Gratis biebpas voor docenten en geen boetes meer voor jeugd: 'Leesplezier moet terugkomen in Utrecht'
Utrecht - Kinderen tot 17 jaar hoeven vanaf volgend jaar geen boete meer te betalen als ze een boek te laat inleveren bij de Utrechtse bibliotheek. Daarbij krijgen docenten in de stad een gratis biebpas.
Met deze – en andere – stappen hopen de gemeente en de bibliotheek het leesplezier te vergroten en de drempel naar de bibliotheek te verlagen. Dat is hard nodig, volgens wethouder Eelco Eerenberg, want: "Een derde van de kinderen dreigt laaggeletterd van school te komen."
De afgelopen maanden hebben bibliotheekdirecteur Deirdre Carasso en wethouder Eelco Eerenberg intensief samengewerkt, en niet alleen omdat Carasso haar werkkamer aan de wethouder uitleende toen hij een ochtend geen plek had in het gemeentehuis. "Waarvoor nog bedankt."
Het moge duidelijk zijn: de verhoudingen tussen de gemeente en de bibliotheek zijn goed, ook na de samenwerking. Die was vooral noodzakelijk omdat Utrecht volgens beiden "voor grote uitdagingen" staat. Nu ligt er een beleidsnota voor de komende tien jaar.
Vooral voor Carasso brengt dat enige rust na financieel onzekere tijden. "Ik ben blij met het beleid dat er nu ligt, dat we samen vooruit hebben gekeken en laten zien dat de bibliotheek een belangrijke basisvoorziening voor de stad is."
Financiële zorgen
Eerder stevende de bibliotheek Utrecht af op een tekort van 1,9 miljoen euro en dreigden zes vestigingen te moeten sluiten. Zo ver kwam het niet, omdat de gemeente toezegde de tekorten in ieder geval tot en met dit jaar te dekken.
Toch zijn de financiële zorgen nog niet helemaal uit de lucht. In 2026 staan alle Nederlandse gemeenten een 'ravijnjaar' te wachten. Door minder inkomsten vanuit het Rijk, stevenen alle gemeenten op miljoenentekorten af en dreigen publieke voorzieningen te sneuvelen. In Utrecht blijkt er de komende jaren bovendien een structureel tekort van 40 miljoen euro.
Hoe valt dat te rijmen met een beleidsnota voor de komende tien jaar en kan de gemeente de bibliotheek zekerheid geven voor die komende jaren? "Het eerlijke antwoord is: we weten het nog niet", erkent Eerenberg. "Maar het voordeel is: ik voer namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten de onderhandelingen met het Rijk. Landelijk gaat er jaarlijks meer dan 58 miljoen euro naar de bibliotheken, dat is al toegezegd. Als ik dan zelf even reken wat dat voor Utrecht zou betekenen, ben ik voorzichtig optimistisch over de toekomst."
Geen boetes meer
Om die reden durfden de gemeente en de bibliotheek de nieuwe plannen voor de komende tien jaar te maken. Eén daarvan is dat kinderen tot 17 jaar vanaf 1 januari 2025 geen boete meer hoeven te betalen als ze een boek te laat inleveren. "Onze medewerkers zien dagelijks dat mensen bang zijn om boeken te lenen en schulden op te bouwen. Die boetes kunnen behoorlijk oplopen", vertelt Carasso.
"Op dit moment is 81 procent van de kinderen in Utrecht jeugdlid, dat is al gratis. Door de boetes te schrappen en de angst voor schulden weg te nemen, hopen we nog meer leden te laten lenen of de laatste drempel om jeugdlid te worden óók weg te nemen."
Ook Utrechtse docenten krijgen een gratis abonnement voor de bibliotheek. De reden daarvoor is tweeledig, legt Eerenberg uit. "Het is een manier om docenten in Utrecht te bedanken én het zorgt ervoor dat zij zelf het leesplezier weer terugkrijgen. Dat kunnen ze vervolgens hopelijk weer overbrengen op hun leerlingen."
Bibliotheken op school
Een andere maatregel uit de beleidsnota is dat er nog meer bibliotheken op scholen komen. "Zo proberen we de eerste drempel naar de bieb te verlagen én kinderen naar de wijkbibliotheken te verleiden. Denk bijvoorbeeld aan boekenreeksen waarvan de eerste delen in de schoolbieb zijn, maar waarvan de opvolgende delen in de wijkbibliotheek liggen. Zo kunnen kinderen op jonge leeftijd zelf de stap naar de bieb zetten."
Met de nieuwe plannen hopen zowel Eerenberg als Carasso de toekomst van de publieke voorziening in de stad veilig te stellen, met dankzij het Rijk ook extra investeringen in wijkbibliotheken in Leidsche Rijn, Kanaleneiland, Overvecht en Hoograven. "Een bewuste keuze om ongelijk te investeren voor gelijke kansen", aldus de wethouder.
Carasso: "De rol van de bibliotheek als ontmoetingsplek wordt alleen maar groter. Toen de gasprijzen zo hoog waren, zagen wij hele gezinnen die hier overdag verbleven. We zien dit echt als een huiskamer, een plek die we met elkaar delen. Dat moeten we koesteren."