Toename van antisemitische incidenten zichtbaar: 'Het is heel triest'
Provincie Utrecht - Beledigende opmerkingen, uitgescholden worden voor 'kankerjood', bekladdingen van de openbare ruimte: het aantal incidenten van antisemitisme is vorig jaar toegenomen. Dat blijkt uit cijfers van het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI). Volgens het informatiecentrum neemt antisemitisme vooral op scholen toe. Maar ook andere vormen groeien. "Utrecht scoort vrij hoog op de incidenten van vandalisme", zegt CIDI-woordvoerder Raouf Leeraar.
Zo werd er op 7 oktober 2023, de dag dat de oorlog tussen Israël en Hamas uitbrak, een tuinpoort in Rhenen kapotgemaakt waarop een mezoeza hing. Dat is een tekstkokertje met opgerolde perkament waar religieuze teksten op staan. Volgens Joods gebruik wordt dit op deurposten gehangen.
Daarna werd op 18 oktober 2023 bij een Joodse man in Utrecht, die een mezoeza aan zijn deur heeft hangen, een hakenkruis op de deur geklad. Ook worden er in Amersfoort meldingen gedaan van bekladdingen, waaronder een kunstwerk waar met verf 'Davidster = hakenkruis' op is gespoten. Op een skatebaan in Amersfoort Noord zijn hakenkruizen en daarnaast Jodensterren aangetroffen. Boven het hakenkruis staat het woord 'sterf'.
'Historisch dieptepunt'
Verspreid over het hele land kwamen vorig jaar in totaal 1550 meldingen van antisemitisme binnen. Hiervan wordt een kwart, 379 in totaal, gezien als daadwerkelijk antisemitisme. 25 van die incidenten waren in de provincie Utrecht. "Het is heel triest", reageert geschiedenisleraar Albert Jens uit Zeist.
De stijging van het aantal antisemitische incidenten noemt het CIDI een "historisch dieptepunt" in de meer dan 40 jaar dat het hierover rapporteert. Ruim de helft van de incidenten werden schriftelijk geuit, bijvoorbeeld online. Volgens het informatiecentrum is antisemitisme op sociale media niet meegenomen in de monitor omdat dit "te omvangrijk is om bij te houden".
Daarom pleit het informatiecentrum voor meer aandacht voor antisemitisme in het onderwijs. "Op de vorige school waar ik werkzaam was, werden de toiletdeuren beklad met hakenkruizen. Dat gebeurt hier niet", zegt docent Jens die werkzaam is op middelbare school De Breul in Zeist. Volgens hem komt dat doordat er op de school veel aandacht wordt besteed aan de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. "Vanaf het derde jaar krijgen de kinderen daar veel les over, het wordt meer onder de aandacht gebracht."
Bezoek aan Auschwitz
Tien jaar lang bezocht Jens samen met leerlingen concentratiekamp Auschwitz in Polen. "Inmiddels heb ik dat stokje overgedragen. Dit jaar ga ik wel met leerlingen naar Kamp Vught en historicus Ad van Liempt gaat ook mee." Volgens Jens is educatie cruciaal om leerlingen bewust te maken van de impact die Jodenhaat heeft. "De Tweede Wereldoorlog is tachtig jaar geleden, het gevaar dreigt dat leerlingen het gaan vergeten."
Jongeren moeten op school en thuis meer leren over de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog, vindt ook demissionair justitieminister en VVD-leider Dilan Yesilgöz. Dat zei ze gisteravond in het televisieprogramma Op1 in reactie op de stijging van het aantal antisemitische incidenten. "Wat wij veel horen, is dat docenten het heel lastig vinden", zegt de demissionaire justitieminister.
Jens heeft er geen moeite mee gehad om antisemitisme bespreekbaar te maken in de klas. "Als je het lastig vindt om het bespreekbaar te maken, kan je gebruik maken van lessenreeksen. Bijvoorbeeld van het Holocaustmuseum, wat laatst is geopend."
Het CIDI vreest dat de cijfers over dit jaar nog hoger gaan uitvallen als er geen actie wordt genomen. Daarom deelt het informatiecentrum aanbevelingen, waaronder het verplicht maken van de Holocaust-educatie verplicht te maken en les te geven over het Jodendom en de Joodse geschiedenis.
Dat onderschrijft ook Jens. "Nodig overlevenden van de Tweede Wereldoorlog uit als gastsprekers voor de klas. Maak er gebruik van nu het nog kan want het maakt echt indruk op leerlingen", zegt de docent. "Want als je er niet over praat, verandert er niks", aldus de geschiedenisdocent.