Premier League đang nỗ lực hướng các đội đi theo con đường phát triển bền vững và có kế hoạch hơn. Do đó Quy tắc Lợi nhuận và Bền vững (PSR) ra đời. Theo đó, những đội có khoảng lỗ lớn hơn 105 triệu bảng trong 3 mùa giải sẽ bị phạt. Các đội vi phạm sẽ bị trừ điểm, dựa theo khoản thâm hụt cũng như mức độ hơp tác với quá trình điều tra.
Đến nay, đã có 2 đội ở Premier League là Everton (trừ 6 điểm) và Nottingham Forest (trừ 4 điểm) trở thành nạn nhân của PSR. Những quy tắc này khiến các đội phải tính toán kỹ hơn, tránh tiêu tiền vô tội vạ và hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, lâu dài. Tuy nhiên, mặt tối của nó là khiến các câu lạc bộ hạn chế chi tiêu, và nếu kéo dài có thể khiến Premier League mất dần sức hút.
Tiêu biểu như ở kỳ chuyển nhượng mùa Đông vừa qua, các đại diện Premier League chỉ chi ra 100 triệu bảng để mua sắm. Đây là mức chi tiêu thấp thứ 2 kể từ năm 2012. Chỉ có kỳ chuyển nhượng mùa Đông 2021, khi bóng đá bị ảnh hưởng vì đại dịch Covid-19 mới khiến các đội bóng chi ít tiền hơn. Nguyên nhân chính khiến kỳ chuyển nhượng mùa Đông trôi qua yên ắng bởi các đội bóng Anh đều lo sợ vi phạm PSR và bị trừ điểm.
Đó là tác động tiêu cực với Premier League, giải đấu nổi tiếng với những hợp đồng bom tấn và quy tụ các ngôi sao hàng đầu thế giới. Việc các câu lạc bộ không dám chi tiêu mạnh tay sẽ ảnh hưởng đến chất lượng giải đấu. Do đó, Ban tổ chức giải đang nghiên cứu để thay đổi một số điều trong án phạt.
— Mike Keegan (@MikeKeegan_DM) April 4, 2024
Theo Mike Keegan của Daily Mail, đề xuất mới nhất để thay đổi PSR là khoản phạt luxury tax (thuế xa xỉ) sẽ được áp dụng thay cho trừ điểm. Đây là hệ thống bắt nguồn từ các môn thể thao lớn của Mỹ như Major League Baseball (MLB) và Hiệp hội Bóng rổ Quốc gia (NBA).
Thuế xa xỉ sẽ hoạt động thế nào ở Ngoại hạng Anh?
Theo Daily Mail, hệ thống thuế xa xỉ được đề xuất cho Premier League sẽ hoạt động giống ở Giải bóng chày Major League.
Năm 1997, MLB đã ban hành hệ thống thuế xa xỉ được gọi là Thuế Cân bằng cạnh tranh. Theo đó, những đội vượt quá quỹ lương quy định sẽ bị phạt tiền. Khoản tiền phạt sẽ tăng lên dựa theo số năm liên tiếp mà câu lạc bộ đó vi phạm.
Nhìn chung, hệ thống này đã đạt được hiệu quả mong muốn. Từ năm 2003 đến năm 2021, MLB đã thu và phân phối lại gần 600 triệu USD, hơn một nửa trong số đó đến từ New York Yankees và những đội chi tiêu lớn khác, như Dodgers (thuộc sở hữu của ông chủ Chelsea, Todd Boehly) hay Red Sox.
Hệ thống thuế xa xỉ với các khoản phạt tăng theo từng năm buộc các đội phải có tính toán đường dài. Sau vài năm thành công, họ phải tái đầu tư, đưa quỹ lương của đội về mức an toàn để "làm mới" mức thuế xa xỉ của mình.
Thuế xa xỉ ở Ngoại hạng Anh sẽ có chút khác biệt so với các giải thể thao Mỹ. Thay vì quỹ lương, thuế xa xỉ sẽ áp dụng cho mức lãi hoặc lỗ ròng của các đội bóng. Nếu một CLB có mức lỗ vượt quá quy định, thay vì bị trừ điểm, họ sẽ phải nộp tiền phạt dựa theo mức thâm hụt của mình. Số tiền đó sẽ được chia đều cho các câu lạc bộ không vi phạm PSR.
Daily Mail gợi ý rằng số tiền phạt có thể được chuyển vào một "quỹ khẩn cấp", dành riêng để hỗ trợ các câu lạc bộ gặp nguy hiểm về tài chính.
Đề xuất của Daily Mail giúp án phạt của PSR bớt khắc nghiệt hơn. Với các đội bóng lớn, có tham vọng cạnh tranh vô địch, họ sẵn sàng trả khoản phí lớn để duy trì khả năng cạnh tranh. Trong khi đó, các CLB nhỏ hơn sẽ có khoản tiền để lên kế hoạch đầu tư và chờ cơ hội đi lên.
Vì sao Premier League muốn loại bỏ PSR?
Đầu tiên, phải làm rõ là Premier League sẽ không loại bỏ PSR mà làm mới hệ thống này, đặc biệt là ở cách xử phạt. Như đề xuất của Daily Mail, nhiều người lo ngại rằng cách trừ điểm hiện tại PSR sẽ khiến các đội không dám chi tiền và khiến giải đấu kém sức hút.
Do đó, PSR cần phải thay đổi, vừa phải mang tính răn đe nhưng không khiến các đội bóng e ngại mà cắt giảm chi tiêu. Do đó, hệ thống trừ điểm nên bị bãi bỏ, thay vào đó là phạt tiền.
Những chỉ trích về hệ thống thuế xa xỉ ở Ngoại hạng Anh
Bên cạnh những ý kiến ủng hộ, cũng có nhiều phản đối dành cho hệ thống thuế xa xỉ ở Premier League. Về cơ bản, nó sẽ làm tăng khoảng cách giữa các đội giàu và nghèo. Những đội bóng lớn với nền tài chính mạnh sẽ thoải mái chi tiêu và sẵn sàng nộp thuế xa xỉ, trong khi các câu lạc bộ nhỏ hơn không có tiền để nộp phạt.
Ví dụ cụ thể nhất là Manchester City - câu lạc bộ được hậu thuẫn bởi hoàng gia UAE với nguồn tài chính gần như vô hạn. Nửa xanh thành Manchester sẽ không ngại các khoản phạt luxury tax, ngay cả khi nó được phân phối lại cho phần còn lại của giải đấu. Điều đó khiến khoảng cách giữa Man City với các đội nhóm dưới càng lúc càng lớn.