Ngày 4-4, phát biểu tại Lễ kỷ niệm Luật bảo vệ Guyana Esequibo, Tổng thống Venezuela - ông Nicolas Maduro tố Mỹ đã lập "các căn cứ quân sự bí mật" tại khu vực tranh chấp Esequibo (tây bắc rừng Amazon), theo đài RT.
Esequibo là khu vực giàu dầu mỏ và khoáng sản rộng 160.000 km2 (chiếm 2/3 Guyana). Cả Venezuela và Guyana đều tuyên bố chủ quyền đối với khu vực này, dù Guyana từ lâu đã nắm quyền kiểm soát và quản lý Esequibo, theo hãng tin Reuters.
"Chúng tôi có thông tin chứng minh rằng, trên lãnh thổ Guyana Esequibo, do Guyana tạm thời quản lý, các căn cứ quân sự bí mật thuộc Bộ Tư lệnh miền Nam của Mỹ, một cơ quan của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã được thành lập" - ông Maduro nói.
Ông Maduro nói thêm rằng các căn cứ này cấu thành "hành động gây hấn" đối với người dân miền nam và đông Venezuela và được xây dựng "để chuẩn bị cho một cuộc leo thang căng thẳng chống lại Venezuela".
Theo ông Maduro, khu vực tranh chấp đang được Bộ Tư lệnh miền Nam, CIA và công ty năng lượng ExxonMobil có trụ sở tại Mỹ kiểm soát. Lãnh đạo Venezuela cáo buộc các tổ chức này đang tìm cách chiếm đoạt tài nguyên của Venezuela.
Mỹ, Guyana chưa phản hồi về lời tố trên của ông Maduro.
Bộ Tư lệnh Miền Nam thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ đã duy trì một Văn phòng Hợp tác An ninh ở Guyana, hoạt động như một cơ quan cố vấn, cung cấp hỗ trợ và huấn luyện quân sự cho Lực lượng Phòng vệ Guyana.
Sau một cuộc trưng cầu dân ý trên toàn quốc vào đầu tháng 12, Venezuela đã tuyên bố chủ quyền đối với Guayana Esequibo - một khu vực chủ yếu là rừng rậm mà Venezuela nói đã sở hữu hơn một thế kỷ.
Guyana đã phản đối, nhấn mạnh rằng khu vực này chiếm tới 2/3 lãnh thổ được quốc tế công nhận và yêu cầu cộng đồng quốc tế giúp đỡ.
Tranh chấp về Esequibo gia tăng vào năm 2015 sau khi công ty ExxonMobil phát hiện ra các mỏ dầu ở vùng lãnh thổ này. Điều này giúp Guyana – quốc gia có dân số chỉ 800.000 người – trở thành quốc gia có trữ lượng dầu thô bình quân đầu người lớn nhất thế giới.
Cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 12-2023 của Venezuela đã khiến cho căng thẳng tại khu vực này tăng cao. Ngay sau đó, lực lượng Mỹ đã tổ chức các cuộc tập trận quân sự chung Mỹ-Guyana.
Tuy nhiên, vào ngày 14-12-2023 Tổng thống Guyana - ông Irfaan Ali gặp ông Maduro. Hai nhà lãnh đạo thống nhất rằng sẽ đảm bảo hòa bình tại Esequibo và các cuộc đàm phán về chủ quyền của Esequibo sẽ diễn ra trong thời gian tới.