Je vertelt over het doden van patiënten maar bent geen verdachte meer. Hoe kan dat?
Dit verhaal begint bij een gesprek met GGZ Drenthe. Eén waarbij een verpleegkundige - die op dat moment thuis zit met ziekteverlof - tijdens een intake voor hulp vertelt dat hij twintig mensen heeft gedood tijdens de coronapandemie. Hij vertelt zelfs hoe hij dat gedaan heeft.
Het leidt tot alarmbellen die afgaan en mondt uit in een onderzoek dat het Openbaar Ministerie (OM) tot het uiterste vergt.
Hulpverleners en geliefden
De op dat moment 30-jarige Theodoor V. vertelt aan drie hulpverleners over zijn ervaringen als verpleegkundige in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA) tijdens de roerige coronapandemie. Een verhaal dat hij meerdere malen herhaalt.
Niet alleen hulpverleners, ook mensen dicht bij V. horen van hem zelf dat hij patiënten heeft gedood omdat ze volgens de verpleegkundige ondragelijk zouden lijden.
"Hij zou dat hebben gedaan door extra morfine toe te dienen, zonder instructie van een arts. En/of door iets met het zuurstof te hebben gedaan", vertelt Debby Homans van het Openbaar Ministerie Noord-Nederland.
Geheimhoudingsplicht
Na de eerste intake bij GGZ Drenthe gaan de alarmbellen af. 'Wat moeten we hiermee?', is de grote vraag bij de hulpinstantie. Intern praten collega's uitgebreid over de uitlatingen van V. en ook vraagt de instelling zowel in- als extern om juridisch advies.
Na veel wikken en wegen neemt GGZ Drenthe een ingrijpend besluit: ze schenden het beroepsgeheim. Via een uitgebreide brief aan het WZA vertelt de instelling over Theodoor V.
Het WZA besluit om met de informatie naar de politie te gaan. "De melding was zo concreet, GGZ had er ook behoorlijk goed over nagedacht. Dus wij konden niets anders dan het serieus oppakken en onderzoek doen", legt Homans uit.
Theodoor V. weet van niets
Wat volgt is een periode van bewijs zoeken voor dat wat V. heeft beweerd te hebben gedaan. Dit gebeurt een maand lang zonder dat de verpleegkundige ervan weet. Pas op maandag 17 april 2023, als hij wordt opgepakt, heeft hij door wat zijn uitspraken binnen de GGZ-muren in gang hebben gezet.
Dat onderzoek 'onder de radar' doet het OM bewust. Deels omdat het een zaak is met veel impact op de samenleving en nabestaanden waarvan het OM niet wil dat er klakkeloos informatie op straat over komt. Maar ook omdat de opsporingsinstantie niet wil dat V. het onderzoek dwarsboomt.
"Je probeert in die eerste fase de regie te houden. Dat moet niet beïnvloed worden door andere factoren. Dat vraagt om een min of meer gesloten eerste fase van zo'n onderzoek", verduidelijkt hoofdofficier Diederik Greive.
Alles uit de kast
Vrienden, familie, collega's en GGZ-medewerkers. Allemaal worden ze gehoord. Ook gaat het OM uitgebreid in overleg met het WZA om te bepalen om welke medische dossiers het gaat. Uiteindelijk komen er veertig tot vijftig dossiers op tafel die onderzocht worden.
Ook kijkt het OM of het überhaupt kan wat V. beweert. Hoeveel mensen zijn er overleden in het WZA tijdens de pandemie? Ruim tweehonderd is de conclusie. Maar, zo blijkt nu, dat is statistisch gezien niet buitensporig veel in vergelijking met andere ziekenhuizen.
"Dan kijk je naar wanneer de verdachte aan het werk was. We vergeleken zijn dienstrooster met de mensen die overleden op de afdeling waar hij werkzaam was, tot 24 uur erna. Dat leidde tot een dusdanig aantal dat de twintig die hij noemde in theorie had kunnen kloppen", aldus Homans.
Coronatijd
Ook kijkt de opsporingsinstantie of het mogelijk is om de apparatuur waar patiënten van V. aan hebben gelegen nog uit te lezen is. Maar dat blijkt niet te doen na twee jaar.
Verder blijkt uit het medische verloop van de patiënten die hij behandelde dat er weinig opvallende dingen zijn. "We zagen wel dat er mensen plotseling overleden of verslechterden. Maar dat paste ook in het ziektebeeld van corona", legt Homans uit. Kortom: er kan niet één op één vastgesteld worden dat handelingen die V. uitvoerde ervoor zorgden dat mensen verslechterden.
