Ba mẹ tôi sinh được hai người con. Anh hai tôi đã có gia đình, hiện sống chung với ba mẹ. Tôi là con gái, vừa học xong chương trình đại học ở Mỹ về, được một công ty nước ngoài nhận vào làm việc với mức lương hơn 1.000 USD. Với thu nhập này, tôi có thể tự lo cuộc sống cá nhân và tiết kiệm được một ít đặng phòng thân.
Nhà đất của ba mẹ tôi khá rộng, hơn 300 m2, ở một quận gần trung tâm Sài Gòn. Từ lâu ba tôi đã tách làm 2 sổ đỏ: một sổ bao gồm căn nhà ông bà đang sống cùng vợ chồng anh hai và các cháu, đã đứng tên vợ chồng anh hai; mảnh còn lại ba mẹ tôi đứng tên.
Hiện, ba tôi đã làm thủ tục sang tên mảnh thứ hai cho tôi. Ông nói "chỉ cần con đến công chứng ký tên là xong". Tuy nhiên, tôi không muốn nhận tài sản này, nên lần nào ba đề cập tôi cũng tìm lý do tránh né.
Lý do tôi không nhận, một phần vì tôi thấy có thể tự lo cho bản thân, muốn tài sản phải do tự tay tôi làm nên. Một phần vì tôi thấy ba tôi khổ quá, cứ muốn cho tôi phần đất kia (vì một số căn nhà và đất đai khác mà ba mẹ tôi có được đã sang tên hết cho vợ chồng anh hai rồi). Hiện, anh chị tôi cũng muốn lấy cả mảnh đất này nữa. Ba tôi vì thương tôi mà thỉnh thoảng mâu thuẫn với vợ chồng anh ấy khiến không khí gia đình không hòa thuận.
Xin hỏi, nếu tôi không đồng ý nhận tài sản này thì ba mẹ tôi có sang tên được cho tôi không? Tôi phải làm gì để từ chối nhận tài sản?
Độc giả Như Quỳnh
Luật sư tư vấn
Trước hết, về vấn đề cha mẹ muốn sang tên cho chị theo hình thức hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất, pháp luật hiện hành có quy định như sau:
Theo khoản 3 Điều 167 Luật Đất đai 2013, giao dịch tặng cho quyền sử dụng đất phải được lập thành văn bản; phải công chứng tại các tổ chức hành nghề công chứng hoặc chứng thực tại UBND cấp xã. Thời điểm có hiệu lực của hợp đồng là thời điểm công chứng, chứng thực hợp đồng.
Đồng thời, tại điểm b khoản 2 Điều 2 Thông tư 09/2021/TT-BTNMT quy định hồ sơ nộp khi thực hiện thủ tục tặng cho phải có hợp đồng, văn bản về việc tặng cho quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (có hiệu lực pháp luật).
Do đó, nếu chị không đồng ý nhận tài sản là quyền sử dụng đất của cha mẹ, không xác lập/ký tên trên hợp đồng tặng cho, không công chứng, chứng thực hợp đồng thì cha mẹ không thể tiến hành thủ tục sang tên thửa đất nêu trên cho chị được.
Tuy nhiên, chị nên giải thích rõ cho cha mẹ hiểu lý do chị từ chối nhận tài sản, nhằm hạn chế bất hòa trong gia đình.
Ngoài ra, trường hợp cha mẹ để lại nhà đất cho chị với hình thức thừa kế (theo di chúc hoặc theo pháp luật), tại Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 có quy định:
- Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản (trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác).
- Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản; phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.
Do vậy, trong trường hợp thừa kế, chị có thể lập văn bản từ chối nhận di sản trước thời điểm phân chia di sản (không bắt buộc phải công chứng) và gửi cho gia đình được biết.
Luật sư Võ Đan Mạch
Công ty Luật TNHH MTV TA PHA