Door onderbezetting lopen rechtszaken de laatste jaren regelmatig vertraging op. Om studenten en werkzoekenden te verleiden tot een carrière in de rechtbank, wordt er morgen in het gerechtsgebouw van Alkmaar een open dag gehouden tijdens de 'Kom Binnen bij Bedrijven Dagen'. Maar ook mensen die benieuwd zijn hoe een cellencomplex er uitziet of een rechter willen spreken, zijn welkom, reageert president Jan Moors. "Je kunt eigenlijk elke dag bij ons binnenlopen om een zaak bij te wonen. Dat zouden we wel meer willen uitstralen."
De Noord-Hollandse rechtbank kampt door de krapte op de arbeidsmarkt regelmatig met onderbezetting. Vanwege een overbelaste justitie moeten verdachten en slachtoffers soms jaren wachten op een uitspraak.
"Als je het aantal zaken en het aantal rechters op de weegschaal legt, klopt het in verhouding niet", stelt Jan Moors. Sinds 2022 is hij president van de Noord-Hollandse rechtbank. "Met aanpassingen en verschuivingen van werkzaamheden proberen we het rooster zo veel mogelijk overeind te houden."
Als het rooster te vol wordt, blijven de grotere strafzaken die vaak meerdere dagen duren, meestal liggen. Om ervoor te zorgen dat de wachttijd niet te ver oploopt, heeft de rechtbank sinds enkele jaren een 'grote onderzoeken-kamer', legt Moors uit. "Die is het hele jaar bezig met het afdoen van dit soort zaken. Tussentijdse rechtszaken, pro-formazittingen genoemd, plannen we sinds een paar jaar ook in op aparte dagen, zodat ze het reguliere rooster niet meer ontregelen."
"Door het bijwonen van een zaak, in plaats van het enkel in de krant te lezen, leer je het verhaal van beide partijen beter kennen"
Naast onderbezetting heeft de rechtbank ook te maken met werknemers die sneller van baan wisselen, zegt Moors. "We zien het bij de administratie, maar ook bij gerechtsjuristen (griffier). Een hele generatie denkt na drie of vier jaar: ik heb voldoende geleerd, ik ga weer door. Terwijl ze vroeger soms wel tien of vijftien jaar bleven hangen. Dat heeft ook een positief effect: je krijgt daar jonge en gemotiveerde mensen door. Maar ze zijn wel weer eerder weg."
Toch zijn diezelfde jonge mensen volgens hem ook vaker op zoek naar een baan die bijdraagt aan de maatschappij. Hij hoopt tijdens de open dag dan ook flink wat scholieren en studenten warm te maken voor een beroep in de rechtbank. "Rechtspraak maakt samenleven mogelijk, anders krijg je het recht van de sterkste. Dit werk kan soms zwaar zijn, maar je maakt wel echt een verschil. Niet alleen als rechter of jurist, ook onze administratief medewerkers en beveiligers hebben we hard nodig."
Naast activiteiten voor werkzoekenden valt er ook voor kinderen en andere geïnteresseerden genoeg te beleven. "Je kunt die dag op de foto in een toga en een kijkje nemen in het cellencomplex. Ook spelen we rechtszaken na en kunnen mensen achteraf vragen stellen aan een rechter."
Onbegrip
'Waarom geven rechters soms zulke lage straffen? En hoe kan het dat slachtoffers en nabestaanden soms jaren moeten wachten op een uitspraak?' Het zijn vragen die leven in de samenleving en soms leiden tot onbegrip, ziet ook de president. Met het houden van een open dag hoopt Moors dat de drempel om een gerechtsgebouw binnen te lopen of een zaak bij te wonen wordt verlaagd.
"Mensen lezen vaak alleen over de straf en denken, zo die komt er goed vanaf met twee maanden of een geldboete. Door het bijwonen van een zaak, in plaats van het enkel in de krant te lezen, leer je het verhaal van beide partijen beter kennen", stelt hij. "Dat is ook de uitnodiging. Wacht niet op een open dag, maar loop gewoon naar binnen."