Elf jaar geleden, op 24 april 2013, stortte het Rana Plaza- gebouw in Savar, Bangladesh in. Meer dan 1.100 kledingarbeiders kwamen om het leven en meer dan 2.500 mensen raakten gewond. Al deze doden en gewonden hadden voorkomen kunnen worden als de vijf kledingfabrieken in het gebouw op tijd waren geëvacueerd, net als de andere bedrijven in het gebouw, waaronder een bank en winkels.
Het Rana Plaza-gebouw bevatte scheuren in de gevel. Men kan zich afvragen wat de reden was dat kledingarbeiders teruggingen naar een gebouw dat duidelijk niet veilig was? Het antwoord is simpel: angst en wanhoop. Angst om geen baan te hebben als je weigert terug te gaan naar het gebouw en wanhoop om die baan vast te houden, die nodig was om te overleven, om basisbehoeften zoals voedsel en huur te betalen, en onderwijs voor kinderen en medicijnen als er nog geld over was.
FashionUnited wil weten wat er sindsdien is veranderd in de kledingsector en wat er nog moet gebeuren om ervoor te zorgen dat deze situatie zich nooit meer voordoet. We spraken met Liv Simpliciano, beleids- en onderzoeksmanager, en Lauren Rees, assistent digitale communicatie, van Fashion Revolution. De non-profitorganisatie werd in 2014 opgericht als reactie op de instorting van Rana Plaza en is uitgegroeid tot de grootste mode-activistische beweging ter wereld. De organisatie mobiliseert burgers, merken en beleidsmakers door middel van onderzoek, onderwijs en belangenbehartiging met als doel "een mondiale mode-industrie te creëren die het milieu respecteert en mensen boven groei en winst zet".
Een belangrijk streven is transparantie. Tien jaar geleden, toen Fashion Revolution werd opgericht, werd transparantie door merken en retailers niet echt als een vereiste gezien. Velen waren zelfs tegen het openbaar maken van hun leveranciers, omdat ze hun concurrentievoordeel niet wilden verliezen.
Is de kledingsector verbeterd?
"Ja en nee. De afgelopen tien jaar is transparantie in de toeleveringsketens van de mode een mainstream zorg geworden, en we hebben gezien dat enkele van de grootste merken ter wereld bemoedigende vooruitgang hebben geboekt sinds de lancering van de Fashion Transparency Index (FTI) in 2017. Als we echter naar het bredere plaatje kijken, er zijn nog steeds te veel merken die jaar na jaar niets bekendmaken; de algehele vooruitgang in de sector verloopt ongelooflijk traag, met een gezamenlijke score van slechts 26 procent."
Wat zijn de belangrijkste vooruitgang in de mode-industrie op het gebied van transparantie?
"Ons FTI 2023 rapport laat zien dat 61 procent van de 250 merken die we analyseren in de Index betrokken zijn. Dit laat een enorme verschuiving zien in de betrokkenheid van merken sinds de lancering in 2017. We hebben gezien dat 86 procent van de geanalyseerde grote modemerken hun mate van openheid continu hebben verhoogd met gemiddeld 15 procent, waarbij sommige van deze merken hun transparantie met maar liefst 54 procent hebben verhoogd. Het was ook ondenkbaar dat luxemerken ooit hun topleveranciers openbaar zouden maken toen we de FTI in 2017 voor het eerst lanceerden, maar in 2023 waren de vijf grootste stijgers allemaal luxemerken, waarbij Gucci in totaal 80 procent scoorde."
Is de kledingsector transparant genoeg?
Hoewel transparantie gemeengoed is geworden, aarzelt de sector om vooruitgang te boeken op het gebied van de kwesties die er het meest toe doen, zoals leefbare lonen, overproductie en het koolstofarm maken van de economie. Hoewel merken een eerlijk loon beloven aan kledingarbeiders, zeggen ze weinig over de vooruitgang van de afgelopen tien jaar. Leefbare lonen zijn de belangrijkste kwestie voor de mensen die onze kleding maken, en toch maakt 99 procent van de merken in de Index niet bekend hoeveel werknemers in hun toeleveringsketen een leefbaar loon hebben betaald.
