Hơn 203.000 lượt phương tiện rớt đăng kiểm
Bước qua tháng 4.2024, thời điểm được Cục Đăng kiểm VN dự báo sẽ xảy ra ùn tắc tại nhiều địa phương trên cả nước, nhưng theo ghi nhận của PV Thanh Niên, tại TP.HCM mặc dù nhu cầu có tăng lên nhưng chưa xảy ra ùn tắc. Trung tâm đăng kiểm (TTĐK) có dấu hiệu gia tăng lượng xe gần đây là cơ sở 50-02S tại Q.11 nhưng vẫn trong khả năng công suất hoạt động.
Tại TTĐK 50-04V ở P.Thạnh Mỹ Lợi (TP.Thủ Đức) chuyên kiểm định cho các loại xe quá khổ, tình hình cũng thưa vắng, dòng phương tiện xếp hàng nằm gọn trong khuôn viên TTĐK chứ không kéo dài tràn ra ngoài như thời cao điểm.
Có mặt ở TTĐK 50-05V ở P.An Phú Đông (Q.12), anh Trần Khương chia sẻ: "TTĐK này chỉ có một dây chuyền hoạt động nhưng xe vắng nên đăng kiểm khá nhanh chóng, tôi đưa xe vào lúc 14 giờ 30 thì đến 16 giờ đã hoàn tất dán tem đi về".
Ông Nguyễn Văn Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Ô tô vận tải Bình Dương, thông tin tình hình đăng kiểm trên địa bàn tỉnh này cũng rất vắng, chưa xảy ra ùn tắc như dự báo.
Như vậy, có thể tạm yên tâm về nỗi lo quá tải TTĐK, nhưng bất an lớn nhất của các chủ xe hiện nay là bị rớt đăng kiểm. Để chuẩn bị cho việc đăng kiểm sắp tới, anh Ngô Đạt (ngụ Hải Phòng) đang chạy đôn chạy đáo hỏi mượn… đèn zin của chiếc xe Honda Brio để thay vào tạm thời. "Đèn zin theo xe thì rất tối, tôi phải thay bóng đèn khác cho sáng hơn, nhưng mà như vậy khi đăng kiểm sẽ bị rớt. Nhiều người đã bị rồi nên tôi rất lo lắng, phải hỏi mượn chỗ khác để lắp tạm vào cho qua khâu đăng kiểm", anh Đạt chia sẻ.
Anh N.H.T (ngụ TP.HCM) cũng bộc bạch: "Tôi mang xe đi đăng kiểm mấy lần đều rớt vì lỗi thay bóng đèn bi LED khác với nguyên bản. Nản quá tôi buộc phải đổi lại chóa đèn halogen zin của nhà sản xuất. Nhưng đèn zin thì ánh sáng khá yếu, nếu đi cao tốc hoặc đi đường trường vào ban đêm thì rất nguy hiểm".
Anh Nguyễn Thái, làm việc tại một văn phòng đăng ký đất đai ở Bình Dương, nhận xét: "Đi đăng kiểm bây giờ giống như thi đại học vậy. Trước khi đi đăng kiểm cho dù có kiểm tra hết ở garage thì vẫn có nguy cơ bị rớt như thường. Các xe ô tô gia đình hiện nay đa số đều thay bóng bi LED cho sáng hơn và nổi bật hơn vào ban đêm, nhưng đến khi đăng kiểm thì lại vất vả tìm phụ tùng nguyên bản để thay vào, hoặc phải tìm mua loại bóng đèn khác có chứng nhận hợp quy, có dán tem kiểm định".
Theo thống kê của Cục Đăng kiểm, cả nước hiện có 294 TTĐK và các chi nhánh với 546 dây chuyền kiểm định. Trong đó, có 279 trung tâm đang hoạt động với 455 dây chuyền kiểm định. Trong quý 1/2024, các TTĐK trên cả nước đã kiểm định gần 1,3 triệu lượt phương tiện; trong đó, hơn 1 triệu lượt phương tiện đạt tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường nhưng cũng có hơn 203.000 lượt phương tiện không đạt tiêu chuẩn và phải bảo dưỡng, sửa chữa, điều chỉnh để kiểm định lại, chiếm gần 20% tổng lượt đăng kiểm trong quý.
Làm nghiêm nên phải khó
Là người thường xuyên đi đăng kiểm xe, anh Phan Chương (ngụ Q.Bình Tân, TP.HCM) nhận xét: "Từ lúc vụ án nhận hối lộ tại các TTĐK nổ ra, việc đăng kiểm trở nên khó khăn hơn trước. Có lần tôi phải mất đến 2 ngày mới đăng kiểm xong chiếc xe, nhưng thời hạn 6 tháng trôi qua rất nhanh. Lần này cũng tại TTĐK đó, cũng y nguyên cái dây chuyền đó nhưng bây giờ họ bắt lỗi nghiêm hơn. Mua vé đăng kiểm lần đầu thì được xét lần hai, nhưng nếu bị rớt nữa thì mua thêm nửa vé (tức đóng thêm một nửa phí đăng kiểm) để được xét lần ba. Nếu để đến qua hôm sau đăng kiểm lại thì cũng chỉ được xét một lần. Đây là kinh nghiệm của tôi chia sẻ để nhiều người khác kiểm tra xe thật kỹ trước khi đăng kiểm nhằm tránh mất phí".
