De hoop van huurders, beleggers en verhuurders is deze week op de Tweede Kamer gericht. Haalt of sneuvelt de Wet betaalbare huur van woonminister Hugo de Jonge? Het is een wet waar voor- en tegenstanders het principieel met elkaar over oneens zijn.
Het gaat om de wet die De Jonge in mei 2022 presenteerde om in te grijpen in de vrije huurmarkt bij nieuwe huurcontracten. Door de woningnood kunnen verhuurders de hoofdprijs vragen voor kleine optrekjes. In de grote steden zijn huurprijzen boven de 2000 euro voor nog geen 40 vierkante meter niet ongebruikelijk.
De Woonbond publiceert vandaag nog een alarmerend bericht over die woekerhuren, in de hoop twijfelende Kamerleden in het ja-kamp te krijgen. Bij hun meldpunt zijn zo'n 350 klachten binnengekomen van huurders met stress, financiële zorgen en depressies, simpelweg door hun te hoge huur.
Na de lancering van het voorstel startten beleggers en particuliere verhuurders een stevig tegenoffensief. Zij waarschuwen - nog steeds - voor averechtse effecten. Door het verdwijnen van hun verdienmodel zullen huurpanden massaal in de verkoop gaan, zeggen zij. Ook de Raad van State vreesde daarvoor. Beleggers benadrukken verder geen brood meer te zien in nieuwbouw, omdat winst niet zeker is.
Wat verandert er?
Het puntensysteem, dat nu al geldt voor socialehuurwoningen tot een huur van 880 euro, moet in het voorstel van De Jonge ook gaan gelden voor huurwoningen in de vrije sector tot een huur van 1123 euro (voor nieuwbouw 1235 euro) Hoe groter, duurder, of beter geïsoleerd een huis is, hoe meer punten. Het systeem moet op termijn 300.000 huurders gemiddeld 190 euro per maand gaan schelen.
De Jonge heeft aanpassingen gedaan om de critici tegemoet te komen. Maar in de Tweede Kamer zullen VVD, BBB, Forum voor Democratie en JA21 toch tegen stemmen. VVD-woordvoerder Peter de Groot ziet nu al de verkoop van huurhuizen en stagnerende nieuwbouw. "De minister verkoopt deze wet als een droom, maar in de realiteit is dit een nachtmerrie voor woningzoekenden."
Deze vier partijen hebben samen 35 zetels, nog geen meerderheid. Zekere steun is er wel van GroenLinks-PvdA, D66, SP, Partij voor de Dieren, Volt en de ChristenUnie, samen 52 zetels. CU-Kamerlid Pieter Grinwis spreekt over "een van de zwaar belobbyde wetten" en weet ook dat er een verkoopgolf komt. Toch stemt hij voor. "Ik kan niet accepteren dat jongeren in de steden een vermogen kwijt zijn en hun leven niet kunnen opbouwen door bijvoorbeeld niet aan kinderen te beginnen."
Wal en schip
Vandaag en woensdag staat het debat gepland en de opstelling van de grootste partij PVV kan belangrijk worden. De PVV-woordvoerder Barry Madlener - van huis uit makelaar - is kritisch en vreest dat het huuraanbod dreigt te verminderen. Het is bekend dat de PVV zijn voor- of tegenstem pas richting de stemming, mogelijk aanstaande donderdag, bekendmaakt. Madlener overlegt eerst met partijleider Wilders en die bepaalt uiteindelijk de PVV-stem.
Zonder PVV kan er in de Tweede Kamer een meerderheid komen, als NSC, Denk en SGP voor stemmen. De SGP wil er nu nog niets over kwijt. Met de SGP zijn er 78 zetels, een krappe meerderheid.
Minder rooskleurig
Maar zekerheid over het wel of niet afschaffen van de woekerhuren voor nieuwe contracten per 1 juli of 1 januari 2025 is er nog niet. De Eerste Kamer komt vervolgens aan de beurt en daar ziet het er minder rooskleurig uit voor De Jonge en de voorstanders.
In de Eerste Kamer is tegenstemmer BBB de grootste partij en heeft NSC geen zetels. Daar gaat het afhangen van de PVV of van de SGP. Ook daar zal het spannend worden, net als deze week in de Tweede Kamer. Het is nog onduidelijk wanneer de Eerste Kamer de wet behandelt.
Politiek verslaggever Nouschka van der Meijden:
"Bijna alle partijen zijn het erover eens dat huurders in de vrije sector nu soms veel te veel huur betalen. Maar over de oplossingen is er echt een stevige richtingenstrijd in de Kamer.
Moet je als overheid huurders koste wat kost beschermen en de markt, die jaren dik heeft verdiend, beteugelen? Of moet je - zoals de vrijemarktdenkers beargumenteren - verhuurders en bouwers zo veel mogelijk vrij laten om er zeker van te zijn dat die huurhuizen er ook echt zijn.
Het is aan Hugo de Jonge om een balans te vinden waarin hij de critici tegemoetkomt, zonder de steun van de partijen op links te verliezen."