De onderhandelaars van PVV, VVD, NSC en BBB komen tot 6 mei, over anderhalve week, niet meer samen om verder te onderhandelen. De week daarna wordt volgens de formateurs 'cruciaal'. "Op 15 mei is het gelukt, of niet."
De tijd zal door de onderhandelaars worden gebruikt om zich voor te bereiden op de laatste fase. Alle onderwerpen en de uiteindelijke 'financiële puzzel' komen in de 'finaleweek', zoals formateur Richard van Zwol het noemt, opnieuw aan bod. "Dat is de week van politiek onderhandelen en knopen doorhakken", zei hij na de gesprekken van woensdag.
Al langer valt het commentatoren op dat deze formatie afwijkt van eerdere formaties door de lage frequentie en korte duur van de gesprekken. Onderhandelingen duren zelden langer dan een paar uur en vinden meestal niet plaats op een vrijdag of in de avond. Tijdens vorige formaties werden politici vaak tot diep in de nacht bij elkaar gezet om tot doorbraken te komen.
Tegelijkertijd liggen de verkiezingen inmiddels 5 maanden achter ons en zijn de onderhandelende partijen het nog nergens over eens. D66-kamerlid Jan Paternotte noemde het proces eerder een 'parttime-formatie'. Volgens formateurs Van Zwol en Elbert Dijkgraaf is dat te negatief. Als er geen gezamenlijke gesprekken worden gevoerd, hebben de onderhandelaars wellicht wel onderling contact. "Ook als je elkaar niet ziet, kunnen we elkaar bellen, appen, digitaal ontmoeten."
Wilders naar Hongarijë
Donderdag en vrijdag wordt in Hongarije de controversiële ultraconservatieve CPAC-conferentie gehouden, waar ook PVV-leider Wilders voor af zal reizen. Daardoor is hij deze week niet meer beschikbaar voor formatiegesprekken. Wilders is een van de meest prominente sprekers op het congres, net als de Hongaarse premier Orban, Tom van Grieken van de Vlaamse nationalistische partij Vlaams Belang, en de voormalige conservatieve Poolse premier Morawiecki.
Misschien vind je dit ook interessant
Lees meer over Binnenland
Tijdens de vorige editie van het congres in de Verenigde Staten liepen er zelfverklaarde neonazi's rond, die gefilmd zijn toen ze met de Hitlergroet een vrouwelijke journalist intimideerden.
Doorrekening
De vier hebben wel al een conceptakkoord op papier gekregen dat op dit moment wordt doorgerekend door het Centraal Planbureau. De uitslag van die berekeningen worden eind volgende week verwacht, vlak voor de aangekondigde 'finaleweek'. De doorrekening moet laten zien wat de economische effecten zullen zijn van de gemaakte plannen en kan nog tot onvrede leiden aan de formatietafel.
Voor drie van de vier partijen, PVV, NSC en BBB, kan het tot onaangename verrassingen leiden: zij hebben hun eigen verkiezingsprogramma nooit door laten rekenen en weten dus niet wat hun voorstellen teweeg kunnen brengen.
De formateurs en de onderhandelaars werken toe naar 15 mei als laatste deadline. Dat betekent dat ze na 6 mei nog anderhalve week hebben om knopen door te hakken en dat dan ook zal blijken of het eindresultaat voldoende is voor alle partijen aan tafel. Zo niet, zal dat medegedeeld worden aan de pers en de Tweede Kamer en moet de Kamer een besluit nemen over het starten van onderhandelingen in een andere samenstelling of het uitschrijven van nieuwe verkiezingen. Frans Timmermans van GroenLinks-PvdA heeft vorige week aangegeven beschikbaar te zijn voor onderhandelingen met VVD en NSC als de samenwerking met de PVV eindigt.
(ANP/upday)