Special: Het bijzondere trainingsdebuut van 17-jarige Max Verstappen in Japan
De tijd van het jaar is anders, maar de Grand Prix van Japan markeert dit seizoen het tiende jaar na het Formule 1-trainingsdebuut van Max Verstappen. Een speciale terugblik op de vuurdoop van het destijds 17-jarige talent in Suzuka.
Max Verstappen, Scuderia Toro Rosso STR9
Sutton Images
Max Verstappen en Japan is in meerdere opzichten een bijzondere combinatie. Niet alleen koestert de drievoudig wereldkampioen de samenwerking met het Japanse merk Honda, ook is Suzuka op verschillende momenten een bijzondere plek in zijn Formule 1-carrière gebleken. Zo stelde Verstappen er in 2022 op gedenkwaardige wijze - met verwarring over de punten na een indrukwekkende regenrace - zijn tweede wereldtitel veilig en volgde een jaar later het constructeurskampioenschap in het land van de motorleverancier. Minstens zo belangrijk is wat er de vrijdag voor de Japanse Grand Prix van 2014 is gebeurd: het officiële debuut van de toen zeventienjarige Verstappen tijdens een Formule 1-training.
De voornaamste schok vond twee maanden daarvoor al plaats: het aankondigen van een tiener die zijn rijbewijs nog niet eens had. Ietwat schuchter, handjes in de zakken en gekleed in Oostenrijkse stijl stapte Max Verstappen op 18 augustus 2014 de studio van Servus TV binnen. In het sportprogramma van die zender werd bekendgemaakt dat 'de zoon van' zijn Formule 1-debuut zou maken bij Toro Rosso. Het leidde tot kritische reacties van analisten en concurrenten in de paddock. "We zijn door zo'n beetje iedereen compleet voor gek verklaard en hebben van alles over ons heen gekregen", blikt Helmut Marko jaren later terug voor het Motorsport.com-boek Formule Max. "De FIA is zelfs zo stom geweest om het hele licentiesysteem aan te passen, zodat er niet nogmaals iemand zo jong kon debuteren."
Voor Marko was na het Formule 3-seizoen 2014 en meer specifiek na het weekend op de Norisring echter helder dat Verstappen een uitzonderlijk geval was. De Oostenrijker was één van de mensen die Verstappens verrichtingen op het Duitse stratencircuit van dichtbij meemaakte en wist naar eigen zeggen meteen: deze moet ik hebben en wel zo snel mogelijk. "Na wat ik op de Norisring zag vond ik leeftijd helemaal niet meer relevant. Normaal praat ik twintig à dertig minuten met een jonge coureur om een goed beeld te krijgen van zijn persoonlijkheid en van de structuur om hem heen. Maar met Max heb ik anderhalf uur gezeten in Graz. Mijn conclusie van dat gesprek was: daar zit een heel jong lichaam, maar iemand die geestelijk zeker drie tot vijf jaar volwassener is."
Het was een conclusie die Toto Wolff en daarmee Mercedes ook trok. Beide merken aasden op de diensten van Verstappen, maar hadden een ander pad voor ogen. Mercedes dacht noodgedwongen aan een jaartje GP2 - de voorloper van de Formule 2 - Red Bull kon meteen een volwaardig Formule 1-zitje aanbieden. Het maakte de keuze makkelijker voor de drie-eenheid die Max Verstappen, Jos Verstappen en manager Raymond Vermeulen toen ook al vormden. De handtekeningen zijn gezet, de presentatie gepland, al hoorde er eveneens een intensieve voorbereiding op het daadwerkelijke debuut in 2015 bij. Tijdens de eerste Formule 1-tests in Rockingham en op de Adria Raceway was Verstappen nog maar zestien. De vuurdoop in relatieve rust verliep goed en dus was het tijd voor het echte werk, voor het eerst in de spotlights met F1-materiaal: een vrije training in een officieel Grand Prix-weekend.
Het gebeurde op 3 oktober 2014 op één van de meeste technische banen die er op de Formule 1-kalender te vinden is. "Die eerste training hebben we heel bewust op het circuit van Suzuka gedaan als een soort ultieme test voor Max", legt Marko uit. "Dat is voor jonge coureurs één van de lastigste circuits van de hele kalender en gaf ons een goede kans om te zien hoe Max in moeilijke omstandigheden uit de verf zou komen." Het verliep crescendo, op een vroegtijdig einde aan de training na: "Ik weet nog goed dat er aan het eind van die sessie vlammen uit mijn auto kwamen, dus dat ging allemaal goed", lacht Verstappen als hij jaren langer zelf terugblikt op zijn trainingsdebuut.
