De evolutie van het sprintformat in de Formule 1
De Formule 1 is gereed voor wat alweer het dertiende sprintraceweekend wordt. Opnieuw is het format aangepast, maar hoe is deze door de jaren heen geëvolueerd? Motorsport.com duikt in de geschiedenis.
Foto door: Steven Tee / Motorsport Images
Het begin: Aftasten
De Formule 1 speelt al langer met het idee van een sprintrace wanneer dit in 2021 bewaarheid wordt. De koningsklasse van de autosport wil de toeschouwers langs de baan van meer echte actie op de baan voorzien dan drie vrije trainingen van een uur en introduceert dus de F1 Sprint. De primeur van de sprintrace gaat dat jaar naar het Britse circuit van Silverstone. Het idee van de sprintrace is dat coureurs 100 kilometer, of in feite een derde van de Grand Prix-afstand, afwerken. Door die afstand kunnen coureurs de sprintrace zonder pitstop voltooien, waardoor bandenkeuze cruciaal is.
Het format van het raceweekend gaat op de schop door de sprintrace. Na de eerste vrije training vindt de kwalificatie - zoals gebruikelijk met Q1, Q2 en Q3 - plaats. Deze bepaalt de startvolgorde voor de sprintrace op zaterdag, al zit er tussen de kwalificatie en sprintrace nog een tweede vrije training. De parc fermé-regels zijn echter van kracht na de eerste vrije training, waardoor aanpassingen aan de afstelling vanaf dat moment niet meer mogelijk zijn. Coureurs mogen in die kwalificatie bovendien enkel op de zachte banden rijden, waardoor zij voor de racestart op zondag vrije bandenkeuze krijgen.
De Formule 1 neemt bij de introductie van het sprintformat enkele opvallende beslissingen. Zo bepaalt de uitslag van de sprintrace op zaterdagmiddag de startvolgorde voor de Grand Prix van zondag, krijgt niet de snelste van de kwalificatie maar de winnaar van de sprintrace de pole-position achter zijn naam voor de geschiedenisboeken en liggen er slechts punten voor het oprapen voor de top-drie. Tevens wordt het bestempeld als sprintkwalificatie. Lewis Hamilton is de snelste in de normale kwalificatie, maar Max Verstappen wint de sprintkwalificatie en pakt dus de pole. Wat volgt is een opvallende podiumceremonie op een truck, waar de top-drie op rondgereden wordt langs het publiek. "Toen ik over de finish kwam, zeiden ze tegen mij: 'Geweldig gedaan, je staat op pole-position.' Ik heb een derde van de raceafstand gereden en om dan te horen dat je de pole-position hebt voor de race van morgen, is een beetje gek", reageert Verstappen.
De truck waarmee de top-drie een ereronde kreeg na de eerste sprintrace.
Foto door: Mark Sutton / Motorsport Images
Coureurs verdeeld na zes sprintraces
De eerste sprintrace leidt tot gemengde reacties bij de fans en coureurs. De Formule 1 zelf ziet genoeg reden om door te gaan met het experiment en wijst in 2021 Monza en São Paulo aan als de twee andere gastheren van de sprintkwalificatie. De voornaamste kritiek is er op de toewijzing van de pole-position aan de sprintwinnaar en het feit dat er enkel punten klaarliggen voor de top-drie, waardoor er voor veel teams in het middenveld en de achterhoede weinig te winnen en veel te verliezen valt.
Het leidt in 2022 tot enkele wijzigingen aan het format. De Formule 1 houdt vast aan drie sprintraces, ook al is er een wens om er zes te organiseren. Om meer op het spel te zetten, krijgt de top-acht punten. De winnaar krijgt nu acht in plaats van drie punten en dat telt af naar de nummer acht, die één punt pakt. Zo is het dus niet alleen interessant voor de startpositie voor de Grand Prix, maar ook voor de stand in het kampioenschap. Tevens wordt nu de pole-position toegewezen aan de snelste coureur van de kwalificatie, niet de winnaar van de sprintkwalificatie. De winnaar van de sprint start echter wel gewoon op de eerste plaats, aangezien de kwalificatie de startvolgorde voor de sprint blijft bepalen.
Na twee jaar en zes sprintweekenden wordt de balans opgemaakt bij de coureurs. Verstappen toont zich dan geen fan van het sprintformat en wil dat F1 het bij één race houdt in een weekend. "Voor mij is het format niet echt leuk. Ik vind het niet erg om na één training al door te gaan naar de kwalificatie, dat is waarschijnlijk zelfs beter voor mij. Ik vind het gewoon niks dat er geen gevoel bij komt kijken", aldus de Red Bull-coureur. "We hebben het er bij deze races telkens over dat we geen schade moeten oplopen en ervoor moeten zorgen dat je in de top-drie blijft. Dat is in mijn optiek geen echte race. Ik vind dat we het bij één race moeten houden. Ik zie daar het probleem niet van in, want we hebben veel spannende races gehad dus je hoeft niet nog een derde van de raceafstand toe te voegen."
Lewis Hamilton ziet wat meer in het sprintformat. "Ik vind het format leuk omdat het gewoon wat anders is", zegt de Brit. "We hebben al God moge weten hoe lang hetzelfde [schema van] donderdag tot zondag gehad. De race is niet altijd geweldig, maar het creëert wat meer opties. Maar soms zijn er geen inhaalacties, dus hopelijk leren we van de races waar geen inhaalacties zijn geweest en doen we [de sprint] op locaties als Brazilië, waar veel mogelijkheden zijn. Of een locatie als Baku." Teamgenoot George Russell heeft juist zo zijn bedenkingen bij de sprint. "Ik ben er geen groot fan van. De race zou 50 procent langer moeten duren zodat de banden meer slijten. Coureurs moeten dan meer op hun banden letten en dan zullen er grotere verschillen tussen de auto's komen. Nu gaat iedereen gewoon vol gas. Het verschil in rondetijd is niet groot genoeg om in te kunnen halen, tenzij je op een ongebruikelijke positie bent gekwalificeerd."
