Sáng 23.4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục phiên họp 32 để cho ý kiến báo cáo bước đầu giám sát chuyên đề việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông từ năm 2009 đến hết năm 2023.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho biết, chuyên đề giám sát về bảo đảm trật tự, an toàn giao thông là chuyên đề được cân nhắc kỹ lưỡng khi Quốc hội đang xem xét, thông qua 2 dự án luật Đường bộ và Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.
Theo Chủ tịch Quốc hội, việc giám sát được tiến hành độc lập với việc tổng kết thi hành luật, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện pháp luật. Tuy nhiên, ông đề nghị, việc kiến nghị cần rõ kiến nghị gì, theo hướng nào để góp vào quá trình xây dựng luật, giúp cho việc quyết định 2 luật theo hướng nào.
"Chúng ta khẳng định việc chuyên biệt hóa, tách hai dự án luật là một chủ trương hoàn toàn đúng. Ta khẳng định thêm điều đó. Phạm vi, nội dung điều chỉnh 2 dự án luật hiện nay cơ bản là phù hợp, tạo thêm cơ sở thực tiễn qua giám sát để Quốc hội quyết định việc này", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Một nội dung nữa, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị báo cáo tập trung làm rõ các vấn đề liên quan tiêu chuẩn, tiêu chí về kết cấu hạ tầng giao thông và vấn đề phân kỳ đầu tư hạ tầng giao thông.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, hiện chúng ta phải "lấy ngắn cắn dài" vì nguồn lực không đủ cho nên phải phân kỳ đầu tư. Tuy nhiên, phân kỳ phải đảm bảo điều kiện tối thiểu về vận hành khai thác và đảm bảo an toàn.
Dẫn ví dụ cao tốc La Sơn - Túy Loan chỉ có 2 làn và không có làn dừng khẩn cấp, Chủ tịch Quốc hội nói, Thủ tướng đã chỉ đạo kịp thời, Quốc hội cũng dành quân tâm cho các dự án tương tự.
"Đây cũng là vấn đề chúng ta cần kiến nghị, gắn với đó là đầu tư hệ thống hành lang liên quan, công trình trạm dừng nghỉ phải đầu tư đồng bộ", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đoàn giám sát làm rõ thêm vấn đề đào tạo, quản lý, cấp phép cho lái xe và quản lý sau cấp phép.
"Giờ chỗ này phân định trách nhiệm thế nào, nhất là sau cấp phép thì ai quản lý là chính. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đang tính chuyện trừ điểm nhưng vấn đề là sau khi đào tạo cấp phép xong rồi ai quản lý. Các vấn đề uống rượu uống bia và sử dụng chất kích thích, sử dụng ma túy cũng nguy hiểm đến tính mạng của hành khách nên tập trung đi sâu hơn để có kiến nghị cụ thể", Chủ tịch Quốc hội đề nghị.
Còn tiêu cực trong lĩnh vực đảm bảo trật tự an toàn giao thông không?
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị khi làm báo cáo cần thay đổi cách tiếp cận để đi vào những vấn đề cụ thể, kiến nghị nhỏ nhưng khả thi, cụ thể. Ông dẫn ví dụ cần phải so sánh trong 14 năm (2009 - 2023) tiến hành giám sát, tức là kể từ khi luật Giao thông đường bộ 2008 có hiệu lực thì có gì khác, có gì tốt, có gì chưa tốt.
"Trước tôi làm giúp việc Văn phòng Chính phủ thấy báo cáo mỗi năm có tới 30.000 - 40.000 người chết. Trong báo cáo giám sát thấy trung bình khoảng 10.000 người chết. Rõ ràng đường nhiều lên, phương tiện tăng lên nhưng tai nạn, số người chết giảm đi. Đó là thành quả của quản lý", ông Định nói.
Phó chủ tịch Nguyễn Khắc Định cũng cho rằng, hiện nay ý thức của người tham gia giao thông chưa tốt, ngồi lên xe ô tô không thắt dây an toàn, mũ bảo hiểm không đảm bảo chất lượng. Do đó, ông đề nghị báo cáo giám sát có kiến nghị cụ thể như yêu cầu ngồi trên ô tô phải thắt dây an toàn, đội mũ bảo hiểm phải đảm bảo chất lượng.
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga thì đề nghị đoàn giám sát đánh giá thêm ý thức của người tham gia giao thông. Theo bà Nga, ý thức của người tham gia giao thông cơ bản tốt, nhưng có một bộ phận người tham gia giao thông có ý thức rất kém, sẵn sàng vượt đèn đỏ, sẵn sàng vi phạm.
Bà nga dẫn chứng, cùng là một người đó nhưng ra nước ngoài thì chấp hành rất tốt quy định trật tự an toàn giao thông, còn trong nước thì cứ vi phạm. "Điều đó chứng tỏ hệ thống xử lý của chúng ta là không nghiêm", bà Nga nhấn mạnh và đề nghị cần đưa việc giảng dạy về trật tự an toàn giao thông vào trường học từ sớm để rèn luyện ý thức của người tham gia giao thông ngay từ nhỏ.
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp cũng đề nghị đoàn giám sát đánh giá tiêu cực trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ hiện nay như thế nào.
"Lâu nay, người dân rất phàn nàn về tiêu cực của cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông và đăng kiểm. Chúng tôi đề nghị trong lần giám sát này cũng đánh giá liệu hiện nay còn tiêu cực trong lĩnh vực đảm bảo trật tự an toàn giao thông nữa không. Đề nghị làm rõ để có giải pháp khắc phục", bà Nga nói.
Theo báo cáo giám sát, từ năm 2009 đến năm 2023 toàn quốc đã xảy ra 406.688 vụ tai nạn giao thông đường bộ, làm chết 138.784 người, bị thương 386.002 người.
Trung bình mỗi năm tai nạn giao thông cướp đi sinh mạng của gần 10.000 người, trong đó đa số là lực lượng đang trong độ tuổi lao động, gây rất nhiều hệ lụy cho xã hội.
Qua hoạt động giám sát của các đoàn công tác cho thấy, nguyên nhân chủ yếu của tai nạn giao thông đường bộ hầu hết do nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và kỹ năng điều khiển phương tiện của người lái xe.