Postępowania dyscyplinarne, zwolnienia, procesy cywilne i doniesienia do prokuratury - to okoliczności, w jakich przebiegają wybory nowego rektora Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Teoretycznie mają się odbyć w poniedziałek, 6 maja. Choć zostało tak mało czasu, to wcale nie jest to pewne.
Powód? Aktualny rektor, profesor Zbigniew Gaciong, 30 kwietnia wydał szefowi Centrum Informatyki na piśmie "polecenie służbowe", które może wstrzymać wybory.
Wydaję Panu polecenie służbowe wstrzymania jakichkolwiek działań w celu przygotowania i organizacji głosowania elektorów zaplanowanego na 6 maja 2024 roku, w szczególności dezaktywację/wyłączenie systemu teleinformatycznego i/lub aplikacji przy użyciu którego miało być przeprowadzone głosowanie - w taki sposób, aby głosowanie nie mogło zostać przeprowadzone.
"Rektor wie, że te wybory przegrał i robi wszystko, by je storpedować"
Zwolennik kontrkandydatki rektora, profesor Agnieszki Cudnoch-Jędrzejewskiej, komentuje: - To Białoruś w sercu Warszawy. Rektor wie, że te wybory już przegrał i robi wszystko, by je storpedować, niezależnie od kosztów, jakie poniesie uczelnia - mówi tvn24.pl jeden z pracowników naukowych uniwersytetu, prosząc o zachowanie anonimowości. Dodaje, że sytuacja w ostatnich tygodniach jest tak napięta, że profesor Cudnoch-Jędrzejewska wyjechała za granicę.
Dlaczego jednak nasz rozmówca mówi z taką pewnością o tym, kto wygrał wybory mające się odbyć się dopiero w poniedziałek? Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce rektora wybierają elektorzy - wybrani w głosowaniu spośród wszystkich grup tworzących społeczność uczelni, czyli studentów, doktorantów i pracowników naukowych uczelni. Stąd wiadomo, że większość z nich w przypadku WUM - nieoficjalnie szacunki wskazują na około 160 na 200 - optuje za zmianą.
Poza tym profesor Cudnoch-Jędrzejewska oficjalnie jest jedyną kandydatką. Profesor Gaciong się wycofał i chce przesunięcia terminu wyborów.
- Wygrane wybory przez profesor Cudnoch-Jędrzejewską to dopiero będzie katastrofa wizerunkowa. Jest podejrzewana o mobbing, sprawa trafiła do prokuratury. Profesor Gaciong stara się jedynie zapobiec tej katastrofie - mówi nam zwolennik rektora.
Podzielona uczelnia
Jeszcze kilka miesięcy temu wybory, odbywające się na wszystkich uczelniach co cztery lata, zapowiadały się rutynowo, czyli dość nudnie.
- Generalnie byliśmy przekonani, że Gaciong będzie sprawował swoją funkcję tylko jedną kadencję. Z kandydowania eliminowało go prawo wykluczające osoby po 67. roku życia - mówi jeden z pracowników.
Takie prawo eliminowało urodzonego w 1955 roku Gacionga, renomowanego lekarza, specjalistę w dziedzinie chorób wewnętrznych.
Jednak w lutym ubiegłego roku rządząca wtedy koalicja Zjednoczonej Prawicy przeforsowała zmianę ustawy podnoszą limit wieku rektora do 70.
W środowisku naukowym nowelizacja jest, złośliwie, określana jako "nowakowa", od nazwiska Alojzego Nowaka, rektora Uniwersytetu Warszawskiego blisko współpracującego z rządzącym do niedawna PiS. Beneficjentem tej zmiany został również profesor Gaciong.
- Nagle się okazało, że może kandydować. I oczywiście skorzystał z tej okazji - mówią nasi rozmówcy.
Seria skandali
Cień na kadencję rektora Gacionga rzuciły skandale. "Najpierw oskarżenia o mobbing, potem tzw. afera szczepionkowa, a na tym nie koniec. Co się stało z jedną z najlepszych uczelni medycznych w Polsce" - tak dziennikarze tygodnika "Polityka" rozpoczęli swój tekst o problemach WUM.
W pierwszym przypadku chodziło o ujawnioną przez reportera Tok Fm sprawę szefa jednej z klinik, który miał molestować lekarki-rezydentki. Następnie okazało się, że kilkudziesięciu znanych artystów i biznesmenów zostało zaszczepionych na Covid poza kolejnością. Na domiar złego rekrutacja na uczelnię w 2021 roku wywołała serię kontrowersji.
- To dlatego ludzie chcą tu zmiany. Jest także wiele innych powodów, o których trudno otwarcie mówić - mówi inny z rozmówców.
