Toàn tỉnh Đắk Nông có 307 công trình thủy lợi. Tuy nhiên, hiện có 31 công trình thủy lợi đã hết nước hoặc sắp cạn kiệt nguồn nước. Ngoài ra, nhiều sông suối trên địa bàn Đắk Nông đã cạn kiệt nguồn nước. Vì vậy, một số diện tích cây trồng, nhất là cây công nghiệp lâu năm không có nguồn nước tưới bổ sung đã có hiện tượng héo lá.
Hồ chứa nước đã cạn kiệt |
Bên vườn cà phê khô héo, ông Nguyễn Văn Lập (xã Đắk Gằn, huyện Đắk Mil) xót xa chia sẻ, đã tưới đến đợt thứ 4 nhưng cây trồng vẫn khô héo dưới cái nắng như lửa. Nguồn nước tưới cà phê của gia đình trước giờ phụ thuộc vào hồ chứa nước cách vườn khoảng vài trăm mét. Thế nhưng, hồ đã trơ đáy ngay sau đợt tưới thứ 3. Để có nguồn nước tưới, ông phải đầu tư thêm ống dây, dẫn nước từ hồ nước xa hàng cây số song đến nay, hồ chứa nước này cũng sắp cạn kiệt. Ông Lập cho biết, với tình trạng nắng nóng kéo dài và không có mưa, chẳng bao lâu nữa, vườn cây của ông sẽ bị "thiêu đốt".
Nhiều diện tích cây trồng khô héo vì nắng hạn. |
Theo Sở NN&PTNT tỉnh Đắk Nông, dự kiến có 9.960 héc-ta cây trồng thiếu nước, khô hạn. Trong đó, huyện Krông Nô khoảng 4.510 héc-ta; huyện Đắk Mil khoảng 3.450 héc-ta; Cư Jút khoảng 2.000 héc-ta. Những diện tích cây trồng này đang đứng trước nguy cơ chết hoặc sụt giảm năng suất.
Để cứu cây trồng, người dân đang tìm đủ mọi cách tìm nguồn nước tưới cây. Các ngành chức năng đã chủ động lắp đặt các trạm bơm dã chiến, bơm tận dụng dung tích nước chết tại các hồ chứa, tiến hành bơm truyền nước từ các hồ có dung tích lớn điều tiết nước về các hồ chứa có dung tích nhỏ không đảm bảo nguồn nước.
Người dân cố gắng vét nước tưới cây |
Về lâu dài, Đắk Nông đề xuất xây dựng thêm các công trình thuỷ lợi. Bởi, hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 82 công trình hồ đập hư hỏng, xuống cấp. Cụ thể, các công trình bị sụt lún cục bộ; mái hạ chưa được bảo vệ gây xói lở; bề mặt đường đỉnh đập xói lở, sình lầy; công trình chưa có tầng lọc ngược hoặc có nhưng không hoạt động hiệu quả. Nhiều công trình tràn xả lũ bằng đất, khẩu độ nhỏ, bị xói lở hai vai tràn, nền tràn, phần dốc nước và hạ lưu tràn; nhiều hồ chứa xuất hiện các bè, mảng cỏ lớn, chiếm diện tích lớn trong lòng hồ...
Đối với các công trình bị hư hỏng, xuống cấp trên, hiện có 25 công trình cần ưu tiên sửa chữa với tổng kinh phí khoảng 162 tỷ đồng để đảm bảo an toàn. Ngoài ra 8 công trình hồ, đập đề xuất nhu cầu dọn dẹp lòng hồ để nâng cao dung tích và tăng hệ số an toàn công trình, với tổng kinh phí dự kiến 48 tỷ đồng.
Một hồ chứa nước ở huyện Đắk Mil sắp trơ đáy. Ảnh: Lê Phước |
Theo thống kê của Sở NN&PTNT tỉnh Đắk Nông, tới thời điểm hiện tại các công trình thủy lợi toàn tỉnh mới chỉ mới đảm bảo nguồn nước tưới cho diện tích sản xuất nông nghiệp khoảng 27%.
Trước tình hình biến đổi khí hậu, tình trạng hạn hán diễn ra ngày càng phức tạp, đặc biệt tại khu vực phía Bắc, Sở NN&PTNT Đắk Nông đề nghị Cục Thủy lợi tổng hợp, báo cáo Bộ NN&PTNT, Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, ưu tiên bố trí nguồn vốn thực hiện đầu tư các công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh. Trước mắt, Sở đề xuất đầu tư xây dựng mới 10 công trình đảm bảo tưới tiêu cho khoảng 3.370 héc-ta cây trồng, với tổng kinh phí khoảng 467 tỷ đồng.