Een oorlog met Israël kunnen de Iraanse burgers missen als kiespijn. De kloof tussen het regime - dat zich wil opwerpen als een regionale macht - en de burgers wordt almaar groter, schrijft Elly Mansoury.
Nu Iran zondag drones en raketten afgevuurd heeft op Israël zijn we in een nieuwe fase van spanningen in het Midden-Oosten terechtgekomen. Voor het eerst heeft het islamitische regime, sinds zijn ontstaan in 1979, Israël rechtstreeks vanaf eigen grondgebied aangevallen. Bijna niemand had die ontwikkeling correct ingeschat. Wie had gedacht dat van Iraanse zijde meer dan tromgeroffel te verwachten viel? Eerder vonden alle militaire acties via de proxy's in de buurlanden plaats.
- De auteur
Elly Mansoury is politicoloog aan de Vrije Universiteit Brussel.
- De kwestie
Voor het eerst heeft Iran vanaf eigen grondgebied drones en raketten afgevuurd op Israël.
- De conclusie
Een oorlog kunnen de Iraanse burgers missen als kiespijn. De kloof tussen het islamitische regime en de burgers wordt almaar groter.
De aanval kwam er uitgerekend op het moment dat de binnen- en buitenlandse druk op de Israëlische premier Netanyahu en co. almaar toenam om een akkoord te sluiten met Hamas. Dat moest niet alleen bijdragen aan de vrijlating van de Israëlische gijzelaars, maar moest ook een einde maken aan de blokkade van de Gazastrook en de hongersnood van Palestijnse kinderen. Nu kan Netanyahu een verdere escalatie met Iran als bliksemafleider inzetten.
In de logica van het islamitische regime is het voor een voldongen feit geplaatst nadat Israël op 2 april het consulaat van Iran in Damascus aangevallen had. Het kon niet anders dan aanvallen. Zonder reactie zou het zijn geloofwaardigheid bij de aanhangers in het binnen- en buitenland verliezen en zou het bij de opposanten gigantisch gezichtsverlies lijden. Daardoor zou het regime als 'verzwakt' kunnen worden gepercipieerd, waardoor de antiregimeprotesten opnieuw kunnen opflakkeren.
In de logica van het islamitische regime kon het niet anders dan aanvallen. Zonder reactie zou het zijn geloofwaardigheid bij de aanhangers in het binnen- en buitenland verliezen.
Apathie en angst
De overgrote meerderheid van de Iraniërs in het binnenland steunt het regime niet en ervaart apathie en angst. Om meerdere redenen: de inflatie schommelt rond 40 procent en door de nieuwe spanningen met Israël heeft de Iraanse munteenheid 65 procent van haar waarde verloren. Daarnaast is tijdens de antiregimeprotesten van 2022-2023, met het motto Vrouw Leven Vrijheid, op geen enkele manier geluisterd naar de vraag van de demonstranten. Integendeel, de ordediensten hebben de hele protestgolf neergeslagen, wat in een bloedbad resulteerde.
Het overgrote deel van de burgers merkt dat het regime hun verwachtingen op geen enkele manier inlost, waardoor de legitimiteit van de autoriteiten systematisch uitgehold geraakt. Kortom, het land bevindt zich op allerlei beleidsdomeinen in een malaise en veel Iraniërs maken zich vooral zorgen om de toekomst ervan.
Een regionale oorlog waarin het land betrokken raakt, kunnen de Iraanse burgers missen als kiespijn. Maar het islamitische regime, dat zich erg bewust is van die aanhoudende onvrede, wil zich niet alleen profileren als een sterke regionale macht in het Midden-Oosten. Het wil evenzeer een beeld scheppen van eenheid in het binnenland, waarbij de bevolking zich als één blok achter het regime schaart. Daarom vrezen sommigen dat het islamitische regime door een directe militaire confrontatie met Israël gemakkelijker ongewenste uitlatingen de kop kan indrukken, onder het mom van het vermijden van interne instabiliteit.
Het nieuwe Nour- of Lichtplan van de zedenpolitie illustreert dat de kloof tussen het regime en zijn burgers almaar groter wordt. De nieuwe wetgeving heeft als doel de kledingvoorschriften in het hele land te handhaven, nu na de dood van Jina Mahsa Amini heel wat vrouwen zonder hidjab de straat op komen. Restaurants, bedrijven en andere zaken worden gesloten als ze er niet in slagen hun klanten de regels te laten respecteren. Op sociale media circuleren beelden van patrouilles waarbij zwart gesluierde vrouwen andere vrouwen die de kledingvoorschriften overtreden in een politiecombi duwen, terwijl mannen in uniform de omstaanders onder controle houden.
Net zoals Netanyahu de spanningen met Iran gebruikt om de interne politieke verdeeldheid in Israël te luwen, verhoogt ayatollah Ali Khamenei de druk op de bevolking om zich aan de regels van het islamitische regime te houden.
Meest gelezen
- 1 Tesla schrapt 14.000 jobs
- 2 5 favoriete aandelen van Werner Wuyts: 'Dit corona-aandeel kan opnieuw schitteren'
- 3 BNP Paribas wordt grootste aandeelhouder van Ageas
- 4 De week die komt: Midden-Oosten, Trump, Europese top, LVMH en ASML
- 5 Strafzaak tegen Donald Trump over zwijggeld voor pornoactrice Stormy Daniels gaat van start