Tại sự kiện ở khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, bang Florida ngày 16/2, các nhà tài trợ lớn nhất đã nhận được mũ in dòng chữ Make America Great Again (MAGA). Họ cùng uống rượu vang Trump Meritage và ngồi nghe cựu tổng thống Donald Trump chỉ trích phán quyết mới của tòa án.
Một phần số tiền thu được từ sự kiện này được dùng để trả cho các luật sư của ông Trump. Tối hôm đó, những người ủng hộ cựu tổng thống thấy quảng cáo mới trên Facebook có đường link tới trang quyên góp cùng tuyên bố "họ không săn đuổi tôi, mà đang săn đuổi các bạn".
"Ông ấy là một chiến binh", Bryan Eure, nhà môi giới bảo hiểm tham gia buổi gây quỹ ở Mar-a-Lago, nói . "Không phải ngẫu nhiên mà tất cả các phiên tòa diễn ra cùng lúc. Thật nực cười".
Chiến dịch tranh cử năm 2024 của ông Trump không giống trước đây. Tiền quyên góp không chỉ nhằm giúp ông trở lại Nhà Trắng, mà một số còn nhằm bảo vệ ông trước những rắc rối pháp lý.
Ông Trump đã biến bốn vụ truy tố nhắm vào mình thành công cụ gây quỹ. Cựu tổng thống đã bán áo phông in ảnh hồ sơ nhà tù của ông và giúp các nhóm ủng hộ Trump huy động được khoảng 190 triệu USD trong năm 2023. Song các nhóm này cũng đã chi hơn 50 triệu USD cho chi phí pháp lý của ông.
Dù dẫn trước Tổng thống Joe Biden trong hầu hết cuộc khảo sát dư luận, chiến dịch của Trump đang thua xa nỗ lực gây quỹ của đối thủ đảng Dân chủ. Các nhóm ủng hộ ông Biden bước vào năm 2024 với khoảng 118 triệu USD trong tài khoản, trong khi ông Trump là 66 triệu USD. Cách biệt 52 triệu USD bằng với chi phí pháp lý mà các nhóm ủng hộ ông Trump đã chi.
Tính tới cuối tháng 2, nhóm tranh cử của ông Biden và Ủy ban Quốc gia đảng Dân chủ (DNC) gây quỹ gấp đôi ông Trump và Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa (RNC). Future Forward, ủy ban hành động chính trị (PAC) ủng hộ ông Biden, đã đặt hàng quảng cáo hơn 130 triệu USD trong năm nay, theo AdImpact. Trong khi đó, Maga Inc, siêu PAC ủng hộ Trump, mới chi 6,5 triệu USD để đặt hàng quảng cáo.
Trump đã rao bán giày tennis và bộ vest ông mặc khi chụp ảnh hồ sơ nhà tù trong nỗ lực tìm kiếm nguồn tiền để nộp phạt cho vụ kiện ở New York cùng các khoản để kháng cáo vụ kiện dân sự khác. Trong dịp lễ Phục sinh, ông kêu gọi người ủng hộ mua Kinh Thánh phiên bản "yêu nước" với giá gần 60 USD.
Năm 2020, ông Biden từng gây quỹ thành công hơn ông Trump và trở thành ứng viên tổng thống đầu tiên trong lịch sử Mỹ huy động được hơn một tỷ USD từ các nhà tài trợ. Trận tái đấu năm 2024 có thể còn tốn kém hơn thế.
"Một khi bạn bị tụt lại phía sau trong cuộc đua gây quỹ, nó sẽ giống như đám mây đen che mờ chiến dịch tranh cử của bạn", chiến lược gia kỳ cựu của đảng Cộng hòa Scott Reed, hiện làm việc cho siêu PAC ủng hộ ông Mike Pence, nói.