Ondertussen blijven merken in alle marktsegmenten elk jaar enorme hoeveelheden kleding produceren en bevorderen ze een cultuur van overconsumptie die in strijd is met duurzaamheid en klimaatrechtvaardigheid. Slechts 12 procent van de door ons beoordeelde merken maakte hun jaarlijkse productievolumes bekend, wat wijst op een duidelijk gebrek aan transparantie over informatie die elk levensvatbaar merk opzettelijk bijhoudt.
In het steeds erger wordende klimaatcrisis is het alarmerend dat iets meer dan een derde van de grootste merken ter wereld een tijdsgebonden en meetbare kortetermijndoelstelling voor het koolstofvrij maken bekendmaakt, geverifieerd door het Science-based Targets Initiative, waarbij slechts 9 procent van de merken die hun jaarlijkse investering in het koolstofarm maken bekendmaken. Het gebrek aan openbaarmaking over deze belangrijke kwesties is zorgwekkend en doet ons afvragen of merken deze überhaupt aanpakken.
Zou je zeggen dat merken en retailers zich meer verdiepen in transparantie?
Met de komende wetgeving zal transparantie binnenkort geen optie meer zijn, maar verplicht. Merken moeten zo snel mogelijk met dit proces aan de slag gaan om ervoor te zorgen dat ze voorbereid zijn op de regelgeving waarmee de sector te maken krijgt.
De waarheid is dat hoewel meer dan de helft (52 procent) van de 250 merken die we beoordelen hun eerstelijnsleverancierslijst bekendmaken, dit ook betekent dat bijna de helft van de industrie dit nog steeds niet doet. Het openbaar maken van uw leverancierslijst is eigenlijk het beginpunt van verantwoordelijkheid.
Sommige merken die we sinds 2017 in de Index hebben beoordeeld scoren nog steeds nul procent. Dit zijn de merken die hopelijk door de wetgeving in beweging zullen komen, omdat het duidelijk is dat vrijwillige transparantie niet hun belang is geweest. Te midden van een steeds dieper wordende klimaatcrisis duidt een gebrek aan transparantie in dit stadium op een belangstelling voor het handhaven van de status quo. Een gebrek aan transparantie verhindert collectieve actie en vooruitgang op het gebied van belangrijke mensenrechten- en milieukwesties. Elk merk dat het herstellen en voorkomen van schade serieus neemt, moet transparantie centraal stellen.
Realiseren bedrijven zich dat transparantie ook economisch zinvol is?
"Transparantie en traceerbaarheid worden vereisten in de toekomstige wetgeving, zowel de EU als de VS. Merken die zich niet aan deze eisen houden, zullen worden onderworpen aan economische sancties. Vanuit zakelijk perspectief is het verstandig om u voor te bereiden op komende wetgeving. Het is zorg dat de sociale en ecologische impact van uw toeleveringsketen te traceren en te meten is. Het is nu een cruciale stap om u voor te bereiden op het evoluerende bedrijfslandschap. Het zal de komende tien jaar een impact blijven hebben op modebedrijven.
Het milieu, de gemeenschappen en de mensen die onze kleding maken, hebben echter al lang de prijs betaald voor een gebrek aan goede due diligence. Transparantie en traceerbaarheid mogen niet alleen worden aangenomen vanwege de financiële voordelen ervan; ze moeten worden omarmd in naam van rechtvaardigheid. De kosten van due diligence moeten worden opgevangen door merken, die zich in posities met enorme macht bevinden. Belangrijk is dat deze strategieën sterk genoeg moeten zijn om de meest kwetsbare belanghebbenden in de toeleveringsketen te bereiken. Al met al is het veel goedkoper om risico's te verhelpen voordat ze in een tragedie eindigen dan het betalen van enorme kosten en boetes achteraf. Merken zijn verantwoordelijk voor het voorkomen van tragedies en moeten verantwoordelijk worden gehouden als ze falen."
Heeft de coronapandemie transparantie een impuls gegeven?
"De pandemie had een enorme impact op de detailhandel. De industrie is massaal teruggevallen op het gebied van mensenrechten en milieukwesties en heeft betreurenswaardig gedrag vertoond, zoals het op grote schaal annuleren van orders en loondiefstal van werknemers.
