TP HCM nằm trong vùng chuyển tiếp giữa Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ. Sự phát triển của thành phố đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển chung của đất nước. Mặt khác, do có độ mở cao gắn với tốc độ phát triển nhanh nên thành phố chịu tác động và nhạy cảm với những trạng thái của kinh tế thế giới; cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 cùng với các công nghệ nền tảng đã và đang tác động đa chiều, sâu rộng đến hầu hết lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội; xu thế hội nhập quốc tế và cạnh tranh đô thị…
Những thực tế đó đã đặt ra cho TP HCM nhiều thách thức, trong đó có yêu cầu về xây dựng một nền công vụ hiệu lực, hiệu quả.
Những thách thức
Trước hết, xu thế hội nhập quốc tế và cạnh tranh đô thị diễn ra ngày càng sâu rộng, kéo theo nhiều vấn đề xã hội không còn là vấn đề trong phạm vi của một đô thị. Xu hướng này cũng tạo ra một không gian, môi trường tác nghiệp rộng lớn nhưng chứa đựng nhiều thách thức, ngoài tầm dự báo, kiểm soát đối với nền công vụ thành phố.
Trình độ dân trí ngày càng được nâng cao, đặc biệt là tại các đô thị, cùng với xu hướng chuyển đổi số, công dân quan tâm, khai thác các hoạt động quản lý nhà nước nhiều hơn để bảo vệ quyền lợi và phát triển cá nhân. Qua đó, họ cũng dễ dàng thực hiện quyền kiểm soát của mình đối với hoạt động quản lý nhà nước với tư cách là đối tượng phục vụ, đối tác của nhà nước, các cấp chính quyền. Nhà nước, chính quyền cũng sẽ chịu nhiều áp lực hơn khi bị chi phối, tác động hoặc cạnh tranh trực tiếp từ khu vực ngoài nhà nước trong thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình hay trong cung ứng các dịch vụ công vốn thuộc trách nhiệm của nhà nước.
Việc thực hiện mô hình chính quyền đô thị với nhiều điểm mới so với mô hình tổ chức trước đây nhưng cũng còn gặp nhiều khó khăn (chưa có sự đồng bộ trong hệ thống quy định tại các luật chuyên ngành, số lượng công chức tại TP HCM được phân bổ chưa phù hợp với vị trí việc làm, khối lượng công việc, quy mô dân số…). Với 44 cơ chế, Nghị quyết số 98/2023/QH15 đã xác lập không gian chính sách mới, bảo đảm để thành phố tận dụng các cơ hội, khai thác các tiềm năng, lợi thế để phát triển. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hệ thống công vụ thành phố nói chung và từng CB-CC-VC của thành phố nói riêng. Hơn nữa, là một siêu đô thị, khối lượng, tần suất các nhiệm vụ quản lý, tổ chức phát triển kinh tế - xã hội của thành phố cũng cao hơn các thành phố trực thuộc trung ương khác và cao hơn nhiều tỉnh, thành trong cả nước.
Giải pháp xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp
Cần xác định việc xây dựng nền công vụ có ý nghĩa cấp bách, cần thiết để nền công vụ thành phố chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Việc này đòi hỏi quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố. Cần bảo đảm tính nhất quán, thống nhất trong triển khai xây dựng nền công vụ trong toàn hệ thống chính trị thành phố và các bên liên quan.
Nền công vụ thành phố nói chung và CB-CC-VC thành phố nói riêng phải thượng tôn pháp luật, công tâm, khách quan, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, thực thi nhiệm vụ với tinh thần phục vụ nhân dân, là đối tác thực sự với người dân.
Thành phố cần "Đổi mới mô hình tổ chức và cơ chế hoạt động"; xây dựng đội ngũ CB- CC-VC thành phố (trong đó việc tuyển dụng, bổ nhiệm; phân loại đội ngũ CB-CC-VC thành các nhóm); chuẩn hóa tiêu chuẩn từng chức danh bằng các tiêu chí cụ thể, rõ ràng, dễ dàng nhận biết, đánh giá để hạn chế tối đa yếu tố chủ quan trong quá trình tuyển dụng, đánh giá. Cần quy định cụ thể việc CB-CC-VC phải nắm được các kiến thức, kỹ năng cơ bản trước khi tuyển dụng vào nền công vụ; xây dựng đội ngũ CB-CC-VC lãnh đạo, quản lý của thành phố không chỉ đáp ứng về năng lực lãnh đạo, quản lý; am tường chuyên môn mà còn là những hạt nhân lan tỏa tinh thần đổi mới, truyền dẫn khát vọng xây dựng, phát triển thành phố bền vững. Hoàn thiện cơ chế phát huy vai trò tham vấn của các bên liên quan trong quá trình xây dựng, hoàn thiện các quy định về tuyển dụng CC-VC, bổ nhiệm CB-CC-VC lãnh đạo, quản lý để bảo đảm tính khoa học, khả thi trên thực tiễn cũng như phát huy vai trò giám sát của nhân dân.
Ngoài ra, tổng rà soát toàn bộ thủ tục hành chính, thao tác hành chính của hệ thống công vụ thành phố. Tăng cường chuyển đổi số trong các hoạt động công vụ; tích hợp các nhiệm vụ, giải pháp trong xây dựng đô thị thông minh, xây dựng chính quyền số, cải cách hành chính để tiết kiệm nguồn lực và nâng cao hiệu quả trong triển khai thực hiện... Đẩy mạnh ứng dụng có kiểm soát công nghệ số, các giải pháp thông minh trong các hoạt động tác nghiệp của CB-CC-VC.