Psycholog o 13-latce, która urodziła na szkolnej wycieczce. Dramatyczna sytuacja matki i dziecka
13-letnia dziewczynka urodziła dziecko na wycieczce szkolnej w Zatorze (woj. małopolskie). Niewykluczone, że jest ona jedną z najmłodszych matek w Polsce. Zapytaliśmy znaną psycholog dr Aleksandrę Piotrowską, jak dziewczynka może się w tym wszystkim odnaleźć, co w tej sytuacji powinna zrobić szkoła i co dalej z jej dzieckiem.
Przypomnijmy. 13-latka pojechała z na szkolną wycieczkę. Szkoła wynajęła ładne drewniane domki w jednym z ośrodków przy ulicy Oświęcimskiej w Zatorze. Z naszych informacji wynika, że w środę (15 maja), gdy się zakwaterowali, doszło do porodu. Najprawdopodobniej nikt nie był świadomy, że dziewczyna jest w ciąży. Wieczorem z łazienki jednego z domków nauczyciele i uczniowie usłyszeli krzyki. Gdy weszli do środka, okazało się, że ich uczennica urodziła chłopczyka. Natychmiast wezwali ratowników. Na sygnale przyjechało pogotowie z Wadowic.
Fakt: — Dziecko urodziło dziecko. Czy dzieciństwo 13-latki już się skończyło w tym momencie?
Aleksandra Piotrowska: — Znam przypadki troszkę starszych dzieci, które zostały matkami i udało się im wyjść obronną ręką z tego. Ale to były takie przypadki, kiedy rodzice dziewczynek przejęli obowiązki rodzicielskie. Dziewczynka była na tyle silna, ale też i jej rodzice byli na tyle zdecydowani, że nie dopuścili do tego, co chciała zrobić szkoła, czyli do usunięcia jej ze szkoły. Z jednej strony taka determinacja ze strony dziewczynki, która chciała kontynuować naukę, ale też i rodziców, którzy stanęli bardzo ostro po stronie dziewczyny i byli dla niej wsparciem. Ale to było w czasach, kiedy nie było jeszcze internetu.
13-latka urodziła dziecko. Co z edukacją seksualną?
Dzisiaj czasy się zmieniły, jest internet, niby wszystko wiemy, ale młode pokolenie nie ma wiedzy na temat seksu, konsekwencji. Brakuje edukacji seksualnej?
— To, co dziś jest straszne, to ta fala hejtu, z jaką spotyka się właściwie każdy człowiek, niezależnie od wieku. Jeśli tylko coś w miarę nietypowego w swoim zachowaniu przejawi. Hejt zastąpił edukację. Dla mnie tragedią jest to, że nie istnieje ciągle, mimo że mamy XXI wiek, edukacja seksualna.
W jakim wieku powinniśmy zaczynać edukację seksualną?
— Ta wiedza musi być przekazana, zanim zacznie się okres dojrzewania. Czyli jeszcze przed 11 rokiem życia. Powinniśmy zacząć edukować, kiedy dziewczynka ma 9 czy 10 lat. To ostatni dzwonek, żeby poznała całą prawdę o funkcjonowaniu swojego organizmu. My to lekceważymy, tak samo jak edukację seksualną chłopców. Dziewczynki to jeszcze ze względu na miesiączkę coś wiedzą, choć nie wszystkie. Natomiast który z chłopców jest przygotowywany na to, że w pewnym momencie wystąpią u niego nocne polucje? Wielu dorosłych nie zna tego terminu. Edukowanie to jedyna możliwość, żeby ograniczać liczbę takich koszmarnych zdarzeń, z jakimi mamy do czynienia. Rozumiem, że może się trafić jakiś ginekolog blisko związany z kościołem, który będzie mówił, że im wcześniej kobieta rodzi dzieci, tym lepiej. Wszyscy pamiętamy co były minister Czarnek wygadywał. Ale przecież nie wolno traktować poważnie tego, co oni mówią. Edukacja seksualna to podstawa, powinniśmy rozmawiać o niej z naszymi dziećmi przed okresem dojrzewania.
Ciąża trwa 9 miesięcy, noworodek ważył 3200 gramów, był donoszony. Ta dziewczynka musiała mieć 12 lat, gdy zaszłą w ciążę. Czy ona mogła nie wiedzieć, że jest w brzemiennym stanie?
— Nie znając dziewczynki i środowiska, w jakim ona się obracała, nie jestem w stanie odpowiedzieć na to pytanie. Wiem natomiast, że także kobiety dwukrotnie od niej starsze potrafią naprawdę wyprzeć wszystkie fakty jednoznacznie świadczące o tym, że są w ciąży. Więc co dopiero 13-latka. Można wszystko, co się dzieje w organizmie interpretować w taki sposób, który uspakaja niepokój. To jest podstawowa rola tych mechanizmów obronnych, by zmniejszyć lęk, zmniejszyć niepokój, utrzymać dobre samopoczucie. I myślę, że to u dziewczynki przeważyło.
Co dalej z 13-latką, która urodziła dziecko?
Czy jest możliwe, żeby 13-letnia dziewczynka, która została mamą, przeszła od razu, teraz, z okresu dzieciństwa do dorosłości?