Thiếu hụt nguồn tiền cũng có thể ảnh hưởng tới cách ông Trump tiếp cận cuộc bầu cử. Ông hiện cố gắng thu hút hai nhóm nhà tài trợ khác nhau, có quan điểm về cách tiến hành chiến dịch và tương lai chính quyền đối lập nhau.
Cựu tổng thống có một nhóm những cộng sự và nhà tài trợ trung thành, ủng hộ những tuyên bố của MAGA. Nhóm này gồm hàng trăm nghìn nhà tài trợ nhỏ, luôn hào hứng trước các đòn công kích của ông Trump vào giới tinh hoa và bảo vệ những người liên quan tới cuộc bạo loạn Đồi Capitol ngày 6/1/2021.
Ông Trump đang thực hiện "cuộc trở lại chính trị vĩ đại nhất trong lịch sử", Omeed Malik, nhà đầu tư truyền thông đã ủng hộ hàng triệu USD cho cựu tổng thống trong năm nay, nói.
Mặt khác, chiến dịch của ông Trump cũng tìm kiếm những nhà tài trợ truyền thống của đảng Cộng hòa, thường tập trung ở trung tâm tài chính New York. Nhiều người trong số họ lo ngại tiền quyên góp của họ có thể được dùng cho các hóa đơn pháp lý của Trump và dường như không ủng hộ kế hoạch áp thuế 10% đối với tất cả hàng nhập khẩu của cựu tổng thống.
Các tỷ phú Ken Griffin, Stanley Druckenmiller, Paul Singer và Warren Stephens từng chi tổng cộng hơn 13 triệu USD để giúp bà Nikki Haley trong các cuộc bầu cử sơ bộ. Tỷ phú Jeff Yass chi khoảng 5 triệu USD cho ứng viên Vivek Ramaswamy, trong khi Stephen Schwarzman chi 2 triệu USD cho siêu PAC ủng hộ ứng viên Chris Christie. Tất cả những ứng viên này đều đã dừng tranh cử.
Hầu hết họ đang cân nhắc các lựa chọn như ủng hộ ông Trump, quay sang ông Biden, ủng hộ đảng thứ ba hay đứng ngoài cuộc. Quyết định của các nhà tài trợ hàng đầu đảng Cộng hòa sẽ cho biết liệu họ có tin trưởng ông Trump giành chiến thắng hay không.
Nhà đầu tư John Paulson là một trong những mạnh thường quân truyền thống của đảng Cộng hòa mà ông Trump có thể dựa vào. Paulson dự kiến tổ chức buổi gây quỹ cho cựu tổng thống ở Palm Beach, bang Florida với hy vọng thu về 33 triệu USD.
Paulson cho biết ông kỳ vọng nếu tái đắc cử, Trump sẽ giảm thâm hụt thương mại của Mỹ, khôi phục khả năng cạnh tranh sản xuất toàn cầu, hỗ trợ ngành năng lượng trong nước và đảm bảo an ninh biên giới.
Đảng Cộng hòa hiện cũng rất cần các nguồn tài trợ mới. RNC chỉ có 11 triệu USD trong tài khoản tính tới cuối tháng 2, trong khi DNC có tới 26 triệu USD. Đội quân nhà tài trợ nhỏ của ông Trump dường như cũng giảm đáng kể so với lần tranh cử trước. Ông bước vào năm bầu cử 2024 với số lượng nhà tài trợ ít hơn khoảng 200.000 so với năm 2019.
Ngay cả các luật sư của ông Trump cũng đang nỗ lực vận động gây quỹ. Chris Kise, luật sư của Trump trong vụ kiện ở New York, đã đồng tổ chức buổi gây quỹ với hai đối tác của công ty ông ở Miami.
Ông Trump cũng đã thu hút thêm một số nhà tài trợ lớn. Bốn ngày sau phán quyết ở New York, ông đến nhà riêng của doanh nhân Wallace Cheves tại Nam Carolina và kêu gọi quyên góp được 7 triệu USD.
