Rubriek Heiko Jan Mein: Wetenschap & Samenleving (april 2024)
Door Heiko Jan Mein, wis- en natuurkundige uit Haren
Lezen op de e-reader
Steeds meer mensen lezen hun informatie vanaf elektronische apparatuur, zoals laptops, smartphones, tablets of e-readers, in plaats vanaf papier. Het voordeel is uiteraard de snelle informatieverstrekking en verwerking. Verder is er geen sprake van stapels papier, dikke boeken, opwaaiende kranten of afgedankt en uitgelezen materiaal. Voor het lezen van boeken, kranten en tijdschriften is de e-reader als elektronisch apparaat de laatste jaren enorm populair geworden. Dat komt vooral omdat het lezen 'boek-achtig' is. Pas nadat de dikke kathodebuizen, zoals in oude televisies, werden verdrongen door platte LCD-schermen en vervolgens LED-displays (met lichtgevende diodes), werden beeldschermen geschikt voor informatievoorziening op kleine apparatuur. Hoewel je ook goed kunt lezen vanaf een tablet of smartphone, zijn e-readers speciaal ontworpen als leesapparaat. Ze bevatten zogeheten 'elektronisch papier'. Dat is een elektronisch aangestuurde laag met microcapsules, waarin een mengsel zit van (meestal) wit titaniumoxide en zwart vloeibaar plastic. Elk pixel-bolletje ligt tussen elektrisch geleidende platen en is gemengd 'grijs'. Als de bovenste plaat negatief geladen wordt, verplaatsen de witte titaniumoxide-deeltjes zich naar de bovenzijde van het bolletje. Is de lading andersom, dan gaan de zwarte deeltjes bovenin zitten. De bolletjes vormen op die manier zwart-witte 'elektronische inkt', waarmee je op de e-reader letters, cijfers of beelden kunt maken via digitale informatie. Met kleurenfilters of gekleurde capsule-deeltjes kan dat ook in kleur. Het voordeel is ook dat de beeldschermen een laag contrast hebben, vergelijkbaar met papier. Het is minder vermoeiend voor je ogen en het stroomverbruik is laag. De nieuwste e-papers zijn superdun en flexibel. Elektronisch papier wordt ook al toegepast in winkels voor productinformatie of kostprijzen, die op afstand worden ingevoerd. Tevens experimenteert men met e-kranten en e-magazines, die uit lege bladzijden bestaan en vanuit een externe informatiebron gevuld kunnen worden. Hoewel dit nog futuristisch klinkt, gaan de ontwikkelingen razendsnel en zal informatie op papier steeds minder worden. Of er over honderd jaar nog papieren boeken en kranten bestaan … dat zal de toekomst moeten uitwijzen.