Er moet heel wat verdedigd worden in de huidige tijd en op dat brede palet is vrijheid een van de belangrijkste onderdelen. Vrijheid moet hier niet alleen in groot verband gezien worden, zoals de bedreiging van onze manier van leven door Poetin en zijn trawanten, maar ook in klein verband in ons eigen Veluwezoomse wereldje. Het verdedigen heeft vele kanten, omdat vrijheid voor de een als onvrijheid van de ander ervaren kan worden. De Veluwe is daar een even mooi als lelijk voorbeeld van; het natuurgebied dreigt door onszelf overlopen te worden. De vrijheidsstrijd is ontbrand.
De Loenermark is een prachtig natuurgebied, maar dreigt onder de toenemende druk van recreanten te bezwijken. Het haalde zelfs vorige week het landelijke nieuws, omdat een boswachter meldde dat er meer fietsers, ruiters, joggers, wandelaars, honduitlaters, mountainbikers, gravelbikers en trailrunners door het gebied struinen dan er oorspronkelijke bewoners zijn: dieren, bomen en planten. Het heet in beleidstaal recreatiedruk en de provincie heeft daarop een beleidsterm verzonnen: de recreatiezonering. De opzet is om bovengenoemde hordes in de gewenste banen te leiden, of liever gezegd te verleiden, en daartoe worden bepaalde wegen en wandelpaden afgesloten. Dat is echter niet gemakkelijk te verwezenlijken, want de mens bepaalt graag zijn eigen koers en laat zich niet door een bord of op een pad gevallen boom weerhouden. De natuur is verworden tot een strijdperk, maar heeft ook rechten. De boswachter verdedigt de natuur, de recreant zijn vrijheid en het dier heeft geen andere keus dan weg te kruipen en de boom ziet het gelaten aan.
De gemeenten vinden dat problematisch, althans in hun fraai geformuleerde beleidsnota's pleiten ze voor evenwichtige verdeling van bezoekersstromen om zo de druk op de natuurgebieden te minimaliseren. Dieren, bomen en planten worden daarin ook genoemd, maar niet zo prominent als de grootste predator van de Veluwe, de mens. Die laatste zorgt voor toeristenbelasting en is een zeer gewenste bron van inkomsten en gemeenten wringen zich in allerlei bochten om hun beleidsvrijheid te verdedigen; het is de veldslag tussen vrijheid en verdediging. Zo willen Rheden en Rozendaal delen van de Posbank op bepaalde dagen afsluiten en elders nieuwe recreatieve voorzieningen creëren. Kortom, de verdediging moet een verleidingskunst worden.
Tja en dan die auto, onze heilige Schotse hooglander, ons statussymbool, onze vrijheid, onze meest geliefde reisgezel, waar laten we die op de Veluwe? De natuur leeft al tijden op zeer gespannen voet met de mens en zijn auto en als het aantal mensen toeneemt dan ook het aantal auto's, want je vertrouwde reisgezel neem je mee. Wil de Veluwe overleven als natuurgebied dan moet de auto echter goeddeels geweerd worden en dat beseffen alle beleidmakers, maar beleidsnota's houden geen auto's tegen. Er worden daartoe allerlei plannen ontwikkeld zoals grote parkeerterreinen aan de rand van de Veluwe waarvoor betaald moet gaan worden. En daar is de een voor en de ander tegen.
Onze drang naar individuele vrijheid verhoudt zich slecht tot onze collectieve opgaven en dat geldt ook in brede zin, zowel in de strijd tegen Poetin als het behoud van onze natuur. De Veluwe is gemeenschappelijk bezit, maar lijkt verworden tot privaat eigendom; ik bepaal waar en wanneer ik de Veluwe claim en doe dat per fiets, benenwagen, paard of auto.
We negeren de signalen, ook dat in brede zin. We lopen en rijden achter onze behoeften aan en vervolgens achter de feiten. We voeren onze eigen verdediging en niet die van het collectieve bezit.
Desiderius Antidotum