Theo Forbes, tàu cứu hộ Kommuna - hạ thủy năm 1913 hiện là tàu chiến có thời gian phục vụ lâu nhất của hải quân Nga. Thậm chí con tàu này đã sống sót qua hai cuộc chiến tranh thế giới.
Tuy nhiên, vận may của tàu Kommuna đã kết thúc vào hôm qua (21/4) sau khi Bộ Quốc phòng Ukraine tuyên bố làm hư hại nặng tàu chiến này trong một cuộc tấn công tên lửa vào cảng Sevastopol, bán đảo Crimea.
Hiện chưa rõ thiệt hại của tàu Kommuna sau vụ tấn công nhưng kể cả trong tình trạng hư hại nhẹ thì Kommuna cũng mất vài tháng đến cả năm để sửa chữa.
Bộ Quốc phòng Ukraine thậm chí còn nhận định việc mất tàu cứu hộ Kommuna là một thiệt hại nặng đối với hải quân Nga khi con tàu này đóng vai trò cứu hộ cho cả Hạm đội biển Đen.
Tàu cứu hộ Kommuna có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với số lượng lớn tàu ngầm thuộc biên chế Hạm đội biển Đen. Nếu không có sự hiện diện của tàu Kommuna, các tàu ngầm ở đây sẽ phải hoạt động mà thiếu sự hỗ trợ cần thiết. Trong trường hợp một trong số tàu ngầm bị tai nạn hoặc bị đánh chìm, các lực lượng cứu hộ có thể khó tiếp cận và giải cứu nạn nhân.
Tàu cứu hộ Kommuna từng phục vụ trong biên chế Hải quân Hoàng gia Nga, Hải quân Liên Xô và giờ là hải quân Nga. Cho đến thời điểm này Kommuna là tàu chiến lâu đời nhất thế giới còn hoạt động.
Đây là loại tàu cứu hộ hai thân với phần không gian ở giữa tàu cực lớn cho phép các thủy thủ có thể thực hiện các chiến dịch phóng và thu hồi tàu ngầm cứu hộ mini hay trục vớt các vật thể như mảnh vỡ tàu thuyền dưới đáy biển lên.
Trong sự cố tàu tuần dương Moskva ở phía tây Biển Đen tháng 4/2022, Kommuna triển khai tàu ngầm mini AS-28 để trục vớt các mảnh vỡ và thi thể thủy thủ của con tàu này.
Chính năng lực tìm kiếm và cứu hộ hiệu quả đó đã giúp lực lượng tàu ngầm của Hạm đội biển Đen gồm 4 tàu ngầm lớp Kilo có thể tự tin triển khai hoạt động ngay cả ở những vùng nước nguy hiểm hơn.
Hạm đội biển Đen của Nga tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine ngay từ tháng 2/2022 với khoảng 30 tàu cỡ lớn bao gồm tàu cứu hộ Kommuna. Sau 26 tháng giao tranh ác liệt, hạm đội này đã mất tới 1/3 số tàu bởi các vụ tấn công bằng rocket, tên lửa hành trình, phương tiện mặt nước không người lái "cảm tử" của Ukraine.
Trong đó có thể kể tới một tàu tuần dương, một tàu ngầm, một tàu hậu cần, một số tàu tuần tra, 2 tàu hộ vệ tên lửa cùng ít nhất 6 tàu đổ bộ. Tuy nhiên, thiệt hại đối với tàu Kommuna được đánh giá là tổn thất nghiêm trọng nhất.
Sở dĩ vậy vì Nga không thể ngay lập tức điều những chiếc tàu chiến cỡ lớn thay thế những tàu bị tấn công bởi chỉ có một lối đi duy nhất cho những tàu chiến không thể đi dọc qua dòng sông Volga và sông Đông - nơi đang có mực nước quá nông - để đến được Biển Azov là đi qua Eo biển Bosporus kết nối Biển Đen với Địa Trung Hải. Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ đang kiểm soát vùng biển này và không cho phép tàu nước ngoài đi qua trong giai đoạn chiến sự căng thẳng.
Ở một khía cạnh khác, là tàu chiến lâu đời nhất thế giới còn hoạt động, được ví như bảo tàng sống của hải quân Nga nên ý nghĩa lịch sử của con tàu này cũng khó có thể thay thế.