OLDAMBT, FINSTERWOLDE – Het Oldambt telt 26 straten die vernoemd zijn naar verzetsmensen. 26 namen van wie weinigen weten wie zij waren. Wie waren zij? Wat dreef hen? Wat was hun verzet en hoe kwamen zij om het leven? Die vraag werd vanmiddag beantwoord. Journalist en schrijver Cees Stolk presenteerde in MFC De Hardenberg te Finsterwolde zijn boekje: Een doos vol verdriet. Burgemeester Cora-Yfke Sikkema reikte het eerste exemplaar uit aan enkele nabestaanden van de verzetsstrijders.
In Oldambt was het aandeel en de invloed van het communisme groot. Communisten werden door de Duitsers beschouwd als staatsgevaarlijk en communistische partijen werden verboden. Veel communisten gingen daarop in verzet. Ze pleegden gewapende acties, sabotage en hielpen onderduikers. De Communistische Partij Nederland (CPN) had hierin een groot aandeel. Hun rol in het verzet was onmiskenbaar en zeer intensief. Deze betrokkenheid was niet zonder risico. Veel communistische verzetsstrijders moesten hun inspanningen met hun leven bekopen, zo ook in de gemeente Oldambt. Behalve communisten waren ook andere inwoners van Oldambt actief in het verzet. Dit waren mensen uit verschillende lagen van de bevolking, met verschillende (geloofs-)overtuigingen en uiteenlopende beroepen.
Veel van de in het boekje genoemde verzetsstrijders kwamen uit Finsterwolde. Maar ook uit andere plaatsen in de gemeente Oldambt was er sprake van verzet tegen de Duitse overheersing. Vaak waren het jonge jongens die opgepakt werden omdat zij het illegale verzetsblad Noorderlicht verspreidden. Zij belandden in concentratiekampen en stierven door uitputting.
Het verzet in het Oldambt kende een breed scala aan gezindten. Van communist tot gereformeerd, van liberaal tot hervormd. Uit alle rangen en standen kwam de weerstand. Van gemeenteambtenaar tot smid, van douanechef tot dominee, van landarbeider tot landbouwer. Van 26 verzetsstrijders in de gemeente Oldambt is een straat vernoemd. Slechts enkelen overleefden de verschrikkingen van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Velen werden gefusilleerd of vermoord in concentratiekampen. Vorig jaar zijn de straatnaamborden, die zijn te vinden in Bad Nieuweschans, Beerta, Drieborg, Finsterwolde, Midwolda, Nieuwolda en Winschoten, vervangen en voorzien van een ondertitel. Hierdoor blijft de herinnering aan deze mensen levend.
Hun herinnering blijft ook leven in het rijk geïllustreerde boek van Cees Stolk. De journalist en schrijver werd benaderd door zijn buren: Sabine en Klaas Kokee. Zij troffen in hun tuin aan de Hoofdweg in Nieuwolda een bunker uit 1939 aan. De bunker was door de toenmalige bewoners van het huis: de familie Waalkens, gebouwd. Samen met Cees Stolk ging de familie op onderzoek uit naar de geschiedenis achter de bunker. Veel informatie hebben ze niet gevonden, maar de nieuwsgierigheid naar het oorlogsverleden van hun dorpsgenoten was gewekt.
Cees Stolk deed een oproep in de media. Een oomzegger van Hiebo Remmers gaf Cees een Droste-chocoladedoosje vol brieven, die in verschillende gevangenissen en in concentratiekamp Buchenwald door zijn oom naar het thuisfront waren gestuurd. Hiebo werd in 1941 gearresteerd omdat hij het verzetsblad Noorderlicht rondbracht. Via het Durgangslager in Amersfoort en het Huis van Bewaring in Scheveningen (Hotel Oranje) belandde hij in concentratiekamp Buchenwald en daarna in kamp Gross Rosen in Polen, waar hij in 1942 na het werken in een steengroeve de dood vond.
Steeds meer nabestaanden van verzetslieden uit Oldambt meldden zich bij Cees Stolk. Hij verzamelde hun verhalen, de bewaarde foto's en brieven. Dit alles resulteerde in het boek: Een doos vol verdriet, refererende aan het gevonden Droste-chocoladedoosje. In het boek worden de verzetshelden, die vochten voor vrede en vrijheid, uit de anonimiteit gehaald. Ze staan nu voor altijd in het geheugen van Oldambt gegrift.
Het boek werd vanmiddag in MFC De Hardenberg te Finsterwolde gepresenteerd. De belangstelling was groot. Burgemeester Cora-Yfke Sikkema had de eer de eerste drie exemplaren aan de dames: Trijntje Alles-Nap, Hennie Carmio-Schröder en de heer Roel van de Keijser, allen nabestaanden van verzetshelden, te overhandigen. De verhalen van hun familieleden staan, samen met die van nog enkele tientallen, in het boek opgetekend.
Het boekje is in winkels in de gemeente Oldambt en in de boekhandel te koop.
Foto's: Jan Glazenburg
Verzet Oldambt