Met zijn weelderige groen, avant-gardistische architectuur en bruisende culinaire scene is Singapore de reis meer dan waard. En voortaan reis je rechtstreeks vanuit Brussel.
Van ver doet het wat denken aan een pretpark. Maar als we dichter bij de Gardens by the Bay komen, merken we meteen waarom dit park hét symbool is van het nieuwe Singapore, de stad die zichzelf als één grote tuin beschouwt. Hier, op 101 hectare, word je ondergedompeld in een wereld van groen en technologische pracht. Zodra je langs de kronkelende paden van de tuinen dwaalt, kom je in een oase van rust en harmonie. De gigantische koepels boven ons hoofd herbergen een bijzondere diversiteit: meer dan één miljoen plantensoorten uit alle wereldcontinenten. We lopen langs een handvol eeuwenoude olijfbomen en een waterval van 35 meter. Maar nóg spectaculairder is het bos van achttien 'supertrees' even verderop in deze Gardens: kunstmatige 'zonnebomen' van 25 tot 50 meter hoog. Erbovenop liggen zonnepanelen die voldoende energie opwekken om de serres in de 'supertrees' te verlichten. Op de stammen van de hightechbomen groeien dan weer échte klimplanten, orchideeën en varens, met luifels die schaduw en beschutting bieden in dit evenaarsklimaat. Bovendien verzamelen de reuzenbomen – twee ervan zijn verbonden door een loopbrug van 128 meter lang – ook nog eens al het regenwater, dat vervolgens wordt gebruikt om alle planten te begieten. Een perfecte fusie van natuur, creativiteit en technologie.
De Gardens by the Bay symboliseren hoe vooruitziend Singapore is. Het stedenbouwkundige vernuft in de stadstaat aan de uiterste zuidpunt van het Maleisische schiereiland, gescheiden van het noorden door de Straat van Johor, getuigt van inventiviteit. Singapore heeft een bijzondere manier gevonden om zijn gebrek aan ruimte te compenseren.
Met elke stap voelen we de energie van de jungle om ons heen, terwijl we genieten van het uitzicht over de stad en de omringende natuur. En iets meer naar het noorden is er nog het MacRitchie Reservoir Park, een van de oudste drinkwaterreservoirs in de grootste groene long van Singapore. Met opnieuw talloze wandelpaden langs doerians en andere tropische bomen. Dat zie je ook tijdens de Treetop Walk, even verderop. Deze lange hangbrug slingert zich een weg door het dichte bladerdak, 25 meter boven de grond. In Singapore sneuvelen er duidelijk geen bomen om een weg aan te leggen!
Orchard Road
Singapore denkt over alles na. Dus ja, er zijn winkelcentra die zelfs die van Dubai, Bangkok of Parijs doen verbleken. Er staan indrukwekkende woon- en andere torens. Maar evengoed vind je er dus massa's groen. Tuinen in de lucht en op de grond. In het financiële district is de CapitaSpring & Sky Garden een must. Deze oase van 280 meter hoog werd ontworpen door de Bjarke Ingels Group (BIG) en Carlo Ratti Associati. Er zijn zowel kantoren als woningen, en van de gelijkvloerse tot de 51ste verdieping is alles weelderig begroeid. Met op het dak een grote tuin. Er is voldoende ruimte tussen de torens om er de wind doorheen te laten, waardoor de lucht afkoelt, maar ook om een knap uitzicht op de stad en de baai te bieden.
Ook hotels zoals het Parkroyal aan Pickering Street of het Pan Pacific Orchard zijn rijkelijk voorzien van groen. En iedere nieuwe constructie moet beantwoorden aan strenge ecologische voorschriften. Op die manier maakt het beton langzaam maar zeker plaats voor gebouwen met groene ecosystemen op de gevels.
Vandaag wordt al een derde van het grondgebied van Singapore ingenomen door groene ruimte: overal zie je de stedelijke jungle, die ook nog eens ontzettend goed wordt verzorgd. De natuur in Singapore, getemd of wild, decoratief en vaak hangend, levert een flinke dosis zuurstof af. De stad wil dat er tegen 2030 voor iedereen op minder dan tien minuten lopen een park is.