"Maar nee, zonder gekheid: het was een goede sessie. Het was misschien niet makkelijk om het allereerste F1-optreden meteen op Suzuka te doen, maar Red Bull wilde graag dat ik daar zou beginnen", onderstreept Verstappen de woorden van Marko. "Ik weet nog goed dat ik voor de eerste keer naar buiten reed... Ik was verbaasd hoeveel vermogen ik ineens had. Het was een shock voor mijn systeem, alles was veel meer en heviger dan dat ik gewend was. Het was in het begin best overweldigend, maar ging al snel goed. Ik heb ook niet echt risico's genomen, het ging puur om het begrijpen van de auto. Ik had natuurlijk nog geen ervaring, dus het draaide vooral om het leren hoe een F1-auto zou aanvoelen."
Andere beelden uit 2014 die nu nog vaak terugkomen, dateren van Verstappens eerstvolgende training voor de Braziliaanse Grand Prix. Op Interlagos leek Verstappen de controle over zijn Toro Rosso even kwijt, maar tekende hij voor een aardige save - zoals hij dat twee jaar later nog eens zou doen. Het is een vrijdagsessie die Graham Watson, de toenmalige teammanager van Toro Rosso, nog scherp op het netvlies heeft staan. "Max is niet arrogant, maar hij blaakt net als zijn vader wel van het zelfvertrouwen. Dat zag ik voor het eerst in Brazilië, toen hij tijdens die training een behoorlijk moment had en bijna crashte. Normaal is een jonge coureur dan even van slag, maar Max kon de auto net onder controle houden en reed een ronde later doodleuk zijn snelste tijd. We moeten niet vergeten dat Max toen in onze raceauto voor het weekend reed. Als hij zwaar zou crashen, dan hadden we echt een probleem met de vaste coureurs gehad… Maar zelfs op die leeftijd heb ik nooit gedacht: o mijn god, hij stapt weer in de auto en dat gaat hopeloos mis. Het is moeilijk onder woorden te brengen wat ik precies voelde, maar vanaf dat moment wist ik dat Max een speciale zou worden."
Dat laatste wist Marko naar eigen zeggen ook na de voorbereidingen op het echte debuut in 2015. "Max is een exceptioneel talent dat één keer in een decennium voorbijkomt", sprak Marko destijds al. "Vanaf zijn vierde rijdt hij al professioneel, dus ondanks zijn jeugdige leeftijd heeft hij al best veel ervaring. We spelen geen Russische roulette door hem zo vroeg te laten debuteren. We weten precies wat we doen en het succes zal ons gelijk bewijzen", liet de Oostenrijker zelfverzekerd weten.
Bijna tien jaar later valt te concluderen dat het door Marko voorspelde succes is gekomen. Zo staat Verstappen te boek als de jongste puntenfinisher in de Formule 1, de jongste racewinnaar, derde op de eeuwige ranglijst met het aantal zeges en er prijken drie wereldtitels op zijn palmares. De tweede daarvan is veiliggesteld op het circuit van Suzuka, waar het Formule 1-avontuur begon. Als Verstappen zichzelf nu vergelijkt met de jongen die in 2014 voor het eerst instapte, wijst hij vooral naar de opgedane ervaring. "Ik denk niet dat ik per definitie heel veel sneller ben dan een paar jaren geleden. Het zou ook heel raar zijn om in deze fase van je carrière nog twee à drie tienden per ronde te vinden. Maar doordat je veel dingen al eens hebt meegemaakt, kun je wel beter met situaties omgaan als je daar nog eens in komt. Je weet beter hoe je een raceweekend moet opbouwen en bent relaxter over veel dingen. In het begin is alles nieuw, de ervaring maakt je completer."
Met die ervaring kan Verstappen tien jaar na zijn vuurdoop in Japan voor het derde seizoen op rij winnen in Suzuka. Waar er de voorbije twee seizoenen steeds een wereldtitel te grijpen viel (de rijderstitel in 2022 en de constructeurstitel in 2023) is het dit jaar logischerwijs niet mogelijk doordat de Grand Prix in een andere periode van het jaar wordt verreden. Verstappen kan net als vorig jaar echter wel meteen terugslaan na een nederlaag en dat op één van zijn favoriete circuits van de kalender, eentje waar het avontuur begon.