Mấy ngày qua, trên mạng xã hội chia sẻ thông tin về việc phụ nữ được thưởng tiền khi sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Nhiều ý kiến bình luận quan tâm đến vấn đề này, có người tin, có người không tin nội dung nói trên. Vậy thực tế có việc này không?
Khuyến khích gia tăng dân số tại vùng có mức sinh thấp
Ngày 25-1-2021, Bộ Y tế ban hành Thông tư 01/2021/TT-BYT hướng dẫn một số nội dung để địa phương ban hành chính sách khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.
Trong đó nêu rõ, tại các tỉnh thuộc vùng mức sinh thấp theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, căn cứ vào thực tiễn, địa phương lựa chọn, quyết định khen thưởng, hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.
Theo đó, có 21 tỉnh, thành phố thuộc vùng có mức sinh thấp gồm: TP.HCM, Đồng Tháp, Hậu Giang, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Khánh Hòa, Long An, Bạc Liêu, Tây Ninh, Sóc Trăng, Cà Mau, Đồng Nai, Bình Thuận, Tiền Giang, Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang, Bến Tre, Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Kiên Giang.
Cũng tại các tỉnh thành này, xã có ba năm liên tục đạt và vượt tỉ lệ 60% cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ sinh đủ 2 con được đề xuất UBND cấp huyện khen thưởng kèm theo hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Theo đại diện Cục Dân số, Việt Nam đang đối mặt với tình trạng chênh lệch mức sinh đáng kể giữa các vùng.
Bên cạnh 33 tỉnh, thành phố có mức sinh cao (trên 2,2 con), thì có 21 tỉnh, thành phố có mức sinh thấp (dưới 2 con), thậm chí một số nơi mức sinh rất thấp, tập trung ở khu vực Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long và duyên hải miền Trung. Điều này gây ảnh hưởng lớn đến cả 2 nhóm vùng.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể kể đến như: Trình độ phát triển giữa các vùng có sự khác biệt; văn hóa, tập quán của người dân vùng sinh thấp không có áp lực phải "cố đẻ con trai"; vấn đề di cư - xuất cư tạo ra cuộc sống không ổn định, không thuận lợi cho việc sinh sản.
Cũng theo đại diện Cục Dân số, khảo sát điều tra của cục cho thấy khoảng 91% các cặp vợ chồng cho biết chi phí nuôi dạy con hiện nay là đắt đỏ. Do vậy, nhà nước cần có những hỗ trợ để giảm chi phí nuôi con.
Đồng thời, nhà nước có thể sẽ nghiên cứu bổ sung thêm các hỗ trợ như chế độ làm việc của cha mẹ, hỗ trợ chi phí học tập cho trẻ em lứa tuổi mầm non, tiểu học...
Giải pháp cân bằng dân số
Bên cạnh việc khuyến khích sinh đẻ tại các địa phương có mức sinh thấp, tại các tỉnh thuộc vùng mức sinh cao, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đã có đủ 2 con và tự nguyện sử dụng biện pháp tránh thai dài hạn cũng được khuyến khích, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Theo đó, tại các tỉnh thuộc vùng có mức sinh cao theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, những xã đạt ba năm liên tục không có người sinh con thứ 3 trở lên đề xuất UBND cấp huyện khen thưởng kèm theo hỗ trợ tiền hoặc hiện vật.
Xã thuộc vùng miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn, xã có mức sinh cao đạt một năm không có người sinh con thứ 3 trở lên được đề xuất UBND huyện khen thưởng kèm hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Xã đạt 5 năm liên tục không có người sinh có thứ 3 trở lên được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng kèm hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Cộng tác viên dân số, nhân viên y tế thôn bản đạt và vượt các chỉ tiêu về vận động phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đã có đủ 2 con, tự nguyện sử dụng biện pháp tránh thai dài hạn được khuyến khích, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật.
Tại Tiền Giang, tính từ đầu năm 2022 đến tháng 10-2023, hàng ngàn phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi đã được khen thưởng kèm tiền hỗ trợ 1 triệu đồng.
Theo thống kê của Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Tiền Giang, năm 2022, toàn tỉnh có hơn 3.000 phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được khen thưởng. Còn trong 6 tháng đầu năm 2023, một số địa phương đã khen thưởng 800 phụ nữ thuộc diện trên.
Tiền Giang là một trong những tỉnh thuộc khu vực ĐBSCL có mức sinh thấp so với mức sinh thay thế toàn quốc là 2,1 con/phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.
Khoảng 5 năm trở lại đây, mức sinh của tỉnh chỉ đạt trung bình 1,8 con/phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Riêng năm 2022, mức sinh trung bình chỉ đạt 1,7 con/phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ.