Trình bày tờ trình đề nghị xây dựng Luật Tương trợ tư pháp (TTTP) về hình sự, Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Quang Dũng cho biết, Luật TTTP năm 2007 đang điều chỉnh cả 4 lĩnh vực, một số điều luật thuộc phần quy định chung khi áp dụng cho hoạt động TTTP về hình sự, dẫn đến trên thực tế một số cơ quan có thẩm quyền và cán bộ thực thi pháp luật chưa phân định rõ sự khác nhau giữa các lĩnh vực, từ đó gây khó khăn, vướng mắc trong phối hợp triển khai, thi hành.
Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cho rằng việc tách Luật TTTP thành 4 luật độc lập điều chỉnh từng lĩnh vực và ban hành Luật TTTP về hình sự là phù hợp và cần thiết nhằm tiếp tục thể chế hóa quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về tăng cường hội nhập quốc tế, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp.
Về phạm vi điều chỉnh, Luật TTTP về hình sự quy định các nguyên tắc, quy định chung, trình tự, thủ tục thực hiện hoạt động TTTP về hình sự giữa Việt Nam với nước ngoài; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước Việt Nam trong hoạt động TTTP về hình sự. Về đối tượng áp dụng, Luật TTTP về hình sự áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam; cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài có liên quan đến hoạt động TTTP về hình sự với Việt Nam.
Trong số các nội dung cụ thể có sự sửa đổi, cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất mở rộng phạm vi TTTP về hình sự theo hướng bổ sung những nội dung mới như: cho phép người tiến hành tố tụng của nước yêu cầu được có mặt trong quá trình thực hiện TTTP tại nước được yêu cầu; tổ chức cho người tại nước được yêu cầu đến nước yêu cầu để hỗ trợ điều tra hoặc cung cấp chứng cứ.
Đáng lưu ý, dự luật dự kiến mở rộng TTTP trong việc phong tỏa tài khoản, kê biên, thu giữ, tịch thu và xử lý tài sản do phạm tội mà có và công cụ, phương tiện phạm tội.
Theo VKSND tối cao, luật hiện hành chưa có các quy định về những nội dung nêu trên, trong khi đây là những hoạt động TTTP đã được quy định trong các điều ước quốc tế song phương và đa phương trong lĩnh vực tư pháp về hình sự mà Việt Nam đã ký kết, tham gia và đã phát sinh trên thực tiễn.
Bên cạnh đó, dự luật dự kiến quy định xử lý trường hợp nước ngoài đề nghị Nhà nước Việt Nam đưa ra cam kết không áp dụng hình phạt tử hình hoặc áp dụng nhưng không thi hành đối với yêu cầu tương trợ của Việt Nam liên quan đến tội phạm có khung hình phạt tử hình.