Vào đầu tuần này, tàu chiến của Úc đã đến Philippines, trước hết với danh nghĩa là thăm nước chủ nhà. Mỹ và Philippines vốn thường tập trận hải quân chung hằng năm.
Năm ngoái, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Philippines lần đầu tiên tập trận hải quân chung. Cũng trong năm 2023, các nước Mỹ, Canada, Anh, Nhật Bản và Philippines có động thái tương tự. Địa điểm tập trận đều là vùng biển đâu đó ngoài khơi Philippines.
So với các cuộc tập trận hải quân đa phương nói trên, cuộc tập trận chung sắp tới có nhiều điểm khác.
Điểm khác trước hết là lần đầu tiên có sự tham gia của Úc. Giữa Mỹ và Philippines, cũng như giữa Úc và Philippines, vốn đã có hiệp định cho phép quân đội của nước này hiện diện trên lãnh thổ nước kia.
Thỏa thuận tương tự đang được Nhật Bản và Philippines đàm phán. Sự tham dự của Úc cho thấy tất cả đều tập trung hướng vào khu vực biển xung quanh Philippines, mà như thế có nghĩa là hướng vào biển Đông.
Điều khác biệt thứ hai là đặc thù của thời điểm. Ngày 11-4 sẽ diễn ra cuộc gặp cấp cao ba bên đầu tiên giữa Mỹ, Nhật Bản và Philippines ở thủ đô Washington - Mỹ.
Rồi trong tháng 7 năm nay có cuộc gặp cấp cao giữa Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Năm ngoái, ba nước này đã ký kết thỏa thuận về thiết lập liên minh an ninh ba bên. Trước đó, Mỹ cùng với Anh và Úc thỏa thuận thành lập liên minh AUKUS.
Liệt kê ra như thế để thấy thời điểm tập trận nói trên chắc chắn không phải là ngẫu nhiên. Trước hết, nó phục vụ cho các cuộc gặp cấp cao ba bên sắp tới. Ngoài ra, tập trận còn phản ánh sự tiếp diễn liên tục của tiến trình đan xen các liên kết về an ninh, quân sự và quốc phòng diễn ra từ một vài năm nay ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương giữa nhiều đối tác ở trong và ngoài khu vực.
Có thể dễ dàng dự liệu rằng cả sự đan xen các liên kết như thế này lẫn tập trận hải quân chung ở vùng biển xung quanh Philippines và ở biển Đông sẽ còn gia tăng trong thời gian tới.
Xem ra cũng còn ẩn hiện ở đây dụng ý của Philippines và các đối tác là dùng tập trận hải quân chung để thể hiện quan điểm, thái độ về vấn đề biển Đông.
Toan tính chung rất có thể là càng có nhiều đối tác bên ngoài liên kết với bên trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương về an ninh, quân sự và quốc phòng thì việc ứng phó đối tượng chung của họ sẽ dễ dàng hơn, linh hoạt hơn và hiệu quả hơn.