Tại Sao Đài Loan Lại Dễ Bị Động Đất Và Đã Chuẩn Bị Ứng Phó Ra Sao?
Hôm thứ Tư (3/4), Đài Loan hứng chịu trận động đất mạnh nhất trong 25 năm. Ít nhất 9 người chết và hàng trăm người bị thương; nhà cửa, đường sá bị hư hại và hàng chục công nhân bị kẹt trong các mỏ đá.
Theo các chuyên gia, Đài Loan không xa lạ gì với các trận động đất mạnh, nhưng thiệt hại tác động lên 23 triệu cư dân của hòn đảo đã được kiểm soát tương đối tốt, nhờ có các biện pháp rất hiệu quả trong việc chuẩn bị ứng phó với động đất. Dưới đây là một cái nhìn cận cảnh về lịch sử động đất của Đài Loan:
Tại sao Đài Loan lại dễ bị động đất?
Đài Loan nằm dọc theo "Vòng Tròn Lửa" (Ring of Fire) Thái Bình Dương, các đứt gãy địa chấn tạo thành một đường bao quanh Thái Bình Dương. Thành ra khu vực này là nơi xảy ra hầu hết các trận động đất trên thế giới.
Khu vực này đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi động đất do sức căng tích tụ từ sự tương tác của hai mảng kiến tạo (tectonic plates), Mảng Biển Philippine (Philippine Sea Plate) và Mảng Á-Âu (Eurasian Plate), có thể bị bộc phát bất ngờ và gây ra các trận động đất.
Bên cạnh đó, địa hình núi non của khu vực có thể khiến mặt đất rung chuyển mạnh hơn, dẫn đến sạt lở đất. Nhiều vụ sạt lở đất đã xảy ra ở bờ biển phía đông Đài Loan, gần tâm chấn của trận động đất hôm thứ Tư, đất đá rơi tràn xuống đường hầm và đường cao tốc, đè nát xe cộ và khiến một số người chết.
Các biện pháp ứng phó xuất sắc
Theo Sở Thăm Dò Địa Chấn Hoa Kỳ (USGS), trận động đất ở Đài Loan hôm thứ Tư mạnh 7.4 độ, còn theo Cơ quan giám sát động đất của Đài Loan là 7.2 độ. Động đất đã làm hư hại một số tòa nhà ở Hoa Liên, nhưng thiệt hại ở thủ đô Đài Bắc là không đáng kể, dù cảm giác rung lắc ở Đài Bắc cũng rất mạnh.
Động đất xảy ra ngay trong giờ cao điểm buổi sáng, nhưng chỉ làm gián đoạn một chút việc đi lại thường lệ. Chỉ vài phút sau, các bậc phụ huynh lại đưa con đến trường và người ta tiếp tục đi làm.
Stephen Gao, nhà địa chấn học và giáo sư tại Đại học Khoa học và Công nghệ Missouri, cho biết: "Công tác chuẩn bị cho trận động đất của Đài Loan thuộc hàng tiên tiến nhất thế giới. Hòn đảo đã thiết lập các quy định nghiêm ngặt trong xây dựng, mạng lưới giám sát địa chấn đẳng cấp thế giới và các chiến dịch giáo dục cộng đồng rộng rãi về an toàn động đất."
Chính quyền liên tục cập nhật và nâng cao tiêu chuẩn an toàn động đất mà các tòa nhà phải tuân thủ – dù có thể làm tăng chi phí xây dựng – và cung cấp các khoản trợ cấp khuyến khích người dân thực hiện các biện pháp kiểm tra khả năng chống động đất của tòa nhà.
Sau trận động đất năm 2016 ở Đài Nam, bờ biển phía tây nam của Đài Loan, một tòa nhà chung cư cao 17 tầng đã sụp đổ, khiến hàng chục người chết. Trong quá trình điều tra, người ta phát hiện 5 người liên quan đến việc xây dựng tòa nhà đã không tuân thủ đầy đủ các quy định an toàn. Họ bị kết tội cẩu thả và bị phạt tù.
Đài Loan cũng đẩy mạnh tổ chức các cuộc diễn tập ứng phó với động đất tại trường học và nơi làm việc, còn các phương tiện truyền thông đại chúng và các nhà mạng di động thường xuyên gởi thông tin về động đất và hướng dẫn an toàn.
Gao cho hay: "Những biện pháp này đã giúp Đài Loan tăng cường sức chống chọi trước động đất một cách đáng kể, giúp giảm thiểu nguy cơ xảy ra thiệt hại thảm khốc và mất mát nhân mạng."
Trận đất năm 1999 là một hồi chuông cảnh tỉnh
Theo USGS, kể từ năm 1980, Đài Loan và các vùng biển xung quanh đã ghi nhận khoảng 2,000 trận động đất có cường độ từ 4.0 trở lên, và hơn 100 trận động đất có cường độ trên 5.5.
Trận động đất tồi tệ nhất ở Đài Loan trong những năm gần đây xảy ra vào ngày 21/9/1999, mạnh tới 7.7 độ richter. Trận động đất này đã giết chết 2,400 người, làm bị thương khoảng 100,000 người và phá hủy hàng ngàn tòa nhà.
Theo Daniel Aldrich, giáo sư về khoa học chính trị và chính sách công tại Đại học Northeastern, đây cũng là một hồi chuông cảnh tỉnh đau đớn dẫn đến những cải cách hành chánh quan trọng nhằm cải thiện khả năng ứng phó khẩn cấp và giảm thiểu thiệt hại từ thảm họa.
Ông viết trong một email: "Các chuyên gia quan sát đã chỉ trích mạnh mẽ phản ứng của Đài Loan trong trận động đất ngày 21 tháng 9 năm 1999. Họ cho rằng các đội cứu hộ y tế phải mất hàng giờ mới tiếp cận được hiện trường, nhân viên cứu hộ không được đào tạo đến nơi đến chốn, còn các cơ quan chính phủ thì không phối hợp ăn ý." Kết quả là chính quyền Đài Loan đã thông qua Đạo Luật Phòng Chống Thiên Tai (Disaster Prevention and Protection Act) và thành lập hai trung tâm quốc gia để điều phối phản ứng khẩn cấp và đào tạo các biện pháp ứng phó với động đất.
Và thành quả của những nỗ lực đó đã thể hiện khá rõ ràng qua trận động đất ngày 3/4/2024.
Nguồn: "Why is Taiwan so exposed to earthquakes and so well prepared to withstand them?" được đăng trên trang Washingtonpost.com.