In Groot-Brittannië zagen we bijvoorbeeld een pauze in de rapportage over de Modern Slavery Statement van merken (dit is een verklaring waar bedrijven in hun jaarverslag moeten aangeven hoe zij moderne slvernij in hun toeleveringketen aanpakken). De regering stemde toe - helaas in een tijd waarin het risico van moderne slavernij extreem hoog was. Als reactie hierop zagen we een daling in de openbaarmaking van merken die we beoordelen in de Fashion Transparency Index – wat opnieuw onderstreept waarom verplichte wetgeving zo hard nodig is. Wanneer bedrijven de kans krijgen om vrijwillig informatie openbaar te maken, kunnen sommige merken ervoor kiezen om informatie achter te houden zonder verplichte druk."
Er was stilte in de industrie als het ging om transparantie. Zo zagen we ook een vertraging in informatie over de toeleverketen van bedrijven. Na de pandemie heerste er echter een 'bouw beter terug'-mentaliteit. Toen de economie zich na de pandemie begon te herstellen, stond duurzaamheid meer op de voorgrond bij de burgers. Nu zullen bedrijven die geen transparantie inbouwen op de lange termijn niet overleven."
Hoe zou transparantie in de toeleveringsketens van de textiel- en kledingindustrie eruit moeten zien?
"Iedereen zou in staat moeten zijn om uit te vinden wie, waar en onder welke omstandigheden je kleding is gemaakt, vanaf het laatste stadium, helemaal stroomopwaarts tot waar de vezels zijn geteeld. Het is de transparantie van de magazijn-/logistiekmedewerker, de kledingmaker, de spinner en de boer. Transparantie die verder gaat dan alleen wie de kleding heeft gemaakt - maar ook hoeveel ze betaald kregen. Volledige zichtbaarheid van begin tot eind. In de basis is transparantie een kwestie van eerlijkheid en openheid voor onderzoek."
Als we aan kledinglabels denken, omvat de ideale transparantie het volgende:
- Arbeidskosten per product en de tijd die nodig is om het product te maken (bijv. de tijd in minuten/uren om het product te maken op CMT-eenheidsniveau).
- Uitsplitsing van vezels, herkomst en certificeringen.
- Transparantie over gevaarlijke chemicaliën in het textiel en chemicaliën die tijdens het hele fabricageproces worden gebruikt en de mogelijke schadelijke gevolgen van elke gebruikte chemische stof.
Het belangrijkste pleidooi is dat transparantie in de mode-industrie niet alleen omwille van de transparantie is. De industrie heeft transparantie van bruikbare gegevens nodig om burgers, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden in staat te stellen de industrie ter verantwoording te roepen.
We moeten verder gaan dan informatie over toeleveringsketens - die kunnen worden gezien als een sleutel om meer informatie te ontsluiten. Openbaarmaking kan niet stoppen bij de lijsten, we hebben zichtbaarheid nodig van jaarlijkse productievolumes, arbeidsomstandigheden, lonen, primaire gegevens over milieubeheer.
Belangrijk is dat deze informatie openbaar wordt gemaakt in overeenstemming met de Open Data Standard for the Apparel Sector - in een excel- of csv-formaat om machineleesbaarheid mogelijk te maken. Zelfs nu nog geven sommige merken hun leverancierslijsten niet vrij en sommige merken die dat wel doen, doen dat nog steeds in PDF-formaat.
We zijn op zoek naar meer transparantie over wat merken doen op het gebied van rechtvaardige transitie, pleitbezorging voor hernieuwbare energie, voortgang en financiering van CO2-vermindering. Hoe ondersteunen ze leveranciers om over te stappen op schone energie? Hoe ondersteunen ze de beperking van en aanpassing aan de klimaatcrisis?
We vragen veel, maar we denken dat de informatie die we zoeken cruciaal is om gerechtigheid te bereiken voor de mensen die onze kleding maken en voor het milieu. Uiteindelijk ligt de planeet op de onderhandelingstafel. Er is geen duurzame mode zonder eerlijk loon en uiteindelijk geen mode op een dode planeet."