Tết Thanh minh là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người dân Việt Nam, thể hiện "Đạo lý uống nước nhớ nguồn", tưởng nhớ và bày tỏ lòng thành kính đối với tổ tiên.
Theo quan niệm của nhiều nước phương Đông, Tết Thanh Minh là 1 trong 24 tiết khí của một năm, là tiết khí thứ 5, bắt đầu sau ngày Lập xuân 45 ngày và sau ngày Đông chí 105 ngày. Tết Thanh Minh sẽ kéo dài trong khoảng 15-16 ngày. Tết Thanh Minh chính là ngày đầu tiên của tiết khí này.
Thanh là khí trong, minh là sáng sủa. Thanh Minh tức là chỉ thời điểm khí trời mát mẻ, quang đãng. Ở miền Bắc Việt Nam, đây là thời điểm trời đã hết mưa phùn, nồm ẩm, thời tiết trở nên trong sáng, dễ chịu.
Ngày lễ Tết Thanh minh không có ngày cố định, thời gian bắt đầu từ ngày 4 - 5/4 (sau khi kết thúc tiết Xuân phân) và kết thúc vào khoảng 20 - 21/4 dương lịch (khi bắt đầu tiết Cốc vũ). Tiết Thanh minh kéo dài khoảng 15 - 16 ngày, và ngày đầu tiên được gọi là Tết Thanh minh.
Thanh minh tuy không phải là cái tết lớn, nhưng lại gắn liền với đạo đức, bổn phận con người Việt Nam. Bổn phận của con cháu nhớ tới công lao tổ tiên, những người đi trước. Đây chính là ngày để mọi người có thể báo hiếu, đền đáp ơn sinh thành, tạo dựng của tổ tiên.
Vào ngày Tết Thanh minh, người dân thường đi tảo mộ ông bà, tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và biết ơn các thế hệ trước. Ngoài ra, Tết Thanh minh cũng là dịp để gia đình sum họp, quây quần bên nhau, thưởng thức những bữa cơm đoàn viên.