De gemeente Utrecht gaat haar medewerkers verbieden om 'risicovolle applicaties' te gebruiken op apparatuur waarmee informatie van de gemeente wordt bewaard, verwerkt of verstuurd. Het gaat onder meer om apps als TikTok, Aliexpress en WeChat.
Het verbod van de gemeente Utrecht komt voort uit landelijke maatregelen. De Rijksoverheid besloot op advies van de AIVD om de installatie en het gebruik van apps van bedrijven uit landen met een 'offensief cyberprogramma' op werkapparatuur van ambtenaren te ontraden.
Als een land een offensief cyberprogramma heeft, wil dat zeggen dat de inlichtingendiensten in die landen de intentie en de capaciteit hebben om spionageactiviteiten uit te voeren. Onder meer landen als China, Rusland, Noord-Korea en Iran hebben zo'n offensief cyberprogramma.
Ongemerkt en ongewenst toegang
Apps die gemaakt zijn door bedrijven uit deze landen hebben vaak toegang tot gegevens van de mobiele telefoon. Het kan dan gaan om contactgegevens, maar ook om foto's en gegevens over gebruikte netwerken, schrijft het college van burgemeester en wethouder (B&W) in een brief aan de gemeenteraad.
"Recent nog, berichtte het NOS Radio 1 Journaal dat China gebruik maakt van spionage-apps om door te dringen in de telefoons van overheden, bedrijven en burgers in het buitenland", aldus het college.
In navolging van het advies van AIVD neemt ook de gemeente Utrecht nu maatregelen. De gemeente is namelijk bang dat onbevoegden 'ongemerkt en ongewenst' toegang krijgen tot het apparaat waarop de app geïnstalleerd is. "Dit zou kunnen leiden tot het saboteren van de werking van het apparaat, bijvoorbeeld door het plaatsen van malware. Het kan ook leiden tot het misbruiken van vertrouwelijke informatie en/of de identiteit van de gebruiker. Dit laatste is vooral het gevolg van ongewenst meekijken en -luisteren tijdens de werking van het apparaat."
Maatregelen
De gemeente gaat daarom het gebruik van apps uit landen met een offensief cyberprogramma tegen Nederlandse belangen verbieden. Het gaat onder meer om de apps TikTok, Aliexpress, WeChat, Capcut, Lemon8, VKontakte, UC Browser, Shein, Pinduoduo, Temu, CamScanner, TurboVPN en SHAREit. VKontakte komt uit Rusland, de rest van de apps is Chinees. De verwachting is volgens de gemeente dat het verbod later met meer apps wordt uitgebreid.
In de praktijk komt het verbod erop neer dat gemeenteambtenaren de apps niet meer mogen installeren en gebruiken op alle werkapparatuur waarmee informatie van de gemeente Utrecht wordt bewaard, verwerkt of verstuurd. Het gaat dan om telefoons, maar ook om desktops, laptops en tablets. "Ook voor privéapparatuur wordt het gebruik van deze apps sterk afgeraden gezien de risico's op afluisteren en 'meekijken'."
Op termijn hoopt de gemeente het gebruik van dit soort apps met technische maatregelen te kunnen blokkeren, maar dat is 'op korte termijn om budgettaire en capaciteitsredenen slechts beperkt haalbaar'.