Theo dự kiến, ngày mai 9.4, TAND TP.Hà Nội sẽ mở phiên tòa sơ thẩm xét xử 11 bị cáo trong vụ án "thâu tóm" đất đấu giá gây thiệt hại hàng trăm tỉ đồng cho ngân sách, liên quan đến cựu lãnh đạo Công ty CP Tập đoàn dược phẩm Vimedimex (gọi tắt là Tập đoàn Vimedimex).
9 bị cáo bị truy tố tội vi phạm quy định về hoạt động bán đấu giá tài sản. Trong số này có Nguyễn Thị Loan (cựu Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vimedimex), Tạ Thị Vân (Tổng giám đốc Công ty CP đầu tư bất động sản Bắc Từ Liêm - gọi tắt là Công ty Bắc Từ Liêm), Nguyễn Thị Diệu Linh (Tổng giám đốc Công ty CP tư vấn thẩm định giá và đầu tư Hà Nội - gọi tắt là Công ty VVAI), Trần Công Tuyên (cựu Trưởng phòng thuộc Ban Quản lý dự án H.Đông Anh, Hà Nội)…
2 bị cáo còn lại bị truy tố về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng. Họ đều là cựu cán bộ thuộc Sở TN-MT TP.Hà Nội.
Kế hoạch dìm giá đất đấu giá
Theo cáo trạng, tháng 2.2020, UBND TP.Hà Nội phê duyệt rồi giao cho UBND H.Đông Anh công khai và tổ chức thực hiện kế hoạch sử dụng đất, trong đó có hơn 49.000 m2 thực hiện dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu đấu giá quyền sử dụng đất phía đông nam, thuộc thôn Cổ Dương, xã Tiên Dương, H.Đông Anh.
Tiếp đó, UBND H.Đông Anh phê duyệt kế hoạch, giao nhiệm vụ cho Ban Quản lý dự án và đầu tư xây dựng H.Đông Anh tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất đối với hơn 16.000 m2 thuộc dự án nêu trên.
Mặc dù không thuộc nhiệm vụ của mình, nhưng trưởng phòng Trần Công Tuyên lại tự ý nhờ người liên hệ với công ty thẩm định giá để xác định giá khởi điểm khu đất, lấy cơ sở tổ chức đấu giá. Đơn vị được "chọn mặt gửi vàng" là Công ty thẩm định giá VVAI.
Ban đầu, phía công ty thẩm định giá xác định giá trị khu đất vào khoảng 504 tỉ đồng. Tuy nhiên, ông Tuyên chỉ đạo cấp dưới yêu cầu công ty thẩm định giá hạ giá trị khu đất xuống khoảng 300 tỉ đồng. Vì thế, phía công ty thẩm định giá tìm cách chỉnh sửa hồ sơ, lập khống phiếu khảo sát, dìm giá khu đất.
"Dọn đường" xong, ông Tuyên cùng cấp dưới đến Sở TN-MT TP.Hà Nội nộp hồ sơ đề nghị xác định giá khởi điểm khu đất. Tại đây, cựu trưởng phòng thông báo về việc khu đất đã được Công ty VVAI khảo sát, đề nghị sở ký hợp đồng thẩm định giá với doanh nghiệp này.
Thông qua sự giúp đỡ "không khách quan" từ cán bộ thuộc Sở TN-MT TP.Hà Nội, Công ty VVAI nghiễm nhiên được bốc thăm và lựa chọn là đơn vị tư vấn xác định giá khởi điểm khu đất.
Tháng 10.2020, Công ty VVAI phát hành chứng thư thẩm định giá, xác định khu đất đấu giá có giá trị hơn 284 tỉ đồng, tương đương 17,6 triệu đồng/m2. Do không phát hiện sai phạm, Sở TN-MT TP.Hà Nội chấp thuận chứng thư, trình Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể TP.Hà Nội. Hội đồng họp, chốt đơn giá là 18,2 triệu đồng/m2.
Chiêu trò "quân xanh, quân đỏ" của cựu Chủ tịch Vimedimex
Vẫn theo cáo trạng, tháng 11.2020, thông tin đấu giá được công khai, bà Nguyễn Thị Loan, khi ấy là Chủ tịch Tập đoàn Vimedimex, tìm cách để "thâu tóm" khu đất hơn 16.000 m2.
