Mua SIM vẫn dễ từ điểm bán lẻ đến trên mạng
Bộ TT-TT đã ra "tối hậu thư" yêu cầu SIM thuê bao phải chính xác, đúng quy định, trùng khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, chỉ có thể kích hoạt, phát triển mới bởi chính các nhà mạng. Sau thời điểm 15.4, các doanh nghiệp (DN) viễn thông di động phải chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu trên thị trường còn xuất hiện SIM được bán ra không đúng quy định. Mặc dù các mốc thời hạn rất cụ thể và hành động quyết liệt, tuy nhiên ngày 15.4, khi thời điểm được cho là "khai tử" SIM rác, cuộc gọi "rác", PV Thanh Niên lại mua được SIM kích hoạt sẵn rất dễ dàng trên thị trường bán lẻ và cả trên mạng.
Đường 3 Tháng 2 ở Q.11 (TP.HCM) là nơi tập trung nhiều cửa hàng kinh doanh thiết bị di động, smartphone, SIM số... Dạo một vòng các cửa hàng tại đây, PV hỏi mua SIM kích hoạt sẵn. Cô bán hàng tại một cửa hàng nhanh chóng giới thiệu có đầy đủ SIM các nhà mạng, nếu muốn đăng ký chính chủ thì đưa CCCD cho người bán đăng ký. PV lấy lý do quên mang theo CCCD để mua SIM kích hoạt sẵn trị giá 130.000 đồng. Người bán giới thiệu: "SIM này của nhà mạng MobiFone, gắn SIM vào là sử dụng vì đã được kích hoạt sẵn, mỗi ngày có 4 GB data để sử dụng internet, được gọi nội mạng MobiFone miễn phí, hằng tháng chỉ cần nộp vào 77.000 đồng để duy trì SIM".
Quả nhiên, sau khi lắp SIM vào điện thoại, PV thực hiện được ngay cuộc gọi mà không phải đăng ký thông tin chính chủ theo quy định. Khi chúng tôi gọi đến tổng đài MobiFone để kiểm tra thông tin đăng ký, nhân viên tổng đài giải thích đây là SIM local dùng chung sóng mạng của MobiFone nhưng là dịch vụ của nhà mạng VNSKY, nên muốn biết thông tin đăng ký cần gọi đến tổng đài của VNSKY và phải... mất phí.
Tương tự, trên thị trường, nhiều SIM được kích hoạt sẵn của các mạng mới ra sau như iTel hay Vietnamobile vẫn được bán công khai.
Lướt trên các kênh mua bán khác như trên mạng xã hội Facebook hay sàn thương mại điện tử Shopee, PV Thanh Niên cũng ghi nhận những shop rao bán công khai SIM đã kích hoạt sẵn với giá từ 70.000 - 130.000 đồng. Tình trạng này gần như chưa có chuyển biến gì mới so với 1 năm trước, khi chúng tôi ghi nhận thị trường SIM rác.
Mưu sinh bằng nghề mua bán SIM kích hoạt sẵn thông qua mạng xã hội Facebook, K.N, ngụ tại H.Bàu Bàng (Bình Dương), chia sẻ: "Cửa hàng em không được đăng ký thông tin khách hàng, buộc em phải nhập SIM đăng ký sẵn để bán cho khách. Về phía khách hàng cũng có nhiều người có nhu cầu mua SIM đã kích hoạt sẵn, vì vậy bao lâu nay em vẫn bán SIM đều đặn. Có cầu thì có cung, vậy thôi".
Căn bệnh nan y?
Theo ghi nhận của PV Thanh Niên, hiện nay người dùng mạng di động viễn thông không chỉ bị các cuộc gọi rác làm phiền với hình thức quảng cáo, tư vấn, mời chào dịch vụ, mà các cuộc gọi rác đã biến tướng tinh vi thành các cuộc gọi mang tính chất lừa đảo. Thực tế thời gian qua, đã có nhiều người trở thành nạn nhân của các cuộc gọi này. Có người đã mất tiền tỉ chỉ vì trót nghe, tin và làm theo hướng dẫn của các cuộc gọi lừa đảo qua điện thoại.