Oppakken
Na een maand onderzoek pakt het OM Theodoor V. op. Ondanks dat er nog geen direct bewijs op tafel ligt. "Maar", zo zegt hoofdofficier Greive, "iemand aanhouden is nooit een schot in de duisternis."
"Je hebt het hier over verdenking van meervoudige moord", vult Homans aan. "Dan is het logisch dat je iemand naar het politiebureau haalt om diegene te horen."
Terwijl V. vastzit gaat het onderzoek verder. Het OM trommelt medische deskundigen op om naar de dossiers te kijken. "Zij kijken echt met een medische bril. Daar zijn wij niet van", verklaart Homans.
Conclusie? In de dossiers zijn geen concrete aanwijzingen te vinden voor strafbare handelingen van Theodoor V.
'Ik ben verkeerd begrepen'
Uiteraard verhoort het OM ook V. zelf. Op de vraag hoe het kan dat hij aan meerdere mensen een soortgelijk verhaal heeft verteld, beweert hij dat hij verkeerd is begrepen. "Hij heeft vanaf begin af aan ontkend. Volgens hem heeft hij gewerkt volgens protocollen", vertelt Homans.
In de tussentijd balanceert het OM tussen gedegen onderzoek doen en ondertussen nabestaanden op de hoogte houden zonder dat er informatie voortijdig lekt. Homans: "Dat vergt veel planning en timing, maar de nabestaanden stonden bij ons voorop."
Tientallen mensen verspreid over het hele land worden op de hoogte gehouden door familierechercheurs die ook verspreid over Nederland zitten.
GGZ sluit deur
Het onderzoek lijkt vast te lopen aangezien de dossiers geen concrete bewijzen opleveren. En juridisch gezien hebben de uitspraken die V. binnen de muren van GGZ Drenthe heeft gedaan weinig tot geen waarde.
Kortom: zolang V. blijft ontkennen bij de politie, moet het OM blijven zoeken naar direct bewijs, anders heeft een rechtszaak geen zin.
Het OM kijkt of het de gespreksverslagen van GGZ Drenthe mag inzien. Maar dat is het moment dat de geestelijke gezondheidsinstelling de deur naar informatie sluit.
"We hoopten dat die gespreksverslagen haakjes zouden geven die we naast de dossiers konden leggen om toch tot concrete informatie te komen", legt Homans uit. "Dat GGZ Drenthe op een gegeven moment heeft gezegd: 'tot hier en niet verder', moeten wij respecteren. Het beroepsgeheim is immers een groot goed."
Bewijsgebrek
Eén bron is geen bron, is een algemene regel in de journalistiek. Je mag niet zomaar uitgaan van wat één iemand zegt. En ook bij het OM gaat die vlieger op. Dus ook in de zaak Theodoor V.
"De enige bron blijft de verpleegkundige zelf. En je kunt nooit veroordeeld worden op je eigen verklaring", blikt Homans terug. Ook al worden zijn uitlatingen door meerdere betrokkenen bevestigd, het OM kan er niets mee.
Levens overhoop
Het OM is zich bewust dat dit dossier veel levens overhoop heeft gehaald na een heel roerige coronaperiode. Maar zegt ook niet anders te kunnen doen nadat iemand met zo'n bewering komt. "Als iemand vraagt: zou je het zo weer doen? Dan zeg ik volmondig ja", aldus Homans.
Voor nabestaanden zou een knagend gevoel achter kunnen blijven. Want hoe kan het dat iemand zulke uitlatingen doet over het doden van een twintigtal mensen in een ziekenhuis, maar vervolgens alles ontkent?
Nabestaanden kunnen ervoor kiezen een zogenoemde artikel 12-procedure te starten. Dan kijkt het gerechtshof in Leeuwarden naar de zaak en besluit of het OM alsnog V. moet vervolgen. De vraag is hoeveel dat kan opleveren gezien het huidige gebrek aan bewijs.
"Maar dat is de enige weg tot strafvervolging", aldus Homans tot besluit. "Tenzij er nieuw bewijs op tafel komt."
Meerdere mensen met dezelfde initialen
In Drenthe wonen meerdere mensen met dezelfde voornaam en een achternaam die begint met een V. We willen er nadrukkelijk op wijzen dat het in onze berichtgeving gaat om Theodoor V. uit Veenhuizen.