Uit zojuist gepubliceerd onderzoek blijkt dat in FSC-gecertificeerde bossen 2,7 keer meer grote bedreigde zoogdieren, zoals olifanten en gorilla's, leven dan in bossen zonder certificering. Bioloog Joeri Zwerts van de Universiteit Utrecht kwam tot deze conclusie na onderzoek uitgevoerd op initiatief van het Wereld Natuur Fonds en met steun van de Wildlife Conservation Society. In FSC-gecertificeerd bossen wordt hout op verantwoorde wijze geoogst. Ook wordt stroperij tegengegaan door onder andere de inzet van patrouilles. Ruim 1,3 miljoen cameravalbeelden gemaakt over vijf jaar tijd in 14 bosgebieden in Republiek Congo en Gabon tonen de effectiviteit aan van deze maatregelen en bewijzen de positieve impact die FSC-certificering heeft op biodiversiteit en lokale ecosystemen.
Al 30 jaar zet non-profitorganisatie de Forest Stewardship Council (FSC) zich in voor verantwoord bosbeheer om diersoorten te behouden en lokale gemeenschappen een gezonde sociale en economische positie te bieden. Om dit te doen deelt FSC certificaten uit aan bosbeheerders die voldoen aan een set voorwaarden. Deze studie – de eerste die zo veel verschillende bosgebieden tegelijkertijd vergelijkt – bewijst het effect hiervan op biodiversiteit. "Deze resultaten tonen aan dat certificering een belangrijke rol speelt bij het behoud van biodiversiteit in de tropen. Het klinkt tegenstrijdig, maar het blijkt dat verantwoorde houtoogst kan bijdragen aan het behoudt van tropische bossen. Een groot deel (zeker 400 miljoen hectare) van de bossen die we nog hebben wordt immers gebruikt voor houtkap. Lokale gemeenschappen hebben een inkomen nodig en je voegt waarde aan het bos toe door er hardhout uit te halen. Je zou op dezelfde plek bijvoorbeeld ook soja of oliepalmen kunnen verbouwen, maar dan blijft er geen bos meer over", zegt Joeri Zwerts van Universiteit Utrecht, auteur van het vandaag verschenen artikel.
Bekijk de korte documentaire (5 min) waarin bioloog Joeri Zwerts vertelt over het onderzoek dat hij deed naar de impact van de maatregelen die genomen worden in FSC-gecertificeerd tropisch bos in Afrika op de biodiversiteit:
"Deze onderzoeksresultaten zijn ongelooflijk goed nieuws voor tropische bossen en de prachtige en bedreigde diersoorten die er leven, zoals bosolifanten. Dit onderzoek laat zien dat je als consument verschil kunt maken en dat duurzaam bosbeheer werkt", aldus Jaap van der Waarde, WWF-Kameroen en medeauteur van het vandaag gepubliceerde artikel.
"Dit onderzoek toont overtuigend aan dat FSC-gecertificeerd tropisch bosbeheer helpt bij het beschermen van wilde dieren en in het bijzonder van ernstig bedreigde soorten." aldus Wyke Smit, directeur van FSC Nederland.
Stroperij
Illegale jacht is een belangrijke oorzaak van biodiversiteitsverlies in tropische houtkapgebieden. Door de aanleg van wegen in deze gebieden is het voor stropers makkelijker om de doorgaans moeilijk begaanbare leefgebieden van groot wild binnen te dringen. "Vooral op de grotere zoogdieren wordt gejaagd en dit zijn nu net de populaties die minder snel herstellen, terwijl deze grote dieren een belangrijke rol spelen in het bos. Zo verspreiden ze bijvoorbeeld zaden en zorgen via hun uitwerpselen voor de recycling van voedingsstoffen. Indirect beïnvloeden ze hiermee ook de hoeveelheid koolstofopslag van een bos", zegt onderzoeker van Universiteit Utrecht Joeri Zwerts, die in juni 2023 promoveerde op het onderzoek. In FSC-gecertificeerde gebieden worden maatregelen tegen de illegale jacht genomen. Zo worden wegen geblokkeerd, anti-stroperijpatrouilles georganiseerd en controleposten opgesteld op de hoofdwegen. Ook wordt er voor vlees en vis als voedselbron gezorgd voor werknemers van de houtkapbedrijven. Zo zijn zij minder afhankelijk van de illegale jacht.
Meer grote zoogdieren
Voor het vandaag in Nature gepubliceerde onderzoek plaatste Zwerts' team cameravallen met bewegingssensoren in veertien bossen in Congo en Gabon. Zeven bossen van deze bossen zijn FSC-gecertificeerd. Drie maanden lang draaiden er per bos 30 cameravallen. Uit de 1,3 miljoen foto's die dit opleverde bleek dat er een groot verschil te zien is in de hoeveelheid zoogdieren van meer dan 10 kilogram. Zo worden in FSC-gecertificeerde bossen 3,5 keer zoveel zoogdieren gezien als antilopen en de Afrikaanse goudkat (10 tot 30 kg.) en 2,5 keer zoveel diersoorten als luipaarden en chimpansees (tussen de 30 en 100 kg.). Dieren zwaarder dan honderd kilogram, zoals olifanten, worden maar liefst 2,7 keer zo vaak vastgelegd. In totaal worden in FSC-gecertificeerde gebieden 2,7 keer zovaak dieren gesignaleerd van ernstig bedreigde diersoorten dan in bossen zonder certificering. De aanwezigheid van grote zoogdieren heeft een positieve invloed op de verspreiding van zaden en de koolstofopslag in bossen. Eerder onderzoek (gepubliceerd in Nature Geoscience) heeft aangetoond dat tropische bossen 7% minder koolstof zouden opslaan zonder de aanwezigheid van olifanten.
Zwerts: "Aan dit grote en ambitieuze project werkten we vijf jaar lang samen met honderden lokale medewerkers. Zowel gecertificeerde als niet-gecertificeerde bedrijven wisten we te overtuigen om aan dit onderzoek mee te werken. Vervolgens moest bij elk bedrijf opnieuw de logistiek worden opgezet en teams samengesteld om de bossen in te trekken en camera's te plaatsen. En dat veertien keer in afgelegen gebieden van het Congobekken. Het was zwaar werk onder uitdagende omstandigheden, maar de kennis die we vergaard hebben levert een belangrijke bijdrage aan de bescherming van dieren in tropische bossen wereldwijd."