Trả lời PV Thanh Niên mới đây, ông Nguyễn Thành Phúc, Cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ TT-TT), khẳng định: "Lần này Cục sẽ làm rất cương quyết, dứt khoát để dẹp SIM rác, từ đó hạn chế tình trạng lừa đảo. Từ sau ngày 15.4, nếu trên thị trường còn xuất hiện điểm bán SIM rác thì chúng tôi sẽ xử lý mạnh tay, dù phát hiện một vài SIM rác thôi, Cục cũng sẽ xử lý".
Mặc dù vậy, trước thực trạng SIM rác, SIM kích hoạt sẵn vẫn còn bày bán nhan nhản, việc xử lý triệt để e rằng vẫn còn cực kỳ gian nan. Ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo an ninh mạng Athena, nhận định: "Vấn nạn SIM rác có liên quan trực tiếp đến việc bùng phát các hình thức lừa đảo trong thời gian gần đây. Bên cạnh các nhà mạng lâu năm, thị trường còn xuất hiện thêm SIM số của các nhà mạng khác dưới hình thức liên kết, dùng chung sóng mạng... Như tôi đã nhận định từ lâu, việc dẹp bỏ SIM rác là cực kỳ khó, bởi vì đó là nguồn thu lớn của nhà mạng, không dễ gì họ lại từ bỏ. Chính vì vậy dù cơ quan quản lý có ban hành nhiều chỉ đạo, đưa ra nhiều thời hạn "chót", nhưng nếu vẫn còn lợi ích thì các nhà mạng khó thực hiện triệt để được".
Trao đổi với PV Thanh Niên chiều 15.4, đại diện truyền thông một nhà mạng lớn thừa nhận: "Không chỉ riêng chúng tôi mà hầu như các nhà mạng đều nỗ lực thực hiện đúng theo chỉ đạo của Bộ TT-TT. Hiện nay các đại lý do nhà mạng trực tiếp quản lý đều không bán SIM kích hoạt sẵn. Tuy nhiên, chúng tôi không thể quản lý được các đại lý bên ngoài. Họ vì lợi nhuận nên tìm mọi cách để sở hữu lượng SIM lớn và nhờ người khác đứng tên để kích hoạt sẵn. Về mặt kỹ thuật thì các mạng đã rà soát SIM rác bằng cách xuất hiện tin nhắn để cho người dùng báo cáo sau khi nhận các cuộc gọi lạ. Đó là cơ sở để chúng tôi xử lý nếu số lượt báo cáo đạt đến thông số quy định. Còn họ dùng để lừa đảo hay không thì nhà mạng không biết được".
Đối với câu hỏi sau ngày 15.4 có dẹp được SIM rác theo chỉ đạo của Bộ TT-TT hay không, có nhà mạng từ chối trả lời, nhưng cũng có nhà mạng thừa nhận rằng đây là nhiệm vụ rất khó khăn vì cung - cầu là do thị trường quyết định, bên cạnh đó các cá nhân kinh doanh tìm nhiều cách để "lách" luật nhằm tiếp tục bán SIM kích hoạt sẵn, nên việc hạn chế hoàn toàn là điều khó thực hiện được.
Bộ TT-TT cho biết, thời gian qua các nhà mạng đã xử lý 17 triệu thuê bao có thông tin chưa trùng khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và 10 triệu thuê bao thuộc tập sử dụng 1 giấy tờ tùy thân để đứng tên hơn 10 SIM, góp phần ngăn chặn tình trạng phát tán cuộc gọi rác, tin nhắn rác. Ngoài ra, mỗi tháng các DN viễn thông đã chặn khoảng 50 triệu tin nhắn rác, 50.000 thuê bao phát tán cuộc gọi rác, cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo.