Đòn giáng từ Kazakhstan đối với doanh nghiệp Nga
Tạp chí Newsweek (Mỹ) đưa tin, hiện ngày càng có nhiều trở ngại đối với doanh nghiệp Nga hoạt động ở nước láng giềng Kazakhstan khi mối quan hệ lịch sử giữa 2 quốc gia thuộc Liên Xô cũ dường như bị rạn nứt trong bối cảnh chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine khiến Moscow phải đối đầu với phương Tây.
Nikolai Dunaev, phó chủ tịch Opora Rossii - Tổ chức phi chính phủ của doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Nga - nói với hãng tin Izvestia (Nga) hôm 8/4 rằng các khoản thanh toán của Nga cho Kazakhstan đang phải đối mặt với sự chậm trễ ngày càng tăng vì các ngân hàng địa phương của Kazakhstan lo ngại bị nhắm mục tiêu thứ cấp khi giao dịch với Moscow.
Các giao dịch được cho là đã bị trì hoãn trong vài tuần khi một số ngân hàng lớn như Ngân hàng Halyk - hoạt động ở Kazakhstan, Kyrgyzstan, Georgia, Nga, Tajikistan và Uzbekistan - từ chối xử lý bất kỳ giao dịch nào liên quan đến Nga.
Newsweek cho biết, các ngân hàng nước ngoài ở một số quốc gia trở nên do dự hơn trong việc hợp tác với các thực thể Nga bị trừng phạt sau quyết định của Tổng thống Mỹ Joe Biden tháng 12/2023 cho phép Bộ Tài chính Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với những hợp tác này.
Khó khăn trong giao dịch với khách hàng Nga đã được ghi nhận ở Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Kazakhstan có thể là mối đe dọa đối với Nga
Kazakhstan được cho là một trong những đồng minh đáng tin cậy nhất của Nga trong khu vực, trong đó Astana hợp tác mạnh mẽ hơn với Moscow sau khi lực lượng an ninh Nga giúp dập tắt một cuộc nổi dậy chống lại chính phủ cầm quyền của nước này vào đầu năm 2022.
Tuy nhiên, Newsweek chỉ ra, Kazakhstan đã nhiều lần bỏ phiếu trắng - thay vì bỏ phiếu chống - tại đại hội đồng Liên Hợp Quốc nhằm chống lại chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine. Vào tháng 9/2022, Astana từ chối công nhận Moscow sáp nhập 4 khu vực ở Ukraine hiện do Nga kiểm soát một phần.
Một quan chức chính phủ cấp cao nói với Reuters vào tháng 10/2022 rằng Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev đang đánh giá lại mối quan hệ song phương với Moscow. Trong khi đó, nước này đang hướng về phía phương Tây để có thêm sự hợp tác kinh tế với Liên minh châu Âu (EU).
Newsweek tiết lộ ý kiến của nhà lập pháp Nga Andrey Gurulyov cho rằng, thái độ không khoan nhượng của Kazakhstan có thể sẽ khiến nước này gặp phải hành động quân sự của Nga. Vào tháng 11/2022, nhà phân tích chính trị Nga Dmitry Drobnitsky nói trên một chương trình truyền hình rằng Kazakhstan có thể là mối đe dọa đối với Nga.
Chưa hẳn tách rời Nga
Tuy nhiên, Newsweek đánh giá, Kazakhstan chưa hẳn tách rời khỏi Moscow. Quốc gia này vẫn là nhân tố quan trọng hỗ trợ Nga trước các lệnh trừng phạt của phương Tây, đặc biệt trong mảng công nghệ trang bị cho các loại vũ khí tiên tiến.
Chẳng hạn, giá trị nhập khẩu vi mạch sang Kazakhstan đã tăng từ 35 triệu USD vào năm 2021 lên 75 triệu USD vào năm 2022, trong khi giá trị xuất khẩu vi mạch của nước này sang Nga đã tăng từ 245.000 USD vào năm 2021 lên 18 triệu USD vào năm 2022.
Mối quan hệ kinh tế Nga-Kazakhstan đã phát triển mạnh mẽ kể từ khi Moscow hỗ trợ chính quyền của ông Tokayev vào đầu năm 2022. Những năm sau đó đã ghi nhận mức cao kỷ lục về hợp tác kinh tế giữa hai nước, với giá trị thương mại đạt 26 tỷ USD vào năm 2022 và 27 tỷ USD vào năm 2023.
"Kazakhstan cam kết duy trì các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga, nhưng cứ sau mỗi chuyến thăm của các Bộ trưởng Kazakhstan tới Washington để thảo luận về các lệnh trừng phạt lại có một chuyến thăm khác tới Nga để cam kết tiếp tục giữ mối quan hệ với Moscow," chuyên gia Kate Mallinson từ Tổ chức Nghiên cứu Chatham House bình luận hồi tháng 2/2024.