Fernando Alonso stelt juist dat, aangezien de sprintrace in eerste instantie bedoeld was om meer actie te bieden aan de fans, de fans centraal moeten staan in de toekomst van het format. "We zouden hen moeten vragen wat zij ervan vinden. Wat vonden zij goed en minder goed gaan? En als we iets moeten aanpassen, moeten zij kunnen beslissen. Voor de teams was het namelijk niet per se beter of slechter, maar gewoon anders. We bereiden ons op een andere manier voor, maar het is uiteindelijk voor iedereen hetzelfde. We moeten de fans dus op de eerste plaats zetten. Zij moeten ons vertellen wat ze minder goed vonden en proberen het te verbeteren."
Het sprintformat leidt tot gemengde reacties bij de coureurs.
Foto door: Mark Sutton / Motorsport Images
Los element in F1-weekend
In 2023 gaat het format opnieuw op de schop voor wat de grootste verandering is sinds de introductie in 2021. De Formule 1 heeft nu wel haar zin gekregen en wijst zes locaties aan voor een sprintweekend: Azerbeidzjan, Oostenrijk, België, Qatar, Austin en Brazilië. De grootste verandering is dat de sprintrace nu wordt losgetrokken van de rest van het weekend, wat leidt tot de introductie van de sprint shootout. De tweede vrije training, waar veel kritiek op was, verdwijnt daardoor. De kwalificatie blijft op vrijdag, de sprint shootout trapt de zaterdag af. Nu bepaalt de sprintrace niet langer de startvolgorde voor de Grand Prix, waardoor de kwalificatie weer bepalend is.
De sprint shootout volgt het format van de normale kwalificatie, maar telt kortere sessies. SQ1 duurt slechts 12 in plaats van 18 minuten, SQ2 10 in plaats van 15 minuten en in SQ3 zijn er slechts 8 in plaats van 12 minuten om een snelle ronde te noteren. Wel gelden er regels voor de banden: in SQ1 en SQ2 moeten de coureurs op nieuwe mediums rijden, in SQ3 gaat het om een set van de zachte banden - die niet per se nieuw hoeft te zijn.
Het doel van deze ingrijpende verandering? Coureurs meer stimulans geven om risico's te nemen in de sprintrace, wetende dat het geen invloed zal hebben op de Grand Prix. De reacties op het vernieuwde format zijn al wat positiever, maar perfect is het nog steeds niet. Meerdere teambazen geven aan dat het nieuwe format verwarrend kan werken, omdat de kwalificatie op vrijdag dus voor de race op zondag is terwijl de sprintrace de gehele zaterdag in beslag neemt.
Het heden: Wachten op reacties
En zo wordt de nieuwste versie van het sprintformat geboren. Vanaf het seizoen 2024 zal op vrijdagmiddag niet de kwalificatie, maar de sprint shootout plaatsvinden. Op zaterdagochtend wordt dan als eerste de sprintrace verreden, waarna de focus naar de kwalificatie en Grand Prix verlegd wordt. Door de sessies chronologisch beter op elkaar aan te laten sluiten hoopt de Formule 1 op minder verwarring en een beter ritme in het weekend. Het resulteert ook in twee verschillende parc fermé-momenten: één na de eerste vrije training en één bij het ingaan van de kwalificatie. Zo kunnen de monteurs nu dus wel aanpassingen doorvoeren voor de kwalificatie op basis van wat zij geleerd hebben van het sprintgedeelte van het weekend.
De eerste race met het nieuwe sprintformat vindt dit weekend plaats in China. De eerste reacties op de nieuwe volgorde van het weekend moeten er dus nog komen, al liet Pierre Gasly al blijken dat hij de wijzigingen verwelkomt. "Het is geweldig", zei Gasly, gevraagd door Motorsport.com naar die aanpassingen. "Dat is absoluut waar het aan ontbrak. Vorig jaar hadden we geweldige, briljante monteurs die op vrijdagmiddag de auto niet eens mochten aanraken. Daar worden zij juist voor betaald, dat is waarom zij de beste zijn. Het was een beetje triest omdat zij veel meer te bieden hebben dan één of twee clicks aan de voorvleugel en de bandenspanning. De Formule 1 is de top van techniek en het is geweldig dat we ze nog steeds de kans geven om gedurende het weekend verbeteringen te vinden."
Er is nog geen meter gereden, maar er klinkt ook al kritiek op de keuze van F1 om China aan te wijzen als circuit voor een sprintrace. De Formule 1 heeft er sinds 2019 niet gereden en dus worden dit de eerste meters met de nieuwe generatie F1-auto – en dat op een baan waar onlangs nog werkzaamheden zijn uitgevoerd aan het asfalt. "Het is niet geweldig, laat ik het zo zeggen", klinkt het cynisch van Verstappens kant. "Als je een paar jaar niet op een bepaald circuit bent geweest, dan weet je nooit wat je gaat meemaken. Alleen daarom al was het beter geweest om in China gewoon een normaal raceweekend te houden. Maar aan de andere kant maakt dit dingen onvoorspelbaarder en dat is precies wat de Formule 1 graag ziet. Als je er puur naar kijkt als coureur en ook als je puur voor performance gaat, dan is dit zeker niet het slimste om te doen."