Báo cáo giữa kỳ quy hoạch đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh do liên danh tư vấn trong nước lập. Tuyến đường sắt này dự kiến chưa đạt tiêu chuẩn tốc độ cao là 200 km/giờ, trong đó tốc độ tàu khách dự kiến 160 - 200 km/giờ, tàu hàng 80 - 120 km/giờ.
Theo đơn vị tư vấn, hiện hành lang Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh đã hoàn thành hệ thống đường bộ cao tốc, tốc độ thiết kế 80 - 120 km/giờ, thời gian di chuyển của ô tô khách khoảng 6 giờ.
Vì vậy, để đảm bảo tính cạnh tranh trong vận chuyển hành khách, thời gian di chuyển của tuyến đường sắt mới sẽ phải rút ngắn so với đường bộ, mục tiêu còn 4 - 5 giờ.
Tuyến đường dài hơn 441 km được quy hoạch đến 2030 và tầm nhìn đến 2050, có điểm đầu kết nối đường sắt Hà Khẩu (Trung Quốc) tại Lào Cai, đi theo hướng đông qua Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng và kết thúc tại cảng Cái Lân (Quảng Ninh).
Dự án được quy hoạch xây mới, tách riêng tuyến hiện hành Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng, có đường nhánh đến cảng Nam Đồ Sơn và Lạch Huyện để phục vụ vận chuyển hàng hóa.
Trên tuyến có 56 cầu lớn với tổng chiều dài 47,5 km đi qua các sông Hồng, Lô, Bạch Đằng và vượt qua cao tốc Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng, Hải Phòng - Quảng Ninh, qua các quốc lộ và một số tỉnh lộ và có 11 hầm.
Đơn vị tư vấn quy hoạch 41 ga trên tuyến, trong đó 10 ga phục vụ cả hành khách và hàng hóa gồm Yên Bái, Phú Thọ, Việt Trì, Vĩnh Phúc, Vĩnh Yên, Tam Hợp, Bắc Hồng, Đông Anh, Lạc Đạo, Hải Dương, còn lại chỉ dành cho tàu hàng hoặc tàu khách. Ngoài ra có 5 ga bố trí tại cảng biển Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn, Nam Đình Vũ, Đình Vũ.
Tuyến đường sắt mới sẽ kết nối các tuyến khác như đoạn Lào Cai nối với đường sắt Trung Quốc, đoạn Hà Nội nối với tuyến đường sắt quốc gia và đoạn Hải Phòng kết nối với cảng biển.
Sau khi tư vấn hoàn thiện báo cáo cuối kỳ, dự kiến tháng 11.2024 quy hoạch tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh sẽ được trình Bộ GTVT và các cấp có thẩm quyền xem xét. Theo chỉ đạo của Chính phủ, giai đoạn 1 sẽ được khởi công trước năm 2030.
Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh là tuyến chính kết nối các khu kinh tế và khu công nghiệp, cảng biển lớn, nằm trong chiến lược hai hành lang một vành đai của Việt Nam (hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh), nằm trong khuôn khổ của Khung hợp tác thương mại tự do Trung Quốc - ASEAN.
Trước đó, Tập đoàn Xây dựng điện lực Trung Quốc (PowerChina) từng ngỏ ý muốn tham gia đầu tư xây dựng các dự án đường sắt nằm trong quy hoạch đã được Chính phủ Việt Nam phê duyệt, trong đó có tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Hiện Bộ GTVT đang chỉ đạo các đơn vị lập quy hoạch 2 tuyến đường sắt khác kết nối với Trung Quốc khác là Hà Nội - Lạng Sơn và Hạ Long - Móng Cái, cùng kết nối với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Quảng Ninh.