Bedrijven in heel Nederland houden zich niet aan regels om luchtvervuiling tegen te gaan. Veel stoffen die kunnen verwaaien, zoals zand en as, moeten volgens de nieuwe Omgevingswet worden opgeslagen in een afgesloten ruimte. Maar honderden bedrijven slaan hun stoffen nog steeds op in de buitenlucht, blijkt uit onderzoek van het radio- en televisieprogramma Argos.
In de Omgevingswet, die begin dit jaar inging, staan strengere regels voor de opslag van 'stuifgevoelige stoffen'. Dit zijn stoffen die bij wind en droog weer kunnen uitwaaien over de omgeving, waardoor luchtvervuiling kan ontstaan, of overlast en gezondheidsschade voor omwonenden.
De nieuwe regels waren al in 2018 aangekondigd, maar bedrijven zeggen tegen Argos verrast te zijn. De Vereniging Afvalbedrijven laat weten dat de Omgevingswet mogelijk een veel grotere invloed heeft op de sector dan werd verwacht. "We gaan hierover met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in overleg."
Ook bedrijven die metaalschroot opslaan, moeten dit sinds dit jaar doen in een afgesloten ruimte. De Metaal Recycling Federatie noemt dit in een brief van begin deze maand aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat "een onmogelijke eis".
Geen capaciteit
Dat de bedrijven niet aan de regels voldoen, komt mogelijk doordat de omgevingsdiensten hier niet op handhaven, zegt onafhankelijk deskundige Cor Coenrady tegen Argos. De omgevingsdiensten zeggen niet te weten op hoeveel bedrijven de nieuwe regel voor opslag van toepassing is. De nieuwe lijst 'stuifgevoelige stoffen' is volgens koepelorganisatie Omgevingsdienst NL zo uitgebreid, "dat misschien alle bedrijven waar wij toezicht houden onder dit regime vallen". Er is volgens de koepelorganisatie "geen capaciteit" om alle bedrijven te controleren.
Ondanks de weerstand bij bedrijven, houdt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vast aan de nieuwe voorschriften. Voorheen waren er veel uitzonderingen, zegt het ministerie. "Nu is voor diffuse stofemissies overkoepelend beleid gemaakt."
Grijze massa
Argos deed specifiek onderzoek naar het bedrijf Heros in Sluiskil, Zeeland. Dit bedrijf heeft 55 hectare aan verbrand huisvuil, zogenoemd bodemas, opgeslagen in de buitenlucht. "Dat is een soort van grijze woestijn van as met allerlei onverbrande stukken en metaal erin", zegt Argos-redacteur Nikki van der Westen in het NOS Radio 1 Journaal. "Je kunt je voorstellen dat het niet lekker is als dat met wind over je dorp heen waait."
Inwoners van Sluiskil hebben er veel last van, zegt Van der Westen. "Op de vensterbanken ligt stof, op autoruiten, en bewoners vragen zich af: 'Wat ademen we nu eigenlijk in?'" In bodemas zit lood, dus "je moet het zo min mogelijk binnenkrijgen, het is gewoon giftig", zegt Van der Westen. In het dorp zijn volgens haar gezondheidseffecten van de bodemas. "Kinderen hebben slechtere longen en volwassenen gebruiken meer medicatie tegen hart- en vaatziekten."
Heros reageert bij Argos dat de nieuwe regels niet gelden voor het bedrijf. Ook is Heros naar eigen zeggen niet geïnformeerd over de aangescherpte wetgeving.
Nieuwsuur maakte twee jaar geleden een reportage over de industrie in Sluiskil, en andere problemen die daarmee gepaard gaan:
In Sluiskil, aan het kanaal Gent-Terneuzen, speelt een probleem dat je ook ziet bij bijvoorbeeld Schiphol en Tata Steel. De economische motor van de regio zorgt niet alleen voor banen, maar ook voor problemen. - NOS