Mertens ziet digitalisering een reddende engel voor alle uitdagingen waar de zorgsector mee worstelt, maar wel eentje waarvoor je keihard moet werken, vertelt zij in ICT&health editie 2. "In veel uitdagingen gaat de digitale transformatie ons helpen. Maar waar op technologisch gebied in de zorg al veel kan, gaat de implementatie langzamer dan in andere sectoren. Dat heeft veel met gewenning te maken, voor artsen, verpleegkundigen en voor patiënten. Nu zij opgeleid worden in het gebruik en overtuigd raken van de voordelen van digitale ondersteuning van de zorg, beginnen we de echte stappen te zetten."
Digitalisering komt op gang
En hoewel de verandering vaak trager gaat dan in sectoren zoals financiële dienstverlening, is hij nu wel op gang aan het komen, meent Spreeuwenberg. "Het ging vrij traag vóór de coronacrisis. Nu is digitale technologie in de zorg veel vanzelfsprekender. Ik geloof ook dat we hier echt goed bezig zijn. Via het programma Digitale Zorg van het MUMC+ worden zorgpaden, zoals boezemfibrilleren bij Cardiologie of COPD bij Longziekten, echt hybride gemaakt."
In de samenwerking tussen de universiteit en het ziekenhuis is ook al een start gemaakt met het opleiden van toekomstige zorgmanagers, zowel in bachelor als master-opleidingen: in de toepassing van digitalisering in de zorg, maar ook in het gebruik van bijvoorbeeld artificial intelligence, zo schetst Spreeuwenberg.
Integreren in zorgpaden
De kunst daarbij is volgens Mertens om niet alleen te 'automatiseren'. Het gaat niet om beeldbellen of het gebruiken van apps, maar om het integreren ervan in vernieuwde zorgpaden. Om het inzetten van e-health coaches die patiënten digitaal, op afstand volgen en monitoren, en ingrijpen als dat nodig is. "Dit om te zorgen dat er een zorgprofessional beschikbaar is wanneer een patiënt die nodig heeft, in plaats van de standaard controles om de drie maanden. Als je dan een week later een probleem hebt, heeft de arts vaak geen tijd."
Ook is het belangrijk om bij digitalisering van onderaf te beginnen, meent de bestuursvoorzitter van het MUMC+. "Je begint met het doorlichten van het huidige zorgpad: wat kan digitaal, wat moet nog fysiek, wat kan er eventueel uit, wat kan sneller? Als je bijvoorbeeld een scan aan het begin zet, kunnen er misschien veel tussenstappen uit."
En, benadrukt Mertens: kijk ook naar de patiëntreis. Hoe kun je een patiënt op het juiste moment de benodigde voorlichting geven, zoals over een opname of operatie. Hoe help je die patiënt om gezonder een operatie in te gaan, zodat je achteraf de ziektelast kleiner maakt. "En de patiëntreis loopt van huis tot thuis. Heel veel zaken kun je thuis doen. Denk aan gezonde voeding voorafgaand en na een ziekenhuisbezoek."
Wasstraat voor innovaties
Het MUMC+ heeft onder meer een soort 'wasstraat' ontwikkeld om te vepalen welke digitale toepassingen echt toegevoegde waarde hebben. De wasstraat stelt het ziekenhuis in staat om binnen drie tot zes maanden te bepalen of het wel of niet verder gaat met een digitale innovatie", vertelt Spreeuwenberg.
"Dat betekent dat je expertises op gebieden als IT, privacy, klinische toepasbaarheid snel bij elkaar moet zetten en dat je in die periode voldoende bewijs kunt leveren aan bijvoorbeeld het bestuur van het MUMC+ of het zinvol of belangrijk is om verder te gaan met die innovatie. Maar ook dat je in die zes maanden al bepaald hebt hoe je iets kunt implementeren, zodat je daar na die periode direct mee aan de slag kan.
Lees het hele interview met Helen Mertens en Marieke Spreeuwenberg in ICT&health 2, die onlangs verschenen is. Of bezoek de ICT&health World Conference van 14-16 mei om meer te weten te komen over hun visie op digitalisering en innovatie.