— Nie. Ona dalej jest dzieckiem. Może się momentami czule zajmować swoim dzieckiem, może być nawet oddaną matką, ale musi mieć asystenta. Być może swoją mamę, która przejmie większość tego, co niewdzięczne i uciążliwe.
A kiedy do niej może dotrzeć, że sama została matką? Na jakim etapie życia?
— Może się to u niej nigdy nie rozwinąć. Żeby powstała więź między matką a dzieckiem, trzeba wysiłku, czasu, godzin spędzonych razem. Tu o niczym nie przesądza od razu biologia. To nieprawda, że w którymś momencie musi się u niej instynkt obudzić. Nie ma niczego takiego jak gotowy, czekający na obudzenie instynkt. Ten instynkt musi doznać określonych doświadczeń i bodźców, żeby "ruszył do dzieła".
Możliwa fala hejtu w szkole?
Jak w tej sytuacji powinna się zachować szkoła, do której ona chodzi. Przecież to dziecko, które zostało rodzicem, musi spełniać obowiązek szkolny?
— Zastanawiam się, czy szkoła czegoś nie wykombinuje, sugerując np. rodzicom tej 13-latki, że jednak nauczanie domowe w tej sytuacji będzie najlepsze. Nie powinno tak być. Powinna dalej chodzić do szkoły, ale myślę, że będzie jej trudno tam uczęszczać, ze względu na falę hejtu. Szczególnie jeśli ze strony nauczycieli nie dostanie wsparcia. To wsparcie powinno polegać przede wszystkim na oddziaływaniu na rówieśników.
Partner dziewczynki, czyli ojciec tego dziecka, sam jest niepełnoletni. Czy oni mogą stworzyć jakąś rodzinę na tym etapie życia?
— Pytanie, czy mogą liczyć na dojrzałe wsparcie ze strony rodziny. Jeśli nie będą mieli wsparcia dorosłych, to nie mają szansy stworzyć rodziny. Bo dalej są dziećmi. Noworodek to nie zabawka, którą można włączać i wyłączać.
No właśnie, co z noworodkiem w takiej sytuacji. Dziecko wciąż jest na OIOM-ie. Rozmawiałam z sędzią, która twierdzi, że na tym etapie tak naprawdę najważniejsze jest teraz to, by dzieciątko zostało w rodzinie, z którą ma więź. Myślę, że sąd będzie miał trudny orzech do zgryzienia, żeby zdecydować, w której rodzinie to dziecko powinno zostać.
— U nas w ostatnich latach panowało takie przeświadczenie, że najważniejsze jest zadbanie o to, żeby dziecko nawiązało więź i stworzyło ją z rodziną biologiczną. Ale to nieprawda. Znam mnóstwo przypadków, kiedy z tej więzi nic dobrego dla dziecka i dla jego życia nie wynika.
Rodzina dziewczynki była pod opieką Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie, jednak nie mieli założonej Niebieskiej Karty, wiec można domniemywać, że nie było tam przemocy. Sąsiedzi jednak twierdzą, że rodzice obojga nieletnich raczej się nimi nie za bardzo interesowali. Dziwi fakt, że przez dziewięć miesięcy dorośli nie zauważyli, ze dziewczynka jest w ciąży. Powstaje pytanie, czy naprawdę nie wiedzieli o całej sytuacji?
— Gdyby to się potwierdziło, to uważam, że dla dobra dziecka powinno być ono skierowane jak najszybciej do adopcji. Gdyby taka sytuacja wydarzyła się w krajach zachodnich, takich jak Niemcy, Holandia czy w państwach skandynawskich, to bez najmniejszych wątpliwości pozbawiono by rodziców praw rodzicielskich i skierowano maleństwo do adopcji. Statystycznie rzecz biorąc, istnieje duże prawdopodobieństwo, że nawet przydzielenie asystenta czy kuratora rodzinie nie sprawi, że system wartości, który w tej rodzinie funkcjonuje, nie zmieni się na taki, który dobrze rokuje dla wychowania dziecka. Ale o tej konkretnej sytuacji zadecyduje sąd.
Dziękuję za rozmowę.
Dr Aleksandra Piotrowska, psycholog, jest pracownikiem naukowym wydziału pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego i Wyższej Szkoły Pedagogicznej ZNP w Warszawie. Oprócz pracy naukowej i doradztwa dla rodziców i nauczycieli współpracuje jako społeczny doradca z Rzecznikiem Praw Dziecka i Komitetem Ochrony Praw Dziecka.
/5
Aleksandra Piotrowska, psycholog z Warszawy mówi, że w tym przypadku zawiodła edukacja seksualna.
/5
Do porodu 13-latki miało dojść na terenie jednej z wielu toalet w ośrodku w Zatorze.
/5
W tym ośrodku w Zatorze na wycieczce szkolnej 13-latka z Sochaczewa urodziła dziecka.
/5
Obsługa i personel tego ośrodka zachowali się wspaniale. Pomogli wezwać pomoc i niewykluczone, że uratowali dziecko i matkę.
/5
Dziewczynka urodzić miała w łazience. Na szczęście w porę zareagowali nauczyciele i obsługa ośrodka, ratując matkę i dziecko.