Bezlitosna walka
Zapowiadające się dość rutynowo wybory zmieniły się bezlitosną walką o władzę w połowie marca tego roku. Zebrała się wtedy rada uczelni, której przewodniczy profesor Aleksander Nawrat z Politechniki Śląskiej a zarazem prezes firmy "Matic", która pośredniczyła w zakupie "Pegasusa".
- Po części, w której przedstawiłam wizję rozwoju uczelni oraz odpowiadałam na pytania, nastąpił atak na mnie. W całości dotyczył zamkniętej już sprawy pomówień mnie o mobbing. Rada uczelni nie udzieliła mi poparcia, sześć głosów było za rektorem Gaciongiem, a tylko dwa za mną - mówi nam profesor Cudnoch-Jędrzejewska.
Tydzień później odbyło się jednak posiedzenie drugiego w uczelni organu, który może wskazywać kandydatów, czyli Senatu. Rektor skorzystał wtedy ze swojego prawa, by wprowadzić nowy punkt posiedzenia: wystąpienie profesora Aleksandra Nawrata, który poświęcił je w całości krytyce kandydatki.
Mimo to Senat - dużą przewagą głosów - jako kandydatkę wskazał profesor Cudnoch-Jędrzejewską.
Elementy mobbingu, ale nie mobbing
O co chodzi ze sprawą podejrzeń o mobbing, tudzież pomówień, jak woli mówić sama prorektor?
Na początku 2023 roku kwestor - tak na uniwersytetach określana jest funkcja głównego księgowego - złożył skargę, że jest ofiarą mobbingu ze strony prorektor. Podobną złożyła inna pracownica kwestury, czyli księgowości.
Rektor powołał komisję, która (ze zmienianym kilkukrotnie składem) pracowała przez cały rok, aż do grudnia 2023 roku, by ocenić obydwie skargi.
Redakcja tvn24.pl posiada kopię obszernych opinii, którymi zakończyły swoje prace komisji. Zarzuty kwestor dotyczą krytykowania przez prorektor różnych aspektów pracy księgowości, np. długotrwałego rozliczania delegacji, nie wydawania zgód na pracę zdalną, w końcu "kontaktów nacechowanych niechęcią odczuwalną jako agresja".
W głównej konkluzji członkowie komisji napisali w ten sposób: "zdaniem komisji mimo wystąpienia zjawisk o charakterze niepożądanym, noszących znamiona mobbingu, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze zjawiskiem mobbingu". Komisja zaleciła mediację między prorektor a kwestor.
W przypadku skargi pracownicy księgowośc opinia brzmi: "Zdaniem komisji nie miały miejsca zachowania spełniające przesłanki zjawiska mobbingu".
Sprawa w prokuraturze
Prorektor całą skargę widzi jako element walki wyborczej. - Kwestor popiera rektora, otwarcie. Wykorzystano zwykły konflikt, jakich dużo w każdym miejscu pracy, rozdmuchano go do rozmiarów afery - twierdzi.
Wskazuje, że natychmiast zgłosiła chęć przystąpienia do mediacji, ale tak rektor, jak i kwestor nigdy nie podjęli rozmów. Za to kwestor złożyła zawiadomienie do prokuratury o mobbingu - tuż po tym, jak prorektor złożyła pozew o zniesławienie i naruszenie jej dóbr osobistych. Aktualnie prokuratura analizuje czy rozpocznie swoje śledztwo.
- Dla rektora sprawa z panią kwestor to mobbing. Tymczasem w kilka ostatnich miesięcy rektor dyscyplinarnie zwolnił pod dętymi zarzutami kilka osób. Tak się składa, że zwolenników pani prorektor - mówi nasz rozmówca.
Rezygnacja rektora po wyeliminowaniu konkurenta
Profesor Cudnoch-Jędrzejewska od 20 lat związana jest z uczelnią, ostatnio pełniła funkcję prorektora do spraw personalnych i organizacyjnych. - Przypomnę, że komisja skończyła swoją pracę, nie potwierdzając mobbingu, w grudniu ubiegłego roku. A na cztery dni przed pierwotnym terminem wyborów (23 kwietnia - red.) rektor usiłował wręczyć mi na korytarzu decyzję o karze dyscyplinarnej. Zwolnił mnie też z pełnionej funkcji. Oczywiście odwołałam się do sądu od tej rzekomej kary - mówi nam profesor Cudnoch-Jędrzejewska.
Tego samego dnia rektor zrobił coś jeszcze. Sam zrezygnował z kandydowania. Już po tym, jak wydał oświadczenie, w którym stwierdził, że profesor Cudnoch-Jędrzejewska – z mocy prawa – przestała być jego konkurentką.
