przewiezienie go do stolicy było niemożliwe. Kim jest Robert Fico i jakie są jego poglądy?
Robert Fico urodził się 15 września 1964 roku w Topolczanach. W latach 1982-1986 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie. Kontynuował edukację na studiach doktoranckich w Instytucie Państwa i Prawa Słowackiej Akademii Nauk, gdzie obronił pracę doktorską na temat kary śmierci w Czechosłowacji. Jego zainteresowania naukowe obejmowały prawo kryminalne i prawa człowieka, na temat których opublikował kilka prac naukowych.
Polityczna kariera Roberta Ficy
Robert Fico założył partię Socjalna Demokracja (SMER) w 1999 roku. Po raz pierwszy objął urząd premiera Słowacji w 2006 roku, pełniąc tę funkcję do 2010 roku. W 2012 roku SMER zdobył wystarczające poparcie, aby utworzyć samodzielny rząd, co pozwoliło Fico ponownie objąć stanowisko premiera. W 2014 roku wystartował w wyborach prezydenckich, jednak przegrał w drugiej turze z Andrejem Kiską. Fico podał się do dymisji w 2018 roku po skandalu związanym z zabójstwem dziennikarza Jana Kuciaka, który badał przestępstwa podatkowe i możliwe powiązania polityków SMER z mafią.
Sprawa ta była badana przez organa ścigania. W 2022 roku Krajowa Agencja Kryminalna Słowacji przeprowadziła zatrzymania w ramach sprawy o kryptonimie "Czyściec", dotyczącej korupcji i nadużyć władzy za rządów SMER. Fico usłyszał zarzuty dotyczące założenia zorganizowanej grupy przestępczej, jednak nie został aresztowany z powodu immunitetu poselskiego, którego parlament nie uchylił.
Na jesieni 2023 roku Fico powrócił do władzy jako premier. Jego partia wygrała w przedterminowych wyborach w 2023 roku, co pozwoliło Robertowi Fico ponownie zasiąść w parlamencie. 2 października 2023 roku prezydent Zuzana Čaputová powierzyła mu zadanie sformowania nowego rządu. Nowa koalicja obejmowała socjaldemokratów, narodowców oraz partię Głos – Socjalna Demokracja. 25 października 2023 roku Robert Fico i członkowie jego czwartego rządu zostali zaprzysiężeni.
Fico jako prorosyjski polityk
Robert Fico jest znany z prorosyjskich poglądów. Wielokrotnie podkreślał, że wolność przychodziła zawsze ze wschodu, a wojna z zachodu. Jego podejście do wojny w Ukrainie jest podobne do stanowiska premiera Węgier, Viktora Orbana. Fico krytykował unijną pomoc wojskową dla Ukrainy, uważając, że Ukraina jest jednym z najbardziej skorumpowanych krajów świata. Słowacja, pod jego rządami, nie wysyła wsparcia militarnego na Ukrainę, choć Fico nazwał rosyjską agresję naruszeniem prawa międzynarodowego.
-Nie wierze w to, że powinniśmy wspierać militarnie Ukrainę, a powinniśmy wspierać rozmowy pokojowe - mówił Fico w lutym 2024 roku
Mimo bliskich relacji między Fico a Orbanem, istnieją różnice w ich politykach. Słowacja nie blokowała unijnych sankcji wobec Rosji, a krajowe firmy nadal dostarczają broń Ukrainie komercyjnymi kanałami. Ponadto, Słowacja wspiera Kijów w rozminowywaniu terenów, mimo że oficjalnie nie udziela wsparcia militarnego.
Co dalej ze Słowacją?
Robert Fico, trzykrotny premier Słowacji, prawdopodobnie powróci do sprawowania władzy na Słowacji. Jego prorosyjskie poglądy i krytyczne stanowisko wobec zachodnich działań w wojnie w Ukrainie plasują go w bliskiej relacji z Viktorem Orbanem. Jednakże, polityka Słowacji, zwłaszcza w kontekście unijnych sankcji, różni się od tej prowadzonej przez Węgry. Obecny stan zdrowia Fico, po ataku na jego życie, może mieć istotne konsekwencje dla przyszłości politycznej Słowacji. Bardzo możliwe, że SMER wykorzysta sytuację do tzw. "dokręcenia śruby" i zwiększenia roli służb w życiu publicznym.