Ngày 23.4, Viện Lịch sử quân sự (thuộc Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ Quốc phòng) phối hợp Quân khu 7, Quân đoàn 4, Sư đoàn 341 và tỉnh Đồng Nai tổ chức hội thảo khoa học chủ đề "Chiến thắng Trảng Bom trong Chiến dịch Hồ Chí Minh - Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm". Hội thảo được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 49 năm Chiến thắng Trảng Bom (27.4.1975 - 27.4.2024) và hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2025).
Đến dự có thượng tướng Phùng Sĩ Tấn, Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; trung tướng Nguyễn Trường Thắng, Tư lệnh Quân khu 7; ông Hồ Thanh Sơn, Phó bí thư thường trực Tỉnh ủy Đồng Nai; thiếu tướng Lê Văn Hướng, Tư lệnh Quân đoàn 4 cùng lãnh đạo Viện Lịch sử quân sự, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, nhân chứng lịch sử…
Hội thảo nhận được 70 bản tham luận, trong đó có bài viết của lãnh đạo Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Tổng cục Chính trị (Bộ Quốc phòng), lãnh đạo tỉnh Đồng Nai, một số quân khu, quân đoàn, binh chủng, các học viện, các trường đại học, nhân chứng lịch sử là cựu chiến binh Sư đoàn 341 trực tiếp tham gia trận đánh Trảng Bom (Đồng Nai).
Các tham luận được Viện Lịch sử quân sự tập hợp, biên tập, biên soạn và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản thành cuốn sách dày 700 trang mang tên "Chiến thắng Trảng Bom trong Chiến dịch Hồ Chí Minh - Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm".
Các tham luận nêu tại hội thảo tập trung khẳng định những sự thật lịch sử rằng: 49 năm trước, vào lúc 4 giờ 5 phút sáng 27.4.1975, Sư đoàn 341 (trực thuộc Quân đoàn 4) dưới sự chỉ huy của đại tá Trần Văn Trân, Tư lệnh Sư đoàn 341 đã nổ súng tấn công vào căn cứ quân sự Trảng Bom, một căn cứ quân sự rất quan trọng của quân đội Việt Nam cộng hòa trước 1975.
Đánh tan một căn cứ quân sự mạnh
Trước 1975, căn cứ quân sự Trảng Bom luôn được quân đội Sài Gòn xem là một chi khu quân sự, cùng với căn cứ quân sự Xuân Lộc làm tiền đồn chốt chặn vô cùng quan trọng ở cửa ngõ phía đông TP.Biên Hòa và thủ đô Sài Gòn.
Vì thế, quân địch đã tập trung ở Trảng Bom một lực lượng thiện chiến, tinh nhuệ với đầy đủ các loại vũ khí, khí tài hòng chặn đường tiến về Sài Gòn của quân ta.
Ở thời điểm tháng 4.1975, căn cứ Trảng Bom được bố trí toàn bộ Sư đoàn 18 tháo chạy về từ Xuân Lộc với các Chiến đoàn 48, 43, 52; Trung đoàn thiết giáp số 5, các Chi đoàn 1 và 3 xe tăng thiết giáp, Lữ đoàn 3 kỵ binh, 7 đơn vị pháo binh được lập thành 7 trận địa pháo.
Lực lượng quân địch tại Trảng Bom còn có các liên đoàn biệt động của quân khu 3 dồn hết về đây cố thủ. Địch đóng quân theo kiểu tập trung, co cụm dày đặc. Đó thực sự là một lực lượng quân số đông đảo với trang thiết bị vũ khí đa dạng, hiện đại vượt quá quy mô của một chi khu quân sự như Trảng Bom.
Ngoài ra, nơi đây còn có lực lượng yểm trợ không giới hạn bằng pháo tầm xa từ các căn cứ Hố Nai, Biên Hòa và cả sự yểm trợ bằng không quân từ các sân bay Biên Hòa, Sài Gòn và Cần Thơ khi Trảng Bom bị tấn công.
Với tinh thần quyết chiến quyết thắng, với quyết tâm đánh trận mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, sau chưa đầy 5 giờ đồng hồ chiến đấu quyết liệt, đến 10 giờ 30 phút ngày 27.4.1975, Sư đoàn 341 hoàn toàn làm chủ Trảng Bom và cả đoạn đường dài 15 km trên quốc lộ 1 từ ấp Hưng Nghĩa về Trảng Bom.
Với trận Trảng Bom, Sư đoàn 341 đã lập chiến công lớn trong trận đánh mở màn Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Cuộc tấn công của Sư đoàn 341 đã làm thiệt hại nặng nề 2 trung đoàn của quân địch, loại khỏi vòng chiến đấu 2.000 tên, thu và phá hủy gần 100 xe cơ giới các loại (một nửa là xe tăng, xe thiết giáp).
Hội thảo khoa học khẳng định những đóng góp và cống hiến to lớn, quan trọng của Sư đoàn 341, đơn vị hoàn thành xuất sắc trận đánh Trảng Bom, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh (ngày 30.4.1975).
Hội thảo cũng góp phần khẳng định sự phát triển về nghệ thuật quân sự, rút ra những bài học kinh nghiệm quý để vận dụng vào công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu của quân đội ta và cũng là sự tri ân, tôn vinh công lao của các thế hệ cha anh đi trước.
Hội thảo cũng là lời tri ân, tôn vinh công lao của các thế hệ cha anh đi trước, những người lính của Sư đoàn 341 từ 49 năm trước đã không quản ngại hy sinh, gian khổ, chiến đấu dũng cảm và giành thắng lợi vẻ vang trong trận đánh Trảng Bom có ý nghĩa lịch sử mở màn cho Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng.
Từ hội thảo này, lớp cán bộ, chiến sĩ hiện nay của Sư đoàn 341 có thêm động lực, tinh thần để xây dựng Sư đoàn ngày càng vững mạnh; khơi dậy niềm tự hào của người lính Cụ Hồ; góp phần vào công tác giáo dục truyền thống cách mạng, xây dựng và phát huy phầm chất cao đẹp của người quân nhân trong thời kỳ mới.