Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken sẽ đến Trung Quốc vào tuần tới trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa hai nước liên quan hàng loạt vấn đề từ chính trị đến kinh tế.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken sẽ sang Trung Quốc (TQ) trong tuần này giữa bối cảnh Washington và Bắc Kinh cố gắng giữ mối quan hệ ổn định bất chấp những khác biệt lớn từ hàng loạt vấn đề, kênh Channel New Asia dẫn thông báo từ Bộ Ngoại giao Mỹ.
Bất đồng nhiều mặt trận
Chuyến thăm của ông Blinken diễn ra trong bối cảnh hai quốc gia đang bất đồng trên nhiều mặt trận: xung đột Nga-Ukraine, Trung Đông, vấn đề Đài Loan, Biển Đông, thương mại...
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken trong một cuộc họp báo. Ảnh: AFP
Gần đây, Mỹ đã lên tiếng nhiều hơn trong việc kêu gọi TQ ngừng hỗ trợ ngành công nghiệp quân sự của Nga. Mỹ cho rằng TQ có hành động hỗ trợ Nga tăng cường sản xuất vũ khí để cung cấp cho cuộc chiến ở Ukraine.
"Chúng tôi nhận thấy TQ đang chia sẻ các máy công cụ, chất bán dẫn và các mặt hàng lưỡng dụng cho Nga. Những thứ này đã giúp Nga xây dựng lại cơ sở hạ tầng công nghiệp quốc phòng vốn đã bị suy giảm đáng kể do các lệnh trừng phạt và kiểm soát xuất khẩu. Hiện tại, nếu TQ một mặt tuyên bố muốn quan hệ tốt với châu Âu và các nước khác thì mặt khác họ không thể tiếp tay cho mối đe dọa lớn nhất đối với an ninh châu Âu kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc" - ông Blinken tuyên bố hôm 19-4.
Ông Blinken đã nói chuyện với người đồng cấp TQ nhiều lần kể từ khi cuộc xung đột Israel-Hamas bắt đầu cách đây hơn sáu tháng. Ông Blinken gần đây tăng thúc đẩy TQ có lập trường tích cực hơn trong việc kiềm chế Iran không leo thang căng thẳng ở Trung Đông.
Mỹ muốn TQ thuyết phục Iran kiềm chế các nhóm ủy nhiệm mà nước này hỗ trợ, trang bị vũ khí và tài trợ trong khu vực. Chủ đề đó đã trở nên cấp bách hơn kể từ khi Iran và Israel tấn công qua lại trực tiếp vào lãnh thổ của nhau trong tuần qua.
Cũng nằm trong chương trình nghị sự của ông Blinken là vấn đề Đài Loan và Biển Đông.
Mỹ đã lên án mạnh rằng các cuộc tập trận quân sự của TQ đã đe dọa Đài Loan. Trong khi đó TQ cho rằng việc Mỹ duy trì hỗ trợ quân sự và bán vũ khí cho Đài Loan đi ngược lại lợi ích của Bắc Kinh.
Bên cạnh các vấn đề an ninh, Mỹ và TQ cũng đang tranh chấp về các vấn đề thương mại và mậu dịch, với việc Tổng thống Biden thông báo áp đặt thuế quan mới đối với hàng nhập khẩu thép TQ vào tuần trước. |
Biển Đông vẫn là điểm nóng
Ở Biển Đông, Mỹ và các đồng minh ngày càng tỏ thái độ lo ngại về các hành động khiêu khích của TQ tại các khu vực tranh chấp.
Mỹ đã lên tiếng phản đối các nỗ lực của TQ nhằm ngăn chặn các hoạt động hợp pháp của các quốc gia khác ở vùng biển này.
Tại hội nghị thượng đỉnh ba bên Mỹ-Nhật-Philippines diễn ra hôm 11-4, Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Nhật Fumio Kishida và Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã chỉ trích hành vi của TQ ở Biển Đông và biển Hoa Đông.
Ngoài ra, ba nước cam kết tăng cường phối hợp về lĩnh vực hàng hải và tăng cường hợp tác về hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thiên tai. Các sáng kiến lớn được nhất trí gồm hỗ trợ các nỗ lực hiện đại hóa quốc phòng của Philippines và kế hoạch tiến hành một cuộc tập trận chung trên biển của ba nước xung quanh Nhật vào năm 2025.
Đáp lại các động thái trên, ngày 12-4, TQ đã triệu tập các nhà ngoại giao Nhật và Philippines để bày tỏ sự không hài lòng trước những bình luận tiêu cực về Bắc Kinh được đưa ra tại thượng đỉnh ba bên Mỹ-Nhật-Philippines.
Cùng với đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao TQ Mao Ninh đã chỉ trích Mỹ "tấn công ác ý TQ, "bám vào tâm lý Chiến tranh Lạnh" và thường xuyên đe dọa các nước khác bằng các hiệp ước liên minh song phương, sau khi Tổng thống Biden khẳng định cam kết "sắt đá" của Washington với Manila và Tokyo.
Khả năng ông Blinken sẽ gặp ông TậpBộ Ngoại giao Mỹ cho biết hôm 20-4 rằng ông Blinken sẽ tới Thượng Hải và Bắc Kinh bắt đầu từ 24-4 để dự ba ngày họp với các quan chức cấp cao của TQ, trong đó có Bộ trưởng Ngoại giao TQ Vương Nghị.Khả năng sẽ có cuộc gặp giữa ông Blinken và Chủ tịch TQ Tập Cận Bình, tuy nhiên hiện cả TQ và Mỹ chưa lên tiếng xác nhận về cuộc gặp này.Chuyến đi của ông Blinken diễn ra sau cuộc điện đàm trong tháng này giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và ông Tập. Hai lãnh đạo cam kết sẽ giữ liên lạc cấp cao.Sau cuộc điện đàm Biden-Tập và trước chuyến thăm dự kiến của ông Blinken, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen đã đến thăm TQ, và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã nói chuyện qua điện thoại với người đồng cấp TQ. Nhiều cuộc họp ở cấp thấp hơn cũng đã diễn ra.Bất chấp những cuộc gặp đó, mối quan hệ giữa Mỹ và TQ vẫn đang tiếp tục căng thẳng. Chưa thể nói chắc quan hệ Mỹ - Trung sẽ chuyển biến thế nào sau chuyến thăm sắp tới của ông Blinken. |