Sau khi dùng súng ăn tự chế bắn chết hàng xóm, Lương Văn Bún thay tên, đổi họ sinh sống ở Lào. Một ngày đầu tháng 4, Bún bị các trinh bắt bắt giữ tại nước bạn, kết thúc 22 năm truy tìm của lực lượng chức năng.
Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An lấy lời khai của Lương Văn Bún. (Ảnh: Văn Hậu).
Vụ án chấn động bản nghèo
Ngày 10/4, Phòng cảnh sát Hình sự Công an tỉnh Nghệ An cho biết, đã phục hồi điều tra vụ án giết người đối với Lương Văn Bún (43 tuổi, nguyên quán xã Kim Đa, huyện Tương Dương, Nghệ An). Lương Văn Bún bị lực lượng chức năng bắt giữ khi đang lẩn trốn tại nước bạn Lào, ngày 4/4.
Đối tượng Lương Văn Bún bị bắt sau 22 năm trốn truy nã (Ảnh: V. Hậu).
Theo hồ sơ vụ án, năm 2002, Bún bước sang tuổi 21, suốt ngày xảy ra cãi vã với hàng xóm về thửa đất mình đang sinh sống. Bản Com nơi sinh sống của mấy chục nóc nhà của đồng bào Thái, nằm biệt lập trong rừng sâu thuộc xã Kim Đa không ai để ý để khuyên giải đôi bên.
Dần dà mâu thuẫn căng thẳng lên cao, chính quyền xã đã nhiều lần hòa giải nhưng hai bên chưa có thống nhất về ranh giới đất. Những cuộc cãi vã giữa hai gia đình vẫn diễn ra thường xuyên.
Vào tháng 11/2022, khi hàng xóm đóng cọc để dựng rào bao quanh phần đất của mình, hai bên lại xảy ra mâu thuẫn. Lúc này Bún chạy vào nhà, xách khẩu súng tự chế vẫn dùng để đi săn bắn chết hàng xóm.
Sau khi gây án, Lương Văn Bún chạy trốn vào rừng. Lực lượng chức năng tổ chức truy bắt Lương Văn Bún nhưng không có kết quả.
Công an Nghệ An dẫn giải Lương Văn Bún từ Lào về Việt Nam (Ảnh: Duy Hiển).
Ngày 24/1/2003, Công an tỉnh Nghệ An phát lệnh truy nã đặc biệt đối với Lương Văn Bún. Đây là vụ án chấn động dư luận trong thời gian dài, trở thành nỗi ám ảnh của người dân bản nghèo ở huyện miền núi này.
Một thời gian ngắn sau, vợ con Bún cũng mất hút khỏi địa phương. Cơ quan điều tra nhận định, nhiều khả năng Bún đưa vợ con vượt biên sang Lào để sinh sống. Cuộc tìm kiếm Lương Văn Bún vẫn được triển khai nhưng không có manh mối nào khả dĩ.
Năm 2004, khi đại công trình thủy điện Bản Vẽ (huyện Tương Dương) được xây dựng. Để "nhường đất" cho dự án này, người dân nhiều xã thuộc vùng lòng hồ thủy điện phải di dời tái định cư. Người dân bản Com và nhiều bản làng khác của xã Kim Đa được di dời đến xã Thanh Sơn (huyện Thanh Chương), cách quê cũ cả trăm cây số để tái định cư.
Năm 2009, xã Kim Đa chính thức bị xóa tên trên bản đồ hành chính cấp xã của huyện Tương Dương. Thế nhưng, tội ác của Lương Văn Bún thì vẫn còn nguyên...
Sa lưới
Thiếu tá Nguyễn Duy Hiển, Đội 1, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Nghệ An, cho biết, vào thời điểm gây án, Lương Văn Bún chưa làm giấy tờ tùy thân. Ngoài nhận định đối tượng đã trốn sang Lào, lực lượng chức năng không có bất kỳ thông tin nào về đặc điểm nhận dạng của Bún ngoài ít thông tin chung chung như cao khoảng 1m60, da đen, lông mày rậm, mũi thẳng. Hay nói cách khác, Lương Văn Bún như một "điểm mờ" thách thức những người lính điều tra.
Lực lượng chức năng dẫn giải, bàn giao Bún và một đối tượng truy nã khác qua cửa khẩu (Ảnh: Duy Hiển).
Các trinh sát đã đi rà soát hàng trăm địa điểm trên mọi miền đất nước, gặp hàng trăm người thân, bạn bè của bị can để tìm manh mối, nhưng không ai biết Bún đang ở đâu, làm gì.
