Het opnemen van dierenwelzijn in de grondwet veroorzaakt een verhit debat onder politici en juristen, die wijzen op de gevolgen van het standstillprincipe. 'Maar de juridische bescherming van dieren verlagen zou dus ook vandaag al juridisch ongeoorloofd zijn', stelt PhD-studente Paulien Christiaenssen.
De Kamer van Volksvertegenwoordigers boog zich vorige week donderdag over een grondwetsbepaling over dierenwelzijn. Het te wijzigen artikel 7 bis zou voorschrijven dat de overheid moet streven naar bescherming van en zorg voor dieren als wezens met gevoel. Het ontwerp, dat de Senaat al had goedgekeurd, ontketende in de Kamer een vurig en langdurig debat - de verkiezingen naderen en de pers was aanwezig. De stemming werd uitgesteld.
- De auteur
Paulien Christiaenssen is PhD researcher aan de KU Leuven en de UGent.
- De kwestie
Het opnemen van dierenwelzijn in de grondwet leidt tot een verhit debat onder politici en juristen, die wijzen op de gevolgen van het standstillprincipe.
- De conclusie
De juridische bescherming van dieren verlagen zou ook vandaag al juridisch ongeoorloofd zijn. Bovendien kan de bescherming van landbouwdieren amper lager zakken.
Voormalig minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) liet optekenen categoriek tegen te zijn. Dierenwelzijn in de grondwet zou de deur openzetten voor een 'wereld zonder vlees'. Het zou impliciet een standstill in dierenwelzijn veroorzaken: het beschermingsniveau voor dieren zou niet meer mogen verlagen. En, tegenwoordig een klassieker, hij waarschuwde voor rechterlijk activisme.
Van Quickenborne negeert evenwel het feit dat artikel 7 bis, waarin dierenwelzijn zou terechtkomen, niet behoort tot het deel van de grondwet waarover het Grondwettelijk Hof uitspraak kan doen. Rechters krijgen dus niet veel ruimte voor 'activisme'. De rechterlijke interpretatie van een per definitie ruim geformuleerd grondwetsartikel automatisch bestempelen als rechterlijk activisme getuigt bovendien van weinig vertrouwen in onze hoogste rechtscolleges.
Tegelijk is de voorgestelde bepaling niets nieuws onder de zon. Het is bijna een letterlijke herhaling van artikel 13 van het verdrag op de werking van de Europese Unie, een bepaling die deel uitmaakt van het 'grondwettelijk' Europees recht. Belgische overheden moeten die al sinds 2009 naleven en dus rekening houden met dierenwelzijn in alles wat ze doen - wat al te vaak niet het geval is. De juridische bescherming van dieren verlagen zou dus ook vandaag al juridisch ongeoorloofd zijn.
Nattevingerwerk
Het gelijkstellen van een grondwettelijke bescherming van dieren en een 'wereld zonder vlees' is totaal niet pertinent. De grondwetsbepaling zou dieren geen (grond)rechten verlenen. Hoogstens kan de symbolische en - beperkte - juridische kracht van het artikel de decreetgevers ertoe aanzetten kwaliteitsvollere dierenwelzijnsregelgeving te produceren en, vooral, die ook te handhaven.
Een standstill is er inderdaad: de bescherming van landbouwdieren kan amper lager zakken.
Het nattevingerwerk in de dierenwelzijnsregelgeving is namelijk juridisch stuitend. Gezelschapsdieren genieten uitgebreide waarborgen, landbouwdieren moeten het met heel wat minder stellen. Een standstill is er dus inderdaad: de bescherming van (landbouw)dieren kan amper lager zakken. De weinigen die daarnaar kraaien, krijgen met dit grondwetsartikel misschien iets meer juridische munitie in handen. Terecht.
De Duitse grondwet stelt dierenwelzijn al sinds 2002 voorop als een staatsdoelstelling. Van een Duitsland 'zonder vlees' is tot dusver geen sprake.
De voormalige minister van Justitie en enkele belangenorganisaties samen met hem proberen zich krampachtig te verzetten tegen een waarheid die Montesquieu ons al bijbracht: wetten dienen om de sterken in te tomen en de zwakkeren te beschermen. Dieren behoren tot die laatste groep.
Meest gelezen
- 1 Coucke slaat hard op tafel bij Unifiedpost en eist ontslag voorzitter
- 2 Het Vlaamse PS-dilemma
- 3 Inflatie stijgt weer: uitkeringen, pensioenen en ambtenarenlonen hoger in mei en juni
- 4 Bart De Wever op verkiezingsmeeting: 'De hardwerkende Vlaming is de meest gepluimde kip'
- 5 Parijs wil 'strategische delen' van gevallen techgigant Atos nationaliseren