Onze overheden komen middelen tekort om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan. Een pact met de financiële sector om van spaarders investeerders te maken kan bijkomende middelen helpen te mobiliseren.
De Europese leiders maken de komende week hun State of the Union op met een Europese top over industriebeleid, de interne markt en de concurrentiekracht van Europa. Op het eerste gezicht is het economisch potentieel van Europa enorm. Op wereldniveau is de Europese Unie, met een bruto binnenlands product van 16.750 miljard dollar en 447 miljoen inwoners, het enige blok dat legitiem kan pretenderen mee te spelen in dezelfde liga als de Verenigde Staten en China.
- De auteur
Bart Denys is advocaat bij Clifford Chance, gespecialiseerd in vennootschaps- en financieel recht, en praktijklector aan de KU Leuven.
- De kwestie
Onze overheden komen middelen tekort om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan. Tegelijk beschikt ons land over 300 miljard euro aan spaardeposito's.
- De conclusie
De overheid moet een toekomstpact sluiten met de financiële sector. Door van spaarders investeerders te maken, kan ze dat potentieel aanboren om een turbo te zetten op de toekomst en terloops aanzienlijke welvaart te genereren voor de middenklasse.
Nochtans hinkt Europa zowel economisch als politiek achterop. De Amerikaanse economie wordt aangedreven door de grootste en diepste kapitaalmarkt ter wereld. De Chinese economie wordt aangestuurd door een uiterst kapitaalkrachtig staatsapparaat. In de Europese Unie is de interne markt nog onaf, ruim drie decennia na de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht.
Het is hoog tijd om te stoppen met de financiële sector de duvel aan te doen.
Europa blijft te vaak nog een lappendeken van 27 nationale economieën, eerder dan een echt geïntegreerde, eengemaakte markt. Daardoor slaagt Europa er niet in economisch mee te spelen, en nog minder zijn economisch gewicht in politieke invloed te vertalen.
In een dergelijke constellatie is het voor kleine, open economieën met beperkte, zo niet onbestaande, budgettaire marge zoals België moeilijk opboksen tegen grotere lidstaten met meer financiële slagkracht. Het volstaat de ontwikkelingen bij de busbouwer Van Hool en de autofabriek Audi Vorst af te zetten tegen de slagkracht van de Nederlandse taskforce die de chipmachinemaker ASML lokaal moest verankeren. Onze overheden moeten ook met lede ogen het opbod aan subsidies aanschouwen waarmee buurlanden als Duitsland en Frankrijk de staalreus ArcelorMittal het hof maken om groene investeringen aan te trekken.
Rijk aan middelen, arm aan visie
De uitdagingen waarmee onze maatschappij kampt, zijn enorm: de klimaatverandering, de transitie naar een duurzamere economie, de dalende kwaliteit van ons onderwijs, een ongeziene vergrijzingsgolf die druk zet op de pensioenen en de sociale zekerheid, een nijpend tekort aan betaalbare huisvesting of kwalitatieve kinderopvang, de strijd tegen de georganiseerde misdaad en drugssmokkel, een permanent verkeersinfarct rond onze grote steden, een verouderde infrastructuur, de nijpende onderfinanciering van justitie en defensie...
Na de coronacrisis en de energiecrisis zitten de Belgische overheden financieel diep in het rood. Ondanks jaren van economische groei zijn er geen reserves, en de middelen om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan ontbreken.
Ons land beschikt wel over een enorme bron van onontgonnen rijkdom in de vorm van 300 miljard euro aan spaardeposito's. Het lijkt daarom de evidentie zelf dat de overheid en de financiële sector een toekomstpact sluiten. Door van spaarders investeerders te maken, kan de overheid dat enorme slapende potentieel aanboren om een turbo te zetten op de toekomst. Bovendien kan dat ook aanzienlijke welvaart genereren voor de middenklasse.
Het is verbijsterend hoe stiefmoederlijk onze overheden hun financieel centrum blijven behandelen.
Het is dan ook verbijsterend hoe stiefmoederlijk onze overheden hun financieel centrum blijven behandelen: met een eindeloze reeks bankentaksen worden financiële instellingen jaar na jaar voor de begrotingskar gespannen. Bij de voorgestelde pensioenhervormingen kregen pensioenspaarders de daver op het lijf toen de tweede pijler van het pensioensparen onverwachts op de korrel genomen werd. Bij de voorgestelde taxshift joeg men de durfkapitaalsector ei zo na de grens over. En om de banken wat te porren, werd 22 miljard euro aan de spaarboekjes onttrokken met een staatsbon die nog altijd minder opbracht dan de inflatie. Dat geld, dat de overheid niet eens nodig had, werd vervolgens doodleuk herbelegd op de financiële markten.
Nochtans heeft een goed functionerend financieel centrum een niet te onderschatten maatschappelijke meerwaarde. Het financiële systeem verschaft de economie zuurstof om te groeien, de overheid middelen om beleid te voeren, en genereert ook nog welvaart voor spaarders die hun overschot aan middelen tijdelijk ter beschikking stellen van de economie. What's not to like?
Constructief toekomstpact
De Belgische financiële instellingen hebben bovendien al herhaaldelijk bewezen dat ze hun maatschappelijke verantwoordelijkheid kunnen en durven opnemen. Tijdens de coronacrisis en de energiecrisis sprongen ze herhaaldelijk in de bres met noodkredieten, betalingsuitstel en schuldherschikkingen. Meer dan ooit kunnen ze een betekenisvolle rol spelen, met pensioenfondsen om vermogen op te bouwen voor de oude dag, durfkapitaalfondsen om te investeren in de economie van morgen, vastgoedfondsen om kapitaal te verschaffen voor betaalbare huisvesting en infrastructuurfondsen om de infrastructuur van de 21ste eeuw uit te bouwen.
Hoog tijd dus om te stoppen met de financiële sector de duvel aan te doen en constructief investeren weer aan te moedigen.
Voor een solide toekomstpact tussen de overheid en de financiële sector zijn drie essentiële ingrediënten nodig: een heldere en breed gedragen langetermijnvisie op de maatschappelijke rol van de financiële sector, een stabiel, coherent en kwalitatief wettelijk en fiscaal kader, en een overheid die zich opstelt als een betrouwbare partner en een faire scheidsrechter.
Nu hopen dat onze beleidsmakers na de verkiezingen over hun eigen schaduw durven te stappen om deze uitdaging aan te gaan.
Meest gelezen
- 1 BNP Paribas wordt grootste aandeelhouder van Ageas
- 2 De partij die Vlaanderen niet verkocht krijgt
- 3 'Europa en de VS zullen hard moeten samenwerken om escalatie te voorkomen'
- 4 5 favoriete aandelen van Werner Wuyts: 'Dit corona-aandeel kan opnieuw schitteren'
- 5 Strafzaak tegen Donald Trump over zwijggeld voor pornoactrice Stormy Daniels gaat van start