Không bỏ cuộc, nhóm trinh sát tiếp tục lần theo các đầu mối, nắm bắt thông tin từ quần chúng nhân dân, âm thầm cóp nhặt những thông tin liên quan để bắt được đối tượng sau 22 năm lẩn trốn.
Cuối năm 2023, Phòng Cảnh sát hình sự đã phát hiện những manh mối về Lương Văn Bún. Tuy nhiên, để tránh sự truy bắt của lực lượng công an, ngoài thay tên, đổi họ, nhập hộ khẩu tại Lào, đối tượng thường xuyên thay đổi địa điểm cư trú, chọn những nơi hẻo lánh, thưa thớt dân cư để sinh sống.
Khi lực lượng chức năng truy bắt có mặt tại nơi Bún sinh sống ở Lào, đối tượng đã nhanh chân bỏ trốn. Quyết tâm phải bắt bằng được Lương Văn Bún, các trinh sát lên nhiều phương án trên nước bạn Lào.
Lương Văn Bún bị bắt giữ, sau 22 năm chạy trốn tội ác. (Ảnh: Văn Hậu).
Đầu năm 2024, trinh sát phát hiện Lương Văn Bún xuất hiện tại bản Pá Lay, huyện Xaythani, thủ đô Viêng Chăn, Lào. Kế hoạch bắt Bún nhanh chóng được vạch ra và được lãnh đạo công an tỉnh Nghệ An phê duyệt.
Ngày 1/4, tổ công tác gồm 4 trinh sát lên đường sang Lào. Nhiều ngày đêm lần theo dấu vết, xác minh từ những thông tin nhỏ nhất, các trinh sát dần khoanh vùng được khu vực nơi Bún ẩn náu.
"Không có đặc điểm nhận dạng cụ thể, cùng với việc thời gian đã trôi qua hơn 20 năm khiến đối tượng có nhiều thay đổi về bên ngoài, nên việc bắt giữ, đấu tranh với đối tượng sẽ rất khó khăn. Chưa kể, đối tượng đang làm công nhân xây dựng cho một công ty thuộc đặc khu kinh tế của Trung Quốc tại Viêng Chăn, do đó việc tiếp cận, bắt giữ đối tượng sẽ gặp nhiều trở ngại", Thiếu tá Nguyễn Duy Hiển cho biết.
Một tổ công tác phối hợp Cục Nghiệp vụ Bộ Công an Việt Nam tại Lào và công an các địa phương của bạn bàn phương án "dụ rắn rời hang". Mặt khác, một tổ công tác trong nước được lệnh đến nơi tái định cư của người dân bản Com ở xã Thanh Sơn (Thanh Chương) để phối hợp nhận diện đối tượng.
Cảnh sát hình sự lấy lời khai của Lương Văn Bún khi đối tượng được đưa về Việt Nam phục hồi điều tra (Ảnh: Văn Hậu).
Chiều ngày 4/4, tổ công tác tại Lào với sự phối hợp, hỗ trợ từ Bộ Công an và công an nước bạn đã dụ Lương Văn Bún xuất hiện ngoài khu vực đặc khu kinh tế.
"Khi Bún vừa xuất hiện, chúng tôi tiếp cận, gọi tên "cúng cơm" của anh ta nhưng đối tượng đã có sự phòng bị từ trước, tỏ ra bình tĩnh, chỉ trả lời bằng tiếng Lào, tỏ vẻ không hiểu chuyện gì. Qua phiên dịch, đối tượng khẳng định không phải, không biết Lương Văn Bún là ai", Thiếu tá Hiển kể lại.
Từ những xác nhận của các nhân chứng cũng như bằng các biện pháp nghiệp vụ, sau gần một giờ đồng hồ, tổ công tác buộc Bún phải thừa nhận thân phận của mình.
Đã có những thời điểm, việc truy bắt tưởng chừng rơi vào bế tắc. Bằng sự quyết tâm, kiên trì của lực lượng công an, cuối cùng, Lương Văn Bún "sa lưới" sau 22 năm lẩn trốn.
Điều khó nhất trong vụ án xảy ra tại thôn Ngòi (Mao Điền, Thuận Thành, Bắc Ninh) là chưa thể xác định được động cơ, mục đích của kẻ giết người. Tất các mối quan hệ của vợ chồng nạn nhân G đều rất bình thường, không hề có mâu thuẫn, thù oán gì. Chưa kể, sau khi sát hại chủ nhà, hung thủ bỏ đi mà chẳng lấy bất cứ tài sản nào. Vậy, mục đích thực sự của nghi phạm là gì?