Còn chỉ tính riêng việc lùi thời gian vận hành chính thức từ cuối năm ngoái tới nay cũng đã "quá tam ba bận"... Đáng nói là đến giờ vẫn chưa thể chắc chắn tuyến metro số 1, cũng là tuyến metro đầu tiên tại TP.HCM, khi nào sẽ chính thức đưa vào khai thác, vận hành.
Sẽ chẳng có gì đáng nói nếu metro số 1 chỉ còn cách vạch đích chưa đến 2% tổng khối lượng công việc. Tỷ lệ này tưởng nhỏ nhưng thực tế lại khá mênh mông, nhất là khi một số khúc mắc với nhà thầu chưa được giải quyết, kéo theo nhiều vấn đề phía sau bị chậm dây chuyền. Rồi còn tiền chạy thử hàng trăm tỉ mới đề xuất, và rất nhiều việc phải hoàn thành trước khi đưa vào vận hành. Nhưng đó là chuyện của nhà đầu tư, của chính quyền... Còn với người dân TP.HCM và những người đã từng rất háo hức chờ đợi metro thì nay đều mệt mỏi và chán nản vô cùng. 16 năm chiều dài của dự án bằng thanh xuân của một đời người; đây là khoảng thời gian đủ cho một đứa trẻ ra đời và chuẩn bị bước vào tuổi trưởng thành. Với nhiều hộ dân sống ở nơi có metro đi qua, đã từng mơ ước sáng lên metro đến chỗ làm, tối bắt metro về nhà thì không ít người cuộc đời đã rẽ sang những hướng khác. Có người đã chuyển việc, có người chuyển nhà, có bạn trẻ bước vào đại học rồi ra trường và metro số 1 không thể đồng hành với họ được nữa. Tuyến metro đầu tiên được chờ đợi bao nhiêu, kỳ vọng bao nhiêu thì nay gây thất vọng bấy nhiêu.
Tâm trạng của họ và của người dân TP là hoàn toàn có thể hiểu được. Hãy search cụm từ "metro số 1" trên Google, chúng ta sẽ nhận được một loạt kết quả na ná nhau kiểu "Metro số 1 có kịp vận hành thương mại vào tháng 8.2024", "Metro số 1 không kịp vận hành vào tháng 7", "Metro số 1 lùi tiến độ", "Mệt mỏi metro"... Cứ vậy đã 16 năm và vẫn tiếp tục như vậy trước vạch đích.
Nhìn lại thì chẳng riêng gì metro số 1 mà rất nhiều dự án, thậm chí siêu dự án trên địa bàn TP bất động trước vạch đích. Điển hình là dự án chống ngập 10.000 tỉ đồng khởi công từ giữa năm 2016, dự tính hoàn thành trong 3 năm nhưng đã trễ tiến độ hơn 5 năm. Đáng nói, dự án cũng hoàn thành tới 96% tổng khối lượng công việc rồi bất động suốt mấy năm qua và chưa biết đến bao giờ mới về đích. Dự án đường Vành đai 2 dài 64 km quy hoạch từ 16 năm trước nhưng còn 14 km thì vướng tới giờ chưa thể khép kín...
Khoảng trống trước vạch đích nếu đo bằng tỷ lệ phần trăm thì rất nhỏ, nhưng nếu đo bằng sự lãng phí thì lại vô cùng lớn. Ngoài cặp bài trùng trễ tiến độ - đội vốn là đương nhiên, thì chậm tiến độ còn đội lãi, đội mưa nắng dẫn đến hư hỏng, bong tróc, phải thay thế; có dự án phải đội đơn kiện của đối tác; đội mất luôn cơ hội của cả người dân, doanh nghiệp khi đường sá, cầu cống, ngập lụt không được kết nối, được giải quyết, ảnh hưởng tới vận chuyển, tới chi phí. Đặc biệt, sự lãng phí lớn nhất chính là niềm tin, là môi trường đầu tư mà chúng ta liên tục cải cách... Những lãng phí đó là không thể đo đếm được.
Trở lại với câu chuyện của tuyến metro số 1, nói thẳng thì đến giờ đa số người dân không còn chắc chắn vào những cột mốc vận hành cứ công bố rồi lại điều chỉnh nữa. Thế nên việc quan trọng hơn là phải quyết tâm xóa nhanh, xóa gấp khoảng trống trước vạch đích để tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của TP chính thức vận hành, giải tỏa giao thông và tâm lý chờ đợi của người dân suốt 16 năm qua, chứ không thể lùi thêm một lần nữa.