Trong số những nhà tài trợ truyền thống của đảng Cộng hòa, ông Trump còn đặt hy vọng vào ông trùm dầu mở bang Oklahoma Harold Hamm và ông trùm sòng bạc Miriam Adelson, người giữ thái độ trung lập trong cuộc bầu cử sơ bộ.
Ngoài ra, ông cũng tìm cách thu hút các tỷ phú mới như Tim Mellon, hai trùm dầu mỏ bang Texas là Kelcy Warren và Tim Dunn, nhà khoa học Florida Trish Duggan, đồng sáng lập World Wrestling Entertainment Linda McMahon, cùng nhiều nhà tài trợ khác.
Harold Hamm cho biết lợi thế gây quỹ của ông Biden không giúp ích nhiều cho cuộc tranh cử. "Chúng tôi đã thấy tiền bạc không mang lại lợi ích gì cho một số ứng viên. Người dân không tin tưởng ông ấy", Hamm nói.
Một trong những câu hỏi lớn mà đội ngũ tranh cử của ông Trump phải đối mặt là liệu họ có thể lôi kéo những người từng chi tiền tài trợ cho các đối thủ của cựu tổng thống trong vòng sơ bộ của đảng Cộng hòa hay không.
Nhiều nhà tài trợ đã quay sang ủng hộ Trump khi ứng viên ban đầu họ chọn dừng cuộc đua. Robert Bigelow, nhà phát triển bất động sản ở Las Vegas, từng là nhà tài trợ hàng đầu cho Thống đốc Ron DeSantis, song sau đó quay sang ủng hộ Trump và nói rằng ông muốn một người có lập trường mạnh mẽ làm tổng thống.
Hồi tháng 1, Bigelow cho biết ông đã dùng bữa tối với ông Trump tại Mar-a-Lago, cam kết tài trợ một triệu USD cho chi phí pháp lý và 20 triệu USD cho nỗ lực tái tranh cử năm nay.
Bigelow sẽ tổ chức sự kiện gây quỹ cho Trump cuối tuần này. Sự kiện còn có sự góp mặt của giám đốc điều hành công ty dịch vụ tài chính Cantor Fitzgerald Howard Lutnick, cựu bộ trưởng thương mại Wilbur Ross, các cựu đại sứ Mỹ dưới thời Trump tại Anh, Tây Ban Nha, Pháp.
Sau khi tuyên bố dừng tranh cử, các ứng viên DeSantis, Tim Scott, Doug Burgum và Ramaswamy đều quay sang ủng hộ ông Trump. Cựu phó tổng thống Mike Pence, cựu thống đốc New Jersey Chris Christie nói không ủng hộ Trump, trong khi bà Haley chưa cho biết lựa chọn của mình.
Trong các cuộc bầu cử sơ bộ, ông Trump từng đe dọa những nhà tài trợ cho bà Haley, nhưng giờ ông muốn có được sự ủng hộ của họ. Art Pope, chủ tịch chuỗi bán lẻ ở Bắc Carolina và từng là nhà tài trợ cho bà Haley, nói ông sẽ không bao giờ bỏ phiếu cho Tổng thống Biden, nhưng chưa quyết định về Trump.
"Điều đó còn phụ thuộc vào việc ông ấy có hoan nghênh những người bảo thủ truyền thống và lắng nghe ý kiến của họ trong các vấn đề còn bất đồng hay không", ông nói.
Liz Uihlein, tỷ phú trong lĩnh vực đóng gói và vận chuyển, đã tặng hơn 3 triệu USD cho ứng viên DeSantis, nhưng không có ý định ủng hộ Trump sau khi Thống đốc Florida dừng tranh cử.
"Có rất nhiều điều để khiến mọi người thích Trump, song không ai có thể kiểm soát những tính xấu của ông ấy", Uihlein nói.
Thanh Tâm (Theo FT, Reuters, AFP)