Het beleid dat het Vlaams Belang en de PVDA zouden voeren, is nefast voor het economisch potentieel van ons land, schrijft Bart Van Craeynest.
Populistische partijen zijn in veel landen in opmars. Hun doorgaans makkelijk klinkende antwoorden lijken er bij een almaar breder publiek vlot in te gaan. Maar op economisch vlak resulteert hun aanpak zelden of nooit in de beloofde objectieven. Onderzoek door drie Duitse economen van het Kiel Instituut (Funke, Schularick en Trebesch) identificeerde 51 populistische leiders (zowel links als rechts) in de periode 1900-2020, en concludeerde dat de economische resultaten van populisme op de middellange termijn tegenvielen. Na 15 jaar lag de economische activiteit per hoofd in de betrokken landen 10 procent lager dan in een alternatief scenario zonder populistische leiders. Daarnaast nam de ongelijkheid toe, steeg de overheidsschuld en nam de internationale handel af.
Ook in België gaan extreme partijen zowel op links als op rechts er duidelijk op vooruit in de peilingen. En evengoed lijken hun economische voorstellen weinig steek te houden. Twee voorbeelden springen er daarbij bovenuit: hun budgettaire plannen en hun visie op internationale handel.
Zowel het Vlaams Belang als de PVDA pakt uit met een lange reeks dure campagnebeloftes: lagere belastingen, hogere pensioenen, extra uitgaven voor zorg… Hun financieringsplannen zijn evenwel weinig realistisch en ruimschoots ontoereikend. Kort samengevat wil het Vlaams Belang zijn plannen financieren door de transfers van Vlaanderen naar Wallonië af te schaffen en door geen geld meer te geven aan Europa en migranten. Zelfs als dat al zou kunnen (wat niet zo is), dan nog blijven die bedragen beperkt. De transfers worden geraamd op 6 à 7 miljard euro, de nettobijdrage aan Europa is goed voor ongeveer 1 miljard euro.
De PVDA rekent zich dan weer rijk met haar miljonairstaks die 8 miljard euro moet opbrengen. De twaalf industrielanden die ooit zo'n vermogensbelasting hadden (en waarvan er nu nog maar drie overblijven) haalden daar naar verhouding gemiddeld 1 miljard euro uit. Die (onrealistische) bedragen vallen dus nogal mager uit in vergelijking met het begrotingstekort van zo'n 30 miljard euro en de extra miljarden aan beloftes.
Daarnaast lijken beide partijen te 'vergeten' dat een belangrijk deel van onze welvaart te danken is aan internationale handel. Volgens ramingen van het Planbureau is een derde van onze economische activiteit direct of indirect daaraan gelinkt. Het Vlaams Belang lijkt te gaan voor een meer afgesloten economie, onder meer door zich hard af te zetten tegen Europa en het moeilijker te maken buitenlandse werknemers aan te trekken. De PVDA kiest dan weer voor een beleid gericht tegen multinationals, vooral via extra belastingen en doorgedreven overheidsinmenging. Die multinationals zijn evenwel goed voor 75 procent van onze export. In beide gevallen zou zo'n beleid nefast zijn voor ons economisch potentieel.
Verkiezingsbeloftes zijn uiteraard zelden heel realistisch, en op dit moment hebben weinig partijen in deze campagne een geloofwaardig plan om bijvoorbeeld onze dramatische overheidsfinanciën terug op orde te krijgen. Maar daar zijn wel gradaties in. Internationaal onderzoek geeft alvast aan dat populistische oplossingen niet het antwoord zijn.