"Geest van autisme, eruit in Jezus' naam!", schreeuwt Tom de Wal door de zaal tijdens de bevrijdingsdiensten die hij organiseert met zijn religieuze organisatie Frontrunners Ministries. In de zaal zit ook Elinde. De afgelopen twee jaar werd ze zonder dat haar ouders het wisten vaak meegenomen naar diensten van Tom de Wal en soortgelijke voorgangers. "Ik vond het heel heftig en ik schrok er heel erg van", vertelt Elinde zichtbaar aangedaan.
"Niet verstandig om kinderen mee te nemen naar zo'n heftige diensten."
Op de zorgboerderij kreeg Elinde van haar begeleiders te horen dat ze zich kon laten dopen en dat haar autisme dan over zou gaan. Maar dat is volgens cultuurtheoloog Frank Bosman, verbonden aan Tilburg University, niet hoe het werkt. "De doop is geen magisch watertrucje dat wanneer je water over mensen giet alle problemen de wereld uit zijn. Dat zou magie zijn en betekenen dat je genezing bij God kan afdwingen, maar zo werkt het niet."
Naast Elinde werden ook andere kwetsbare kinderen van de zorgboerderij meegenomen naar de diensten van Frontrunners Ministries. Volgens Bosman moet je bij dit soort diensten sowieso voorzichtig zijn met kinderen. "Kinderen of jongvolwassenen zijn emotioneel en spiritueel kwetsbaarder dan de gemiddelde volwassene. Ik zou het niet verstandig vinden als ouders hun kinderen meenemen naar dit soort heftige diensten. Ik denk dat je dan, ondanks de goede bedoelingen, meer kwaad dan goed doet."
Zou er een leeftijdgrens aan zulke diensten moeten komen? "Ik ben heel huiverig om daar van buitenaf een leeftijdsgrens op te zetten. Dan kom je op gevaarlijk terrein en ga je rommelen aan grondrechten van mensen, namelijk vrijheid van Godsdienst. Geloofsgemeenschappen moeten zelf de verantwoordelijkheid nemen over wat voor diensten ze bieden en of deze geschikt zijn voor iedereen. Niet elke dienst is geschikt voor elke doelgroep", aldus Bosman.
Omroep Brabant vroeg Tom de Wal hoe hij omgaat met het toelaten van kinderen tijdens genezings- en bevrijdingsdiensten. Tom geeft aan dat er geen leeftijdsgrens is en dat kinderen altijd bij de diensten mogen zijn, maar dat ze bij bevrijdingsdiensten ouders adviseren om geen jonge kinderen mee te nemen.
"Wij vinden deze praktijken schandelijk."
De Nederlandse Verenging voor Autisme (NVA) reageert geschokt op het verhaal van Elinde. "Juist voor kinderen met autisme is het belangrijk dat ze zichzelf kunnen zijn. Door je autisme te camoufleren en weg te stoppen probeer je aan de norm te voldoen en dit levert stress en onzekerheid op", aldus Caroline Verker, directeur van de NVA.
"Het is juist belangrijk dat je opgroeit met het gevoel dat je jezelf mag zijn tussen anderen en dat je passende ondersteuning bij jouw autisme krijgt", benadrukt Verkerk. "De NVA roept de politiek op om genezingsdiensten gericht op autisme te verbieden. Wij vinden deze praktijken schandelijk."
In de podcastserie Op Hoop van Zegen duiken journalisten van Omroep Brabant in de wereld van de religieuze organisatie Frontruners Ministries, die wordt geleid door Tom de Wal uit Werkendam. In de nieuwe aflevering hoor je het uitgebreide verhaal van Elinde.
Verantwoording
Omdat de zorgboerderij waar Elinde naartoe ging in het Gelderse plaatsje Wekerom staat, maakten we dit verhaal in samenwerking met Omroep Gelderland. Kinderen vertelden niet alleen dat ze werden meegenomen naar genezings- en bevrijdingsdiensten, zonder dat hun ouders dit wisten. Meerdere kinderen zeiden ook dat ze hard moesten werken, niet goed te eten kregen en dat de dieren op de boerderij slecht verzorgd werden.
Omroep Brabant en Omroep Gelderland probeerden herhaaldelijk in contact te komen met de eigenares van de zorgboerderij. Omroep Brabant kreeg geen reactie, Omroep Gelderland later wel. In de schriftelijke reactie vermeldt ze: 'Wat we u kunnen zeggen is dat wij nooit met de kinderen naar bevrijding- en/of genezingsdiensten zijn geweest.'