Theo ý kiến của nhiều chủ xe, nhiều loại xe có đèn nguyên bản rất yếu, còn nếu bật đèn pha thì sẽ gây khó cho các loại phương tiện khác. Việc sử dụng đèn chiếu sáng cường độ cao là ý thức của từng người, vì thế không nên quy định một cách cứng nhắc việc thay thế bóng đèn.
Trao đổi với Thanh Niên, giám đốc một TTĐK tại TP.HCM xác nhận: "Lỗi hệ thống phanh và đèn hiện vẫn là hai lỗi hư hỏng, khiếm khuyết khiến ô tô đăng kiểm tại đơn vị trượt kiểm định lần đầu nhiều nhất trong 3 tháng đầu năm 2024. Trước đây, theo quy định cũ, xe ô tô "độ" đèn (thay đổi cụm đèn chiếu sáng phía trước) khi đi đăng kiểm chỉ cần đưa phương tiện vào máy đo chỉ tiêu ánh sáng (màu sắc, cường độ sáng, chùm sáng…) nếu đạt theo yêu cầu sẽ đạt hạng mục kiểm tra về đèn. Tuy nhiên, với quy định mới tại Thông tư 43/2023, các trường hợp thay đổi cụm đèn chiếu sáng, chủ xe đưa phương tiện đi đăng kiểm phải xuất trình được giấy công bố hợp quy của cụm đèn này hoặc trên cụm đèn phải có tem chứng nhận hợp quy. Nếu không, lập tức xe không đạt hạng mục kiểm tra về đèn, chưa cần phải đo chỉ tiêu ánh sáng đèn bằng máy kiểm tra".
Còn đại diện Cục Đăng kiểm giải thích quy định thay thế bóng đèn thuộc cụm đèn chiếu sáng phía trước bằng bóng đèn loại khác có công suất tiêu thụ điện tương đương mà không cần phải can thiệp, thay đổi kết cấu của cụm đèn không được coi là cải tạo xe cơ giới, tưởng là "mở" nhưng thực chất lại là "siết" chất lượng, nguồn gốc của loại đèn, cụm đèn thay thế. Điều này nhằm tránh tình trạng người dùng mua các loại đèn trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ, khi lắp đặt có thể ảnh hưởng đến hệ thống điện và gây mất an toàn giao thông cho các phương tiện khác cùng tham gia giao thông.
Theo hướng dẫn của các TTĐK, đối với việc thay bóng đèn trong cụm đèn chiếu sáng, chủ xe cần lưu ý tuy quy định cho phép thay đèn không cùng kiểu loại như từ đèn halogen thành đèn LED nhưng công suất tiêu thụ điện của đèn LED phải thấp hơn hoặc tương đương đèn halogen, khi thay không cần phải can thiệp, thay đổi kết cấu của cụm đèn, mới được đăng kiểm bình thường. Mặc dù không thể thay đèn halogen sang bi cầu (bi Halogen, bi Xenon, bi LED) bởi để lắp đặt được sẽ phải đục khoét chóa đèn nhưng chủ xe có thể thay đèn bi cầu loại này sang bi cầu loại khác (ví dụ thay bi halogen thành bi LED), không phải đục khoét, độ chế khi lắp đặt, khi đăng kiểm mới đạt hạng mục kiểm tra về đèn. Ngoài ra, cùng đời xe (cùng năm sản xuất), nếu mẫu xe bản cao có bi cầu mà bản thấp không có, chủ xe bản thấp có thể nâng cấp lên loại bi cầu tương tự bản cao cũng vẫn được đăng kiểm.
Tại hội nghị sơ kết hoạt động quý 1/2024 mới đây, Cục trưởng Cục Đăng kiểm Nguyễn Chiến Thắng cho biết: Nguồn nhân lực bổ sung cho các lĩnh vực đăng kiểm còn hạn chế, đặc biệt là lực lượng đăng kiểm viên lĩnh vực kiểm định xe cơ giới, phương tiện thủy nội địa; đội ngũ công chức làm nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành chưa qua đào tạo, chưa có nhiều kinh nghiệm thực hiện thanh tra chuyên ngành đăng kiểm.
Mặt khác, giá dịch vụ đăng kiểm theo quy định của luật Giá chưa được ban hành mới, giá dịch vụ đăng kiểm hiện đang áp dụng chưa phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội nên phần nào ảnh hưởng đến hoạt động chung của các đơn vị đăng kiểm.
Để thực hiện tốt nhiệm vụ trong thời gian tiếp theo, Cục trưởng chỉ đạo các chi cục, trung tâm trực thuộc phải tăng cường đối thoại làm việc, phối hợp thu thập các thông tin phản hồi từ người dân, doanh nghiệp, chính quyền địa phương trên cả nước… nhằm nhanh chóng tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đăng kiểm.