Terwijl een groot deel van de Van Hool-site in Koningshooikt een industrieel kerkhof dreigt te worden, opende VDL in Roeselare een gloednieuwe stadsbussenfabriek. 'Met zo'n oude fabriek maak je in de huidige toestand van de busindustrie geen kans.'
Heel veel tijd heeft Willem van der Leegte, de CEO van de VDL-groep, niet voor de opening van zijn nieuwe fabriek voor elektrische stadsbussen in Roeselare. Nee, hij moet niet dringend naar Koningshooikt, waar zijn bedrijf samen met Schmitz Cargobull de belangrijkste kandidaat is om het failliete Van Hool over te nemen. Wel gaat hij naar Veldhoven, waar de afscheidsreceptie van het CEO-duo van de chipmachinefabrikant en industriële trots van Nederland ASML plaatsvindt. En omdat VDL met afstand de belangrijkste toeleverancier is, wordt Van der Leegte geacht er te spreken.
Over de onderhandelingen met de curatoren van Van Hool wil hij weinig kwijt: 'Een broedende kip moet je niet storen'. Over zijn nieuwe busfabriek in Roeselare, die hij 'de meest innovatieve van Europa' noemt, is Van der Leegte een stuk spraakzamer. Het gaat over een noodzakelijke investering van 44 miljoen euro die gebeurde ondanks de hoge loonkosten in ons land, de coronacrisis ('geen enkele industrie werd zo hard geraakt als de bussector'), onderdelentekorten, exploderende energieprijzen, inflatie en bijtende concurrentie van Chinese busbouwers.
'Stevige tegenwind' noemt Van der Leegte dat. 'We hebben te maken met concurrentie uit andere continenten en die spelers ontvangen veel meer staatssteun dan wij. Het is oneerlijk dat zij hier minder importheffingen betalen dan wij als we onze voertuigen naar daar willen brengen. We hebben een gelijk speelveld nodig en daarvoor hebben we steun van de politiek nodig. Het kan toch niet dat de Verenigde Staten een Inflation Reduction Act hebben (wetgeving met stevige subsidies voor de groene industrie, red.) en wij daar al anderhalf jaar over praten, maar nog niets geregeld hebben.'
We hebben te maken met concurrentie uit andere continenten en die spelers ontvangen veel meer staatssteun dan wij. We hebben een gelijk speelveld nodig.
Plug-and-playfabriek
In tegenstelling tot de Van Hool-fabriek in Koningshooikt, en ook de oude VDL-fabriek in de Roeselaarse deelgemeente Beveren, is de nieuwe bussenfabriek een loutere assemblagefabriek. 'Plug-and-play', noemt de doorgewinterde fabrieksdirecteur Alain Doucet het. In de oude vestiging van VDL werden nog veel onderdelen zelf gemaakt, maar in de nieuwe fabriek komen alle onderdelen van leveranciers.
Die onderdelen worden precies op tijd geleverd, waardoor VDL nauwelijks onderdelen op voorraad hoeft te houden. Wat dat betreft lijkt de nieuwe busfabriek sprekend op een moderne autofabriek. 'We hebben hier gemiddeld een voorraad voor vijf of zes bussen, niet meer', zegt Doucet. De onderdelen worden met vrachtwagens aan de zijkant van de fabriek geleverd, vanwaar de zijpanelen, daken, cabines en stoelen rechtstreeks op het chassis geplaatst wordt. Zelfs het chassis wordt niet in Roeselare gemaakt, maar komt van een VDL-dochterbedrijf.
Dat maakt een zeer efficiënte en snelle productie mogelijk. Hoewel de nieuwe fabriek aanzienlijk kleiner is dan de oude, kunnen er - zodra ze op kruissnelheid is - 800 stadsbussen per jaar gemaakt worden. Dat is twee keer zoveel als in de oude fabriek in Beveren en met evenveel werknemers.
'Terwijl je in het verleden ongeveer 1.000 uur nodig had voor de productie van een bus, zal dat hier uiteindelijk 700 uur worden', zegt de CEO van de bus- en touringcardivisie van VDL, Rolf-Jan Zweep. 'Maar ook dat is nog niet genoeg om het van Chinese concurrentie te kunnen winnen als er geen gelijk speelveld is', foetert ook hij.
Het maakt meteen duidelijk hoe moeilijk - zo niet onmogelijk - het voor de overnemer zal zijn om rendabel bussen te blijven maken in de verouderde Van Hool-fabrieken in Koningshooikt. Bij VDL wil niemand daar iets over kwijt: het Nederlandse familiebedrijf is zeer zuinig met zijn communicatie over Van Hool.
Terwijl je in het verleden ongeveer 1.000 uur nodig had voor de productie van een bus, zal dat hier uiteindelijk 700 uur worden.
Twee keer zo complex
Vooralsnog draait de fabriek in Roeselare in dagdienst, maar het is niet uitgesloten dat er ooit een tweeploegendienst komt, zo is te horen. Het zou de fabriek nog sneller rendabel maken en de productie nog eens bijna kunnen verdubbelen.
Dit jaar maakt de nieuwe fabriek in ieder geval nog geen winst, omdat behoorlijk wat tijd nodig is om op kruissnelheid te raken. 'Een elektrische bus is niet alleen twee keer zo duur, maar ook twee keer zo complex als een dieselbus. Ons productiesysteem is nu radicaal anders. We hebben al ons personeel moeten bij- en herscholen', zegt Zweep.
Bij de opening van de nieuwe fabriek waren ook Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) en Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) aanwezig. Ze prezen VDL en 'Willem' uitgebreid. Het was duidelijk niet de eerste keer dat Van der Leegte de bewindslieden sprak en gezien de ontwikkelingen in het Van Hool-dossier wellicht ook niet de laatste.
In de Roeselaarse fabriek worden ook elektrische bussen gebouwd voor de Vlaamse vervoersmaatschappij De Lijn. VDL haalde in 2021 samen met Van Hool een raamcontract binnen voor de levering van 350 elektrische bussen. De exemplaren van de eerste formele bestelling zijn inmiddels bijna allemaal geleverd.
Meest gelezen
- 1 Koper gezocht voor wegenbouwer Viabuild, de derde grootste speler van het land
- 2 VDL komt met deadline: 'Als curatoren Van Hool vanavond niet kiezen, eindigt het voor ons'
- 3 Conner Rousseau maakt comeback als lijstduwer Oost-Vlaanderen
- 4 VDL-Schmitz op kop in strijd om Van Hool
- 5 Duitse minister van Financiën: 'E-auto niet enige klimaatvriendelijke optie'