Een van die parken staat op de Unesco-werelderfgoedlijst: de plantentuin op maar een paar minuten van Orchard Road, de iconische winkelstraat die vernoemd is naar de plantages die de laan in de jaren 40 omzoomden. Wat ooit begon als een Britse tropische plantentuin met koloniaal karakter, opgericht in 1859, is vandaag een moderne en wereldwijd gereputeerde tuin van 75 hectare met een wetenschappelijk onderzoekscentrum.
Het is ook de enige botanische tuin ter wereld die iedere dag van 5 uur 's ochtends tot middernacht open is voor het publiek – behalve dan de sectie met orchideeën.
Antwerpen x 3,5
De vele parken zijn het beste bewijs dat Singapore sinds zijn onafhankelijkheid in 1965 alles door een nuchtere bril bekijkt, helder en tegelijk ambitieus. En dat heeft dan weer alles te maken met zijn geschiedenis. Flashback naar de negentiende eeuw.
De gunstige geografische ligging van Singapore ontgaat ook Sir Thomas Stamford Raffles niet. De Brit neemt in 1819 de controle over het gebied als tegenzet tegen de commerciële dominantie van de Nederlanders in de regio. De havenstad, die vooral leeft van de visserij, groeit snel uit tot een cruciaal knooppunt tussen het Westen en Oosten. In de Tweede Wereldoorlog valt de regio in handen van Japan, komt daarna opnieuw onder Brits bewind en wordt later een autonome kolonie in het Gemenebest. Tot Singapore samengaat met Maleisië, een unie die wegens allerlei politieke geschillen van korte duur is.
In 1965 wordt Singapore (vernoemd naar 'Singapura', 'stad van de leeuw') voor het eerst sinds bijna 150 jaar onafhankelijk. De stadstaat moet met zowat alles weer van nul beginnen. Het grondgebied van de nieuwe onafhankelijke stadstaat is trouwens beperkt: iets meer dan 720 vierkante kilometer, waarvan een paar teruggewonnen van de zee. Drieënhalve keer groter dan Antwerpen, maar kleiner dan Londen. De republiek Singapore, die uit 64 eilanden bestaat, moet dan ook op zoek naar andere troeven dan alleen maar zijn natuurlijke hulpbronnen. Dat beseft Lee Kuan Yew, de allereerste premier: hij is de grote architect van de transformatie die de kleine stadstaat verheft tot een van de snelst groeiende en meest welvarende economieën van Azië. Hij regeert met ijzeren hand tot 1990, en zet de lijnen uit. Of het nu gaat om handel, financiën, technologie of toerisme, Singapore beknibbelt op niets en groeit al snel uit tot een van de vier Aziatische Tijgers, samen met Zuid-Korea, Hongkong en Taiwan: staten die na de Tweede Wereldoorlog een nooit geziene economische groei beleven.
Kleurrijke 'shophouses'
Door zijn geschiedenis, maar ook en vooral door zijn locatie groeit Singapore uit tot een echte smeltkroes van etniciteiten die toch harmonieus samenleven. Het sleutelwoord is co-existentie: geen van de bevolkingsgroepen is dominant. Etnische wijken zoals Chinatown, Little India en Kampong Glam (waarvan de moskee doet denken aan die in de animatiefilm 'Aladdin') hebben tot op vandaag hun authenticiteit behouden.
Van de vele gemeenschappen die hebben bijgedragen tot de ontbolstering van de stad speelden vooral de Peranakan een belangrijke rol. Ze kwamen tussen de vijftiende en zeventiende eeuw, trouwden met locals en namen sommige gebruiken over. Die nieuwe mix met tradities uit het Chinese rijk baarde een kleurrijke cultuur waarvan het erfgoed wordt bewaard in het Peranakan Museum, maar ook in de straten van Katong (Joo Chiat Road).
