Amersfoortse raad praat over nut en noodzaak van bomen snoeien maar hoe doen de professionals het?
Amersfoort - Een pittig debat in de gemeenteraad van Amersfoort deze week: D66 wil dat de natuur minder strak wordt bijgehouden want dat zou goed zijn voor de biodiversiteit. Maar hoe veilig is het als je laaghangende takken minder vaak snoeit? En wie is aansprakelijk als het misgaat? RTV Utrecht vroeg het aan de professionals van Utrechts Landschap en Staatsbosbeheer.
Van D66-raadslid Wytse Dassen mag de natuur in de stadsparken en bossen van Amersfoort best iets ruiger. Dat zou goed zijn voor de natuur. Zijn voorstel: laat laaghangende takken lekker hangen. Vanaf windkracht 4 is het dan de eigen verantwoordelijkheid van inwoners om nog naar het park of bos te gaan.
Maar aan de andere kant, de gemeente moet ook zorgen voor veilige wandelpaden. Dassen: "De vraag is hoever we daarin willen gaan."
Want sommige partijen in de raad maken een andere afweging als het gaat om veiligheid versus biodiversiteit. Het CDA maakt zich zorgen over eventuele ongelukken die zouden kunnen gebeuren. VVD deelt die bezwaren. "Het is praktisch onmogelijk om dan nog naar het park te gaan."
'Je wilt het risico niet lopen'
Maar hoe groot ís de kans eigenlijk dat je geraakt wordt door een vallende tak? "Dat gebeurt heel zelden. Alleen, je wil het risico niet lopen", zegt Jelle Bais Albrecht. Hij is al bijna 37 jaar boswachter voor Staatsbosbeheer in Leersum, Amerongen en Utrechtse Heuvelrug. "Als je wil dat mensen via paden lopen dan wil je zeker weten dat die paden veilig zijn."
Hetzelfde sentiment leeft bij Utrechtse Landschap, dat zo'n 6.000 hectare aan natuurgebied in de provincie beheert. Boswachter Alex: "Er is een aanzienlijk risico dat iemand een tak op zijn hoofd had gekregen als de veiligheidseisen niet zo hoog waren. In opengestelde natuurgebieden (dus toegankelijk voor publiek) dragen wij de zorgplicht dat men er zo veilig mogelijk kan recreëren."
Veel controles
Bais Albrecht legt uit hoe dat veilig houden werkt: met jaarlijkse controles. "We doen dan speciale rondes. Dan loop je over een pad en dan bekijk je alle bomen die een gevaar zouden kunnen zijn." Er wordt dan gelet op dode takken, zwammen, rotte plekken in bomen. "Maar ook op afgebroken takken en wortels, voor zover je die kan zien."
Ook Utrechtse Landschap werkt zo. Boswachter Alex: "Bomen waaruit dode takken op het pad kunnen vallen, of bomen die dreigen te scheuren of om te vallen, worden gemarkeerd. Op het moment dat het écht onveilig is, wordt de boom gesnoeid of zelfs gekapt."
Eén idee dat werd geopperd in de Amersfoortse gemeenteraad is om takken van bomen minder vaak te verwijderen. "Vanaf windkracht 4 is toegang tot het park dan op eigen risico." Ook is geopperd om minder vaak te controleren.
Boswachter Bais Albrecht waagt zich niet aan een oordeel over dat voorstel maar wil best zeggen hoe het bij hem in het bos gaat. "Als het stormt, en bij windkracht 5 à 6 heb je het echt over een stevige wind. Dan adviseren we mensen om het bos uit te gaan." Hij is tijdens een storm regelmatig een rondje door het bos gereden om mensen er uit te jagen.
Gemeente aansprakelijk
Dat gaat om serieuze windvlagen, maar het CDA vraagt zich af of bomen bij een lagere windkracht onveiliger worden als je takken minder vaak snoeit.
De ideeën van Dassen kunnen bij een aantal partijen op steun rekenen, al zijn ze allemaal wat voorzichtig. Want wat als er door minder snoeiwerk toch misgaat? De gemeente heeft een zorgplicht voor alle bomen in publieke ruimten. Zeker als ze staan op plekken waar ook mensen zijn, bijvoorbeeld in woonwijken of vlak langs een pad in een park, moet de gemeente de veiligheid controleren.
Als het misgaat, is de gemeente niet automatisch aansprakelijk. Ze moeten wel duidelijk kunnen maken dat er voldoende controle is geweest. Zo werd dinsdag een voorbeeld genoemd aan de Soesterweg. Daar ging een paar jaar geleden een boom om. Inwoners hebben toen de gemeente aansprakelijk gesteld voor schade. De rechter ging daar niet in mee: enkele maanden voordat de boom omviel, is deze gecontroleerd. Er bleek toen niks mis met de boom. Volgens de wethouder wordt er veel geclaimd, maar wordt daarvan maar een fractie uitbetaald.
Meer risico?
De vraag die er aan ten grondslag ligt is: wat is het gevolg als de gemeente takken in parken en bossen niet of nauwelijks meer afzaagt? Of het daardoor automatisch veel onveiliger wordt, is niet duidelijk. Wat er precies met de aansprakelijkheid gebeurt als de gemeente het aantal controles terugschroeft, is niet duidelijk. De gemeente moet in ieder geval blijven controleren, in verband met hun zorgplicht.