- Zrezygnował, by nikt nie pomyślał, że chce brudnymi zagraniami pozbyć się konkurentki – mówi tvn24.pl jego zwolennik.
Kluczowy fragment oświadczenia rektora brzmi w ten sposób: "W związku z udzieloną karą upomnienia za przewinienie dyscyplinarne polegające na uchybieniu godności nauczyciela akademickiego pani profesor utraciła z dniem 19 kwietnia 2024 roku prawo ubiegania się o funkcję rektora Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego".
Przestępstwo przeciw wyborom?
W tym konflikcie swój głos wyraziła także ministra zdrowia Izabela Leszczyna. - Szanuję autonomię uczelni. Rekomendowałam określone postępowanie Uczelnianej Komisji Wyborczej – mówi nam minister Leszczyna.
W swoim piśmie tak to sformułowała: "(…) jako minister sprawujący nadzór nad uczelnią medyczną proszę o podjęcie przez Uczelnianą Komisję Wyborczą uchwały dotyczącej anulowania obecnego postępowania w sprawie wyboru rektora".
Co budzi niepokój ministry? Że sprawa o mobbing, która trafiła do prokuratury, może w przyszłości zakończyć się skazaniem prorektor profesor Cudnoch-Jędrzejewską. A wtedy będzie musiała zostać odwołana z funkcji rektora.
Sama komisja odrzuciła rekomendację minister zdrowia, scenariusz z wyrokiem dla profesor Cudnoch-Jędrzejewska uznając za mało możliwy. Datę wyborów – poprzez głosowanie elektroniczne – wyznaczyła na 6 maja.
Ale to właśnie rekomendacja minister zdrowia posłużyła rektorowi Gaciongowi do wydania "polecenia służbowego" dyrektorowi pionu informatyki, w którym zakazał uruchomienia platformy wyborczej. Rektor podobne pismo wysłał również do firmy informatycznej, która udostępnia aplikację do głosowania.
"Bezpośrednie zobowiązywanie Pana do dezaktywacji/wyłączenia systemu teleinformatycznego lub/i aplikacji, używanej do przeprowadzenia wyborów jest wyraźnym przestępstwem przeszkadzania wyborom. Chodzi tu o takie działania, które utrudniają, komplikują, zakłócają, bądź uniemożliwiają czasowe lub trwale wykonywanie czynności wyborczych. Polecenie służbowe, które Pan otrzymał zawiera w sobie istotne elementy takich właśnie działań" – to fragment z odpowiedzi dla dyrektora pionu informatyki, którą w ostatnią środę przesłała przewodnicząca Uczelnianej Komisji Wyborczej.
- Nikt nie wie, co się wydarzy w poniedziałek. Mam nadzieję, że do wyborów jednak dojdzie i uruchomi to konieczne zmiany na uczelni – mówi nasz rozmówca.
Sama kandydatka czas do wyborów spędza za granicą. – Dziwne telefony, atmosfera zastraszania, liczne nieprzyjemne wydarzenia, które spotykają moją rodzinę i zwolenników. To wszystko powoduje, że wolałam wyjechać – mówi profesor Cudnoch-Jędrzejewska.
Rektor WUM profesor Gaciong nie odpowiedział na serię pytań przesłanych w środę. W odpowiedzi przesłał tylko jednozdaniowe oświadczenie, że nie kandyduje w wyborach.
Protest związkowców
Związki zawodowe w Warszawskim Uniwersytecie Medycznym zapowiedziały protest na 6 maja - dzień wyborów rektora uczelni.
"W związku z zarządzonymi na dzień 6 maja 2024 r. przez Uniwersytecką Komisję Wyborczą wyborami na Rektora Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, wbrew wcześniejszym deklaracjom oraz rekomendacjom Ministra Zdrowia, Zakładowa Organizacja Związkowa oburzona niedemokratycznym trybem działań UKW prowadzącym do wynaturzenia obowiązujących zasad praworządności ogłasza akcję protestacyjną" - czytamy w komunikacie przekazanym PAP.
Akcja protestacyjna ma się rozpocząć o godz. 7. przed budynkiem Rektoratu. "Jednocześnie informujemy, że Dyrekcja UCK WUM (Uniwersyteckie Centrum Kliniczne WUM) wyraziła zgodę na udział pracowników w proteście, po uprzednim zaopatrzeniu pacjentów przebywających na oddziałach" - podano.
Źródło: tvn24.pl
Źródło zdjęcia głównego: Warszawski Uniwersytet Medyczny