Thông tin được đề cập trong Kế hoạch thực hiện chiến lược quốc gia về dinh dưỡng tại TP HCM từ nay đến năm 2030, do Phó chủ tịch UBND Dương Anh Đức ký ban hành, hôm 23/4.
Theo đó, tình trạng thừa cân béo phì tiếp tục tăng ở mọi lứa tuổi. Tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ dưới 5 tuổi của TP HCM tăng từ 11,1% (năm 2017) lên 13,6% (năm 2022), trong khi toàn quốc là 11,1%.
Ở lứa tuổi học đường, tỷ lệ trẻ béo phì của TP HCM cũng tăng nhanh. Ở người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi, TP HCM ghi nhận hơn 37% thừa cân, béo phì, trong khi toàn quốc chỉ hơn 20%.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sử dụng chỉ số khối cơ thể (BMI) để đánh giá tình trạng béo phì của con người. BMI được tính bằng cách lấy cân nặng chia cho bình phương chiều cao. Chỉ số BMI trên 25 là thừa cân, trên 30 là béo phì.
Thừa cân béo phì kèm theo gia tăng các yếu tố nguy cơ gây bệnh không lây nhiễm như thói quen ăn mặn, ít rau và trái cây, thiếu vận động thể lực... Kết quả điều tra năm 2020 ở người từ 18-69 tuổi tại TP HCM cho thấy tỷ lệ ăn đủ rau, trái cây chỉ đạt 23% (toàn quốc 33%), thiếu hoạt động thể lực là 42,4% (toàn quốc 22,2%). Tỷ lệ béo bụng và chỉ số mỡ trong máu của người dân thành phố đều rất cao.
Báo cáo cho rằng một trong nguyên nhân khiến tình trạng trên gia tăng là TP HCM đang chịu tác động của quá trình đô thị hóa, môi trường thực phẩm thay đổi. Việc tiếp cận thực phẩm và đồ uống không lành mạnh tăng đáng kể cùng với các cửa hàng thực phẩm, đồ uống chế biến sẵn giá rẻ. Sự tiện lợi này tạo điều kiện mọi người tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu năng lượng như đồ ăn nhanh, nước ngọt có ga, cùng với lối sống ít hoạt động thể lực, lười vận động.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), béo phì là nguyên nhân dân đến nhiều bệnh nguy hiểm, bao gồm các biến chứng về cơ xương, tiểu đường type 2, tăng nguy cơ các bệnh tim mạch và có mối liên quan đến 13 loại ung thư. Chi phí xã hội sẽ cao hơn do tình trạng sức khỏe liên quan đến thừa cân. Thế giới dự kiến phải chi trả 4 nghìn tỷ USD hàng năm kể từ 2035 để giải quyết các hệ lụy gây ra từ béo phì, tương đương 3% GDP toàn cầu.
TP HCM đang đặt mục tiêu kiểm soát tỷ lệ thừa cân béo phì ở trẻ dưới 5 tuổi đạt mức nhỏ hơn 14%, trẻ 5-18 tuổi ở mức dưới 40% và người trưởng thành ở mức dưới 35% vào năm 2030. Bên cạnh đó, lượng muối tiêu thụ trung bình của dân số được kỳ vọng giảm xuống dưới 8 gram mỗi ngày vào năm 2025 và dưới 7 gram vào năm 2030.
Lê Phương