Utrechtse basisscholen gaan ouderbijdrage met elkaar delen in Solidariteitsfonds
UTRECHT - Een meerderheid van de basisscholen in Utrecht gaat de vrijwillige ouderbijdrage in een gezamenlijke pot storten om zo te zorgen voor een 'eerlijkere' verdeling van het geld. Volgens een woordvoerder van de gemeente doet meer dan de helft van de basisscholen en speciale scholen in Utrecht mee aan het plan voor het zogenoemde Solidariteitsfonds. Daar wordt met blijdschap op gereageerd door scholen, maar er zijn ook vragen, én kritiek.
Met het Solidariteitsfonds hoopt de gemeente Utrecht een einde te maken aan een terugkerende discussie op scholen over de vrijwillige ouderbijdrage. Veel scholen vragen ouders geld voor het organiseren van bijvoorbeeld schoolreisjes, uitjes, of kampen. Die bijdrage is sinds eind 2021 vrijwillig: een school kan ouders niet dwingen om te betalen. Word er niet betaald, dan moet een kind dus officieel alsnog mee kunnen. Maar volgens critici gebeurt dit vaak niet, of worden ouders onder druk gezet om toch te betalen, ook al willen of kunnen ze dit niet.
PvdA-raadslid Ilse Raaijmakers heeft voor haar partij onderwijs in de portefeuille en kent genoeg schrijnende voorbeelden waar het misging. "In september nog: een kind dat niet mee kon met het schoolkamp van groep acht, omdat de ouders niet hadden betaald. Ik heb toen mondelinge vragen gesteld waarop de wethouder de school erop wees dat dit niet mag. Daardoor kon het kind toch wél op kamp. Dit gebeurt natuurlijk vaker. Het is het topje van de ijsberg."
Scholenstichting 'verheugd'
Door het gedoe rondom de bijdragen vindt de gemeente Utrecht dat het Rijk de vrijwillige ouderbijdrage zelf moet betalen of moet afschaffen. Op de 25 basisscholen van de Katholieke Scholenstichting Utrecht (KSU) deden ze dat laatste eind vorig jaar al.
Die scholenorganisatie is nu dan ook blij met het fonds. "KSU is zeer verheugd dat er nu een gemeentelijk Solidariteitsfonds wordt ingericht waarin ouders die bij willen dragen aan het basisonderwijs in Utrecht hun bijdrage kunnen storten."
Bij stichting SPO Utrecht, dat zo'n 38 scholen vertegenwoordigt, zijn ze ook te porren voor het plan. Ze balen wel van de timing van de bekendmaking. Bestuursvoorzitter Anko van Hoepen: "We staan als bestuur wel achter dit initiatief. Maar wij zitten nog in een procedure met onze medezeggenschapsraad. Dus om nu al naar buiten te treden met het nieuws dat wij dit gaan doen, is voor ons te vroeg. Wij willen eerst dat gesprek met de medezeggenschapsraad afwachten."
Cynthia Hansma van Stichting Leergeld, een organisatie die kinderen in gezinnen met lage inkomens helpt, reageert daarentegen zonder terughoudendheid: zij is in haar nopjes. "Wij vinden dit een hele goede ontwikkeling. Ons doel is om alle kinderen te laten meedoen. En dus zijn wij hier heel blij mee."
Gemiddeld 67,75 euro
Tijdens een debat over het plan begin vorig jaar onthulde wethouder Eerenberg dat scholen in Utrecht gemiddeld 67,75 euro per kind vragen. Maar er zijn flinke verschillen. Vijf basisscholen in de stad doen niet aan een bijdrage. Maar een paar scholen vragen juist meer dan gemiddeld, met basisschool Happy Kids uit Overvecht als uitschieter. Die vraagt zo'n 1150 euro per kind per jaar.
Het idee van het Solidariteitsfonds is om alle ouderbijdrages van scholen die meedoen in één gezamenlijke pot te storten en te verdelen. 'Rijke' scholen krijgen dan iets minder maar 'arme' scholen ontvangen iets meer. Uiteindelijk moet elke school dan iets extra's kunnen organiseren. Wethouder Eelco Eerenberg (Onderwijs): "Door het geld straks vanuit één fonds te beheren, zorgen we voor een meer gelijke verdeling, waardoor alle kinderen in Utrecht kunnen deelnemen aan activiteiten op school."
Maar naast tevreden reacties roept de bekendmaking dat het fonds al in het schooljaar 2025/2026 van start gaat ook een boel vragen op. Want het doel is om ouderbijdragen 'eerlijker te verdelen' maar hoe ziet dat er in de praktijk uit? Wordt het ingezamelde geld gelijk verdeeld over de deelnemende scholen, of is er een verdeelsleutel? En wat als de ene school met de kinderen naar De Efteling wil en de ander genoegen neemt met een uitje naar de kinderboerderij?
Het zijn vragen waar de gemeente nog geen antwoord op heeft: "Met de exacte uitwerking van het plan gaat een werkgroep van de schoolbesturen en de gemeente nu aan de slag."
Uitvoering
PvdA-raadslid Ilse Raaijmakers bedacht het idee voor het fonds en zegt dat zij blij is dat het er nu ook echt komt. Toch heeft ook zij vragen over de uitvoering. "Ik vind het belangrijk dat het schooloverstijgend is. Er was namelijk al solidariteit binnen sommige scholen, dat de ene ouder wat meer betaalde zodat de kinderen van een andere ouder toch mee konden op een schoolreisje. Maar daarmee los je de problemen tussen de wijken niet op. Want best veel scholen in onder meer Overvecht hebben die ouderbijdrage al afgeschaft, omdat ouders die niet kunnen betalen. Mogen zij straks wel meedoen aan dat fonds?"
Maar er is ook algemenere kritiek van raadslid Mariam Al-Saqaff van de Utrechtse VVD: "De ouderbijdrage in het primair onderwijs komt uit op iets meer dan 67 euro. Het gaat niet om exorbitante bedragen. En als je het toch te veel vindt: die bijdrage is vrijwillig dus je kan weigeren hem te betalen." Al-Saqaff zegt de uitvoering van het plan daarom scherp in de gaten te gaan houden. "Ik vraag mij af of er straks nog ouders zijn die iets in zo'n fonds willen storten als je niet weet of jouw kind er iets van terugziet."
En ook voor PvdA-raadslid Raaijmakers zit het werk er nog niet op. "Ik vind dit een goede eerste stap, maar ik hoop dat het voorgezet onderwijs dit ook gaat doen. Want de kosten op middelbare scholen zijn vaak veel hoger en worden een stuk dwingender opgelegd." Een uitspraak waar Cynthia Hansma van Stichting Leergeld zich bij aansluit: "Onze droom is dat dit wordt ingezet in zowel het primair als het voortgezet onderwijs, want we willen er zoveel mogelijk voor zorgen dat de vrijwillige ouderbijdrage en andere kosten geen drempel zijn om mee te gaan op uitjes."