Bà Loan sử dụng 3 pháp nhân do mình nắm toàn quyền chỉ đạo để nộp hồ sơ tham gia đấu giá, gồm Công ty Bắc Từ Liêm, Công ty CP đầu tư bất động sản Thanh Trì và Công ty CP đầu tư bất động sản Mỹ Đình.
Vòng hồ sơ có 6 doanh nghiệp tham gia, 2 trong số này không đủ điều kiện, 1 xin rút giữa chừng; "cuộc chơi" chỉ còn lại 3 công ty do nữ Chủ tịch Tập đoàn Vimedimex chi phối.
Đáng chú ý, với mục đích chắc chắn trúng đấu giá, trước khi cuộc đấu giá diễn ra, bà Nguyễn Thị Loan chỉ đạo cấp dưới bỏ giá theo công thức tính toán từ trước.
Theo đó, ở 3 vòng đầu, cả 3 công ty bỏ giá bằng nhau; đến vòng thứ tư, 3 công ty đồng loạt không trả giá nữa, đơn vị tổ chức buộc phải bốc thăm lựa chọn người trúng đấu giá.
Không nằm ngoài toan tính, Công ty Bắc Từ Liêm trúng đấu giá khu đất hơn 326 tỉ đồng, tương đương hơn 20,1 triệu đồng/m2, sau đó đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính.
Cơ quan tố tụng xác định giá trị thực tế của khu đất tại thời điểm phát hành chứng thư thẩm định giá là hơn 28,5 triệu đồng/m2, tương đương hơn 462 tỉ đồng. Do đó, ngân sách bị thiệt hại hơn 135 tỉ đồng.
Tháng 10.2021, sau khi vụ án bị khởi tố, UBND TP.Hà Nội ra quyết định hủy bỏ việc công nhận kết quả trúng đấu giá, bàn giao khu đất cho UBND H.Đông Anh quản lý.
Một tuần sau, Công ty Bắc Từ Liêm có đơn xin trả lại quyền sử dụng khu đất cho UBND TP.Hà Nội. Đến tháng 11.2022, công ty này bàn giao toàn bộ hiện trạng khu đất cho UBND H.Đông Anh.
Cựu Chủ tịch Tập đoàn Vimedimex Nguyễn Thị Loan cũng đã thanh toán hơn 580 tỉ đồng liên quan đến dự án nêu trên; gồm tiền trả lại cho khách hàng đã ký hợp đồng mua bán, đặt cọc, thanh toán cho nhà thầu thi công hạ tầng và trả nợ Ngân hàng VPBank.
Quá trình điều tra, bà Loan ban đầu khai nhận hành vi phạm tội, nhưng về sau thay đổi lời khai, khẳng định không chỉ đạo cấp dưới tham gia đấu giá đất. Tương tự, bị cáo Trần Công Tuyên cũng không thừa nhận chỉ đạo cấp dưới yêu cầu công ty thẩm định giá giảm giá trị khu đất.
Tuy nhiên, căn cứ lời khai của các bị cáo khác và tài liệu thu thập được, cơ quan tố tụng kết luận có đủ cơ sở buộc tội đối với cả 2 người này.
Người ký tờ trình không bị xử lý
Vẫn theo cáo trạng, căn cứ trên chứng thư thẩm định của Công ty VVAI và dự thảo tờ trình của Chi cục Quản lý đất đai, ông Lê Tuấn Định (thời điểm xảy ra vụ án là Phó giám đốc Sở TN-MT TP.Hà Nội, nay là Chủ tịch UBND Q.Đống Đa, Hà Nội) đã ký tờ trình gửi Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể của thành phố về phương án xác định giá khởi điểm để đấu giá quyền sử dụng khu đất hơn 16.000 m2, trong đó xác định đơn giá là 17,6 triệu đồng/m2.
Tháng 10.2020, căn cứ vào tờ trình này kèm theo hồ sơ do Sở TN-MT TP.Hà Nội chuyển đến, hội đồng thẩm định giá đất cụ thể TP.Hà Nội tổ chức cuộc họp để thẩm định giá khởi điểm khu đất.
Quá trình kiểm tra, cơ quan tố tụng xác định không có căn cứ cho thấy ông Định được đơn vị tư vấn hay các cá nhân tham gia đấu giá nhờ tạo điều kiện hạ giá khởi điểm, không biết phiếu khảo sát của Công ty VVAI bị lập khống; vì vậy không có căn cứ để xử lý ông này.