Ông Lê Thanh - nhà sáng lập Công ty CP Veritas Việt Nam, đồng sáng lập AirX Carbon - cho biết cuối năm 2024, AirX Carbon sẽ hoàn thiện và đưa vào hoạt động một nhà máy tại Long An, công suất khoảng 500 tấn nguyên liệu/tháng. Đây có thể là nhà máy đầu tiên trên thế giới sản xuất nguyên liệu carbon âm tính ứng dụng công nghệ tiên tiến, dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để tối ưu hóa sản xuất, nâng cao hiệu quả và giảm thiểu tác động môi trường.
Cô lập carbon từ bã cà phê
Ông Lê Thanh từng tốt nghiệp Trường ĐH Bách khoa - ĐHQG TP HCM chuyên ngành hóa học, sau đó làm việc tại Canada - quốc gia phát triển mạnh về vật liệu sinh học. Thời gian này, ông bắt đầu ấp ủ và nghiên cứu dự án xanh cho quê hương. Trở về Việt Nam, ông cùng cộng sự đã cho ra đời AirX Carbon.
Nhận thấy mức độ thiệt hại do khí thải carbon và rác thải nhựa gây ra cho môi trường đang đe dọa cuộc sống từng ngày, từng giờ, doanh nghiệp trẻ AirX Carbon đã nghiên cứu và ra mắt dòng vật liệu âm carbon đầu tiên trên thế giới làm từ bã cà phê.
Việt Nam đứng thứ 2 thế giới về xuất khẩu cà phê. Ưu thế này giúp việc tổng hợp hạt nhựa sinh học cà phê (Coffee bio-composite) rẻ hơn so với các quốc gia khác và tạo ra lợi thế cạnh tranh về sản xuất.
Theo ông Thanh, lượng bã cà phê thải ra môi trường của Việt Nam rất lớn. Nếu không qua xử lý, bã cà phê phân hủy sẽ thải ra khí metan. Loại khí thải này làm trái đất nóng lên gấp 86 lần so với CO2.
Ròng rã suốt 5 năm nghiên cứu, AirX Carbon đã tìm ra cách chuyển đổi toàn bộ quang phổ của các đồng vị carbon (-14, -12, -13) có trong bã cà phê thành polypropylen (nhựa PP) gốc cà phê, thông qua quy trình trộn với nhựa tái chế, dẫn đến lượng carbon thất thoát gần như bằng 0.
Ông Thanh giải thích: Carbon âm tính được hiểu nôm na là loại bỏ lượng CO2 khỏi khí quyển hoặc cô lập CO2 nhiều hơn lượng phát thải ra môi trường. Bằng cách cô lập carbon từ bã cà phê, vật liệu này không chỉ bền vững mà còn có khả năng phục hồi tốt. Vòng đời mỗi ký vật liệu polypropylene có nguồn gốc thực vật có thể hấp thụ 0,841 kg CO2 từ khí quyển.
Bên cạnh polypropylen gốc cà phê có tính linh hoạt cao, AirX Carbon còn sản xuất vật liệu tổng hợp sinh học, sử dụng nhiều nguồn khác nhau như bã mía, tre và vỏ dừa trộn với các loại nhựa tái chế, bao gồm LDPE và HDPE… Tất cả đều có giá trị ròng bằng 0 khí thải carbon.
Theo ông Tô Thanh Sơn, Giám đốc Phát triển bền vững SGS Việt Nam, vật liệu polypropylen thân thiện với môi trường mang lại lợi thế đáng kể trong việc giảm lượng khí thải carbon nhờ khả năng tái chế hoàn toàn. Khi hết thời gian sử dụng, sản phẩm có thể được nghiền nát và nấu chảy để tạo ra dạng vật liệu mới, bảo đảm carbon liên tục được thu giữ trong vật liệu.
Khẳng định thương hiệu trên thế giới
Vật liệu nhựa PP làm từ bã cà phê của AirX Carbon đã tạo được ảnh hưởng ở hơn 50 quốc gia trên thế giới. Nhiều nhãn hàng, tập đoàn lớn như Nestlé, Paula's Choice, Uniqlo, Roche và Tập đoàn Khách sạn Intercontinental... đã bắt tay hợp tác với doanh nghiệp này.
Hiện tại, AirX Carbon nỗ lực sử dụng vật liệu tổng hợp sinh học trong vật liệu đóng gói của Nestlé, kết hợp các sản phẩm dùng một lần thân thiện với môi trường vào chuỗi khách sạn của Tập đoàn Khách sạn Intercontinental; tái chế bao bì mỹ phẩm bỏ đi của Paula's Choice thành thành phần có thể tạo ra sản phẩm mới; hợp tác với MuJi và Sanyo của Nhật Bản để cung cấp vật liệu làm các sản phẩm đồ gia dụng cuối cùng chứa ít nhất 51% vật liệu sinh học.Ngoài ra, AirX Carbon còn tham gia chương trình BioPreferred của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) để đạt được các tiêu chuẩn dán nhãn "Vật liệu dựa trên sinh học".
Để có thể khẳng định thương hiệu trên thị trường quốc tế, ông Thanh chỉ rõ 3 mục tiêu cốt lõi của vật liệu này: đủ âm carbon để giải quyết vấn đề khí hậu; đủ linh hoạt để chuyển đổi nhiều ngành và bền vững về mặt kinh tế.
Không dừng lại ở việc nghiên cứu vật liệu, sắp tới, AirX Carbon còn mở rộng kinh doanh sang nhiều ngành khác như: ô tô, xây dựng, bao bì, hóa chất đặc biệt và dệt may. Bước chuyển mình này của AirX Carbon góp phần khẳng định và mở ra hướng đi mới cho các doanh nghiệp xanh ở Việt Nam.
Đẩy mạnh thương mại hóa
Mỗi năm, Việt Nam có hơn 100 triệu tấn rác thải nông nghiệp. Trong đó, hơn 70% rác thải xử lý theo cách truyền thống. Vì vậy, nhu cầu tái chế rác thải rất cao.
Bà Phan Thị Thúy Phượng, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Bao bì thân thiện môi trường Phương Lan, cho rằng để sản xuất được các vật liệu/sản phẩm âm carbon, đòi hỏi phải có những quy trình, công nghệ xử lý cao. Đây là thị trường mới trên thế giới, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ sức dấn thân vào.
Để đẩy mạnh thương mại hóa carbon âm tính, ông Tô Thanh Sơn cho rằng Chính phủ cần bắt tay "phủ xanh" những khu công nghiệp - nơi tập trung nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Các doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ vật liệu cải tiến này bằng cách kết hợp nó vào quy trình sản xuất sản phẩm. Họ có thể giảm lượng khí thải liên quan toàn bộ chuỗi cung ứng, nỗ lực đạt mục tiêu carbon âm bằng cách loại bỏ nhiều carbon khỏi khí quyển hơn mức thải ra.