Het Chinese bedrijf TikTok moet worden verkocht of verboden, wil de Amerikaanse Senaat. Angst voor politieke beïnvloeding en voor wat er gebeurt met de data van Amerikaanse gebruikers zijn hiervoor de aanleiding. Experts zijn kritisch op een verbod.
De Nederlandse TikTok-expert Joey Scheufler heeft grote twijfels bij een dergelijk verbod van het social media-platform. "Het helpt niet, want als TikTok weg is, zal er iets anders komen."
Beijing aan de knoppen?
Ook Rogier Cremers, China-expert aan de Universiteit Leiden, verwacht dat. "Je zou zomaar een scenario kunnen bedenken waar iemand in Beijing naar de eigenaar van TikTok gaat en zegt: 'Wij willen dat jullie de duim op het algoritme zetten." Daarmee kan 'pro-Chinese' content hoger in het algoritme belanden dan kritische content, geeft hij als voorbeeld.
Een onderzoek van The New York Times wijst al in die richting. De krant heeft namelijk ontdekt dat TikTok in vergelijking met andere social media minder berichten toont over onderwerpen die gevoelig liggen in China, zoals de positie van de Oeigoeren.
'Je weet niet wat waar is'
Cremers geeft aan dat politieke beïnvloeding door TikTok moeilijk is te bewijzen. Veel van de discussie hierover komt volgens hem voort vanuit de gebeurtenissen rond de Russische beïnvloeding bij Amerikaanse verkiezingen.
Scheufler wijst er daarbij op dat er ook op andere platformen desinformatie wordt verspreid. "Mensen worden op allerlei manieren beïnvloed en het probleem van social media is dat je niet weet wat waar is."
Zorgen om gebruikersdata
TikTok verbannen omdat het een Chinees bedrijf is, is dan ook niet genoeg reden voor een verbod, vindt hij. Al zijn er bij tegenstanders van TikTok naast zorgen om (politieke) beïnvloeding ook zorgen om het verzamelen van data.
Hoewel TikTok zelf meerdere keren heeft aangegeven geen gegevens van gebruikers met de Chinese overheid te delen, zijn er wel degelijk signalen dat deze gegevens toegankelijk zijn in Beijing, weet Cremers.
'Wetten belangrijker dan verbod'
Zowel Scheufler als Cremers wijzen erop dat er in Europa juridische regels gelden, waarin de grondrechten van gebruikers worden beschermd en verspreiding van desinformatie aan banden wordt gelegd. Volgens beide experts werkt dat veel beter dan een verbod.
"We hebben in Europa veel wetgeving die dit regelt, en daarbij is veel meer gedacht vanuit wat we zelf willen in plaats van de Chinadreiging als uitgangspunt te nemen", zegt Cremers. "Wetten en regels van hoge kwaliteit maken is belangrijker dan een verbod uitvaardigen."
Impact in China
Toch stappen de Amerikanen nu richting een gedwongen verkoop of zelfs een verbod van TikTok. En dat heeft impact in China, zegt Cremers. "Dit verbod heeft sowieso een symbolische waarde."
"In China denkt men eindelijk mee te doen met big tech, maar dan wordt Huawei van de markt gegooid en nu de verkoop van TikTok afgedwongen", legt hij uit. "Tegelijkertijd moet je bedenken dat een westers bedrijf nooit zo'n positie op de Chinese markt zou kunnen hebben als TikTok heeft in de VS."
'We moeten juist aanwezig zijn'
Toch zouden westerse landen deze zorgen niet moeten oplossen met het verbieden van een platform, vindt TikTok-expert Scheufler. "Als regeringen bang zijn dat social media de democratie bedreigen, dan is verbieden niet het antwoord."
"Ik denk dat het veel belangrijker is dat je de goede informatie ook beschikbaar stelt op deze platformen", vervolgt hij "Dus: politiek en traditionele nieuwsorganisaties moeten TikTok serieus nemen en daar aanwezig zijn. Dat gebeurt in Nederlands nauwelijks."