Alergia to jedno z najbardziej dokuczliwych schorzeń, a dotyka coraz więcej osób. To już choroba cywilizacyjna, bo objawy ma nawet 40 proc. społeczeństwa. Warto wiedzieć, jakie są oznaki alergii i jak odróżnić katar alergiczny od tego wynikającego ze zwykłego przeziębienia(1).
Co to właściwie jest alergia? To nieadekwatna reakcja układu odpornościowego na alergeny, czyli substancje w naszym otoczeniu, których organizm nie jest w stanie tolerować.
Reakcja alergiczna jest więc wynikiem reakcji obronnej twojego układu odpornościowego. Gdy wykryje on alergen, wytwarza immunoglobuliny E (IgE). W odpowiedzi komórki uwalniają substancje chemiczne do walki z alergenami, które są przyczyną pojawienia się objawów alergii.
Alergenem może stać się w zasadzie wszystko. Do naszego organizmu alergeny dostają się głównie poprzez drogi oddechowe i to właśnie tam pojawiają się charakterystyczne objawy takie jak katar, kaszel, kichanie, łzawienie czy swędzenie.
Mimo że alergia kojarzyć ci się może z okresem wiosennym, to niestety większość alergenów jest obecna w środowisku przez cały rok. Ze względu na zmiany klimatu, globalne ocieplenie i zacieranie się różnic między porami roku, także świat roślin się zmienia, a pyłki różnych roślin potrafią pojawiać się dużo wcześniej lub później niż można się tego spodziewać.
Wiele osób odczuwa więc nieprzyjemne objawy wywołane przez pyłki roślin niemal przez cały rok. Niekończący się sezon alergiczny mają też ci, którzy są uczuleni na kurz, roztocza czy sierść zwierząt, bo to alergeny, które towarzyszą nam zawsze i wszędzie (2).
Jak do wszystkiego, zapewne można przyzwyczaić się także do wiecznie cieknącego z nosa kataru. Jednak w przypadku alergii, bagatelizowanie jej objawów i brak leczenia to prosta droga do rozwoju przewlekłych chorób, które mogą zagrażać zdrowiu (3).
Dlatego trzeba dążyć do złagodzenia objawów alergii i zapobiegać w ten sposób powikłaniom.
Podstawa leczenia każdej alergii, to przerwanie kontaktu z czynnikiem uczulającym. Łatwiej zrobić to w przypadku alergii pokarmowej czy kontaktowej lub na przykład alergii na sierść zwierząt.
Jeśli nie jest możliwe całkowite uniknięcie kontaktu z alergenem, to przynajmniej powinieneś ograniczyć czas narażenia na jego działanie do absolutnego minimum. Stąd osoby uczulone na pyłki roślin, gdy występuje nasilone pylenie określonego drzewa czy trawy, powinny unikać wychodzenia z domu.
Znacznie trudniej ograniczyć kontakt z alergenem, gdy okaże się, że jest nim kurz czy roztocza. Te towarzyszą nam przez cały rok.
Alergia na kurz i alergia na roztocza to właściwie to samo. Fachowo powinno się mówić o alergii na roztocza kurzu domowego (4), bo roztocza to mikroskopijnej wielkości pajęczaki, które upodobały sobie do życia miejsca, gdzie gromadzi się kurz. Tam znajdują bowiem swoje ulubione pożywienie, czyli złuszczony ludzki naskórek.
Trudno jest się chronić i uniknąć styczności z kurzem i roztoczami, ale w łatwy sposób można ograniczyć ich powstawanie oraz ilość. W domu alergika trzeba jednak wprowadzić kilka istotnych zmian.
Pomóc ograniczyć ilość kurzu, a tym samym roztoczy w domu może pozbycie się z wyposażenia przedmiotów, w których szczególnie lubi on się gromadzić.
Chodzi o zasłony z mięsistych materiałów, poduszki, narzuty na kanapach, wykładziny z tkanin czy pluszowe zabawki. Powinieneś też ograniczyć do niezbędnego minimum meble tapicerowane i nie zagracać pomieszczeń, aby było jak najmniej powierzchni, gdzie może zbierać się kurz. Usunąć należy także wszelkie zbędne dekoracje i książki, które mogą "łapać" kurz.
Kołdry i poduszki wymień na te antyalergiczne, a na materac nałóż antyalergiczny pokrowiec z tkaniny barierowej. Na co dzień musisz też pamiętać o regularnym wietrzeniu wszystkich pomieszczeń. Trzeba też obniżyć temperaturę (poniżej 21 st. C) oraz wilgotność powietrza (około 40-45 proc.) w mieszkaniu. Roztocza lubią bowiem wyższe temperatury i wilgotność.