Hoewel de stad vooral in de hoogte groeide, zitten ook traditionele huizen en kleurrijke 'shophouses' in het DNA van Singapore. Die shophouses werden gebouwd tussen 1840 en 1960, met een dubbele deur die zich – typisch – een heel eind van de straat bevindt. Op de gelijkvloerse verdieping is er dan een commerciële ruimte, de andere worden bewoond. De schoonheid van de gevels blijft een stille getuige van het succes en de rijkdom van de Peranakan-families. De lage architectuur van de shophouses, bijzonder populair bij de Singaporezen zoals in de hippe wijk Tiong Bahru Market, nodigt uit om er rond te blijven hangen voor een kop koffie of een kaya-toast, een snee brood met jam van kokosnoot. En alsof de overheid daarmee de sociale samenhang wil cementeren, zijn er vier officiële talen: Engels, Maleis, Mandarijn en Tamil. Om iedere vorm van discriminatie te vermijden en het multiculturalisme te koesteren.
Langste zwembad ter wereld
Singapore is na Monaco een van de meest dichtbevolkte landen van de wereld. Het ruimtegebrek is er chronisch. Met een bevolking van zes miljoen voert de regering dan ook al jaren een verticaal bouwbeleid, op een zeer doordachte manier. In Europa hebben sociale woningen geen al te beste reputatie, maar hier zijn de sociale woningen of zogenaamde 'HDB's' net zeer gewild. Bijna tachtig procent van de Singaporezen is eigenaar van een appartement, of liever: ze hebben een huurcontract van 99 jaar bij de Housing & Development Board, het overheidsbedrijf dat verantwoordelijk is voor de planning van de gebouwen, de bouw, de toewijzing van de woningen, het onderhoud en de renovatie ervan. Met succes, want van een 'woningcrisis' hebben ze hier nog nooit gehoord.
De HDB's zijn bovendien zo gebouwd dat er sociaal leven ontstaat rond de gemeenschappelijke ruimtes, zoals in het Pinnacle@Duxton, een gebouw dat bestaat uit verscheidene torens van vijftig verdiepingen. Die zijn met elkaar verbonden door 'skybridges', elk vijfhonderd meter lang, op de 26ste en 50ste verdieping. Je betaalt zes Singaporese dollar voor de toegang tot de liften en voor je het beseft, krijg je helemaal boven een bijzonder uitzicht geserveerd: het stadscentrum, 360 graden rond.
Het is er alvast minder druk dan in het winkel- en hotelcomplex Marina Bay Sands, het architecturale symbool dat Singapore bijna vijftien jaar geleden op de kaart zette. De hele wijk is er gewonnen op de zee en het complex bestaat uit drie torens van 55 verdiepingen. Helemaal boven is er voer zat voor Instagram, zoals het langste zwembad ter wereld, 150 meter, ontworpen door Denniston, het bureau van de Belgische architect Jean-Michel Gathy.
Rechtstreeks vanuit Brussel
Ook het openbaar transportnetwerk is doordrenkt van diezelfde doordachte aanpak: het leidt tot aanzienlijk minder weggebruikers. Hier dus geen files of miljoenen scooters, zoals we die kennen van de meeste Aziatische landen. Het verkeer in Singapore doet eerder denken aan een autovrije zondag in Brussel.
De luchthaven van Changi is evenzeer een toonbeeld van efficiëntie. Je vindt er een glazen koepel, de Jewel Changi, met een waterval van veertig meter hoog, drie verdiepingen met boetieks, galeries met hedendaagse kunst, een hotel ook, een gratis bioscoop of zelfs glijbanen voor wie de trappen wil vermijden. Maar evengoed geldautomaten die verschillende valuta's verdelen en zelfs goudstavenautomaten.
Alles is er in het werk gesteld om iedere stap – van bagage inchecken tot douane en controle van de handbagage – zo snel en soepel mogelijk te laten verlopen. Vanaf 6 april verbindt Singapore Airlines Brussel trouwens met de luchthaven van Changi, rechtstreeks in zo'n elf uur. Perfect voor een citytrip naar de stad die maar één motto heeft: to lead by example.