Uit de vergetelheid: dit is het verhaal van de 'vergeten' wezen van Veenhuizen
In Veenhuizen schuilt een geschiedenis van duizenden weeskinderen. Ze leefden gedurende de negentiende eeuw in de anonimiteit en bleven na hun dood goeddeels vergeten. Schrijfster Patricia Snel beet zich vast in deze goed verborgen gebleven geschiedenis en schreef een roman: De vondeling van Veenhuizen.
Snel is vooral bekend van haar aanrijpende thrillers, maar wie erg gesteld is op haar werk, merkte het al: ze stond al even 'droog'. Ze hield zichzelf wel iets voor. "Als ik weer schrijf, moet het een verhaal zijn wat ertoe doet."
Het verhaal van Nederland
En dat verhaal vond ze, bij toeval. Tijdens de regelmatige vlucht uit haar woonplaats Amsterdam naar Drenthe, stuitte ze dankzij de podcastserie Het verhaal van Nederland van Daan Schuurmans op het 'Vierde Gesticht'. Een begraafplaats in Veenhuizen met ontelbare wezen. Zeker 2200.
De wezen kwamen naar de Koloniën van Weldadigheid uit Amsterdam, waar de opvang van het Aalmoezeniersweeshuis uitpuilde. "Dat kon achthonderd kinderen herbergen, maar het waren er tweeënhalfduizend. Om maar aan te geven hoe groot de armoede was in Nederland."
In het verre Veenhuizen worden de wezen aan het werk gezet. Met de maatstaven van nu in onmenselijke omstandigheden.
Lees verder onder de foto
Snel: "Iedereen sliep in hangmatten, er was altijd herrie. Met tachtig kinderen deelde je twee handdoeken. Zo braken ziektes uit: luis, schurft, dysenterie en cholera. En daarbij dat harde werken op het land. Afgebeuld worden, maar erdoorheen komen door de liefde, hoop en vriendschappen."
Personages
Je leest over Karel en Lize Muller, verscheept vanuit Amsterdam naar Drenthe, die het strenge kolonieregime liever kwijt dan rijk zijn. Maar De vondeling van Veenhuizen is ook Johannes van den Bosch. En Johannes Tonckens, de burgemeester van Norg die een opvallende rol vertolkt.
De personages komen tot stand na diepgravend onderzoek, waarbij Snel hulp ontving van historici. Voor verzinsels is nauwelijks ruimte. "Bijna alle figuren hebben bestaan", zegt Snel, wier leven meer dan zes maanden afspeelde in Veenhuizen.
Ze verschanste zich in het voormalige Spinhuis in het koloniedorp, waar ze zich volledig kon toeleggen op het schrijven. "Daar kon ik rust en eenzaamheid ervaren, wat de wezen ook gevoeld moeten hebben."
Lovende recensies
Het boek, uitgegeven door Xander Uitgevers, verschijnt donderdag 18 april. De eerste reacties zijn lovend. "Een ode aan de wezen van Veenhuizen", schreef onder meer Alfred Geert, historicus en curator van Museum De Proefkolonie. "Dat ontroert", merkt Snel. "In Drenthe leeft dit, maar mijn doel is om dit wat groter te maken", zegt ze over de wezen van Veenhuizen.
Lees hier meer over De vondeling van Veenhuizen.