Ponadto podstawą w domu osoby uczulonej na kurz czy roztocza jest częste odkurzanie z zastosowaniem certyfikowanych filtrów dla alergików i astmatyków, a także regularne czyszczenie tych filtrów.
Kolejna rada dotyczy używania oczyszczaczy powietrza HEPA. Dobrej jakości oczyszczacz powietrza, z często wymienianym filtrem, to świetny sposób na utrzymanie czystego powietrza w całym mieszkaniu.
Mimo tych wszystkich zasad stosowanych na co dzień, szczególnie ciężki może być dla alergika czas wiosennych porządków, gdy gruntownie sprzątamy miejsca nieodkurzane na co dzień.
Jeżeli alergia nasila się po takim sprzątaniu, nos zatyka się od kataru a oczy łzawią, wówczas można rozważyć wykonywanie tych prac domowych w maseczce chroniącej nos i usta. Po skończeniu porządków warto też wyjść na jakiś czas z domu.
Spodziewając się takiej reakcji po gruntowym sprzątaniu, na podstawie wcześniejszych doświadczeń, możesz też kilka dni wcześniej zacząć przyjmować dostępne bez recepty leki przeciwhistaminowe.
Leczenie polega na unikaniu alergenu, o czym możesz przeczytać wyżej, ale nie zawsze da się całkowicie wyeliminować np. kurz z otoczenia. Dlatego leczenie polega też na doraźnym stosowaniu leków łagodzących objawy (5). Wiele z nich kupisz bez recepty.
Alergia nie jest nową chorobą, stąd dostępnych jest już wiele leków wpływających na mechanizm uczulania i niwelowanie objawów. Oprócz podstawowych leków przeciwhistaminowych I generacji, pojawiły się już leki II generacji, które jeszcze lepiej i szybciej pomagają zwalczyć dokuczliwe objawy alergii.
Warto sięgać właśnie po nowoczesne leki przeciwhistaminowe, która leczą objawy alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa., np. po lek zawierający np. feksofenadynę (6,7).
Powstrzyma on takie objawy jak kichanie, swędzenie nosa, katar lub uczucie zatkanego nosa, swędzenie, zaczerwienienie i łzawienie oczu, a tym samym przyniesie długotrwałą, skuteczną ulgę w alergii.
Lek taki można stosować przez cały rok, zarówno w leczeniu okresowego alergicznego nieżytu nosa, jak i przewlekłego. Warto więc mieć zapas takiego leku w swojej apteczce, aby zachować ciągłość samoleczenia.
Co istotne, to lek przeciwhistaminowy, który nie zaburza koncentracji. Leki I generacji powodowały wiele skutków ubocznych, np. senność. Leki II generacji działają dłużej, a ponadto nie mają negatywnego wpływu na zdolność skupienia i koncentracji(8).
Z kolei w przypadku nasilenia objawów warto skonsultować się z lekarzem i wprowadzić leczenie przyczynowe lub zastosować odczulanie, choć nie każdy może zostać podany takiej kuracji.
U każdego mogą rozwinąć się reakcje alergiczne. O podatności na rozwój alergii decydują zarówno czynniki dziedziczne, a także wpływy środowiskowe.
Jeśli więc podejrzewasz, że przyczyną objawów, których doświadczasz, może być właśnie alergia np. na kurz i roztocza (4) lub inne alergeny, nie zwlekaj z sięgnięciem po leki antyhistaminowe. Zniwelują ono objawy utrudniające codzienne życie takie jak alergiczny katar i pozwolą uniknąć zaostrzeń oraz ewentualnych powikłań (9).
3 - Samoliński B., Sybilski A.J., Raciborski F. i wsp.: Występowanie astmy oskrzelowej u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych w Polsce w świetle badania ECAP.Alerg. Astma Immun., 2009, 14, 27–34. Google Scholar
6 - Pawliczak R. Jakość życia w alergicznym nieżycie nosa. Alergologia Polska 2015; 2: 139-144
8 - https://pulsmedycyny.pl/jak-lagodzic-objawy-alergii-sezonowej-leki-przeciwhistaminowe-krople-do-nosa-preparaty-do-oczu-1152994 9 - www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/alergeny/wziewne/62715,roztocze-kurzu-domowego