Nieuwe voorzitter Speeldoos Baarn wil politiek besluit: 'Als het niet betaalbaar is, zeg dát dan gewoon'
Baarn - De eerste honderd dagen heeft hij alleen maar geluisterd. Bert Kranendonk is de nieuwe voorzitter van De Speeldoos in Baarn, het noodlijdende theater dat al jaren op zoek is naar een zekere toekomst. "Ik ben gekomen om de knoop te ontwarren", zegt hij.
Toeval of niet: een halve eeuw geleden was Kranendonk betrokken bij de start van de Speeldoos. "Ik had met een studievriend een poppentheater en ik was gevraagd om bij de opening poppenkast te spelen voor de kinderen. Het was toen nog een soort zalencentrum, een verenigingsgebouw. De grote theaterzaal is er later bijgekomen."
Theater van het jaar
Die theaterzaal met veel rood pluche werd de levenslijn. Dertig jaar opereert het populaire De Speeldoos zelfstandig onder een stichting. Afgelopen januari werd het - na twee eerdere nominaties - uitgeroepen tot Klein Theater van het Jaar. Maar de organisatie die het verouderde gebouw exploiteert hangt aan een zijden draadje. Het theater voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd en is zo duur in het gebruik dat het financieel nauwelijks het hoofd boven water kan houden.
Een samenvoeging met de lokale bibliotheek en een grote verbouwing had de toekomst voor tientallen jaren veilig moeten stellen. De gemeenteraad van Baarn trok vorig jaar de stekker uit dat miljoenen kostende plan, zonder dat er een alternatief kwam. En nu is De Speeldoos terug bij af. De hamvraag blijft: hoe nu verder?
Parel
Voorzitter Kranendonk sprak sinds zijn aantreden met lokale politici, gebruikers van De Speeldoos en inwoners van Baarn om een goed beeld te krijgen. "De Speeldoos leeft", zegt hij. "Het wordt gezien als een fantastische parel dat deze kleine gemeente toch een volwaardig theater heeft. Mensen die hier zijn komen wonen zeggen dat ze voor Baarn hebben gekozen omdat het een gaaf dorp is met een station, een theater en een HEMA. Met dat rijtje heb je als gemeente dus wat te bieden."
Toch hoorde Kranendonk bij ieder van zijn gesprekspartners een 'maar'. "Wat mag het kosten, wie gaat het betalen, staat het wel op de goede plek? Het gaat snel over geld, maar we moeten het eerst hebben over de meerwaarde voor het dorp. Als je in een visie goed onder woorden kunt brengen hoe we dat moeten ontwikkelen, dan ga je anders naar investeringen kijken."
Ouders in de zaal
Die meerwaarde zit volgens Kranendonk in wat De Speeldoos voor de inwoners van Baarn betekent. Het theater biedt een podium aan professionele artiesten, amateurgezelschappen en jeugd. Ook wordt het ingezet voor de gemeentelijke nieuwjaarsreceptie, de herbenoeming van de burgemeester en andere activiteiten die De Speeldoos onderdeel van het dorp maken.
"Mensen die ik sprak herinneren zich bijvoorbeeld het gevoel dat ze vanuit de coulissen hun ouders in de zaal zagen zitten", zegt Kranendonk. "En iedereen voelt dat als je dit opgeeft, we nooit meer zoiets terugkrijgen."
Het beste culturele clubhuis van Nederland, zo ziet Kranendonk na alle gesprekken de toekomst voor De Speeldoos. Komende tijd wil hij meer aandacht voor amateurkunst, jongeren en 'culturele participatie'. "Cultuur en meedoen worden steeds belangrijker in de samenleving. Als we ruimte geven aan allerlei vormen van podiumkunst zorgt dat voor reuring in Baarn. Onder inwoners, maar bijvoorbeeld ook bij horecaondernemers waar bezoekers vooraf een theatermenu kunnen bestellen. Dat maakt De Speeldoos een ontmoetingsplek."
Miljoenen
Maar het geld dan? De gemeente kan niet blijven bijspringen om een dreigend faillissement af te wenden en je kunt van de 25.000 inwoners van Baarn niet verlangen dat ze miljoenen opbrengen om het theater uit te rusten met een volwaardige tweede zaal, een ruimer podium, professionele horecafaciliteiten en een gastvrije artiestenruimte. Een steenrijke inwoner van Baarn als mecenas heeft zich nog niet gemeld en zou volgens Kranendonk geen solide basis geven. En op alleen de kaartverkoop kan De Speeldoos niet overleven. Het zou de entreeprijs opdrijven tot een hoogte die alleen nog voor een kleine elite betaalbaar is.
Volgens Kranendonk is dat al jaren het dilemma en wordt het tijd om knopen door te hakken. Dat verdient het team van De Speeldoos, dat nu al jaren bij alle tegenslagen weer energie vindt om door te gaan. "We vragen van de politiek om eindelijk een helder, onomkeerbaar besluit te nemen", zegt hij.
"Het liefst willen we een structurele oplossing voor een goed bereikbaar theater in de buurt dat graag samenwerkt met andere partijen. Tijdelijke maatregelen werken niet, het houdt een keer op. En als het niet betaalbaar is, dan moet je dat gewoon durven zeggen. Stoppen is ook een helder besluit."