Đây là 'món ăn "huyền thoại'' thường xuất hiện trong bữa ăn của nhiều gia đình miền Bắc trong những ngày nắng nóng.
Chọn phần thịt nạc vai mềm có chút mỡ thì khi nấu không bị quá khô hay quá ngậy. Thịt mua về rửa sạch, đem băm hoặc xay nhỏ.
Sấu chọn loại bánh tẻ (không non quá hay già quá), cạo sạch vỏ, rửa sạch, để ráo, khía hình chữ thập cho nhanh mềm. Vào mùa hè ở miền Bắc sấu vào vụ rất nhiều, nên mua cạo rửa sạch để ráo nước rồi cấp đông dùng dần quanh năm. Hành khô bóc bỏ vỏ, thái lát. Hành lá, rau mùi tàu rửa sạch, cắt nhỏ.
Cà chua chia làm hai phần: Một phần băm nhỏ để xào tạo màu, phần còn lại thái múi cau để cho vào tăng thêm phần hấp dẫn. Phần cà chua băm muốn khi xào nhanh mềm thì nêm chút muối dằm nhuyễn.
Thịt đem ướp với chút mắm, muối, hạt tiêu cùng chút hành khô băm nhỏ, đảo đều rồi để 30 phút cho thấm vị.
Phi thơm 1/2 lượng hành khô, trút thịt đã ướp vào xào săn, thêm nước nóng (căn lượng nước đủ người ăn) và sấu vào. Khi nước sôi trở lại, hớt bỏ bọt nếu có rồi hạ lửa nhỏ đun 10 phút cho thịt mềm và tiết ra chất ngọt vào nước canh. Trong lúc nấu thịt, dùng chảo phi thơm số hành khô còn lại, trút vào nồi thịt phần cà chua băm vào xào nhừ nhuyễn rồi lọc qua rây hoặc để nguyên (tùy chọn). Cho phần cà chua bổ múi cau vào, nêm nếm lại gia vị cho vừa miệng. Lúc này vớt sấu ra dầm nát, bỏ phần hạt rồi từ từ cho lại vào nồi nước canh, điều chỉnh vị chua theo khẩu vị cá nhân. Khi nào ăn mới cho hành, mùi tàu vào bát tô, múc canh thịt băm nấu sấu đang nóng ra và thưởng thức.
Yêu cầu thành phẩm: Bát canh hấp dẫn bởi màu đỏ au từ cà chua, khi ăn thịt mềm ngọt, nước canh có vị chua dịu từ sấu, dậy mùi thơm của hành lá, mùi tàu. Món này ăn cùng cơm trắng hay bún đều hao.
Chú ý:
Có 2 cách nấu canh thịt với sấu: Nếu nấu kiểu người Hà Nội xưa thì thiên về vị thanh trong, không có cà chua chỉ có thịt nạc thăn thái xúc xắc cho vào nồi nước đun sôi, hớt bỏ bọt rồi cho sấu gọt vỏ vào đun sôi, nêm nếm chút gia vị cho vừa miệng là được. Còn cách nấu sinh viên và các quán ăn bình dân lề đường thường xào cà chua tạo màu và nước canh béo ngậy hơn, dùng ăn cùng bún.
Sấu là loại cây đặc trưng vào mùa hè miền Bắc. Theo Đông y, trái sấu thường được sử dụng trị nhiều bệnh như nhiệt miệng, ngứa cổ, đau họng, sưng viêm, lở ngứa…Vào mùa hè có nhiều món ngon từ sấu như canh chua thịt nạc, canh chua sườn, vịt om sấu, nước canh rau muống dầm sấu.
Tuổi học trò thường gắn bó với ô mai sấu, sấu dầm hoặc ly sấu ngâm đường thêm đá lạnh. Còn thế hệ 7X, 8X ở ký túc xá thường quen thuộc với món canh sấu nấu thịt nạc, cà chua ăn cùng bún rối là đủ chất dinh dưỡng trong những ngày ôn thi học kỳ.