Trong cuộc phỏng vấn qua radio ngày 4/4, cựu tổng thống Mỹ Donald Trump được hỏi liệu ông có ý định tăng cường năng lực đóng tàu của hải quân Mỹ để cạnh tranh với các đối thủ như Trung Quốc hay không. "Có, chúng tôi đã định làm vậy và đang đi đúng hướng để đạt được mục tiêu này", ông Trump nói, đề cập thời kỳ bản thân còn tại nhiệm.
Ông Trump cho biết Mỹ khi đó có những tài năng tuyệt vời và đang chuẩn bị đóng "các con tàu không thể tin được".
"Và rồi ông ta xuất hiện và hủy bỏ hết", ông nói, nhắc tới Tổng thống Mỹ đương nhiệm Joe Biden. "Ông ấy không biết mình đang làm gì. Ngành công nghiệp đóng tàu Trung Quốc đang gửi đi một thông điệp chưa từng thấy".
Trong Báo cáo Sức mạnh Quân sự Trung Quốc năm 2023, Lầu Năm Góc cho biết Bắc Kinh có khoảng 370 tàu chiến. Các quan chức Washington dự đoán con số này sẽ tăng lên 395 chiếc vào năm 2025 và 435 chiếc vào năm 2030.
Trong khi đó, hải quân Mỹ hiện có 370 tàu, dự kiến tăng lên tối đa 367 chiếc vào năm 2052. Báo cáo tình báo rò rỉ tháng 9/2023 của hải quân Mỹ cho thấy năng lực các nhà máy đóng tàu của Bắc Kinh có công suất 23,2 triệu tấn, trong khi con số này ở phía Mỹ là dưới 100.000 tấn.
Hải quân Mỹ gần đây thông báo trì hoãn một loạt chương trình vũ khí quan trọng vì thiếu ngân sách, trong đó có dự án đóng tàu ngầm SSN(X), khí tài được kỳ vọng giúp Washington thống trị lòng biển. Con tàu ban đầu được lên kế hoạch khởi đóng vào năm 2031, song sau đó bị lùi tới năm 2035, trước khi tiếp tục bị hoãn tới năm 2040.
Rajan Menon, chuyên gia thuộc Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định tuy Trung Quốc chưa thể chiếm được vị trí số một trên biển của Mỹ trong tương lai gần, việc Bắc Kinh không ngừng tăng cường năng lực hải quân vẫn gây ra sức ép lớn đối với Washington, đặc biệt là với các tàu chiến Mỹ hoạt động ở Thái Bình Dương.
"Hơn thế nữa, năng lực của Trung Quốc trong lĩnh vực này gần như chắc chắn sẽ tiếp tục tăng về cả chất và lượng", ông nhận định.
Ông Trump và ông Biden sẽ tái đấu trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ cuối năm nay. Kết quả thăm dò mới công bố cho thấy ông Trump đang dẫn trước ông Biden tại 6 bang chiến trường quan trọng, trong bối cảnh nhiều cử tri Mỹ bày tỏ lo ngại về cách điều hành nền kinh tế của chính quyền đương nhiệm.
Phạm Giang (Theo Newsweek, BI, Reuters)