NSND Hồng Vân cách đây 20 năm khi mới thành lập Sân khấu kịch Phú Nhuận đã từng tuyên bố: "Tôi phải chọn trai xinh gái đẹp trước hết". Chính vì vậy Phú Nhuận tập trung biết bao đào kép với ngoại hình rất sáng. Kép thì có Bình Minh, Minh Luân, Thanh Duy, Huỳnh Đông… Đào thì có Hồng Vân, Ốc Thanh Vân, Thanh Thúy, Cát Phượng, Trịnh Kim Chi, Lan Phương, Vân Anh, Mai Phương… Ngay cả đào kép trung niên cũng đẹp, như Bảo Quốc, Minh Hoàng, Việt Anh…
Còn các sân khấu khác cũng chọn đào kép gắt gao trong đó yếu tố "sắc" cũng được coi là yếu tố quan trọng. Thế nên, TP.HCM đã có một thế hệ diễn viên kịch có ngoại hình khả ái, dễ thu hút khán giả dù đóng vai chính hay phụ: Thành Lộc, Quốc Thảo, Kim Xuân, Tấn Thành, Minh Trang, Mỹ Uyên, Thanh Hoàng, Hữu Châu, Ái Như, Thành Hội, Đoàn Minh Tài, Trí Quang, Tuyết Thu, Hồng Ánh, Kỳ Thảo, Hương Giang, Mỹ Duyên, Hoàng Trinh, Quang Thảo, Đình Toàn, Lương Thế Thành, Lê Hoàng Giang, Quang Tuấn, Ngọc Trinh, Diễm Phương, Khả Như, Thuận Nguyễn, Khương Ngọc, Phương Dung, Tuyết Mai…
Tuy nhiên, những năm sau này sân khấu kịch khan hiếm diễn viên có ngoại hình tốt, lướt qua nhiều khóa đào tạo diễn viên của các trung tâm thì thấy các em trẻ hơi bị thua kém đàn anh đàn chị. Vì vậy khi xem nhiều vở gần đây khán giả không khỏi "lấn cấn" khi thấy cô đào chính thì cao mà bạn nam diễn cặp lại thấp hơn, hoặc nhỏ người hơn, hoặc mặt mũi cũng không tương đồng, đóng cặp không ra! Hoặc một sân khấu nọ, khi anh kép bận đóng phim thì phải tìm một bạn khác thay vai, trông nhỏ thó bên cạnh cô đào khiến khán giả nói đùa "Hông hiểu sao cô A mê anh B được". Không thể trách khán giả khi cảm nhận trực tiếp đã choán đi cảm xúc của họ.
NSND Kim Xuân nói: "Thời của tôi tuyển diễn viên gắt lắm. Tôi nhớ nguyên khóa đó chỉ tuyển được 12 người, phải đủ chuẩn thanh sắc chứ không du di chút nào. Thật ra bây giờ nhiều em vẫn đẹp, nhưng do các em quan niệm không đúng về cái đẹp, thí dụ mỗi người phải có chút khiếm khuyết nào đó thì mới thành cái riêng của mình, đằng này các em vội vàng đi thẩm mỹ, thế là nhìn y chang nhau, rất tiếc. Ngay cả khi đã đẹp tự nhiên rồi thì cũng phải rèn luyện kiến thức, nội tâm, thì cái đẹp sẽ sâu sắc hơn, thần thái hơn, chứ không thành bình hoa di động".
Bà bầu Hồng Vân nói: "Thực tế bây giờ khiến tôi cũng phải thay đổi quan niệm. Tôi nghĩ nếu em nào kém ngoại hình nhưng có năng khiếu, có tài thì mình vẫn tuyển, và nghệ thuật sẽ đặt họ vào đúng vị trí để họ thành công. Chẳng hạn Minh Nhí, Việt Hương, Xuân Nghị đâu có đẹp nhưng lại nổi tiếng trong lĩnh vực hài. Tất nhiên, đào thương, kép mùi thì khó hơn, yêu cầu ngoại hình gắt hơn, còn lại các vai cá tính, lẳng, độc, hài, lão, thì tài năng vượt trội sẽ bù đắp cho ngoại hình. Nhưng nhắc các em rằng cũng phải khổ luyện rất nhiều mới bù đắp được, không thể chủ quan".
CẢI LƯƠNG CÀNG KHAN HIẾM NGƯỜI ĐẸP
Lĩnh vực cải lương hiện đang báo động vì thiếu đào kép đẹp. Nếu sân khấu kịch có thể tăng cường diễn viên ca nhạc, điện ảnh, chịu khó tập dợt thì cũng diễn được, nhưng cải lương cực khó bởi ngoài ngoại hình còn phải có giọng ca, vũ đạo. Chính vì vậy nên khán giả đã không mấy "ưng ý" khi thấy cô Lê Thị Trường An trong vở Tuyệt tình ca hoặc tiểu thư Quỳnh Nga trong vở Bên cầu dệt lụa mới dựng trong vòng vài năm nay. Dù diễn viên ca rất hay nhưng ngoại hình ấy thì khó làm xiêu lòng các đại gia (như trong nội dung kịch bản), hoặc bật lên người bạn trăm năm của trạng nguyên Trần Minh. Hoặc nhiều vở thiếu người đóng vai tướng vì diễn viên nam dáng thấp bé, nhỏ con. Ngay cả kép trẻ đẹp bây giờ quanh đi quẩn lại cũng chỉ thấy Võ Minh Lâm, Nguyễn Minh Trường.
Đạo diễn NSND Trần Ngọc Giàu, Chủ tịch Hội Sân khấu TP.HCM, tâm tư: "Biết làm sao được. Chúng tôi đành phải chọn diễn viên trong số có trong tay, chứ tìm đâu ra. Người đủ thanh sắc thì đã lớn tuổi, làm sao đóng nhân vật tuổi đôi mươi. Các em trẻ được tuyển chọn qua giải Chuông vàng vọng cổ hoặc các giải khác thường chú trọng giọng ca hay, thì lại hơi thiếu sắc. Thôi thì cố gắng, nhưng đó chính là sự báo động. Bởi người có sắc thì sẽ chọn con đường khác chứ đi vô nghiệp cải lương vừa khổ luyện vừa kiếm ít tiền. Vậy nên chăng nhà nước cần đầu tư vào khâu nhân lực, làm sao nuôi được nhân tài đủ thanh đủ sắc để họ chịu đi theo cải lương".
Ngoại hình đẹp vẫn phải có thêm thần thái nữa để nhân vật tỏa sáng. Hồi đó mấy ông bầu muốn "bắt" đào kép thì họ âm thầm mua vé đi coi nghệ sĩ diễn, nghệ sĩ phải hút được họ và khán giả thì họ mới tuyển về. Mà thế hệ chúng tôi đâu có được ăn học cao như các bạn bây giờ, nhưng có lẽ trải nghiệm đường đời quá nhiều, gian nan quá nhiều, nên mới có chiều sâu nội tâm mà thấm vào nhân vật.
NSND Lệ Thủy